2 คำนำ ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ วิชา ทฤษฎีเครื่องมือกล รหัส 20102-2003 หลักสูตรประกาศนียบัตร วิชาชีพ (ปวช.) พุทธศักราช 2562 สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ จัดทำ ขึ้นเพื่อใช้เป็นสื่อการเรียนรู้ประกอบการจัดการเรียนรู้สำหรับครูผู้สอนและผู้เรียน สาขาวิชาช่างกลโรงงาน สาขางานเครื่องมือกล ซึ่งได้มีการวิเคราะห์สาระการเรียนรู้ ให้สอดคล้องกับจุดประสงค์รายวิชา สมรรถนะ รายวิชา และคำอธิบายรายวิชาของหลักสูตร ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ วิชา ทฤษฎีเครื่องมือกล รหัส 20102-2003 หลักสูตรประกาศนียบัตร วิชาชีพ (ปวช.) พุทธศักราช 2562 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก มีเนื้อหาสาระการเรียนรู้ ภายในชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์นี้ประกอบด้วย คู่มือครู โครงการสอน แผนการจัดการเรียนรู้ เอกสาร ประกอบการเรียน เรื่อง ชนิดของเครื่องมือขนาดเล็ก การเลือกใช้เครื่องมือขนาดเล็ก ข้อควรระวังในการ ใช้เครื่องมือขนาดเล็ก การบำรุงรักษาในการใช้เครื่องมือขนาดเล็ก แบบฝึกหัด บรรณานุกรม แบบทดสอบ หลังเรียน คำแนะนำการใช้สื่อ ตัวอย่างสื่อ และภาคผนวก เฉลยแบบฝึกหัด เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน หลังเรียน และแบบประเมินกิจกรรมรายบุคคล กิจกรรมกลุ่มและแบบประเมินคุณธรรม จริยธรรมและ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ตามลำดับ หวังเป็นอย่างยิ่งว่า ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ วิชา ทฤษฎีเครื่องมือกล รหัส 20102-2003 หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) พุทธศักราช 2562 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก ที่ผู้เรียบเรียงจัดทำขึ้น จะเป็นประโยชน์โดยตรงต่อครูผู้สอนและผู้เรียนในวิชานี้ และนำไปเป็นแบบอย่าง การจัดทำหนังสืออิเล็กทรอนิกส์วิชาอื่นต่อไป หากมีข้อเสนอแนะใดๆ ผู้เรียบเรียงน้อมรับด้วยความยินดียิ่ง ลงชื่อ.............................................. (นายวิษณุ ชุมศรี) ตำแหน่ง ครูวิทยฐานะชำนาญการพิเศษ
3 สารบัญ เรื่อง หน้า คำนำ............................................................................................................................................ 2 สารบัญ................................................................................................................................... 3 สารบัญตาราง......................................................................................................................... 4 สารบัญภาพ............................................................................................................................ 5 คู่มือครูหน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก......................................................... 9 โครงการสอนหน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก................................................... 14 แผนการจัดการเรียนรู้หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก..................................... 16 เอกสารประกอบการเรียนหน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก............................... 21 แบบฝึกหัด หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก..................................................... 60 ใบมอบหมายงานที่ 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก..................................... 64 บรรณานุกรม .......................................................................................................................... 66 ข้อแนะนำในการเตรียมสื่อและการใช้สื่อการสอน................................................................... 67 ตัวอย่างสื่อ PowerPoint หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก............................... 68 ภาคผนวก............................................................................................................................... 78 เฉลยแบบฝึกหัดหน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก.............................................. 79 ใบมอบหมายงานที่ 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก..................................... 82 แบบทดสอบก่อนเรียนหน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก..................................... 85 เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียนหน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก............................. 91 แบบทดสอบหลังเรียนหน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก..................................... 97 เฉลยแบบทดสอบหลังเรียนหน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก............................. 103 แบบสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้รายบุคคล............................................................................. 108 แบบสังเกตพฤติกรรมการเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่ม....................................................................... 110 แบบประเมินการนำเสนอผลงานรายบุคคล............................................................................. 112 แบบประเมินคุณธรรม จริยธรรม ค่านิยม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์.............................. 114
