BUKU LOG BSMM (DINOSENII LINGAM)-merged

51

Ampaian
yang kekal
tidak boleh

digerak
dibina
dikawasan
tempat.
digerak
dibina
dikawasan
tempat
membasuh.

52

53

54

IKHTIAR HIDUP

emasak tanpa peralatan bermaksud
memasak tanpa menggunakan
perkakas dapur
Sebagai ganti, daun kayu, ranting kayu,
batu, ruas buluh, tanah liat atau lumpur
boleh digunakan .

ini keranjang aluminium, tin, dawai
juga digunakan.
Dikenali juga sebagai backwoodsman

55

1. Guna ranting ranting atau dahan 2. ayu yang baru dipotong atau yang
dahan kayu kering . eberapa batang terbenam di dalam tanah tidak sesuai
kayu disusun selari sebagai lanta.i ni sebagai bahan api. ni kerana kayu ini
kerana kelembapan tanah akan biasanya tidak cukup kering dan
menghalang kelancaran pembakaran pembakarannyaakan menghasilkanasap
yang banyak.

. etakkan umpan untuk memulakan api.
Umpan biasanya terdiri daripada ranting
ranting kayu yang cukup kering, kulit
kayu, ataupun daun daun kering.

. Tindihkan kayu yang semakin besar . Pastikan api itu tidak terlalu besar .
sai nya apabila api mula menyala .
awal api tersebut . da baiknya
ayu ini ada baiknya ditindihkan mengepung kawasan bakaran tersebut
bersilangan supaya membolehkan
supaya api tidak merebak.
peredaran udara.

56

57

58

59

60

61

62

engambil masa
yang lama

emerlukan Tidak dapat
kemahiran dan digunakan ketika
pengetahuan hari mendung hujan

yang baik

63

64

mi all and cut small t,hin 1 otak tepungkek ona
batang s aus age cawan
biji telur
biji telur
1 batanglobakmerah
1 paha dagingayam isi 1 cawanmentega

dicincang batang lobak m erah
1 labu bawangbesar parut 2 cawan

s edikitgaram

65

Perangkap air dan darat

aedah ini digunakan untuk menangkap haiwan hidup hidup
tanpa mencederakanhaiwantersebut.
Teknik yang digunakanbiasanya dengan ikatan, kurungan atau
jaring.

ntara jenis perangkap yang digunakan ialah bubu, taut dan
s erkap.
latan yang digunakan ialah kayu panjang, cangkul, daun yang
lebar contohnya daunpisang ,daun daun kering.
Gali sebuahlubangmengikutsai yang sesua.i
Susun batang kayu yang panjang di atas lubang tersebut yang
dijangka dapat menampungberat daun yang hendak diletakkan di
atas lubangtersebut.
Setelah itu, daun besar dilapik ke atas rangka kayu dan
kemudiannyadiikuti dengandaun kering.

latan yang diperlukanialahbilah buluh buluhkecil, tali tangsidan
mata kail.
Tali tangsidiikatpada bilahbuluh buluhkecil menggunakanlilitan
balak.
Pada mata kail pula,ikatan ishermanknot digunakan.
Umpan yang digunakan mestilah masih hidup seperti anak ikan,
katak, belalangataupunseranggayang sesua.i

66

aedah ini digunakan untuk menangkap haiwan dan haiwan itu
akan cederaataupunmati.

iasanya ia menggunakanbenda benda yang tajam, berat, keras
atau kaedahjerutan.

ntara jenis jerat yang digunakan ialah jerat bidas sesuai untuk
menjerat burung, ayam hutan dan pelanduk , jerat racik burung,
ayam hutan dan jerat hempap landak,pelanduk.

kat jerat pada hujung joran dan kemudiannya buatkan running
bowline di hujungtali tersebut.

kat kayu pembingkaspada tali joran tersebut.
Pasangkankayu lengkungpadadenai laluan binatangdengan
mencacakkankedua dua hujungdi atas tanah.

