บทสอนรำโนรา

เอกสารประกอบการเรยี น “โนราบทสอนรา” | 1

การแสดงโนราบทสอนรา
ช้ันมัธยมศึกษาปที ี่ ๓

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

2 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราบทสอนรา”

การแสดงโนราบทสอนรา

เอกสารประกอบการเรยี น คู่มือสาหรบั นกั เรียน

พัณณติ า กจิ คาม
ขวญั หทยั หญีตอมั ฤทธ์ิ

เอกสารประกอบการเรยี น “โนราบทสอนรา” | 3

คำนำ

เอกสารประกอบการเรียนราโนราบทสอนรา ฉบับน้ีจัดทาขึ้นโดยมี
วัตถุประสงค์เพื่อใช้เป็นส่ือการเรียนการสอนการแสดงพ้ืนบ้านโนรา ของ
นักเรียน ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี 3 ตลอดท้ังผู้สนใจใฝ่เรียนรู้ที่ต้องการ
พฒั นาทักษะการแสดงโนรา

สาระสาคัญของเอกสารประกอบด้วย ความหมาย ประวัติหรือ
ตานานโนรา องค์ประกอบของโนรา บทร้องและเพลง สถานที่แสดง ท่ารา
โอกาสท่ีใชใ้ นการแสดง

ขอขอบคุณผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธีรวัฒน์ ช่างสาน อาจารย์
ประจาวิชาการแสดงโนรา ทชี่ ้ีแนะการพัฒนาเอกสารจนสมบูรณเ์ ป็นสื่อที่ดีมี
ประโยชน์ ขอบคณุ ศิลปินโนรากลอยใจดาวรุง่ ทเ่ี สียสละเวลามาเป็นวทิ ยากร
แนะนาการแสดงโนราท่ีถูกต้องตามแบบฉบับ ขอบคุณเพ่ือน ๆ น้อง ๆ
สาขาวิชานาฏศิลป์ทุกคนท่ีเป็นกาลังใจในการพฒั นาสร้างผลสัมฤทธิ์ที่ดีของ
งานเอกสารครง้ั น้ี จึงขอขอบคุณมา ณ โอกาสน้ี

คณะผจู้ ัดทา

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

4 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราบทสอนรา”

สำรบญั

เรือ่ ง หนำ้
คานา.................................................................................................. 4
สารบัญ............................................................................................... 5
สารบญั ภาพ........................................................................................ 6
คาชี้แจงการใช้เอกสาร........................................................................ 7
วัตถปุ ระสงค์เชิงพฤติกรรม................................................................. 8
สาระสาคัญ……………………………………………………………………………… 10
แบบทดสอบก่อนเรียน………………………………………………………………. 9-12
กระดาษคาตอบ.................................................................................. 13
หวั ข้อเนอื้ หาประจาบท....................................................................... 13-79
คาถามทบทวน................................................................................... 80-83
แบบทดสอบหลงั เรียน........................................................................ 84-86
กระดาษคาตอบ.................................................................................. 87
บรรณานุกรม...................................................................................... 89
ภาคผนวก........................................................................................... 93

เอกสารประกอบการเรียน “โนราบทสอนรา” | 5

สำรบญั ภำพ

ภำพท่ี หน้ำ
1 โนรา …………………………….……………………………………….. 13
2 พระสายฟ้าฟาด ……………………………………………………… 15
3 นางนวลทองสาลีเสวยเกสรดอกบวั ……………………………. 16
4 นางนวลทองสาลถี กู ลอยแพ ……………………………………… 16
5 เด็กชายนอ้ ยราทเี่ มืองอยั กา ……………………………………… 17
6 นางนวลทองสาลถี ูกจบั ขน้ึ เรอื …………………………………… 17
7 รับขวญั เด็กชายนอ้ ย ………….……………………………………. 18
8 ตวั นายโรง ……………………………………………………………… 19
9 ตวั นางรา ………………………………………………………………... 19
10 ตัวตลก …………………………………………………………………. 20
11 แบบเครื่องต้น ……………………..………………………………… 22
12 แบบทรงบวั ………………………………………………………….. 22
13 แบบลกู ปดั 5 ช้นิ ………………………………………………….. 23
14 ผงั เคร่ืองแตง่ กายโนรา …………………………………………… 32
15 เครือ่ งดนตรีโนรา………………………………………………….... 33

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

6 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราบทสอนรา”

:

คำชี้แจงกำรใชเ้ อกสำรประกอบกำรเรียน
เร่อื ง โนรำบทสอนรำ สำหรบั นกั เรยี นชั้นมัธยมศึกษำปที ่ี 3

1. นักเรียนตอ้ งมีความซ่ือสัตย์ต่อตนเอง โดยต้องปฏิบัตติ ามคาส่ัง
ของครูอย่างเครง่ ครดั

2. เอกสารเร่ืองโนราทาบท เป็นเอกสารท่ีมีความสมบูรณ์ในเล่ม
นักเรียนต้องทาความเข้าใจกับคาชี้แจง ตรวจสอบวัตถุประสงค์ ตรวจสอบ
สาระสาคัญ ทาแบบฝึกหัดก่อนเรียน แล้วจึงศึกษาสาระในเล่มท้ังหมด อ่าน
สรุป และทาคาถามทบทวนที่มใี นเล่มทุกครั้ง ทาแบบทดสอบหลังเรียนอยา่ ง
มสี มาธิและเขา้ ใจ

3. นักเรียนต้องอ่านหนังสือทุกหน้าเพ่ือทาความเข้าใจ หากมีข้อ
สงสยั ให้ถามครู

4. นักเรียนปฏิบัติตามกิจกรรมอย่างเคร่งครัด โดยเฉพาะอย่างย่ิง
แบบทดสอบก่อนเรียน/หลังเรียน นักเรียนจะต้องมีความซ่ือสัตย์โดยจะต้อง
ทาด้วยตนเองอย่างเคร่งครัด

5. เมื่อนักเรียนเรียนและทากิจกรรมในเล่มเสร็จ จะต้องเก็บ
เอกสารประกอบการเรียนสง่ ครูเพอื่ จะได้บนั ทึกคะแนน

6. หากนักเรียนอ่านคาถามในกิจกรรมไม่เข้าใจจะต้องตรวจสอบ
กับคณุ ครูเทา่ นนั้ โดยไม่ถามเพ่อื น

เอกสารประกอบการเรียน “โนราบทสอนรา” | 7

วตั ถุประสงค์เชงิ พฤตกิ รรม

1. นกั เรยี นสามารถอธบิ ายความหมาย ประวัตขิ องการแสดงโนรา
ได้ถกู ต้อง

2. นกั เรยี นเขา้ ใจองคป์ ระกอบของการแสดงโนราได้ถูกต้อง
3. นักเรียนมีทักษะการร้องกลอนประกอบการราโนราบทสอนรา
ได้ถกู ต้องตามทานองและจงั หวะ
4. นกั เรยี นมที กั ษะการปฏบิ ตั ทิ า่ ราบทสอนราถูกตอ้ งสวยงาม
5. นกั เรยี นสามารถนาความรทู้ ไ่ี ดจ้ ากการแสดงโนราไปใชแ้ สดงได้
ตามโอกาสทสี่ มควร

สำระสำคัญ

สาระสาคญั ของเอกสารประกอบการเรียน เรื่อง โนรา มดี งั นี้
1. ความหมาย
2. ประวตั หิ รอื ตานานโนรา
3. องค์ประกอบของโนรา

