เรื่องเล่า เผ่าม้ง

ผา้ ดบิ

ปัจจุบันชาวม้งมีการดัดแปลงมาใช้ผ้าดิบกันอย่างแพร่หลายและเป็นท่ีนิยม เน่ืองด้วย
ลักษณะท่ีอาจมีความคล้ายหรือใกล้เคียงกับลักษณะของผ้าใยกัญชงเพียงแต่ผ้าดิบมีลักษณะ
บางกว่า แต่เม่อื นำ�มาสร้างลวดลายแลว้ กถ็ ือวา่ ใกลเ้ คยี งแต่สามารถตัดเยบ็ เปน็ เสอ้ื ผา้ กระโปรง
กางเกง หรือเคร่ืองประดับอย่างหมวกได้ในราคาท่ถี ูกกว่าและสามารถนำ�ไปย้อมสีครามได้ด้วย
ผงคราม ก็ทำ�ให้มีลักษณะใกล้เคียงผ้าใยกัญชงท่ใี นอดีตนิยมใช้ ท้งั น้ขี ้นึ อย่กู ับผ้สู ร้างสรรค์และ
ผสู้ วมใสว่ า่ อยากออกแบบใหม้ ลี กั ษณะใด หากขาดผา้ ใยกญั ชงไปกส็ ามารถใชผ้ า้ ดบิ ในการตดั เยบ็
เครอ่ื งแตง่ กายทดแทนได้ มคี วามสวยงามและราคาไมส่ งู มากเมอ่ื เทยี บเทา่ กบั ผา้ ใยกญั ชง

เร่อื งเลา่ เผา่ มง้ | 101

ผ้ากำ�มะหย่ี

ผ้ากำ�มะหย่ี เป็นอีกหน่ึงวัตถุดิบหลักท่ีสำ�คัญ
มลี กั ษณะยดื หยนุ่ มนั เงา เปน็ ผา้ ทอแบบเปน็ กระจกุ ชนดิ หนง่ึ
ท่ี เ ย็ บ ด้ ว ย ด้ า ย เ ย็ บ ผ้ า โ ดย ก ร ะ จ า ย แ บ บ เ ท่ า กั น ด้ ว ย
ขนกำ�มะหย่ีบาง ทำ�ให้เกิดสัมผัสเด่นชัด โดยอาจทำ�จาก
ใยสังเคราะห์ หรือใยธรรมชาติก็ได้ ชาวม้งนิยมใช้ตัดเส้ือ
แขนยาวและกางเกง ทง้ั ส�ำ หรบั ผหู้ ญงิ และผชู้ าย รวมถงึ หมวก
และเคร่ืองประดับอ่ืน ๆ ผ้ากำ�มะหย่ีมีความเข้ากันได้ดีกับ
ผิวหนังมนุษย์ ใหค้ วามร้สู ึกออ่ นนมุ่ มเี นอ้ื เนียนละเอยี ดออ่ น
และปลอดภัยกับผิว ชาวม้งจึงใช้ผ้ากำ�มะหย่ีในการตัดเย็บ
เครอ่ื งแตง่ กาย

เร่อื งเลา่ เผา่ ม้ง | 102

ผา้ ครอสตชิ

การป้กลายของม้งเป็นการปักลักษณะเหมือนกับครอสติช ชาวม้งจึงนิยมใช้ผ้า

ครอสติชในการปักลายเพ่ือใช้ตกแต่งเคร่ืองแต่งกาย โดยผ้าครอสติชจะทอข้ึนมา

แบบหลวมเปน็ รปู ตาราง ซง่ึ ชว่ ยจดั แถวในการปกั ผา้ ครอสตชิ มหี ลากหลายขนาด จะเรยี กชอ่ื

ตามจำ�นวนคร้ังของการปักไขว้ท่ีทำ�ได้ในพ้ืนท่ี 1 ตารางน้ิว ซ่ึงตามปกติน้ันตัวเลือกผ้า

เหลา่ น้ี ไดแ้ ก่ ผา้ เบอร์ 11, 14, 18 และ 28





ไหมประดิษฐ์

ไหมประดษิ ฐใ์ ชส้ �ำ หรบั ปกั ลวดลายตา่ ง ๆ บนผา้ ครอสตชิ

เรื่องเล่า เผา่ มง้ | 106

เขม็ ปักครอสตชิ เข็มหมดุ

กรรไกร เขม็ กลัด

เรื่องเลา่ เผ่ามง้ | 107

แกพรทะเดทาริ ษ์นสตำ�ดั หชรุดับ

จักรเยบ็ ผา้

สายวัดตวั

เรื่องเลา่ เผา่ มง้ | 108

ลกู ปดั ปอมไหมพรม
เหรยี ญเงนิ

ดอกตดิ เสอ้ื ตกแอตปุง่ กอร่นื ณๆ์

เร่ืองเลา่ เผ่ามง้ | 109





มาถึงตอนน้ีแล้วใครอยากไปสัมผัสเสน่ห์ของชนเผ่าม้งท่ีบ้านเข็กน้อย
ซ่ึงเต็มไปด้วยสีสันและเร่ืองราวแห่งความสุขท่ีโอบล้อมอยู่ท่ามกลาง
ขุนเขาและผืนป่า ไม่ต้องอดใจรอถึงปีใหม่เพราะบ้านเข็กน้อยเปิดบ้าน
ต้อนรับตลอดท้งั ปี มาชวนกันไปท่องเท่ยี ว เดินเล่น สัมผัสธรรมชาติ
อนั งดงาม รวมถงึ เรยี นรวู้ ฒั นธรรม วถิ ชี วี ติ เอกลกั ษณเ์ ครอ่ื งแตง่ กาย
ของผคู้ นชนเผา่ มง้ แลว้ จะไมแ่ ปลกใจวา่ ท�ำ ไมใครทไ่ี ดไ้ ปบา้ นเขก็ นอ้ ย

