مجله شماره ۶۶

‫‪Gratis‬‬ ‫‪Nr. 66‬‬ ‫راﯾﮕﺎن‬

‫‪PERSIA‬‬

‫‪Magazin‬‬ ‫‪ Germany‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ‪ ،‬ﺗﺎرﯾﺨﯽ و آﮔﻬﯽ رﺳﺎﻧﯽ‬

‫‪Persische Monatszeitschrift für Kultur, Geschichte und Werbung‬‬

‫ﺳﺎل ﺷﺸﻢ ـ اردﯾﺒﻬﺸﺖ ﻣﺎه ‪6. Jahr - Ausgabe Mai 2020 - 1399‬‬

‫ﻧﮕﺎرﮔﺮي از اﺳﺘﺎد ﻣﺤﻤﻮد ﻓﺮﺷﭽﯿﺎن‬

‫ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ‬

‫ﺧﯿﺎم اﮔﺮ ز ﺑﺎده ﻣﺴﺘﯽ ﺧﻮش ﺑﺎش ﺑﺎ ﻣﺎه رﺧﯽ اﮔﺮ ﻧﺸﺴﺘﯽ ﺧﻮش ﺑﺎش‬
‫ﭼﻮن ﻋﺎﻗﺒﺖ ﮐﺎر ﺟﻬﺎن ﻧﯿﺴﺘﯽ اﺳﺖ اﻧﮕﺎر ﮐﻪ ﻧﯿﺴﺘﯽ ﭼﻮ ﻫﺴﺘﯽ ﺧﻮش ﺑﺎش‬

‫)ﺧﯿﺎم ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري(‬





‫‪ 4‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

5 PERSIA MAGAZIN

‫‪ 6‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

7 PERSIA MAGAZIN

‫‪ 8‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

9 PERSIA MAGAZIN

‫ﻣﮋده ﺑﮫ دوﺳﺘﺎن ﻋﺰﯾﺰ‬

‫ﺷﻤﺎ ﻣﯿﺘﻮاﻧﯿﺪ ﺑﺎ ﮔﺮﻓﺘﻦ وﻗﺖ ﻗﺒﻠﯽ در روزھﺎی ﭼﮭﺎرﺷﻨﺒﮫ و ﺟﻤﻌﮫ‬
‫اﺻﻼح اﺑﺮو و ﯾﮏ ﺟﻠﺴﮫ ﻟﯿﺰر ﻣﻮھﺎی زاﺋﺪ را از ﻣﺎ ھﺪﯾﮫ ﺑﮕﯿﺮﯾﺪ‬

‫ﭘﺎک ﮐﺮدن ﺗﺎﺗﻮی ﺻﻮرت و ﺑﺪن ﺑﺎ‬
‫دﺳﺘﮕﺎه ﻟﯿﺰر ‪ ١٠٠٪‬ﺗﻀﻤﯿﻨﯽ‬

‫از ﺑﯿﻦ ﺑﺮدن ﭼﺮوک ھﺎی ﺻﻮرت ھﻤﺮاه‬
‫ﻣﺘﺪ ‪ Plasma Pen‬و ﺗﺰرﯾﻖ ﻓﯿﻠﺮ‬
‫ﺑﺮای اطﻼع از ﺑﮫ روزﺗﺮﯾﻦ ﻣﺘﺪھﺎی‬
‫زﯾﺒﺎﯾﯽ ﺟﮭﺎن ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﯿﺪ ﻣﺎ را در‬
‫اﯾﻨﺴﺘﺎﮔﺮام دﻧﺒﺎل ﮐﻨﯿﺪ ‪:‬‬
‫‪Adriana_beauty_city‬‬

‫‪02171 705 3510 und 0176 7388 6653‬‬

‫‪com‬‬

‫‪ 10‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

‫ﺧﺪﻣﺎت زﯾﺒﺎﯾﯽ و ﮐﻼﺳﻬﺎي آﻣﻮزﺷﯽ آدرﯾﺎﻧﺎ ﺑﯿﻮﺗﯽ‬

Kosmetikstudio

Wir bieten an: ‫ﻣژده ﺑﮫ دوﺳﺗﺎن ﺟوﯾﺎى ﻛﺎر‬
- Dauerhafte Haarentfernung
- Permanent Make-Up ‫ ﻛﺳب و‬،‫ﺷﻣﺎ ﻣﯾﺗواﻧﯾد ﭘس از ﮔذراﻧدن دورھﺎى ﭘﯾوﺳﺗﮫ‬
- Plasma Pen ‫ھزﯾﻧﮫ اﯾن دورھﺎ ﺗوﺳط‬.‫ﻛﺎر ﺧودﺗﺎن را راه اﻧدازی ﮐﻧﯾد‬
- Microneedling
- Bb Glow .‫ ﭘرداﺧت ﻣﯾﺷود‬Arbeitsamts ‫ ﯾﺎ‬Jobcenter
- Wimpernverlängerung : ‫ﺑراى اطﻼﻋﺎت ﺑﯾﺷﺗر ﺑﺎ ﻣن در ﺗﻣﺎس ﺑﺎﺷﯾد‬
- Wimpernlifting
- Microdermabrasion 02171 705 3510 und 0176 7388 6653
- Hyaluron pen ‫ و ﺗزرﯾق ﻣﺎده ﭼرﺑﻰ ﺳوز ﺑﺎ ﺗﻌﯾﯾن‬PRP‫ﺗزرﯾق ﺑوﺗﺎﻛس و‬
- Hollywood Peeling
- Pigment-off Remover .‫وﻗت ﻗﺑﻠﻰ ﺗوﺳط ﺟراح ﭘﻼﺳﺗﯾك اﻧﺟﺎم ﻣﯾﺷود‬
- Körperstraffung
- Make-Up
- Augenbraunkorrektur
- Microblaiding
- Powder Brows
- Nagelmodellage
- Maniküre&Pediküre
- Waxing

11 PERSIA MAGAZIN

‫ﮐﻪ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺑﻬﺘﺮ ﺑﻮد ﮔﺮ ﮔﻬﺮ‬ ‫ز داﻧﺎ ﺑﭙﺮﺳﯿﺪ ﭘﺲ دادﮔﺮ‬

‫ﮐﻪ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺑﺎﺷﺪ ز ﮔﻮﻫﺮ ﻓﺰون‬ ‫ﭼﻨﯿﻦ داد ﭘﺎﺳﺦ ﺑﺪو رﻫﻨﻤﻮن‬

‫ﺑﻔﺮﻫﻨﮓ ﺑﺎﺷﺪ روان ﺗﻨﺪرﺳﺖ‬ ‫ﮔﻬﺮ ﺑﯽ ﻫﻨﺮ زار و ﺧﻮارﺳﺖ و ﺳﺴﺖ‬

‫)ﺷﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﻓﺮدوﺳﯽ(‬

‫‪Das Magazin wird zunächst in den folgenden‬‬ ‫ﭘﺮواﻧﻪ دار ‪ :‬ﻣﻌﺼﻮﻣﻪ ﻧﯿﮏ‬
‫‪Städten vermarktet :‬‬ ‫ﺳﺮدﺑﯿﺮ‪ ،‬ﮔﺮداﻧﻨﺪه و ﮐﺎرﮔﺰار ‪ :‬ﻣﺠﯿﺪ ﻓﮑﺮي‬
‫‪Köln, Bonn, Sankt Augustin, Aachen, Essen,‬‬
‫‪Remscheid, Dortmund, Siegburg, Gelsenkirchen,‬‬ ‫ﻧﻤﻮدارﺳﺎزي و روﯾﻪ آراﯾﯽ ‪ :‬ﮔﺮوه ﭘﺮﺷﯿﺎ‬
‫‪Bochum, Düsseldorf, Krefeld, Wuppertal, Darmstadt,‬‬ ‫راﯾﺰن دادﯾﮑﯽ ‪ :‬ﮐﻮروش اﻣﯿﻨﯿﺎن‬
‫‪Wiesbaden, Mainz, Frankfurt am Main & Hamburg‬‬ ‫ﭼﺎپ ‪ :‬ﭼﺎﭘﺨﺎﻧﻪ ﭘﺮﺷﯿﻦ ﮐﻠﻦ‬

‫ﺷﻬﺮﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ اﯾﻦ ﺷﻤﺎره ﭘﺨﺶ ﻣﯽ ﺷﻮد ‪:‬‬ ‫ﻧﻤﺎﯾﻨﺪﮔﺎن ﻣﺎ در ﺷﻬﺮﻫﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ‪:‬‬
‫ﻧﻮردراﯾﻦ وﺳﺘﻔﺎﻟﻦ ‪ :‬ﻣﺠﯿﺪ ﻓﮑﺮي ‪00491784147865‬‬
‫ﮐﻠﻦ‪ ،‬ﺑﻦ‪ ،‬زاﻧﮑﺖ آﮔﻮﺳﺘﯿﻦ‪ ،‬زﯾﮕﺒﻮرگ‪ ،‬آﺧﻦ‪ِ ،‬رﻣﺸﺎﯾﺪ‪ ،‬ﺑﻮﺧﻮم‪،‬‬ ‫دوﺳﻠﺪورف ‪ :‬ﺳﺮوﻧﺎز ﺳﯿﮕﺎرﭼﯽ ‪004917672539985‬‬
‫دوﯾﺴﺒﻮرگ‪ ،‬دورﺗﻤﻮﻧﺪ‪ ،‬اﺳﻦ‪ ،‬دوﺳﻠﺪورف‪ِ ،‬ﮔﻠ ِﺰن ﮐﯿﺮ ِﺷﻦ‪،‬‬
‫ووﭘﺮﺗﺎل‪،‬ﮐﺮﻓﻠﺪ‪ ،‬ﻫﺎﻣﺒﻮرگ‪ ،‬دارﻣﺸﺘﺎت‪ ،‬وﯾﺴﺒﺎدن‪ ،‬ﻣﺎﯾﻨﺰ و‬ ‫‪‬ﻫ ‪‬ﺴﻦ ‪ :‬اﺑﯽ ﻣﻌﻤﺎرﭘﻮري ‪004917664420941‬‬

‫ﻓﺮاﻧﮑﻔﻮرت‬ ‫ﮔﺮوه ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎن اﯾﻦ ﺷﻤﺎره ‪ :‬زﻧﺪه ﯾﺎد اﺳﺘﺎد اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﭘﻮرداوود‪،‬‬
‫ﺗﻮران ﺷﻬﺮﯾﺎري )ﺑﻬﺮاﻣﯽ(‪ ،‬رﺿﺎ ﻣﻘﺼﺪي‪ ،‬ﻧﺎﺻﺮ ادﯾﺒﯽ ﮐﺪﮐﻨﯽ‪ ،‬روح اﻧﮕﯿﺰ‬
‫‪Unsere Preisliste für jede Ausgabe :‬‬ ‫ﺧﺪﯾﻮر‪ ،‬دﮐﺘﺮ ﺣﺴﯿﻦ ﺟﻌﻔﺮﯾﺎن‪ ،‬ﻣﻬﺪي ﺗﻮﮐﻠﯽ ﺗﺒﺮﯾﺰي‪ ،‬آرزو اﺳﭙﻨﺘﻤﺎن‪ ،‬ﻣﻠﯿﺤﻪ‬

‫‪- Eine vollständige Seite : 160,- € + MwSt.‬‬ ‫ﻋﻠﯿﺰاده‬
‫‪- Doppelseite : 280,- € + MwSt.‬‬
‫‪- Jede Mittelseite : 250,-€ + 19% MwSt.‬‬ ‫ـ ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ ﻫﯿﭽﮕﻮﻧﻪ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﯾﯽ در ﺑﺮاﺑﺮدروﻧﻤﺎﯾﻪ ي آﮔﻬﯽ ﻫﺎ وﻧﻮﺷﺘﺎرﻫﺎي‬
‫‪- 1/2 Seite : 85,- € + MwSt.‬‬ ‫ﭼﺎپ ﺷﺪه ﺑﺮدوش ﻧﻤﯽ ﮔﯿﺮد ‪.‬‬
‫‪- 1/4 Seite : 45,- € + MwSt.‬‬
‫‪- 1/8 Seite : 25,- € + MwSt.‬‬ ‫ـ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺑﮑﺎرﮔﯿﺮي از ﻧﻤﻮدارﺳﺎزي آﮔﻬﯽ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺪﺳﺖ ﮔﺮوه ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ اﻧﺠﺎم‬
‫& ‪- A5 Seiten 2,3,4,5, zwei vorletzte Seite‬‬ ‫ﻣﯽ ﺷﻮد ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺎ ﭘﺮواﻧﻪ ﻧﻮﺷﺘﺎري ﭘﺮﺷﯿﺎ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫‪vorletzte Seite jede : 550,- € + MwSt.‬‬
‫‪- DIN Lang Seiten : 450,-€ + MwSt.‬‬
‫‪- Rückseite : 1200,- € + MwSt.‬‬
‫‪- Niazmandiha Schwarz-Weiß : 4,20 € +MwSt.‬‬
‫‪- Niazmandiha Farbig : 6,25 € + MwSt.‬‬

‫ﮐﺎرﺷﻤﺎر ﺑﺎﻧﮑﯽ ‪Unsere Bankverbindung :‬‬ ‫ـ ﻫﺰﯾﻨﻪ ي ﻫﻤﻮﻧﺪي ﯾﮏ ﺳﺎﻟﻪ ي ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ي ﭘﺮﺷﯿﺎ‪ 12 ،‬ﺷﻤﺎره در‬

