2262855

45

ภาพที่ 2

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................

46

ภาพที่ 3

..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
....................................................................................................................................

47

บทที่ 2
ดนตรี
เรอ่ื งท่ี 2.1 ประวัตแิ ละความเปน มาของดนตรสี ากล

เครื่องดนตรสี ากลทีช่ าวตะวนั ตกสรา งขน้ึ ในยคุ แรก ๆ คอื อะไร
การกาํ เนดิ ของดนตรตี ะวันตกนั้นมาจากเคร่อื งดนตรีของชนชาติ กรกี โบราณที่ สรา งเคร่ือง
ดนตรีขึ้นมา 3 ชนิดคือ ไลรา คธี ารา และออโรส

ไลร าและคีธารา

ในยุคโบราณเครอ่ื งดนตรสี ากลระยะแรกมกี ี่แนวเสยี ง
ตง้ั แตส มัยโบราณจนถึงปจ จุบัน ในระยะแรก ดนตรีมีเพียงแนวเสียงเดยี วเทานั้นเรยี กวา
Melody และไมม กี ารประสานเสยี ง

ดนตรีสากลแบงออกเปน กี่ยคุ อะไรบาง
1. ยคุ กลาง (Middle Ages) ยุคน้ีคือ ชวงเวลาระหวา งศตวรรษที่ 5 - 15 (ราว ค.ศ.
450 - 1400) อาจเรียกวา ยคุ เมดิอีวลั (Medieval Period) ดนตรใี นยุคน้ีเปนเพลงรองโดยมีแนว
ทาํ นองหลายแนวสอดประสานกัน ซง่ึ พัฒนามาจากเพลงสวด และเปนเพลงแบบมีทาํ นองเดียว
(Monophony)

ในระยะแรกเปนดนตรีที่ไมมอี ตั ราจงั หวะ ในระยะตอมาใชอัตราจังหวะ ¾ ตอ มาใน
ศตวรรษท่ี 14 มกั ใชอตั ราจังหวะ 2/4 เพลงรอ งพบไดท วั่ ไป และเปนท่ีนิยมมากกวา เพลงท่บี รรเลง
ดวยเครอ่ื งดนตรี รปู แบบของเพลงเปนแบบลอ ทํานอง

48

เปนยคุ ท่ีดนตรีมีกฎเกณฑแ บบแผนอยางมาก อยูในระหวางศตวรรษท่ี 18 และชวงตนศตวรรษท่ี
19 (ค.ศ. 1750 -1825) การใสเ สียงประสานเปน ลักษณะเดน ของยุคนี้ การสอดประสานพบไดบา ง
แตไมเ ดนเทา การใสเ สียงประสาน การใชบ ันไดเสยี งเมเจอร และไมเนอร เปนหลักในการประพันธ
เพลง ลักษณะของบทเพลงมีความสวยงามมีแบบแผน บริสทุ ธิ์ มกี ารใชลักษณะของเสียงเกยี่ วกับ
ความดังคอ ยเปนสําคญั ลีลาของเพลงอยใู นขอบเขตท่ีนกั ประพันธใ นยุคน้ยี อมรบั กนั ไมม ีการแสดง
อารมณ หรือความรูสกึ ของผปู ระพันธไวใ นบทเพลงอยางเดน ชัด

2. ยคุ รีเนซองค (Renaissance Period)
เปนดนตรีในชว งครสิ ตศตวรรษที่ 15-16 (ราว ค.ศ. 1450 - 1600) การสอดประสาน
(Polyphony) ยังเปน ลกั ษณะของเพลงในยุคน้โี ดยมีการลอ กันของแนวทํานองเดยี วกัน ลกั ษณะ
บันไดเสยี งเปนแบบโหมด (Modes) ยงั ไมนยิ มแบบบันไดเสียง (Scales) การประสานเสียงเกิดจาก
แนวทํานองแตละแนวสอดประสานกัน มไิ ดเกิดจากการใชค ณุ สมบตั ขิ องคอรด ลกั ษณะของจังหวะ
มที ้งั เพลงแบบมอี ตั ราจังหวะ และไมม ีอัตราจงั หวะ ลกั ษณะของเสยี งเกี่ยวกับความดังคอย ยังมี
นอ ยไมค อยพบ ลกั ษณะของเพลงมีความนิยมพอๆกัน ระหวางเพลงรองและบรรเลงดว ยเครอื่ ง
ดนตรี เริม่ มกี ารผสมวงเล็กๆ เกดิ ข้นึ
3. ยุคบาโรค (Baroque Period)
เปนยคุ ของดนตรใี นระหวา งศตวรรษที่17 - 18 (ราว ค.ศ. 1600 - 1750) มกี ารใช
ลักษณะการใสเ สยี งประสาน เร่ิมนยิ มการใชเ สยี งเมเจอร และไมเนอร แทนการใชโหมดตา งๆ การ
ประสานเสยี งมีหลกั เกณฑเปน ระบบ มีการใชเ สยี งหลัก อัตราจังหวะเปนส่งิ สาํ คัญของบทเพลง
การใชลกั ษณะของเสียงเกยี่ วกับความดงั คอ ย เปนลกั ษณะของความดงั -คอ ย มากกวา จะใช
ลกั ษณะคอยๆ ดงั ขึ้นหรือคอ ยๆลง ไมมีลกั ษณะของความดงั คอ ยอยางมาก
บทเพลงบรรเลงดวยเครื่องดนตรีเปน ทน่ี ยิ มมากขึ้น บทเพลงรอ งยังคงมีอยแู ละเปนทีนิยม
เชนกัน นยิ มการนําวงดนตรีเลน ผสมกับการเลน เดี่ยวของกลมุ เครื่องดนตรี 2-3 ชิ้น
4. ยุคคลาสสิค (Classical period)
เปนยคุ ท่ีดนตรีมีกฎเกณฑแบบแผนอยางมาก อยใู นระหวา งศตวรรษท่ี 18 และชวงตน
ศตวรรษท่ี 19 (ค.ศ. 1750 - 1825) การใสเ สียงประสานเปน ลกั ษณะเดนของยุคน้ี การสอด
ประสานพบไดบ างแตไ มเดนเทา การใสเสยี งประสาน การใชบนั ไดเสยี งเมเจอร และไมเนอร
เปน หลกั ในการประพันธเ พลง ลักษณะของบทเพลงมคี วามสวยงามมีแบบแผน บรสิ ุทธิ์ มีการใช
ลกั ษณะของเสียงเก่ียวกบั ความดงั คอยเปนสาํ คัญ ลลี าของเพลงอยใู นขอบเขตที่นกั ประพันธใ นยุค
นี้ยอมรับกัน ไมม กี ารแสดงอารมณ หรอื ความรูสึกของผปู ระพนั ธไวใ นบทเพลงอยา งเดน ชัด

49

การผสมวงดนตรีพัฒนามากข้นึ การบรรเลงโดยใชว งสลบั การเดย่ี วดนตรขี องผเู ลนเพียงคน
เดยี ว เปน ลกั ษณะที่นยิ มในยคุ นี้ บทเพลงประเภทซิมโฟนีมีแบบแผนท่นี ิยมกันในยุคนี้เชนเดียวกับ
เพลงเด่ียว(Sonata) ซ่ึงเปน การเดยี่ วเครื่องดนตรชี นดิ ตา งๆทงั้ เพลง กเ็ ปนทน่ี ยิ มเปนอยางมาก บท
เพลงรองมลี ักษณะซับซอนกันมากขน้ึ เชน เดียวกบั บทเพลงบรรเลงดวยเครือ่ งดนตรี

5. ยคุ โรแมนตกิ (Romantic period)
เปนยุคของดนตรีระหวางคริสตศตวรรษที่ 19 (ราว ค.ศ. 1825-1900) ลักษณะเดนของ
ดนตรีในยคุ น้ี คอื เปน ดนตรที ่แี สดงความรสู ึกของนกั ประพนั ธเ พลงเปนอยางมาก ฉะน้ันโครงสราง
ของดนตรจี งึ มหี ลากหลายแตกตางกันไปในรายละเอียด โดยการพัฒนาหลักการตางๆ ตอจากยุค
คลาสสคิ หลกั การใชบ ันไดเสยี งไมเนอรแ ละเมเจอร ยงั เปน ส่งิ สาํ คัญ แตลักษณะการประสานเสียง
มีการพัฒนาและคิดคนหลักใหมๆ ข้ึนอยางมากเพื่อเปนการส่ือสารแสดงออกทางอารมณและ
ความรสู กึ ของผูประพันธเ พลง การใสเสียงประสานจึงเปนลักษณะเดนของเพลงในยุคนี้ บทเพลง
มกั จะมคี วามยาวมากขน้ึ
โครงสรางดนตรี มีการใสสีสันของเสียงจากเคร่ืองดนตรีเปนส่ือในการแสดงออกทาง
อารมณ ลักษณะการผสมวงพัฒนาไปมาก วงออรเคสตรามีขนาดใหญมากข้ึนกวาในยุคคลาสสิค
บทเพลงมลี กั ษณะตา งๆกนั ออกไป เพลงซิมโฟนี โซนาตา และแชมเบอรมิวสิก ยังคงเปนรูปแบบท่ี
นิยมนอกเหนือไปจากเพลงลักษณะอ่ืนๆ นักดนตรีท่ีควรรูจักในยุคน้ีมีเปนจํานวนมาก เชน
โมสารท และบโี ทเฟน
6. ยคุ อิมเพรสชนั่ นสิ ตคิ (Impressionistic Period หรอื Impressionism)
เปน ดนตรีอยูในชวงระหวาง ค.ศ. 1890 – 1910 ลกั ษณะสาํ คัญของเพลงยุคน้ีคือ ใชบันได
เสียงแบบเสียงเต็ม ซ่ึงทําใหบทเพลงมีลักษณะลึกลับ คลุมเครือไมกระจางชัด เนื่องมาจากการ
ประสานเสียงโดยใชในบันไดเสียงแบบเสียงเต็ม บางคร้ังจะมีความรูสึกโลงๆวางๆ เสียงไมหนัก
แนน ดงั เชน เพลงในยคุ โรแมนตกิ การประสานเสียงไมเปน ไปตามกฎเกณฑ ในยุคกอนๆ สามารถ
พบการประสานเสียงแปลก ๆ ไมคาดคดิ ไดใ นบทเพลงประเภทอิมเพรสชั่นนิซึ่ม รูปแบบของเพลง
เปนรูปแบบงา ย มกั จะเปน บทเพลงสัน้ ๆ รวมเปน ชุด นักดนตรที คี่ วรรจู ัก คือ เดอบูสซี ราเวล และ
เดลิอุส
7. ยคุ ศตวรรษท่ี 20 (Contemporary Period)
ดนตรีในยุคศตวรรษท่ี 20 เปนยุคของการทดลองส่ิงแปลกๆ ใหมๆ และนําเอาหลักการ
เกา ๆ มากพัฒนาเปลย่ี นแปลงปรบั ปรุงใหเขากับแนวความคิดในยุคปจจุบัน โครงสรางดนตรีแบบ
การสอดประสาน มีการใชประสานเสียงโดย การใชบันไดเสียงตางๆ รวมกัน และการไมใชเสียง

50

หลักในการแตงทํานองหรือประสานเสียงจึงเปนเพลงแบบใชบันไดเสียง 12 เสียงซ่ึงเรียกวา
Atonality อัตราจังหวะท่ีใชทีการกลับไปกลับมา ลักษณะสําคัญอีกประการหนึ่งคือ การใชการ
ประสานเสียงท่ีฟง ระคายหูเปน พน้ื

วงดนตรีกลับมาเปนวงเล็กแบบเชมเบอรมิวสิก ไมนิยมวงออรเคสตรามักมีการใช
อิเลคทรอนิกส ทําใหเกิดเสียงดนตรีซ่ึงมีสีสันที่แปลกออกไป เนนการใชจังหวะรูปแบบตางๆ
บางคร้งั ไมมที ํานองท่ีโดดเดน ในขณะทแ่ี นวคดิ แบบโรแมนตกิ มกี ารพฒั นาควบคูไปเชนกัน เรียกวา
นีโอโรแมนติก ดนตรีที่ควรรูจักในยุคนี้ คือ สตราวินสกี โชนเบิรก บารตอก เบอรก ไอฟส คอป
แลนด ปน ตน

เรอ่ื งที่ 2.2 ประเภทของเครอ่ื งดนตรสี ากล
เคร่อื งดนตรีสากลในปจ จบุ นั สามารถจําแนกไดก ีป่ ระเภทอะไรบา ง
เครือ่ งดนตรีสากลในปจ จุบันสามารถจําแนกหรอื จัดเปน ประเภทใหญๆ ตามลกั ษณะของ

เสยี งท่ีคลายคลงึ กัน และลักษณะของเคร่ืองดนตรี แบงออกเปน 5 ประเภทใหญๆ ดังน้ี
1. เครื่องสาย (String Instruments)
2. เคร่อื งลมไม (Woodwind Instruments)
3. เครอ่ื งลมทองเหลอื ง (Brass Instruments)
4. เครื่องลิม่ น้ิว (Keyboard Instruments)
5. เครอ่ื งต(ี Percussion Instruments)

51

1. เคร่ืองสาย (String Instruments)