3.1 เครือ่ งแตง่ กาย
3.2 ดนตรี
3.3 บทร้องและเพลง
3.4 ผแู้ สดง
3.5 สถานท่ีแสดง
3.6 ท่ารา
4. ความเช่ือและพธิ กี รรม

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

8 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราบทสอนรา”

5. โอกาสท่ีใชใ้ นการแสดง

แบบทดสอบกอ่ นเรียน

คำชี้แจง แบบทดสอบฉบับนีเ้ ป็นแบบปรนยั ชนดิ เลอื กตอบ 5 ตัวเลือก
จานวน 10 ขอ้ 10 คะแนน ใหน้ กั เรยี นเลือกคาตอบท่ีถกู ต้องทีส่ ดุ เพยี งขอ้
เดยี วแล้วทาเครอื่ งหมาย (X) ลงในกระดาษคาตอบ ใชเ้ วลา 10 นาที

1. การแสดงโนราเปน็ ศิลปะการละเล่นของคนในแถบภาคใด

ก. ภาคกลาง ข. ภำคใต้

ค. ภาคอีสาน ง. ภาคเหนอื

จ. ภาคตะวันตก

2. พระบดิ าของนางนวลทองสาลชี อ่ื อะไร

ก. พระยามาลา ข. พระยาดารง

ค. พระยำสำยฟำ้ ฟำด ง. ขุนศรศี รทั ธา

จ. ขุนแผน

3. ตามตานานนางนวลทองสาลตี ัง้ ครรภเ์ พราะเหตุใด

ก. เสวยดอกลาดวน ข. เสวยเกสรดอกกหุ ลาบ

ค. เสวยใบบัว ง. เสวยเกสรดอกบวั

จ.เสวยดอกอญั ชัน

4. ขนุ ศรศี รัทธามีชื่อเดมิ ว่าอะไร

ก. เด็กชำยนอ้ ย ข. นายแดง

เอกสารประกอบการเรยี น “โนราบทสอนรา” | 9

ค. เด็กชายตน้ ง. นายกนั ต์
จ. ขนุ แผน

5. ขอ้ ใดไม่ใชเ้ ครื่องแตง่ กายโนรา ข. เล็บ
ก. เทริด ง. กำไลแผง
ค. ผ้าห้อย
จ. ปกี นกแอน่

6. ข้อใดคือเครอ่ื งดนตรที ี่ใชใ้ นการแสดงโนราท้ังหมด

ก. โหม่ง กรบั ป่ี ข. กลอง ฉิ่ง ขล่ยุ

ค. โหมง่ แตระ ป่ี ง. ระนาด ปี่ ขมิ

จ. แตระ จะเข้ กลอง

7. ข้อใดไมใ่ ช่ทา่ ราทอ่ี ยูใ่ นบทสอนรา ข. ครูเจำ้ เอยครสู อน
ก. สอนเอยสอนรา ง. ทา่ กระหนกโคมเวยี น
ค. ปลดปลงลงมาได้
จ.ราสงู เสมอหนา้

8. “………………………….” วาดไว้ให้เปน็ หนา้ พรหม ข้อความทหี่ ายไปควรเติม

บทรอ้ งใดให้ถกู ตอ้ ง

ก. ราสูงเสมอหนา้ ข. ทารูปทา้ วเทวา

ค. เป็นรปู ฤษีดาบส ง. มาทาใหเ้ ปน็ นอ้ งเหอรูปครฑุ

จ. สมี่ มุ ปรำสำท

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

10 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราบทสอนรา”

9. จากภาพเปน็ ทา่ ราในตวั เลอื กใด ข.พระรามจะวางศรไป
ก. ศรออกไปจากแหล่ง ง. เป็นรูปฤษดี าบส
ค. เรียกองค์นำรำยณน์ ำ้ วศร
จ. มาทาใหเ้ ปน็ นีห้ นุมาน

10. จากภาพเปน็ ทา่ ราในตัวเลือกใด ข. มาทาใหเ้ ปน็ นอ้ งเหอรูปครฑุ
ก. มำทำเปน็ รปู นห้ี นมุ ำน ง. เปน็ รูปฤษีดาบส
ค. ทารูปทา้ วเทวา

เอกสารประกอบการเรียน “โนราบทสอนรา” | 11

จ. ฉันนน้ี ้องเหอบวร

กระดำษคำตอบ

โรงเรียน........................................................ปกี ารศึกษา...........................
ช่ือ.............................................................ช้ัน...................เลขท่ี................
กล่มุ สาระการเรยี นร.ู้ ....................วันท่ี..............เดือน...................พ.ศ..........

ข้อ ก ข ค ง จ ข้อ ก ข ค ง จ
16
27
38
49
5 10

ประเมินผล
เตม็

ได้

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

12 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราบทสอนรา”

โนรำบทสอนรำ

การราโนราบทสอนรา เปน็ พื้นฐานการฝกึ ราโนราในท่ายนื ต่อเน่ือง
จากบทครูสอน นักเรียนทุกคนหากต้องการฝึกโนราควรฝึกการร้อง การ
ปฏิบัติท่าราบทสอนราให้ถูกต้องสวยงามก่อนเป็นลาดับแรก เทคนิคการรา
โนราบทสอนราจะต้องมีหลักการฝึกฝนท่ีถูกต้องอย่างลึกซึ้งจะได้มีความ
มั่นใจท่ีจะสร้างสรรค์ท่าราให้มีคุณภาพ เพ่ือความเข้าใจที่ถูกต้องในเอกสาร
ฉบับนี้ จะนาเสนอ ความหมาย ประวัติโนรา องค์ประกอบของการแสดง
โนราบทสอนรา บทร้อง และท่าราบทสอนรา ดงั นี้

ควำมหมำย

ภำพท่ี 1 โนรำ

เอกสารประกอบการเรียน “โนราบทสอนรา” | 13

โนรามหรสพพื้นบ้านภาคใต้ ในเขตจังหวัดรอบลุ่มทะเลสาบ คือ
นครศรธี รรมราช สงขลา พทั ลุง และตรังแต่ปจั จบุ นั ได้มกี ารแพรก่ ระจายทาง
วัฒนธรรมไปสู่จังหวัดอ่ืน ๆ ด้วย การแสดงประเภทน้ีจะใช้การต้องกลอน
การรา การเล่นเป็นเร่ืองเป็นราวเป็นตัวดาเนินเรื่อง รู้กันในกลุ่มนักวิชาการ
ทางการแสดงว่าการแสดงประเภทนี้เป็นต้นแบบของการแสดงละครราของ
ไทยในสมัยกรุงศรีอยุธยา (ธีรวัฒน์ ช่างสาน. 2543 :1) ใกล้เคียงกับ ราช
บัณฑติ ยสภา, (2554). ระบวุ ่าโนราเป็นคานามศลิ ปะการแสดงพ้ืนเมืองอย่าง
หนงึ่ ของภาคใต้ มีแม่บทท่าราอย่างเดียวกับละครชาตรี, มโนราห์ ก็ว่า