‫‪PERSIAN DRUCK COLOGNE‬‬ ‫آﻟﻤﺎن ‪ 35‬ﯾﻮرو و ﺑﯿﺮون از آﻟﻤﺎن ‪ 50‬ﯾﻮرو اﺳﺖ‪.‬‬
‫‪Inhaberin : Masoumeh Nik‬‬
‫‪Konto-Nr. : 19 320 65 954‬‬ ‫‪Verlag : Persian Druck Cologne‬‬
‫‪BLZ : 370 501 98‬‬ ‫‪Gründerin : Masoumeh Nik‬‬
‫‪IBAN : DE30 3705 0198 1932 0659 54‬‬ ‫‪Chefredakteur : Madjid Fekri‬‬
‫‪BIC : COLSDE33XXX‬‬ ‫‪Layout & Grafik : PERSIA Team‬‬
‫‪Sparkasse Koeln Bonn‬‬ ‫‪Rechtsabteilung : Rechtsanwalt Kourosh Aminyan‬‬

‫راﯾﺎﻧﺎﻣﻪ و ﺗﺎرﻧﻤﺎي ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ‪:‬‬ ‫‪Unsere Vertreter/in :‬‬ ‫‪+49 (0)178 414 7865‬‬
‫‪NRW : Madjid Fekri‬‬ ‫‪+49 (0)176 725 399 85‬‬
‫‪www.persia-magazin.de‬‬ ‫‪Düsseldorf : Sarvenaz Sigarchi‬‬ ‫‪+49 (0)176 644 20941‬‬
‫‪Hessen : Ebi Memarpuri‬‬
‫‪Email: [email protected]‬‬

‫‪PERSIAMAGAZIN‬‬ ‫‪- Abogebühr in Deutschland für 12 Ausgaben‬‬
‫‪35,- Euro und im Ausland 50,- Euro.‬‬

‫‪persiamagazin‬‬

‫ﺷﻤﺎره دورﮔﻮ)ﺳﺮدﺑﯿﺮ( ‪:‬‬

‫‪Tel. : +49 (0)178 414 78 65‬‬

‫‪Steuernummer : 224/5073/3141‬‬
‫‪USt-IdNr. : DE295923724‬‬

‫‪ 12‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

‫ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ ﺑﺮاي ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ‪ ‬ﻓﺮﻫﻨﮓ‪ ‬اﯾﺮاﻧﯽ و داﻧﺴﺘ ِﻦ ﺗﺎرﯾﺦ اﯾﺮان ﮔﺎم ﺑﺮﻣﯽ دارد‪ .‬ﺑﺸﻮد ﮐﻪ در ﭘﺮﺗﻮ راﺳﺘﯽ ﺑﻪ‬
‫‪‬ﻣﻬﺮ‪ ،‬اﻧﺴﺎن ﻫﺎ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻧﺰدﯾﮑﺘﺮ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ ﺟﻬﺎﻧﯽ آﺷﺘﯽ ﺟﻮ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺳﺎزش و آراﻣﺶ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﯿﻢ‪.‬‬

‫روﯾﻪ‬ ‫ﭘﻬﺮﺳﺖ ﻧﻮﺷﺘﺎرﻫﺎ ‪:‬‬

‫‪26‬‬ ‫‪ 1‬ـ ﭘﻮراﻧﺪﺧﺖ ﻧﺎﻣﻪ ـ ﺑﺨﺶ ﺳﯽ و ﯾﮑﻢ ـ زﻧﺪه ﯾﺎد اﺳﺘﺎد اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﭘﻮرداوود‬
‫‪28‬‬ ‫‪ 2‬ـ ﺧﯿﺎم ـ ﺗﻮران ﺷﻬﺮﯾﺎري )ﺑﻬﺮاﻣﯽ(‬
‫‪30‬‬ ‫‪ 3‬ـ ﻣﯿﺨﺎﻧﻪ ي ‪‬ﻣﮑ ‪‬ﺪر‪ .‬ـ رﺿﺎ ﻣﻘﺼﺪي‬
‫‪32‬‬
‫‪38‬‬ ‫‪ 4‬ـ ﯾﮏ اﻧﺮژ ِي ﺧﻮب ﺑﺮاي ﻓﺮداي ﺧﻮﺑﺘﺮ ـ آرزو اﺳﭙﻨﺘﻤﺎن‬
‫‪52‬‬ ‫‪ 5‬ـ ﺧﯿﺎم‪ :‬ﻓﯿﻠﺴﻮف‪ ،‬رﯾﺎﺿﯽدان‪ ،‬رﺑﺎﻋﯽﺳﺮا و ﻣﻨﺠﻢ ﺑﺰرگ اﯾﺮاﻧﯽ‬
‫‪ 62‬و ‪60‬‬
‫‪66‬‬ ‫‪ 6‬ـ ﺧﻮد ﺷﯿﻔﺘﮕﯽ )ﺑﺨﺶ ﭘﻨﺠﻢ( ـ دﮐﺘﺮ ﺣﺴﯿﻦ ﺟﻌﻔﺮﯾﺎن‬
‫‪68‬‬ ‫‪ 7‬ـ ﺟﺪول‬
‫‪72‬‬
‫‪86‬‬ ‫‪ 8‬ـ ﺗﺎي ﺳﯿﺰ ـ ﻣﻬﺪي ﺗﻮﮐﻠﯽ ﺗﺒﺮﯾﺰي‬
‫‪90‬‬ ‫‪ 9‬ـ ﭼﺎﻣﻪ ﻫﺎﯾﯽ از ﻣﻠﯿﺤﻪ ﻋﻠﯿﺰاده‬
‫‪3‬‬
‫‪44‬‬ ‫‪ 10‬ـ ﮐﻮﭼﻪ ﺑﻦ ﺑﺴﺖ ﻋﺸﻖ ـ ﺑﺨﺶ ﺑﯿﺴﺖ و ﻫﻔﺘﻢ ـ روح اﻧﮕﯿﺰ ﺧﺪﯾﻮر )اﯾﺮاﻧﺪﺧﺖ(‬
‫‪79‬‬
‫‪59‬‬ ‫‪ 11‬ـ ﺗﻮاﻧﮕﺮزاده‪ ،‬آرزو‪ ،‬ﻫﻤﺠﻮاري ـ ﻧﺎﺻﺮ ادﯾﺒﯽ ﮐﺪﮐﻨﯽ‬
‫‪7‬‬
‫‪ 12‬ـ دﯾﺪﻧﯽ ﻫﺎي ﻧﯿﺸﺎﺑﻮر‬
‫‪ 13‬ـ آﮔﻬﯽ ﻫﺎي اﺳﺘﺎن ﻧﻮردراﯾﻦ وﺳﺘﻔﺎﻟﻦ‬
‫‪ 14‬ـ ﭘﺰﺷﮑﺎن و ﺗﻨﺪرﺳﺘﯽ اﺳﺘﺎن ﻧﻮردراﯾﻦ وﺳﺘﻔﺎﻟﻦ‬
‫‪ 15‬ـ ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪﯾﻬﺎي اﺳﺘﺎن ﻧﻮردراﯾﻦ وﺳﺘﻔﺎﻟﻦ‬
‫‪ 16‬ـ دادﺑﺎﻧﺎن و ﺑﺮﮔﺮداﻧﻨﺪﮔﺎن )وﮐﯿﻞ ﻫﺎ و ﻣﺘﺮﺟﻤﺎن( ـ اﺳﺘﺎﻧﻬﺎي ﻧﻮردراﯾﻦ وﺳﺘﻔﺎﻟﻦ و ‪‬ﻫ ‪‬ﺴﻦ‬

‫‪ 17‬ـ آﮔﻬﯽ ﻫﺎي ﻫﺎﻣﺒﻮرگ‬

‫‪13 PERSIA MAGAZIN‬‬

‫‪ 14‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

15 PERSIA MAGAZIN

‫‪ 16‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

17 PERSIA MAGAZIN

‫‪ 18‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

19 PERSIA MAGAZIN

‫ﻣﺎﺑﺮاي ﺷﻤﺎ ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ ﺳﻮد ﺑﺎﻧﮑﯽ را از ﺑﯿﻦ ﺑﯿﺶ از ‪ 30‬ﺑﺎﻧﮏ ﻣﻌﺘﺒﺮ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﻣﯽ ﮐﻨﯿﻢ و ﺑﺮ ﻃﺒﻖ درآﻣﺪﺗﺎن و ﺷﺮاﯾﻂ‬
‫زﻧﺪﮔﯽ ﻣﻄﻠﻮب‪ ،‬ﺷﻤﺎ را در ﮐﻤﺘﺮﯾﻦ زﻣﺎن ﻣﻤﮑﻦ ﺻﺎﺣﺐ ﻣﻠﮏ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮﺗﺎن ﺑﺎ ﻣﺸﺎوره درﺳﺖ‪ ،‬ﺧﻮاﻫﯿﻢ ﮐﺮد‪.‬‬

‫وام ﺑﺎﻧﮑﯽ ﺟﻬﺖ ﺧﺮﯾﺪ و ﺳﺎﺧﺖ ﺧﺎﻧﻪ‪ ،‬ﺷﺮﮐﺖ و ﻫﺮ ﻣﻠﮑﯽ‬

‫‪0171 6173 720‬‬

‫‪ 20‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

21 PERSIA MAGAZIN

‫‪ 22‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

23 PERSIA MAGAZIN

‫‪ 24‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

25 PERSIA MAGAZIN

‫ﭘﻮراﻧﺪﺧﺖ ﻧﺎﻣﻪ )ﺑﺨﺶ ﺳﯽ و ﯾﮑﻢ(‬

‫زﻧﺪه ﯾﺎد اﺳﺘﺎد اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﭘﻮرداوود‬

‫زﻧﺪه ﯾﺎد اﺳﺘﺎد اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﭘﻮرداوود )زاده ‪ 20‬ﺑﻬﻤﻦ ‪ ،1264‬رﺷﺖ ـ درﮔﺬﺷﺖ ‪ 26‬آﺑﺎن ‪ ،1347‬ﺗﻬﺮان(‬
‫داﻧﺸﻤﻨﺪي ﺑﺰرگ و ﻓﺮﻫﯿﺨﺘﻪ و ﯾﮑﯽ از ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ اﯾﺮاﻧﺸﻨﺎﺳﺎن و ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﻣﺘﺮﺟﻢ ﭘﺎرﺳﯽِ َاوﺳﺘﺎ اﺳﺖ ﮐﻪ از‬

‫او ﮐﺘﺎب ﻫﺎ و ﺟﺴﺘﺎرﻫﺎي ﺑﺴﯿﺎري ﺑﻪ ﯾﺎدﮔﺎر ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﯾﮑﯽ از ﮐﺘﺎب ﻫﺎي وي "ﭘﻮراﻧﺪﺧﺖ ﻧﺎﻣﻪ" ﻧﺎم‬
‫دارد ﮐﻪ ﻧﺎم دﯾﻮان ﺳﺮودﻫﺎي او اﺳﺖ ﮐﻪ درﺑﺮﮔﯿﺮﻧﺪه ي ﺳﺮودﻫﺎي ﻣﯿﻬﻨﯽ و ﺷﻮراﻧﮕﯿﺰ اﺳﺖ و در ﺷﻬﺮﯾﻮر ‪ 1306‬ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺮﮔﺮدان‬
‫اﻧﮕﻠﯿﺴﯽ در ﺑﻤﺒﺌﯽ ﺑﻪ ﭼﺎپ رﺳﯿﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻧﺎم اﯾﻦ دﯾﻮان از ﻧﺎم ﭘﻮراﻧﺪﺧﺖ ﺗﻨﻬﺎ دﺧﺘﺮ اﺳﺘﺎد ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬زﻧﺪه ﯾﺎد اﺳﺘﺎد ﭘﻮرداوود‬
‫ﺧﻮد درﺑﺎره ي اﯾﻦ دﯾﻮان ﭼﻨﯿﻦ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ‪" :‬اﯾﻦ دﯾﻮان در ﻣﻤﻠﮑﺘﯽ ﮐﻪ ﺻﺪﻫﺎ ﻓﺮدوﺳﯽ و ﺧﯿﺎم داﺷﺘﻪ‪ ،‬ﭼﻮن ﻗﻄﺮه ي ﻧﺎﭼﯿﺰي اﺳﺖ‬

‫در ﺑﺮاﺑﺮ درﯾﺎي ﻣﻮاج ادﺑﯽ‪ ".‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ي ﭘﺮﺷﯿﺎ در ﻫﺮ ﺷﻤﺎره‪ ،‬ﮔﺰﯾﺪه اي از ﭼﺎﻣﻪ ﻫﺎي "ﭘﻮراﻧﺪﺧﺖ ﻧﺎﻣﻪ" را ﺑﻪ ﺧﻮاﻧﻨﺪﮔﺎن ﮔﺮاﻣﯽ‬
‫ﭘﺮﺷﯿﺎ ﭘﯿﺸﮑﺶ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ‪ .‬ﯾﺎد اﯾﻦ اﺳﺘﺎدِ ﻓﺮزاﻧﻪ ﮔﺮاﻣﯽ و ﺟﺎﯾﮕﺎه او در ﺳﺮاي ﻣﯿﻨﻮ ﺧﻮش ﺑﺎد‪.‬‬

‫اَﻣﺸﺎﺳ ‪‬ﭙﻨﺪان‬

‫)ﺑﺨﺶ ﺷﺎﻧﺰدﻫﻢ(‬

‫درﯾﻐﺎ ز آﯾﯿﻦ اﯾﺮان درﯾﻎ‬ ‫درﯾﻐﺎ از آن روزﮔﺎران درﯾﻎ‬
‫ﻫﻤﯽ ﺑﯿﺨﺖ در دﯾﺪ ﻫﺎ ﺗﯿﺮه ﺧﺎك‬ ‫ﮔﺮ از ﮐﯿﻦ ﮔﺮدون ﺷﺪه ﭘﺮده ﭼﺎك‬