เครอ่ื งดนตรีประเภทเครอ่ื งสาย ไดแ ก ไวโอลนิ (Violin) คอื เครื่องดนตรที ่ี
กําเนิดเสียงในระดับสูง เปนเครื่องดนตรีในตระกูล ไวโอลิน (Violin Far) ทั้งหมด 4 ชนิด
คือ ไวโอลิน วิโอลา เชลโล และคอนทราฮารป (Harp) เครื่องดนตรีประเภทเครื่องสาย
ซ่งึ แตกตางจากเครอ่ื งสายประเภทอืน่ ๆ คือ การขึงสายจะไมผานกลองเสียง (Sounding Board)
เหมือนเครอ่ื งดนตรีชนดิ อืน่ ๆ เชน กตี าร ไวโอลนิ หรือเปยโน โครงสําหรับขึงสายมีลักษณะเปน
รูปสามเหล่ียมโคงงอเล็กนอย เพ่ือใหเกิดความสวยงาม ปกติจะเลนดวยการดีดที่สาย คุณภาพ
เสียงของฮารปมีความแจมใส กวาเสียงของเปยโน ใชแสดงความสดช่ืนแจมใส แมนโดลิน

52

(Mandolin) เปนเคร่ืองดนตรีประเภทเครื่องสายที่กําเนิดเสียงในระดับเสียงสูง ผูเลนจะใช
เพล็คทรัม หรือปคดีดไปที่สาย ในลกั ษณะดีดข้นึ ลงติดตอกันอยางเร็วเพ่อื ใหเกิดเสียงส่นั รัว กีตาร
(Guitar) เคร่ืองดนตรีประเภทเคร่ืองสาย เลนโดยวิธีการดีด เกี่ยว ดึง หรือ กรีดสายบนสาย
กีตาร อาจใชน้ิวหรือเพล็คทรัมก็ได กลองเสียงของกีตารจะคลายไวโอลินขนาดใหญ คอยาว
มีเฟร็ทโลหะ คั่นอยู 5 สาย และมีหมุดยึดสายที่ปลายคอกีตาร สายของกีตารมีท้ังทําดวยโลหะ
และไนลอ น แบนโจ (Banjo) เปน เครอื่ งดนตรีประเภทเคร่ืองสาย เลนดวยวิธีดีดดวยน้ิวมือหรือ
ดดี ดว ยเพลค็ ทรัม (Plectrum) นิยมเลนในกลมุ นักรอง นักดนตรี ชาวอเมริกัน

2. เคร่อื งลมไม( Woodwind Instruments)

เครือ่ งดนตรปี ระเภทเครอื่ งลมไมแบงออกเปน 2 พวก คือพวกขลยุ และป ถา เปน
ประเภทขลยุ จะไมมลี ิน้ เปาลมผา นทอ ในลักษณะของการผิว เชน ฟลทุ ปค โคโล รีคอรเ ดอร ,
ประเภทป ตองเปาลมผา นล้นิ ซึ่งมลี ้ินเดีย่ ว เชน คลารเิ นต แซก็ โซโฟน(แมน ตวั แซก็ โซโฟนจะทาํ
ดวยโลหะ แตจ ัดเปนประเภทเครอ่ื งลมไมมลี นิ้ เดีย่ ว) และประเภทล้ินคู เชน บาสซนู โอโบ เปนตน

53

3. เครอื่ งลมทองเหลอื ง (Brass Instrument)

เครอ่ื งดนตรปี ระเภทเครื่องลมทองเหลือง ทาํ ดว ยโลหะผสมทองเหลือง เสยี งของ
เครอ่ื งดนตรีประเภทนี้เกิดจากการเปาลมผา นทอโลหะ ความยาวของทอโลหะตางกันทําใหร ะดบั
เสียงเปลี่ยนไป การเปลย่ี นความยาวของทอโลหะจะใชล ูกสบู เปนตัวบงั คบั เชน ทรัมเปท คอรเนท็
ทบู า ยูโฟเนยี ม เคร่ืองดนตรีบางชนิดจะใชก ารชกั ทอลมเขาออก เพอ่ื เปลีย่ นความยาวของทอ ลม
เชน ทรอมโบน ลักษณะเดนของเคร่ืองดนตรปี ระเภทน้ี คอื มปี ากลาํ โพงสาํ หรบั ขยายเสียงใหม ี
ความดงั เจิดจา เรามกั เรียกเครอื่ งดนตรีประเภทนรี้ วม ๆ กนั วาแตร ปากเปา เครอ่ื งดนตรปี ระเภท
นที้ ําดว ยโลหะเปน รูปกรวยเรียกวา กาํ พวด (Mouthpiece) ตอเขา กับทอ ลมของเครือ่ งดนตรีนั้น ๆ

4. เคร่อื งลม่ิ น้วิ (Keyboard Instrument)

เคร่ืองดนตรใี นกลุม นี้ มักนิยมเรียกทบั ศพั ทในภาษาอังกฤษวา “เคร่อื งดนตรี
ประเภทคียบอรด” ลกั ษณะเดนของเคร่อื งดนตรีท่อี ยูในกลุม นี้ คือ มลี ิม่ น้วิ สําหรบั กด เพอื่ เปลี่ยน
ระดบั เสยี งดนตรี ลม่ิ นิ้วสําหรับกดน้ันนิยมเรยี กวา “คยี ” เครอ่ื งดนตรีแตละชนิดมจี าํ นวนคียไ ม

54

เทากัน โดยปกตสิ ขี องคยี เปนขาวหรอื ดาํ เชน เปยโน เปน เครือ่ งดนตรปี ระเภทล่ิมน้ิวนยิ มกัน
อยา งกวางขวางกวาเครื่องดนตรี ชนิดอื่นทงั้ หมด เปน เครอ่ื งดนตรปี ระจําบาน ประจําวงคอนเสริ ต
นอกจากเปน เครือ่ งดนตรที ี่จัดวา เปนเอกทางเด่ียวแลว ยงั ใชสาํ หรับคลอเสยี งดนตรชี นิดอ่ืน และใช
คลอเสยี งรองไดด อี ีกดวย เปย โน สามารถเปลย่ี นระดบั เสียงไดท กุ บันไดเสียง มีลิม่ ท้ังหมด 88 ลิม่
นว้ิ สามารถเลนไดท้ังทาํ นอง (Malody) และเสยี งประสาน (Harmony) ในขณะเดยี วกันเสียงของ
เปยโนถอื เปนเสยี งมาตรฐาน ดังนัน้ ในการแตงเพลงจงึ จําเปน ตอ งใชเปยโนเปนหลักในการเขียน
โนตในบันไดเสียงตาง ๆ ฮารปซคี อรด (Harpsicord) แอค็ คอรเ ดียน (Accordion)

5. เครอ่ื งตี (Percussion Instruments)

เคร่ืองดนตรปี ระเภทเครือ่ งตีไดแก เครือ่ งดนตรีทเ่ี กิดเสียงจากการตีกระทบ การสั่น การ
เขยา การเคาะ การตีอาจจะใชไมตีหรืออาจจะใชส่ิงหนึ่งกระทบเขากบั อกี สงิ่ หนึ่งเพอื่ ใหเ กิดเสียง
เครอ่ื งตีกระทบประกอบขนึ้ ดว ยวสั ดขุ องแขง็ หลายชนิด เชน โลหะ ไม หรอื แผน หนังขงึ ตงึ เชน
กลองใหญ (Bass Drum) กลองเลก็ (Snare Drum) ทมิ ปานี (Timpani) คองกา (Konga)
บองโก (Bongo) แทมบรู ิน (Tambourine) กิง๋ (Triangle) มาราคา (Maraca) คาบาซา
(Cabasa) เคาเบลล (Cowbell) กลองชดุ (Drum set) ฉาบ (Cymbal) ระฆังราว (Tubular
Bells) มารมิ บา (Marinba) ไซโลโฟน (Xylophone) ไวบราโฟน (Vibraphone)

55

เรอ่ื งที่ 2.3 ประวัติและความเปน มาของเพลงสากล
เพลงสากลแบงออกได 12 ประเภทดงั นี้

1. เพลงศาสนา
เพลงศาสนาหรือดนตรศี าสนา (Church music หรอื Sacred music) เปน เพลงประเภทขับ
รองที่มีเน้อื รองเกีย่ วกับศาสนาโดยเฉพาะ มีท้ังประเภทท่ขี บั รอ งเดี่ยว และ ขับรอ งประสานเสียง
อาจประกอบดนตรี หรือไมก็ได เพลงศาสนามีหลายชนดิ เชน

แคนตาตา (Cantata) เปน เพลงรอ งส้ัน ๆ เน้อื รอ งเปน เรอื่ งเกยี่ วกบั ศาสนา ซ่งึ มี
ท้ังชนิดท่ใี ชรองในโบสถ และรองตามบา น

ฮมี น (Hymn) คอื เพลงสวดทีเ่ ก่ียวกบั ศาสนา มลี ักษณะเปนบทกลอน รองเพอื่
ศาสนาเพยี งอยา งเดยี ว

แมส (Mass) คือบทรอ งในศาสนาคริสต นิกายโรมนั คาทอลคิ รองแบบประสาน
เสียงเพ่ิงมีดนตรีประกอบเม่อื ศตวรรษที่ 17

โอราโทริโอ (oratorio) เปน เพลงสวดท่นี าํ เนอื้ รอ งมาจากพระคมั ภีร มที งั้ รอ ง
เดีย่ ว รอ งหมู และมดี นตรีวงใหญประกอบตวั อยา งเพลง Oratorio Hallelujah From Messiah
Haydn

แพสชน่ั (Passion) เปน เพลงสวดที่มีเนอื้ หา เนอ้ื เพลงเกยี่ วกบั ความทกุ ขย ากของ
พระเยซู

รเี ควย่ี ม (Requiem) เปน เพลงสวดท่เี ก่ยี วกับความตาย รอ งในโบสถโรมนั คาทอ
ลิคในพิธฝี ง ศพ หรอื วนั ครบรอบแหง ความตาย หรือวันรวมวิญญาณของศาสนาคริสต

2. เพลงท่ีใชขับรอ งในละครอปุ รากร หรือละครโอเปรา
เปน ละครชนดิ หน่งึ ทีแ่ สดงโดยใชก ารรอ งเพลงโตต อบกนั ตลอดท้ังเรื่อง มกี ารรองดงั น้ี

อาเรยี (Aria) เปนเพลงขบั รอ งทรี่ อ งราํ พันแสดงความรูส กึ ทางจิตใจอยางลกึ ซ้ึง
เปน การขับรองเดย่ี วโดยมีเครอื่ งดนตรีประกอบ

คอรสั (Chorus) เปน เพลงขบั รอ งหมู อาจเปน เสียงเดียวกนั หรือคนละเสยี งก็ได
คอนเสริ ทไฟนอล (Concert Final) เปนเพลงขบั รองหมู ใชขับรองตอนเรา
ความรสู ึกสดุ ยอด
เรคซิเรทพี (Recilative) เปน การขับรอ งกงึ่ พูด การพูดน้ีมลี ลี าลัษณะของเสยี ง
สูง ๆ ต่ํา ๆ คลายกับการขบั เสภาของไทย

56

3. เพลงลีลาศ
ไดแกเ พลงทุกชนิดทใี่ ชในการเตนรําลีลาศได เชน เพลงแทงโก วอลท ชาชา ชา ฯลฯ มีทั้ง

ชนดิ ขับรองและบรรเลง
4.เพลงชาวบา น
เพลงชาวบา นโดยมากเปน เพลงงา ย ๆ การแตงก็ไมม ีการบันทึกไวเ ปนโนต รองตอ ๆ

กันจนจาํ ได มีทาํ นองซ้าํ ๆ กนั หลายตอ หลายทอนในเพลงแตล ะเพลง คลายเพลงเตน กํารําเคยี ว
ของไทย

5. เพลงตะวนั ตก
หมายถงึ เพลงท่ีขับรองกันในภาคตะวันตกของสหรฐั เทานัน้ พวกทบ่ี ุกเบิกในการรอ งคือ
พวกกรรมกรรถไฟ พวกโคบาล พวกพเนจร เพลงตะวนั ตกนับไดวา เปนเพลงอเมริกนั แทเพราะเกิด
ในอเมรกิ า และเกดิ จากสิ่งแวดลอ มและจติ ใจของคนท่อี ยอู เมริกา
6 เพลงแชมเบอรมวิ สกิ (Chamber music)
สวนมากเปนเพลงบรรเลงดว ยเครอื่ งดนตรี ต้ังแต 3 - 7 คนขึน้ ไป แตบางคร้ังกม็ ีการรอ ง
แทรกอยูบา ง เปนเพลงสาํ หรับฟง ใหอารมณผ อนคลาย เพลงแชมเบอรมวิ สกิ มกั จะตอ ง
ประกอบดวยนกั ดนตรฝี มอื เยยี่ ม เพราะถาใครเลนผดิ พลาดไปคนฟงกส็ ังเกตได
7. เพลงกลอ มเดก็ (Lullaby)

เปนเพลงทเี่ กดิ จากแรงดลใจภายในตวั แม เพือ่ กลอมลูกใหห ลบั แตแ ลวก็กลายเปน
ทํานองอันไพเราะไป เพลงกลอมเดก็ แทบทุกเพลงจะมที ํานองชา ๆ

8. เพลง (Sonata)
เปน เพลงท่แี ตง ขน้ึ ใหเลนดว ยเครอ่ื งดนตรีหนงึ่ หรอื 2 ชิ้น ซ่งึ โดยมากมกั จะเปน

