แผนการสอนวิชานิวเมติกส์และไฮดอรลิกส์ในอุตสาหกรรม

แผนการจดั การเรียนรู้
มุ่งเนน้ ฐานสมรรถนะและบูรณาการปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง

ชื่อวิชา งานนวิ แมติกส์และไฮดรอลกิ ส์อุตสาหกรรม
รหัสวชิ า 20102-2011

หลกั สตู รประกาศนยี บตั รวชิ าชีพช้ันสงู พุทธศกั ราช 2562
ประเภทวิชา อุตสาหกรรม
สาขาวชิ าชา่ งกลโรงงาน

จัดทำโดย
นายภาณพุ งษ์ ปานจันทร์

ตำแหนง่ ครพู เิ ศษสอน
แผนกวชิ าชา่ งกลโรงงาน

วิทยาลยั เทคนคิ สว่างแดนดนิ
สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศกึ ษา

กระทรวงศึกษาธิการ

แบบคำขออนุมตั ิใชแ้ ผนการจัดการเรยี นรู้

รายวิชา นิวเมตรกิ และไฮดรอลิกสอ์ ตุ สาหกรรม รหสั วิชา 20102-2011

ลงชือ่ .....................................................
(นายภาณุพงษ์ ปานจันทร์)
ตำแหนง่ ครูพเิ ศษสอน
ผจู้ ดั ทำ

ลงชื่อ................................................... ลงชื่อ.....................................................
(นายสุรตั น์ โคตรปัญญา) (นายคุมดวง พรมอินทร์)

หัวหน้าแผนกวิชาชา่ งกลโรงงาน หัวหนา้ งานพฒั นาหลักสตู รฯ

ความเห็นรองผอู้ ำนวยการฝ่ายวชิ าการฟ(
ผอู้ ำนวยการวิทยาลยั เทคนิคสว่างแดนดนิ

คำนำ

แผนการจัดการเรียนรู้ มุ่งเน้นฐานสมรรถนะและบูรณาการปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง วิชานิว
เมตรกิ และไฮดรอลิกสอ์ ุตสาหกรรม รหัสวิชา 30102-2007 เล่มนี้ได้จัดทำข้นึ เพ่ือใช้เป็นคู่ มือประกอบการสอน
หรือเป็นแนวทางการสอนในรายวิชาเพ่ือพัฒนาผู้เรียนเป็นสำคัญ ตามหลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ
พุทธศกั ราช 2562สำนักงานคณะกรรมการการอาชวี ศกึ ษา กระทรวงศึกษาธิการ

การจัดทำได้มีการพัฒนาเพ่ือให้เหมาะสมกับผู้เรียน โดยแบ่งเนื้อหาออกเป็น 14 หน่วย การจัด
กิจกรรมการเรียนการสอนยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ มีการบูรณาการปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และคุณธรรม
จริยธรรม ไว้ในหน่วยการเรียนรู้ตามความเหมาะสม สอดคล้องกับเนื้อหา มีแบบทดสอบก่อนเรียนและหลัง
เรียน พร้อมเฉลย มีใบงาน กิจกรรมปฏิบัติ และส่ือการเรียนการสอนต่าง ๆ เพ่ือให้เกิดประสิทธิผลแก่ผู้เรียน
มากย่ิงข้ึน

ผู้จัดทำหวังว่าแผนการจัดการเรียนรู้เล่มน้ีคงจะเป็นแนวทางและเป็นประโยชน์ต่อครู-อาจารย์และ
นกั เรยี น หากมีข้อเสนอแนะประการใด ผูจ้ ดั ทำยินดนี ้อมรับไว้เพอ่ื ปรับปรุงแกไ้ ขในคร้งั ตอ่ ไป

สารบญั

หนา้
คำนำ ............................................................................................................................................. ค
สารบญั ......................................................................................................................................... ง
หลกั สูตรรายวิชา ........................................................................................................................... จ
หน่วยการเรียนรู้ ............................................................................................................................ ฉ
หน่วยการเรยี นรทู้ ่สี อดคลอ้ งกับสมรรถนะรายวิชา....................................................................... ช
โครงการจดั การเรยี นรู้ .................................................................................................................. ซ
สมรรถนะยอ่ ยและจุดประสงค์การปฏบิ ตั ิ ..................................................................................... ฌ
ตารางวิเคราะห์หลักสูตรรายวิชา ................................................................................................... ย
แผนการจัดการเรยี นรู้ที่ 1 หลักการเบือ้ งตน้ ของระบบนวิ แมตกิ ส์................................................ 1
แผนการจัดการเรียนรูท้ ่ี 2 ระบบการผลิตและจา่ ยลม.................................................................... 9

แผนการจดั การเรียนร้ทู ี่ 3 อปุ กรณ์ทำงานในระบบนวิ แมตกิ ส.์ .................................................... 15
แผนการจัดการเรยี นรู้ท่ี 4 วาล์วควบคุมทิศทาง............................................................................ 19

แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 5 วาล์วควบคมุ ลมไหลทางเดยี ว.............................................................. 25
แผนการจดั การเรียนรู้ที่ 6 วาล์วควบคมุ อตั ราการไหล.................................................................. 30

แผนการจดั การเรียนรทู้ ี่ 7 วาลว์ ควบคมุ ความดนั ........................................................................ 35
แผนการจดั การเรยี นรู้ท่ี 8 วาล์วหน่วงเวลา................................................................................... 40
แผนการจัดการเรยี นรทู้ ่ี 9 ตวั นบั .................................................................................................. 44

แผนการจัดการเรยี นรู้ที่ 10 การเขยี นวงจรนวิ แมติกส.์ .................................................................. 48
แผนการจดั การเรยี นรทู้ ี่ 11 พนื้ ฐานระบบไฮดรอลกิ ส์................................................................ 52

แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 12 อุปกรณต์ น้ กำลังระบบไฮดรอลิกส์.................................................... 57
แผนการจดั การเรียนรูท้ ่ี 13 อปุ กรณท์ ำงานในระบบไฮดรอลิกส์................................................ 62
แผนการจัดการเรยี นรทู้ ่ี 14 วาล์วไฮดรอลกิ ส.์ ............................................................................. 66

หลักสูตรรายวชิ า
ชือ่ วชิ า นิวเมตรกิ และไฮดรอลกิ ส์อตุ สาหกรรม รหัสวิชา 30102-2007
ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สัปดาห์ ระดับชั้น ปวส.

จุดประสงค์รายวชิ า
1. รู้และเข้าใจเกยี่ วกบั ระบบนวิ เมติกและไฮดรอลิกส์
2. มที ักษะเกี่ยวกับอา่ นและเขียนวงจร ตอ่ วงจรควบคมุ การทำงานระบบนิวเมตกิ และไฮดรอลิกส์
3. มีเจตคติและกิจนิสัยที่ดีในการทำงานด้วยความละเอียดรอบคอบ ปลอดภัย เป็นระเบียบ สะอาด

ตรงตอ่ เวลามีความซอื่ สตั ย์ รับผดิ ชอบ และรักษาสภาพแวดล้อม

สมรรถนะรายวิชา
1. แสดงความรู้เก่ยี วกับหลักการของระบบนิวแมตกิ สแ์ ละไฮดรอลกิ ส์ตามค่มู ือ
2. ต่อวงจรควบคุมการทำงานระบบนิวแมตกิ ส์

3. ตอ่ วงจรควบคมุ การทำงานระบบไฮดรอลิกส์
4. ตดิ ตัง้ ระบบนิวแมตกิ สแ์ ละไฮดรอลกิ ส์ ควบคมุ ด้วยมอื และระบบอัตโนมัติ

คำอธบิ ายรายวชิ า
ศึกษาและปฏิบัติเกี่ยวกับโครงสร้าง สัญลักษณ์ หลักการทำงานเบื้องต้น การใช้งานของอุปกรณ์ วงจร

การทำงานเบ้ืองต้นแบบต่างๆ การทดสอบอุปกรณ์ การอ่าน การเขียน และต่อวงจรการทำงานแบบต่าง ๆ
วงจรควบคุมทิศทาง วงจรปรบั ความเรว็ วงจรเรยี งลำดบั วงจรหน่วงเวลา และวงจรอนื่ ๆ เป็นวงจรควบคมุ ดว้ ย
มือ (Manual) และควบคมุ โดยอตั โนมัติ (Automatic) ของระบบนวิ เมติกสแ์ ละไฮดรอลิกสเ์ บ้ืองตน้

หนว่ ยการเรียนรู้
ชอื่ วิชา นวิ เมตรกิ และไฮดรอลิกส์อตุ สาหกรรม รหัสวชิ า 30102-2007
ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สัปดาห์ ระดับชน้ั ปวส.

หนว่ ยที่ ชอ่ื หน่วย จำนวน ท่ีมา F G
คาบ A B C D E
1 หลักการเบือ้ งตน้ ของระบบนิวแมตกิ ส์ 8 ✓ ✓✓ ✓
2 ระบบการผลติ และจ่ายลม 4 ✓✓✓✓
3 อุปกรณ์ทำงานในระบบนิวแมตกิ ส์ 4 ✓ ✓✓ ✓
4 วาล์วควบคุมทศิ ทาง 8 ✓ ✓✓ ✓
5 วาล์วควบคมุ ลมไหลทางเดยี ว 4 ✓ ✓✓ ✓
6 วาล์วควบคุมอัตราการไหล 4 ✓ ✓✓ ✓
7 วาล์วควบคุมความดนั 4 ✓ ✓✓ ✓
8 วาล์วหน่วงเวลา 4 ✓ ✓✓ ✓
9 ตวั นับ 4 ✓ ✓✓ ✓

10 การเขยี นวงจรนิวแมตกิ ส์ 4 ✓ ✓✓ ✓
11 พื้นฐานระบบไฮดรอลกิ ส์
12 อปุ กรณ์ต้นกำลังระบบไฮดรอลิกส์ 4 ✓✓ ✓✓ ✓
13 อปุ กรณ์ทำงานในระบบไฮดรอลกิ ส์
14 วาล์วไฮดรอลิกส์ 8 ✓✓ ✓✓ ✓

วดั ผลและประเมินผลปลายภาคเรยี น 4 ✓✓ ✓✓ ✓
รวม
4 ✓✓ ✓✓ ✓

4

72

หมายเหตุA = หลกั สูตรรายวิชา B = หนังสือนิวเมตรกิ และไฮดรอลิกส์

อุตสาหกรรม

C = หนังสือนวิ แมติกส์อุตสาหกรรม D = หนังสือคมั ภีรร์ ะบบนิวแมติกส์

E = หนงั สือความรู้พื้นฐานไฮดรอลิกส์ F = หนงั สอื ระบบไฮดรอลิกสแ์ ละการควบคุม

G = หนังสอื คู่มือไฮดรอลิกสอ์ ุตสาหกรรมเครอ่ื งจกั รกลและการเกษตร

หนว่ ยการเรียนรู้ท่ีสอดคล้องกบั สมรรถนะรายวิชา
ช่อื วชิ า นวิ เมตรกิ และไฮดรอลกิ ส์อตุ สาหกรรม รหสั วิชา 30102-2007
ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สัปดาห์ ระดับชั้น ปวส.

ความสอดคลอ้ งกับสมรรถนะรายวิชา

หนว่ ย ช่อื หนว่ ย จำนวน แสดงความรู้เ ่ีกยว ักบห ัลกการของ
ท่ี คาบ ระบบนิวแม ิตก ์สและไฮดรอ ิลก ์ส
ตาม ู่ค ืมอ
่ตอวงจรควบ ุคมการทำงานระบบ
นิวแม ิตก ์ส
่ตอวงจรควบ ุคมการทำงานระบบ
ไฮดรอ ิลก ์ส
ิตด ้ัตงระบบนิวแม ิตก ์สและไฮดรอ
ิลก ์ส ควบ ุคม ้ดวย ืมอและระบบ
ัอตโนมั ิต

1 หลักการเบอื้ งต้นของระบบ 8✓
นวิ แมติกส์

2 ระบบการผลติ และจ่ายลม 4 ✓ ✓
3 อปุ กรณ์ทำงานในระบบนวิ แมติกส์ 4
4 วาล์วควบคมุ ทิศทาง 8 ✓ ✓
5 วาล์วควบคุมลมไหลทางเดยี ว 4 ✓ ✓
6 วาล์วควบคุมอัตราการไหล 4 ✓
7 วาล์วควบคุมความดัน 4 ✓
8 วาลว์ หนว่ งเวลา 4 ✓
9 ตวั นบั 4 ✓
10 การเขียนวงจรนวิ แมติกส์ 4
11 พ้นื ฐานระบบไฮดรอลิกส์ 4 ✓
12 อุปกรณต์ น้ กำลังระบบ 8 ✓

ไฮดรอลิกส์ 4 ✓
13 อุปกรณ์ทำงานในระบบไฮดรอ
4
ลิกส์
14 วาล์วไฮดรอลกิ ส์

โครงการจดั การเรียนรู้
ช่อื วชิ า นิวเมตรกิ และไฮดรอลกิ ส์อุตสาหกรรม รหัสวิชา 30102-2007
ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สปั ดาห์ ระดับช้นั ปวส.

สปั ดา หน่ว ชอื่ หนว่ ย/รายการสอน ปฏิบัติ จำนวน
หท์ ่ี ยท่ี คาบ
8
1-2 1 หลักการเบอื้ งต้นของระบบนิวแมติกส์ แบบฝึกหดั หนว่ ยที่ 1 4
4
3 2 ระบบการผลิตและจา่ ยลม แบบฝกึ หดั หนว่ ยที่ 2 4

4 3 อุปกรณท์ ำงานในระบบนวิ แมติกส์ แบบฝกึ หดั หนว่ ยที่ 3 4

5-6 4 วาล์วควบคมุ ทิศทาง แบบฝึกหดั หน่วยที่ 4 4

ใบงานท่ี 1-4 4

7 5 วาลว์ ควบคุมลมไหลทางเดียว แบบฝกึ หดั หนว่ ยที่ 5 4

ใบงานท่ี 5-6

8 6 วาล์วควบคมุ อัตราการไหล แบบฝึกหัดหนว่ ยที่ 6
ใบงานท่ี 7

9 7 วาลว์ ควบคมุ ความดัน แบบฝึกหัดหนว่ ยที่ 7

ใบงานท่ี 8

10 8 วาล์วหนว่ งเวลา แบบฝกึ หัดหน่วยที่ 8

ใบงานท่ี 9

11 9 ตวั นบั แบบฝกึ หดั หนว่ ยท่ี 9 4

ใบงานที่ 10 4

12 10 การเขยี นวงจรนวิ แมติกส์ แบบฝึกหัดหน่วยที่ 10 4
ใบงานท่ี 11 8
4
13 11 พ้ืนฐานระบบไฮดรอลกิ ส์ แบบฝึกหัดหน่วยท่ี 11 4
4
14-15 12 อปุ กรณต์ ้นกำลงั ระบบไฮดรอลกิ ส์ แบบฝึกหดั หน่วยท่ี 12 72

16 13 อุปกรณท์ ำงานในระบบไฮดรอลกิ ส์ แบบฝกึ หัดหน่วยที่ 13

17 14 วาล์วไฮดรอลกิ ส์ แบบฝึกหดั หนว่ ยท่ี 14

18 วัดผลและประเมนิ ผลปลายภาคเรยี น

รวม

สมรรถนะยอ่ ยและจดุ ประสงค์การปฏิบตั ิ
ชือ่ วิชา นวิ เมตริกและไฮดรอลิกสอ์ ุตสาหกรรม รหัสวชิ า 30102-2007
ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สัปดาห์ ระดบั ชนั้ ปวส.