ประวตั โิ นรำ

ประวัติโนรามีการเล่าขานเป็นตานาน ด้วยศิลปะการแสดงชนิดน้ี
เปน็ มหรสพพ้นื บา้ น จึงมีประวัติเลา่ ขานเป็นมขุ ปาฐะ หลายเรื่องราว อยา่ งไร
ก็ตามกระแสความต่าง ๆ มีความสอดประสานกันในบางเรื่อง เช่น ช่ือตัว
ละคร ชื่อสถานท่ี จากท่ีxekkalakpaktai. (2562).อ้างว่ามี หลายตานาน แต่
ด้วยการแสดงชนิดน้ีเช่ือว่าเป็นของด้ังเดิมในภาคใต้จึงอ้างเฉพาะตานาน ท่ี
เล่าโดยขุนอุปถัมภ์นรากร (โนราพุ่มเทวา) อาเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง
ความว่า

พระยาสายฟ้าฟาดเป็นกษัตริย์ครองเมืองๆ หน่ึง มีชายาช่ือนางศรี
มาลา มีธิดาช่ือนางนวลทองสาลี วันหนึ่งนางนวลทองสาลีสุบินว่ามีเทพธิดา
มาร่ายราให้ดู ท่ารามี 12 ท่า มีดนตรีประโคม ได้แก่ กลอง ทับ โหม่ง ฉิ่ง ป่ี
และแตระ นางให้ทาเคร่ืองดนตรีและหัดราตามที่สุบินเป็นท่ีครึกคร้ืนใน
ปราสาท

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

14 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราบทสอนรา”

ภำพที่ 2 พระสายฟ้าฟาด
อ้ำงองิ ภำพจำก : ( Skmtm,2562)
อยู่มาวันหน่ึง นางอยากเสวยเกสรบัวในสระหน้าวัง คร้ันนางกานัล
เก็บถวายให้เสวย นางก็ทรงครรภ์ แต่ยังคงเล่นราอยู่ตามปกติ วันหน่ึงพระ
ยาสายฟ้าฟาดเสด็จมาทอดพระเนตรการราของธิดา เห็นนางทรงครรภ์ทรง
ตรัสถามเอาความจริง ได้ความเหตุเพราะเสวยเกสรดอกบัว พระยาสายฟ้า
ฟาดไม่ทรงเช่ือ และทรงเห็นว่านางทรงทาให้อัปยศ จึงรับส่ังให้ลอยแพ
พระธิดาพร้อมด้วยสนมกานัล 30 คน แพไปติดเกาะกะชัง นางจึงเอาเกาะ
นน้ั เปน็ ท่ีอาศยั

เอกสารประกอบการเรยี น “โนราบทสอนรา” | 15

ภำพท่ี 3 นางนวลทองสาลีเสวยเกสรดอกบัว
อ้ำงอิงภำพจำก : : ( Skmtm,2562)

ภำพท่ี 4 นางนวลทองสาลถี ูกลอยแพ
อำ้ งองิ ภำพจำก : : ( Skmtm,2562)
ครรภ์ครบทศมาสจึงประสูติเป็นโอรสต้ังชื่อเด็กชายน้อย ทรงสอน
ให้ราโนราได้อย่างชานาญ แล้วเล่าเรื่องแตห่ นหลังให้ทราบ ต่อมากุมารน้อย
ได้โดยสารเรือพ่อค้าไปเท่ียวราโนราไปยังเมืองพระอัยกา เร่ืองเล่าลือไปถึง

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

16 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราบทสอนรา”

พระยาสายฟ้าฟาด ๆ ทรงปลอมพระองค์ไปดูโนรา เห็นกุมารน้อยมีหน้าตา
คล้ายพระธิดา จึงทรงสอบถามจนได้ความจริงว่าเป็นพระราชนัดดา จึงรับสั่ง
ใหเ้ ข้าวัง

ภำพที่ 5 เด็กชายน้อยราทเี่ มืองอัยกา
อำ้ งองิ ภำพจำก : : ( Skmtm,2562)

มีพระราชดารัสให้อามาตย์ไปรับนางนวลทองสาลีจากเกาะกะชัง
กลับวังแต่นางไม่ยอมกลับ พระยาสายฟา้ ฟาดจึงกาชับให้จับมัดขึ้นเรือพามา
ครั้นเรือมาถึงปากน้า จะเข้าเมืองก็มีจระเข้ลอยขวางทางไว้ ลูกเรือจึงต้อง
ปราบจระเข้

เอกสารประกอบการเรียน “โนราบทสอนรา” | 17

ภำพท่ี 6 นางนวลทองสาลีถูกจบั ขน้ึ เรือ
อำ้ งอิงภำพจำก : : ( Skmtm, 2562)

คร้ังนางเข้าเมืองแล้ว พระยาสายฟ้าฟาดได้ทรงจัดพิธีรับขวัญข้ึน
และให้มีการราโนราในงานนี้โดยประทานเครื่องต้น อันมีเทริด กาไลแขน
ปั้นเหน่ง สังวาลพาดเฉียง 2 ข้าง ปีกนกแอ่น หางหงส์ สนับเพลา ฯลฯ ซึ่ง
เป็นเคร่ืองทรงของกษัตริย์ให้เป็นเคร่ืองแต่งตัวโนรา และพระราชทาน
บรรดาศักดิใ์ ห้แกก่ ุมารน้อยราชนัดดาเป็นขุนศรีศรทั ธา

ภำพท่ี 7 รบั ขวัญเด็กชายน้อย
อ้ำงอิงภำพจำก : : ( Skmtm, 2562)

องค์ประกอบของกำรแสดง

องคป์ ระกอบ หมายถึง สง่ิ ตา่ ง ๆ ที่ใช้ประกอบเป็นสง่ิ ใหญ่ หรอื
สว่ นของสิ่งตา่ ง ๆ ทเี่ ปน็ เครอื่ งประกอบทาใหเ้ กิดเปน็ รูปขน้ึ ใหม่โดยเฉพาะ
(ราชบัณฑติ ยสภา, 2554). การแสดงโนรามีสิง่ ต่าง ๆ ทีเ่ ขา้ มาประกอบใน

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

18 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราบทสอนรา”

การแสดงอยา่ งวิจิตรสวยงาม คือ ผู้แสดง เคร่อื งแตง่ กาย ดนตรแี ละเพลง
ท่ารา และสถานทแ่ี สดง ดังน้ี

ภำพท่ี 8 ตวั นำยโรง

เอกสารประกอบการเรียน “โนราบทสอนรา” | 19

ภำพที่ 9 ตวั นำงรำ

ตัวตลก
ภำพท่ี 10 ตวั ตลก
อ้ำงอิงภำพจำก : (มโนราหเ์ จมสน์ ้อย ศ.โสภนศลิ ป์ , 2555)
ผูแ้ สดง หมายถงึ คนทรี่ ับผิดชอบในการแสดงโนราทง้ั การร้อง การ
รา การแสดงเปน็ เรอื่ งราวบนเวทีในแต่ละครง้ั ประกอบดว้ ย ตัวนายโรง ตัว
นางรา และตัวตลก ดงั นี้
1. ตัวนายโรง หมายถึง ตัวพระเอก เจ้าของคณะ หัวหน้าคณะ ผู้
แสดงท่ีเป็นผู้นาของคณะโนรา ในอดีตใช้ผู้ชายแสดงล้วน จึงต้องมีรูปร่างท่ี
เปน็ ผู้นา มคี วามรอบรจู้ ดั เจนในกระบวนการแสดงโนราอย่างชดั เจน

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

20 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราบทสอนรา”