ไวโอลนิ กบั เปยโน โดยมากเปนเพลงชา ๆ เลน ใหเขา กับบรรยากาศในขณะที่ศิลปน กําลังแตงเพลง
นนั้ ๆ เชนเพลง moonlight Sonata ของบีโธเฟนแตงขน้ึ เม่ือมีแสงจันทรส องลอดเขา มาทาง
หนา ตางเปน ตน

9. เพลงพาเหรด (March)
ไดแ กเพลงซ่ึงมีจังหวะเนนหนกั เบา โดยมากเพื่อประกอบการเดนิ แถวของพวก

ทหาร หรอื เพอื่ ประโยชนในการปลุกใจ ฟง คึกคัก ตนื่ เตน เพลงเดนิ น้ีเรียกวา Military March
มเี พลงชนิดหนงึ่ มจี งั หวะชา ใชในการเดนิ ขบวนแห โดยเฉพาะการแหศ พ เรยี กวา Processional
March

57

10. เพลงแจส (Jazz)
เพลงแจสเปนเพลงอเมริกนั แทอีกชนิดหนงึ่ ลักษณะสําคัญของเพลงแจส คือ

การมี Syncopation (ซินโคเปชั่น) หมายถงึ การเนนจงั หวะทีจ่ งั หวะยก มากกวา จังหวะตก
โดยมากเพลงแจสจะเปน เพลงท่ีมเี สยี งอกึ ทกึ อยูไมน อย แตเ พลงแจส ทเี่ ลนอยา งชา ๆและนมุ นวลก็
มีเชนกัน เพลงแจส รนุ แรกเกิดขึ้นทางภาคใตของสหรัฐอเมรกิ าโดยพวกชนผิวดาํ ท่ี เปนทาส เพลง
แจสท่ีเกิดทางใตน ้มี ีช่ือเรยี กวา Dixieland Jazz เพลงแจสไดร บั การพัฒนาปรับปรงุ ขนึ้ มาจนกลาย
มาเปน เพลง Blue ลกั ษณะของเพลง Blue นีจ้ ะเลนอยางชา ๆ เนิบนาบ

11. เพลง Program music
สาระสําคัญของเพลงประเภทนี้คือการพยายามเลาเรื่องหรือบรรยายภูมปิ ระเทศ

ดว ยเสียงดนตรี แตความพยายามนกี้ ม็ คิ อยสาํ เรจ็ นัก จงึ มกั จะตอ งมกี ารแจกบทความเลา เรื่อง
นิยายหรอื ภาพน้ัน ๆ ใหผูฟง ไดทราบกอนฟง แลวผูฟง จะจนิ ตนาการหรอื นึกภาพจากเสยี งดนตรี
อกี ที

12. เพลงอมตะ (Immoral song)
หมายถึง เพลงใด ๆ กไ็ ด ท่ีไดรับการยอมรบั ยกยอ งวา มีความไพเราะ และเปน ท่ี

นิยมอยทู ุกยุคทุกสมัย หรือ เปนท่ีนิยมรจู กั ฟง ไพเราะอยูเสมอไมว า เวลาใด ยคุ ใด สมัยใด เชน
เพลงบวั ขาว แสงทิพยของไทย

เรือ่ งที่ 2.4 คณุ คา ของดนตรสี ากล

ดนตรมี คี ณุ คา ตอ มนษุ ยอ ยางไร
ดนตรีเปน ส่ือท่ีตอบสนองตอ ธรรมชาติโดยตรงและสรางความสุขใหกับมนุษย เราสามารถ
นําดนตรมี าใชในการชวยสง เสรมิ พฒั นาการในดา นรางกาย อารมณ จติ ใจ สงั คม และสตปิ ญญาได
ดงั น้ี
1. ดนตรชี วยพฒั นาทางดา นรา งกาย การเคลื่อนไหวรา งกายตามเสียงดนตรอี ยางมี
ความสขุ สนกุ สนาน ซง่ึ การเคล่ือนไหวดงั กลาว จะเปนการชว ยใหก ระดูกและกลา มเนื้อแข็งแรง
2. ดนตรีชวยพฒั นาทางดา นอารมณและจติ ใจ ดนตรีที่มจี งั หวะชาจะทาํ ใหม นุษยมี
อารมณผอ นคลาย สงบ มสี มาธิ และชว ยกลอ มเกลาจติ ใจใหอ อนโยน ในขณะท่ดี นตรีที่มีจงั หวะ
เร็ว จะทาํ ใหมีอารมณแจม ใส และมจี ิตใจที่เบกิ บาน
3. ดนตรชี ว ยพฒั นาทางดา นสงั คม กจิ กรรมดนตรีแบบกลุมคอื การไดท าํ กจิ กรรมดนตรี

58

รว มกับผอู ่ืน เชน การรองเพลง เตนระบาํ รําละคร หรือ การตง้ั วงดนตรี เลนกับครอบครัวหรอื
ผอู ื่น ชวยใหมนษุ ยร จู กั การปรับตวั เขา กับผูอ นื่ และไดเรียนรกู ารทาํ งานรว มกับผูอ ่ืนไดดีขน้ึ

สาํ หรับกจิ กรรมดนตรีแบบเดย่ี ว เชน การเลน ดนตรี การรอ งเพลง หรอื การเตนระบาํ
ราํ ฟอนคนเดียวตอหนา คนอ่ืน ชว ย พัฒนาบคุ ลกิ ภาพและสรางความเช่ือมัน่ ในตนเอง

4. ดนตรชี ว ยพฒั นาทางดา นสตปิ ญญา
4.1 ดนตรชี วยพฒั นาทกั ษะทางคณิตศาสตร เชนเพลงท่มี ีเน้อื หาเกี่ยวกบั เรื่องขอ

จํานวน และ การนับ หรือการไดหดั อา นโนตดนตรี
4.2 ดนตรีชว ยพฒั นาทักษะทางดา นวทิ ยาศาสตร เชนเพลงทีม่ ีเนอื้ หาเกี่ยวกบั

ธรรมชาตจิ ากเน้ือเพลงท่เี ก่ยี วกบั สัตว ตน ไม รงุ กินน้าํ พระจันทร ดวงดาว
4.3 ดนตรีชวยพัฒนาทักษะทางดานภาษาและการออกเสยี ง ไดเ รียนรูคําศพั ท

ตางๆทงั้ ภาษาไทยและภาษาตางประเทศผา นทางเน้อื เพลง
4.4 ดนตรีชวยพฒั นาความคิดสรา งสรรค เชนการคดิ ทา เตนประกอบ การแตงเน้ือ

หรอื ทํานองเพลง ตลอดจนการจินตนาการตามเนื้อหา หรอื ทาํ นองของเพลง

เร่อื งที่ 2.5 การสบื สานภูมปิ ญญาทางดนตรสี ากล
กระบวนการการอนุรกั ษ และสบื สานภูมิปญญาทางดนตรสี ากล สามารถทําไดดังน้ี
1. ศึกษา คนควา การวจิ ัย และเก็บขอมลู ดนตรีสากลและดนตรีทองถ่ิน ท้งั ทมี่ ีการ

รวบรวมไว เพือ่ เปนขอมลู และเผยแพรเพอ่ื ใหเกดิ การมองเหน็ คุณคา ทําใหเ กิดการยอมรบั และ
นําไปใชป ระโยชนอยางเหมาะสม ตอไป

2. สง เสริมใหท ุกคนเหน็ คุณคา รว มกันรักษาเอกลกั ษณรูปแบบทางดนตรสี ากลและดนตรี
สากลในทองถนิ่ เพอื่ สรา งความเขาใจและมั่นใจแกป ระชาชนในการปรบั เปลย่ี นและตอบสนอง
กระแส วฒั นธรรมอ่ืนๆ อยางเหมาะสม

3. รณรงคใ หป ระชาชนและภาคเอกชน ตระหนักในความสําคัญ ของดนตรสี ากลใน
ประเทศไทยวา เปนเรื่องท่ีทุกคนตอ งใหก ารรับผดิ ชอบรวมกัน

4. สง เสริมและแลกเปล่ียนวัฒนธรรมดนตรภี ายในประเทศและระหวา งประเทศ
5. สรา งทศั นคติ ความรู และความเขา ใจวาทกุ คนมหี นา ทีเ่ สรมิ สรา ง ฟน ฟู และการดแู ล
รักษาดนตรีสากลในฐานะทีเ่ ปนสมบัตขิ องมนุษยชาติ
6. จัดทาํ ระบบเครือขายสารสนเทศ(อินเตอรเ น็ท) ทางดา นดนตรีสากลในทองถนิ่ ในดาน
การอนรุ ักษภ ูมปิ ญ ญาทางดนตรสี ากลไว

59

7. ปลูกฝง ทัศนคตทิ ่ดี ีตอ ดนตรีสากลใหแ กกลุมเดก็ เยาวชน
8. ปรับปรงุ ผสมผสานวฒั นธรรมดนตรสี ากลแบบดังเดิม กบั วัฒนธรรมเพลงประจําทอ งถ่นิ
9. เผยแพรค วามรดู านดนตรสี ากลในสือ่ ตา งๆเชน ส่ือ วทิ ยุ โทรทัศน อินเตอรเน็ตเพ่อื ให
ทกุ คนมโี อกาสไดส มั ผสั หรือทําความรจู กั กบั เคร่ืองดนตรสี ากลมากข้นึ

60

กจิ กรรมทายบทที่ 2
กิจกรรมที่ 2.1
ใหผูเ รียนศกึ ษาเนื้อหาจากเรอ่ื งดนตรสี ากล แลวเขียนตอบคําถามในชอ งวา งทีก่ าํ หนด
(ขอละ 0.5 คะแนน 10 ขอ รวม 5 คะแนน)

1. เคร่อื งดนตรีประเภทแรก ๆ ของโลกเปนเครอ่ื งดนตรีประเภท
............................................................และเครือ่ งดนตรีสากลทช่ี าวตะวนั ตกสรา งขึน้ ในยคุ
แรก ๆ คอื ……………………………………

2. บอกลกั ษณะของรูปแบบของดนตรียุคกลาง
……………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………..
.............................................................................................................................................

3. บอกลกั ษณะของรูปแบบของดนตรียุครีเนซองค
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................

4. บอกลกั ษณะของรปู แบบของดนตรยี คุ บาโรค
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................

5. บอกลกั ษณะของรปู แบบของดนตรียุคคลาสสิค
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................

61

6. บอกลักษณะของรูปแบบของดนตรียุคโรแมนติก
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................

7. บอกลกั ษณะของรูปแบบของดนตรยี ุคอิมเพรสช่นั นสิ ตคิ
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................

8. วงดนตรกี ลับมาเปนวงเลก็ แบบเชมเบอรมิวสกิ ไมนิยมวงออรเคสตรามกั มกี ารใช
อิเลก็ ทรอนกิ ส เปน ลักษณะของดนตรยี ุค
..............................................................................................................

9. วงดนตรีท่นี ิยมในขบวนแหและสวนสนามคอื ………………………………………………......
10. โมสารท และบีโทเฟนเปน นกั แตงเพลงในยุค

................................................................................

กิจกรรมท่ี 2.2
1. ใหผเู รยี นแยกกลุมเครื่องดนตรีสากลในภาพโดยใสหมายเลขตามประเภทดงั นี้
1. เคร่อื งสาย (String Instruments)
2. เครอ่ื งลมไม (Woodwind Instruments)
3. เครอ่ื งลมทองเหลือง (Brass Instruments)
4. เครอ่ื งลิ่มน้วิ (Keyboard Instruments)
5. เครื่องตี (Percussion Instruments)

หากผูเรยี นแยกถูกทกุ กลุม ให 2 คะแนนหากแยกกลมุ ถกู 3 กลมุ 1 คะแนนหากถกู นอยใหผเู รียน
กลบั ไปทบทวนในหนังสือเรยี นแลว กลบั มาทํากจิ กรรมนีอ้ กี คร้งั

62

2.ใหเ ขยี นบอกประเภทเพลงสากล 12 ประเภท พรอมลกั ษณะเดนของแตละประเภท
หากผเู รียนเขียนได 10-12 ประเภทให 3 คะแนน เขียนได 9-10 ประเภทให 2 คะแนน

เขียนได 7-8 ประเภทให 3 คะแนน หากถูกนอย ใหผูเรียนกลับไปทบทวนในหนังสือเรียนแลว
กลบั มาทาํ กจิ กรรมนี้อีกครง้ั

..............................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................

63

..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................