lat alat diperlukan adalah sebatang kayu yang besar, tali dan
b e b e ra p adahan kecil.
Dahan dahan kecil itu digunakan untuk memagari kawasan bagi
mengelakkanhaiwantersebutbergerakpantas menyelamatkandiri.
Setiap pancangpagar kayu diikat dengantali tangsiakar menggunakan
ikatan m anok.
Di hujung batang kayu besar diikat menggunakanikatan manok dan
tali itu disangkutkanke dahanpokok, seterusnyake injap jerat.

njap jerat diikatmenggunakanikatan manok.
pabila haiwanterlanggarinjap, batangpokok akan menghempap
haiwan.
angkahlangkahkeselamatanperlu diberiperhatianketika melakukan
jerat ini.

67

KEMBARA, ORIENTERING/ PANDU ARAH

rienteeringadalah sukan rekreasi yang memerlukan imbangandiantara koordinasi i ikal
dan mentaldenganbaik.
Peserta perlu mengemudikanarah dirinya dari satu titik kawalan ke satu titik kawalan yang
lain dengan berpandukankepada peta dan kompas yang diberikan yang telah ditandakan
diataspeta dan ditentukandipermukaanbumi mengikutsusunan tertentu.

rienteeringbermaksud peta, hutan dan adventure. Sukan ini boleh diibaratkan gabungan
antara sukan merentas desa cross country , pandu arah dan acara mencari harta karun
tressure hunt .
a meliputi berbagai bidang latihan, kaedah mainan dan pertandingan disamping
menyediakanruang eksplorasi, cabaran dan risiko tersendiri.

68

rienteering rienteering rienteering rienteering ukit
erentas Desa erm arkah Jalanraya Street ountain
ross ountry
rienteering Score rienteering rienteering
rienteering

rienteering orwegian vent rienteering alam
erganti ganti ight rienteering
elay rienteering

69

ad kawalan andasan
ontrol card ours e

Titik kawalan ompas
ontrol point ompass

Penanda Peta utama eterangan
kawalan aster map kawalan ontrol
ontrol marker
des cription

ukisan bagi gambaran bentuk mukabumi bagi sesebuah
kawasan yang dilihat dari udara. Peta adalah sumber maklumat
bagi kawasan berkenaan. empunyai tajuk, kontor, skala,
petunjuk , garisan melaras dan kod warna yang akan memberi
kemudahan dan tangkapan yang tepat mengenai rupa bumi
kawasan berkenaan.

70

enus has a beauti ul name and is the
second planet rom the Sun. t s
terribly hot even hotter than
ercury and its atmosphere is
e tremely poisonous

Peta topo Peta panduan Peta khusus tlas
jalanraya

Peta imejansatelit Peta orienteering

71

Tajuk
peta

rah redit
utara kerjaukur ,
kartogra i ,

Skala Pertunjuk
1. peta
1.1
1.1 Garisan
melaras
utara
selatan

Garisankontor dalampeta akan Terdapat warnayang ditentukanmengikut
menerangkanmaksudparas ketinggian standard . arnatersebutadalah
yang samaratabagi keadaanmukabumi
berkenaan. ntara yang perlu diketahui itam ciri ciri buatanmanusia batu
adalah Perang kontor jalanraya

Susuhbukit spur sejalurtanah yang uning keadaantumbuhan lapangdan
m enganjurkeluar terbuka
Putih keadaantumbuhan berpokok
eruk re entrant berlawanandengan boleh berlari

s us uhbukit ijau keadaantumbuhan berjalanredah
Permatang ridge tanah tinggi yang iru kawasanberair

memanjang
Pelana saddle suatulekukanyang

terletak diantaradua bukit
nol tanah yang lebihbesardari busut

tetapi kecil dari anak bukit

72

ompas adalah alat pengemudian arah yang mempunyai jarum
magnetic merah hitam serta ditandai dengan ukuran sama dalam
mil atau darjah . a merupakan alat bantu dalam sukan
orienteering.