2. ตัวนางรา หมายถึง ตัวนางโนราที่เป็นตัวประกอบในการรา
โนราแต่ละครั้ง ในอดีตตัวนางรามักเป็นตัวหัวจุกโนรา คือเด็กฝึกหัดราโนรา
ท่ีมีความสนใจ มีความสามารถในการรา มักเป็นตัวประกอบในการราหมู่
ของการราบทครูสอน บทสอนรา บทปฐม และอ่ืน ระยะต่อมาหัวจุกโนรา
เร่ิมหมดไปจากสังคม ปจั จุบนั เริ่มมโี นราหญิงเกดิ ขึ้น

3. ตัวตลก หมายถึง ผู้แสดงท่ีทาให้ผู้ชมขบขัน, โดยปริยาย
หมายถึงผู้ท่ีคนอื่นหัวเราะเยาะ การแสดงโนราจะมีตัวตลกที่ใช้แสดงหลักคู่
กับการแสดงโนราคือ ตัวพราน เป็นตวั แสดงที่สาคัญมีหลายบทบาท ท้ังเป็น
ตัวตลกของคณะโนรา และเปน็ ตัวบอกเร่ืองสาหรับทาการแสดงในแต่ละครัง้
อย่างไรก็ตามตัวตลกในบทบาทการแสดงของโนรามีตวั พราน 2 ลกั ษณะ คือ
พรานผู้ชาย สวมหน้ากากสีแดง และพรานผู้หญิงหรือพรานเมีย สวม
หน้ากากสขี าวหรอื สเี นือ้

เคร่ืองแต่งกำย
ราชบณั ฑิตยสภา, (2545) “เครื่อง” คือ ส่ิงสาหรับประกอบกันหรือ
เป็นพวกเดียวกัน “แต่ง” คือจัดให้งาม “กาย”คือตัว ดังนั้น “เคร่ืองแต่ง
กาย” จึงหมายถึง สิ่งสาหรับประกันจัดให้งามท่ีเกี่ยวกับตัวของนักแสดง
โนรา เช่ือกันว่าเคร่ืองแต่งกายโนรา เป็นสิ่งของท่ีขุนศรีศรัทธาได้รับ
พระราชทาน เป็นเครื่องต้น อันมีเทริด กาไลแขน ป้ันเหน่ง สังวาลพาดเฉียง
2 ขา้ ง ปกี นกแอ่น หางหงส์ สนบั เพลา (xekkalakpaktai. 2562).
ธีรวัฒน์ ช่างสาน. (2560). สรุปเคร่ืองแต่งกายโนราต้ังแต่สมัย
รัชกาลที่5 ถึงปัจจุบันมี 3 แบบ คือแบบเครื่องต้น แบบทรงบัว และแบบ
เครือ่ งลกู ปัด 5 ช้ินหรอื เครื่องเตม็

เอกสารประกอบการเรียน “โนราบทสอนรา” | 21

ภำพที่ 11
แบบเครอื่ งตน้

ภำพที่ 12
แบบทรงบวั

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

22 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราบทสอนรา”

ภำพท่ี 13
แบบเครอ่ื งลกู ปดั 5 ชนิ้

เอกสารประกอบการเรยี น “โนราบทสอนรา” | 23

องคป์ ระกอบของเคร่ืองแต่งกายโนรา มดี ังนี้ tungsong.com. (2562).

ที่ คำอธบิ ำย ภำพประกอบ

1 เทรดิ

เป็นเคร่ืองประดับศีรษะของตัวนาย

โรงหรือโนราใหญ่หรือตัวยืนเคร่ือง

(โบราณไม่นิยมให้นางราใช้)ทาเป็น

รูปมงกุฎอย่างเตี้ย มีกรอบหน้า มี

ดา้ ยมงคลประกอบ

2 เครื่องรูปปัด
เครื่องรูปปัดจะร้อยด้วยลูกปัดสีเป็น
ลายมีดอกดวง ใช้สาหรับสวมลาตัว
ท่อนบนแทนเส้ือประกอบ ด้วยชิ้น
สาคญั 5 ช้นิ คือ
1. บ่า สาหรบั สวมทับบนบา่ ซ้าย-
ขวา รวม 2 ชิ้น
2. ป้ิงคอ สาหรับสวมห้อยคอ
หน้า-หลังคล้ายกรองคอหน้า-หลัง
รวม 2 ชน้ิ

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

24 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราบทสอนรา” ภำพประกอบ

ที่ คำอธบิ ำย
3. พานอก ร้อยลกู ปัดเปน็ รปู

สเ่ี หล่ยี มผืนผา้ ใช้พันรอบตัวตรง
ระดับอก บางถิน่ เรียกว่า"พานโครง"
บางถน่ิ เรียกว่า"รอบอก"

3 ปกี นกแอน่ หรือ ปีกเหน่ง
มกั ทาด้วยแผน่ เงนิ เปน็ รูปคลา้ ยนก
นางแอ่นกาลังกางปีก ใชส้ าหรบั โนรา
ใหญห่ รอื ตวั ยนื เครอ่ื ง สวมติดกบั
สงั วาลอยู่ท่รี ะดับเหนือสะเอว

เอกสารประกอบการเรียน “โนราบทสอนรา” | 25

ที่ คำอธบิ ำย ภำพประกอบ

ดา้ นซา้ ยและขวา คล้ายตาบทศิ ของ
ละคร

4 ซับทรวง หรือ ทับทรวงหรือ ตำบ
สาหรบั สวมหอ้ ยไวต้ รงทรวงอก นยิ ม
ทาดว้ ยแผ่นเงินเปน็ รปู คล้ายขนม
เปียกปูนสลักเปน็ ลวดลาย และอาจ
ฝงั เพชรพลอยเปน็ ดอกดวงหรอื อาจ
รอ้ ยด้วยลกู ปัด นิยมใชเ้ ฉพาะตัว
โนราใหญ่หรือตวั ยืนเคร่อื ง ตัวนางไม่
ใชซ้ บั ทรวง

5 ปกี หรอื หำงหงส์

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

26 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราบทสอนรา” ภำพประกอบ

ที่ คำอธบิ ำย
นยิ มทาด้วยเขาควายหรือโลหะเปน็
รปู คล้ายปกี นก ๑ คู่ ซา้ ย-ขวา
ประกอบกนั ปลายปกี เชิดงอนขึน้
และผูกรวมกันไว้มพี ทู่ าดว้ ยดา้ ยสีติด
ไวเ้ หนือปลายปีก ใช้ลกู ปัดรอ้ ยหอ้ ย
เปน็ ดอกดวงรายตลอดทั้งข้างซา้ ย
และขวาให้ดคู ลา้ ยขนของนก ใช้
สาหรบั สวมคาดทบั ผ้านุ่งตรงระดับ
สะเอว ปล่อยปลายปกี ยน่ื ไป
ด้านหลงั คลา้ ยหางกนิ รี

6 ผ้ำน่งุ
เปน็ ผ้ายาวสเ่ี หลี่ยมผืนผา้ นุง่ ทับชาย
แลว้ รง้ั ไปเหนบ็ ไว้ข้างหลงั ปล่อย
ปลายชายให้หอ้ ยลงเช่นเดยี วกบั หาง
กระเบน เรยี กปลายชายท่พี บั แล้ว
ห้อยลงน้วี ่า "หางหงส์"(แต่ชาวบา้ น
ส่วนมากเรยี กว่า หางหงส)์ การนงุ่ ผา้
ของโนราจะรั้งสูงและรัดรูปแนน่ กวา่
นงุ่ โจมกระเบน