64

บทท่ี 3
นาฎศลิ ปส ากล

เรื่องท่ี 3.1 ประวตั ิและความเปน มาของนาฏศลิ ปส ากล

การกําเนดิ ของนาฏศลิ ปโลกหรอื นาฏศิลปส ากลเกิดขึ้นจากอะไร
การกําเนิดของนาฏศิลปโ ลก หรือนาฏศิลปสากลเกดิ ขึน้ จาก 2 ส่งิ คอื จากธรรมชาติ และความ
เชือ่ ถือศรทั ธาในสง่ิ ศกั ดส์ิ ทิ ธิ์ทัง้ หลาย ดงั นี้

นาฏศิลปก ําเนดิ จากธรรมชาติ เรม่ิ จากมนุษยรูจกั การเตน ราํ จากการเลยี นแบบการ
เคล่ือนไหวของส่งิ มีชวี ติ ในโลกท้ังจากสัตว พชื และมนุษยด ว ยกันเอง เชน การรอ งและเตนของคน
ปา บางเผา เปนตน จากนัน้ ไดมีการพัฒนาทา ทางและการขยบั เย้อื นรา งกายตามความรูส กึ ของ
มนษุ ยที่แสดงถึงอารมณ เชน ดีใจ เสียใจ โกรธ หวิ โหย และอิริยาบถตาง ๆ ของมนษุ ยตามความ
เปน จริง ซงึ่ เปน ท่มี าของการแสดงละครที่เรม่ิ ตน จากละครพูด โดยการพดู ทาํ ทาทางการ แสดง
อารมณต าง ๆ และการสวม เคร่ืองแตงกายตามบทละคร ซ่ึงเปนเรอ่ื งราวท่ีมาจากชีวติ จริงของ
มนุษย แตกตางกันไปตามความเชือ่ คานยิ ม และอารยธรรมของแตล ะชนชาติ

นาฏศิลปก าํ เนดิ จากความเช่ือถือศรัทธาในสิง่ ศกั ดิ์สทิ ธิ์
มนุษยมสี ญั ชาตญาณแหง ความกลัว จงึ ทําใหมนุษยพ ยายามหาสิ่งยึดเหนย่ี วจติ ใจ ดวยการ
นบั ถอื สิ่งศักดสิ์ ทิ ธิ์ เทวดา เทพเจา และอาํ นาจลล้ี ับตา ง ๆ โดยมีการเซน ไหวบูชาใหส่งิ ศักดส์ิ ทิ ธ์ิ
คุม ครองใหปลอดภยั หรอื ออ นวอนขอใหสงิ่ ศักดิ์สิทธ์ิชวยดลบนั ดาลใหสมปรารถนา เชน พธิ บี ูชา
ยญั ของชนเผาตา ง ๆ ในดินแดนตะวันตกเมอ่ื อดีตกาล ซงึ่ จะมกี ารบรรเลงดนตรพี นื้ เมอื งและ
เตนรําประกอบ เปนสิง่ เรม่ิ ตนของนาฏศิลปท เี่ กดิ จาดความศรัทธา

เร่ืองที่ 3.2 ประวัตนิ าฏศิลปตะวนั ตก
นาฏศลิ ปใ นสมยั กรกี เกดิ จากอะไร
ในสมยั กรกี โบราณ เริ่มตน จากการแสดงเรอื่ งราวเก่ียวกบั เทพเจาไดโอนซี สุ (Dionysus)

ซึ่งเปนเทพเจา แหงความอุดมสมบรู ณข้ึนในเทศกาลบูชาเทพเจาองคนี้ จดั ข้ึนปล ะครงั้ จากนัน้ ก็มี
การพฒั นาเปน ละครเกยี่ วกับเรื่องของมนษุ ย ซง่ึ ยังมแี กน เรอื่ งเก่ยี วกับความเชื่อทางศาสนา และ
ศิลปวฒั นธรรม ประเภทของละครในสมยั กรีกมีทง้ั ละครโศกนาฏกรรม และสขุ นาฏกรรม ซ่งึ ใช

65

นกั แสดงผชู ายท้งั หมดเพียง 3 คนแสดงเปนตวั ละครหลาย ๆ ตัว ดว ยการเปลยี่ นหนา กากไป
เร่ือย ๆ

นาฏศิลปในสมยั โรมนั
ในสมยั โรมนั เรม่ิ จากนํารูปแบบของละครกรกี โบราณ ในเรื่องพิธกี รรมทางศาสนาที่
เกยี่ วกับการบชู าเทพเจา ตอมากไ็ ดมกี ารปรบั ปรุง โดยเพ่ิมการเตนรําและใชท าทางแสดงอารมณ
มากขน้ึ ตวั ละครมลี ักษณะของสามัญชน ทีเ่ นน การแสดงแบบตลกโปกฮาตามแนวละครประเภท
สุขนาฏกรรมมากขึน้ รวมทง้ั มีการยกเลกิ การใสห นา กากแบบละครกรีกในตวั ละครตลกจึงทําให
นักแสดงสามารถแสดงอารมณภายในและความสามารถในการแสดงไดมากขนึ้
เหตุทนี่ าฏศิลปแ บบละครสมัยโรมนั ถึงไดส้นิ สดุ ลง
เนอื่ งจากละครสมัยโรมนั สว นใหญเ ปน ประเภทสุขนาฏกรรมท่ีไมค อยไดแ กนสาร และไมไ ด
มีวตั ถปุ ระสงคเ พือ่ รบั ใชเ ทพเจา จงึ ทําใหศ าสนจกั รแหงกรุงโรมไดอ อกคาํ ส่งั หา มไมใ หค นไปดลู ะคร
จนในทส่ี ดุ โรงละครทกุ โรงในกรุงโรมตองปด ลง

ละครแพนโทไมน (Pantomine)
ละครแพนโทไมน (Pantomine) หรอื ละครใบ ในอังกฤษทีเ่ ปน การแสดงละครท่ีมีดนตรี
และการเตน ราํ ประกอบ จนมาถงึ ในศตวรรษท่ี 20 ตอนตน รูปแบบการแสดงละครเรมิ่ หันเขา สู
การสะทอนสภาพความเปนจริงในสงั คมโดยแสดงละครตามแบบชีวติ จริงมากยิง่ ขน้ึ จากนน้ั จงึ
พฒั นามาเปน ละครในยุคปจจบุ ัน

เรอ่ื ง 3.3 ประวตั ินาฏศลิ ปต ะวันออก

นาฏศิลปจีน ประวตั คิ วามเปนมาเหมือนนาฏศลิ ปตะวันออก เกิดจากการประกอบพิธี
ทางไสยศาสตร จนพฒั นามาเปนละครแบบตางๆทัง้ ในราชสาํ นัก และของชาวบา น จนทา ยท่ีสุด
เกดิ เปนอปุ รากรจีน หรอื ง้ิว นบั เปนศิลปะท่มี แี บบแผนระดับชาติท่ีชาวจนี ไดพฒั นาสงู สดุ
และอนุรักษมาเปน เวลาหลายรอ ยป จนมลี กั ษณะเปนศิลปะประจําชาติ นอกจากนน้ั นาฏศลิ ป
ของจีนมมี ากมาย เชน ละครใบ ละครตลก การขบั กลอม การเลานทิ านประกอบดนตรี เพลง
พืน้ บา น

66

นาฏศิลปจ ีนประจาํ ชาตจิ ีน
นาฏศลิ ปประจําชาตจิ นี คอื อุปรากรจนี หรอื งิ้วที่เปนแบบมาตรฐานคอื งิว้ ปก กงิ่ ซง่ึ
องคการยเู นสโกยกระดับใหเ ปน “มรดกโลก”เปนการแสดงศลิ ปะดา นดนตรี การขบั รอ ง นาฏลลี า
การแสดงอารมณ ศิลปะกายกรรมภาษาจีนเรยี กวา “จา จ”ี้ เชน การตอ สู ผูแ สดงจะตอ งมนี ํ้าเสยี ง
คุณภาพและมคี วามอดทนสงู ดว ย

องคป ระกอบของอปุ รากรจนี ประกอบดวยสิ่งตา งๆ ดงั นี้

บทบาทตัวละคร ตัวละครชายกบั หญงิ แบง ออกเปน “บแู ละบนุ ” โดย
ประเภททีแสดงบูจะตองแสดงกายกรรม สวนประเภทท่ีแสดงบุนจะเนนท่ีการขับรอง และการ
แสดงอารมณ แตถา แสดงบทบาทที่คาบเกี่ยวกัน จะเรียกตัวละครนั้นวา “บูบนุ ”

เทคนคิ การแสดง แสดงตามทฤษฎกี ารเคลื่อนไหวทุกสว นของรา งกาย
มจี ังหวะสงางามทั้งการเคล่อื นไหวของมือ เทา การเดิน

เครอื่ งแตง กาย แตงตามชดุ ประจาํ ชาติ มชี ุดจกั รพรรดิ ชุดขนุ นาง เคร่อื งทรง
เส้ือเกราะ มงกฎุ จักรพรรดิ หมวกขุนนาง นักรบ รองเทา เปนรองเทาผาพนื้ เรยี บ ผูแสดงแตงหนา เอง
ตามบทบาททีแ่ สดง

ดนตรี และการขับรอ ง เปน สวนประกอบทส่ี ําคัญในการแสดงอุปรากรจนี
ซง่ึ เครือ่ งดนตรีประเภทบนุ ประกอบดว ยเครอ่ื งดดี เคร่อื งสี ทีส่ ําคญั ไดแก ซอปกก่ิง กีตารทรงกลม
คลา ยพระจันทร แบนโจสามสาย ขลยุ ป ออรแ กน แตรจนี สว นเคร่ืองดนตรปี ระเภทบู
ประกอบดวยเคร่อื งดนตรี และเครื่องกระทบ ไดแก กรบั กลองหนงั กลองเตีย้ กลองใหญ ฆอ ง
ใหญ ฆอ งเลก็ ฆอ งชดุ และฉาบ ลกั ษณะการขับรอ งนับวาเปนหัวใจสําคญั เพราะผชู มตองการ
ฟง ความไพเราะของการขับรองเพลงมากกวา การติดตามดูเพอื่ ใหทราบเนื้อรอง

เวที ฉาก และอปุ กรณทใ่ี ชใ นการแสดง สมยั โบราณเวทมี กั สรางดวยอิฐ หิน
เรียกวา “สวนนาํ้ ชา” หรือ “โรงน้ําชา” เวทีชั่วคราวสรา งดว ยไมร ปู สี่เหลี่ยม มหี ลังคา ยดึ ดว ย
เสา 4 ตวั พ้นื เวทีปูดว ยเส่อื หรอื พรม อุปกรณโ ตะ 1 ตัว เกา อ้ี 2 ตัว ไมม ีมา น ดา นหนา ประดับ
ดว ย อาวุธ เชน ดาบ หอก ธนู หลาว ทวน กระบอง

นาฏศิลปญ ป่ี ุน
ประวตั ิของละครญปี่ นุ เร่มิ ตน ประมาณศตวรรษที่ 7 ววิ ัฒนาการมาจากการแสดงระบํา
บชู าเทพเจาแหง ภูเขาไฟ และตอมาญ่ีปุนไดร บั แบบแผนการแสดงมาจากประเทศจนี โดยไดร ับ

67

ผานประเทศเกาหลแี บบแผนการแสดงตางๆ ท่ีปรากฏอยใู นสมยั ปจจบุ นั น้ี ไดแก ละครโนะ ละคร
คาบูกิ บงู กั กุ ละครหุน บุนระกุ ละครชมิ ปะ และละครทาคาราสกุ ะ

ละครโนะ
เปนละครแบบโบราณ มีกฎเกณฑแ ละระเบยี บแบบแผนในการแสดง มากมายในปจจุบนั
ถอื เปนศลิ ปะชั้นสงู ประจาํ ชาติของญปี่ ุน ซง่ึ บทละครโนะมีอยูประมาณ 1,700 เรือ่ ง แตน ําออก
แสดงอยา งจริงจัง 40 เรือ่ งเทา นั้น เนอื้ เร่ืองก็มเี ร่ืองราวตา งๆกนั โดยเปนนิยายเก่ยี วกับนกั รบ
หรอื เรือ่ งความเศรา ของผหู ญงิ ซึ่งเปนนางเอกในเรื่อง
การแตงกาย ลกั ษณะพิเศษ ของละครโนห กค็ อื หนากาก ตัวละครเอกจะสวมหนากาก
ซง่ึ แกะสลกั จากไมอยูต ลอดเวลาและไมเปด เผยใบหนาจรงิ โดยเด็ดขาด หนา กากซ่ึงแสดงใหเหน็ ถงึ
เพศ อายุ ประเภทของตวั ละคร และสีหนา ของตวั ละคร ซึ่งอาจจะเปน หนากากปศาจชายหนมุ
หญงิ สาว ชายแก หญิงแก ตามแตเนอ้ื เรอื่ ง สวนตวั รองจะไมใ สหนากาก
เวทลี ะครโนะ มรี ูปสีเ่ หลี่ยมจตั ุรัส ยาวประมาณดานละ5.4เมตรมีเสามมุ ละตน พ้ืนเวทแี ละ
หลงั คาทําดวยไมส นญ่ปี ุน ซง่ึ วัสดุกอ สรางท่เี ห็นสะดดุ ตาของเวที คอื ระเบยี งทางเดินท่ยี ่นื จากเวที
ทางขวามอื ตรงไปยงั ดานหลังของเวที สว นฝาผนังทางดา นหลังเวทีละครโนะเปนฉากเลือ่ นดว ย
ไมสนญีป่ ุน และบนฉากก็เขียนภาพตน สนอยางสวยงาม
เครือ่ งดนตรีทีใ่ ชประกอบในการแสดงละครโนะน้นั ใชเพียงเครอ่ื งดนตรชี นิดเคาะทจ่ี ะเปน
บางช้ินเทา น้ันเชน กลองขนาดเล็ก (โคทสซึ ึมิ) กลองมือขนาดใหญ (โอสึซึมิ) และกลองตี (ไตโกะ)
และเครือ่ งเปามชี นดิ เดยี ว คอื ขลุย (ฟูเอะ)