ตา่ งหลงรกั จนอยากกลบั ไปอกี

แต่หากใครยังไม่รู้ว่าปีใหม่นี้ไปเที่ยวไหนดี บ้านเข็กน้อย ก็เป็นอีกหนึ่ง สแกนแลว้ ออกเดินทางกนั เลย !
สถานทท่ี ีน่ ่าสนใจและแนะนำ�

สัมผัสประเพณีปีใหม่ม้งได้ในช่วงเดือนธันวาคม-ต้นเดือนมกราคม
ของทุกปี จะได้พบกับบรรยากาศการแต่งกายของชาวม้งอันสวยงาม ท่ามกลาง
กิจกรรมรื่นเริง อย่างการละเล่นโยนลูกช่วงและการแสดงอ่ืนๆ อีกมากมาย
มาร่วมสัมผัสแลกเปลี่ยนประสบการณ์ทางวัฒนธรรมและเครื่องแต่งกายของ
ชนเผ่าม้ง ณ หมู่บ้านเข็กน้อย จังหวัดเพชรบูรณ์ เสน่ห์อันชวนให้ตื่นตาต่ืนใจ
และหลงใหลแบบทคี่ ณุ อาจไมเ่ คยเหน็ มาก่อน

แพค็ กระเป๋าแลว้ ออกเดินทางกัน
...

บา้ นเข็กน้อย ต.เขก็ น้อย
อ.เขาคอ้ จ.เพชรบรู ณ์

เร่อื งเลา่ เผา่ ม้ง | 114

เร่อื งเลา่ เผา่ ม้ง | 115

บรรณานกุ รม

เครอื ข่ายสง่ิ แวดล้อมม้ง, องคค์ วามรูท้ ้องถิ่น ชนเผ่าม้ง. พิมพ์ครัง้ ที่ 1. เชยี งใหม่ : กองทนุ เพอ่ื สังคม,
2545.

ขจดั ภยั บุรุษพัฒน.์ ชาวเขา. พมิ พค์ ร้ังที่ 1. กรงุ เทพฯ : แพรพ่ ิทยา วงั บรู พา จ�ำ กดั , 2548.
ไขตรี จิตส�ำ ราญ และคณะ. การศกึ ษาความเป็นมาและความเชือ่ ในลายผา้ ปักบนผนื ผ้าของชาวเขา

เผา่ มง้ บา้ นเข็กนอ้ ย อ�ำ เภอเขก็ นอ้ ย จงั หวดั เพชรบูรณ์ การศึกษาคน้ ควา้ ด้วยตนเอง.
ศศ.ม.พิษณุโลก : มหาวทิ ยาลยั นเรศวร, 2549.
ทองเจอื เขยี ดทอง, การพฒั นาลายและผลติ ภัณฑ์ตกแต่งภายในเพ่อื เศรษฐกจิ สรา้ งสรรค.์ วิทยานพิ นธ์
ศิลปศาสตรม์ หาบณั ทิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 2556.
บญุ ชว่ ย ศรสี วัสดิ์. ชาวเขาในไทย. พิมพค์ ร้งั ท่ี 2. กรงุ เทพฯ : มติชน, 2545.
พวงผกา คโุ รวาท. ประวัติเคร่อื งแต่งกาย. พมิ พ์ครัง้ ที่ 5. กรุงเทพฯ : รวมสาสน์ , 2540.
ศูนยส์ ่งเสริมศลิ ปาชพี ระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน). เอกลักษณแ์ ละศลิ ปะลวดลายผ้าชาวเขา.
พิมพ์ครัง้ ท่ี 1. กรุงเทพฯ : สยามคลั เลอรพ์ ริน จ�ำ กัด, 2557

ขอขอบคณุ

ชมรมคนรกั ผ้าปกั มง้
เครอื ขา่ ยสงิ่ แวดลอ้ มมง้
คริสตจกั รเข็กนอ้ ย เพชรบูรณ์
สมาคมมง้ กรุงเทพและเครอื ขา่ ย
สมาคมศูนยร์ วมการศึกษาและวฒั นธรรมของชาวไทยภเู ขาในประเทศไทย (ศ.ว.ท.)
ดร.ประหยัด นันทศีล นายกสมาคมมง้ กรงุ เทพและเครือข่าย
นางชัว กอสมั พนั ธ์ อาจารย์ผูใ้ ห้ความร้ดู ้านผา้ ปกั และเคร่อื งแตง่ กายมง้
นายธงชยั กอสัมพนั ธ์ อาจารย์ผู้ใหค้ วามรดู้ า้ นประเพณแี ละพธิ ีกรรมมง้
นายบัณฑิตย์ อุม้ วงศ์ อาจารย์ผ้ใู หค้ วามรู้ด้านภาพประกอบ
หมูบ่ ้านเข็กน้อย ต�ำ บลเขก็ น้อย อำ�เภอเขาค้อ จังหวดั เพชรบรู ณ์