‫ﮐﻪ ﭘﺴﺘﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﺑﮑﺲ ﺟﺎودان‬ ‫ﻣﺒﺎزﯾﻢ اﻣﯿﺪ و ﮐﻮﺷﯿﻢ ﻫﺎن‬
‫زﻣﺎﻧﻪ ﺑﺴﯽ رﻧﮓ رﻧﮓ آورد‬ ‫ﺧﻮﺷﯽ در ﮔﺬﺷﺖ و ﺑﺪي ﺑﮕﺬرد‬

‫اﺷﻮﯾﯽ و ﭘﺎﮐﯽ ﺑﺠﺎي آورﯾﻢ‬ ‫ﭘﺘﺖ ﮔﻔﺘﻪ رو ﺑﺮ ﺧﺪاي آورﯾﻢ‬
‫ﺷﻮد ﺧﺮم و ﺷﺎد ﺧﺎك ﻧﮋﻧﺪ‬ ‫ز اﻣﺸﺎﺳﭙﻨﺪان ﻧﯿﻮﺷﯿﻢ ﭘﻨﺪ‬
‫ﻓﺮﺳﺘﻨﺪه ي زرﺗﺸﺖ ﺑﺰرگ‬ ‫اﻫﻮرا ﺗﻮ اي ﮐﺮدﮔﺎر ﺳﺘﺮگ‬
‫ﺧﺪاوﻧﺪ ﺧﺎﮐﯽ ﺟﻬﺎن و ﺳﭙﻬﺮ‬
‫ﺑﻤﺸﺘﯽ ﺳﯿﻪ روز و ﺑﯿﭽﺎرﮔﺎن‬ ‫ﺗﻮ اي آﻓﺮﯾﻨﻨﺪه ي ﻣﺎه و ﻣﻬﺮ‬
‫ﭘﺸﯿﻤﺎن ﺳﯿﻪ روي و ﺷﺮﻣﻨﺪه اﯾﻢ‬ ‫ﺑﻪ ﺑﺨﺸﺎ ﺧﺪاﯾﺎ ﺑﺎﯾﺮاﻧﯿﺎن‬
‫ﺑﮕﯿﺮ از ﻣﻬﯽ دﺳﺖ اﻓﺘﺎدﮔﺎن‬ ‫ﺑﺰه ﮐﺮده و ﺑﺪ ﺳﺮ اﻓﮑﻨﺪه اﯾﻢ‬
‫ﺑﺎﯾﺮان ﺳﺰد ﮐﻮ ﮔﻨﻪ ﮐﺎر ﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ﺧﺪاﯾﺎ ﻣﮑﻦ ﺑﺪ ﺑﻪ ﺑﺪ ﮐﺮدﮔﺎن‬
‫ﺷﮑﺴﺘﯿﻢ ﭘﯿﻤﺎن ﻧﻪ اﯾﺮان ﭘﺎك‬ ‫ﺑﻤﺎ ﺑﺨﺸﺸﺖ ار ﺳﺰاوار ﻧﯿﺴﺖ‬
‫ﺑﻪ ﺑﺨﺸﺎ ﺑﺎﯾﺮان ﻓﺮﺗﻮت ﭘﯿﺮ‬ ‫ﺑﺰه رﻓﺖ از ﻣﺎ ﻧﻪ زﯾﻦ ﺗﻮده ﺧﺎك‬
‫ﺧﺪاﯾﺎ از اﯾﻦ ﺧﺎك دﯾﺪه ﻣﮕﯿﺮ‬

‫ﺑﺮﻟﻦ ‪ 20‬ژوﺋﻦ ‪ 1920‬ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺷ ّﻮال ‪1338‬‬

‫‪ 26‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

27 PERSIA MAGAZIN

‫ﺗﻮران ﺷﻬﺮﯾﺎري )ﺑﻬﺮاﻣﯽ(‬ ‫ﺧﯿﺎم‬

‫ز ﺷﻌﺮ ﻫﺎي ﭘﺮ از ﻣﻐﺰ و ﻧﻐﺰ و ﺷﯿﻮاﯾﺶ‬ ‫ﺑﻪ ﻧﺎم ﻧﺎﻣﯽ ﺧﯿﺎم ﺗﺎزه ﮐﻦ ﺟﺎن را‬
‫ﻓﺰود ﺷﻮر ﺑﺴﺎ ﺑﻠﺒﻞ ﺧﻮش اﻟﺤﺎن را‬ ‫ز ﻋﻄﺮ ﯾﺎدش ُﭘﺮ ﮐﻦ دﻣﺎغ و داﻣﺎن را‬
‫رﺑﺎﻋﯿﺎت ورا‪ ،‬ﭼﻮن ﺑﮕﻮش دل ﺷﻨﻮي‬
‫َﺑﺮي زِ ﯾﺎد ﻧﻮاي ﻫﺰار دﺳﺘﺎن را‬ ‫ﭼﻮ ﺑﻨﮕﺮي ﺑﻪ ﮔﻠﺴﺘﺎن ﻃﺒﻊ او ﺑﯿﻨﯽ‬
‫ز ﻏﻨﭽﻪ و ﮔﻞ اﻧﺪﯾﺸﻪ اش ﺑﻬﺎران را‬
‫اﮔﺮ ﺣﮑﯿﻢ ﺑﻪ او ﮔﻔﺘﻪ اﻧﺪ‪ ،‬در ﺧﻮر اوﺳﺖ‬
‫ﺑﻪ ﻫﺮ ﮐﺴﯽ ﻧﺪﻫﻨﺪ اﯾﻦ ﺑﺰرگ ﻋﻨﻮان را‬ ‫درود و ﺗﻬﻨﯿﺖ و آﻓﺮﯾﻦ ﺑﻪ ﻧﯿﺸﺎﺑﻮر‬
‫ﻧﺴﺎﺧﺖ ﮐﻢ ﺳﺨﻦ ﺧﺎم و ﺳﺴﺖ ﻣﺪﻋﯿﺎن‬ ‫ﮐﻪ ﭘﺮوراﻧﺪ ﭼﻨﯿﻦ ﻋﺎﻟﻢ ﺳﺨﻦ دان را‬
‫ﺳﺨﻦ ﻧﺴﺨﺘﻪ ﺑﮕﻔﺘﻢ‪ ،‬ﭼﻮ ژرف درﻧﮕﺮي‬
‫ﻣﻘﺎم ﺷﺎﻣﺦِ آن ﻓﯿﻠﺴﻮف ﻓﺮزان را‬ ‫ز ﻧﺎم او ﺑﻪ ﺟﻬﺎن ﻓﺨﺮ ﻫﺴﺖ اﯾﺮان را‬
‫ﺑﻪ دﺳﺖ ﭘﯿﺮ زﻣﺎن ﺟﺎوداﻧﻪ ﻣﯿﺰاﻧﯿﺴﺖ‬ ‫ﺟﻬﺎن ﺑﻪ ﻧﺎم ﭘﺮ آوازه اش ﺑﻪ ﺧﻮد ﻧﺎزد‬
‫ﮐﻪ ﻧﯿﺴﺖ ﻗﯿﺪ ﻣﮑﺎن در ﺟﻬﺎن ﺑﺰرﮔﺎن را‬
‫ﮐﺰان ﺑﺴﻨﺠﺪ ﻫﺮ راﺳﺖ و ﺑﻬﺘﺎن را‬ ‫ﭼﻨﺎن ﺳﺘﯿﻎ دﻣﺎوﻧﺪ ﺑﺮده ﺳﺮ ﺑﻪ ﻓﻠﮏ‬
‫زﻣﺎﻧﻪ ﭼﻮن ﺑﻨﺸﯿﻨﺪ ﺑﻪ داوري‪ ،‬ﺑﯽ ﺷﮏ‬ ‫ﮐﻪ ﭘﯽ َﺑﺮد ﺑﻪ ﺧﺮد راز ﭼﺮخ ﮔﺮدان را‬
‫ز ﭼﻬﺮه ﻫﺎي درﺧﺸﺎن داﻧﺶ و ادب اﺳﺖ‬
‫ﺳﯿﺎه روي ﮐﻨﺪ ﻧﺎﮐﺴﺎن ﻧﺎدان را‬ ‫ﺑﺒﯿﻦ ﺑﻪ دﯾﺪه دل ارج و ﻓﺮّ اﻧﺴﺎن را‬
‫رﺳﯿﺪ ﭼﻮن ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﻔﺘﺎد و اﻧﺪ ﺳﺎﻟﺶ ﻋﻤﺮ‬ ‫ﻧﺠﻮم و ﻫﯿﺌﺖ و ﺷﻌﺮ و رﯾﺎﺿﯽ و ﺣﮑﻤﺖ‬
‫در اوﺳﺖ ﺟﻤﻊ‪ ،‬ﻧﮕﺮ داﻧﺶ ﻓﺮاوان را‬
‫ﺷﻨﯿﺪ ﻣﮋده دﯾﺪار ﺟﺎن ﺟﺎﻧﺎن را‬ ‫ﺑﺰرگ ﻣﺮد ﺣﮑﯿﻤﯽ ﭼﻮن او ﮐﻢ آرد دﻫﺮ‬
‫ﺷﻔﺎي ﺑﻮﻋﻠﯿﺶ ﺑﻮد در ﻣﯿﺎن دو دﺳﺖ‬
‫در آن دﻣﯽ ﮐﻪ ﺳﭙﺮد اﯾﻦ ﺳﺮاي وﯾﺮان را‬ ‫اﮔﺮ ﺑﺠﻮﯾﯽ از آﻏﺎز ﺗﺎ ﺑﻪ ﭘﺎﯾﺎن را‬
‫ز ﻧﺮدﺑﺎن ﺧﺮد رﻓﺖ ﺗﺎ ﻓﺮاز ﺳﭙﻬﺮ‬
‫رﺑﻮد ﮔﻮي ﻧﮑﻮﻧﺎﻣﯽ و ﺑﻪ ﻣﯿﻨﻮ رﻓﺖ‬ ‫ﮐﻪ ﺗﺎ ﺑﺠﻮﯾﺪ ﺑﻬﺮام و ﺗﯿﺮ و ﮐﯿﻮان را‬
‫ﺑﻪ دﯾﮕﺮان ﺑﺴﭙﺮد اﯾﻦ ﻓﺮاخ ﻣﯿﺪان را‬ ‫ﺑﻪ ﮔﺎﻫﻨﺎﻣﻪ‪ ،‬اﺳﺎﺳﯽ ﻧﻮﯾﻦ ﺑﻪ ﺟﺎي ﻧﻬﺎد‬
‫ﮐﺰ آن ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺗﻮاﻧﯽ‪ ،‬ﺣﺴﺎب دوران را‬
‫ﻧﮕﺎﺷﺖ ُﻃﺮﻓﻪ ﮐﺘﺎﺑﯽ ﺑﻪ ﺷﺮح اﻗﻠﯿﺪس‬
‫ﺑﺴﺎﺧﺖ ﺑﻬﺮ رﯾﺎﺿﯽ اﺳﺎس و ﺑﻨﯿﺎن را‬

‫‪ 28‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

29 PERSIA MAGAZIN

‫رﺿﺎ ﻣﻘﺼﺪي‬ ‫ﻣﯿﺨﺎﻧﻪ ي ‪‬ﻣﮑﺪ‪‬ر‪.‬‬

‫ُﺟﻐﺪي‪ ،‬ﻫﺰار ﺑﺎ ل‬ ‫ﺑﻪ دوﺳﺖ ِ ﺑﺰرگ اﯾﺮان‬
‫ـ از ﺗﯿﺮه ي ﺗﺮاﻧﻪ ي ﺧﯿﺎم ـ‬ ‫دﺷﻤﻦ ِ ﻓﺮﻫﻨﮓ ِ ﻣﺮگ‪:‬‬
‫ﺑﺎز آﻣﺪ ُو ﺑﻪ ﺷﺎﻧﻪ ي رﻋﻨﺎﯾﺶ‬
‫ﺻﺎدق ﻫﺪاﯾﺖ‪.‬‬
‫ﻣﻨﺰل ﮐﺮد‬
‫ﺗﺎ واي واي ِﻫﺮ ﺷﺒﻪ اش را‬ ‫ﺑﺎ آه ُو آﯾﻨﻪ‬
‫در ﺑﻐﺾ ِ ﺷﺎﻣﮕﺎﻫﯽ ِاﯾﻦ "آه"‪ ،‬ﺑﺸﮑ َﻨﺪ‬ ‫آري‪ ،‬ﺑﺮاﺑﺮﺳﺖ‪.‬‬

‫و‬ ‫ﺑﺎ ﻟﺤﻈﻪ ﻫﺎي روﺷﻦ ِ آﺑﯽ‬
‫اﯾﻦ ﺧﯿﻞ ِﺧﻮاب ﺑﺪاﻧﺪ‪:‬‬ ‫ﻣﯿﻞ اش ﺑﻪ دوﺳﺘﯽ ﺳﺖ ‪.‬‬
‫در واژﮔﺎن ِ ﺳﺒﺰ ِ درﺧﺘﯽ ﺗﻠﺦ‬
‫ﻫﺴﺘﯽ ‪ ،‬دﻣﯽ ﺳﺖ‬ ‫ﺗﮑﺮار ِآن ِﻫﺠﺎي ﺑﻬﺎرﯾﻦ ﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﯿﺪار ُو ﺑﯿﻘﺮار‪.‬‬ ‫ﮔﯿﺮم ﺧﺰان‪ ،‬ﺳﺮود ِ ﺑﻠﻨﺪ ش را‬