ละครคาบกู ิ
คาบูกลิ ะครอกี แบบหนง่ึ ของญป่ี ุนท่ีไดรบั ความนิยมมากกวา ละครโนะ มลี กั ษณะ
เปนการเช่ือมประสานความบนั เทิงจากมหรสพของยคุ เกา เขา กับยุคปจจบุ ันคาํ วา “คาบูก”ิ
หมายถงึ การผสมผสานระหวา งโอเปรา บัลเลต และละคร ซ่ึงมที ้งั การรอง การรํา และการแสดง
ละคร

บูงกั กุ
บูงักกเุ ปน การแสดงท่ีมลี ักษณะเปน การรา ยราํ ที่แตกตางจากการรา ยราํ ของญีป่ ุน
แบบอื่นดงั น้ี

1. จะเนนไปในทางรา ยราํ ลวนๆ มากกวาท่จี ะเนน เนื้อหาของบท

68

2. ทา ราํ บงู กั กุ จะเนนสวนสดั การราํ อันกลมกลนื ไมเ ฉพาะในการราํ คู แมใ นการราํ
เดีย่ วกม็ ี หลกั เกณฑแบบเดียวกัน
ละครหุนบนุ ระกุ
กาํ เนดิ ของละครหุนบุนระกุ นับยอ นหลงั ไปถงึ ศตวรรษท่ี 16 แบบท่ีเปนอยใู นปจจบุ นั ได
พัฒนาขึ้นในศตวรรษที่ 18 การแสดงละครหนุ บนุ ระกุมีเปน ประจาํ ท่โี รงละครบุนระกชุ า ในโอซา
กา และมกี ารแสดงในโตเกียวเปน ครงั้ คราว ตัวหุนประณีตงดงามมีขนาดคร่งึ หนึ่งขององคจ ริงผูที่
ควบคุมใหห ุนเคล่อื นไหวในทาตางๆ นั้นมีถึง 3 คน การแสดงหุนมีการบรรยายและดนตรีซามเิ ซน
ประกอบ ทําใหเกิดภาพแสดงอารมณและความรสู กึ ของมนุษย
ละครทาคาราสกุ ะ
ละครทาคาราสกุ ะ เปน ละครสมยั ใหมคลายละครรอ งยุคใหมข องไทย แตม ีระบาํ ประกอบ
หลายชุด ประชาชนนยิ มดูกนั มาก เพราะมักเปน เรอ่ื งตลก ละครทาคาราสกุ ะนีอ้ าจจะแสดงเปน
เรอื่ งญปี่ ุน หรือเรือ่ งฝรั่งแบบตะวันตก

เรอ่ื งที่ 3.4 นาฏศลิ ปส ากลกบั การพฒั นาสังคม
ประโยชนข องนาฏศลิ ปสากลกบั การพัฒนาสังคม
1. ใชใ นรัฐพธิ ีและราชพิธี
2. ใชใ นการสงั สรรคแ ละการบนั เทงิ ในสงั คม
3. ใชเ พอ่ื การสอื่ สารในสังคมโดยการใชทา ทางการเตนหรอื รายราํ
4. ใชใ นการศกึ ษา ทั้งการศึกษาทางดานศิลปะโดยตรงหรือใชการศึกษาดานอ่ืนๆ
5. ใชเ พอื่ การอนรุ กั ษ และเผยแพรเอกลักษณข องชาติ
6. ใชส งเสริมสขุ ภาพและพลานามัยของคนในสังคมและการแกปญหาท่ีมอี ยใู นสงั คม
7. ใชพ ัฒนาจติ ใจใหล ะเอียดออ นและสรางเสรมิ จรยิ ธรรมในจติ ใจ
นาฏศลิ ปสากลมปี ระโยชนก บั การพฒั นาผเู รยี น
การเรียนนาฏศลิ ปส ากลทําใหเกดิ การพัฒนาแกผ ูเรียน ดงั นี้
1. ทําใหเ ปนคนรน่ื เริงแจม ใส
2. มคี วามสามัคคีในหมคู ณะ
3. สามารถยดึ เปน อาชีพได
4. ทาํ ใหรูจกั ดนตรสี ากลและเพลงตาง ๆ
5. ทําใหเกิดความจาํ และไหวพริบดี

69

6. ชวยใหเปนคนที่มีการเคล่อื นไหวทส่ี งางาม
7. ชว ยในการออกกําลงั กายไดเปนอยางดี
8. เม่ือไดร ับความรูนาฏศลิ ปสากลจนเกดิ ความชํานาญอาจมชี ื่อเสยี งได

เรื่องที่ 3.5 วิธีการเลอื กชมการแสดงนาฎศลิ ป
การเลอื กชมการแสดงนาฏศิลป มีวธิ ีปฏบิ ตั ดิ งั นี้
1. เลือกชมในสงิ่ ที่ไดรับความสนกุ สนานบันเทงิ ใจ
2. เลอื กการแสดงทช่ี ว ยพัฒนาจิตใจ อารมณแ ละสติปญญา
3 เลือกการแสดงและสามารถนําไปปรับใชในชวี ติ ประจําวนั ได
4 เลือกการแสดงท่ีไดฝก ความคิดและจินตนาการไปพรอ มกับการชมการแสดง
5 เลือกการแสดงท่ีใหค วามรูจากการชมการแสดง
6. การศกึ ษาทา เตน หรอื วธิ กี ารแสดงกอ นชมการแสดงจะทาํ ให เขา ใจการแสดงมากข้นึ
8. ศกึ ษาเน้อื รองหรือภาษาของบทเพลงทีใ่ ชใ นการแสดงกอนเขา ชม
9. ทําความเขา ใจการแตงกายของผูแสดงวาเหมาะสมกับบรรยากาศและเรื่องราวในการ
แสดงหรือไม
10. เขาใจบทบาทของตัวแสดงวาตวั แสดงแตล ะตวั เปนใครทําอะไรทีไ่ หน
ในการเขา ชมการแสดงนาฏศลิ ปค วรปฏบิ ตั ติ นอยา งไร
ลกั ษณะและมารยาทของผชู มการแสดงนาฏศิลปที่ดีมดี งั น้ี
1. ไมพ ูดหรือคยุ ในระหวางการแสดง
2. ควรปรบมอื ทุกครง้ั ทก่ี ารแสดงจบ
3. ไมวจิ ารณผ ูแสดงในขณะชมการแสดง
4. ไมสง เสียงโหเม่ือการแสดงจบหรือผูแสดง แสดงผดิ พลาด

เร่อื งที่ 3.6 ลีลาศ
ความเปนมาของลีลาศ
“ลีลาศ” หมายถงึ การเตน เพ่อื ความสนกุ สนานและไดพ บกบั บคุ คลอน่ื ๆ ในงานสังสรรค

หรอื งานราตรีสโมสร การลีลาศมีพื้นฐานมาจากการเตนรําพน้ื เมือง แตจ ากความเปนมาไมมี
หลกั ฐานบง บอกวา การลลี าศเกิดข้ึน แตเปนการเตนราํ เพื่อเปนการประกอบกิจกรรมพธิ ที าง
ศาสนา หรือความเช่อื ตาง ๆ แลวไดม ีววิ ฒั นาการมาเรอื่ ย ๆ ตามวฒั นธรรมประเพณี และความ

70

เปน อยูของชนชาติตา งๆ ที่ไดม ีการพฒั นารูปแบบใหเปน ทา มาตรฐานมากข้ึน เปน รูปแบบสากล
นยิ ม หรือการลลี าศในปจจบุ นั

ลลี าศมีกปี่ ระเภทอะไรบา ง
ลีลาศแบงไดเปน 2 ประเภท คอื
1. การลีลาศแบบมาตรฐาน เปน จงั หวะมาตรฐานสากลนยิ ม แบงเปน 2 รปู แบบ คือ

1.1. การลีลาศแบบบอลรูม (Ballroom หรอื Standard) มี 5 จังหวะไดแ ก
1) วอลซ (Waltz)
2) แทงโก (Tango)
3) สโลว ฟอกซทรอท (Slow Foxtrot)
4) เวียนนีสวอลซ (Viennese Waltz)
5) ควกิ สเตป็ (Quick Step)

1.2 การลีลาศแบบละติน – อเมริกา (Latin-Amarican)มจี งั หวะท่เี ปน มาตรฐาน 5
จงั หวะคอื

1) ชา ชา ชา (Cha Cha Cha)
2) แซมบา (Samba)
3) ควิ บนั รัมบา (Cuban Rumba)
4) พาโซโดเบล (Paso Doble)
5) ไจวฟ (Jive)

2. การลีลาศแบบไมเปน มาตรฐาน พัฒนามาจากการเตน ระบําพืน้ เมือง มี 3 รูปแบบคอื
2.1 แบบละตนิ -อเมริกา เปนลลี าศเพือ่ การเขา สังคมและสนุกสนาน มีจงั หวะตางๆ

เชน จงั หวะ แมมโบ (Mambo) อารเจนตนิ า แทงโก (Argentina Tango)
2.2 แบบอเมรกิ ันสไตล เปนการเตนรํา แบบบอลรูมและละตนิ เชน เดียวกบั

จงั หวะมาตรฐาน แตม วี ิธหี รอื เทคนิคในการเตนท่ีแตกตางไปบา งตามความนิยมของชาวอเมริกัน
เชน จงั หวะ รอ็ กแอนดโ รล (Rock & Roll) และจงั หวะสวิง (Swing)

2.3 แบบโอลดไทมแดนซ เปน ลักษณะลีลาศ ท่ีมวี วิ ฒั นาการมาจากการเตน รําแบบ
โบราณทน่ี ยิ มใชเตนตามงานเล้ียงสงั สรรค โดยจะจับเปน คู แตเ วลาเตน จะเตนพรอ มกันทกุ คู เปน
รูปแบบวงกลมโดยใชจ งั หวะหลายๆจงั หวะในการเตน เชน สวงิ วอลช (Swing Waltz) เปน ตน

71

ประโยชนของการลีลาศ
1. กอ ใหเ กดิ ความซาบซ้ึงในจงั หวะดนตรี
2. กอ ใหเกิดความสนุกสนาน เพลดิ เพลิน
3. เปน กจิ กรรมนันทนาการ และเปน การใชเวลาวา งใหเปนประโยชน
4. เปนกิจกรรมสื่อสัมพนั ธทางสังคม ท่ผี ูชายและผูหญิงสามารถเขา รว มในกจิ กรรมพรอม
กันได
5. ชว ยพฒั นาทักษะทางรา งกาย
6. ชว ยสงเสรมิ สขุ ภาพพลานามยั ทัง้ ทางดา นรา งกายและจิตใจ
7. ทําใหมรี ปู รา งทรวดทรงงดงาม สมสว น มบี ุคลกิ ภาพสงา งาม
8. ชว ยผอ นคลายความตึงเครียดทางดา นรางกาย จติ ใจ อารมณแ ละสังคม
9. ชวยใหรจู กั การเขา สังคม และรูจกั การอยูร วมกันในสังคมไดเ ปน อยางดี
10. ชวยสง เสริมใหมีความเช่อื ม่ันในตนเอง กลา แสดงออกในสง่ิ ท่ดี ีงาม
11. ทาํ ใหมคี วามซาบซง้ึ ในวฒั นธรรมอันดี
12. เปนกจิ กรรมท่กี อใหเกดิ ความคิดริเร่มิ สรางสรรค
13. เปน กิจกรรมท่ีสามารถชวยแกไขขอ บกพรองทางกายได

72

กิจกรรมทายบทท่ี 3
กิจกรรมท่ี 3.1
ใหผูเ รยี นศึกษาเนอ้ื หาจากเรื่องนาฏศิลปสากลแลวตอบคําถามตอไปน้ี
(ขอละ 1 คะแนน รวม 10 คะแนน)

1. การกําเนิดของนาฏศิลปโ ลกหรอื นาฏศลิ ปส ากลเกิดข้นึ จากอะไร
…………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………………………………...
2. อธิบายลกั ษณะเฉพาะของนาฏศิลปใ นสมยั กรีก
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
3. อธบิ ายลักษณะเฉพาะของนาฏศิลปใ นสมัยโรมัน
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
4. ละครแพนโทไมน (Pantomime) คอื อะไรและมีประวัติความเปนมาอยา งไร
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................

73

5. นาฏศิลปประจาํ ชาตจิ ีนคอื อะไร และมีองคป ระกอบอะไรบา ง
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
6. ละครโนคาบูกคิ ืออะไร และใหอธบิ ายรายละเอียดของละครโนะ
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
7. ใหบอกประโยชนข องนาฏศลิ ปส ากลกบั การพฒั นาสังคม
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
8. ใหบอกประโยชนข องการเรยี นนาฏศิลปว าผเู รยี นจะมกี ารพฒั นาอะไรบา ง
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................

74

9. ลีลาศจังหวะมาตรฐานสากลนยิ ม แบง เปน กี่รูปแบบ แตล ะรูปแบบมีจงั หวะ
อะไรบา ง

........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
10. บอกประโยชนของการลีลาศ
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................

75

กิจกรรมท่ี 3.2
ใหผเู รยี นดภู าพการแสดงนาฏศิลปด า นซา ยมือแลว โยงเสนกบั คาํ ตอบดา นขวามือ
(ขอละ1 คะแนน รวม 5 คะแนน)

วอลซ (Waltz)
ละครคาบกู ิ

แทงโก (Tango)
ง้วิ ปก ก่งิ
ละครโนะ

76

กิจกรรมที่ 3.3
ใหผเู รียนสืบคน ขอมูลเรอื่ ง “ประวัติการลีลาศในประเทศไทย” จากแหลงคน ควา ตา ง ๆ เชน
เวบ็ ไซต หอ งสมดุ ฯลฯ และเขียนเปนบันทึกไวดานลา งน้ี
(1 ขอ 5 คะแนน)
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................