73

Jenis kompas ompas
tentera

ompas ompas
orienteering digital

ompas ompas
m arin kiblat

74

angkah pertamayang harus diketahui adalah erupakan teknik asas yang mudah dalam
melaras Utara peta. elaras peta ke Utara pemilihanlaluan dengan menggunakanciri ciri
adalah bertujuan untuk membetulkan garisan yang mudah dikenali seperti jalan,
kedudukan peta berkenaan supaya ianya
bersamaandengankedudukanpada mukabumi lorongkak,i sunga,i pagar dan sebagainya.
sekeliling. ara ini akan lebih mudah untuk aedah ciri ciri garisan ini dipanggil Susur
menentukan arah pergerakan. Terdapat dua
cara untuk melarasUtara peta iaitu tangan andrails.
Sebelum bergerak, cuba lihat apakah ciri yang
erpandukankepadakedudukanciri ciri muka boleh digunakanuntuk susurtangan yang akan
bum i s ekeliling membawaanda sehampirmungkin ke tempat

enggunakankom pas yang ditujui. kut ciri berkenaan

Titik sasaranmerupakansuatu ciri yang jelas
yang terletak pada ciri garisan atau yang
berhampirandengannya, sebelumanda tiba di
kawalan yang ditujui. ntara ciri yang boleh
digunakan sebagai titik sasaran ialah
simpangselekoh jalan atau sunga,i hujung
atau penjurupagardsb.

Pilih Tititk sasaranyang paling hampirkepada
destinasi anda. Perlahankan pergerakan
apabila hampir ke Titik sasaran dan pastikan
arah yang perlu diikut dan jarak untuk
menghampiri kawalan. Teknik ini biasanya
digunakan bersama dengan teknik susur
tangan.

75

erupakan satu teknik atau cara yang digunakan apabila peserta merasa tidak
pasti akan kedudukan sebenaratau tersesa.t Jangan panik jika dirasakansudah
tersesa.t erehatlahterlebihdahulu.
Janganbergeraklagi atau merayau rayau tidak tentu arah.

araskanpeta ke arah utara peta dan cuba bandingkanciri muka bumi yang boleh
dilihat.
Jika masihtidak dapat menentukankedudukan, cuba ingat ciri yang terakhir yang
telah dilaluidan semakdalampeta.
Setelah 2 minit berehat dan anda masihsesa,t cuba bergerak ke arah ciri garisan
yang jelas. Dapatkan kedudukan anda dan teruskan pergerakanke titik kawalan.
Jika masih ragu ragu dan risau, dapatkan bantuan sesiapa yang terjumpa atau
cuba carikanjalanbalik ketitik permulaan.

76

ASAS KAWAD KAKI

77

78

79

80

Perbuatan
Dengan pantas angkat kaki kanan , peha darjah dan hentak padat di
sebelah kaki kiri supaya terdengar satu bunyi sahaja. edudukannya ialah
kedua dua tumit rapat dan sebaris hujung kaki terbuka darjah kedua dua
lutut bertahan lurus badan tegak timbang keberatan badan antara tapak kaki
dengan tumit kedua dua bahu tarik ke bawah dan ke belakang supaya dada
terbuka tanpa perlu dikeraskan sama rata kedua dua tangan lurus ke bawah
kedua dua siku rapat ke badan pergelangan tangan lurus jari jari genggam
belakang jari rapat ke paha, ibu jari lurus menghala ke bawah dan rapat
kepada telunjuk serta di belakang sedikit daripada penjahitan seluar langut
kepala memandang terus ke hadapan .

Perbuatan
Dengan pantas angkat kaki kanan, peha darjah dan hentak ke sebelah kanan
sejauh 12 inci. Dalam masa yang sama kedua dua tangan ke belakang dan letakkan
belakang tangan kanan rapat di atas tapak tangan kiri, ibu jari bersilang , empat empat
jari bersusun lurus menuju ke bumi , siku lurus , dan keberatan badan di atas kedua
dua kaki. asa angkat kaki kanan, kaki kiri mesti tegap dan tidak bergerak .