‫در ﮔﻮﺷﻬﺎي ﺗﺎرﯾﮏ‬ ‫ﻏﻤﮕﯿﻦ ُوﺳﺮد ﮐﺮد‪.‬‬
‫ﭘﮋواك ِ ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﯽ ِ "ﻣِﻬﺮ" ﺳﺖ‪.‬‬
‫ﭼﺸﻤﺶ ﺑﻪ ﺳﻮي ﻧﺎب ﺗﺮﯾﻦ‪ ،‬آب‬
‫در ﻧﺒﺾ ِ آب‬ ‫ﻣﻌﻨﺎي آﺷﻨﺎي ﻏﺰﻟﻬﺎي ﺣﺎﻓﻆ ﺳﺖ‪:‬‬
‫ﻧﺠﻮا ِي ﻧﺎزﻧﯿﻦ ِ درﺧﺖ ِ ﺳﯿﺐ‪.‬‬
‫ـ آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﻋﺸﻖ را‬
‫و‬ ‫ﮔﻠﻮاژه ي ﻣﻌﻄﺮ ِﺗﯿﺮاژه‪ ،‬ﻣﯽ ﮐﻨﺪ‪.‬‬
‫در ﮔﻠﻮي ﺧﺎك‬
‫ﻏﻤﻨﺎﮐﯽ ِ ﺻﺒﻮرﺗﺮﯾﻦ ﺷﻌﺮ ِﻋﺎﺷﻘﺎن‪.‬‬ ‫ـ آﻧﺠﺎ ﮐﻪ آﺳﻤﺎن‬
‫وﻗﺘﯽ ﮔﯿﺎﻫﻮاره ي اﻧﺴﺎن‬ ‫آﻧﮕﻮﻧﻪ ﻧﺎ ﺗﻮان ﺳﺖ‬
‫ﻏﻤﻨﺎﻣﻪ يِ ﺑﻠﻨﺪ ِ "اﻣﺎﻧﺖ " را‬
‫از ﺷﻮر‬ ‫ﺑﺮ ﺷﺎﻧﻪ ي ﺷﮑﺴﺘﻪ ي ﺷﺒﻨﻢ‬
‫از ﺷﮑﻮه ِﺷﮑﻔﺘﻦ‬
‫ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺧﺎﻟﯽ ﺳﺖ‪.‬‬
‫اﯾﻨﺠﺎ‬
‫ﻣﯽ ﺑﯿﻨﻤﺶ‬ ‫ﻧﮕﺎه ُو ﺟﺎن ِ ﻓﺮوزاﻧﺶ‬
‫از ﭘﺸﺖ ِ ﯾﮏ ﺣﺼﺎر ِ اﺳﺎﻃﯿﺮي‬
‫ﻗﺪ‪ ،‬ﻣﯽ ﮐﺸﺪ ﺑﻪ دﯾﺪن ِ زﯾﺒﺎﯾﯽ‪.‬‬ ‫در ُﮔﺴﺘﺮايِ ﻫﺴﺘﯽ‬
‫ﺑﺮ ﺳﯿﻨﻪ ي ﺷﮑﺴﺘﻪ ي ﮔﻠﺪان‬ ‫ﺑﺮ ﻫﺮ ﭼﻪ از ﻣﻈﺎﻫﺮ ِ ﻣﺴﺘﯽ‬

‫ﻃﺮﺣﯽ ﻣﯽ اﻓ َﮑ َﻨﺪ‬ ‫ﻣﯽ ﺗﺎﺑﺪ‬
‫از رﻣﺰ وُراز ِﻋﺸﻖ ِ ﺷﮑﻮﻓﻨﺪه‪ ،‬از ازل ‪.‬‬ ‫ﺗﺎ‬
‫ﻋﺸﻘﯽ ﮐﻪ در ﺟﻬﺎن ِاﺑﺪ‪ ،‬ﺟﺎري ﺳﺖ‪.‬‬
‫ﻣﯿﺨﺎﻧﻪ ي ُﻣﮑﺪر ِ ذاﺗﺶ‬
‫آﺗﺶ‪ ،‬ﺑﻪ ﻫﺮ ﺗﺮاﻧﻪ ﻓﺮو ﺑﺎرد‪.‬‬

‫ﺷﺎﯾﺪ ﮐﻪ ﻋﺸﻖ را‬
‫ﭘﯿﻐﺎم ِ روﺷﻨﯽ‬

‫از ﻣﺸﺮق ِ ﭘﯿﺎﻟﻪ ي ﭘﯽ در ﭘﯽ‬
‫ﭘﯿﺪا ﺷﻮد‬

‫ﺑﺎ ﻫﺮ ﭼﻪ از ﺳﺘﺎ ﯾﺶ ُو زاﯾﺶ‪.‬‬

‫‪ 30‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

31 PERSIA MAGAZIN

‫آرزو اﺳﭙﻨﺘﻤﺎن‬ ‫ﯾﮏ اﻧﺮژ ِي ﺧﻮب ﺑﺮاي ﻓﺮداي ﺧﻮﺑﺘﺮ‬

‫"ﻓﺮداي ﺑﻬﺘﺮ" ‪ ،‬ﺑﺮاي "ﻫﺮ ﮐﺴﯽ" ﯾﮏ ﻣﻌﻨﺎي وﯾﮋه دارد و ﺑﺮاي آﻧﮑﻪ ﺑﺘﻮاﻧﯿﻢ ﻣﻌﻨﺎي آن را ﺑﺮاي ﺧﻮد ﭘﯿﺪا ﮐﻨﯿﻢ ﻧﺨﺴﺖ‬
‫ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺪاﻧﯿﻢ "ﭼﻪ ﮐﺴﯽ" ﻫﺴﺘﯿﻢ و از زﻧﺪﮔﯽ "ﭼﻪ ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﯿﻢ" !‬
‫اﻣﺎ‬

‫اﮔﺮ ﻧﺪاﻧﯿﻢ ﮐﻪ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﻫﺴﺘﯿﻢ ‪ ،‬ﺑﯽ ﺷﮏ "ﮐﺴﺎنِ دﯾﮕﺮي ﮐﻪ ﻣﯽ داﻧﻨﺪ ﭼﻪ ﮐﺴﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ" ‪،‬‬
‫آن را ﺑﺮاﯾﻤﺎن ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﮐﺮد و از ﭘ ِﺲ آن ‪" ،‬ﻓﺮداي ﺑﻬﺘﺮﻣﺎن" ﻫﻤﺎﻧﯽ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﮐﻪ آن‬

‫ﮐﺴﺎ ِن دﯾﮕﺮ ﺑﺮاﯾﻤﺎن ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ!‬
‫و از آﻧﺠﺎﯾﯽ ﮐﻪ در اﯾﻦ ﯾﮏ ﻫﺰاره ي ﮔﺬﺷﺘﻪ ‪" ،‬آن ﮐﺴﺎ ِن دﯾﮕﺮ" ﺑﻪ ﻏﯿﺮ از ﺳﻮد و ﻣﻨﻔﻌﺖِ ﺧﻮد‬
‫‪ ،‬ﻫﺮﮔﺰ ﺑﻪ ﻫﯿﭻ ﮐﺲ و ﻫﯿﭻ ﭼﯿ ِﺰ دﯾﮕﺮي در اﯾﻦ دﻧﯿﺎ ﻓﮑﺮ ﻧﮑﺮده اﻧﺪ و ﻫﻤﻮاره ﺑﺎ اﯾﺠﺎ ِد ﺗﺮس و‬

‫ﺟﻨﮓ و ﻧﻔﺮت و ﺟﺪاﯾﯽ و ﮐﻨﺘﺮل ﻣﯿﺎنِ ﻫﻤﻪ ﮔﺎن‪ ،‬ﻓﺮداﻫﺎي ﻣﺮدﻣﺎن را روز ﺑﻪ روز ﺑﺪ و ﺑﺪﺗﺮ‬
‫ﮐﺮده اﻧﺪ ‪ ،‬ﭘﺲ ﮐﻤﺎﮐﺎن ﻓﺮداي ﻫﻤﻪ ﮔﺎن ﻫﻢ ﭼﯿﺰي ﺟﺰ ﺟﻬﻞ و ﺟﻨﮓ و ﺟﻨﻮن و ﺟﻨﺎﯾﺖ و‬

‫ﻏﯿﺮه ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد‪...‬‬
‫اﮐﻨﻮن ﭼﺮا اﯾﻦ را ﻧﻮﺷﺘﻢ‪:‬‬
‫ﭼﻮن اﮔﺮ ﻣﺪام ﻣﻨﺘﻈﺮﯾﺪ ﮐﻪ ﻧﺨﺴﺖ ‪ ،‬وﺿﻌﯿﺖِ ﺑﯿﺮوﻧﯽ ﺗﺎن ﺑﻬﺘﺮ ﺷﻮد ﺗﺎ ﺳﭙﺲ ﺣﺎ ِل دروﻧﯽ ﺗﺎن‬
‫ﺧﻮب ﺷﻮد ‪ ،‬ﺑﺎﯾﺪ ﺑﮕﻮﯾﻢ ﺷﻮرﺑﺨﺘﺎﻧﻪ وﺿﻌﯿ ِﺖ ﭘﯿﺮاﻣﻮﻧﺘﺎن روز ﺑﻪ روز ﺑﺪ و ﺑﺪﺗﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ!‬
‫اﯾﻦ وﺿﻌﯿ ِﺖ ﺑﺪﺗﺮ ﺷﺪن و "ﺳﺎل ﺑﻪ ﺳﺎل درﯾﻎ از ﭘﺎرﺳﺎل" آﻧﻘﺪر اداﻣﻪ ﭘﯿﺪا ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد ﺗﺎ اﯾﻨﮑﻪ‬
‫اﯾﻦ اﻧﺴﺎن ﯾﺎ از ﺗﺮس و ﻏﺼﻪ و ﺑﯿﻤﺎري ﺑﻤﯿﺮد و ﯾﺎ ﺑﺎﻻﺧﺮه ﺑﯿﺎﻣﻮزد ﮐﻪ ﺑﻪ دور از ﻫﺮ اﺗﻔﺎ ِق ﺑﺪ ﯾﺎ ﺧﻮب ﮐﻪ در ﺑﯿﺮوﻧﺶ رُخ ﻣﯽ دﻫﺪ‪ ،‬ﺗﻨﻬﺎ‬
‫اﯾﻦ "وﺿﻌﯿﺖِ ﺛﺒﺎتِ درو ِن او در ﻫﻤﯿﻦ اﮐﻨﻮن اﺳﺖ" ﮐﻪ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪه ي اﺣﻮالِ درون و ﺑﯿﺮونِ اوﺳﺖ!‬
‫ﻧﻤﯽ ﺧﻮاﻫﻢ از ﺟﻤﻼ ِت ﮐﻠﯿﺸﻪ اي و ﻣﺘﺤﻮل ﮐﻨﻨﺪه ﮐﻪ ﻣﺪام ﺑﻪ ﺷﮑ ِﻞ راﯾ ِﺞ " ُﮐﭙﯽ ِﭘﯿﺴﺖ" ﻣﯽ ﺑﯿﻨﯿﻢ ﯾﺎ ﻣﯽ ﺷﻨﻮﯾﻢ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﻢ اﻣﺎ‬
‫ﻫﻤﯿﻨﻘﺪر ﺑﮕﻮﯾﻢ ﮐﻪ آن وﺿﻌﯿﺘﯽ ﮐﻪ ﻫﻤﯿﻦ اﮐﻨﻮن در آن ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﯽ ﺑﺮﯾﻢ و ﻫﻤﻪ ي آن آدم ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ دور و ﺑﺮﻣﺎن ﺟﻤﻊ ﺷﺪه اﻧﺪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ‬
‫ﺣﺎﮐﻤﺎ ِن ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﺮ ﻣﺴﻨ ِﺪ ﻗﺪرت ‪ ،‬ﻫﻤﮕﯽ ﺑﺎزﺗﺎﺑﯽ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ از درو ِن ﺧﻮدﻣﺎن و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺗﺮس ﻫﺎ‪ ،‬اﻧﺴﺪادﻫﺎ‪ ،‬ﻇﻠﻢ ﻫﺎ ‪ ،‬دروغ ﻫﺎ و ﻫﺰاران‬

‫ﮐﻤﺒﻮ ِد دﯾﮕﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬
‫ﻫﺮ اﻧﺪازه واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﺧﺒﺎر و آﻧﭽﻪ در ﺑﯿﺮون ﻣﯽ ﮔﺬرد ﺑﺎﺷﯿﻢ ‪ ،‬ﺧﻮدﻣﺎن ﻫﻢ دﻗﯿﻘﺎ ﻫﻤﺎﻧﻨ ِﺪ ﻫﻤﺎن ﻣﺤﯿﻂِ ﺑﯿﺮوﻧﻤﺎن ﺧﻮاﻫﯿﻢ ﺷﺪ و ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ‬