ช่อื เร่อื ง สมรรถนะย่อยและจุดประสงค์การปฏบิ ตั ิ
หน่วยที่ 1 หลักการเบื้องต้นของระบบนิวแมติกส์ สมรรถนะยอ่ ย (Element of Competency)

1.1 ความหมายของระบบนิวแมติกส์ แสดงความรู้เกี่ยวกับหลักการเบ้ืองต้นของระบบนิว
1.2 ประวตั คิ วามเป็นมาของระบบ แมติกส์
นิวแมตกิ ส์
1.3 ข้อดีข้อเสียของระบบนวิ แมติกส์ จุดประสงค์การปฏิบตั ิ (Performance Objectives)
1.4 กฎเบอ้ื งต้นของระบบนวิ แมติกส์ ด้านความรู้
1.5 คุณสมบตั ิทางฟิสกิ สข์ องอากาศ 1. บอกความหมายของนวิ แมติกส์
2. บอกประโยชน์ของระบบนิวแมตกิ ส์ 3.
เปรียบเทยี บขอ้ ดี ข้อเสีย ของระบบ

นิวแมติกส์กับระบบอื่น ๆ
4. บอกความหมายของความดนั อณุ หภมู ิ ความชืน้
5. เปรียบเทยี บคา่ ความดัน อุณหภมู ิ ระหวา่ งหนว่ ย
6. คำนวณหาปริมาณไอนำ้ ในอากาศ และความชื้น

สมั พทั ธ์
7. อธิบายความสมั พัธ์ของความดัน อุณหภมู ิ และ

แบบฝกึ หดั หนว่ ยท่ี 1 ปริมาตรของอากาศ
8. คำนวณหาค่าความดัน ปริมาตรและอณุ หภมู ิของ

อากาศ

ดา้ นทักษะ
1. นำตัวอักษรหน้าขอ้ ความดา้ นขวามอื มาเตมิ ลงหนา้
ตัวเลขด้านซา้ ยมือให้สัมพันธก์ นั
2. ทำเครอ่ื งหมายถูก ✓ หนา้ ข้อที่ถกู หรือผิด 
หนา้ ข้อทผี่ ิด
3. แสดงวธิ ีทำเพือ่ หาคำตอบ

ดา้ นคณุ ธรรม จริยธรรม/บรู ณาการปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพยี ง

แสดงออกดา้ นการตรงต่อเวลา
ความสนใจใฝร่ ู้
ความซอื่ สัตย์ สุจรติ
ความมนี ้ำใจและแบ่งบนั
ความร่วมมือ
ความมมี ารยาท

สมรรถนะย่อยและจดุ ประสงค์การปฏิบัติ
ช่อื วิชา นิวเมตริกและไฮดรอลิกส์อุตสาหกรรม รหสั วชิ า 30102-2007
ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สปั ดาห์ ระดับช้นั ปวส.

ชื่อเรอ่ื ง สมรรถนะย่อยและจุดประสงค์การปฏิบตั ิ
สมรรถนะยอ่ ย (Element of Competency)
หน่วยที่ 2 ระบบการผลติ และจ่ายลม
2.1 โครงสร้างระบบการผลติ และจ่ายลม แสดงความรเู้ กีย่ วกับระบบการผลิตและจ่ายลม
2.2 เครอื่ งอดั อากาศ
2.3 ถังเกบ็ ลม จุดประสงค์การปฏิบัติ (Performance Objectives)
2.4 มอเตอร์ไฟฟา้ ดา้ นความรู้
2.5 เครอ่ื งระบายความร้อน
2.6 เครื่องกำจดั ความชน้ื 1. บอกส่วนประกอบของระบบการผลติ และใช้ลม
2.7 เกจความดัน 2. บอกหนา้ ท่ีและการทำงานของเครื่องอดั อากาศ
2.8 อุปกรณก์ รองลมทอ่ ลมหลัก 3. ระบุชอ่ื และหนา้ ที่ของอปุ กรณใ์ นระบบผลิตและ
2.9 อุปกรณร์ ะบายน้ำ จ่ายลม
2.10 วาล์วนิรภยั
2.11 วาล์วกันกลบั
2.12 ทอ่ สง่ จ่ายลม
2.13 ชดุ ปรบั คุณภาพลมอัด

แบบฝึกหัดหนว่ ยที่ 2 ดา้ นทักษะ
1. บอกชื่อส่วนประกอบในระบบการผลติ ลมและ
จา่ ยลม

ด้านคณุ ธรรมจริยธรรม/บรู ณาการปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพยี ง

แสดงออกดา้ นการตรงต่อเวลา

ความสนใจใฝ่รู้
ความซ่ือสตั ย์ สุจรติ

ความมีน้ำใจและแบ่งบัน
ความร่วมมือ
ความมีมารยาท

สมรรถนะยอ่ ยและจดุ ประสงค์การปฏิบตั ิ
ช่อื วิชา นวิ เมตรกิ และไฮดรอลกิ สอ์ ุตสาหกรรม รหัสวชิ า 30102-2007
ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สัปดาห์ ระดบั ช้นั ปวส.

ชอื่ เรือ่ ง สมรรถนะยอ่ ยและจุดประสงค์การปฏบิ ัติ
สมรรถนะย่อย (Element of Competency)
หน่วยท่ี 3 อปุ กรณท์ ำงานในระบบนิวแมตกิ ส์
3.1 อุปกรณ์ที่เคลือ่ นท่ีเป็นเสน้ ตรง แสดงความรเู้ กี่ยวกับอปุ กรณ์ทำงานในระบบนิวแม
3.2 อุปกรณ์ที่เคลอ่ื นที่เปน็ เส้นรอบวง ตกิ ส์

จดุ ประสงค์การปฏิบัติ (Performance Objectives)
ด้านความรู้

1. บอกลักษณะโครงสร้างและการทำงานของ
ลูกสูบลมชนิดทำงานทางเดยี ว

2. บอกลักษณะโครงสรา้ งและการทำงานของ
ลกู สบู ลมชนดิ ทำงานสองทาง

3. บอกอปุ กรณท์ ำงานในลักษณะหมนุ แกว่ ง
4. บอกอปุ กรณท์ ำงานในลกั ษณะหมุนรอบ

แบบฝกึ หดั หนว่ ยท่ี 3 ดา้ นทกั ษะ
1. นำตวั อักษรหนา้ สัญลักษณ์ของอุปกรณท์ ำงาน
เติมลงหน้าขอ้ ให้ถกู ตอ้ ง
2. นำตวั เลขจากรปู เตมิ หน้าขอ้ ให้ถูกต้อง

ดา้ นคุณธรรมจริยธรรม/บรู ณาการปรชั ญาของ
เศรษฐกิจพอเพยี ง

แสดงออกด้านการตรงตอ่ เวลา
ความสนใจใฝ่รู้
ความซื่อสัตย์ สุจรติ

ความมีน้ำใจและแบ่งบนั
ความรว่ มมอื

ความมมี ารยาท

สมรรถนะย่อยและจุดประสงค์การปฏบิ ัติ
ชื่อวชิ า นวิ เมตรกิ และไฮดรอลกิ สอ์ ุตสาหกรรม รหัสวิชา 30102-2007
ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สปั ดาห์ ระดับชัน้ ปวส.

ช่ือเร่อื ง สมรรถนะย่อยและจดุ ประสงค์การปฏิบตั ิ

หน่วยท่ี 4 วาลว์ ควบคมุ ทศิ ทาง สมรรถนะย่อย (Element of Competency)

4.1 สัญลักษณ์ของวาล์วควบคุม แสดงความรเู้ กีย่ วกบั วาล์วควบคุมทิศทาง

ทศิ ทาง

4.2 การอ่านโค้ดสญั ลกั ษณว์ าล์ว จุดประสงค์การปฏิบัติ (Performance Objectives)

4.3 การต้งั ช่อื รลู ม ดา้ นความรู้

4.4 การบงั คับการเล่ือนของวาลว์ 1. อ่านความหมายของลกั ษณะของวาล์ว

4.5 การอ่านสัญลักษณ์ของวาล์วควบคุม ควบคมุ ทิศทาง

ทศิ ทาง 2. อา่ นโค้ดสญั ลักษณว์ าลว์

4.6 โครงสรา้ งของวาล์วควบคมุ ทิศทาง 3. อ่านสญั ลักษณ์วาล์วควบคุมทิศทาง

แบบฝึกหัดหน่วยท่ี 4 ด้านทักษะ
ใบงานที่ 1-4 1. เลือกทำเคร่ืองหมาย  ในช่องความหมาย
ให้ถูกต้อง

2. ตอ่ วงจรและทดสอบการควบคมุ กระบอกสูบ
ทางเดียวแบบ Direct control

3. ตอ่ วงจรและทดสอบการควบคมุ กระบอกสบู ทาง
เดียวแบบ Indirect control

4. ต่อวงจรและทดสอบการควบคมุ กระบอกสูบสอง

ทางแบบ Direct control
5. ตอ่ วงจรและทดสอบการควบคมุ กระบอกสูบสอง

ทางแบบ Indirect control

ดา้ นคุณธรรมจรยิ ธรรม/บูรณาการปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพยี ง

แสดงออกดา้ นการตรงต่อเวลา
ความสนใจใฝ่รู้

ความซอื่ สัตย์ สุจริต
ความมีนำ้ ใจและแบง่ บัน
ความรว่ มมือ

ความมมี ารยาท
ไม่หยดุ นิง่ ท่จี ะแกป้ ญั หา

ใช้อปุ กรณอ์ ยา่ งฉลาดและรอบคอบ

สมรรถนะย่อยและจดุ ประสงค์การปฏิบตั ิ
ชือ่ วิชา นิวเมตริกและไฮดรอลิกส์อตุ สาหกรรม รหสั วิชา 30102-2007
ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สัปดาห์ ระดับชน้ั ปวส.

ชือ่ เรือ่ ง สมรรถนะย่อยและจุดประสงค์การปฏิบตั ิ
หนว่ ยท่ี 5 วาล์วควบคุมลมไหลทางเดียว สมรรถนะย่อย (Element of Competency)

5.1 วาล์วกันกลบั แสดงความร้เู กยี่ วกับวาล์วควบคุมลมไหลทางเดยี ว
5.2 วาลว์ กันกลับสองทาง
5.3 วาลว์ ความดันสองทาง จดุ ประสงค์การปฏบิ ัติ (Performance Objectives)
5.4 วาลว์ เร่งระบาย ดา้ นความรู้
1. บอกโครงสรา้ งสัญลักษณแ์ ละการทำงานของ
แบบฝึกหดั หนว่ ยท่ี 5
ใบงานท่ี 5-6 วาลว์ กนั กลบั
2. บอกโครงสร้างสญั ลักษณแ์ ละการทำงานของ

วาล์วกนั กลับสองทาง
3. บอกโครงสรา้ งสัญลกั ษณแ์ ละการทำงานของ

วาล์วความดนั สองทาง
4. บอกโครงสร้างสญั ลักษณ์และการทำงานของ

วาลว์ เร่งระบาย

ดา้ นทักษะ
1. เลอื กทำเคร่ืองหมาย  ในช่องใหถ้ ูกตอ้ ง
2. ตอ่ วงจรและทดสอบวงจรควบคุมการทำงาน
ระบบนวิ แมตกิ สด์ ้วยวาล์วกันกลับสองทาง
3. ตอ่ วงจรและทดสอบวงจรควบคุมการทำงานด้วย
วาล์วความดนั สองทาง

ดา้ นคุณธรรมจริยธรรม/บูรณาการปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพยี ง

แสดงออกด้านการตรงต่อเวลา

ความสนใจใฝร่ ู้
ความซ่ือสตั ย์ สุจรติ

ความมีนำ้ ใจและแบ่งบัน
ความร่วมมือ
ความมีมารยาท

ไม่หยุดนิง่ ท่ีจะแกป้ ัญหา
ใชอ้ ปุ กรณอ์ ย่างฉลาดและรอบคอบ

สมรรถนะยอ่ ยและจดุ ประสงค์การปฏิบัติ
ชอ่ื วชิ า นวิ เมตรกิ และไฮดรอลิกส์อุตสาหกรรม รหัสวชิ า 30102-2007

ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สัปดาห์ ระดับชัน้ ปวส.