81

1. Siku bengkok
2. utut tidak tegap dan tiada bertahan

. ukaan kaki kanan tidak cukup 12 inci
. enggerakkan kaki kiri menyebabkan rosak lurus barisan
. Pinggang bengkok sewaktu mengangkat kaki kanan
. Jatuh tumit atau hujung kaki dahulu.
. ahu jatuh dan badan mengenjut .

82

Perbuatan
Dalam kedudukan senang diri, naikkan tangan dari punggung ke pinggang
dalam satu pergerakan dan rehatkan semua anggota badan 1 , 2 , rehat

edudukan kaki tidak berubah .
esalahan biasa
1. edua kaki bergerak , menyebabkan hilang lurus barisan
2. enggeliat dan bercakap cakap.
ngatan
Dalam keadaan ehatkan ..... Diri , Skuad dibenarkan melakukan
pergerakan setakat pinggang ke atas sahaja.
pabila dapat perintah Skuad dengan serta merta balik ke kedudukan
senang diri.

Dengar sini semua sekali, apabila mendapat hukuman tiga barisan di
hadapan saya gerak, skuad hendaklah sedia, berlari, berbaris dalam tiga
barisan, di hadapan , di tengah tengah , di mana saya mengadap . aham itu
skuad .

Perbuatan
Semua anggota hendaklah sedia, berlari dengan pantas, berbaris dalam tiga
barisan kira kira langkah di hadapan ketua jurulatih iaitu setiap orang
mestilah mengambil tempatnya , barisan hadapan , barisan tengah dan
barisan belakang. Jarak di antara satu barisan dengan yang lain ialah
inci. Jarak di dalam barisan di antara seorang dengan yang lain ialah
sekadar satu tangan dan dalam keadaan sedia.

83

Penanda kanan diam. ang lain langkah kaki kanan inci ke hadapan
dan angkat kaki kiri serta hentak disebelah kaki kanan , kedua dua
tangan lurus dan rapat ke badan. Diam dan kira masa sendiri 2 1 .

emudian palingkan muka ke kanan melainkan anggota yang nombor
satu dalam setiap barisan serentak dengan itu anggota dalam barisan
hadapan angkat tangan ke paras bahu melalui sebelah belakang anggota
di kanannya , jari genggam dalam keadaan ibu jari di kedudukan atas
mencecah bahu anggota di sebelah kanan . Diam dan kira masa sendiri,
2 1 , diikuti dengan hentak kaki pendek pendek sehingga barisan
lurus.

84

Penanda kanan hendaklah diam. nggota di sebelah kanan barisan tengah
dan barisan belakang hendaklah mengangkat tangan sekadar menyentuh
bahu anggota di hadapannya . Setiap barisan ini hendaklah berdiri
bersetentang dengan anggota anggota di hadapan . Sesudah barisan lurus,
semua diam dan tunggu hukuman pandang depan.
Perbuatan
Pergerakan seperti di atas juga tetapi tidak perlu melangkah ke hadapan ,
cuma hentakkan kaki kanan dan kiri berturut turut dan terus bergerak
betulkan barisan. pabila barisan telah lurus , turunkan tangan dan palingkan
muka ke depan dalam masa sendiri. arisan tengah dan barisan belakang
hendaklah mengikuti anggota hadapan .

85

pabila semua ahli P S berbaris dengan lurus iaitu dalam
keadaan tangan kanan ke paras bahu rakan sebelah sambil
memusingkan muka ke kanan, pemimpin memberi arahan,
Pandang depan . Semua ahli perlu memandang hadapan ,
menjatuhkan tangan dan berdiri dengan keadaan sedia dan diam.