‫ﻫﯿﭻ دﮔﺮﮔﻮﻧﯽ در ﻫﯿﭻ ﻧﻘﻄﻪ از زﻧﺪﮔﯽ ﻣﺎن رخ ﻧﺨﻮاﻫﺪ داد ﺑﻠﮑﻪ ﻣﺪام در ﻫﻤﺎن ﻓﺎ ِز ﺗﺮسو ﺳﺮدرﮔﻤﯽ ﺑﻪ ﺳﺮ ﺧﻮاﻫﯿﻢ ﺑﺮد ‪....‬‬
‫اﻧﺴﺎن ﺑﺎﯾﺪ آﻧﻘﺪر ﺧﻮد و درونِ ﺧﻮد و ﺟﻬﺎنِ ﻫﺴﺘﯽ را ﺑﺸﻨﺎﺳﺪ ﮐﻪ ﺣﺘﺎ درو ِن ﯾﮏ اﺗﺎ ِق ﺗﺎرﯾﮏ ﻫﻢ ﺑﺘﻮاﻧﺪ اﺣﺴﺎسِ ﺧﻮب را ﻫﻤﻮاره ﻫﻤﺮاهِ‬

‫ﺧﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪....‬‬
‫ﭘﺲ اﮔﺮ ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﯿﺪ ﻓﺮداﯾﺘﺎن ﺑﻬﺘﺮ از اﻣﺮوزﺗﺎن ﺑﺎﺷﺪ ‪ ،‬ﺑﺎﯾﺪ اﻣﺮوزﺗﺎن را ﺑﻬﺘﺮ از دﯾﺮوز ﺗﺎن ﮐﻨﯿﺪ‬

‫و اﮔﺮ ﻣﯽ ﺧﻮاﻫﯿﺪ اﻣﺮوزﺗﺎن ﺑﻬﺘﺮ از دﯾﺮوزﺗﺎن ﺑﺎﺷﺪ ‪ ،‬ﺑﺎﯾﺪ ﻧﺨﺴﺖ ﺧﻮد را ﺑﺸﻨﺎﺳﯿﺪ !‬
‫ﺑﺎور ﮐﻨﯿﺪ ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ ﺳﺎدﮔﯽ ﻫﺴﺖ ﮐﻪ ﻧﻮﺷﺘﻢ !‬

‫ﯾﺎ درﺳﺖ ﺗﺮ ﺑﮕﻮﯾﻢ ﺳﺎده ﺗﺮ از اﯾﻦ دﯾﮕﺮ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﻢ ﺑﻨﻮﯾﺴﻢ!‬
‫پ‪.‬ن‬

‫ﮐﺮوﻧﺎ )ﻗﺮﻧﻄﯿﻨﻪ( را ﻫﻤﭽﻮن دوﺳﺖ ﯾﺎ دﺷﻤﻨﯽ ﺗﺎج دار در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮﯾﺪ ﮐﻪ ﺑﺎﻋ ِﺚ ﺑﺎز ﺷﺪ ِن ﺗﺎ ِج ﺳﺮﺗﺎن و در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﺳﺒﺐِ ﺧﯿﺮﺗﺎن ﺧﻮاﻫﺪ‬
‫ﺷﺪ و ﺑﻪ ﺟﺎي ﺗﺮس و ﺳﺮدرﮔﻤﯽ و آﺷﻔﺘﮕﯽ و ﻧﻖ زدن ‪ ،‬ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﻓﺮﺻﺘﯽ ﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺧﻮد و ﺟﻬﺎنِ ﻫﺴﺘﯽ ﺧﻠﻮت ﮐﻨﯿﺪ و ﻣﺪﺗﯽ ﺑﻪ‬
‫ﺧﻮد ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺑﭙﺮدازﯾﺪ ‪...‬‬
‫ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﭘﺮﺳ ِﺶ ﺑﻨﯿﺎدﯾﻦ ﻫﻢ اﯾﻨﺴﺖ‪:‬‬
‫ﻣﻦ ﮐﯿﺴﺘﻢ و ﻧﻘﺶِ ﻣﻦ در اﯾﻦ ﺟﻬﺎن ﭼﯿﺴﺖ و از ﮐﺠﺎ آﻣﺪه ام و ﺑﻪ ﮐﺠﺎ ﻣﯽ روم ؟‬

‫‪ 32‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

33 PERSIA MAGAZIN

‫ﺗﻐﯾﯾر ﺳﺎﻋت ﮐﺎری‬

‫‪Lieferdienst‬‬
‫‪oder‬‬

‫‪Selbstabholung‬‬

‫از ﺳﺎﻋت ‪ ١٢‬ظﮭر ﺗﺎ ‪ ۶‬ﺑﻌد از ظﮭر‬

‫‪ 34‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

Lieferdienst oder Selbstabholung

35 PERSIA MAGAZIN

‫‪ 36‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

37 PERSIA MAGAZIN

‫ﺧﯿﺎم‪ :‬ﻓﯿﻠﺴﻮف‪ ،‬رﯾﺎﺿﯽدان‪ ،‬رﺑﺎﻋﯽﺳﺮا و ﻣﻨﺠﻢ ﺑﺰرگ اﯾﺮاﻧﯽ‬

‫ﺣﮑﯿﻢ اﺑﻮاﻟﻔﺘﺢ ﻋﻤﺮﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ اﻟﺨﯿﺎﻣﯽ ﻣﺸﻬﻮر ﺑﻪ "ﺧﯿﺎم"‪ ،‬ﻓﯿﻠﺴﻮف‪ ،‬رﯾﺎﺿﯿﺪان‪ ،‬ﻣﻨﺠﻢ و رﺑﺎﻋﯽﺳﺮاي اﯾﺮاﻧﯽ در ‪ 28‬اردﯾﺒﻬﺸﺖ‬

‫ﺳﺎل ‪ 427‬ﻫﺠﺮي ﺷﻤﺴﯽ در ﻧﯿﺸﺎﺑﻮر زاده ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﺧﯿﺎم ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري در ﻗﺮن ﭘﻨﺠﻢ ﻫﺠﺮي در ﺷﻬﺮ ﻧﯿﺸﺎﺑﻮر ﺑﻪ دﻧﯿﺎ آﻣﺪ‪ .‬ﻧﺎم ﮐﺎﻣﻠﺶ "ﻏﯿﺎثاﻟﺪﯾﻦ اﺑﻮاﻟﻔﺘﺢ ُﻋ َﻤﺮ ﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ َﺧﯿّﺎم‬

‫ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري" ﺑﻮد‪ .‬او ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺧﯿﺎﻣﯽ و ﺧﯿﺎم ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري و ﺧﯿﺎﻣﯽ اﻟ ّﻨﯿﺴﺎﺑﻮري ﻫﻢ ﻧﺎﻣﯿﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬او در زﻣﺎﻧﯽ ﺑﻪ دﻧﯿﺎ آﻣﺪ ﮐﻪ‬

‫ﺗﺮﮐﺎن ﺳﻠﺠﻮﻗﯽ ﺑﺮ ﺧﺮاﺳﺎن ﺑﺰرگ ﺗﺴﻠﻂ داﺷﺘﻨﺪ‪.‬‬

‫ﭘﺪر او "اﺑﺮاﻫﯿﻢ" ﻧﺎم داﺷﺖ ﮐﻪ در ﻣﻮرد ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺣﺮﻓﻪاش دو ﻧﻈﺮﯾﻪ اﺑﺮاز ﺷﺪهاﺳﺖ‪ .‬ﮔﺮوﻫﯽ آﻧﺎن را ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﻬﺮت "ﻋﻤﺮ" ﺑﻪ‬

‫"ﺧﯿﺎم" ﯾﺎ "ﺧﯿﺎﻣﯽ"‪ ،‬ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ ﮐﻪ ﭘﺪر‪ ،‬ﯾﺎ ﯾﮑﯽ از ﻧﯿﺎﮐﺎﻧﺶ ﭘﯿﺸﻪ ﺧﯿﻤﻪدوزي ﯾﺎ ﭼﺎدردوزي داﺷﺘﻪاﺳﺖ و ﮔﺮوه دوم ﺑﺮ آﻧﻨﺪ ﮐﻪ ﭘﺪر‬

‫"ﻋﻤﺮ ﺧﯿﺎم" ﺑﻪ اﻣﻮر دﯾﻮاﻧﯽ ﻣﺸﻐﻮل ﺑﻮدهاﺳﺖ‪.‬‬

‫در ﮐﺘﺎبﻫﺎي ﮐﻬﻨﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺑﯿﺎن زﻧﺪﮔﯽ ﺧﯿﺎم و ﮐﺎرﻫﺎي او ﭘﺮداﺧﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬اﺧﺘﻼفﻫﺎي ﺑﺴﯿﺎري ﺑﻪوﯾﮋه در ﺗﺎرﯾﺦ ﺗﻮﻟﺪ و ﻣﺮگ او وﺟﻮد‬

‫دارد‪ .‬ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﻣﻨﺒﻌﯽ ﮐﻪ ﺑﻪﻃﻮر ﻣﻔﺼﻞ ﺧﯿﺎم را ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺮده اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻬﺎر ﻣﻘﺎﻟﻪ ﻧﻈﺎﻣﯽ ﻋﺮوﺿﯽ‪ ،‬ﻧﻮﺷﺘﻪﺷﺪه در ﺣﺪود ‪ 550‬ﻗﻤﺮي‬

‫اﺳﺖ‪ .‬دوﻣﯿﻦ زﻧﺪﮔﯽﻧﺎﻣﻪ ﺧﯿﺎم ﺗﻮﺳﻂ اﺑﻮاﻟﺤﺴﻦ ﻋﻠﯽ ﺑﯿﻬﻘﯽ‪ ،‬در ‪ 556‬ﻗﻤﺮي‪ ،‬در ﮐﺘﺎب ﺗﺘﻤﻪ ﺻﻮان اﻟﺤﮑﻤﻪ ﯾﺎ ﺗﺎرﯾﺦ اﻟﺤﮑﻤﺎ ﻧﻮﺷﺘﻪ‬

‫ﺷﺪه اﺳﺖ‪ .‬ﻧﻈﺎﻣﯽ ﻋﺮوﺿﯽ و اﺑﻮاﻟﺤﺴﻦ ﺑﯿﻬﻘﯽ‪ ،‬ﻫﺮ دو ﻣﻌﺎﺻﺮ ﺧﯿﺎم ﺑﻮده و او را از ﻧﺰدﯾﮏ دﯾﺪهاﻧﺪ‪.‬‬

‫وي در زادﮔﺎه ﺧﻮﯾﺶ ﺑﻪ آﻣﻮﺧﺘﻦ ﻋﻠﻢ ﭘﺮداﺧﺖ و ﻧﺰد ﻋﺎﻟﻤﺎن و اﺳﺘﺎدان ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ آن ﺷﻬﺮ از ﺟﻤﻠﻪ "اﻣﺎم ﻣﻮﻓﻖ ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري" ﻋﻠﻮم‬

‫زﻣﺎﻧﻪ ﺧﻮﯾﺶ را ﻓﺮاﮔﺮﻓﺖ و ﭼﻨﺎنﮐﻪ ﮔﻔﺘﻪاﻧﺪ ﺧﯿﺎم در دوران‬

‫ﺟﻮاﻧﯽ در ﻓﻠﺴﻔﻪ‪ ،‬ﻧﺠﻮم و رﯾﺎﺿﯽ ﺑﻪ ﻣﻘﺎﻣﺎت ﺑﻠﻨﺪي رﺳﯿﺪ و‬

‫در ﻋﻠﻢ ﻃﺐ ﻧﯿﺰ ﻣﻬﺎرت داﺷﺖ‪ .‬او ﺑﻪ دو زﺑﺎن ﻓﺎرﺳﯽ و ﻋﺮﺑﯽ‬

‫ﻧﯿﺰ ﺷﻌﺮ ﻣﯽﺳﺮود و در ﻋﻠﻮم ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮐﺘﺎبﻫﺎي ﺑﺎ ارزﺷﯽ‬

‫ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺧﯿﺎم در ﺳﺎل ‪ 461‬ﻫﺠﺮي ﻧﯿﺸﺎﺑﻮر را ﺑﻪ ﻗﺼﺪ ﺳﻤﺮﻗﻨﺪ ﺗﺮك‬

‫ﮐﺮد و در آﻧﺠﺎ ﺗﺤﺖ ﺣﻤﺎﯾﺖ و ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﯽ "اﺑﻮﻃﺎﻫﺮ‬

‫ﻗﺎﺿﯽاﻟﻘﻀﺎت" ﺳﻤﺮﻗﻨﺪ‪ ،‬ﮐﺘﺎﺑﯽ درﺑﺎره ﻣﻌﺎدﻟﻪﻫﺎي درﺟﻪ ﺳﻮم‬

‫ﺗﺤﺖ ﻧﺎم رﺳﺎﻟﻪ "ﻓﯽاﻟﺒﺮاﻫﯿﻦ ﻋﻠﯽ ﻣﺴﺎﺋﻞاﻟﺠﺒﺮ واﻟﻤﻘﺎﺑﻠﻪ" ﺑﻪ‬

‫زﺑﺎن ﻋﺮﺑﯽ ﻧﻮﺷﺖ و از آﻧﺠﺎ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺧﻮاﺟﻪ ﻧﻈﺎماﻟﻤﻠﮏ ﻃﻮﺳﯽ‬

‫راﺑﻄﻪاي ﻧﯿﮑﻮ داﺷﺖ‪ ،‬اﯾﻦ ﮐﺘﺎب را ﭘﺲ از ﻧﮕﺎرش ﺑﻪ ﺧﻮاﺟﻪ‬

‫ﺗﻘﺪﯾﻢ ﮐﺮد‪.‬‬

‫وي ﻓﻘﻪ را در ﻣﯿﺎنﺳﺎﻟﯽ در ﻣﺤﻀﺮ اﻣﺎم ﻣﻮﻓﻖ ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري‬