7 หนำ้ เพลำ เหน็บเพลำ หนับเพลำ
คือสนับเพลาสาหรบั สวมแลว้ นงุ่ ผา้
ทับ ปลายขาใช้ลูกปัดรอ้ ยทับหรอื

เอกสารประกอบการเรียน “โนราบทสอนรา” | 27

ที่ คำอธบิ ำย ภำพประกอบ

รอ้ ยทาบ ทาเป็นลวดลายดอกดวง
เช่น ลายกรวยเชงิ รกั รอ้ ย

8 ผำ้ ห้อย
คือ ผ้าสตี ่างๆ ที่คาดห้อยคลา้ ยชาย
แครงแต่อาจมมี ากกว่า โดยปกตจิ ะ
ใชผ้ า้ ทีโ่ ปร่งผา้ บางสสี ด แตล่ ะผืนจะ
เหน็บหอ้ ยลงทง้ั ดา้ นซ้ายและ
ดา้ นขวาของหนา้ ผา้

9 หนำ้ ผ้ำ
ลกั ษณะเดียวกบั ชายไหว ถ้าเปน็ ของ
โนราใหญห่ รอื นายโรงมกั ทาด้วยผ้า
แล้วรอ้ ยลกู ปัดทาบเปน็ ลวดลาย ที่
ทาเป็นผา้ ๓ แถบคล้ายชายไหวลอ้ ม
ดว้ ยชายแครงกม็ ี ถ้าเป็นของนางรา

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

28 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราบทสอนรา” ภำพประกอบ

ที่ คำอธบิ ำย
อาจใช้ผ้าพนื้ สตี ่างๆ สาหรบั คาดหอ้ ย
เชน่ เดียวกับชายไหว

10 กำไลต้นแขน
เพ่อื ขบรัดกล้ามเน้ือใหด้ ู
ทะมัดทะแมงและเพม่ิ ใหส้ ง่างาม
ยงิ่ ขนึ้

11 กำไล

เอกสารประกอบการเรียน “โนราบทสอนรา” | 29

ที่ คำอธบิ ำย ภำพประกอบ

กาไลของโนรามักทาดว้ ยทองเหลือง
ทาเป็นวงแหวน ใช้สวมมือและเทา้
ข้างละหลายๆ วง เชน่ แขนแตล่ ะ
ข้างอาจสวม ๕-๑๐ วงซอ้ นกัน เพอ่ื
เวลาปรบั เปลยี่ นท่าจะไดม้ เี สียงดงั
เปน็ จงั หวะเร้าใจย่งิ ข้ึน

12 เลบ็
เปน็ เคร่อื งสวมนิ้วมอื ใหโ้ คง้ งามคลา้ ย
เลบ็ กินนร กนิ รี ทาดว้ ยทองเหลือง
หรอื เงิน อาจต่อปลายด้วยหวายทีม่ ี
ลูกปัดร้อยสอดสีไว้พองาม นิยมสวม
มือละ 4 นิ้ว (ยกเวน้ หัวแมม่ อื )

เครอื่ งแตง่ กายโนราตามรายการที่ (1) ถงึ (12) รวมเรยี กวา่
"เครื่องใหญ่" เป็นเครอ่ื งแต่งกายของตัวยนื เครอื่ งหรอื โนราใหญ่ ส่วนเครอ่ื ง

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

30 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราบทสอนรา”

ที่ คำอธบิ ำย ภำพประกอบ

แต่งกายของตวั นางหรอื นางราเรียกว่า "เครอื่ งนาง" จะตดั เครื่องแต่งกาย

ออก ๔ อยา่ งคือ เทริด (ใชผ้ ้าแถบสสี ดหรือผ้าเชด็ หนา้ คาดรัดแทน) กาไลต้น

แขน ซบั ทรวง และปีกนกแอน่ (ปจั จบุ ันนางราทกุ คนนิยมสวมเทรดิ ดว้ ย)

13 หนำ้ พรำน

เป็นหนา้ กากสาหรับตัว "พราน" ซงึ่

เปน็ ตวั ตลก ใชไ้ ม้แกะเป็นรูปใบหนา้

ไม่มสี ว่ นท่เี ปน็ คาง ทาจมกู ยนื่ ยาว

ปลายจมกู งุม้ เลก็ น้อย เจาะรูตรงส่วน

ท่เี ป็นตาดา ใหผ้ ู้สวมมองเหน็ ไดถ้ นดั

ทาสีแดงทั้งหมด เวน้ แต่ส่วนที่เปน็

ฟนั ทาด้วยโลหะสีขาว หรอื ทาสขี าว

หรืออาจล่ยี มฟัน (มเี ฉพาะฟนั บน)

สว่ นบนต่อจากหน้าผากใชข้ นเป็ด

หรือหา่ นสขี าวตดิ ทาบไว้ต่างผม

หงอก

เอกสารประกอบการเรียน “โนราบทสอนรา” | 31

ภำพท่ี 14 ผงั เคร่อื งแตง่ กำยโนรำ

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

32 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราบทสอนรา”

เคร่ืองดนตรี
เคร่อื งดนตรโี นรา สว่ นใหญเ่ ป็นเครือ่ งตีใหจ้ งั หวะเทยี บได้กับเคร่อื ง

เบญจดรุ ยิ างค์ มี 6 อย่าง (tungsong. 2562). มดี ังน้ี
1. ทับ(โทน) หมายถงึ เป็นเครื่องตีที่สาคัญท่สี ดุ เพราะทาหน้าทค่ี มุ

จงั หวะและเป็นตัวนาในการเปลีย่ นจังหวะทานอง ทบั โนรา เปน็ ทับคูเ่ สยี ง
ตา่ งกันเลก็ น้อยนยิ มใชด้ นตรเี พียงคนเดียว

2. กลอง หมายถึง เปน็ กลองทดั ขนาดเล็ก (โตกว่ากลองของหนัง
ตะลุงเลก็ นอ้ ย) 1 ใบ ทาหน้าทเี่ สรมิ เนน้ จงั หวะและล้อเลยี นเสียงทบั

3. ป่ี หมายถึง เป็นเคร่ืองเป่าเพียงช้ินเดยี วของวง นิยมใชป้ ี่ในหรอื
บางคณะอาจใชป้ นี่ อกใชเ้ พียง 1 เลา

4. โหมง่ หมายถึง ฆ้องคู่ เสียงตา่ งกันที่เสียงแหลมเรยี กวา่ เสยี ง
โหม้ง ทีเ่ สียงทมุ้ เรยี กวา่ เสียงหมุง่

5. ฉ่งิ หมายถงึ เป็นเครือ่ งตเี สริมแตง่ และเน้นจังหวะ
6. แตระ หรือแกระ หมายถึง กรับมีท้ังกรับอันเดียวที่ใช้ตีกระทบ
กับรางโมงหรือกรับคู่และมีที่ร้อยเป็นพวงอย่างกรับพวงหรือใช้ไม้เรียวไม้
หรือลวดเหล็กหลายๆอันมัดเข้าด้วยกันตีให้ปลายกระทบกันก็เรียกว่าแตระ
มีลีลาการขับร้องและรับบทกลอนอย่างหน่ึงเรียกว่า เพลงหน้าแตระ(ใช้แต่
เฉพาะแตระไมใ่ ช้ดนตรชี น้ิ อืน่ ประกอบ)