4 สารบัญภาพ หน้า ภาพที่ 1.1 ปากกาจับชิ้นงาน............................................................................................................. 31 1.2 ปากกาที่ใช้กับเครื่องมือกล.............................................................................................. 31 1.3 ปากกาที่ใช้กับเครื่องมือกลที่ฐานหมุนและสามารถหมุนในแนวดิ่ง.................................... 32 1.4 ส่วนประกอบของปากกาจับชิ้นงาน.................................................................................. 32 1.5 ซี-แคล็มป์และส่วนประกอบ............................................................................................. 33 1.6 แคล็มป์ขนานและส่วนประกอบ....................................................................................... 34 1.7 ค้อนหัวกลม..................................................................................................................... 34 1.8 ค้อนหัวตรง...................................................................................................................... 35 1.9 ค้อนหัวขวาง.................................................................................................................... 35 1.10 ค้อนพลาสติก................................................................................................................. 35 1.11 ค้อนหัวยาง.................................................................................................................... 36 1.12 ค้อนไม้........................................................................................................................... 36 1.13 ค้อนทองเหลือง.............................................................................................................. 36 1.14 ค้อนอลูมิเนียม............................................................................................................... 36 1.15 ค้อนย้ำหมุด................................................................................................................... 37 1.16 ค้อนย้ำตะเข็บ................................................................................................................ 37 1.17 ค้อนหงอนและส่วนประกอบ.......................................................................................... 37 1.18 คีมปากแหลมปลายตรง ................................................................................................. 38 1.19 คีมปากแหลมปลายงอ................................................................................................... 38 1.20 คีมปากแบน................................................................................................................... 39 1.21 คีมปากผสม................................................................................................................... 39 1.22 คีมปากนกแก้ว............................................................................................................... 39 1.23 คีมตัด............................................................................................................................ 40 1.24 คีมปากขยายแบบปรับระยะขยับจุดหมุน....................................................................... 40 1.25 คีมปากขยายแบบปรับระยะเลื่อนตามแนวร่อง.............................................................. 40
5 สารบัญภาพ (ต่อ) หน้า ภาพที่ 1.26 คีมล็อคปากตรง............................................................................................................. 41 1.27 คีมล็อคปากโค้ง ............................................................................................................. 41 1.28 คีมล็อคแบบโซ่............................................................................................................... 41 1.29 คีมล็อคงานโลหะแผ่น .................................................................................................... 41 1.30 คีมหุบ............................................................................................................................ 42 1.31 คีมถ่าง........................................................................................................................... 42 1.32 ประแจปากตายด้านเดียว.............................................................................................. 42 1.33 ประแจปากตายสองด้าน................................................................................................ 42 1.34 ประแจแหวน ................................................................................................................. 