‫آﻣﻮﺧﺖ؛ ﺣﺪﯾﺚ‪ ،‬ﺗﻔﺴﯿﺮ‪ ،‬ﻓﻠﺴﻔﻪ‪ ،‬ﺣﮑﻤﺖ و ﺳﺘﺎرهﺷﻨﺎﺳﯽ را‬

‫ﻓﺮاﮔﺮﻓﺖ‪ .‬ﺑﺮﺧﯽ ﻧﻮﺷﺘﻪاﻧﺪ او ﻓﻠﺴﻔﻪ را ﻣﺴﺘﻘﯿﻤ ًﺎ از زﺑﺎن ﯾﻮﻧﺎﻧﯽ‬

‫ﻓﺮاﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮد‪ .‬ﺷﻤﺎري از ﺗﺬﮐﺮةﻧﻮﯾﺴﺎن‪ ،‬ﺧﯿﺎم را ﺷﺎﮔﺮد‬

‫اﺑﻦﺳﯿﻨﺎ و ﺷﻤﺎري ﻧﯿﺰ وي را ﺷﺎﮔﺮد اﻣﺎم ﻣﻮﻓﻖ ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري‬

‫ﺗﻨﺪﯾﺲ ﺧﯿﺎم در ﺑﺨﺎرﺳﺖ‬ ‫ﺧﻮاﻧﺪهاﻧﺪ‪ .‬ﺻﺤﺖ ﻓﺮﺿﯿﻪ ﺷﺎﮔﺮدي ﺧﯿﺎم ﻧﺰد اﺑﻦﺳﯿﻨﺎ ﺑﺴﯿﺎر‬
‫ﺑﻌﯿﺪ اﺳﺖ‪ ،‬زﯾﺮا از ﻟﺤﺎظ زﻣﺎﻧﯽ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺗﻔﺎوت زﯾﺎدي داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪.‬‬

‫ﺧﯿﺎم در ﺟﺎﯾﯽ اﺑﻦﺳﯿﻨﺎ را اﺳﺘﺎد ﺧﻮد ﻣﯽداﻧﺪ‪ ،‬اﻣﺎ اﯾﻦ اﺳﺘﺎدي اﺑﻦﺳﯿﻨﺎ‪ ،‬ﺟﻨﺒﻪ ﻣﻌﻨﻮي دارد‪.‬‬

‫‪ 38‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

‫ﭘﺲ از اﯾﻦ دوران ﺧﯿﺎم ﺑﻪ دﻋﻮت ﺳﻠﻄﺎن ﺟﻼلاﻟﺪﯾﻦ ﻣﻠﮑﺸﺎه ﺳﻠﺠﻮﻗﯽ و وزﯾﺮش ﻧﻈﺎماﻟﻤﻠﮏ ﺑﻪ اﺻﻔﻬﺎن رﻓﺖ ﺗﺎ ﺳﺮﭘﺮﺳﺘﯽ‬
‫رﺻﺪﺧﺎﻧﻪ اﺻﻔﻬﺎن را ﺑﺮ ﻋﻬﺪه ﮔﯿﺮد‪ .‬ﯾﮑﯽ از ﺑﺮﺟﺴﺘﻪﺗﺮﯾﻦ ﮐﺎرﻫﺎي وي را ﻣﯽﺗﻮان اﺻﻼح ﮔﺎهﺷﻤﺎري اﯾﺮان داﻧﺴﺖ‪ .‬وي ﺑﺪﯾﻦ‬
‫ﻣﻨﻈﻮر ﻣﺪار ﮔﺮدش ﮐﺮه زﻣﯿﻦ ﺑﻪ دور ﺧﻮرﺷﯿﺪ را ﺗﺎ ‪ 16‬رﻗﻢ اﻋﺸﺎر ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﮐﺮد‪ .‬اﺻﻼح در ‪ 25‬ﻓﺮوردﯾﻦ ‪ 458‬ﻫﺠﺮي ﺧﻮرﺷﯿﺪي‬

‫)‪ 3‬رﻣﻀﺎن ‪ 471‬ﻫﺠﺮي ﻗﻤﺮي( اﻧﺠﺎم ﺷﺪ‪.‬‬
‫وي در ﻣﺪت ‪ 18‬ﺳﺎل اﻗﺎﻣﺖ ﺧﻮد در اﺻﻔﻬﺎن ﻣﻬﻢﺗﺮﯾﻦ و ﺗﺄﺛﯿﺮﮔﺬارﺗﺮﯾﻦ اﺛﺮ رﯾﺎﺿﯽ ﺧﻮد را ﺑﺎ ﻧﺎم "رﺳﺎﻟﻪ ﻓﯽ ﺷﺮح ﻣﺎ اﺷﮑﻞ ﻣﻦ‬
‫ﻣﺼﺎدرات اﻗﻠﯿﺪس" ﻧﻮﺷﺖ و در آن ﺧﻄﻮط ﻣﻮازي و ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻧﺴﺒﺖﻫﺎ را ﺷﺮح ﻣﯽدﻫﺪ‪ .‬ﺑﻪ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ او زﯾﺞ ﻣﻠﮑﺸﺎﻫﯽ ﺗﻬﯿﻪ ﻣﯽﺷﻮد‬
‫و در ﻫﻤﯿﻦ ﺳﺎلﻫﺎ )ﺣﺪود ‪ (458‬ﻃﺮح اﺻﻼح ﺗﻘﻮﯾﻢ را ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬ﺧﯿﺎم ﮔﺎهﺷﻤﺎر ﺟﻼﻟﯽ ﯾﺎ ﺗﻘﻮﯾﻢ ﺟﻼﻟﯽ را ﺗﺪوﯾﻦ ﮐﺮد ﮐﻪ ﺑﻪ‬

‫ﻧﺎم ﺟﻼلاﻟﺪﯾﻦ ﻣﻠﮑﺸﺎه ﻣﺸﻬﻮر اﺳﺖ‪ ،‬اﻣﺎ ﭘﺲ از ﻣﺮگ ﻣﻠﮏﺷﺎه اﯾﻦ ﮔﺎهﺷﻤﺎري ﺗﺪاوم ﻧﯿﺎﻓﺖ‪ .‬در اﯾﻦ دوران ﺧﯿﺎم ﺑﻪﻋﻨﻮان‬
‫اﺧﺘﺮﺑﯿﻦ در درﺑﺎر ﺧﺪﻣﺖ ﻣﯽﮐﺮد‪ ،‬ﻫﺮﭼﻨﺪ ﺑﻪ اﺧﺘﺮﺑﯿﻨﯽ اﻋﺘﻘﺎدي ﻧﺪاﺷﺖ‪ .‬ﺑﻪ دﻟﯿﻞ آﺷﻮبﻫﺎ و درﮔﯿﺮيﻫﺎي ﻧﺎﺷﯽ از اﯾﻦ اﻣﺮ‪ ،‬ﻣﺴﺎﺋﻞ‬

‫ﻋﻠﻤﯽ و ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﮐﻪ ﻗﺒﻼً از اﻫﻤﯿﺖ ﺧﺎﺻﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮد ﺑﻪ ﻓﺮاﻣﻮﺷﯽ ﺳﭙﺮده ﺷﺪ‪ .‬ﭘﺲ از درﮔﺬﺷﺖ ﻣﻠﮑﺸﺎه و ﮐﺸﺘﻪ ﺷﺪن‬
‫ﻧﻈﺎماﻟﻤﻠﮏ‪ ،‬ﺧﯿﺎم ﻣﻮرد ﺑﯽﻣﻬﺮي ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و ﮐﻤﮏ ﻣﺎﻟﯽ ﺑﻪ رﺻﺪﺧﺎﻧﻪ )زﯾﺞ( ﻗﻄﻊ ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻋﺪم ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻣﻮر ﻋﻠﻤﯽ داﻧﺸﻤﻨﺪان و رﺻﺪﺧﺎﻧﻪ‪ ،‬ﺧﯿﺎم را ﺑﺮ آن داﺷﺖ اﺻﻔﻬﺎن را ﺑﻪﻗﺼﺪ ﺧﺮاﺳﺎن ﺗﺮك ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺑﻌﺪ از ﺳﺎل ‪479‬‬
‫ﺧﯿﺎم اﺻﻔﻬﺎن را ﺑﻪﻗﺼﺪ اﻗﺎﻣﺖ در ﻣﺮو‪ ،‬ﭘﺎﯾﺘﺨﺖ ﺟﺪﯾﺪ ﺳﻠﺠﻮﻗﯿﺎن‪ ،‬ﺗﺮك ﮐﺮد‪ .‬وي ﺑﺎﻗﯽ ﻋﻤﺮ ﺧﻮﯾﺶ را در ﺷﻬﺮﻫﺎي ﻣﻬﻢ ﺧﺮاﺳﺎن‬
‫ﺑﻪوﯾﮋه ﻧﯿﺸﺎﺑﻮر و ﻣﺮو ﮔﺬراﻧﺪ‪ .‬در آن زﻣﺎن ﻣﺮو ﯾﮑﯽ از ﻣﺮاﮐﺰ ﻣﻬﻢ ﻋﻠﻤﯽ و ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ دﻧﯿﺎ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽرﻓﺖ و داﻧﺸﻤﻨﺪان زﯾﺎدي در‬

‫آن ﺣﻀﻮر داﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﯿﺸﺘﺮ ﮐﺎرﻫﺎي ﻋﻠﻤﯽ ﺧﯿﺎم ﭘﺲ از ﻣﺮاﺟﻌﺖ از اﺻﻔﻬﺎن در اﯾﻦ ﺷﻬﺮ ﺟﺎﻣﻪ ﻋﻤﻞ ﺑﻪ ﺧﻮد ﮔﺮﻓﺖ‪.‬‬

‫‪39 PERSIA MAGAZIN‬‬

‫اﻟﻘﺎب‬
‫ﺗﺎرﯾﺦﻧﮕﺎران و داﻧﺸﻤﻨﺪان‪ ،‬ﻫﻢ ﻋﺼﺮ ﺧﯿﺎم و ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﭘﺲ از او آﻣﺪﻧﺪ ﺟﻤﻠﮕﯽ ﺑﺮ اﺳﺘﺎدي وي در ﻓﻠﺴﻔﻪ اذﻋﺎن داﺷﺘﻪاﻧﺪ‪ ،‬ﺗﺎ آﻧﺠﺎ‬

‫ﮐﻪ ﮔﺎه وي را ﺣﮑﯿﻢ دوران و اﺑﻦﺳﯿﻨﺎي زﻣﺎن ﺷﻤﺮدهاﻧﺪ‪ .‬از ﺧﯿﺎم ﺑﻪﻋﻨﻮان ﺟﺎﻧﺸﯿﻦ اﺑﻦﺳﯿﻨﺎ و اﺳﺘﺎد ﺑﯽﺑﺪﯾﻞِ ﻓﻠﺴﻔﻪ ﻃﺒﯿﻌﯽ‬
‫)ﻣﺎدي( رﯾﺎﺿﯿﺎت‪ ،‬ﻣﻨﻄﻖ و ﻣﺘﺎﻓﯿﺰﯾﮏ ﯾﺎد ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ‪ .‬اﻣﺎ ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ اﻟﻘﺎب ﻓﺮاواﻧﯽ ﻫﻢ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪاي از اﯾﻦ اﻟﻘﺎب‬
‫ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از‪ :‬ﺣﮑﯿﻢ ﺣﺠﮥاﻟﺤﻖ‪ ،‬ﺧﻮاﺟﻪ‪ ،‬اﻣﺎم‪ ،‬اﻟﻔﯿﻠﺴﻮف ﺣﺠﮥاﻟﺤﻖ‪ ،‬ﺧﻮاﺟﻪ اﻣﺎم‪ ،‬ﺣﮑﯿﻢ ﺟﻬﺎن و ﻓﯿﻠﺴﻮف ﮔﯿﺘﯽ‪ ،‬اﻟﺸﯿﺦاﻻﻣﺎم‪،‬‬

‫اﻟﺸﯿﺦاﻻﺟﻞ ﺣﺠﮥاﻟﺤﻖ‪ ،‬ﺳﻠﻄﺎن اﻟﻌﻠﻤﺎء‪ ،‬ﻣﻠﮏ اﻟﺤﮑﻤﺎء‪ ،‬اﻣﺎم ﺧﺮاﺳﺎن‪ ،‬ﻣﻦ اﻋﯿﺎن اﻟﻤﻨ ّﺠﻤﯿﻦ‪ ،‬اﻟﺤﮑﯿﻢ اﻟﻔﺎﺿﻞ اﻻوﺣﺪ‪ ،‬ﺗﺎﻟﯽ‬
‫اﺑﻦﺳﯿﻨﺎ‪ ،‬ﺣﮑﯿﻢ ﻋﺎرف ﺑﻪ ﺟﻤﯿﻊ اﻧﻮاع ﺣﮑﻤﺖ ﺑﻪوﯾﮋه رﯾﺎﺿﯽ‪ ،‬ﻣﺴﻠﻂ ﺑﺮ ﺗﻤﺎﻣﯽ اﺟﺰاي ﺣﮑﻤﺖ و رﯾﺎﺿﯿﺎت و ﻣﻌﻘﻮﻻت‪ ،‬ﺣﺠﮥاﻟﺤﻖ‬
‫واﻟﯿﻘﯿﻦ‪ ،‬ﻧﺼﯿﺮاﻟﺤﮑﻤﻪ واﻟﺪﯾﻦ‪ ،‬ﻓﯿﻠﺴﻮف اﻟﻌﺎﻟﻤﯿﻦ‪ ،‬ﻧﺼﺮةاﻟ ّﺪﯾﻦ‪ ،‬اﻟﺤﯿﺮ اﻟﻬﻤﺎم‪ ،‬ﺳ ّﯿﺪاﻟﺤﮑﻤﺎءاﻟﻤﺸﺮق و اﻟﻤﻐﺮب‪ ،‬اﻟﺴ ّﯿﺪاﻻﺟﻞ‪ ،‬ﻓﯿﻠﺴﻮف‬