ทบั (โทน) เอกสารประกอบการเรยี น “โนราบทสอนรา” | 33

กลอง ปี่

โหมง่ ฉ่ิง แตระหรอื แกระ

ภำพท่ี 15 : เครอ่ื งดนตรีโนรำ

โนรำบทสอนรำ

โนราบทสอนรา หมายถงึ การราทส่ี อื่ ถงึ ครูสอน เช่น สอนใหร้ าทา่

ตา่ งๆ สอนให้เลยี นแบบสัตว์ต่างๆตามคารอ้ ง

ขน้ั ตอนการราโนราบทสอนรานน้ั จะมีการร้องบท และทา่ ราบทสอนรา

ดังนี้

บทรอ้ ง

บทรอ้ งสอนรา เป็นการรอ้ งลกั ษณะเพลงทบั เพลงโทน ซึ่งตอ้ ง

ประกอบด้วย ตน้ เสียง และลกู ครู่ ้องรบั กอ่ นฝึกการร้องควรเข้าใจเน้ือหา

ของเพลงรอ้ ง ดงั นี้

สอนเอยสอนรา ครูใหข้ า้ ราเทยี มบา่

ปลดปลงลงมาได้ ครใู ห้ข้าราเทยี มพก

วาดไวใ้ หฉ้ ายอก ยกหนกเปน็ แผนผาหลา

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

34 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราบทสอนรา”

ราทา่ ชูสงู เสมอหนา้ เรียกชอ่ ระย้าพวงดอกไม้

ท่านป้ี ลดปลงลงมาได้ ครใู ห้ท่าราท่าราโคมเวยี น

ราท่ากระหนกรูปวาด วาดไวใ้ หเ้ หมอื นรปู เขยี น

ราท่ากระหนกโคมเวยี น ราทา่ กระเชยี รปาดตาล

ฉนั นนี้ ้องเอยเหวยนุด พระพุทธเิ จ้าห้ามมาร

ฉนั นีน้ งคราญ พระรามจะข้ามสมุทร

ราเล่นใหส้ งู สุด เรียกว่าญาครุฑร่อนมา

ครฑุ เหลียวเหน็ นาค ครฑุ เหอมนั ราปีกถา้

ทารูปพระยาครฑุ ลงยุดเอานาคนาคา

ครุฑเฉยี วเอานาคได้ พารอ่ นสูด่ าวเวหา

ทารูปหนมุ าน ทะยานไปเผากรุงลงกา

ทารปู ท้าวเทวา ขี่ขี่แตม่ าชักรถ

ทารูปฤาษีดาบส ลลี าจะเขา้ อาศรม

สมี่ ุมยอดปราสาท วาดไว้ใหเ้ ป็นหน้าพรหม

ฉันนน่ี ้องเอวกลม เรยี บเรียงนารายณน์ าวศร

ฉันนี่บวร พระรามจะวางศรไป

ศรออกไปจากแหล่ง ศรไปตกเขาใหญ่

วิธกี ำรร้อง

วธิ กี ารรอ้ งในบทราหมู่นี้ ต้องใช้ผูร้ ้อง 2 ฝ่าย คือ ต้นเสียง หมายถงึ

ผ้รู อ้ งนาขึ้นเสยี งรอ้ ง ตามบทที่กาหนด และลูกคู่ หมายถึงผ้รู อ้ งรับ ภายหลัง

จากทีผ่ ูร้ ้องนาร้องจบ ตามทาทองท่กี าหนด ดงั น้ี

ตน้ เสียง สอนเอยสอนรา

ลกู คู่ สอนเอยสอนรา

ตน้ เสียง เอกสารประกอบการเรยี น “โนราบทสอนรา” | 35
ลูกคู่
ตน้ เสยี ง สอนแมน่ ะสอนรา
ลูกคู่ สอนแมน่ ะสอนรา
ครูใหข้ วัญเหอขา้ ครูให้ข้าราข้าราเทียมบ่า
ต้นเสยี ง ครใู หข้ ้าราข้าราเทียมบ่า ครูใหข้ วัญเหอขา้ ครใู หข้ า้ ราขา้
ลูกคู่ ราเทียมบ่า...
ตน้ เสยี ง ปลดปลงลงมา
ลกู คู่ ปลดปลงลงมา
ตน้ เสยี ง *ท่านี้ปลดปลงลงมาได้
ลกู คู่ ทา่ นี้ปลดปลงลงมาได้
วา่ ครใู หข้ วัญเหอข้ารา ครูใหข้ า้ ราขา้ ราเทียมพก
ต้นเสยี ง ครูใหข้ ้าราขา้ ราเทียมพก ครูให้ขวญั เหอข้ารา ครใู ห้ข้ารา
ลกู คู่ ขา้ ราเทียมพก…
ตน้ เสยี ง วาดไวใ้ หฉ้ ายอก
ลูกคู่ วาดไว้ใหฉ้ ายอก
ตน้ เสยี ง ท่าน้ีวาดไว้ให้ฉายอก
ลกู คู่ ท่านีว้ าดไวใ้ หฉ้ ายอก
ว่าใหย้ กขวัญเหอเป็นแผน ให้ยกเปน็ แผนผาหลา
ต้นเสียง ให้ยกเปน็ แพนเป็นแพนผาหลา ให้ยกขวญั เอย่ เปน็ แพนผา
ลูกคู่ หลายกเป็นแพนผาหลา
ตน้ เสียง ราสงู เสมอหน้า
ลกู คู่ ราสูงเสมอหน้า
ท่านร้ี าสูงเสมอหนา้
ทา่ น้ีราเสมอหน้า

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

36 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราบทสอนรา”

ต้นเสียง เรยี กช่อขวัญเหอระย้าเรียกชอ่ ระย้าพวงดอกไม้
ลูกคู่ เรียกชอ่ ระย้าระยา้ ดอกไม้ เรียกชอ่ ขวญั เหอระย้าละย้า
ดอกไม้
ต้นเสยี ง ปลดปลงลงมาได้
ลกู คู่ ปลดปลงลงมาได้
ต้นเสียง ท่านปี้ ลดปลงลงมาได้
ลูกคู่ ท่านป้ี ลดปลงลงมาได้
ตน้ เสยี ง ครใู ห้ขวัญเหอขา้ รา ครูใหข้ ้าราข้าราท่าโคมเวียน
ลกู คู่ ครูใหข้ า้ ราขา้ ราโคมเวยี น ครใู หข้ วญั เหอข้ารา ครูให้ขา้ รา
ทา่ โคมเวยี น
ต้นเสียง กระหนกรปู วาด
ลูกคู่ กระหนกรูปวาด
ตน้ เสียง ท่านกี้ ระหนกรปู วาด
ลูกคู่ ทา่ นี้กระหนกรูปวาด
ต้นเสียง วาดไวข้ วัญเหอใหเ้ หมอื นรปู เขยี น วาดไว้ให้เหมือนรปู เขียน
ลูกคู่ วาดไวใ้ ห้เหมอื นให้เหมือนรูปเขยี น วาดไว้ขวัญเหอให้
เหมือนรปู เขียน วาดไวใ้ ห้เหมือนรูปเขียน
ตน้ เสยี ง ทา่ กระหนกโคมเวยี น
ลกู คู่ แล้วทา่ กระหนกโคมเวียน
ต้นเสยี ง ทา่ นี้กระหนกโคมเวยี น
ลูกคู่ ทา่ นีก้ ระหนกโคมเวียน
ต้นเสียง วา่ ราท่าขวญั เหอกระเชียร ราท่ากระเชียรปาดตาล