ชื่อเรือ่ ง สมรรถนะยอ่ ยและจุดประสงค์การปฏบิ ตั ิ
สมรรถนะย่อย (Element of Competency)
หน่วยที่ 6 วาลว์ ควบคุมอัตราการไหล
6.1 วาล์วควบคุมอัตราการไหล 1. แสดงความรู้เก่ียวกบั วาลว์ ควบคมุ อตั ราการไหล
2. อ่านวงจรควบคุมการไหลระบบนวิ แมตกิ ส์
สองทิศทาง
6.2 วาล์วควบคมุ อตั ราการไหลทางเดยี ว จุดประสงค์การปฏิบตั ิ (Performance Objectives)
6.3 การควบคุมความเร็วกระบอกสบู ทาง ด้านความรู้
1. บอกโครงสรา้ งและการทำงานของวาลว์ ควบคุม
เดียว
6.4 การควบคุมความเรว็ กระบอกสบู สอง อตั ราการไหลสองทิศทาง
2. บอกโครงสร้างและการทำงานของวาล์วควบคุม
ทาง
อัตราการไหลทิศทางเดียว
3. อ่านสัญลกั ษณ์การควบคุมความเร็วกระบอกสูบ

ทางเดยี ว
4. อ่านสญั ลกั ษณ์การควบคุมความเรว็ กระบอกสบู

สองทาง

แบบฝกึ หัดหนว่ ยท่ี 6 ดา้ นทักษะ
ใบงานท่ี 7 1. นำตวั เลข 1–5 ไปจับคูก่ ับอักษร ก–จ หนา้

สัญลักษณใ์ ห้ถกู ตอ้ ง
2. ทำข้อความ /เข้า/ออก/เขา้ และออก/ เตมิ ลงใน

คำตอบให้ถกู ตอ้ ง
3. ต่อวงจรและทดสอบการควบคมุ ความเรว็ ของ

ลูกสูบ

ด้านคณุ ธรรมจรยิ ธรรม/บรู ณาการปรชั ญา

ของเศรษฐกิจพอเพียง
แสดงออกด้านการตรงตอ่ เวลา

ความสนใจใฝ่รู้
ความซ่ือสัตย์ สจุ รติ
ความมีน้ำใจและแบ่งบนั

ความรว่ มมือ
ความมีมารยาท

ไมห่ ยุดน่ิงที่จะแกป้ ัญหา
ใชอ้ ุปกรณอ์ ย่างฉลาดและรอบคอบ

สมรรถนะย่อยและจดุ ประสงค์การปฏิบตั ิ
ชอ่ื วิชา นวิ เมตริกและไฮดรอลกิ ส์อุตสาหกรรม รหสั 30102-2007

ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สปั ดาห์ ระดบั ชน้ั ปวส.

ชือ่ เร่ือง สมรรถนะยอ่ ยและจดุ ประสงค์การปฏิบัติ
หน่วยที่ 7 วาลว์ ควบคุมความดนั สมรรถนะยอ่ ย (Element of Competency)

7.1 วาล์วลดความดนั แสดงความรเู้ กี่ยวกบั วาล์วควบคมุ ความดันได้
7.2 วาลว์ ระบายความดัน
7.3 วาลว์ จดั ลำดับ จดุ ประสงค์การปฏบิ ตั ิ (Performance Objectives)
ดา้ นความรู้
แบบฝึกหดั หน่วยที่ 7 1. บอกสัญลักษณแ์ ละการทำงานของวาล์วลด
ใบงานที่ 8
ความดนั
2. บอกสญั ลกั ษณ์และการทำงานของวาลว์ ระบาย

ความดัน
3. บอกสัญลักษณ์และการทำงานของวาลว์

จัดลำดับ

ด้านทักษะ
1. นำตัวอักษรจับคู่กับตัวเลขใหถ้ ูกตอ้ ง
2. ต่อวงจรและทดสอบวงจรควบคมุ การทำงาน
ดว้ ยวาลว์ ควบคมุ ความดนั

ด้านคณุ ธรรมจรยิ ธรรม/บูรณาการปรัชญาของ
เศรษฐกจิ พอเพยี ง

แสดงออกดา้ นการตรงตอ่ เวลา
ความสนใจใฝร่ ู้

ความซ่อื สัตย์ สจุ รติ
ความมนี ้ำใจและแบ่งบัน
ความร่วมมือ

ความมมี ารยาท
ไม่หยดุ นิ่งทีจ่ ะแก้ปัญหา
ใชอ้ ปุ กรณอ์ ย่างฉลาดและรอบคอบ

สมรรถนะย่อยและจุดประสงค์การปฏบิ ัติ
ช่ือวิชา นวิ เมตรกิ และไฮดรอลิกส์อุตสาหกรรม รหัสวชิ า 30102-2007
ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สปั ดาห์ ระดบั ชน้ั ปวส.

ชอื่ เรือ่ ง สมรรถนะยอ่ ยและจุดประสงค์การปฏิบัติ
หนว่ ยท่ี 8 วาลว์ หน่วงเวลา สมรรถนะยอ่ ย (Element of Competency)

8.1 วาล์วหนว่ งเวลาแบบปกติปิด แสดงความรู้เกี่ยวกบั วาล์วหน่วงเวลา
8.2 วาลว์ หน่วงเวลาแบบปกตเิ ปดิ
จุดประสงค์การปฏิบตั ิ (Performance Objectives)
แบบฝึกหดั หน่วยที่ 8 ด้านความรู้
ใบงานที่ 9 1. บอกสญั ลกั ษณแ์ ละการทำงานของวาล์วหนว่ ง

เวลาแบบปกตปิ ดิ
2. บอกสญั ลกั ษณแ์ ละการทำงานของวาล์วหน่วง

เวลาแบบปกตเิ ปิด

ดา้ นทักษะ
1. ทำเคร่ืองหมายถกู ✓ หนา้ ข้อทถ่ี ูก หรือผิด 
หน้าขอ้ ทผี่ ดิ
2. ตอ่ วงจรและทดสอบวงจรควบคมุ การทำงาน
ด้วยวาลว์ หน่วงเวลา

ด้านคณุ ธรรมจริยธรรม/บรู ณาการปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพยี ง

แสดงออกด้านการตรงตอ่ เวลา
ความสนใจใฝร่ ู้
ความซือ่ สัตย์ สจุ รติ
ความมนี ้ำใจและแบ่งบัน
ความร่วมมอื
ความมีมารยาท
ไมห่ ยดุ นิง่ ท่จี ะแกป้ ัญหา

ใช้อุปกรณอ์ ย่างฉลาดและรอบคอบ

สมรรถนะยอ่ ยและจดุ ประสงค์การปฏบิ ตั ิ
ชอื่ วชิ า นิวเมตรกิ และไฮดรอลกิ ส์อตุ สาหกรรม รหัสวชิ า 30102-2007
ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สปั ดาห์ ระดับชน้ั ปวส.

ช่อื เร่อื ง สมรรถนะยอ่ ยและจดุ ประสงค์การปฏิบัติ
หนว่ ยท่ี 9 ตัวนับ สมรรถนะย่อย (Element of Competency)

9.1 ตัวนบั ชนดิ นับอย่างเดียว แสดงความรเู้ กีย่ วกับตวั นับ
9.2 ตวั นบั ชนดิ ต้ังจำนวนได้
จุดประสงค์การปฏิบัติ (Performance Objectives)
แบบฝกึ หัดหนว่ ยท่ี 9 ด้านความรู้
ใบงานที่ 10 1. บอกสัญลกั ษณแ์ ละการทำงานของตวั นับชนิด

นับอยา่ งเดยี ว
2. บอกสัญลักษณแ์ ละการทำงานของตัวนบั ชนิดต้งั

จำนวนได้

ด้านทกั ษะ
1. ทำเคร่ืองหมาย ✓ หนา้ ขอ้ ที่ถกู หรือ 
หน้าขอ้ ทผี่ ดิ
2. บอกความหมายสญั ลักษณ์
3. ตอ่ วงจรและทดสอบวงจรควบคุมการทำงาน
ดว้ ยตวั นับ

ด้านคุณธรรมจริยธรรม/บรู ณาการปรัชญาของ
เศรษฐกจิ พอเพยี ง

แสดงออกด้านการตรงตอ่ เวลา
ความสนใจใฝร่ ู้
ความซื่อสัตย์ สจุ รติ

ความมีน้ำใจและแบ่งบนั
ความรว่ มมอื

ความมีมารยาท
ไมห่ ยดุ นิ่งท่จี ะแก้ปัญหา

ใช้อุปกรณ์อย่างฉลาดและรอบคอบ

สมรรถนะย่อยและจุดประสงค์การปฏิบตั ิ
ช่ือวชิ า นวิ เมตรกิ และไฮดรอลิกสอ์ ุตสาหกรรม รหัสวชิ า 30102-2007
ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สัปดาห์ ระดับช้ัน ปวส.

ช่อื เร่อื ง สมรรถนะย่อยและจดุ ประสงค์การปฏิบัติ
หน่วยท่ี 10 การเขียนวงจรนิวแมติกส์ สมรรถนะยอ่ ย (Element of Competency)

10.1 การกำหนดไดอะแกรมวงจร 1. แสดงความรู้เกีย่ วกบั การเขยี นวงจร
นิวแมติกส์ นิวแมตกิ ส์

10.2 การกำหนดโค้ดอปุ กรณ์ 2. อ่านและเขียนวงจรระบบนิวแมตกิ ส์ตามหลักการ
และกระบวนการ
แบบฝกึ หัดหน่วยที่ 10
ใบงานท่ี 11 จดุ ประสงค์การปฏบิ ตั ิ (Performance Objectives)
ด้านความรู้
1. อ่านความหมายไดอะแกรมของวงจร

นิวแมติกส์
2. อ่านและกำหนดโค้ดอุปกรณ์แบบตัวอกั ษรและ

แบบตัวเลข

ด้านทักษะ
1. บอกความหมายของโค้ดได้
2. ทำระบบการกำหนดโค้ดแบบตัวอกั ษรและ
ตัวเลขกำหนดลงในวงจรนวิ แมติกส์
3. ตอ่ วงจรและทดสอบวงจรควบคมุ ก่ึงอตั โนมัติ/
อตั โนมตั ิ

ดา้ นคณุ ธรรมจริยธรรม/บูรณาการปรัชญาของ

เศรษฐกิจพอเพยี ง
แสดงออกดา้ นการตรงต่อเวลา

ความสนใจใฝร่ ู้
ความซื่อสตั ย์ สจุ รติ
ความมีนำ้ ใจและแบง่ บนั

ความรว่ มมอื
ความมีมารยาท

ไมห่ ยดุ น่ิงทจ่ี ะแกป้ ัญหา
ใช้อุปกรณ์อย่างฉลาดและรอบคอบ

สมรรถนะย่อยและจุดประสงค์การปฏิบัติ
ชื่อวชิ า นวิ เมตริกและไฮดรอลิกส์อุตสาหกรรม รหัสวชิ า 30102-2007

ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สปั ดาห์ ระดบั ชัน้ ปวส.

ชอ่ื เรื่อง สมรรถนะย่อยและจุดประสงค์การปฏบิ ัติ
สมรรถนะยอ่ ย (Element of Competency)
หนว่ ยที่ 11 พ้นื ฐานระบบไฮดรอลกิ ส์
11.1 ความหมายของระบบไฮดรอลิกส์ แสดงความรพู้ ื้นฐานของระบบไฮดรอลกิ ส์
11.2 คณุ สมบตั ิของของเหลว
11.3 เครอ่ื งจักรระบบไฮดรอลิกส์ จุดประสงค์การปฏิบตั ิ (Performance Objectives)
11.4 โครงสร้างระบบไฮดรอลิกส์ ด้านความรู้
1. บอกความหมายของระบบไฮดรอลกิ ส์
2. บอกคุณสมบตั ขิ องของเหลวในระบบ

ไฮดรอลิกส์
3. ยกตัวอยา่ งเครื่องจกั รระบบไฮดรอลกิ ส์
4. บอกสว่ นประกอบพืน้ ฐานในระบบ

ไฮดรอลิกส์

แบบฝกึ หัดหนว่ ยท่ี 11 ด้านทักษะ
1. นำตวั อกั ษรหน้าข้อความเติมหนา้ ตวั เลขให้
สมั พันธ์กนั

ด้านคณุ ธรรมจริยธรรม/บรู ณาการปรัชญาของ

เศรษฐกจิ พอเพยี ง
แสดงออกดา้ นการตรงตอ่ เวลา
ความสนใจใฝร่ ู้

ความซอ่ื สัตย์ สุจรติ
ความมีนำ้ ใจและแบง่ บัน

ความร่วมมือ
ความมมี ารยาท

สมรรถนะย่อยและจดุ ประสงค์การปฏิบัติ
ชอื่ วิชา นิวเมตริกและไฮดรอลกิ ส์อตุ สาหกรรม รหัสวชิ า 30102-2007
ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สัปดาห์ ระดบั ช้ัน ปวส.

ชื่อเรอ่ื ง สมรรถนะยอ่ ยและจุดประสงค์การปฏิบตั ิ
หน่วยท่ี 12 อุปกรณ์ต้นกำลงั ระบบไฮดรอลิกส์ สมรรถนะย่อย (Element of Competency)

12.1 ถังพักน้ำมันไฮดรอลกิ ส์ แสดงความรเู้ กี่ยวกับอุปกรณต์ น้ กำลังใน
12.2 ปม๊ั ไฮดรอลกิ ส์ ระบบไฮดรอลิกส์
12.3 ถงั สะสมความดัน
จุดประสงค์การปฏิบตั ิ (Performance Objectives)
แบบฝึกหัดหนว่ ยที่ 12 ดา้ นความรู้
1. บอกหน้าท่แี ละส่วนประกอบของถงั พกั น้ำมันไฮ

ดรอลิกส์
2. บอกสัญลกั ษณ์และการทำงานของปัม๊ แบบเฟือง

แบบใบพดั และแบบลกู สูบ
3. บอกหนา้ ที่ประโยชนแ์ ละชนดิ ของถังสะสมความ

ดัน

ด้านทกั ษะ
1. ตอบคำถามทก่ี ำหนดใหไ้ ด้
2. นำตวั อักษรหนา้ รปู ภาพจบั คกู่ ับตัวเลข
หน้าข้อความ
3. ทำเครื่องหมาย ✓ หนา้ ขอ้ ท่ีถกู หรือ 
หนา้ ขอ้ ที่ผิด
4. จับค่รู ะหว่างสัญลักษณ์ของปัม๊ ไฮดรอ-ลกิ สก์ ับ
คำอธบิ ายชนดิ ของป๊ัมใหถ้ กู ต้อง

ด้านคุณธรรมจริยธรรม/บูรณาการปรัชญาของ

เศรษฐกิจพอเพยี ง
แสดงออกด้านการตรงต่อเวลา
ความสนใจใฝร่ ู้

ความซอ่ื สัตย์ สจุ ริต
ความมนี ้ำใจและแบง่ บนั

ความรว่ มมือ
ความมมี ารยาท

สมรรถนะย่อยและจุดประสงค์การปฏิบัติ
ชือ่ วิชา นิวเมตริกและไฮดรอลกิ ส์อตุ สาหกรรม รหัสวชิ า 30102-2007

ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สัปดาห์ ระดบั ชัน้ ปวส.