‫اﻟﻌﺎﻟﻢ و‪...‬‬
‫ﺧﯿﺎم اﺳﺘﻌﺪاد ﺷﮕﺮﻓﯽ در اﻏﻠﺐ زﻣﯿﻨﻪﻫﺎي ﻋﻠﻤﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ رﯾﺎﺿﯿﺎت‪ ،‬ﻧﺠﻮم‪ ،‬ﻋﻠﻮم ادﺑﯽ‪ ،‬دﯾﻨﯽ و ﺗﺎرﯾﺨﯽ داﺷﺖ ﮐﻪ ﺳﺒﺐ ﺷﺪ وي در‬
‫اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪﻫﺎ ﻧﯿﺰ دﺳﺘﺎوردﻫﺎﯾﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬از وي رﺳﺎﻟﻪﻫﺎي ﮐﻮﺗﺎﻫﯽ در زﻣﯿﻨﻪﻫﺎﯾﯽ ﭼﻮن ﻣﮑﺎﻧﯿﮏ‪ ،‬ﻫﯿﺪرواﺳﺘﺎﺗﯿﮏ‪ ،‬ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﯽ‪،‬‬

‫ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻣﻮﺳﯿﻘﯽ و ﻏﯿﺮه ﻧﯿﺰ ﺑﺮ ﺟﺎي ﻣﺎﻧﺪه اﺳﺖ‪ .‬اﺧﯿﺮ ًا ﻧﯿﺰ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎﺗﯽ در ﻣﻮرد ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺧﯿﺎم در زﻣﯿﻨﻪ ﻫﻨﺪﺳﻪ ﺗﺰﺋﯿﻨﯽ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه‬
‫اﺳﺖ ﮐﻪ ارﺗﺒﺎط او را ﺑﺎ ﺳﺎﺧﺖ ﮔﻨﺒﺪ ﺷﻤﺎﻟﯽ ﻣﺴﺠﺪ ﺟﺎﻣﻊ اﺻﻔﻬﺎن ﺗﺎﺋﯿﺪ ﻣﯽﮐﻨﺪ‪.‬‬

‫آﺛﺎر ﻓﻠﺴﻔﯽ ﻣﻮﺟﻮد ﺧﯿﺎم ﺑﻪ ﭼﻨﺪ رﺳﺎﻟﻪ ﮐﻮﺗﺎه اﻣﺎ ﻋﻤﯿﻖ و ﭘﺮﺑﺎر ﻣﺤﺪود ﻣﯽﺷﻮد‪ .‬آﺧﺮﯾﻦ رﺳﺎﻟﻪ ﻓﻠﺴﻔﯽ ﺧﯿﺎم ﻣﺒﯿﻦ ﮔﺮاﯾﺶﻫﺎي‬
‫ﻋﺮﻓﺎﻧﯽ اوﺳﺖ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻧﻘﺶ ﺧﯿﺎم در ﺣﻞ ﻣﻌﺎدﻻت درﺟﻪ ﺳﻮم و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﺶ درﺑﺎره اﺻﻞ ﭘﻨﺠﻢ اﻗﻠﯿﺪس ﻧﺎم او را ﺑﻪﻋﻨﻮان‬

‫رﯾﺎﺿﯽداﻧﯽ ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ در ﺗﺎرﯾﺦ ﻋﻠﻢ ﺛﺒﺖ ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬

‫دﺳﺘﺎوردﻫﺎي ﺧﯿﺎم‬

‫رﯾﺎﺿﯿﺎت‪:‬‬
‫ﻣﯽﺗﻮان رد ﭘﺎي ﺧﯿﺎم را ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻃﻮﺳﯽ در ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ رﯾﺎﺿﯿﺎت در اروﭘﺎ دﻧﺒﺎل ﮐﺮد‪ .‬ﻗﺪﯾﻤﯽﺗﺮﯾﻦ ﮐﺘﺎﺑﯽ ﮐﻪ از ﺧﯿﺎم اﺳﻤﯽ ﺑﻪ ﻣﯿﺎن‬
‫آورده و ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه آن ﻫﻢدوره ﺧﯿﺎم ﺑﻮده‪ ،‬ﻧﻈﺎﻣﯽ ﻋﺮوﺿﯽ‪ ،‬ﻣﺆﻟﻒ ﭼﻬﺎر ﻣﻘﺎﻟﻪ‪ ،‬اﺳﺖ؛ وﻟﯽ او ﺧﯿﺎم را در ردﯾﻒ ﻣﻨﺠﻤﯿﻦ ذﮐﺮ ﻣﯽﮐﻨﺪ‬

‫و اﺳﻤﯽ از رﺑﺎﻋﯿﺎت او ﻧﻤﯽآورد‪ .‬ﺟﻮرج ﺳﺎرﺗﻦ از ﺧﯿﺎم ﺑﻪﻋﻨﻮان ﯾﮑﯽ از ﺑﺰرگﺗﺮﯾﻦ رﯾﺎﺿﯽداﻧﺎن ﻗﺮونوﺳﻄﯽ ﻧﺎم ﻣﯽﺑﺮد‪.‬‬

‫ﺳﺘﺎرهﺷﻨﺎﺳﯽ‪:‬‬
‫ﯾﮑﯽ از ﺑﺮﺟﺴﺘﻪﺗﺮﯾﻦ ﮐﺎرﻫﺎي ﺧﯿﺎم را ﻣﯽﺗﻮان اﺻﻼح ﮔﺎﻫﺸﻤﺎري اﯾﺮان در دوره ﺳﻠﻄﻨﺖ ﻣﻠﮏﺷﺎه ﺳﻠﺠﻮﻗﯽ )‪ 426-590‬ﻫﺠﺮي‬
‫ﻗﻤﺮي( داﻧﺴﺖ‪ .‬وي ﺑﺪﯾﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﺪار ﮔﺮدش ﮐﺮه زﻣﯿﻦ ﺑﻪ دور ﺧﻮرﺷﯿﺪ را ﺗﺎ ‪ 16‬رﻗﻢ اﻋﺸﺎر ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﮐﺮد‪ .‬اﺻﻼح ﺗﻘﻮﯾﻢ در ‪25‬‬

‫ﻓﺮوردﯾﻦ ‪ 458‬ﻫﺠﺮي ﺧﻮرﺷﯿﺪي )‪ 3‬رﻣﻀﺎن ‪ 471‬ﻫﺠﺮي ﻗﻤﺮي( اﻧﺠﺎم ﺷﺪ‪.‬‬

‫ﻣﻮﺳﯿﻘﯽ‪:‬‬
‫ﺧﯿﺎم ﺑﻪ ﺗﺤﻠﯿﻞ رﯾﺎﺿﯽ ﻣﻮﺳﯿﻘﯽ ﻧﯿﺰ ﭘﺮداﺧﺘﻪاﺳﺖ و در اﻟﻘﻮل ﻋﻠﯽ اﺟﻨﺎس اﻟﺘﯽ ﺑﺎﻻرﺑﻌﺎء ﻣﺴﺄﻟﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﯾﮏﭼﻬﺎرم را ﺑﻪ ﺳﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ‬

‫ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﻣﺎﯾﻪﻫﺎي ﺑﯽﻧﯿﻢﭘﺮده‪ ،‬ﺑﺎ ﻧﯿﻢﭘﺮده ﺑﺎﻻروﻧﺪه و ﯾﮏ ﭼﻬﺎرم ﭘﺮده را ﺷﺮح ﻣﯽدﻫﺪ‪.‬‬

‫ادﺑﯿﺎت‪:‬‬
‫ﺧﯿﺎم زﻧﺪﮔﯽاش را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان رﯾﺎﺿﯿﺪان و ﻓﯿﻠﺴﻮﻓﯽ ﺷﻬﯿﺮ ﺳﭙﺮي ﮐﺮد‪ ،‬در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﻣﻌﺎﺻﺮاﻧﺶ از رﺑﺎﻋﯿﺎﺗﯽ ﮐﻪ اﻣﺮوز ﻣﺎﯾﻪ ﺷﻬﺮت و‬

‫اﻓﺘﺨﺎر او ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﯽﺧﺒﺮ ﺑﻮدﻧﺪ‪ .‬ﻣﻌﺎﺻﺮان ﺧﯿﺎم ﻧﻈﯿﺮ ﻧﻈﺎﻣﯽ ﻋﺮوﺿﯽ ﯾﺎ اﺑﻮاﻟﺤﺴﻦ ﺑﯿﻬﻘﯽ از ﺷﺎﻋﺮي ﺧﯿﺎم ﯾﺎدي ﻧﮑﺮدهاﻧﺪ‪.‬‬
‫ﻗﺪﯾﻤﯽﺗﺮﯾﻦ ﮐﺘﺎﺑﯽ ﮐﻪ در آن از ﺧﯿﺎم ﺷﺎﻋﺮ ﯾﺎدي ﺷﺪهاﺳﺖ‪ ،‬ﮐﺘﺎب ﺧﺮﯾﺪةاﻟﻘﺼﺮ از ﻋﻤﺎداﻟﺪﯾﻦ اﺻﻔﻬﺎﻧﯽ اﺳﺖ‪ .‬اﯾﻦ ﮐﺘﺎب ﺑﻪ زﺑﺎن‬

‫ﻋﺮﺑﯽ و در ﺳﺎل ‪ 572‬ﯾﻌﻨﯽ ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ ‪ 50‬ﺳﺎل ﭘﺲ از ﻣﺮگ ﺧﯿﺎم ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪ 40‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

‫آﺛﺎر‪:‬‬
‫ﺧﯿﺎم آﺛﺎر ﻋﻠﻤﯽ و ادﺑﯽ ﺑﺴﯿﺎري ﺗﺄﻟﯿﻒ ﮐﺮده اﺳﺖ‪ .‬از ﺟﻤﻠﻪ آنﻫﺎ رﺳﺎﻟﻪ ﻓﯽ اﻟﺒﺮاﻫﯿﻦ ﻋﻠﯽ ﻣﺴﺎﺋﻞ اﻟﺠﺒﺮ و اﻟﻤﻘﺎﺑﻠﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ در آن‬
‫از ﺟﺒﺮ ﻋﻤﺪﺗﺎً ﻫﻨﺪﺳﯽ ﺧﻮد ﺑﺮاي ﺣﻞ ﻣﻌﺎدﻻت درﺟﻪ ﺳﻮم اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﮐﻨﺪ‪ .‬او ﻣﻌﺎدﻻت درﺟﻪ دوم را از روشﻫﺎي ﻫﻨﺪﺳﯽ اﺻﻮل‬
‫اﻗﻠﯿﺪس ﺣﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﺳﭙﺲ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﻣﻌﺎدﻻت درﺟﻪ ﺳﻮم ﺑﺎ ﻗﻄﻊ دادن ﻣﻘﺎﻃﻊ ﻣﺨﺮوﻃﯽ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻗﺎﺑﻞ ﺣﻞ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﺮﮔﻦ‬
‫ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﮐﺲ ﮐﻪ ﺗﺮﺟﻤﻪ اﻧﮕﻠﯿﺴﯽ "ﺟﺒﺮ ﺧﯿﺎم" ﺑﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﮐﺜﯿﺮ را ﺑﺨﻮاﻧﺪ‪ ،‬اﺳﺘﺪﻻﻻت ﺧﯿﺎم را ﺑﺲ روﺷﻦ ﺧﻮاﻫﺪ ﯾﺎﻓﺖ و‬
‫ﻧﯿﺰ‪ ،‬از ﻧﮑﺎت ﻣﺘﻌﺪد ﺟﺎﻟﺐ ﺗﻮﺟﻬﯽ در ﺗﺎرﯾﺦ اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻌﺎدﻻت ﻣﻄﻠﻊ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﻣﺴﻠﻢ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﯿﺎم در رﺳﺎﻟﻪﻫﺎﯾﺶ از وﺟﻮد‬

‫ﺟﻮابﻫﺎي ﻣﻨﻔﯽ و ﻣﻮﻫﻮﻣﯽ در ﻣﻌﺎدﻻت آﮔﺎﻫﯽ ﻧﺪاﺷﺘﻪاﺳﺖ و ﺟﻮاب ﺻﻔﺮ را ﻧﯿﺰ در ﻧﻈﺮ ﻧﻤﯽﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬
‫رﺳﺎﻟﻪ ﻓﯽ ﺷﺮح ﻣﺂﺷﮑﻞ ﻣﻦ ﻣﺼﺎدرات ﮐﺘﺎب اﻗﻠﯿﺪس در ﻣﻮرد ﺧﻄﻮط ﻣﻮازي و ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻧﺴﺒﺖﻫﺎ‪" ،‬رﺳﺎﻟﻪ ﻣﯿﺰاناﻟﺤﮑﻤﻪ"‪" ،‬ﻗﺴﻄﺎس‬