ลูกคู่ เอกสารประกอบการเรยี น “โนราบทสอนรา” | 37

ตน้ เสยี ง ราทา่ กระเชียรกระเชยี รปาดตาล วา่ ราท่าขวัญเหอกระ
ลกู คู่ เชยี ร ราท่ากระเชียรปาดตาล
ต้นเสยี ง วา่ ฉนั นีน้ ้องเอยเหวยนดุ
ลูกคู่ ฉันนนี้ ้องเอยเหวยนดุ
ฉันนน้ี ้องเอยเหวยนุด พระพทุ ธเิ จ้า พทุ ธเิ จ้าหา้ มมาร
ต้นเสยี ง แล้ววา่ ฉนั น้ีนอ้ งเอ่ยเหวยนุด พระพุทธเิ จ้า พุทธเิ จ้าห้าม
ลูกคู่ มาร
ต้นเสียง ฉนั นี้นงคราญ
ลูกคู่ ไหนว่า
ตน้ เสยี ง ฉนั นน้ี งคราญ พระรามจะข้าม พระรามจะขา้ มสมุทร
ลกู คู่ ฉันน้ีสาวนงคราญ พระรามจะข้าม แล้วจะขา้ มสมุทร
ตน้ เสียง ราเล่นให้สงู สดุ
ลกู คู่ ไหนวา่
ต้นเสียง ราเล่นใหส้ งู สดุ เรยี กวา่ ญาครฑุ นญ้ี าครฑุ รอ่ นมา
ลกู คู่ แลตะราเลน่ นอ้ งเหอสงู สดุ เรียกวา่ ญาครุฑรอ่ นมา
ตน้ เสยี ง ครุฑมนั เหลียวน้องเหอเหน็ นาค
ลูกคู่ ไหนวา่
ครุฑเหลียวเหน็ นาค ครุฑเหอมนั รา แลมันราปีกถา้
ตน้ เสียง แลต่ะครฑุ เหลยี วน้องเอยเห็นนาค ครุฑเหอมนั รา แลมนั รา
ลกู คู่ ปกี ถา้
ต้นเสียง มาทาใหเ้ ปน็ นอ้ งเหอรปู ครฑุ
ไหนวา่
ทาเปน็ รปู ครุฑ ลงยุดลงนาคเหอเอานาคนาคา

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

38 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราบทสอนรา”

ลูกคู่ แลต่ะทาเปน็ นอ้ งเหอนนั้ รปู ครฑุ ลงยุดลงนาคเหอเอานาค
นาคา
ตน้ เสียง ครุฑมนั เฉียวนอ้ งเหอนาคได้
ลูกคู่ ไหนวา่
ต้นเสยี ง ครุฑเฉียวนาคได้ พารอ่ นสูด่ าว สู่ดาวเวหา
ลูกคู่ ว่าแลต่ะครุฑเฉียว สาวเหอเอานาคได้ พาร่อนส่ดู าว สดู่ าว
เวหา
ตน้ เสยี ง มาทาเป็นรปู นีห้ นุมาน
ลกู คู่ ไหนว่า
ตน้ เสยี ง เป็นรปู หนุมาน ทะยานไปเผา ไปเผากรงุ ลงกา
ลูกคู่ แลต่ะเปน็ รปู นอ้ งเห้อหนุมาน ทะยานไปเผา ไปเผากรุง
ลงกา
ต้นเสียง มาทาเปน็ รปู นท้ี ้าวเทวา
ลกู คู่ ไหนว่า
ต้นเสียง เปน็ รปู ท้าวเทวา ข่แี ตม่ ้าแตม่ า้ ชกั รถ
ลูกคู่ ออแลตะ่ เปน็ รปู น้องเอยเทวา ขแ่ี ตม่ า้ แตม่ ้าชกั รถ
ตน้ เสยี ง เปน็ รปู ฤาษีดาบส
ลกู คู่ ไหนว่า
ต้นเสยี ง เป็นรปู ฤาษดี าบส ลลี าจะเขา้ แลจะเขา้ อาศรม
ลกู คู่ แลถ้าเป็นรูปฤษีดาบส ลลี าจะเขา้ แลจะเขา้ อาศรม
ต้นเสยี ง สี่มุมน้องเหอปราสาท
ลกู คู่ ไหนวา่
ตน้ เสยี ง ส่มี มุ ปราสาท วาดไวใ้ หเ้ ป็นหน้าพรหม

เอกสารประกอบการเรยี น “โนราบทสอนรา” | 39

ลกู คู่ แลตะสม่ี ุมนอ้ งเหอปราสารท วาดไว้ใหเ้ ป็นแลว้ ให้หน้า
พรหม
ตน้ เสียง ฉนั นน้ี ้องเหอเอวกลม
ลูกคู่ ไหนว่า
ตน้ เสยี ง ฉนั นี้น้องเหอเอวกลม เรยี กองคน์ ารายณ์น้นี ารายณ์น้าวศร
ลกู คู่ แลตะ่ ฉันน้ีนอ้ งเหอเอวกลม เรยี กองค์นารายณน์ ้นี ารายณ์
นา้ วศร
ต้นเสียง ฉันนน้ี อ้ งเหอบวร
ลกู คู่ ไหนว่า
ตน้ เสียง ฉนั นน้ี ้องเหอบวร พระรามจะวาง จะวางศรไป
ลกู คู่ แลต่ะฉันนี้สาวเหอบวร พระรามจะวาง จะวางศรไป
ตน้ เสียง ศรออกน้องเหอจากแหล่ง
ลกู คู่ ไหนว่า
ตน้ เสียง ศรออกจากแหล่ง ศรเหอไปตอ้ ง ไปต้องเขาใหญ่
ลกู คู่ แลตะศร ออกนอ้ งเหอจากแหล่ง ศรเหอไปตอ้ ง ไปต้องเขา
ใหญ่
แลว้ วา่ หยุดกลอนร่อนราราไปหลา่ วสาวเหอ

ทำ่ รำ
ท่าราประกอบการราหมู่ บท สอนรา มีทา่ ราทงั้ หมด 39 ท่า ดงั น้ี

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

40 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราบทสอนรา” ภำพประกอบ

ที่ อธบิ ำยทำ่ รำ
1 เนื้อร้อง สอนเอยสอนรา สอนแม่นะ

สอนรา
“สอนเอย” ยืนรวมเท้า พนมมือไหว้
กม้ หนา้ เล็กน้อย
“สอนรา” เท้าซ้ายวางหลัง ย่อเข่า
เล็กน้อย มือซ้ายตงั้ วงหน้า มือขวาจีบ
หงายตอ่ ศอก เอยี งขวา
“สอนแม่นะ” ยืนรวมเท้า พนมมือ
ไหว้ กม้ หนา้ เลก็ นอ้ ย
“สอนรา” เท้าขวาวางหลัง ย่อเข่า
เล็กน้อย มือขวาต้งั วงหน้า มือซ้ายจีบ
หงายตอ่ ศอก เอยี งซ้าย