43 1.35 ประแจแหวนหัวผ่า........................................................................................................ 43 1.36 ประแจปากผสม............................................................................................................. 43 1.37 ประแจเลื่อนและส่วนประกอบ ...................................................................................... 44 1.38 ประแจบล็อก................................................................................................................. 44 1.39 ประแจแอลหัวหกเหลี่ยม ............................................................................................... 44 1.40 ประแจแอลแบบหัวกลม ................................................................................................ 44 1.41 ประแจแอลแบบหัวทอร์ค.............................................................................................. 45 1.42 ประแจขันท่อขนาดเล็ก.................................................................................................. 45 1.43 ประแจขันท่อแบบโซ่ ..................................................................................................... 45 1.44 ประแจขันท่อขนาดใหญ่ ................................................................................................ 45 1.45 ประแจขอแบบปรับได้................................................................................................... 45 1.46 ประแจขอแบบปรับไม่ได้................................................................................................ 46 1.47 ไขควงปากแบนที่ตอกได้................................................................................................ 47 1.48 ไขควงปากแบนที่ตอกไม่ได้............................................................................................ 47 1.49 ไขควงปากแฉก.............................................................................................................. 47 1.50 ไขควงออฟเซต.............................................................................................................. 47
6 สารบัญภาพ (ต่อ) หน้า ภาพที่ 1.51 ไขควงชุด....................................................................................................................... 48 1.52 เลื่อยตัดเหล็ก................................................................................................................ 48 1.53 สกัดปากแบน ................................................................................................................ 48 1.54 สกัดปากจิ้งจก............................................................................................................... 48 1.55 สกัดปลายตัดรูปเพชร.................................................................................................... 50 1.56 สกัดปลายมน................................................................................................................. 50 1.57 ลักษณะของคมตัดตะไบ ................................................................................................ 51 1.58 ตะไบแบน...................................................................................................................... 51 1.59 ตะไบสี่เหลี่ยม................................................................................................................ 51 1.60 ตะไบสามเหลี่ยม............................................................................................................ 51 1.61 ตะไบกลมหรือตะไบหางหนู........................................................................................... 52 1.62 ตะไบครึ่งวงกลมหรือตะไบท้องปลิง............................................................................... 52 1.63 ดอกทำเกลียวใน............................................................................................................ 53 1.64 ดอกทำเกลียวนอกชนิดตายตัว....................................................................................... 54 1.65 ดอกทำเกลียวนอกชนิดปรับได้....................................................................................... 54 1.66 ด้ามจับแบบตัวที............................................................................................................ 54 1.67 ด้ามจับแบบปรับแต่งได้................................................................................................. 