ชอ่ื เรื่อง สมรรถนะยอ่ ยและจุดประสงค์การปฏบิ ัติ

หนว่ ยท่ี 13 อุปกรณ์ทำงานในระบบไฮดรอลิกส์ สมรรถนะยอ่ ย (Element of Competency)
13.1 กระบอกสูบไฮดรอลิกส์ แสดงความรเู้ กีย่ วกับอุปกรณ์ทำงานในระบบไฮ
13.2 มอเตอรไ์ ฮดรอลกิ ส์
ดรอลกิ ส์

จุดประสงค์การปฏิบัติ (Performance Objectives)
ด้านความรู้

1. บอกลกั ษณะและการทำงานของกระบอกสูบไฮ
ดรอลกิ ส์

2. บอกลกั ษณะและการทำงานของ
มอเตอร์ไฮดรอลกิ ส์

แบบฝึกหัดหนว่ ยท่ี 13 ดา้ นทักษะ

1. จบั ครู่ ะหวา่ งสญั ลักษณแ์ ละคำอธบิ าย
2. เขียนเครื่องหมาย ✓ หนา้ ข้อท่ถี ูก หรือ 
หน้าข้อทีผ่ ดิ
3. จบั คูภ่ าพโครงสร้างมอเตอรไ์ ฮดรอลิกส์ กบั ช่อื

ท่กี ำหนด

ดา้ นคุณธรรมจรยิ ธรรม/บรู ณาการปรัชญาของ

เศรษฐกิจพอเพยี ง
แสดงออกด้านการตรงต่อเวลา
ความสนใจใฝร่ ู้

ความซื่อสัตย์ สุจริต
ความมีนำ้ ใจและแบง่ บัน

ความร่วมมือ
ความมมี ารยาท

สมรรถนะย่อยและจุดประสงค์การปฏิบตั ิ
ชื่อวิชา นวิ เมตริกและไฮดรอลกิ สอ์ ตุ สาหกรรม รหัสวิชา 30102-2007
ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สัปดาห์ ระดับชั้น ปวส.

ช่ือเรอ่ื ง สมรรถนะยอ่ ยและจุดประสงค์การปฏบิ ตั ิ
หน่วยที่ 14 วาล์วไฮดรอลกิ ส์ สมรรถนะยอ่ ย (Element of Competency)

14.1 วาลว์ ควบคุมทิศทาง แสดงความร้เู กยี่ วกบั วาลว์ ไฮดรอลิกส์
14.2 วาล์วกันกลบั
14.3 วาล์วควบคุมอัตราไหล จุดประสงค์การปฏิบตั ิ (Performance Objectives)
14.4 วาล์วแบง่ นำ้ มนั ดา้ นความรู้
14.5 วาลว์ ควบคุมความดนั 1. บอกสัญลักษณ์และการทำงานของวาลว์ ควบคุม

แบบฝกึ หัดหนว่ ยที่ 14 ทิศทาง
2. บอกสัญลักษณ์และการทำงานของวาล์ว

กันกลับ
3. บอกสัญลักษณ์และการทำงานของวาล์ว

ควบคุมอตั ราไหล
4. บอกสัญลักษณ์และการทำงานของวาล์วแบ่ง

นำ้ มนั
5. บอกสัญลักษณ์และการทำงานของวาล์ว

ควบคมุ ความดัน

ด้านทกั ษะ
1. นำตวั เลขช่ือวาลว์ จับค่กู ับสญั ลักษณ์ให้ถูกตอ้ ง

ดา้ นคณุ ธรรมจริยธรรม/บูรณาการปรัชญาของ
เศรษฐกจิ พอเพยี ง

แสดงออกด้านการตรงต่อเวลา
ความสนใจใฝร่ ู้

ความซื่อสัตย์ สจุ ริต
ความมนี ้ำใจและแบ่งบนั
ความร่วมมอื

ความมมี ารยาท

ตารางวเิ คราะหห์ ลกั สตู รรายวชิ า
ชื่อวิชา นวิ เมตริกและไฮดรอลิกส์อตุ สาหกรรม รหัสวิชา 30102-2007
ท–ป–น 1–3–2 จำนวนคาบสอน 4 คาบ : สัปดาห์ ระดบั ชนั้ ปวส.

พุทธิพสิ ยั

พฤติกรรม ความรู้ความจำ
ความเข้าใจ
ช่อื หน่วย ประยุก ์ต-นำไปใ ้ช
ิวเคราะห์
ูสงกว่า
ัทกษะพิ ัสย
ิจตพิ ัสย
รวม
ลำ ัดบความสำ ัคญ

บทท่ี 1 หลักการเบือ้ งต้นของ 221 4 4 13 4

ระบบ

นิวแมติกส์

บทท่ี 2 ระบบการผลติ และจา่ ยลม 2 1 1 5 4 13 4
6 4 15 2
บทที่ 3 อุปกรณ์การทำงานใน 1 2 2

ระบบ

นวิ แมติกส์

บทท่ี 4 วาล์วควบคมุ ทิศทาง 123 6 4 16 1

บทที่ 5 วาล์วควบคุมลมไหลทาง 1 2 3 6 4 16 1

เดียว 6 4 16 1

บทที่ 6 วาลว์ ควบคุมอัตราการ 1 2 3 6 4 16 1
6 4 16 1
ไหล 5 4 14 3
7 4 16 1
บทท่ี 7 วาล์วควบคุมความดัน 1 2 3
4 4 12 5
บทที่ 8 วาล์วหน่วงเวลา 123 5 4 14 3

บทท่ี 9 ตวั นับ 122 5 4 14 3

บทท่ี 10 การเขยี นวงจรนิวแม 1 2 2 6 4 15 2
79 56
ติกส์

บทท่ี 11 พ้นื ฐานระบบไฮดรอลิกส์ 1 2 1

บทท่ี 12 อปุ กรณต์ ้นกำลงั ระบบ 1 2 2

ไฮดรอลิกส์

บทท่ี 13 อุปกรณ์ทำงานในระบบ 1 2 2

ไฮดรอลิกส์

บทท่ี 14 วาลว์ ไฮดรอลิกส์ 122

รวม 16 27 30

ลำดับความสำคัญ 321

แผนการจัดการเรยี นรู้ที่ 1 หนว่ ยที่ 1

ช่ือวิชา งานนวิ เมติกส์และไฮดรอลกิ สเ์ บื้องต้น เวลาเรียนรวม 72 คาบ
รหสั วิชา 30102-2007
สอนครัง้ ที่ 1-2/18
ช่ือหน่วย หลกั การเบอ้ื งต้นของระบบนวิ แมติกส์ จำนวน 8 คาบ
ช่ือเร่ือง หลักการเบอ้ื งตน้ ของระบบนวิ แมตกิ ส์

หวั ขอ้ เรอื่ ง
1.1 ความหมายของระบบนวิ แมตกิ ส์
1.2 ประวตั ิความเปน็ มาของระบบ

นิวแมตกิ ส์
1.3 ขอ้ ดีข้อเสียของระบบนวิ แมตกิ ส์

1.4 กฎเบอ้ื งตน้ ของระบบนวิ แมตกิ ส์
1.5 คุณสมบัติทางฟิสิกส์ของอากาศ

แนวคดิ สำคัญ
นิวแมติกส์เป็นระบบส่งกำลังโดยอาศัยลมเป็นตัวกลาง โดยแนวคิดของเทชิเบียส ชาวกรีก เมื่อ

2000 ปีก่อน และใน ค.ศ. 1883 ถูกใช้ในระบบเบรกลมรถไฟของเยอรมัน หลังจากนั้นได้ถูกพัฒนาอย่าง
ต่อเน่ืองและใช้มากในอุตสาหกรรม มีข้อดีในเรื่องไม่ระเบิด ประหยัดค่าใช้จ่าย ระบบนิวแมติกส์จะอาศัย
ความสมั พนั ธ์ระหวา่ งความดัน แรง อุณหภมู ิ ปรมิ าตรและความช้ืน

สมรรถนะย่อย
แสดงความร้เู กย่ี วกบั หลักการเบื้องต้นของระบบนวิ แมตกิ ส์

จดุ ประสงค์การปฏบิ ัติ ด้านทกั ษะ
ดา้ นความรู้
1. นำตวั อกั ษรหน้าข้อความด้านขวามือ มา
1. บอกความหมายของนิวแมติกส์
2. บอกประโยชนข์ องระบบนวิ แมตกิ ส์ เติมลงหนา้ ตวั เลขด้านซ้ายมอื ให้สัมพนั ธ์
3. เปรยี บเทยี บขอ้ ดี ข้อเสีย ของระบบนวิ แมตกิ ส์
กนั
กบั ระบบอนื่ ๆ 2. ทำเคร่อื งหมายถูก ✓ หนา้ ข้อทถ่ี ูก หรือ

4. บอกความหมายของความดัน อณุ หภมู ิ ความชืน้ ผดิ  หน้าข้อที่ผดิ
5. เปรียบเทยี บค่าความดนั อณุ หภูมิ ระหว่างหนว่ ย
6. คำนวณหาปริมาณไอนำ้ ในอากาศ และความ 3. แสดงวิธที ำเพอ่ื หาคำตอบ

ชื้นสมั พทั ธ์
7. อธบิ ายความสัมพัธข์ องความดัน อุณหภูมิ และ

ปรมิ าตรของอากาศ
8. คำนวณหาค่าความดัน ปริมาตรและอณุ หภูมิ

ของอากาศ

ดา้ นคณุ ธรรม จริยธรรม/บูรณาการปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียง
แสดงออกด้านการตรงต่อเวลา ความสนใจใฝ่รู้ ความซื่อสัตย์ สุจริต ความมีนำ้ ใจและแบ่ง

บนั ความรว่ มมอื ความมมี ารยาท

เนื้อหาสาระ
1.1 ความหมายของระบบนวิ แมติกส์
ความหมายของระบบนิวแมติกส์ล้วนเก่ียวข้องกับอากาศท้ังส้ิน เพราะลักษณะการทำงานของ

ระบบนิวแมติกส์ เป็นการนำลมมาใช้เป็นพลังงานขับดันให้อุปกรณ์ต่าง ๆ เคลื่อนท่ี เช่น ใช้ส่งกำลังให้วาล์ว
เล่อื นไป–มา เพ่ือควบคมุ ใหล้ กู สูบเลือ่ นเขา้ –ออก หรอื ควบคมุ ให้มอเตอรล์ มหมนุ ทวน–ตามเข็มนาฬิกา เปน็ ตน้

1.2 ประวตั คิ วามเปน็ มาของระบบนวิ แมตกิ ส์
เมือ่ 2000 ปกี ่อน เทซเิ บยี ส (Ktesibios) ชาวกรีกใช้การอดั ลมเปน็ ตน้ กำลังยงิ อาวุธ
ค.ศ. 1883 ใช้ในระบบเบรกลมในรถไฟของเยอรมัน
ค.ศ. 1835 ใช้ในระบบส่งเอกสารทางทอ่ ลมของออสเตรยี

1.3 ขอ้ ดี ข้อเสยี ของระบบนิวแมติกส์
ข้อดีของระบบนิวแมติกส์
1. ไม่มีการระเบิด หรือลุกไหม้เป็นเปลวไฟ จึงประหยัดค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการป้องกันความ

ปลอดภัย
2. ความเร็วของเครื่องมอื ทีใ่ ชร้ ะบบนิวแมติกส์ ให้ความเรว็ ในการทำงานสูง 1–2 m/s
3. เม่ื อ ใช้ งาน แล้ ว สาม าร ถร ะ บ าย ลม อ อ ก สู่บ รร ย าก าศ ได้ ทั น ที โด ย ไม่ ต้อ งเดิ น

ทอ่ ทางนำกลบั มาใช้อีก
4. สามารถนำลมท่ีอัดตวั แล้วเก็บไว้ในถังและนำไปใช้งานไดท้ ันที
5. ถ้าใช้งานอุปกรณน์ ิวแมตกิ สจ์ นเกินกำลงั อปุ กรณก์ ย็ ังมคี วามปลอดภยั
6. สามารถปรับความเร็วในการทำงานได้โดยใช้อุปกรณค์ วบคุมความเรว็ และสามารถทำให้รอบ

ในการทำงานสูงถึง 8,000 รอบต่อวนิ าที
7. สามารถปรบั ความดนั ลมอัดให้มีคา่ มากนอ้ ยไดต้ ามตอ้ งการ โดยใช้อปุ กรณค์ วบคมุ ความดนั
8. ความสะอาดของระบบนิวแมติกสด์ ีมาก เพราะมชี ดุ ปรบั คณุ ภาพลมกอ่ นนำไปใช้งาน
9. ระยะชกั ของกา้ นสบู สามารถปรบั แตง่ ระยะชักใหส้ ั้นหรือยาวได้ตามต้องการ
10.สามารถทำงานได้ที่ระดบั ความแตกต่างของอุณหภมู ิ
ขอ้ เสยี ของระบบนวิ แมติกส์
1. บางครั้งมีการเพ่ิมอุปกรณน์ ิวแมตกิ สเ์ ข้ามาในวงจรโดยไม่คำนึงถึงความสามารถของเครื่องอัด

ลม ซ่ึงอาจจะทำให้เครอ่ื งจักรทำงานคลาดเคลื่อนได้
2. ลมที่ได้มาจากการอัดตัวในระบบนิวแมติกส์จะมีความช้ืนปนอยู่ และเม่ือความดันลดลง

จะทำใหเ้ กดิ หยดนำ้ ขน้ึ ได้
3. การทำงานของระบบนิวแมติกส์มักจะมีเสียงดัง เพราะจะต้องมีการระบายลมทิ้งออกสู่

บรรยากาศ จึงจำเปน็ จะต้องมีตวั เกบ็ เสยี ง

4. ความดนั ของลมอัดในระบบนวิ แมตกิ ส์จะเปลีย่ นแปลงไปตามอณุ หภูมิ ถา้ อุณหภมู ิสูง ความดัน
ก็จะสงู และถา้ อุณหภูมติ ำ่ ความดนั กจ็ ะต่ำลงด้วย

5. ถา้ ต้องการแรงในการใช้งานมากเส้นผ่านศูนย์กลางของลูกสูบจะต้องมีขนาดโตข้ึน เพ่ือที่จะให้
ได้แรงตามต้องการ ซง่ึ ลูกสูบในระบบนิวแมตกิ สจ์ ะมขี นาดจำกัด

1.4 กฎเบื้องตน้ ของระบบนวิ แมติกส์
1.4.1 ความดนั อากาศ คือ แรงดันของอากาศที่กระทำตอ่ วัตถุในแนวต้ังฉาก หน่วยวัดแรงดันอากาศ