Dengan menetapkan kedua dua lutut lurus, hendaklah
berpusing sebanyak darjah ke kanan, di atas tumit kaki
kanan dan hujung kaki kiri dengan mengangkat hujung kak
kanan dan tumit kaki kiri.

pabila sampai ke hala yang baru tapak kaki kanan terletak
atas bumi menyerong ke kanan dan tumit kaki kiri terangkat .

edua dua lutut lurus, badan tegak seperti kedudukan sedia.
eberatan badan di atas kaki kanan .
ngkat kaki kiri dan hentak di sebelah kaki kanan dengan
pantas kepada kedudukan sedia.

86

Dengan menetapkan kedua dua lutut lurus, hendaklah berpusing
sebanyak darjah ke kiri, di atas tumit kaki kiri dan hujung kaki kanan
dengan mengangkat hujung kaki kiri dan tumit kaki kanan . pabila sampai
ke hala yang baru tapak kaki kiri terletak atas bumi menyerong ke kiri dan
tumit kaki kanan terangkat . edua dua lutut lurus, badan tegak seperti
kedudukan sedia . eberatan badan di atas kaki kiri. ngkat kaki kanan
dan hentak di sebelah kaki kiri dengan pantas kepada kedudukan sedia.

Dengan menetapkan kedua dua lutut lurus, hendaklah berpusing 1
darjah mengikut pusingan jam ikut bahu kanan , di atas tumit kaki kanan
dan hujung kaki kiri dengan mengangkat hujung kaki kanan dan tumit kaki
kiri. pabila sampai ke hala yang baru tapak kaki kanan terletak atas bumi
menyerong ke kanan dan tumit kaki kiri terangkat . edua dua lutut lurus,
badan tegak seperti kedudukan sedia . eberatan badan di atas kaki kanan .

ngkat kaki kiri dan hentak di sebelah kaki kanan dengan pantas kepada
kedudukan sedia.

87

hli ahli dalam keadaan sedia perlu berpusing ke kanan dan mengangkat
kaki kiri ke paras lutut lalu hentakkannya rapat ke kanan. Selepas itu terus
melangkah tiga langkah ke hadapan dan keluar dari barisan
erpusing ke kanan, beri hormat dan jatuh tangan. Terus bergerak dengan
kaki kiri.

88

1. etua Platun mengarahkan ahli supaya berpusing ke arah kiri
dengan menggunakan

2. etua Platun mengarahkan ahli berjalan dalam keadaan

berkawaddengan menggunakan

. Semasa menghampiri kon, etua Platun mengarahkan supaya ahli
membelok ke arah kiri menggunakan

Sebanyak 2kon yang akan dilalui pada laluan ini.

89

90

91

MALAM KEBUDAYAAN

Pengurusan Malam Kebudayaan
Pengurusan Malam Kebudayaan juga penting dalam menjayakan sesuatu Malam
Kebudayaan. Untuk itu, seseorang pengurus atau penyelaras perlulah dilantik.
Pengurus atau penyelaras akan bertanggungjawab :

Menyusun dan Pengurus berhak Mengadakan sesi
menyelaras acara untuk menolak atau pemilihan atau

yang hendak mengubahsuai pertunjukan ujian.
dipersembahkan. acara-acara yang Tujuannya untuk

hendak memastikan tiada
dipersembahkan. persembahan yang

serupa atau
mempunyai isu sensitif.

Persediaan Alatan
Sebelum memulakan persembahan, setiap kumpulan sepatutnya telah menyediakan
peralatan yang akan digunakan dalam persembahan mereka. Bahan terbuang atau
bahan terpakai amat sesuai digunakan dalam hal ini. Setiap kumpulansepatutnya
digalakkan untuk menggunakan bahan-bahan yang terbuang ini dan keupayaan
sesebuah kumpulan menggunakan kreativiti mencipta alat persembahan sendiri
patut diberi pujian.

92

Bersaiz kecil supaya
mudah dibawa ke
mana-mana.