77

บทท่ี 4
การออกแบบกับแนวทางการประกอบอาชพี

เรอ่ื งท่ี 4.1 ความหมายและสาขาของอาชพี การออกแบบ
การออกแบบ หมายถึง การรจู กั การวางแผนจัดตัง้ ข้นั ตอนและรจู กั เลอื กใชวัสดุวธิ ีการ

เพ่ือทําตามทต่ี อ งการนั้น โดยใหสอดคลองกับลักษณะ รปู แบบและคณุ สมบัติของวตั ถแุ ตละชนดิ
ตามความคดิ สรา งสรรค

การออกแบบทางศิลปะสามารถนาํ ไปประยกุ ตใ ชในการประกอบอาชีพไดหลายสาขา ดงั นี้
1. อาชพี มัณฑนากรหรือนกั ออกแบบตกแตง(Interior-Decorator)
2. อาชีพออกแบบเครอ่ื งเฟอรน เิ จอร(Furniture-Designer)
3. อาชีพออกแบบเสอ้ื ผา แฟช่นั (Fashion-Designer)

เร่อื งท่ี 4.2. อาชีพมณั ฑนากรหรอื นักออกแบบตกแตง (Interior - Decorator)
ลักษณะอาชพี มณั ฑนากรหรือนกั ออกแบบตกแตง เปน อยางไร
ลกั ษณะอาชพี นี้จะทํางานเกีย่ วกับการออกแบบและตกแตง ภายในอาคารสํานกั งาน อาคาร

อยูอาศัย และบานเรือน ใหเ ปนไปตามความตอ งการของลกู คา ตองทํางานตามขั้นตอน และ
กําหนดเวลาช้ินผลงานตา งๆรวมกบั ผวู า จางโดยมีขน้ั ตอนการทํางานดังน้ี

1. บันทกึ รายละเอยี ด ความตอ งการของลกู คา เพือ่ ออกแบบให ประทบั ใจและไดรสนิยม
ตรงตามความตอ งการของลูกคา

2. ศึกษาโครงสรางของงาน คาํ นวณแบบ ประมาณราคา และเลือกวสั ดตุ กแตงให
ประโยชนสูงสดุ กบั ลูกคา และใหตรงเปาหมายและประโยชนใชสอย

3. สง แบบท่วี าดและเสนองบประมาณใหล กู คาพจิ ารณา
4. เมอ่ื ผานการแกไขดัดแปลงแบบใหส มบรู ณแ ลว จงึ สงแบบใหก บั ชางตางๆเชน ชา งไม
หรือชางเชอื่ มเหลก็ ใหท ํางานตามโครงสรางท่อี อกแบบไว
5. ปฏบิ ัตงิ าน และประสานงานกบั ระบบและหนวยงานท่เี กย่ี วขอ ง
6. ใหคําปรกึ ษาแนะนาํ แกชางเพือ่ ใหการออกแบบเปนไปตามเงือ่ นไขสัญญา

78

สภาพการจา งงาน
มณั ฑนากรทีร่ ับราชการจะไดรบั เงินเดอื นตามวุฒกิ ารศกึ ษาถาทาํ งานกบั ภาคเอกชนจะ
ไดรบั เงินเดอื นขึ้นอยกู บั ฝม อื และประสบการณใ นการฝก งาน ขณะท่ีกําลังศึกษาอยูแ ละไดรบั
สวสั ดกิ ารตามทีก่ ฎหมายแรงงานกําหนด และสิทธิประโยชนอนื่ เชน โบนสั ขึ้นอยูกับผล
ประกอบการ
สภาพการทาํ งาน
การปฏบิ ัตงิ านการออกแบบ สว นมากตองทํางานท้ังในและนอกสาํ นักงาน เชน ในอาคาร
ในสถานที่กาํ ลังตกแตงอาจตองใชคอมพิวเตอรและโปรแกรมชว ยในการออกแบบ
คณุ สมบตั ิของผปู ระกอบอาชีพ
ผปู ระกอบอาชพี มัณฑนากรหรือนักออกแบบตกแตง ตองมีคณุ สมบตั ิดงั นี้
1. มคี ุณวฒุ ิการศกึ ษาระดับปรญิ ญาตรี คณะสถาปตยกรรมศาสตร สาขาตกแตง ภายใน
หรอื มปี ระสบการณใ นดานการออกแบบตกแตง
2. มคี วามคิดสรา งสรรค ผลติ ผลงานท่ีไมเหมือนใคร เปนคนมคี วามละเอยี ดรอบคอบ
3. มคี วามสามารถในการรจู กั ประยุกตใ ชวสั ดุทมี่ ีในประเทศ เพอื่ แสดงเอกลกั ษณแ ละ
ประโยชน ใชส อยสูงสดุ
4. มที ักษะในการใชโ ปรแกรมคอมพวิ เตอรในการชวยวาดรปู หรอื ออกแบบหรอื มี
ความสามารถสงู ในการเขียนภาพหรอื ออกแบบ
5. มีระเบยี บวินยั เขา ใจถึงการบรกิ ารทางธุรกจิ
6. มีมนุษยสมั พันธที่ดี ใหความรว มมือกบั ทมี งานดี และมคี วามสามารถในการประสานงาน
7. มีวสิ ัยทัศนก วา งไกลและปรบั ปรงุ ความรูค วามสามารถอยตู ลอดเวลา
8. รแู หลงขอ มูล หรอื แหลง ผลติ และจําหนายวัตถุดิบเพอ่ื ซ้อื หาวตั ถุดิบมาใชในผลงาน
9. ออกแบบตกแตง ภายในอาคารบา นเรอื นใหถกู หลกั และตรงตามความตอ งการของ
ผบู ริโภค และเพอ่ื ความปลอดภยั ประหยัดเหมาะสมกบั ภาวะสังคมและเศรษฐกิจในยุค
อาชีพทเี่ กี่ยวเนอื่ ง
นกั ออกแบบเฟอรนิเจอร หรอื อปุ กรณต า งๆ นักออกแบบกราฟก ครู -อาจารย ในคณะ
สถาปต ยกรรมของสถาบันการศกึ ษาตางๆ

79

เร่อื งที่ 4.3 อาชีพออกแบบเครื่องเฟอรน ิเจอร (Furniture - Designer)
ลักษณะอาชพี ออกแบบเครอื่ งเฟอรน เิ จอร
ผปู ระกอบอาชพี น้ีจะทําหนา ทอ่ี อกแบบและสรา งแบบเคร่อื งเฟอรน ิเจอรห รอื เครือ่ งเรอื น

ประเภทตา งๆ เพ่ือนํามาผลติ เปนเชงิ อุตสาหกรรม และเชงิ พาณชิ ยกรรมโดยการใชว สั ดุทีแ่ ตกตา ง
กนั นาํ มาผสมผสานกันเพอ่ื ใหเ กดิ ความสวยงามและประโยชนใ ชส อย

ลกั ษณะอาชพี
ผปู ระกอบอาชีพนกั ออกแบบเครือ่ งเฟอรนิเจอรจะปฏบิ ตั ิงานตามข้ันตอน ดังน้ี
1. ออกแบบผลติ ภณั ฑ โดยอาจใชกราฟก คอมพวิ เตอรเ ขาชว ยในการออกแบบ เพือ่ ใหภาพ
ออกมามีมิติ และสมบูรณแบบเสนอผวู าจางหรือลกู คา พจิ ารณา
2. สรางแบบจําลองและทดลองทาํ ผลติ ภัณฑตนแบบโดยผสมผสานวัสดทุ องถิน่ ที่แตกตา ง
กันซง่ึ มีความแข็งแรงและทนทานโดยคํานึงถงึ ประโยชนใ ชสอยสงู สุด และตรวจสอบการทดลองใช
3. เขียนเทคนิควธิ กี ารประกอบแบบ ระบบพกิ ดั พรอมท้งั ขน้ั ตอนในการปฏบิ ตั ใิ นโรงงาน
4. ประมาณการตนทนุ คา ใชจา ย เพื่อใหม ีราคายอ มเยาสาํ หรับผูใช
สภาพการจางงาน
ผูประกอบอาชพี นักออกแบบเครอ่ื งเฟอรนเิ จอร ทมี่ ีความสามารถจะไดร บั คา ตอบแทนเปน
เงินเดอื นตามความสามารถและวฒุ ิทางการศกึ ษา มีสวัสดิการอยา งนอ ยตามกฎหมายแรงงาน สว น
โบนสั และผลประโยชนอยางอื่น ขนึ้ อยูก บั ผลกาํ ไรของผูป ระกอบการ
ผูป ระกอบอาชีพนกั ออกแบบเครือ่ งเฟอรนิเจอรโดยปกตทิ าํ งานวันละ 8 ช่ัวโมง หรือ
สปั ดาหละ 40 - 48 ชั่วโมง อาจตองทาํ งานลว งเวลาวนั เสาร วันอาทติ ย และวันหยดุ เมือ่ มคี วาม
จําเปนเรง ดวน
สภาพการทาํ งาน
สถานท่ที ํางานจะเหมือนสํานักงานออกแบบทวั่ ไปทม่ี ีบรรยากาศของการสรางสรรคง าน
นักออกแบบเครอื่ งเฟอรนเิ จอรจะตองตดิ ตามดคู วามเรยี บรอ ยของงานตนแบบในโรงงานที่ผลิต
คณุ สมบตั ิของผปู ระกอบอาชีพ
ผูที่ประกอบอาชีพนักออกแบบเคร่อื งเฟอรน ิเจอรค วรมีคุณสมบัตดิ ังนี้
1. มคี วามสามารถในการวาดภาพแสดงรูปรา ง (Perspective) หรอื ใชคอมพวิ เตอรชวยใน

การออกแบบ
2. มคี วามรแู ละเขา ใจในจิตวทิ ยาอุตสาหกรรม
3. สามารถเดินทางไปตา งจงั หวดั หรือออกพน้ื ที่ได

80

4. มคี วามเขา ใจในวสั ดุที่นํามาผสมผสานประยกุ ตใ ชออกแบบไดเปนอยางดี โดยใหเขากับ
ทอ งถิน่ และแสดงถึงเอกลักษณของทองถ่นิ นั้นไดอยา งดี

5. สนใจความเคล่อื นไหวของงานออกแบบตางๆ และมคี วามคดิ ริเรม่ิ สรา งสรรคเพือ่ สราง
ผลิตภณั ฑนวตั กรรมใหก บั วงการอุตสาหกรรม

6. มีระเบยี บวินัย และความรบั ผิดชอบสูง
โอกาสความกา วหนา ในอาชพี
นกั ออกแบบเครื่องเฟอรน ิเจอรควรศกึ ษากลยุทธท างการตลาดเพอ่ื ทําธรุ กิจสว นตัว อาจ
สรา งเว็บไซตแสดงสนิ คาท่อี อกแบบใหผูซ อ้ื จากทัว่ โลกเขา ชมและสงั่ ซอื้ ได ควรสง สนิ คาเครือ่ งเรอื น
ไปแสดง ในงานตา งๆ ที่จัดขึ้น
อาชพี ทเี่ กี่ยวเน่ือง
ผสู งออกเฟอรน ิเจอร ผูออกแบบสนิ คาของขวัญ หรอื ของเลน สาํ หรบั เด็ก หรอื ของขวญั งาน
เทศกาลในตางประเทศ สถาปนกิ

เรื่องท่ี 4.4 อาชีพออกแบบเสอื้ ผาแฟชน่ั (Fashion - Designer)
ลักษณะของอาชพี ออกแบบเสื้อผาแฟชนั่
ผูป ระกอบอาชีพนักออกแบบเสอ้ื ผา มีหนาท่ี วเิ คราะห ศกึ ษาวัสดุทน่ี าํ มาออกแบบสง่ิ ทอ

ลายผา และเน้ือวัสดุ เพือ่ ตัดเย็บ และวธิ ีการตัดเย็บ ควบคุมการตัดเย็บใหเ ปนไปตามแบบทอ่ี อกไว
และสามารถใหค ําแนะนําในเรื่องการแกไ ขขอ บกพรองของรูปรา งแตล ะบุคคลโดยมพี น้ื ฐานความ
เขาใจในศิลปะการแตงกายของไทยและการแตง กายแบบตะวันตกยุคตางๆ ตลอดจนเขาใจใน
ขนั้ ตอนการผลิตสามารถนําเทคนิคทางเทคโนโลยีทมี่ ตี อการสรางงานศิลปม าประยกุ ตใช

ลักษณะอาชพี
1. รวบรวมความคดิ ขอ มลู ท่ีเปนสัดสวนจากลูกคาหรอื ผวู าจา ง
2. ศกึ ษารูปแบบงานทมี่ อี ยูถ า สามารถนํากลบั มาใชใ หมห รือดัดแปลงเพื่อลดระยะเวลาการ
ทํางานและตน ทนุ การผลิต ในเวลาเดียวกนั ตองทาํ การคนควา วิจยั ดวย
3. ทําการรางแบบคราวๆ โดยคุมใหอยใู นแนวความคิดดังกลา วใหไดตามความตอ งการ
4. นําภาพท่ีราง แลวใหผูวา จา งพจิ ารณา เพอื่ หาแนวทางในการพฒั นาการผลติ รวมท้ังการ
ใช วตั ถดุ บิ และประเมินราคา