สากล นิยมใชก้ ันมอี ยู่ดังนี้

Pa = ปาสคาล
N/m2 = นิวตนั /ตารางเมตร
kg/cm2 = กโิ ลกรัม/ตารางเซนตเิ มตร
PSI = ปอนด/์ ตารางนว้ิ
bar = บาร์

1.4.2 ความดนั บรรยากาศ (Atmospheric Pressure) หมายถึง แรงดันของอากาศที่กดลงมายัง
พ้ืนโลก เนื่องจากพ้ืนโลกสูงต่ำไม่เท่ากัน ความดันบรรยากาศจึงเปลี่ยนแปลงตามไปด้วย ที่ระดับความสูง

เพมิ่ ขึ้นความดันบรรยากาศจะลดลง ดังนัน้ จึงไดก้ ำหนดเอาระดบั นำ้ ทะเลเป็นระดบั มาตรฐานในการวัดค่าความ
ดนั บรรยากาศ ซึ่งมีคา่ 14.7 PSI หรอื 1.033 kg/cm2 หรือ 1.014 bar

1.4.3 ความดันสมบูรณ์ (Absolute Pressure) หมายถึง ความดันแท้จริงท่ีวัดเปรียบเทียบกับ

ความดันสญุ ญากาศ ดังน้ันความดันบรรยากาศจึงเปน็ ความดนั สัมบูรณด์ ้วย
1.4.4 ความดันเกจ (Gauge Pressure) หมายถึง ความดันท่ีวัดเปรียบเทียบกับความดัน

บรรยากาศ จะมีค่าเป็นบวกเมื่อมีความดันสูงกว่าความดันบรรยากาศ และความดันเกจที่ต่ำกว่าความดัน
บรรยากาศ จะมคี า่ เป็นลบ

1.4.5 ความสัมพันธ์ของความดัน ความดันบรรยากาศ ความดันสัมบูรณ์ และความดันเกจ มี

ความสมั พนั ธก์ นั ดังแสดงดว้ ยสมการ
ความดันสมั บูรณ์ (Pa) = ความดนั บรรยากาศ + ความดนั เกจ (Pg)

1.4.6 อุณหภูมิ หมายถึง ระดับความร้อนของสารตัวกลางที่สภาวะต่าง ๆ หน่วยวัดอุณหภูมิท่ี
นิยมใช้ คอื องศาเคลวนิ (K) กับองศาเซลเซยี ส (oC) ท่ีระดบั อุณหภมู ิ

0oC = 273 K
–273oC = 0 K
การเปล่ยี นแปลงคา่ อุณหภูมิทุก 1oC จะทำให้เกิดการเปล่ียนแปลง 1 K เชน่ กัน

1.4.7 ความช้ืน หมายถึง ปริมาณของไอน้ำที่ปะปนอยู่ในอากาศ ความชื้นสามารถรวมตัวกันและ
กลั่นตัวเป็นหยดน้ำได้ ซ่ึงขึ้นอยู่กับอุณหภมู ิและสภาวะของอากาศในขณะน้ัน ๆ หน่วยวัดความชื้นวัดเป็นกรัม
ตอ่ ลกู บาศกเ์ มตร (g/m3)

1.4.8 ความช้ืนอิ่มตัว หมายถึง ระดับความชื้นสูงสุดท่ีอากาศสามารถดูดซับไว้ได้ ณ ระดับอุณหภูมิ
หนง่ึ เชน่ ที่ระดบั อณุ หภูมิ 51oC อากาศสามารถดดู ซับความชืน้ ได้สงู สุด 86.9 g/m3 เป็นตน้

1.4.9 ความชื้นสัมบูรณ์ หมายถึง ความช้นื ท่ีมอี ยู่จริงในอากาศ
1.4.10 ความชื้นสัมพัทธ์ หมายถึง สัดส่วนของความช้ืนสัมบูรณ์ต่อความชื้นอ่ิมตัว สามารถเขียน
เปน็ สมการไดด้ งั นี้

ความช้ืนสัมพทั ธ์ = ความช้ืนสมั บรู ณ์  100
ความช้ืนอม่ิ ตวั

ความชื้นสัมพทั ธ์มีหนว่ ยเป็น เปอรเ์ ซ็นต์

1.5 คณุ สมบตั ิทางฟสิ ิกส์ของอากาศ

1.5.1 กฎของบอยล์ (Boyle’s Law) จากกฎของบอยลจ์ ะได้สมการดังน้ี

P1 x V1 = P2 x V2

P1 = ความดนั เริ่มต้น (bar)
V1 = ปริมาตรเรม่ิ ต้น (m3)

P2 = ความดนั สดุ ท้าย (bar)

V2 = ปรมิ าตรสดุ ท้าย (m3)

1.5.2 กฎของชาร์ล (Charl’s Law) จากกฎของชารล์ จะได้สมการดงั น้ี
VT21 = VT22
V1 = ปรมิ าตรเริม่ ตน้ (m3)

V2 = ปรมิ าตรสุดท้าย (m3)

T1 = อณุ หภมู เิ ร่ิมต้น (K)

T2 = อุณหภูมสิ ดุ ท้าย (K)

1.5.3 กฎของเกย์ลูสแซก (Gay–Lussac’s Law) จากกฎของลสู แซกจะไดส้ มการดงั นี้
PP21 = TT22

P1 = ความดนั เริ่มต้น (bar)

P2 = ความดนั สดุ ท้าย (bar)

T1 = อณุ หภูมเิ รมิ่ ตน้ (K)

T2 = อณุ หภมู ิสดุ ทา้ ย (K)

1.5.4 กฎท่วั ไปเกี่ยวกับก๊าซ เป็นการรวมเอากฎของบอยล์และชาร์ลเขา้ ด้วยกันภายใตส้ ภาวะใด

ๆ ทก่ี ๊าซเปลีย่ นแปลงทง้ั ความดัน อุณหภูมิ และปริมาตร จะไดส้ มการดังนี้
P1  V1 P2 V2
T1 = 
T2

P1 = ความดนั เริ่มตน้ (bar)
V1 = ปรมิ าตรเร่ิมตน้ (m3)

P2 = ความดันสุดท้าย (bar)
V2 = ปรมิ าตรสดุ ทา้ ย (m3)

T1 = อุณหภูมเิ ร่ิมต้น (K)

T2 = อณุ หภมู สิ ุดทา้ ย (K)

กิจกรรมการเรยี นรู้ (สัปดาหท์ ่ี 1/18, คาบที่ 1-4/56)
1. ครชู ี้แจงรายละเอียดเกี่ยวกบั คำอธิบายรายวชิ า จุดประสงคร์ ายวชิ า การวดั ผลและประเมินผลการ

เรยี น คณุ ลกั ษณะนิสัยท่ีต้องการให้เกิดข้นึ และข้อตกลงในการเรียน
2. นกั เรียนทำแบบทดสอบกอ่ นเรียนหนว่ ยที่ 1 ใชเ้ วลาประมาณ 20 นาที
3. แบ่งนกั เรยี นเปน็ กลุม่ กลุ่มละ 5 คน
4. ครูให้นักเรยี นดเู น้ือหาหน่วยท่ี 1
5. ขัน้ นำเขา้ สู่บทเรยี น
5.1 ครูนำรปู ภาพเก่ยี วกบั การใช้ประโยชน์จากลมมาให้นกั เรยี นดู
5.2 ครตู ง้ั คำถามให้นกั เรยี นชว่ ยกนั ตอบ แลว้ รว่ มกันอภปิ รายเก่ยี วกับการใชป้ ระโยชนจ์ ากลม
5.3 ครูแจง้ จุดประสงคก์ ารเรยี นข้อ 1-4
6. ขั้นสอน
6.1 นกั เรียนแต่ละกลุ่มศกึ ษาจากเนือ้ หาในหนว่ ยที่ 1 เร่อื งหลักการเบ้อื งตน้ ของระบบนวิ แมติกส์
6.2 แต่ละกลุ่มส่งตัวแทนมากลุ่มละ 1 คน มาอภิปรายหน้าชั้นเรียนเพ่ือสรุปเก่ียวกับการใช้

ประโยชนจ์ ากลม ประวัติความเปน็ มาของระบบนวิ แมตกิ ส์ และเปรยี บเทียบขอ้ ดี ขอ้ เสียของระบบนิวแมติกส์
6.3 ครูใหค้ วามรเู้ พิม่ เตมิ โดยใชส้ อ่ื PowerPoint
6.4 นักเรยี นทำแบบฝกึ หัดตอนท่ี 1 และตอนท่ี 2

7. ขั้นสรปุ
ครูและนกั เรียนร่วมกนั เฉลยกิจกรรมและร่วมกันอภปิ รายสรปุ บทเรียน

กจิ กรรมการเรยี นรู้ (สัปดาห์ที่ 2/18, คาบท่ี 5-8/56)
1. เตรียมความพรอ้ มในการเรียนโดยการเรยี กชอ่ื และสำรวจ
2. ขน้ั นำเข้าสู่บทเรียน
2.1 ครูทบทวนเนอื้ หาท่ีเรียนในครัง้ ท่ี 1
2.2 ครูแจ้งจุดประสงคก์ ารเรยี นข้อ 5-8
3. ขน้ั สอน
3.1 นกั เรยี นศึกษาเน้ือหาจากหนังสอื ในหัวข้อกฎเบือ้ งต้นของระบบนิวแมติกส์ และคุณสมบัติทาง
ฟสิ ิกสข์ องอากาศ
3.2 ครูให้ความรู้เพ่ิมเติมเกี่ยวกับตัวอย่างการคำนวณเกี่ยวกับเรื่องกฎเบ้ืองต้นของระบบนิวแม-
ติกส์ และคุณสมบตั ิทางฟสิ ิกสข์ องอากาศ
3.3 สมุ่ ตวั อย่างให้นกั เรยี นออกมาทำการคำนวณตามโจทยท์ ี่ครูกำหนดให้
3.4 นักเรียนทำแบบฝกึ หัดตอนที่ 3
4. ข้ันสรปุ ครแู ละนกั เรยี นร่วมกนั เฉลยแบบฝกึ หดั และรว่ มกันอภิปรายสรุปบทเรยี น
5. ให้นกั เรียนทำแบบทดสอบหลงั เรยี น

สอ่ื และแหลง่ การเรียนรู้
1. ส่อื การเรยี นรู้
1.1 หนังสอื เรยี น หนว่ ยที่ 1 เรอื่ ง หลกั การเบ้ืองตน้ ของระบบนวิ แมติกส์
1.2 PowerPoint ประกอบการสอน หนว่ ยท่ี 1

1.3 แบบฝกึ หัดตอนท่ี 1-3
1.4 แบบทดสอบก่อนเรยี นและหลังเรยี น
2. แหลง่ การเรียนรู้
2.1 หนังสือเกี่ยวกับระบบนวิ แมติกส์ ของสำนกั พมิ พต์ า่ ง ๆ
2.2 อนิ เทอร์เน็ต

การวดั ผลและประเมินผล
1. การวัดผลและการประเมินผล
1.1 แบบประเมินพฤติกรรม ความมีวินัย และความรับผิดชอบ ต้องได้คะแนนไม่น้อยกว่าร้อยละ

70 ผ่านเกณฑ์
1.2 ทดสอบโดยใชแ้ บบทดสอบกอ่ นเรียนและหลงั เรยี น
1.3 สังเกตการปฏบิ ตั กิ จิ กรรมกล่มุ โดยใชแ้ บบประเมินผลการปฏบิ ตั ิกิจกรรมกล่มุ
1.4 ตรวจแบบฝกึ หัด

2. เกณฑก์ ารวัดและประเมนิ ผล
2.1 แบบประเมินพฤติกรรม ความมีวินัย และความรับผิดชอบ ต้องได้คะแนนไม่น้อยกวา่ ร้อยละ

70 ผ่านเกณฑ์
2.2 แบบทดสอบหลงั เรียน ต้องได้คะแนนไมน่ อ้ ยกวา่ รอ้ ยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
2.3 แบบประเมินพฤติกรรมการปฏิบัติกิจกรรมกลุ่มต้องได้คะแนนไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 ผ่าน

เกณฑ์
2.4 แบบฝึกหัดตอ้ งได้คะแนนไมน่ ้อยกวา่ รอ้ ยละ 60 ผ่านเกณฑ์

งานที่มอบหมาย
งานทม่ี อบหมายนอกเหนอื เวลาเรยี นไมม่ ี

ผลงาน/ชนิ้ งาน/ความสำเร็จของผ้เู รียน
1. ผลการนำเสนองานกลมุ่
2. ผลการทำแบบฝึกหัดหน่วยท่ี 1
3. คะแนนแบบทดสอบหลงั เรียน (Post-test) หน่วยที่ 1

เอกสารอ้างองิ
1. หนงั สือเรยี นวิชานิวเมตริกและไฮดรอลกิ สอ์ ุตสาหกรรม รหสั วิชา 2100-1009
บริษทั ศนู ย์หนงั สอื เมอื งไทย จำกัด
2. เว็บไซต์และสอื่ ส่ิงพมิ พ์ทเ่ี กย่ี วข้องกับเนอื้ หาบทเรยี นตามบรรณานุกรม

บันทึกหลังการสอน

1. ผลการใช้แผนการจดั การเรยี นรู้
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................

2. ผลการเรียนของนักเรยี น/ผลการสอนของคร/ู ปัญหาท่พี บ
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................

3. แนวทางการแกป้ ญั หา
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................