54 1.68 ด้ามจับดอกทำเกลียวนอก............................................................................................. 54 1.69 วี-บล็อก......................................................................................................................... 55 1.70 วงเวียนเหล็ก................................................................................................................. 56 1.71 คาลิปเปอร์วัดนอก......................................................................................................... 56 1.72 คาลิปเปอร์วัดใน............................................................................................................ 56 1.73 ฉาก............................................................................................................................... 56 1.74 ชุดฉากผสมและส่วนประกอบ........................................................................................ 57 1.75 เหล็กขีด......................................................................................................................... 57
7 สารบัญภาพ (ต่อ) หน้า ภาพที่ 1.76 เหล็กตอกนำศูนย์........................................................................................................... 57 1.77 เหล็กหาศูนย์หรือเหล็กทำรอย....................................................................................... 58
8 คู่มือครู สำหรับการใช้ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก
9 คู่มือครู หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก คำชี้แจง ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ วิชาทฤษฎีเครื่องมือกล หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก ต้องการให้นักเรียนศึกษาเกี่ยวกับ ชนิดของเครื่องมือขนาดเล็ก การเลือกใช้เครื่องมือขนาดเล็ก ข้อควร ระวังในการใช้เครื่องมือ และการบำรุงรักษาในการใช้เครื่องมือ จุดประสงค์ทั่วไป 1. นักเรียนมีความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับชนิดของเครื่องมือขนาดเล็ก การเลือกใช้เครื่องมือ ขนาดเล็ก ข้อควรระวังในการใช้เครื่องมือ และการบำรุงรักษาในการใช้เครื่องมือ 2. นักเรียนมีเจตคติและกิจนิสัยที่ดีในการทำงาน ด้วยความละเอียดรอบคอบ ปลอดภัย เป็น ระเบียบ สะอาด ตรงต่อเวลา มีความซื่อสัตย์ รับผิดชอบ รักษาสภาพแวดล้อม และมีคุณธรรม จริยธรรม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ที่ต้องการ จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม 1. บอกชนิดของเครื่องมือขนาดเล็กได้ 2. เลือกใช้เครื่องมือขนาดเล็กได้ 3. บอกข้อควรระวังในการใช้เครื่องมือได้ 4. บอกวิธีการบำรุงรักษาในการใช้เครื่องมือได้ 5. มีการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม ค่านิยม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ที่ผู้สอนสามารถ สังเกตเห็นได้ ในด้านความมีมนุษยสัมพันธ์ ความมีวินัย ความรับผิดชอบ ความเชื่อมั่นในตนเอง ความ สนใจใฝ่รู้ ความรักสามัคคี ความกตัญญูกตเวที ส่วนประกอบของชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ วิชาทฤษฎีเครื่องมือกล หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 มีดังนี้ 1. คู่มือครูโดยใช้ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก 2. โครงการสอนโดยใช้ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก 3. แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือ ขนาดเล็ก 4. เอกสารประกอบการเรียนโดยใช้ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก 5. แบบฝึกหัดท้ายชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก
10 6. แบบทดสอบก่อนเรียน หลังเรียน พร้อมเฉลย ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก 7. แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างการเรียน 8. สื่อประกอบการสอน หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก เวลาที่ใช้ ใช้เวลาในการสอน จำนวน 4 ชั่วโมง การเตรียมการล่วงหน้า สิ่งที่ครูผู้สอนต้องเตรียมการล่วงหน้ามีดังนี้ 1. ศึกษาคู่มือครู โครงการสอนและแผนการจัดการเรียนรู้ โดยใช้ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ วิชา ทฤษฎีเครื่องมือกล หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก 2. ศึกษาและเตรียมเอกสารประกอบการเรียน ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ วิชา ทฤษฎีเครื่องมือ กล หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก 3. ครูผู้สอนต้องเตรียมชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก 4. ครูผู้สอนสร้างกลุ่ม Line รายวิชา ทฤษฎีเครื่องมือกล (ครูผู้สอนเป็น Admin) เพื่อใช้สำหรับส่ง หนังสืออิเล็กทรอนิกส์และหรือเอกสารประกอบการเรียน (pdf) แบบทดสอบก่อนเรียน หลังเรียน และใบ มอบหมายงาน เป็นต้น 4. แบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียนโดยใช้ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ วิชา ทฤษฎีเครื่องมือกล หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก สื่อการเรียนการสอน 1. ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ วิชา ทฤษฎีเครื่องมือกล หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาด เล็ก 2. สื่อ Power Point ประกอบการจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ วิชา ทฤษฎี เครื่องมือกล หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก 3. สื่อของจริง เช่น เครื่องมือขนาดเล็ก ของจริง เป็นต้น การจัดชั้นเรียน การจัดชั้นเรียนตามปกติสำหรับการสอนทฤษฎี โดยจัดการเรียนการสอนแบบบรรยาย ถาม-ตอบ อธิบาย สรุป เพื่อให้นักเรียนได้เรียน โดยครูผู้สอนเตรียมโต๊ะ เครื่องมือขนาดเล็ก อุปกรณ์ให้ใช้ครบทุก กลุ่ม ครูบรรยาย และควบคุมดูแลพฤติกรรมการเรียนให้คำชี้แนะหากพบปัญหา