เอกสารประกอบการเรียน “โนราบทสอนรา” | 41

ที่ อธิบำยทำ่ รำ ภำพประกอบ

2 เนื้อร้อง ครูให้ขวัญเหอข้ารา ครูให้ข้า
ราข้าราเทียมบ่า
“ครูให้ขวัญเหอข้ารา” ยืนรวมเท้า
พนมมือไหว้ก้มหนา้ เล็กนอ้ ย
“ครูให้ข้าราข้าราเทียมบ่า” เท้าขวา
วางหลังหมุนตัวทางขวา 1 รอบ มือท้ัง
สองตงั้ วงระดับบ่างอขอ้ ศอก หนา้ ตรง

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

42 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราบทสอนรา” ภำพประกอบ

ที่ อธิบำยท่ำรำ

3 เน้ือรอ้ ง ปลดปลงลงมา ท่าน้ีปลดปลง
ลงมา
“ปลดปลงลงมา” ลดตัวลงน่ังต้ังเข่า
ซ้าย (ลอยก้น) มือซ้ายต้ังวงล่าง มือ
ขวาจีบหงายงอแขนข้างลาตัวระดับ
เอว
“ ท่ า นี้ ป ล ด ป ล ง ล ง ม า ” ป ฏิ บั ติ
เช่นเดียวกับคาร้อง “ ปลดปลงลงมา
(แตส่ ลับข้าง)

เอกสารประกอบการเรียน “โนราบทสอนรา” | 43

ที่ อธิบำยท่ำรำ ภำพประกอบ

4 เน้ือร้อง ครูให้ขวัญเหอข้ารา ครูให้ข้า
ราขา้ ราเทียมพก
“ครูให้ขวัญเหอข้ารา” ยืนรวมเท้า
พนมมือไหว้ก้มหนา้ เล็กน้อย
“ครูให้ข้าราข้าราเทียมพก” เท้าขวา
ไขว้ไปด้านหลังหมุน 1 รอบพร้อมกับ
มื อ ทั้ ง ส อ ง ตั้ ง ว ง ร ะ ดั บ ช า ย พ ก ง อ
ขอ้ ศอก

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

44 | เอกสารประกอบการเรียน”โนราบทสอนรา” ภำพประกอบ

ที่ อธิบำยทำ่ รำ

5 เนื้อร้อง วาดไว้ให้ฉายอก ท่านี้วาดไว้
ใหฉ้ ายอก
“วาดไว้” เท้าซ้ายวางหลังเปิดส้นเท้า
ยกมือซ้ายข้ึน หงายฝ่ามือระดับอก มือ
ขวาจีบคว่าระดับสูงกว่ามือซ้ายหมุน
ขอ้ มือ2คร้ัง
“ให้ฉายอก” ยนื ลักษณะเดมิ จากนั้น
มือซ้ายทาบอกมือขวายกข้นึ
ไปตั้งวงหน้าระดบั อก หนา้
ตรง
“ท่านี้วาดไวใ้ ห้ฉายอก” ปฏบิ ตั ิ
เช่นเดียวกบั คาร้อง “วาดไว้
ให้ฉายอก”

เอกสารประกอบการเรียน “โนราบทสอนรา” | 45

ที่ อธบิ ำยทำ่ รำ ภำพประกอบ

6 เนื้อร้อง ให้ยกขวัญเหอเป็นแผน ให้
ยกเปน็ แผนผาหลา
“ให้ยกขวัญเหอเป็นแผน” ยืนรวมเท้า
พนมมือไวก้ ้มหน้าเล็กน้อย
“ให้ยกเป็นแผนผาหลา” กระทืบเท้า
ขวาแล้วยกเทา้ ขวาขนึ้ ให้ตั้งฉาก มือทง้ั
สองจีบคว่าระดับเอวแล้วยกขึ้นตั้งวง
บัวบาน หน้าตรง

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

46 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราบทสอนรา” ภำพประกอบ

ที่ อธิบำยทำ่ รำ

7 เน้ือร้อง ราสูงเสมอหน้า ท่าน้ีราสูง
เสมอหนา้
“ราสูงเสมอหน้า” เท้าขวาก้าวไป
ข้างหน้าเปิดส้นเท้าหลังมือท้ังสองจีบ
ด้านหน้าระดับเอวแล้วสอดขึ้นไปเป็น
ตง้ั วงบวั บานระดบั หน้า
“ ท่ า น้ี ร า สู ง เ ส ม อ ห น้ า ” ป ฏิ บั ติ
เชน่ เดียวกบั คารอ้ ง “ราสูงเสมอหน้า”

เอกสารประกอบการเรียน “โนราบทสอนรา” | 47

ที่ อธบิ ำยทำ่ รำ ภำพประกอบ

8 เนอ้ื เพลง เรยี กชอ่ ระยาพวงดอกไม้
“เรียกช่อระยองพวงดอกไม้” มือท้ัง
สองจีบคว่ารวมลักษณะไขว้กันระดับ
ใบหน้า แยกมือจีบดึงมือลดลงระดับ
สะโพก จากน้ันรวมมือจีบอกี คร้ัง หน้า
ตรง

สื่อการเรียนการสอนสาหรับเดก็

48 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราบทสอนรา” ภำพประกอบ

ที่ อธบิ ำยทำ่ รำ

9 เนื้อเพลง ปลดปลงลงมาได้ ท่าน้ีปลด
ปลงลงมาได้
“ท่าน้ีปลดปลงลงมาได้” เท้าขวาก้าว
ไปขา้ งหลงั หมุนตัวหนง่ึ รอบ มือซ้ายจีบ
ปรกหน้าระดับสายตามือขวาลากมือ
ลงมาแลว้ เป็นท่าสอดสรอ้ ย
“ท่านี้ปลดปลงลงมาได้” แล้วปฏิบัติ
เช่นเดียวกับคาร้อง “ ปลดปลงลงมา
ได”้ (แต่สลบั ขา้ ง)

เอกสารประกอบการเรียน “โนราบทสอนรา” | 49

ที่ อธิบำยทำ่ รำ ภำพประกอบ

10 เน้ือเพลง ครูให้ขวัญเหอข้ารา ครูให้
ขา้ ราขา้ ราท่าโคมเวยี น
“ครูให้ขวัญเหอข้า” ยืนรวมเท้าพนม
มอื ไวก้ ม้ หนา้ เลก็ น้อย
“ครูให้ข้าราข้าราท่าโคมเวียน” เท้า
ขวาไขว้ไปด้านหลังหมุนตัวมา 1 รอบ
พ ร้ อ ม กั บ มื อ ทั้ ง ส อ ง ตั้ ง ว ง ก ล า ง
ดา้ นหน้า (วงโนรา)

ส่ือการเรียนการสอนสาหรับเดก็

50 | เอกสารประกอบการเรยี น”โนราบทสอนรา” ภำพประกอบ

ที่ อธบิ ำยท่ำรำ

11 เนือ้ เพลง ท่ากระหนกรปู วาด
“ท่ากระหนกรูปวาด” เท้าซ้ายวาง
หลังเปิดส้นเท้ายกมือซ้ายขึ้น หงายฝ่า
มือระดับอก มือขวาจีบคว่าระดับสูง
กวา่ มือซา้ ยหมุนข้อมอื

12 เน้ือเพลง วาดไว้ใหเ้ หมอื นรปู เขยี น
“วาดไว้ให้เหมือนรูปเขียน” ยกขวาข้ึน
เป็นฉากมือซ้ายตั้งวงล่างระดับเอว มือ