แผนการจดั การเรยี นรู้ที่ 2 หน่วยท่ี 2
ชอื่ วิชา งานนิวเมตกิ ส์และไฮดรอลกิ ส์เบอื้ งตน้ เวลาเรยี นรวม 72
คาบ
รหสั วิชา 30102-2007 สอนครัง้ ท่ี 3/18
ชอ่ื หน่วย ระบบการผลิตและจา่ ยลม จำนวน 4 คาบ
ช่ือเร่อื ง ระบบการผลิตและจ่ายลม

หัวข้อเร่ือง
2.1 โครงสรา้ งระบบการผลติ และจ่ายลม

2.2 เครอ่ื งอัดอากาศ
2.3 ถังเกบ็ ลม

2.4 มอเตอรไ์ ฟฟ้า
2.5 เครื่องระบายความรอ้ น
2.6 เคร่ืองกำจัดความชืน้

2.7 เกจความดนั
2.8 อุปกรณ์กรองลมทอ่ ลมหลัก

2.9 อปุ กรณ์ระบายนำ้
2.10 วาล์วนริ ภัย
2.11 วาล์วกันกลบั

2.12 ทอ่ สง่ จ่ายลม
2.13 ชุดปรบั คุณภาพลมอัด

แนวคิดสำคญั
ระบบการผลิตและจ่ายลมจะมสี ่วนประกอบในระบบทส่ี ำคญั คือเคร่อื งอัดอากาศ มอเตอรไ์ ฟฟ้า ถัง

เก็บลม สวติ ชค์ วามดัน อปุ กรณ์ระบายน้ำ วาล์วนริ ภัย อปุ กรณก์ ำจัดความช้นื และอปุ กรณ์กรองลม

สมรรถนะย่อย
แสดงความรู้เกีย่ วกับระบบการผลิตและจ่ายลม

จดุ ประสงค์การปฏิบตั ิ ดา้ นทักษะ
ด้านความรู้
1. บอกชือ่ ส่วนประกอบในระบบการผลติ ลม
1. บอกสว่ นประกอบของระบบการผลิตและใช้ลม และจา่ ยลม
2. บอกหนา้ ที่และการทำงานของเคร่อื งอัดอากาศ

3. ระบุชื่อและหนา้ ท่ขี องอุปกรณใ์ นระบบผลิต
และจ่ายลม

ดา้ นคณุ ธรรม จรยิ ธรรม/บรู ณาการปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง
แสดงออกด้านการตรงต่อเวลา ความสนใจใฝ่รู้ ความซอ่ื สัตย์ สุจริต ความมีนำ้ ใจและแบ่ง

บัน ความร่วมมอื ความมมี ารยาท

เน้ือหาสาระ

2.1 โครงสร้างระบบการผลิตและจ่ายลม
สว่ นประกอบของระบบการผลิตและการใช้ลม
1. ระบบการผลิตและส่งจ่ายลมอดั
- เคร่ืองอัดอากาศ (Air Compressor)
- มอเตอร์ไฟฟา้ (Electric Motor)

- สวิตชค์ วามดนั (Pressure Switch)
- วาล์วปอ้ งกันการไหลยอ้ นกลับ (Check Valve)
- ถังเก็บลม (Air Tank)

- เกจวดั ความดัน (Pressure Gauge)
- อุปกรณ์ระบายน้ำ (Water Drain)

- วาลว์ นิรภยั (Safety Valve)
- อปุ กรณ์กำจัดความช้นื (Air Dryer)
- อุปกรณก์ รองลม (Air Filter)

2. ระบบการใช้ลมอัด
- ท่อสง่ จา่ ยลม (Ducting Work)

- อุปกรณ์ระบายน้ำ (Water Drain)
- ชดุ ปรับคุณภาพลม (Service Unit)
- วาล์วควบคมุ ทิศทาง (Directional Control Valve)

- อุปกรณท์ ำงาน (Working Element)
- อุปกรณค์ วบคุมความเร็ว (Speed Control)

2.2 เครือ่ งอัดอากาศ
เครื่องอัดอากาศ (Air Compressor) มีหน้าท่ีเปล่ียนพลังงานกลให้อยู่ในรูปของพลังงานนิวแม

ติกส์ โดยท่ีตวั เคร่อื งอดั จะดูดอากาศเข้ามาทางท่อดดู แล้วอัดใหม้ ีความดันเพ่ิมข้ึน จากนน้ั จึงส่งอากาศท่ีถกู อัดแล้ว

ไปเกบ็ ยังถงั พักลม กอ่ นที่จะถกู ส่งไปใชง้ านในระบบนวิ แมตกิ สต์ ่อไป
2.3 ถงั เกบ็ ลม

หนา้ ที่ของถงั เกบ็ ลม คอื เก็บรกั ษาแรงดนั ลมใหม้ คี ่าเหมาะสมต่อการใช้งาน เกบ็ รกั ษาปริมาณลม
ให้เพียงพอต่อการใช้งาน แยกไอน้ำท่ีปะปนมากับลมอัดให้กล่ันตัวเป็นหยดน้ำ ระบายความร้อนลมอัด และ

ตดิ ต้ังอปุ กรณ์ประกอบ เช่น เกจวดั ความดัน วาลว์ ระบายนำ้ วาล์วนริ ภัย วาลว์ ปิด-เปิด เปน็ ต้น
2.4 มอเตอรไ์ ฟฟ้า

มอเตอร์ไฟฟ้าในการผลิตลม มีหน้าท่ีเปล่ียนพลงั งานไฟฟ้าใหเ้ ป็นพลังงานกล เพ่ือหมุนขับเครื่อง
อัดอากาศใหเ้ ปลี่ยนเป็นพลงั งานลมอดั ขนาดของกำลงั ขับ (HP) มอเตอร์ไฟฟ้า จะเปลีย่ นไป ตามความจุของถัง
เก็บลมอดั

2.5 เครื่องระบายความร้อน
มีหน้าที่ ลดอุณหภูมิลมอดั ลดความชน้ื และลดฝุ่นละออง

2.6 เครอื่ งกำจดั ความชืน้
เคร่ืองกำจัดความชื้น (Air Dryer) มีหน้าท่ีกำจัดความชื้นที่เหลือมาจากเคร่ืองระบายความร้อน

และถังเก็บลมอดั ซ้ำอีก

2.7 เกจความดนั
เกจวัดความดัน (Pressure Gauge) มีหน้าที่แสดงระดับความดันลมอัด มีหน่วยเป็น bar และ

PSI
2.8 อุปกรณ์กรองลมทอ่ ลมหลกั
อุปกรณ์กรองลมท่อลมหลัก (Main Line Filter) มีหน้าที่จับฝุ่นละออง น้ำ และน้ำมัน ในท่อลม

หลกั
2.9 อปุ กรณ์ระบายนำ้

อุปกรณ์ระบายน้ำ มีหน้าท่ีระบายน้ำออกจากอุปกรณ์ท่ีเกิดจากการกล่ันตัวของไอน้ำออกสู่
ภายนอก

2.10 วาลว์ นิรภัย

วาล์วนิรภยั (Safety Valve) มีหน้าท่ีกำจดั ความดันในถังเก็บลมไม่ใหเ้ กินค่าทก่ี ำหนด
2.11 วาล์วกันกลบั

วาล์วกันกลบั (Check Valve) มีหน้าทป่ี ้องกันการไหลย้อนกลับของลมในระบบผลิตลมอัด
2.12 ทอ่ ส่งจ่ายลม

การตดิ ตัง้ ทอ่ ลม

1. วางท่อเมนในแนวนอน ให้ลาดเอียงไปทางปลายท่อเพ่ือให้น้ำที่กลั่นตัวไหลไปที่อุปกรณ์
ระบายน้ำได้

2. ต่อทอ่ แยกลมออกจากทอ่ เมนทางด้านบนเพื่อปอ้ งกนั น้ำเข้าไปในระบบ
3. ติดตง้ั อปุ กรณ์ระบายน้ำทป่ี ลายทอ่ ลมทส่ี ง่ จา่ ยไปยังจุดตา่ ง ๆ
2.13 ชุดปรบั คุณภาพลมอัด

ชุดปรับคุณภาพลมอัด (Service Unit) เป็นอุปกรณ์ท่ีช่วยในการทำความสะอาด ปรับแต่งค่า
ความดัน รวมท้ังบางกรณีอาจมีการผสมน้ำมันหล่อล่ืนเข้าไปในลมอัดด้วย เพ่ือยืดอายุการใช้งานของอุปกรณ์ นิว

แมตกิ ส์

กิจกรรมการเรียนรู้ (สปั ดาหท์ ี่ 3/18, คาบที่ 9-12/56)
8. นักเรยี นทำแบบทดสอบก่อนเรยี นหน่วยที่ 2 ใช้เวลาประมาณ 20 นาที
9. แบง่ นกั เรียนเป็นกลุ่ม กลมุ่ ละ 5 คน
10. ครูใหน้ ักเรียนดเู นอื้ หาหน่วยท่ี 2
11. ข้ันนำเข้าสู่บทเรียน ครูต้ังคำถามให้นักเรียนช่วยกันตอบ แล้วร่วมกันอภิปรายเพ่ือให้ได้

ขอ้ สรปุ
12. ครูแจ้งจดุ ประสงค์การเรยี นทง้ั ทฤษฎแี ละปฏบิ ตั ิ
13. ข้ันสอน
13.1 ครอู ธิบาย บรรยาย และถามตอบ นักเรียนศึกษาจากเนอ้ื หาในหวั ข้อเรือ่ ง
13.2แต่ละกล่มุ ส่งตวั แทนมากลมุ่ ละ 1 คน มาอภิปรายหน้าชัน้ เรียนเพอื่ สรุป
13.3ครูใหค้ วามรเู้ พมิ่ เตมิ โดยใช้ส่อื PowerPoint
13.4นกั เรียนทำแบบฝึกหัด
14.ข้นั สรุป ครแู ละนกั เรียนร่วมกนั เฉลยกิจกรรมและรว่ มกนั อภปิ รายสรุปบทเรียน
15. ให้นกั เรียนทำแบบทดสอบหลงั เรยี น

สื่อและแหลง่ การเรียนรู้
3. สอ่ื การเรียนรู้
3.1 หนงั สอื เรยี น หน่วยท่ี 2 เรื่อง ระบบการผลติ และจา่ ยลม
3.2 PowerPoint ประกอบการสอน หนว่ ยท่ี 2
3.3 แบบฝึกหัด
3.4 แบบทดสอบกอ่ นเรยี นและหลงั เรยี น
4. แหล่งการเรยี นรู้
4.1 หนงั สอื เกย่ี วกับระบบนวิ แมตกิ ส์ ของสำนกั พิมพ์ตา่ ง ๆ
4.2 อนิ เทอรเ์ น็ต

การวัดผลและประเมนิ ผล
3. การวดั ผลและการประเมนิ ผล
3.1 แบบประเมินพฤติกรรม ความมีวินัย และความรับผิดชอบ ต้องได้คะแนนไม่น้อยกวา่ ร้อยละ

70 ผา่ นเกณฑ์
3.2 ทดสอบโดยใชแ้ บบทดสอบก่อนเรยี นและหลังเรียน
3.3 สงั เกตการปฏบิ ัติกจิ กรรมกลุ่มโดยใช้แบบประเมนิ ผลการปฏิบัติกิจกรรมกลุ่ม
3.4 ตรวจแบบฝกึ หดั

4. เกณฑก์ ารวัดและประเมินผล
4.1 แบบประเมินพฤติกรรม ความมีวินัย และความรับผิดชอบ ต้องได้คะแนนไม่น้อยกวา่ ร้อยละ

70 ผ่านเกณฑ์
4.2 แบบทดสอบหลงั เรียน ตอ้ งได้คะแนนไมน่ อ้ ยกวา่ ร้อยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
4.3 แบบประเมินพฤติกรรมการปฏิบัติกิจกรรมกลุ่มต้องได้คะแนนไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 ผ่าน

เกณฑ์
4.4 แบบฝกึ หัดต้องได้คะแนนไม่น้อยกว่ารอ้ ยละ 60 ผ่านเกณฑ์

งานทม่ี อบหมาย
งานทมี่ อบหมายนอกเหนือเวลาเรยี น ให้ทบทวนเนือ้ หา รวมทงั้ ความสมบรู ณข์ องแบบฝึกหัด

ผลงาน/ช้ินงาน/ความสำเร็จของผเู้ รยี น
1. ผลการนำเสนองานกลมุ่
2. ผลการทำแบบฝกึ หัดหน่วยที่ 2
3. คะแนนแบบทดสอบหลงั เรยี น (Post-test) หน่วยท่ี 2

เอกสารอา้ งองิ
1. หนังสือเรียนวิชานิวเมตรกิ และไฮดรอลกิ สอ์ ุตสาหกรรม รหสั วชิ า 2100-1009
บรษิ ัทศูนย์หนงั สอื เมืองไทย จำกัด
2. เวบ็ ไซตแ์ ละสอ่ื สงิ่ พมิ พท์ ีเ่ กยี่ วข้องกบั เน้อื หาบทเรยี นตามบรรณานุกรม

บันทึกหลังการสอน

1. ผลการใชแ้ ผนการจัดการเรยี นรู้
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................

2. ผลการเรยี นของนักเรยี น/ผลการสอนของคร/ู ปัญหาท่ีพบ
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................

3. แนวทางการแก้ปญั หา
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................

แผนการจดั การเรยี นรู้ท่ี 3 หน่วยที่ 3
ช่อื วิชา งานนิวเมติกส์และไฮดรอลิกสเ์ บ้ืองต้น เวลาเรียนรวม 72
คาบ
รหสั วชิ า 30102-2007 สอนครงั้ ที่ 4/18
ชื่อหน่วย อุปกรณท์ ำงานในระบบนวิ แมติกส์ จำนวน 4 คาบ
ช่อื เร่ือง อปุ กรณ์ทำงานในระบบนิวแมตกิ ส์

หวั ข้อเรือ่ ง
3.1 อปุ กรณท์ ่เี คล่ือนทีเ่ ปน็ เส้นตรง

3.2 อปุ กรณ์ที่เคล่ือนทเ่ี ป็นเส้นรอบวง

แนวคดิ สำคญั
อปุ กรณ์ทำงานในระบบนิวแมติกส์และแบ่งออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ ๆ ตามลักษณะการทำงาน คือ

อุปกรณ์ทที่ ำให้เกิดการเคลื่อนที่ในแนวเส้นตรง ซึง่ เปน็ ลูกซูบทำงานทางเดียวและสองทาง และอปุ กรณ์ทที่ ำให้

เกดิ การเคล่อื นท่ีในแนวเส้นรอบวง ซง่ึ เปน็ การทำงานในลักษณะหมนุ แกว่งและหมุนรอบ

สมรรถนะยอ่ ย
แสดงความร้เู ก่ียวกบั อปุ กรณท์ ำงานในระบบนิวแมตกิ ส์

จดุ ประสงค์การปฏบิ ตั ิ ด้านทกั ษะ
ดา้ นความรู้
1. นำตัวอกั ษรหน้าสญั ลกั ษณข์ องอปุ กรณ์
1. บอกลกั ษณะโครงสร้างและการทำงานของ ทำงานเติมลงหนา้ ขอ้ ให้ถูกต้อง
ลกู สบู ลมชนดิ ทำงานทางเดียว
2. นำตวั เลขจากรูปเติมหนา้ ข้อให้ถูกต้อง
2. บอกลักษณะโครงสร้างและการทำงานของ