81

5. นาํ ภาพรา งทผ่ี านการพจิ ารณาและแกไ ขแลวมาสรางแบบ (Pattern) วิธที ี่จะตอ งตดั เยบ็
ใน รายละเอยี ด ปก กุน เดินลาย หรอื อดั พลีดแลว นํามาลงสตี ามจริง เขียนภาพและอธิบายวธิ ีการ
ทาํ ใหล ะเอียดและชดั เจนที่สุดเทา ทส่ี ามารถจะทําไดเ พ่ือใหชางทําตามแบบได

6. สง แบบหรือชุดท่ตี ัดเนาไวใ หฝ ายบรหิ ารและลกู คา หรือผวู าจา ง พจิ ารณาทดลองใสเพื่อ
แกไ ขขอบกพรอ งข้ันสดุ ทา ย

7. นําแบบทีผ่ ูวา จา งเหน็ ชอบทาํ งานประสานกับชา งตัดเย็บ ชางปก เพอ่ื ใหไ ดผลงานตามท่ี
ลูกคาตองการ

สภาพการจา งงาน
สําหรับนักออกแบบเสื้อผา แฟชัน่ ทมี่ ีความสามารถและผลงานเมอ่ื เร่มิ ทํางานกับบรษิ ทั ผลติ
และ ออกแบบเสือ้ ผา อาจไดอ ตั ราคาจา งเปนเงินเดอื นสาํ หรับวฒุ ิการศกึ ษาระดับประโยควิชาชพี
และประโยควิชาชพี ชัน้ สูงหรอื เทยี บเทา อาจไดรบั อัตราคา จา งขัน้ ตนเปน เงินเดอื นประมาณ
8,000 - 15,000 บาท
สวนผสู าํ เรจ็ การศึกษาระดบั ปริญญาตรี จะไดรบั เงินคาจา งขนึ้ อยูก บั ฝม อื การออกแบบและ
ประสบการณของนักออกแบบแตละคน มีสวัสดกิ าร โบนัสและสิทธิพเิ ศษอน่ื ๆ ข้นึ อยกู ับผล
ประกอบการของเจา ของกิจการ
สวนมากนกั ออกแบบเสอ้ื ผา หรอื แฟชน่ั จะมีรา นหรอื ใชบ า นเปนรานรบั ออกแบบตัดเสอื้ ผา
เปนของตนเองเปน สว นใหญเน่อื งจากเปนอาชีพอสิ ระท่ีมีรายไดด ี
สาํ หรบั นกั ออกแบบประจาํ หองเสอื้ หรอื รานเสื้อใหญๆ หรือโรงเรยี นสอนตดั เสือ้ ท่มี ีผลงาน
แสดงเปนประจํานน้ั เปน ผทู ีม่ ปี ระสบการณสูงและตองมีผูสนับสนุนคา ใชจา ยในการแสดงผลงาน
และคอลเลค็ ช่นั ของตนเอง
สภาพการทํางาน
ผปู ระกอบการนกั ออกแบบเสื้อผา แฟชั่นในสถานทีป่ ระกอบการผลิตเสื้อผา สาํ เร็จรูปจะ
ปฏบิ ัติหนา ที่เหมอื นในสํานกั สรางสรรคทั่วไปท่คี อ นขางเปนสดั สว น มีอปุ กรณ เครอื่ งใชในการ
ออกแบบ เชน โตะเขียนแบบ หุนลองเสอ้ื ขนาดตางๆ ตามทตี่ ัดเยบ็ ผา กระดาษสรา งแพทเทริ น
และสสี าํ หรับลงสี เพ่ือใหภาพออกแบบเหมือนจริงอาจมเี ครอื่ งคอมพวิ เตอรชว ยในการออกแบบ
และใหสไี ดเ ชนกันหรอื สแกนภาพทว่ี าดแลว ลงในคอมพิวเตอรเ พอ่ื ชว ยใหการนําเสนอตอ ลูกคา
สมบรู ณย่งิ ข้ึนในกรณีผลิตเส้อื ผาสาํ เรจ็ รูปอาจมผี ชู ว ยทาํ งานในการสรา งแบบ (Pattern)

82

คณุ สมบตั ขิ องผปู ระกอบอาชีพ
ผูสนใจในอาชีพนกั ออกแบบเส้ือผาแฟชัน่ ควรมีคณุ สมบตั ิทวั่ ๆ ไปดงั นี้
1. มคี วามคิดสรา งสรรค มคี วามชอบและรกั งานดานออกแบบ มีมมุ มองเร่ืองของศลิ ปะรกั
ความสวยงามอาจมีพนื้ ฐานทางดา นศิลปะบา ง
2. มคี วามกระตอื รือรนชางสังเกตวา มีความเปล่ียนแปลงอะไรบา ง กลาคิดกลา ทํา กลา ท่จี ะ
ถายทอด
3. มีความสามารถในการถายทอดความคดิ หรอื แนวคดิ ใหผ ูอนื่ ฟง ได
อาชีพทเ่ี กี่ยวเนือ่ ง
ครู – อาจารยในวชิ าที่เก่ียวของ เจาของรา นหรือหองเสอ้ื เจา ของโรงเรยี นสอนออกแบบ
ตัดเยบ็ เสอื้ ผา นกั ออกแบบเครอ่ื งประดับ

83

กจิ กรรมทายบทที่ 4
กิจกรรมที่ 4.1
ใหผูเ รยี นศึกษาเรอ่ื งการออกแบบกับแนวทางการประกอบอาชีพแลว ตอบคาํ ถามดา นลา งน้ี
(ขอ ละ 1 คะแนน รวม 4 ขอ 5 คะแนน)

1. การออกแบบ หมายถึงอะไร
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
2. ลกั ษณะอาชีพมณั ฑนากรหรือนักออกแบบตกแตง เปนอยางไร
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
3. ผทู ่ีประกอบอาชพี นกั ออกแบบเคร่อื งเฟอรน ิเจอรค วรมคี ณุ สมบัติอยางไร
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
4. ลักษณะของอาชพี ออกแบบเสือ้ ผา แฟช่นั เปนอยางไร
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................

84

เฉลยกจิ กรรมทายบทที่

เฉลยกจิ กรรมท่ี 1.1

1. ศิลปะคือ ผลแหงความคิดสรางสรรคของมนุษยที่แสดงออกมาในรูปลักษณตาง ๆ
ใหปรากฏเปนความสนุ ทรียภาพ ความประทบั ใจ หรอื ความสะเทอื นอารมณ
ตามประสบการณ รสนยิ ม และทักษะของบุคคล

2. ทัศนศิลป คอื งานศิลปะทกุ แขนง ท่ีผชู มรบั รูถ งึ ความงามดว ยตาหรอื การมองเหน็ งาน
3. ทศั นศิลปแ บง ออกเปน 4 ประเภท คือ

1. จติ รกรรม
2. ประตมิ ากรรม
3. สถาปตยกรรม
4. ภาพพิมพ
4. ผูท ่สี รางสรรคผ ลงานศิลปะทกุ แขนงโดยรวมเรียกวา ศลิ ปน
5. จิตรกรรมหมายถงึ งานศลิ ปะท่แี สดงออกดวยการวาด ระบายสี
6. ประติมากรรมหมายถึง ศิลปะท่ีแสดงออกดวยการสรางรูปทรง 3 มิติ ท่ีมีปริมาตร
มนี า้ํ หนักและกินเน้ือทใี่ นอากาศและไมเนนประโยชนใชสอย โดยการใชวัสดุชนิดตาง ๆ
7. สถาปตยกรรมหมายถงึ การออกแบบผลงานทางทศั นศลิ ปท ีเ่ ปน การกอ สรา งสงิ่ ตา ง ๆ
ท่คี นทั่วไปอยอู าศยั ไดและอยูอาศัยไมได เชน สถูป เจดีย อนสุ าวรีย บานเรือนตา ง ๆ เปน ตน
8. ภาพพมิ พห มายถงึ ศิลปะท่สี รางข้ึนดวยกระบวนการพมิ พ มีองคประกอบสําคัญ
คอื แมพ ิมพก ับวัสดทุ ่ีรองรับการพิมพ แมพิมพโดยทั่วไปจะเปนวัสดุที่คงทน เชน โลหะ
ไม หิน สวนวัสดุที่รองรับการพิมพหรือชิ้นงานท่ีมีภาพปรากฏอยูนั้น สวนมากจะเปน
กระดาษ ผา และยังมีวสั ดุอืน่ เชน โลหะ ฝาผนงั แผนอะซีเตท
9. จิตรกรรมมี 2 ประเภทคือ ภาพวาด และ ภาพเขียน
10. ประเภทของงานประติมากรรมสากล แบง ได 3 ลักษณะตามรปู แบบของงานคือ

4. ประตมิ ากรรมแบบนูนตํา่ ( Bas Relief)
5. ประตมิ ากรรมแบบนนู สงู ( High Relief )
6. ประตมิ ากรรมแบบลอยตัว ( Round Relief )

85

เฉลยกิจกรรมท่ี 1.2

ภาพจติ รกรรมลายเสน
ประติมากรรมแบบลอยตวั

สถาปต ยกรรมไทย
จิตรกรรมฝาผนงั ไทย

ประฏมิ ากรรม
สถาปต ยกรรมอทิ ธพิ ลยโุ รป

จติ รกรรมสนี ้ํา
ภูมสิ ถาปต ย
ภาพพมิ พแมพิมพแ กะไม
ประตมิ ากรรมนูนตาํ่
ออกแบบตกแตง ภายใน
ออกแบบผงั เมอื ง

กจิ กรรมท1่ี .3

86

เฉลยกิจกรรมท่ี 1.3
ใหผ เู รยี นเขียนอธบิ ายภาพดานซายมอื ลงในบรรทัดท่ีกําหนดใหดานขวามอื วาทศั นศลิ ปในภาพ
เปนทัศนศลิ ปป ระเภทอะไร อยูในยคุ สมยั ใด และมลี กั ษณะเดนในยุคน้ันอยา งไรบาง
(ขอ ละ 0.5 คะแนน 12 ขอ รวม 6 คะแนน)

ตัวอยา ง ทศั นศลิ ปป ระเภท จิตรกรรม
1. ยคุ สมยั กรีก
ลักษณะเดน จติ รกรรมกรีกสวนใหญเปน รปู แบบการประดบั
ตกแตงบนภาชนะเครือ่ งปน ดนิ เผาตางๆ เชน ไห แจกนั
และภาพบนผนงั สที ใ่ี ชไดแ ก สีดนิ คือเอาสีดําอมน้ําตาลผสม
บางๆ ระบายสีเปนภาพบนพน้ื ผิวแจกันทเ่ี ปน ดินสนี ้ําตาลอม
แดง แตบ างทกี ็มสี ขี าวและสอี ื่นๆ รว มดว ย เทคนิคการใชรูปราง
สดี าํ ระบายพ้ืนหลงั เปน สแี ดงน้ี เรยี กวา
“จิตรกรรมแบบรปู ตัวดาํ ”

ทศั นศิลปประเภท สถาปต ยกรรม
ยคุ สมยั อียิปตคอื พรี ะมดิ
ลกั ษณะเดน พรี ะมดิ สะทอนถึงอาํ นาจของฟาโรห
โดยใชห นิ ทรายตัดเปน กอ นสีเ่ หลี่ยม นาํ้ หนกั ขนาด 2.2-2.5 ตัน
รวมประมาณ 2 ลา นกอ นเปนวัสดุท่ีใชในการกอสรา ง

87

2. ทัศนศิลปประเภท ประตมิ ากรรม

ยุคสมยั โรมนั
ลกั ษณะเดน ประติมากรรมโรมันนํารปู แบบจากกรีก
มาพัฒนาการสอดแทรกอดุ มคตขิ องโรมันเขาไปดวย เชน
ความเขมแขง็ แบบทหาร นิยมสรางรปู ทหารนกั การเมือง
แมท ัพจเู ลยี ส และบุคคลสําคัญ ๆ ลกั ษณะเขม แขง็ เปน ผดู ี
เสอ้ื ผามรี อยยนมาก ประตมิ ากรรมของโรมนั ไดแก
วีนัสเอสไควไลน และบางสว นนํามาจากกรกี โดยตรง

3.

ทศั นศลิ ปป ระเภท ประติมากรรม
ยคุ สมยั โกธิก
ลักษณะเดน วิหารตาง ๆ รูปปูนปนนักบุญ ซึ่งจะมีลักษณะอยูใน
เสือ้ คลุมหนา ไมเปด เผยสรรี ะ ประตมิ ากรรมปนู ปน ปลายรางนํา้ ฝน
เปน รปู สัตวประหลาดเรียกวา การก อย

4. ทัศนศิลปประเภท จติ รกรรม

ยุคสมัย ฟน ฟศู ิลปวิทยา
ลักษณะเดน ศิลปนสรางสรรคในรูปความงาม
ตามธรรมชาติ และความงามท่ีเปนศิลปะแบบ
คลาสสิกท่ีเจริญสูงสุด ซ่ึงพัฒนาแบบใหมจาก
ศิลปะกรกี และโรมัน

88

5. ทัศนศลิ ปป ระเภท จติ รกรรม

ยคุ สมัย โกธิก
ลักษณะเดน การเขียนภาพฝาผนัง การเขียนลวดลายใน
หนังสือ มักจะแสดงรูปคนที่สะโอดสะองในชุดเสื้อผาอาภรณ
ที่พลิ้ว และโคงไหวอยางออนชอย และงานประดับกระจกสี
ในชองหนา ตางของโบสถ

6.