‫اﻟﻤﺴﺘﻘﯿﻢ"‪" ،‬رﺳﺎﻟﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ اﻟﺤﺴﺎب )اﯾﻦ اﺛﺮ ﺑﺎﻗﯽ ﻧﻤﺎﻧﺪه اﺳﺖ("‪" ،‬اﻟﻘﻮل ﻋﻠﯽ اﺟﻨﺎس اﻟﺘﯽ ﺑﺎﻻرﺑﻌﺎء‪ ،‬اﺛﺮي درﺑﺎره ﻣﻮﺳﯿﻘﯽ"‪،‬‬
‫"رﺳﺎﻟﻪ ﮐﻮن و ﺗﮑﻠﯿﻒ ﺑﻪ ﻋﺮﺑﯽ درﺑﺎره ﺣﮑﻤﺖ ﺧﺎﻟﻖ در ﺧﻠﻖ ﻋﺎﻟﻢ و ﺣﮑﻤﺖ ﺗﮑﻠﯿﻒ ﮐﻪ ﺧﯿﺎم آن را در ﭘﺎﺳﺦ ﭘﺮﺳﺶ اﻣﺎم اﺑﻮﻧﺼﺮ‬
‫ﻣﺤﻤﺪﺑﻦ اﺑﺮاﻫﯿﻢ ﻧﺴﻮي‪ ،‬ﯾﮑﯽ از ﺷﺎﮔﺮدان ﭘﻮرﺳﯿﻨﺎ‪ ،‬در ﺳﺎل ‪) 473‬ﻫﺠﺮي ﻗﻤﺮي( ﻧﻮﺷﺘﻪ اﺳﺖ"‪" ،‬رﺳﺎﻟﻪ روﺿﮥاﻟﻘﻠﻮب در ﮐﻠﯿﺎت‬
‫وﺟﻮد"‪" ،‬رﺳﺎﻟﻪ ﺿﯿﺎءاﻟﻌﻠﯽ"‪" ،‬رﺳﺎﻟﻪاي در ﺻﻮرت و ﺗﻀﺎد"‪" ،‬ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺧﻄﺒﻪ اﺑﻦ ﺳﯿﻨﺎ"‪" ،‬رﺳﺎﻟﻪاي در ﺻﺤﺖ ﻃﺮق ﻫﻨﺪﺳﯽ ﺑﺮاي‬

‫اﺳﺘﺨﺮاج ﺟﺬر و ﮐﻌﺐ"‪" ،‬رﺳﺎﻟﻪ ﻣﺸﮑﻼت اﯾﺠﺎب"‪" ،‬رﺳﺎﻟﻪاي در ﻃﺒﯿﻌﯿﺎت"‪" ،‬رﺳﺎﻟﻪاي در ﺑﯿﺎن زﯾﮓ ﻣﻠﮑﺸﺎﻫﯽ"‪" ،‬رﺳﺎﻟﻪ‬
‫ﻧﻈﺎماﻟﻤﻠﮏ در ﺑﯿﺎن ﺣﮑﻮﻣﺖ"‪" ،‬رﺳﺎﻟﻪ ﻟﻮازماﻻﮐﻤﻨﻪ"‪ " ،‬اﺷﻌﺎر ﻋﺮﺑﯽ ﺧﯿﺎم ﮐﻪ در ﺣﺪود ‪ 19‬رﺑﺎﻋﯽ آن ﺑﻪ دﺳﺖ آﻣﺪه اﺳﺖ" و‬

‫"ﻧﻮروزﻧﺎﻣﻪ‪ ،‬از اﯾﻦ ﮐﺘﺎب دو ﻧﺴﺨﻪ ﺧﻄﯽ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪهاﺳﺖ )ﻧﺴﺨﻪ ﻟﻨﺪن و ﺑﺮﻟﻦ("‪.‬‬

‫ﭼﻬﺮه ﺟﻬﺎﻧﯽ ﺧﯿﺎم‬
‫ﺧﯿﺎم ﻧﯿﺸﺎﺑﻮري در ﺑﺤﺚ ادﺑﯿﺎت و ﺷﻌﺮ‪ ،‬ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺷﻬﺮت را در رﺑﺎﻋﯿﺎت ﺑﻪ دﺳﺖ آورده اﺳﺖ‪ .‬از ﻣﯿﺎن ﺷﻌﺮاي ﺑﺰرگ اﯾﺮان ﮐﻤﺘﺮ‬

‫ﮐﺴﯽ ﺑﻪاﻧﺪازه ﺧﯿﺎم اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﻬﺮت ﺟﻬﺎﻧﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اوج ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺟﻬﺎن از ﺧﯿﺎم را ﻣﯽﺗﻮان ﭘﺲ از ﺗﺮﺟﻤﻪ ﺷﻌﺮﻫﺎي وي‬
‫ﺑﻪوﺳﯿﻠﻪ "ادوارد ﻓﯿﺘﺰﺟﺮاﻟﺪ" داﻧﺴﺖ و ﻧﺎم او را در ردﯾﻒ ﭼﻬﺎر ﺷﺎﻋﺮ ﺑﺰرگ ﺟﻬﺎن ﯾﻌﻨﯽ ﻫﻮﻣﺮ‪ ،‬ﺷﮑﺴﭙﯿﺮ‪ ،‬داﻧﺘﻪ و ﮔﻮﺗﻪ ﻗﺮار داد‪.‬‬
‫ﺗﺄﺛﯿﺮات ﺧﯿﺎم ﺑﺮ ادﺑﯿﺎت ﻏﺮب از ﻣﺎرك ﺗﻮاﯾﻦ ﺗﺎ ﺗﯽ‪.‬اس‪.‬اﻟﯿﻮت او را ﺑﻪ ﻧﻤﺎد ﻓﻠﺴﻔﻪ ﺷﺮق و ﺷﺎﻋﺮ ﻣﺤﺒﻮب روﺷﻨﻔﮑﺮان ﺟﻬﺎن ﺗﺒﺪﯾﻞ‬

‫ﮐﺮده اﺳﺖ‪.‬‬
‫ﺑﻌﺪ از "ﻓﯿﺘﺰﺟﺮاﻟﺪ"‪ ،‬ﻓﺮاﻧﺴﻮﯾﺎن ﺑﺎ ﺗﺮﺟﻤﻪ رﺑﺎﻋﯿﺎت او ﺑﻪ ﻣﻌﺮﻓﯽ ﺧﯿﺎم در ﺟﻬﺎن ﻏﺮب ﮐﻤﮏ ﮐﺮدﻧﺪ‪ .‬در ﺳﺎل ‪ 1875‬ﻣﯿﻼدي‬
‫"ﮔﺎرﺳﻦ دوﺗﺎﺳﯽ"‪ ،‬ﺧﺎورﺷﻨﺎس ﻣﻌﺮوف ﻓﺮاﻧﺴﻮي‪ ،‬ﺗﻌﺪاد ‪ 10‬رﺑﺎﻋﯽ از ﺧﯿﺎم را ﺑﻪ ﻓﺮاﻧﺴﻪ ﺑﺮده ﺑﻮد‪ ،‬در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺣﺪود ‪ 10‬ﺳﺎل ﻗﺒﻞ‬
‫ﯾﻌﻨﯽ در ﺳﺎل ‪ 1867‬ﻧﯿﮑﻮﻻس‪ ،‬ﮐﻨﺴﻮل ﺳﻔﺎرت ﻓﺮاﻧﺴﻪ در رﺷﺖ‪ ،‬اوﻟﯿﻦ ﺗﺮﺟﻤﻪ رﺑﺎﻋﯿﺎت را ﺑﻪ ﻓﺮاﻧﺴﻪ اراﺋﻪ ﮐﺮده ﺑﻮد‪" .‬آﻧﺪره ژﯾﺪ"‬
‫ﻫﻢ ﺑﺎ رﺑﺎﻋﯿﺎت ﺧﯿﺎم از ﻃﺮﯾﻖ ﺗﺮﺟﻤﻪ "ﻓﯿﺘﺰﺟﺮاﻟﺪ" آﺷﻨﺎ ﺑﻮد و ﺑﺎزﺗﺎب ﺑﻌﻀﯽ از ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ رﺑﺎﻋﯿﺎت ﺧﯿﺎم را ﻣﯽﺗﻮان در ﮐﺘﺎب‬

‫ﻣﺎﺋﺪهﻫﺎي زﻣﯿﻨﯽ او ﻣﺸﺎﻫﺪه ﮐﺮد‪.‬‬

‫ﻧﺎﻣﮕﺬاريﻫﺎي ﺑﯿﻦاﻟﻤﻠﻠﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺧﯿﺎم‬
‫ﯾﮑﯽ از ﺣﻔﺮهﻫﺎي ﻣﺎه ﺑﻪاﻓﺘﺨﺎر ﺧﯿﺎم "ﻋﻤﺮ ﺧﯿﺎم" ﻧﺎﻣﯿﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ؛ ﺳﯿﺎرﮐﯽ در ﺳﺎل ‪ 1980‬ﺑﻪ ﻧﺎم وي ﻧﺎمﮔﺬاري ﺷﺪ )ﺳﯿﺎرك‬
‫‪ ،(3095‬در ﺗﻮﻧﺲ ﻫﺘﻠﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺧﯿﺎم ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ‪ ،‬در ﻓﺮاﻧﺴﻪ و ﻣﺼﺮ ﻧﻮﺷﯿﺪﻧﯽﻫﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﺧﯿﺎم ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﯽﺷﻮد‪ ،‬رﺳﺘﻮران ﺧﯿﺎم‬

‫واﻗﻊ در اﺗﯿﻮﭘﯽ ﺷﻬﺮ آدﯾﺲ آﺑﺎﺑﺎ‪ .‬در ﻣﺮﮐﺰ ﮐﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ داﻧﺸﮕﺎه اﺗﯿﻮﭘﯽ رﺑﺎﻋﯿﺎت ﺧﯿﺎم ﺑﻪ زﺑﺎن اﻣﻬﺮي وﺟﻮد دارد‪ ،‬در ﺳﺎل ‪1892‬‬
‫ﻣﯿﻼدي "اﻧﺠﻤﻦ ﻋﻤﺮ ﺧﯿﺎم" در ﻟﻨﺪن ﺗﻮﺳﻂ ﮔﺮوﻫﯽ از داﻧﺸﻤﻨﺪان و ادﯾﺒﺎن و روزﻧﺎﻣﻪداران ﺑﻨﯿﺎﻧﮕﺬاري ﺷﺪ‪ .‬اﯾﻦ اﻧﺠﻤﻦ ﺗﺎ ﺳﺎل‬
‫‪ 1893‬ﺳﻪ ﻣﺮاﺳﻢ ﺑﺰرﮔﺪاﺷﺖ ﺑﺮاي ﺧ ّﯿﺎم ﺑﺮﮔﺰار ﮐﺮد‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ دو ﻋﺪد ﺑﻮﺗﻪ ﮔﻞ ﺳﺮخ ﺑﺮ ﻣﺰار ادوارد ﻓﯿﺘﺰﺟﺮاﻟﺪ ﻣﺘﺮﺟﻢ رﺑﺎﻋﯿﺎت‬

‫ﻋﻤﺮﺧﯿﺎم ﻗﺮار داده ﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺳﺮﻟﻮﺣﻪ آن اﯾﻦﻃﻮر ﻧﻮﺷﺘﻪﺷﺪه ﺑﻮد‪ :‬اﯾﻦ ﺑﻮﺗﻪ ﮔﻞ ﺳﺮخ در ﺑﺎغ ﮐﯿﻮ ﭘﺮورده ﺷﺪه و ﺗﺨﻢ آن را‬
‫ﺳﯿﻤﭙﺴﻦ از ﻣﺰار ﻋﻤﺮﺧﯿﺎم در ﻧﯿﺸﺎﺑﻮر آورده اﺳﺖ‪.‬‬

‫‪41 PERSIA MAGAZIN‬‬

‫ﭼﻬﺎرﻃﺎﻗﯽ ﺷﺎﻋﺮان اﯾﺮان در ﺻﺤﻦ دﻓﺘﺮ ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ ﺧﯿﺎم‪ ،‬اﺑﻮرﯾﺤﺎن ﺑﯿﺮوﻧﯽ‪ ،‬ﻣﺤﻤﺪ زﮐﺮﯾﺎ رازي و اﺑﻮﻋﻠﯽ ﺳﯿﻨﺎ‬

‫ﻣﺮگ ﺧﯿﺎم را ﻣﯿﺎن ﺳﺎلﻫﺎي ‪ 517-520‬ﻫﺠﺮي ﻗﻤﺮي ﻣﯽداﻧﻨﺪ ﮐﻪ در ﻧﯿﺸﺎﺑﻮر اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎد‪ .‬ﮔﺮوﻫﯽ از ﺗﺬﮐﺮهﻧﻮﯾﺴﺎن ﻧﯿﺰ وﻓﺎت او‬
‫را ﺳﺎل ‪ 516‬ﻧﻮﺷﺘﻪاﻧﺪ‪.‬آراﻣﮕﺎه او در ﻧﯿﻢ ﻓﺮﺳﻨﮕﯽ زادﮔﺎﻫﺶ "ﻧﯿﺸﺎﺑﻮر" واﻗﻊ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﺗﻨﺪﯾﺲ ﺧﯿﺎم در اﺳﭙﺎﻧﯿﺎ‬

‫‪ 42‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

Bestellen und Selbstabholen

Täglich 12:00 bis 19:00 Uhr

0228 38 7676 05

Rathausgasse 15, 53111 Bonn

43 PERSIA MAGAZIN



45 PERSIA MAGAZIN

‫‪ 46‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

47 PERSIA MAGAZIN

‫‪ 48‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬

49 PERSIA MAGAZIN

‫‪ 50‬ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪ ﭘﺮﺷﯿﺎ‬