ลกู สบู ลมชนิดทำงานสองทาง
3. บอกอปุ กรณ์ทำงานในลักษณะหมนุ แก่วง

4. บอกอปุ กรณท์ ำงานในลกั ษณะหมนุ รอบ

ด้านคณุ ธรรม จรยิ ธรรม/บรู ณาการปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียง

แสดงออกด้านการตรงต่อเวลา ความสนใจใฝ่รู้ ความซ่ือสัตย์ สุจริต ความมีนำ้ ใจและแบ่ง
บัน ความรว่ มมอื ความมีมารยาท

เนอ้ื หาสาระ
3.1 อุปกรณท์ ่ีเคลอ่ื นทเี่ ปน็ เสน้ ตรง
อุปกรณ์ที่เคล่ือนท่ีเป็นเส้นตรง (Linear Motion) ในระบบนิวแมติกส์อุปกรณ์ที่เคล่ือนที่เป็น

เสน้ ตรงจะนิยมใช้ลูกสูบลม (Pneumatic Cylinder) เพราะใช้งานง่าย โครงสร้างไม่ซับซ้อน ลกู สูบสามารถแบ่ง
ได้ 2 ชนิด คือ ลูกสูบลมชนิดทำงานทางเดียว (Single Acting Cylinder) และ ลูกสูบลมชนิดทำงานสองทาง
(Double Acting Cylinder)

3.2 อุปกรณท์ เ่ี คลอื่ นที่เป็นเส้นรอบวง
อปุ กรณท์ ่ีเคลอ่ื นทเี่ ป็นเสน้ รอบวง (Rotary Motion) แบ่งได้เปน็ 2 ชนิด
1. อปุ กรณท์ ำงานในลักษณะของการหมนุ แกว่ง (Oscillation Motion)
2. อุปกรณท์ ำงานในลกั ษณะหมนุ รอบ (Rotary Motion)

กิจกรรมการเรียนรู้ (สปั ดาห์ท่ี 4/18, คาบที่ 13-16/56)
16. นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรยี นหน่วยที่ 3 ใชเ้ วลาประมาณ 20 นาที
17. แบง่ นักเรียนเป็นกลุม่ กล่มุ ละ 5 คน
18. ครใู ห้นักเรยี นดูเน้ือหาหน่วยท่ี 3
19. ข้ันนำเข้าสู่บทเรียน ครูต้ังคำถามให้นักเรียนช่วยกันตอบ แล้วร่วมกันอภิปรายเพื่อให้ได้

ขอ้ สรุป
20. ครแู จง้ จดุ ประสงคก์ ารเรยี นทั้งทฤษฎแี ละปฏบิ ตั ิ
21. ขั้นสอน
21.1 ครอู ธบิ าย บรรยาย และถามตอบ นักเรียนศึกษาจากเนื้อหาในหัวข้อเร่อื ง
21.2แตล่ ะกลุม่ สง่ ตวั แทนมากลมุ่ ละ 1 คน มาอภปิ รายหน้าช้ันเรียนเพือ่ สรุป
21.3ครใู ห้ความรู้เพ่ิมเติมโดยใช้สื่อ PowerPoint
21.4นักเรยี นทำแบบฝกึ หัดตอนที่ 1 และ ตอนที่ 2
22.ข้ันสรุป ครูและนักเรยี นร่วมกนั เฉลยกิจกรรมและร่วมกันอภปิ รายสรปุ บทเรียน
23. ให้นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียน

ส่ือและแหลง่ การเรยี นรู้
5. สอ่ื การเรยี นรู้
5.1 หนงั สอื เรยี น หนว่ ยที่ 3 เรื่อง อุปกรณท์ ำงานในระบบนวิ แมติกส์
5.2 PowerPoint ประกอบการสอน หน่วยท่ี 3
5.3 แบบฝกึ หัด
5.4 แบบทดสอบก่อนเรยี นและหลังเรียน

6. แหล่งการเรยี นรู้
6.1 หนงั สอื เกย่ี วกบั ระบบนวิ แมติกส์ ของสำนักพิมพ์ตา่ ง ๆ
6.2 อินเทอรเ์ นต็

การวัดผลและประเมินผล
5. การวัดผลและการประเมนิ ผล
5.1 แบบประเมินพฤติกรรม ความมีวินัย และความรับผิดชอบ ต้องได้คะแนนไม่น้อยกวา่ ร้อยละ

70 ผา่ นเกณฑ์
5.2 ทดสอบโดยใชแ้ บบทดสอบก่อนเรยี นและหลงั เรยี น
5.3 สงั เกตการปฏบิ ัตกิ จิ กรรมกลมุ่ โดยใช้แบบประเมนิ ผลการปฏิบัติกิจกรรมกล่มุ
5.4 ตรวจแบบฝกึ หัด

6. เกณฑก์ ารวัดและประเมนิ ผล
6.1 แบบประเมินพฤติกรรม ความมีวินัย และความรับผิดชอบ ต้องได้คะแนนไม่น้อยกวา่ ร้อยละ

70 ผา่ นเกณฑ์
6.2 แบบทดสอบหลังเรียน ตอ้ งได้คะแนนไม่นอ้ ยกว่าร้อยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
6.3 แบบประเมินพฤติกรรมการปฏิบัติกิจกรรมกลุ่มต้องได้คะแนนไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 ผ่าน

เกณฑ์
6.4 แบบฝึกหัดตอ้ งได้คะแนนไม่นอ้ ยกวา่ รอ้ ยละ 60 ผา่ นเกณฑ์

งานทีม่ อบหมาย
งานที่มอบหมายนอกเหนอื เวลาเรยี น ใหท้ บทวนเนอ้ื หา รวมท้งั ความสมบูรณ์ของแบบฝึกหัด

ผลงาน/ช้นิ งาน/ความสำเร็จของผ้เู รียน
1. ผลการนำเสนองานกล่มุ
2. ผลการทำแบบฝึกหัดหน่วยที่ 3
3. คะแนนแบบทดสอบหลงั เรียน (Post-test) หน่วยท่ี 3

เอกสารอ้างองิ
1. หนังสือเรยี นวชิ านิวเมตริกและไฮดรอลกิ ส์อตุ สาหกรรม รหสั วิชา 2100-1009
บรษิ ัทศูนย์หนงั สือเมอื งไทย จำกัด
3. เวบ็ ไซต์และส่อื สิง่ พิมพ์ทีเ่ กี่ยวข้องกับเน้ือหาบทเรียนตามบรรณานุกรม

บันทึกหลังการสอน

1. ผลการใช้แผนการจดั การเรยี นรู้
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................

2. ผลการเรยี นของนกั เรยี น/ผลการสอนของคร/ู ปัญหาทพ่ี บ
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................

3. แนวทางการแก้ปญั หา
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................

แผนการจัดการเรยี นรู้ท่ี 4 หนว่ ยท่ี 4
ชื่อวชิ า งานนิวเมติกส์และไฮดรอลิกสเ์ บอื้ งตน้ เวลาเรยี นรวม 72
คาบ
รหัสวชิ า 30102-2007 สอนครัง้ ท่ี 5–6/18
ชอ่ื หน่วย วาลว์ ควบคมุ ทศิ ทาง จำนวน 8 คาบ
ช่ือเร่อื ง วาล์วควบคุมทิศทาง

หวั ขอ้ เรื่อง แบบฝึกหดั หน่วยท่ี 4
4.1 สัญลักษณ์ของวาลว์ ควบคุมทศิ ทาง ใบงานท่ี 1-4

4.2 การอ่านโคด้ สัญลักษณว์ าล์ว
4.3 การต้ังชอ่ื รลู ม

4.4 การบงั คบั การเล่ือนของวาล์ว
4.5 การอ่านสญั ลักษณ์ของวาล์วควบคมุ ทศิ ทาง
4.6 โครงสร้างของวาลว์ ควบคมุ ทิศทาง

แนวคดิ สำคัญ

สัญลักษณ์ของวาล์วควบคุมทิศทางมีใช้เพ่ือความสะดวกรวดเร็วต่อการนำไปใช้และทำความเข้าใจ
วาล์วควบคุมทิศทางมีหน้าที่ควบคุมการไหลของลมให้เป็นไปตามท่ีต้องการ เช่น ปิด-เปิด หรือเปล่ียนทิศทาง
ลมเพอื่ ให้อุปกรณ์ทำงานและเคล่อื นทไี่ ปตามทศิ ทางทีต่ อ้ งการ

สมรรถนะย่อย
แสดงความรูเ้ กย่ี วกบั วาล์วควบคุมทิศทาง

จดุ ประสงค์การปฏิบตั ิ

ดา้ นความรู้ ดา้ นทักษะ
1. อา่ นความหมายของลกั ษณะของวาลว์ 1. เลือกทำเครอ่ื งหมาย  ในชอ่ ง

ควบคุมทิศทาง ความหมายให้ถกู ตอ้ ง
2. อา่ นโค้ดสญั ลักษณ์วาล์ว 2. ต่อวงจรและทดสอบการควบคมุ
3. อา่ นสัญลกั ษณ์วาลว์ ควบคมุ ทิศทาง
กระบอกสูบทางเดียวแบบ Direct control
3. ต่อวงจรและทดสอบการควบคุม

กระบอกสูบทางเดยี วแบบ Indirect control

4. ต่อวงจรและทดสอบการควบคุม
กระบอกสูบสองทางแบบ Direct control

5. ตอ่ วงจรและทดสอบการควบคุม
กระบอกสูบสองทางแบบ Indirect control

ด้านคณุ ธรรม จรยิ ธรรม/บรู ณาการปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียง
แสดงออกด้านการตรงต่อเวลา ความสนใจใฝ่รู้ ความซื่อสัตย์ สุจริต ความมีน้ำใจและแบ่งบัน

ความรว่ มมือ ความมีมารยาท ไม่หยุดน่งิ ทีจ่ ะแกป้ ัญหา ใชอ้ ุปกรณ์อย่างฉลาดและรอบคอบ

เน้ือหาสาระ

4.1 สัญลักษณ์ของวาล์วควบคมุ ทศิ ทาง

ใช้เพ่ือความสะดวกรวดเร็วง่ายต่อการอ่าน และการทำความเข้าใจการทำงานของระบบนิวแม-

ตกิ ส์ในวงการอตุ สาหกรรม

4.2 การอ่านโคด้ สัญลกั ษณ์วาล์ว

- ตำแหน่งปกตเิ ปดิ หมายถงึ ในตำแหนง่ ที่วาล์วค้างอยกู่ ่อนลมผ่านออกได้ NO (Normally

Open)

- ตำแหน่งปกติปดิ หมายถึง ในตำแหน่งท่วี าลว์ คา้ งอยกู่ อ่ นลมผา่ นออกไม่ได้ NC (Normally

Closed)

4.3 การตงั้ ชื่อรูลม

การตั้งชื่อโดยท่วั ไปนยิ มใช้ 3 แบบ คอื แบบตวั เลข แบบตัวอักษร และแบบตวั ย่อ แตท่ พี่ บเหน็

ในปัจจบุ ันจะเป็นแบบตัวเลขกับแบบตัวอักษร

4.4 การบงั คบั การเล่ือนของวาล์ว

การบังคบั การเลอื่ นของวาลว์ ควบคุมทิศทาง แบง่ ได้ 4 ประเภท ไดแ้ ก่ การเลือ่ นโดยใชม้ นษุ ย์

การเลอ่ื นโดยใชก้ ลไก การเล่ือนโดยใช้ลม และการเล่อื นโดยใชไ้ ฟฟา้

4.5 การอ่านสัญลักษณ์ของวาล์วควบคมุ ทศิ ทาง

ตวั อย่างการอา่ นสญั ลักษณ์ของวาล์วควบคุมทิศทาง 2(A)
อ่านว่า วาล์ว 2/2 ปกติเปิดเลื่อนวาล์ว โดยมือกด

กลับโดยสปริง (2/2 D.C. Valve Normally Open Set

by Push Reset by Spring.) 1(P)

4.6 โครงสร้างของวาล์วควบคมุ ทิศทาง

โครงสร้างของวาล์วควบคุมทิศทาง วาล์วควบคุมทิศทางแบ่งลักษณะโครงสร้างออกเป็น 2

ประเภท คอื

- แบบน่ังบ่า (Poppet Valve)

แบบลกู บอล (Ball Seat Valve)

แบบแผน่ กลม (Dise Seat Valve)

- แบบเล่อื น (Slidc Valve)

แบบลกู สบู เล่อื น (Piston Slide Valve)

แบบลกู สูบและแผน่ เล่อื น (Piston Flat Slide Valve)

แบบแผน่ หมนุ (Plate Slide Valve or Rotary Slide Valve)

กิจกรรมการเรยี นรู้ (สปั ดาหท์ ่ี 5/18, คาบท่ี 17-20/56)
24. นักเรยี นทำแบบทดสอบก่อนเรยี นหน่วยที่ 4 ใช้เวลาประมาณ 20 นาที
25. แบ่งนกั เรียนเป็นกลมุ่ กลมุ่ ละ 5 คน
26. ครใู หน้ กั เรียนดูเนอ้ื หาหนว่ ยท่ี 4 หวั ขอ้ ที่ 4.1-4.3
27. ข้ันนำเข้าสู่บทเรียน ครูต้ังคำถามให้นักเรียนช่วยกันตอบ แล้วร่วมกันอภิปรายเพ่ือให้ได้

ข้อสรุป
28. ครแู จง้ จดุ ประสงคก์ ารเรยี นท้ังทฤษฎีและปฏิบัตขิ ้อ 1-3
29. ขั้นสอน
29.1 ครอู ธบิ าย บรรยาย และถามตอบ นกั เรียนศึกษาจากเนื้อหาในหัวข้อเร่อื ง 4.1-4.3
29.2แตล่ ะกลุม่ สง่ ตัวแทนมากลุม่ ละ 1 คน มาอภปิ รายหน้าชัน้ เรียนเพอ่ื สรปุ
29.3ครูให้ความรเู้ พิม่ เติมโดยใช้สอื่ PowerPoint
29.4นกั เรยี นทำกิจกรรมตามใบงานท่ี 1-2
29.5ขณะนกั เรียนทำกิจกรรมตามใบงานครูจะสงั เกตการทำงานกล่มุ
30. ข้นั สรุป
ครูและนกั เรียนรว่ มกันเฉลยกิจกรรมและร่วมกนั อภิปรายสรุปบทเรยี น