11 วิธีใช้ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ 1. ศึกษาคู่มือการใช้ โครงการสอน และแผนการจัดการเรียนรู้เนื้อหาที่สอน 2. ศึกษาวิธีการใช้สื่อการเรียนการสอน 3. ศึกษาวิธีการวัดผลและประเมินผล ขั้นดำเนินการจัดกิจกรรมการจัดการเรียนรู้ 1. ครูผู้สอนชี้แจงให้นักเรียนทราบเกี่ยวกับบทบาทหน้าที่ของนักเรียน 2. ครูผู้สอนชี้แจงเนื้อหาที่จะเรียนในชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์นี้ 3. ครูผู้สอนชี้แจงวิธีการวัดผลประเมินผลพร้อมกำหนดเวลาส่งชิ้นงาน 4. การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนในส่วนภาคทฤษฎี แบ่งออกเป็น 5 ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นที่ 1 ทดสอบก่อนเรียน ขั้นที่ 2 ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน ขั้นที่ 3 ขั้นจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ขั้นที่ 4 ขั้นสรุป ขั้นที่ 5 ทดสอบหลังเรียน สำหรับในขณะสอนภาคทฤษฎี ให้ปฏิบัติ ดังนี้ 1. สังเกตพฤติกรรมนักเรียนระหว่างการเรียน 2. ขั้นสรุปบทเรียนควรเป็นกิจกรรมร่วมของนักเรียนทุกกลุ่มหรือตัวแทนกลุ่มร่วมกัน 3. ตรวจสอบแบบทดสอบก่อนเรียน หลังเรียน (ใช้แบบทดสอบออนไลน์ Google Form) แล้ว แจ้งผลให้นักเรียนทราบ 4. สอนซ่อมเสริมหรือมอบหมายงานเพิ่มเติมให้กับนักเรียนที่ไม่ผ่านเกณฑ์ วิธีการใช้สื่อการเรียนการสอน ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก ครูผู้สอนต้องศึกษาวิธีการเรียนรู้จากแผนการจัดการเรียนรู้ คู่มือการใช้สื่อ และศึกษาเนื้อหา เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก จากเอกสารประกอบการเรียน และสื่อ PowerPoint หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก ก่อนทำการสอนจริง ส่วนสื่อที่ผู้เรียนใช้ได้แก่ เอกสารประกอบการเรียน ชุดการสอน ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก ครูผู้สอนต้องแจ้งล่วงหน้าให้ผู้เรียนทราบ บทบาทของนักเรียน 1. นักเรียนต้องเตรียมชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ วิชา ทฤษฎีเครื่องมือกล หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก ก่อนเรียนโดยครูผู้สอนจัดเตรียมต้นฉบับให้ล่วงหน้าทันวันใช้สอนจริง 2. นักเรียนต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของครูผู้สอน 3. นักเรียนต้องทำกิจกรรมตามที่มอบหมายและร่วมกันอภิปราย
12 4. นักเรียนต้องทำแบบฝึกหัด หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก (ใช้เอกสาร และ หรือแบบออนไลน์ Google Form) 5. นักเรียนต้องทำแบบฝึกหัดให้ตรงตามเวลาที่กำหนด 6. นักเรียนทำแบบทดสอบหน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก การวัดและประเมินผล วิธีวัดผล 1. สังเกตพฤติกรรมระหว่างการเรียนและการปฏิบัติงาน 2. ตรวจผลจากแบบฝึกหัด/การอภิปราย 3. ตรวจแบบทดสอบก่อนเรียน แบบทดสอบหลังเรียน 4. ประเมินผลจากการวัดทั้งส่วนที่เป็นความรู้ และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ เครื่องมือวัด 1. แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียนและการปฏิบัติงาน 2. แบบฝึกหัด/ใบประเมินผลการอภิปราย 3. แบบทดสอบก่อนเรียน แบบทดสอบหลังเรียน 4. แบบประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ เกณฑ์การประเมินผล 1. นักเรียนได้คะแนนพฤติกรรมระหว่างการเรียนการสอนและการปฏิบัติงาน ไม่ต่ำกว่า ร้อยละ 60 2. คะแนนแบบฝึกหัดและแบบทดสอบ ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 60 3. คะแนนประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 60
13 โครงการสอน หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก
14 โครงการสอน ชุดการสอนที่ 1 รหัสวิชา 20102-2003 ชื่อวิชา ทฤษฎีเครื่องมือกล ชื่อหน่วย เครื่องมือขนาดเล็ก จำนวน 4 ชั่วโมง หัวข้อการเรียนรู้ 1. ชนิดของเครื่องมือขนาดเล็ก 2. การเลือกใช้เครื่องมือขนาดเล็ก 3. ข้อควรระวังในการใช้เครื่องมือ 4. การบำรุงรักษาในการใช้เครื่องมือ หัวข้อการเรียนรู้ จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม 1. ชนิดของเครื่องมือขนาดเล็ก 2. การเลือกใช้เครื่องมือขนาดเล็ก 3. ข้อควรระวังในการใช้เครื่องมือ 4. การบำรุงรักษาในการใช้เครื่องมือ 1. บอกชนิดของเครื่องมือขนาดเล็กได้ 2. เลือกใช้เครื่องมือขนาดเล็กได้ 3. บอกข้อควรระวังในการใช้เครื่องมือได้ 4. บอกวิธีการบำรุงรักษาในการใช้เครื่องมือได้ วิธีการสอน : บรรยาย/ถาม-ตอบ สื่อการสอน ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก เอกสาร ประกอบการเรียน สื่อประสม ของจริง การประเมิน : ทดสอบก่อนเรียน หลังเรียน และการประเมินการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม ค่านิยม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์