Tidak mengeluarkan Tidak berbahaya. Tidak
bunyi yang terlalu bising menjadi sampah atau
(peralatan yang hendak boleh mengotorkan
kawasan persembahan.
dijadikan alat muzik

Pembesar suara juga elok digunakan semasa persembahan. Alatan ini penting
untuk menarik penonton-penonton yang mungkin duduk jauh dari kumpulan yang
menyampaikan persembahan. Jika ada persembahan lakonan, pembesar suara
amat diperlukan bagi memudahkan penonton mendengan dialog yang diucapkan
dengan jelas.

Pakaian
Semasa Malam Kebudayaan, peserta hendaklah memakai pakaian yang sesuai
mengikut acara persembahan mereka. Sebagai contoh, pakaian beragam, pakaian
yang dibuat dari bahan terbuang dan sebagainya. Kreativiti seseorang peserta untuk
mereka cipta pakaian pada persembahan Malam Kebudayaan pastinya menjadi
daya penarik kepada persembahan mereka.

93

JENIS ACARA MALAM KEBUDAYAAN

Upacara pembukaanmerupakan suatu upacara Untuk acara lakonan, seelok eloknya dijalankan
dalam masa minit sahaja atau tidak lebih
yang ada dalam setiap program persembahan. daripada minit kerana masa yang diberikan
adalah terhad. akonan hendaklah logik dan
Untuk upacara pembukaan, ahli unit beruni orm terancang. Jangan sesekali mengadakan

perlulahmengikutperaturan dan tidak membuat lakonan yang tidak diterima akal. Selain itu,
lakonan yang boleh menimbulkan masalah,
bising. ereka juga perlu mengikut ketua menyentuh agama, kaum, bangsa atau
menyentuh peribadiseseorang perlu dielakkan.
mereka untuk masuk ke kawasan perhimpunan Juga lakonan yang terlalubanyak dialogkerana
boleh menimbulkan kebosanan. uba adakan
pada malam tersebut. Seterusnya, mengambil lakonan yang lucu, tetapi dapat memberi

tempat yang telah ditetapkan. Jika ada orang pengajaran. Semasa berlakon, bahasa yang
digunakan perlukan kawalan. Pastikan tiada
yang merasmikan malam tersebut, ahli unit dialog yang lucah atau mengelirukan. latan
lakonan pula biarlah berpada pada dan tidak
beruni orm hendaklah berdiri sebagai tanda perlu banyak buang masa untuk menyusun
al atan.
hormat apabila orang berkenaan masuk ke

kawasan perhimpunan. Pastikan semua

persembahan dibuat menghadap tetamu,

terutama se ka l i jemputan khas.

Tujuan persembahan solo ialah untuk Tarian yang dipersembahkan termasuklah
memberikan peluang kepada ahli S yang tarian moden atau tradisiona.l Tarian yang
berbakat menunjukkan kebolehan terpendam dipersembahkan juga boleh berunsurkan
secara solo. Terpulanglah kepada pengurus kebudayaan negara kita. Untuk satu malam,
memadailahdipersembahkan dengan dua atau
alam ebudayaan untuk menetukan tiga jenis tarian. Jika ada tarian yang istimewa
persembahannya. Sebagai contoh, permainan
alat mu ik moden atau tradisiona,l pertunjukkan adalahlebihbaik dari tarian joget. Selalunyajika
silap mata, kebolehan menciptasesuatu, lawak diadakan perhimpunan secara besar besaran,
jenaka, nyanyian serta persembahan lain yang persembahan dari negeri masing masing akan
dipersembahkan. Selainitu, terdapat juga tarian
mengagumkan. yang didasarkan kepada pelbagai kaum di
negara kita. Termasuklah tarian singa oleh
kaum cina, tarian kaum india, tarian kaum sikh,

tarian kaum portugis dan sebagainya. Selain
tarian, persembahan lain seperti boria, dikir
barat, dondangsayang, wayang kulit juga boleh
dipersembahkan. Secara tidak langsung,
kepelbagaianpersembahan ini melambangkan
kepelbagaian kebudayaan masyarakat negara

ki ta.