กจิ กรรมการเรียนรู้ (สปั ดาหท์ ี่ 6/18, คาบท่ี 21-24/56)
1. ครทู บทวนเน้ือหา
2. แบ่งนกั เรยี นเปน็ กลุ่ม กลมุ่ ละ 5 คน
3. ครูให้นักเรียนดเู นือ้ หาหน่วยท่ี 4 หวั ข้อท่ี 4.4-4.6
4. ขั้นนำเข้าสบู่ ทเรียน ครูต้งั คำถามให้นักเรียนช่วยกันตอบ แลว้ รว่ มกนั อภิปรายเพือ่ ให้ไดข้ อ้ สรปุ
5. ครแู จ้งจดุ ประสงค์การเรยี นท้ังทฤษฎแี ละปฏิบัติข้อ 4-6
6. ขนั้ สอน
6.1 ครูอธิบาย บรรยาย และถามตอบ นักเรียนศึกษาจากเน้ือหาในหัวขอ้ เร่ือง 4.4-4.6
6.2 แต่ละกลมุ่ ส่งตวั แทนมากลุ่มละ 1 คน มาอภิปรายหนา้ ชัน้ เรียนเพ่ือสรุป
6.3 ครใู หค้ วามรเู้ พมิ่ เติมโดยใช้ส่อื PowerPoint
6.4 นักเรยี นทำกิจกรรมตามใบงานที่ 3-4
6.5 ขณะนักเรยี นทำกิจกรรมตามใบงานครจู ะสังเกตการทำงานกลุ่ม
6.6 นกั เรียนทำแบบฝกึ หัดและแบบทดสอบหลงั เรยี นหน่วยท่ี 4
7. ขนั้ สรปุ ครูและนักเรียนร่วมกันเฉลยกิจกรรมและรว่ มกันอภิปรายสรปุ บทเรียน
8. ให้นักเรียนทำแบบทดสอบหลงั เรยี น

ส่ือและแหลง่ การเรยี นรู้
7. สอ่ื การเรยี นรู้
7.1 หนงั สอื เรียน หน่วยท่ี 4 เรอ่ื ง วาลว์ ควบคุมทศิ ทาง
7.2 PowerPoint ประกอบการสอน หน่วยที่ 4
7.3 แบบฝึกหัด
7.4 แบบทดสอบกอ่ นเรยี นและหลงั เรียน

8. แหล่งการเรยี นรู้
8.1 หนงั สือเกย่ี วกับระบบนวิ แมตกิ ส์ ของสำนักพมิ พต์ า่ ง ๆ
8.2 อินเทอร์เน็ต

การวัดผลและประเมินผล
7. การวดั ผลและการประเมนิ ผล
7.1 แบบประเมินพฤติกรรม ความมีวินัย และความรับผิดชอบ ต้องได้คะแนนไม่น้อยกว่าร้อยละ

70 ผ่านเกณฑ์
7.2 ทดสอบโดยใชแ้ บบทดสอบกอ่ นเรียนและหลังเรยี น
7.3 สังเกตการปฏบิ ตั กิ ิจกรรมกลมุ่ โดยใชแ้ บบประเมนิ ผลการปฏบิ ัตกิ ิจกรรมกลมุ่
7.4 ตรวจแบบฝกึ หดั

8. เกณฑก์ ารวดั และประเมนิ ผล
8.1 แบบประเมินพฤติกรรม ความมีวินัย และความรับผิดชอบ ต้องได้คะแนนไม่น้อยกว่าร้อยละ

70 ผ่านเกณฑ์
8.2 แบบทดสอบหลงั เรยี น ตอ้ งได้คะแนนไมน่ อ้ ยกวา่ รอ้ ยละ 60 ผ่านเกณฑ์
8.3 แบบประเมินพฤติกรรมการปฏิบัติกิจกรรมกลุ่มต้องได้คะแนนไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 ผ่าน

เกณฑ์
8.4 แบบฝึกหดั ตอ้ งไดค้ ะแนนไม่น้อยกวา่ รอ้ ยละ 60 ผ่านเกณฑ์
8.5 ใบงานต้องได้คะแนนไม่น้อยกวา่ รอ้ ยละ 60 ผ่านเกณฑ์

งานที่มอบหมาย
งานที่มอบหมายนอกเหนือเวลาเรียน ให้ทบทวนเนือ้ หา รวมท้ังความสมบูรณ์ของแบบฝึกหัดและ ใบ

งาน

ผลงาน/ชิน้ งาน/ความสำเร็จของผู้เรยี น
1. ผลการนำเสนองานกลมุ่
2. ผลการทำแบบฝกึ หัดหน่วยท่ี 4
3. คะแนนแบบทดสอบหลังเรียน (Post-test) หน่วยท่ี 4

เอกสารอา้ งองิ
1. หนงั สือเรยี นวชิ านิวเมตรกิ และไฮดรอลกิ ส์อุตสาหกรรม รหสั วิชา 2100-1009
บริษทั ศูนย์หนงั สือเมอื งไทย จำกัด
2. เวบ็ ไซต์และส่อื ส่ิงพมิ พท์ ีเ่ กี่ยวขอ้ งกับเนื้อหาบทเรียนตามบรรณานกุ รม

บนั ทึกหลงั การสอน

1. ผลการใช้แผนการจดั การเรยี นรู้
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................

2. ผลการเรียนของนักเรียน/ผลการสอนของครู/ปญั หาทีพ่ บ
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................

3. แนวทางการแก้ปญั หา
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................

แผนการจัดการเรียนรทู้ ี่ 5 หนว่ ยที่ 5
ชือ่ วชิ า งานนวิ เมตกิ สแ์ ละไฮดรอลิกสเ์ บ้ืองต้น เวลาเรียนรวม 72
คาบ
รหสั วชิ า 30102-2007 สอนครงั้ ที่ 7/18
ชอื่ หน่วย วาล์วควบคมุ ลมไหลทางเดียว จำนวน 4 คาบ
ชอื่ เรอื่ ง วาล์วควบคมุ ลมไหลทางเดยี ว

หวั ขอ้ เรื่อง แบบฝกึ หดั หน่วยท่ี 5
5.1 วาล์วกนั กลบั ใบงานที่ 5-6

5.2 วาล์วกันกลับสองทาง
5.3 วาลว์ ความดนั สองทาง

5.4 วาลว์ เรง่ ระบาย

แนวคิดสำคัญ
วาล์วควบคุมลมไหลทางเดียว ประกอบดว้ ยวาล์วกันกลับ วาล์วกันกลับสองทาง วาล์วความดันสอง

ทางและวาลว์ เร่งระบาย วาล์วแตร่ ะชนิดจะมีหน้าทแี่ ละการนำไปใชแ้ ตกต่างกันไป

สมรรถนะย่อย
แสดงความรู้เกย่ี วกับวาล์วควบคมุ ลมไหลทางเดยี ว

จดุ ประสงค์การปฏบิ ตั ิ

ด้านความรู้ ด้านทักษะ
1. บอกโครงสร้างสญั ลกั ษณ์และการทำงาน 1. เลือกทำเครอ่ื งหมาย  ในชอ่ งใหถ้ กู ต้อง

ของวาล์วกันกลับ 2. ตอ่ วงจรและทดสอบวงจรควบคุมการ
2. บอกโครงสร้างสัญลักษณแ์ ละการทำงาน ทำงานระบบนวิ แมติกสด์ ้วยวาล์วกันกลบั
สองทาง
ของวาล์วกนั กลับสองทาง
3. บอกโครงสรา้ งสญั ลักษณแ์ ละการทำงาน 3. ตอ่ วงจรและทดสอบวงจรควบคมุ การ
ทำงานด้วยวาล์วความดันสองทาง
ของวาลว์ ความดันสองทาง
4. บอกโครงสรา้ งสัญลกั ษณแ์ ละการทำงาน

ของวาล์วเร่งระบาย

ดา้ นคณุ ธรรม จรยิ ธรรม/บูรณาการปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
แสดงออกด้านการตรงต่อเวลา ความสนใจใฝ่รู้ ความซื่อสัตย์ สุจริต ความมีน้ำใจและแบ่งบัน
ความรว่ มมือ ความมมี ารยาท ไมห่ ยุดน่งิ ท่ีจะแกป้ ญั หา ใชอ้ ปุ กรณอ์ ย่างฉลาดและรอบคอบ

เนอ้ื หาสาระ
5.1 วาล์วกันกลบั
วาล์วกันกลับ (Check Valve) มีคุณสมบัติทำให้ลมไหลผ่านไปได้ทางเดียว โดยจะไหลย้อนกลับ

ไมไ่ ด้
5.2 วาลว์ กนั กลบั สองทาง
วาล์วกันกลับสองทาง (Shuttle Valve) หรือ OR–Gate ประกอบด้วย วาล์วกันกลับสองตัว มี

ช่องลมเข้า 2 ช่อง คือ X และ Y และมชี อ่ งลมออก 1 ชอ่ ง คอื A
5.3 วาล์วความดันสองทาง
วาล์วความดันสองทาง (Two–Pressure Valve) หรือ AND–Gate ลักษณะโครงสร้างของวาล์ว

ความดันสองทางจะคล้าย กับ OR–Gate เพียงแต่ การที่วาล์วความดันสองทางจะทำให้เกิดสัญญาณออกที่ A
จะต้องมีสัญญาณเข้า 2 ด้าน คือ สัญญาณด้าน X และ Y หากสัญญาณเข้าเพียงด้านใดด้านหน่ึง จะไม่มี
สญั ญาณออกท่ี A

5.4 วาลว์ เร่งระบาย
วาลว์ เรง่ ระบายมีหนา้ ทีช่ ่วยระบายลมออกจากอุปกรณ์สภู่ ายนอกอย่างรวดเร็ว เพ่ือเพมิ่ ความเร็ว

ในการเคลื่อนท่ีของลกู สูบหรอื มอเตอรล์ ม

กจิ กรรมการเรยี นรู้ (สปั ดาหท์ ่ี 7/18, คาบท่ี 25-28/56)
31. นักเรยี นทำแบบทดสอบกอ่ นเรยี นหน่วยที่ 5 ใชเ้ วลาประมาณ 20 นาที
32. แบง่ นกั เรียนเปน็ กลุ่ม กลุ่มละ 5 คน
33. ครูใหน้ กั เรยี นดเู นอื้ หาหน่วยที่ 5
34. ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน ครูตั้งคำถามให้นักเรียนช่วยกันตอบ แล้วร่วมกันอภิปรายเพ่ือให้ได้

ข้อสรุป
35. ครูแจ้งจุดประสงค์การเรียนท้งั ทฤษฎแี ละปฏิบัติ
36. ขั้นสอน
36.1 ครูอธิบาย บรรยาย และถามตอบ นักเรียนศกึ ษาจากเนือ้ หา
36.2แตล่ ะกลมุ่ ส่งตัวแทนมากลมุ่ ละ 1 คน มาอภิปรายหนา้ ชั้นเรยี นเพอ่ื สรปุ
36.3ครูให้ความรูเ้ พ่ิมเตมิ โดยใช้สอ่ื PowerPoint
36.4นกั เรียนทำกิจกรรมตามใบงานท่ี 5-6
36.5ขณะนักเรยี นทำกิจกรรมตามใบงานครจู ะสังเกตการทำงานกลุ่ม
37. ขัน้ สรุป ครูและนักเรยี นร่วมกนั เฉลยกิจกรรมและรว่ มกนั อภปิ รายสรปุ บทเรียน
38. ใหน้ กั เรยี นทำแบบทดสอบหลังเรียน

สอื่ และแหลง่ การเรียนรู้
9. ส่ือการเรยี นรู้
9.1 หนังสอื เรยี น หน่วยที่ 5 เร่ือง วาล์วควบคุมลมไหลทางเดียว
9.2 PowerPoint ประกอบการสอน หน่วยท่ี 5
9.3 แบบฝกึ หัด
9.4 แบบทดสอบกอ่ นเรยี นและหลังเรียน

10. แหลง่ การเรยี นรู้
10.1 หนงั สือเกีย่ วกบั ระบบนวิ แมติกส์ ของสำนกั พิมพ์ตา่ ง ๆ
10.2 อินเทอรเ์ นต็

การวดั ผลและประเมินผล
9. การวัดผลและการประเมนิ ผล
9.1 แบบประเมินพฤติกรรม ความมีวินัย และความรับผิดชอบ ต้องได้คะแนนไม่น้อยกว่าร้อยละ

70 ผา่ นเกณฑ์
9.2 ทดสอบโดยใชแ้ บบทดสอบกอ่ นเรียนและหลงั เรยี น
9.3 สังเกตการปฏบิ ัติกจิ กรรมกลมุ่ โดยใช้แบบประเมนิ ผลการปฏิบตั กิ จิ กรรมกลุม่
9.4 ตรวจแบบฝกึ หดั

10. เกณฑ์การวัดและประเมนิ ผล
10.1แบบประเมินพฤติกรรม ความมีวินัย และความรับผิดชอบ ต้องได้คะแนนไม่น้อยกวา่ ร้อยละ

70 ผ่านเกณฑ์
10.2แบบทดสอบหลงั เรียน ต้องไดค้ ะแนนไมน่ อ้ ยกวา่ ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์
10.3แบบประเมินพฤติกรรมการปฏิบัติกิจกรรมกลุ่มต้องได้คะแนนไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 ผ่าน

เกณฑ์
10.4แบบฝกึ หดั ต้องไดค้ ะแนนไม่น้อยกวา่ ร้อยละ 60 ผา่ นเกณฑ์
10.5ใบงานตอ้ งได้คะแนนไม่น้อยกวา่ รอ้ ยละ 60 ผ่านเกณฑ์

งานทีม่ อบหมาย
งานที่มอบหมายนอกเหนือเวลาเรียน ให้ทบทวนเนอ้ื หา รวมทั้งความสมบูรณ์ของแบบฝึกหัดและ ใบ

งาน

ผลงาน/ช้นิ งาน/ความสำเรจ็ ของผ้เู รยี น
1. ผลการนำเสนองานกล่มุ
2. ผลการทำแบบฝกึ หัดหนว่ ยท่ี 5
3. คะแนนแบบทดสอบหลังเรียน (Post-test) หน่วยท่ี 5

เอกสารอ้างอิง
1. หนังสอื เรียนวิชานิวเมตรกิ และไฮดรอลิกส์อุตสาหกรรม รหัสวิชา 2100-1008
บรษิ ัทศนู ย์หนงั สอื เมืองไทย จำกัด
2. เว็บไซต์และสื่อส่งิ พิมพ์ท่ีเก่ยี วขอ้ งกบั เนือ้ หาบทเรยี นตามบรรณานุกรม