ทัศนศิลปป ระเภท จติ รกรรม
ยคุ สมัย นโี อคลาสสิก (Neo-Classic)
ลักษณะเดน รูปแบบศิลปะ ยุคนี้ จิตรกรรมมีความเจริญมากท่ีสุด
ซ่ึงเรื่องราวเนื้อหาที่ถายทอด มักเปนเร่ืองราวตามเทพนิยาย
ของกรีก ภาพเขียนจะสะทอนเร่ืองราวทางอารยธรรม
เนนความสงางามของรูปรางทรวดทรงของคนและสวนประกอบ
ของภาพ ภาพจะมีขนาดใหญโต แข็งแรง มั่นคง ใชสีกลมกลืน
มีดลุ ยภาพของแสง และเงาทง่ี ดงาม

7.

ทศั นศิลปป ระเภท จติ รกรรม
ยุคสมัย โรแมนตกิ (Romanticism)
ลกั ษณะเดน ศิลปะแบบโรแมนติก เปนศิลปะรอยตอ
จากแบบนีโอคลาสสิก แสดงถึงเรอื่ งราวทตี่ ่นื เตน เราใจ
สะเทอื นอารมณแ กผ พู บเหน็

89

8.

ทัศนศิลปประเภท จติ รกรรม
ยุคสมยั แบบอมิ เพรสชันนิสม (Impressionism)
ลักษณะเดน กลุม ศิลปน เรม่ิ เบื่อรปู แบบท่ีมหี ลักความงามแบบ
เหมอื นจริงตามธรรมชาติ เปล่ียนเปนส่งิ เช่ือมโยง เนน ดว ยแสง สี
บรรยากาศ ภาพวาดประกอบดว ยการตระหวัดพูกนั แบบเปน
เสนสน้ั ๆ ของสี ไมไ ดผสมหรอื แยกเปนสใี ดสหี นง่ึ ซึง่ ไดใ หภ าพท่ี
เกิดขึ้นตามธรรมชาติและมีชวี ิตชวี า พนื้ ผิวของภาพวาดน้นั มกั จะ
เกดิ จากการระบายสแี บบหนา ๆ องคประกอบภาพ
ยังถูกทาํ ใหง ายและแปลกใหม และจะเนนไปยังมุมมองแบบ
กวาง ๆ มากกวา รายละเอยี ด

9.

ทศั นศิลปประเภท จิตรกรรม
ยคุ สมยั คิวบสิ ม
ลักษณะเดน เปนศิลปะก่งึ นามธรรม แสดงออกดว ยการเชอ่ื มโยง
ความสัมพันธกันของปรมิ าตร มคี วามงามตามหลักของ
สนุ ทรยี ศาสตรอ ยา งแทจ รงิ

10. ทัศนศลิ ปประเภท จิตรกรรม

ยุคสมัย ศิลปะโฟวสิ ซมึ
ลักษณะเดน คาํ วา “โฟวิสม” Fauvist เปนภาษาฝรง่ั เศส แปลวา
“สัตวป า ” ลกั ษณะงานศิลปะแบบโฟวสิ มน ้ี สรา งงานจติ รกรรมแนว
ใหม ใชรปู ทรงอสิ ระ แสดงออกในเรอื่ งสีทส่ี ดใส
ตัดกันอยา งรนุ แรง

90

11.

ทัศนศลิ ปประเภท จิตรกรรม
ยุคสมัย เรียลสิ ม (Realism)
ลักษณะเดน ศลิ ปนกลมุ เรียลสิ มม คี วามเชื่อในความจรงิ ของชวี ิตมนษุ ย ดงั นน้ั ศลิ ปน กลุม นจี้ ึงเขียนภาพท่เี ปน
ประสบการณต รงของชีวิต เชน ความยากจน การปฏวิ ัติ ความเหลอ่ื มล้าํ ในสงั คม โดยการเนน รายละเอยี ดเหมือน
จริงมากทส่ี ุด

12.

ทศั นศลิ ปประเภท จิตรกรรม
ยคุ สมยั ศิลปะรว มสมยั (ยุคปจ จบุ ัน)
ลักษณะเดน เปน การนําแนวคิดของลัทธศิ ลิ ปะ
สมัยเกา กลบั มาใชใหม โดยมีการปรบั ปรงุ เปล่ียนแปลง
เรื่องราวหรอื ลวดลายบางสว น ใหมีความทนั สมยั
ทนั เหตกุ ารณในสมยั ปจ จบุ นั

91

เฉลยกจิ กรรมที่ 1.4

ฝก วิเคราะหและประเมินคณุ คาของงานศิลปะ
การวเิ คราะหวิจารณผ ลงานทางศลิ ปะ ใหผ เู รยี นวิจารณง านไดโ ดยอิสระ แตท ัง้ นผี้ ูวจิ ารณ

จะตอ ง พิจารณาจากดานมุม 3 ดานดังนี้
1.ดานความงาม เปนการวิเคราะหและประเมนิ คณุ คา ในดา นทักษะฝมอื การใชท ศั นะธาตุ

ทางศลิ ปะ และการจดั องคป ระกอบศิลป
2.ดา นสาระ การวเิ คราะหแ ละประเมนิ คุณคา ของผลงานศลิ ปะแตละชิน้ วา มลี ักษณะสง เสริม

คุณธรรมจริยธรรม ตลอดจนจดุ ประสงคต างๆ ทางจิตวทิ ยาวา ใหสาระอะไรกับผูช ม
3. ดา นอารมณค วามรูสกึ เปน การคิดวิเคราะหและประเมินคณุ คาในดา นคณุ สมบัตทิ ่ี

สามารถกระตนุ อารมณค วามรสู ึกและส่ือความหมายไดอ ยา งลึกซ้ึงของผลงาน

92

เฉลยกจิ กรรมทายบทท่ี 2

เฉลยกจิ กรรมที่ 2.1

1. เครื่องดนตรีประเภทแรก ๆ ของโลกเปน เคร่อื งดนตรปี ระเภท

- เคร่ืองกระทบ เชนเคาะทอ นไม กรับ กลองไมก ลองโลหะ เปนตน และเครื่องดนตรี
สากลทีช่ าวตะวันตกสรางข้ึนในยคุ แรก ๆ คอื ไลรา คีธารา และออโรส

2. บอกลักษณะของรปู แบบของดนตรียุคกลาง
- ดนตรใี นยุคน้ีเปนเพลงรอ งโดยมีแนวทาํ นองหลายแนวสอดประสานกนั ซึ่งพฒั นา

มาจากเพลงสวด และเปนเพลงแบบมีทํานองเดียว (Monophony)

3. บอกลกั ษณะของรูปแบบของดนตรียคุ รีเนซองค
- ลกั ษณะของเพลงในยุคน้ีโดยมกี ารลอ กันของแนวทํานองเดยี วกัน ลักษณะบันได

เสยี งเปนแบบโหมด (Modes) ยังไมน ิยมแบบบันไดเสียง (Scales) การประสานเสียงเกิด
จากแนวทํานองแตล ะแนวสอดประสานกนั มไิ ดเกดิ จากการใชคุณสมบตั ขิ องคอรด
ลักษณะของจังหวะมที ั้งเพลงแบบมีอัตราจงั หวะ และไมมอี ัตราจงั หวะ ลกั ษณะของเสียง
เกยี่ วกับความดังคอ ย ยงั มีนอยไมคอ ยพบ ลกั ษณะของเพลงมคี วามนยิ มพอๆกนั ระหวา ง
เพลงรอ งและบรรเลงดว ยเครื่องดนตรี เร่ิมมีการผสมวงเลก็ ๆ เกดิ ข้ึน

4. บอกลักษณะของรูปแบบของดนตรียคุ บาโรค

- มีการใชลักษณะการใสเสียงประสาน เร่ิมนิยมการใชเสียงเมเจอร และไมเนอร
แทนการใชโ หมดตา ง ๆ การประสานเสียงมหี ลกั เกณฑเ ปนระบบ มีการใชเสียงหลัก อัตรา
จังหวะเปนสิ่งสําคัญของบทเพลง การใชลักษณะของเสียงเก่ียวกับความดังคอย เปน
ลักษณะของความดัง - คอย มากกวาจะใชลักษณะคอย ๆ ดังข้ึนหรือคอย ๆ ลง ไมมี
ลักษณะของความดังคอ ยอยางมากบทเพลงบรรเลงดวยเคร่อื งดนตรีเปนท่ีนิยมมากข้ึน บท
เพลงรองยังคงมีอยูและเปนทีนิยมเชนกัน นิยมการนําวงดนตรีเลนผสมกับการเลนเด่ียว
ของกลุม เครอ่ื งดนตรี 2 - 3 ชิ้น

93

5. บอกลักษณะของรูปแบบของดนตรียุคคลาสสคิ

- เปนยคุ ทดี่ นตรีมกี ฎเกณฑแ บบแผนอยางมาก อยใู นระหวางศตวรรษท่ี 18 และชวง
ตนศตวรรษที่ 19 (ค.ศ. 1750 - 1825) การใสเสยี งประสานเปนลักษณะเดนของยุคน้ี การ
สอดประสานพบไดบางแตไมเ ดนเทา การใสเสียงประสาน การใชบ นั ไดเสียงเมเจอร และไม
เนอร เปนหลักในการประพันธเพลง ลักษณะของบทเพลงมีความสวยงามมีแบบแผน
บริสุทธิ์ มีการใชลักษณะของเสียงเก่ียวกับความดังคอยเปนสําคัญ ลีลาของเพลงอยูใน
ขอบเขตท่ีนักประพันธในยุคน้ี ยอมรับกัน ไมมีการแสดงอารมณ หรือความรูสึกของ
ผปู ระพนั ธไ วในบทเพลงอยา งเดนชัด

6. บอกลักษณะของรปู แบบของดนตรยี ุคโรแมนติก

- เปนดนตรีท่ีแสดงความรูสึกของนักประพันธเพลงเปนอยางมาก ฉะนั้นโครงสราง
ของดนตรีจึงมีหลากหลายแตกตางกันไปในรายละเอียด โดยการพัฒนาหลักการตางๆ
ตอ จากยุคคลาสสิค หลักการใชบ นั ไดเสียงไมเนอรแ ละเมเจอร ยงั เปน สงิ่ สําคัญ แตลักษณะ
การประสานเสียง มีการพัฒนาและคิดคนหลักใหมๆ ข้ึนอยางมากเพ่ือเปนการส่ือสาร
แสดงออกทางอารมณและความรูสึกของผูประพันธเพลง การใสเสียงประสานจึงเปน
ลักษณะเดนของเพลงในยคุ น้ี บทเพลงมกั จะมคี วามยาวมากขึ้น โครงสรางดนตรี มีการใส
สีสันของเสียงจากเคร่ืองดนตรีเปนสื่อในการแสดงออกทางอารมณ ลักษณะการผสมวง
พัฒนาไปมาก วงออรเคสตรามีขนาดใหญมากข้ึนกวาในยุคคลาสสิค บทเพลงมีลักษณะ
ตาง ๆ กันออกไป เพลงซิมโฟนี โซนาตา และแชมเบอรมิวสิก ยังคงเปนรูปแบบที่นิยม
นอกเหนอื ไปจากเพลงลักษณะอ่ืน ๆ

7. บอกลกั ษณะของรปู แบบชองดนตรยี ุคอมิ เพรสชน่ั นสิ ตคิ

- ลักษณะสําคัญของเพลงยุคนี้คือ ใชบันไดเสียงแบบเสียงเต็ม ซึ่งทําใหบทเพลงมี
ลกั ษณะลึกลับ คลุมเครือไมกระจางชดั เน่อื งมาจากการประสานเสียงโดยใชในบันไดเสียง
แบบเสยี งเตม็ บางครัง้ จะมีความรสู ึกโลง ๆ วาง ๆ เสียงไมหนักแนน ดังเชน เพลงในยุคโร
แมนติก การประสานเสียงไมเปนไปตามกฎเกณฑ ในยุคกอนๆ สามารถพบการประสาน
เสียงแปลก ๆ

94

8. วงดนตรีกลับมาเปนวงเล็กแบบเชมเบอรมิวสิก ไมนิยมวงออรเคสตรามักมีการใช
อิเลคทรอนิกส เปน ลกั ษณะของดนตรียคุ นี้
- ยุคดนตรีในศตวรรษที่ 20 เปนยุคของการทดลองส่ิงแปลกๆ ใหมๆ และนําเอา

หลกั การเกา ๆ มากพฒั นาเปล่ียนแปลงปรับปรงุ ใหเ ขากับแนวความคดิ ในยุคปจ จุบนั
9. วงดนตรีทนี่ ยิ มในขบวนแหและสวนสนามคือ

- โยธวาทติ (Mmilitary band) หมายถึง กลุม ผูเลน เครื่องดนตรีที่ประกอบดวย
เครอื่ งเปาลมไม เครือ่ งเปาทองเหลอื ง และเคร่อื งกระทบ โยธวาทิตแตเดมิ น้นั ต้ังข้นึ โดยมี
วัตถปุ ระสงคทางทหารทเี่ รยี กวา "วงดรุ ยิ างคทหาร"
10. โมสารท และบีโทเฟนเปน นักแตงเพลงในยคุ

- โรแมนติก(Romantic period)