15 แผนการจัดการเรียนรู้ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก
16 แผนการจัดการเรียนรู้ ชื่อวิชา ทฤษฎีเครื่องมือกล รหัสวิชา 20102-2003 สอนครั้งที่1-2 หน่วยการเรียนรู้ที่1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก จำนวน 4 ชม. หัวข้อการเรียนรู้ 1. ชนิดของเครื่องมือขนาดเล็ก 2. การเลือกใช้เครื่องมือขนาดเล็ก 3. ข้อควรระวังในการใช้เครื่องมือ 4. การบำรุงรักษาในการใช้เครื่องมือ สาระสำคัญ เครื่องมือขนาดเล็ก (Hand Tools) เป็นเครื่องและอุปกรณ์ที่ใช้ในงานเครื่องมือกล ในหน่วยนี้ นักเรียนจะต้องเรียนรู้เกี่ยวกับชนิดของเครื่องมือขนาดเล็ก การเลือกใช้เครื่องมือขนาดเล็ก ข้อควรระวังใน การใช้เครื่องมือ และการบำรุงรักษาในการใช้เครื่องมือ ผลจากการศึกษาทำให้นักเรียนสามารถใช้ เครื่องมือได้ถูกต้องตามความต้องการใช้ปฏิบัติงาน สมรรถนะประจำหน่วย 1. แสดงความรู้เกี่ยวกับชนิดของเครื่องมือขนาดเล็ก 2. แสดงความรู้เกี่ยวกับการเลือกใช้เครื่องมือขนาดเล็ก 3. แสดงความรู้เกี่ยวกับข้อควรระวังในการใช้เครื่องมือ 4. แสดงความรู้เกี่ยวกับการบำรุงรักษาในการใช้เครื่องมือ จุดประสงค์การเรียนรู้ จุดประสงค์ทั่วไป 1. นักเรียนมีความรู้และความเข้าใจ ชนิดของเครื่องมือขนาดเล็ก การเลือกใช้เครื่องมือขนาด เล็ก ข้อควรระวังในการใช้เครื่องมือ และการบำรุงรักษาในการใช้เครื่องมือ 2. นักเรียนมีเจตคติและกิจนิสัยที่ดีในการทำงาน ด้วยความละเอียดรอบคอบ ปลอดภัย เป็น ระเบียบ สะอาด ตรงต่อเวลา มีความซื่อสัตย์ รับผิดชอบ รักษาสภาพแวดล้อม และมีคุณธรรม จริยธรรม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ที่ต้องการ จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม 1. บอกชนิดของเครื่องมือขนาดเล็กได้ 2. เลือกใช้เครื่องมือขนาดเล็กได้
17 3. บอกข้อควรระวังในการใช้เครื่องมือได้ 4. บอกวิธีการบำรุงรักษาในการใช้เครื่องมือได้ 5. มีการพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม ค่านิยม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ที่ผู้สอนสามารถ สังเกตเห็นได้ ในด้านความมีมนุษยสัมพันธ์ ความมีวินัย ความรับผิดชอบ ความเชื่อมั่นในตนเอง ความสนใจใฝ่ รู้ ความรักสามัคคี ความกตัญญูกตเวที กิจกรรมการจัดการเรียนรู้ ขั้นที่ 1 ทดสอบก่อนเรียน (Pre - Test) ครูผู้สอนให้นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียนชุดการ สอนที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก จำนวน 20 ข้อ เวลา 15 นาที ขั้นที่ 2 นำเข้าสู่บทเรียน (Motivation) 1. ครูผู้สอนตั้งคำถาม ถามนักเรียนพบเครื่องมือขนาดเล็กชนิดใดบ้างในชีวิตประจำวัน หรือใน โรงงานของแผนกวิชาช่างกลโรงงาน 2. ครูผู้สอนตั้งคำถาม ถามนักเรียนเคยใช้เครื่องมือขนาดเล็ก เช่น ปากกาจับชิ้นงาน ไขควง หรือ เครื่องมือชนิดอื่น ๆ ทำอะไรบ้างในชีวิตประจำวัน หรือการเรียนที่แผนกวิชาช่างกลโรงงาน 3. นักเรียนร่วมกันอภิปรายในกลุ่ม ขั้นที่ 3 ให้เนื้อหา (Information) 1. ครูผู้สอนให้นักเรียนแบ่งกลุ่มผู้เรียนไว้กลุ่มละ 4-5 คน พร้อมศึกษาคู่มือนักเรียนสำหรับการ ใช้ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก และศึกษาหาความรู้จากเนื้อหา ในใบความรู้ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก เพื่อศึกษาชนิดของ เครื่องมือขนาดเล็ก การเลือกใช้เครื่องมือขนาดเล็ก ข้อควรระวังในการใช้เครื่องมือ และการบำรุงรักษาใน การใช้เครื่องมือ 2. ครูผู้สอนอธิบายประกอบการบรรยายเนื้อหาโดยใช้สื่อ Power Point ชุดการสอน อิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก ประกอบการสอนเพื่อให้นักเรียนเข้าใจในเนื้อหา สาระของการเรียนรู้ดังนี้ 1) ชนิดของเครื่องมือขนาดเล็ก 2) การเลือกใช้เครื่องมือขนาดเล็ก 3) ข้อควรระวังในการใช้เครื่องมือ 4) การบำรุงรักษาในการใช้เครื่องมือ 3. ครูผู้สอนบรรยาย อธิบายสรุปเนื้อหา โดยใช้ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก และอธิบาย ชนิดของเครื่องมือขนาดเล็ก การเลือกใช้เครื่องมือขนาดเล็ก ข้อควร ระวังในการใช้เครื่องมือ และการบำรุงรักษาในการใช้เครื่องมือ ตามหัวข้อที่กำหนดไว้
18 ขั้นที่ 4 ประกอบกิจกรรมการเรียน (Application) 1. ครูผู้สอนให้ผู้เรียนทำแบบฝึกหัดในชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก ขณะที่นักเรียนแบบฝึกหัด ครูผู้สอนควรควบคุมดูแลและให้ความช่วยเหลือพร้อม คำ ชี้แนะหากนักเรียนมีปัญหาขณะทำแบบฝึกหัดจากนั้นครูผู้สอนและนักเรียนร่วมกันเฉลย ตรวจคำตอบเพื่อ ประเมินผลการเรียน 2. ครูผู้สอนให้นักเรียนและกลุ่มทำงานตามใบมอบงานที่ 1 เรื่อง อภิปราย ชนิดของเครื่องมือ ขนาดเล็กและการใช้งานเบื้องต้น ที่ครูผู้สอนมอบหมายและให้ตัวแทนกลุ่มออกมาอภิปรายผลหน้าชั้นเรียน จากนั้น ครูผู้สอนและนักเรียนร่วมกันสรุปและประเมินผลตามแบบประเมินใบมอบงานที่ 1 เรื่อง อภิปราย ชนิดของเครื่องมือขนาดเล็กและการใช้งานเบื้องต้น ขั้นที่ 5 สรุปผล (Progress) ครูผู้สอน อธิบาย สรุป เนื้อหา ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการ เรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก ให้นักเรียน ขั้นที่ 6 ทดสอบหลังเรียน ( Post - Test ) ครูผู้สอนให้นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียน หนังสือ อิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็กจำนวน 20 ข้อ 15 นาที ในขณะที่ครูผู้สอนภาคทฤษฎี ให้ครูผู้สอนปฏิบัติดังนี้ 1. สังเกตพฤติกรรมผู้เรียนระหว่างการเรียน 2. ให้สรุปบทเรียนควรเป็นกิจกรรมร่วมของนักเรียนทุกกลุ่มหรือตัวแทนกลุ่มร่วมกัน 3. ตรวจแบบทดสอบก่อนเรียน หลังเรียนแล้วแจ้งผลให้นักเรียนทราบ 4. สอนซ่อมเสริมหรือมอบหมายงาน เช่น รายงานการศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติมเกี่ยวกับเครื่องมือ ขนาดเล็ก และนำมาส่งครูผู้สอนตามที่ได้นัดหมายใช้กับกรณีนักเรียนที่ไม่ผ่านเกณฑ์ สื่อการจัดการเรียนรู้ 1. ใบความรู้ ชุดการสอนอิเล็กทรอนิกส์ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก 2. สื่อประกอบการเรียนรู้Power Point 3. สื่อของจริง 4. แบบฝึกหัด 5. แบบทดสอบ การวัดผลและประเมินผล วิธีวัดผล 1. สังเกตพฤติกรรมระหว่างการเรียนรายบุคคล 2. ตรวจแบบฝึกหัด 3. ตรวจแบบทดสอบก่อนเรียน
19 4. ตรวจแบบทดสอบหลังเรียน 5.สังเกตพฤติกรรมการร่วมกลุ่มของนักเรียนในระหว่างการอภิปรายกลุ่มหน้าชั้นเรียน เครื่องมือวัด 1. แบบทดสอบก่อนเรียน 2. แบบฝึกหัด 3. แบบทดสอบหลังเรียน 4. แบบสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้รายบุคคล 5. แบบสังเกตพฤติกรรมการเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่ม 6. แบบประเมินการนำเสนอผลงาน 7. แบบประเมินคุณธรรม จริยธรรม ค่านิยม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ เกณฑ์การประเมินผล 1. คะแนนที่ได้จากการทำแบบฝึกหัด ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 2. คะแนนที่ได้จากแบบประเมินใบมอบงานที่ 1 ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 3. คะแนนที่ได้จากการทำแบบทดสอบหลังเรียน ไม่ต่ำกว่า ร้อยละ 80 4. คะแนนที่ได้จากแบบสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้รายบุคคล ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 5. คะแนนที่ได้จากแบบสังเกตพฤติกรรมการเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่ม ไม่ต่ำกว่า ร้อยละ 80 6. คะแนนที่ได้จากแบบประเมินการนำเสนอผลงานรายบุคคล ไม่ต่ำกว่า ร้อยละ 80 7. คะแนนที่ได้จากแบบประเมินคุณธรรม จริยธรรม ค่านิยม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ไม่ต่ำกว่า ร้อยละ 80 แหล่งการเรียนรู้เพิ่มเติม 1. หนังสือเรียนวิชา ทฤษฎีเครื่องมือกล รหัสวิชา 20102 – 2003 2. ข้อมูลจากอินเตอร์เน็ต สื่อออนไลน์ 3. สถานประกอบการ กิจกรรมเสนอแนะ (ถ้ามี) 1. นักเรียนนำตัวอย่างเครื่องมือขนาดเล็ก มาดูและศึกษาเพิ่มเติม 2. นักเรียนสืบค้นข้อมูลเพิ่มเติมหรือทบทวนเนื้อหาจากเว็บไซต์สื่อออนไลน์ ในเวลาว่าง 3. นักเรียนศึกษาเพิ่มเติมจากหนังสือเรียนจากสำนักพิมพ์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับ เรื่อง เครื่องมือ ขนาดเล็ก
20 เอกสารประกอบการเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก
21 เอกสารประกอบการเรียน วิชาทฤษฎีเครื่องมือกล หลักสูตรประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) พุทธศักราช 2562 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก โดย นายวิษณุ ชุมศรี วิทยาลัยเทคนิคระนอง สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ
22 คำแนะนำสำหรับนักเรียน 1. ให้นักเรียนฟังคำแนะนำจากผู้สอน 2. ให้นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียน จำนวน 20 ข้อ เวลา 15 นาที 3. ให้นักเรียนทำกิจกรรมการจัดการเรียนรู้ที่ผู้สอนมอบหมายตามขั้นตอนทุก ขั้นตอน 4. ให้นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียน จำนวน 20 ข้อ เวลา 15 นาที ตามคำแนะนำผู้สอน อย่างเคร่งครัดเพื่อปฏิบัติงานอย่างถูกวิธีและปลอดภัย
23 หัวข้อการเรียนรู้ 1. ชนิดของเครื่องมือขนาดเล็ก 2. การเลือกใช้เครื่องมือขนาดเล็ก 3. ข้อควรระวังในการใช้เครื่องมือ 4. การบำรุงรักษาในการใช้เครื่องมือ จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม 1. บอกชนิดของเครื่องมือขนาดเล็กได้ 2. เลือกใช้เครื่องมือขนาดเล็กได้ 3. บอกข้อควรระวังในการใช้เครื่องมือได้ 4. บอกการบำรุงรักษาในการใช้เครื่องมือได้
24 แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 วิชา ทฤษฎีเครื่องมือกล รหัสวิชา 20102-2003 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก คำสั่ง จงเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียวทำเครื่องหมาย (X) ลงในกระดาษคำตอบ จำนวนข้อ 20 ข้อ เวลา 15 นาที 1. ข้อใดคือกลุ่มเครื่องมือสำหรับจับชิ้นงาน ก. คีม ข. ซี-แคล็มป์ ค. วี-บล็อก ง. ประแจปากตาย 2. ข้อใดคือกลุ่มเครื่องมือสำหรับขัน ถอด ประกอบชิ้นงาน ก. ไขควง ข. คีมล็อค ค. ซี-แคล็มป์ ง. แคล็มป์ขนาน 3. ข้อใดคือกลุ่มเครื่องมือสำหรับช่วยร่างแบบชิ้นงาน ก. ค้อน ข. วี-บล็อก ค. ประแจแหวน ง. แคล็มป์ขนาน 4. จากภาพ เป็นเครื่องมือชนิดใด ก. จับชิ้นงาน ข. ร่างแบบชิ้นงาน ค. ขัน ถอด ประกอบชิ้นงาน ง. ตอก ถอด ประกอบชิ้นงาน