94

ASAS PERTOLONGAN CEMAS

DS
G

Pertolongan yang diberikan
kepada mereka yang tercedera
sakit dengan tiba tiba sebelum
mendapat rawatan daripada pihak
doktor atau sebelum ketibaan
ambulans .

95

1 Termometer
2 angkuk namel

Ubat ium
sprin

Panadol
Ubat elepuh

ain Pembalut uka
ain Tekap
apas
1 Gunting
11 ain apas
12 Pin Semat
1 lastoplast
1 Ubat uka
1 Papan Tuap
1 ain Segitiga
1 Ubat uci ata
1 Pembalut erelastik
1 Pembalut Pembebat
2 Pembalut Terbuka

emberibantuan engurangkan e m b e risem an gat Dapatkan bantuan
awal. pergerakan . yang teguh kepada seseorang untuk

antuanperna asan e l i n d u n g ip e sa ki t p e sa ki t. memangil
jika pengsan. d a ri p a d ab a n tu a n ambulans
persekitaran alam Jangan ti nggal kan
antuanuntuk pesakit keseorangan Jangan ti nggal kan
m e n g e h e n ti ka n se m u l a j a d.i mangsa
pendarahanbanyak. .
emberi sebarang keseorangan
a n tu a n p u l i h ka n makanan minuman Pastikan keadaan se h i n g g a
renj atan. pesakit dengan
m e l a l u im u l u t. b a n tu a a nti b a.
memeriksa nadi
perna asan

96

emanusiaan esaksamaan
umanity mpartiality

e rke cu a l i ebebasan Sukarela
e u tra l i ty ndependence oluntary

Serv ice

ersatu esejagatan
Unity Univ ersality

Jenis balutan anduh katan
buku sila
nduh lengan
nduh lutut

nduh kepala

nduh pergelangan
tangan

97

ucu kain atas anduhhendaklah
diletakkan pada siku lenganyang
cedera.

emudianikatan buku sila diikatkan
pada atas bahu.

ucu atas kain anduhyang diletakkan
pada siku tadi bolehdipinkanatau
dilipatke bahagiandalamsupaya
nam pak l ebi hkem as.

ipatsedikit kain anduhdan letakkannya
seperti gambarajahdi bawah di atas
lutut yang tercedera.
Tarik kedua dua hujungkain anduh
melintasibawah lututkemudianikatkan
buku sila pada atas bahagianlutut
seperti gambarrajah dibawah .
Tutupikatan tersebut denganbucu atas
kain anduhuntuk lebihkemas .

98

ipatkansedikit kain anduh tersebut
dan letakkannya pada atas dahi
mangsa dan biarkan bucu atas kain
anduhberada di belakangkepala.
Pegangkedua dua hujungkain anduh
dan silang ke belakangkepala
kemudiandibawake dahi dan diikat
buku sila.
ipatkain lebihandi belakanguntuk
l e b i hke m a s.

etakkan tapak kaki tanganyang
tercedera di atas kain anduh, kemudian
tarik dan letakkan bucu atas kain anduh
di atas kaki tangan. seperti gambarajah
Silangkankedua dua bucu hujungkain
anduhdi atas dan bawah. seperti
gambarajahdi bawah

katan buku sila kemudiannyadiikat
pada atas pergelangantanganseperti
yang ditunjukkandi gambarajahdi
bawah.

katan buku sila diikat pada belakang
tumitjika terdapatkecerderaan pada
bahagiankaki yang mesti di balut .

99

Pembebatan digunakan
untuk menutup luka dan
mengawal pendarahan .

Pembalut dilakukan untuk
membantu pembebatan

elindungi engawal
luka daripada pendarahan
kecederaan
engalakkan
lain pembekuan

eny erap enghindar
discaj seperti kan jangkitan

darah dan kuman
serum

100