25 5. ข้อใดคือเครื่องที่ใช้สำหรับจับยึดชิ้นงานมีโครงสร้างทำจากเหล็ก รูปร่างลักษณะคล้ายรูปตัวซี ก. วี-บล็อก ข. ซี-แคล็มป์ ค. แคล็มป์ขนาน ง. ปากกาจับชิ้นงานรูปตัวซี 6. จากภาพ ข้อใดคือชื่อของเครื่องมือ ก. ค้อนหัวยาง ข. ค้อนหัวกลม ค. ค้อนพลาสติก ง. ค้อนทองเหลือง 7. จากภาพ ข้อใดคือชื่อของเครื่องมือ ก. ค้อนย้ำหมุด (Riveting Hammer) ข. ค้อนย้ำตะเข็บ (Setting Hammer) ค. ค้อนหัวขวาง (Cross-Peen Hammer) ง. ค้อนหัวตรง (Straight Peen Hammer) 8. จากภาพ เป็นเครื่องมือที่เหมาะสำหรับงานใด ก. ดัด ม้วนสายไฟฟ้า ข. ตัดเส้นลวดขนาดเล็ก ค. หนีบบิดลวดและตัดลวด ง. ถอด ประกอบชิ้นส่วนเครื่องมือกล
26 9. จากภาพ เป็นเครื่องมือที่เหมาะสำหรับงานใด ก. จับชิ้นงานเชื่อม ข. จับหรือบีบท่อประปา ค. จับหรือบีบเพลาเกลียว ง. ดึง ขัน คลาย บิด และดัดชิ้นงาน 10. ข้อใดคือขั้นตอนแรกในการเลือกใช้คีมชนิดต่างๆ ก. หยอดน้ำมันที่จุดหมุน ข. ชโลมน้ำมันที่ปากคีมให้มันแวว ค. นำคีมมาปรับ และลับให้มีความคม ง. นำคีมมาล้าง ทำความสะอาดพร้อมชโลมน้ำมัน 11. ข้อใดคือเครื่องมือที่ไม่เข้ากลุ่ม ก. Groove Joint Pliers ข. Chain Pipe Wrench ค. Large Pipe Wrench ง. Mini Pipe Wrench
27 12. ข้อใดคือเครื่องมือที่มีลักษณะปากของประแจสามารถเลื่อนปรับระยะห่างของปากได้พอดีกับหัวของ สกรูคล้ายกับปากของประแจปากตาย ก. คีมล็อค ข. ประแจเลื่อน ค. คีมปากขยาย ง. ประแจจับท่อ 13. ข้อใดคือเครื่องมือที่ใช้สำหรับขันหัวจับเครื่องกัดและเพลาหัวเครื่องกลึง ก. คีมล็อค (Locked Grip Pliers) ข. ประแจจับท่อ (Pipe Wrench) ค. ประแจขอหรือประแจคอม้า (Hook Spanner Wrench) ง. ประแจแอล (Allen Wrench & Hexagon Socket Head Screw) 14. ข้อใดคือลักษณะของ ไขควงปากแฉก (Phillips Screwdriver) ก. ปลายไขควงเป็นรูปตรง ข. ปลายไขควงเป็นรูปดาว ค. ปลายไขควงเป็นรูปแฉก ง. ปลายไขควงเป็นรูปหกเหลี่ยม 15. จากภาพ ข้อใดคือชื่อของเครื่องมือ ก. ประแจปอนด์ (Pound Wrench) ข. ประแจบล็อก (Socket Wrench) ค. ประแจปากผสม (Combination Wrench) ง. ประแจแอล (Allen Wrench & Hexagon Socket Head Screw)
28 16. จากภาพ การขันสกรูหัวฝังเพื่อยึด ถอด ประกอบชิ้นส่วนเครื่องมือกลต้องใช้เครื่องใด ก. ประแจบล็อก (Socket Wrench) ข. ประแจปอนด์ (Pound Wrench) ค. ประแจปากผสม (Combination Wrench) ง. ประแจแอล (Allen Wrench & Hexagon Socket Head Screw) 17. จากภาพ การขันสกรูหัวฝังเพื่อยึด ถอด ประกอบชิ้นส่วนเครื่องมือกลต้องใช้เครื่องใด ก. ประแจปอนด์ (Pound Wrench) ข. ประแจบล็อก (Socket Wrench) ค. ประแจเลื่อน (Adjustable Wrench) ง. ประแจปากตาย (Open Ended Wrench) 18. ข้อใดคือเครื่องมือที่มีลักษณะปากตัดแบนและกว้าง การใช้งานการใช้งานสำหรับตัด เซาะทำร่อง หรือ บากร่องบนชิ้นงาน ก. สกัดปากจิ้งจก (Cape Chisel) ข. สกัดปากแบน (Flat Chisel) ค. สกัดปลายมน (Round Nose Chisel) ง. สกัดปลายตัดรูปเพชร (Diamond Point Chisel)
29 19. ข้อใดคือลักษณะการใช้งานของไขควงออฟเซต (Offset Screwdriver) ก. ใช้ขันสลักเกลียวในที่แคบๆ ที่อยู่ในซอกมุม ข. ใช้ขันสลักเกลียวหัวหกเหลี่ยม ค. ใช้ขันสลักเกลียวที่เป็นหัวแฉก ง. ใช้ขันสลักเกลียวของเด็กเล่น 20. ข้อใดคือเครื่องมือที่ใช้สำหรับช่วยร่างแบบชิ้นงาน ก. ตะไบ ข. เหล็กส่ง ค. ค้อน ง. เหล็กหาศูนย์
30 ใบความรู้ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง เครื่องมือขนาดเล็ก ชนิดของเครื่องมือขนาดเล็ก สำหรับเครื่องมือขนาดเล็กเป็นเครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้กับงานเครื่องมือกล งานถอดประกอบ เพื่อซ่อมบำรุงรักษา งานผลิตชิ้นส่วนเครื่องมือกล งานโลหะแผ่น เป็นต้น โดยส่วนใหญ่เครื่องมือขนาดเล็ก จะใช้กับมือเป็นหลัก เช่น ปากกาจับชิ้นงานใช้อยู่บนโต๊ะงานเพื่อจับชิ้นงานโยใช้ผู้ปฏิบัติงานเป็นคนขันจับ ยึด ไขควงก็ใช้ขัน ถอดประกอบชิ้นส่วนเครื่องมือกลทั้งนี้ในการใช้ต้องใช้กำลังการขันจากผู้ปฏิบัติงาน เช่นเดียวกัน ดังนั้นถ้าแบ่งชนิดของเครื่องมือขนาดเล็ก สามารถแบ่งเป็นกลุ่มดังนี้ 1. กลุ่มเครื่องมือสำหรับจับชิ้นงาน ได้แก่ ปากกาจับชิ้นงานแบบต่าง ๆ ซี-แคล็มป์ และแคล็มป์ ขนาน 2. กลุ่มเครื่องมือสำหรับตอก ถอด ประกอบชิ้นงาน ได้แก่ ค้อนแบบต่าง ๆ ที่ใช้ในงานทั่วไปและ งานถอด ประกอบเครื่องมือกล เช่น ค้อนหัวกลม ค้อนหัวตรง เป็นต้น 3. กลุ่มเครื่องมือสำหรับจับยึด งานตัด และงานดัดชิ้นงาน ได้แก่ คีมแบบต่าง ๆ ที่ใช้ในงาน ทั่วไป และงานถอด ประกอบเครื่องมือกล 4. กลุ่มเครื่องมือสำหรับขัน ถอด ประกอบชิ้นงาน ประกอบด้วย ประแจและไขควงแบบต่าง ๆ ที่ใช้งานทั่วไป และงานเครื่องมือกล 5. กลุ่มเครื่องมือสำหรับตัด ปรับผิวชิ้นงาน ประกอบด้วย เลื่อยตัดเหล็ก สกัด และตะไบ 6. กลุ่มเครื่องมือสำหรับทำเกลียว ได้แก่ ชุดทำเกลียว ต๊าปและดาย ด้ามจับในการทำเกลียว 7. กลุ่มเครื่องมือสำหรับช่วยร่างแบบชิ้นงาน ประกอบด้วย เครื่องมือที่ใช้ในการร่างแบบชิ้นงาน เช่น วี-บล็อก ฉาก วงเวียน เหล็กขีด เป็นต้น การเลือกใช้เครื่องมือขนาดเล็ก กลุ่มเครื่องมือสำหรับจับชิ้นงาน สำหรับเครื่องมือสำหรับจับชิ้นงาน (Clamp) เป็นเครื่องมือที่ใช้สำหรับจับชิ้นงานเพื่อปรับแต่ง ขึ้น รูป หรือตอก ถอด ประกอบเพื่อบำรุงรักษาเครื่องมือกล ซึ่งมีอยู่หลายชนิด เช่น ปากกาจับชิ้นงาน ซี แคล็มป์ แคล็มป์ขนาน ดังนั้นผู้ปฏิบัติงานจะต้องมีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับชนิด การเลือกใช้ ข้อควร ระวังในการใช้ และการบำรุงรักษาในการใช้เครื่องมือ รายละเอียดดังนี้ 1. ปากกาจับชิ้นงาน (Vise) เป็นอุปกรณ์ที่มีความสำคัญในการปฏิบัติงานช่างทุกสาขา ใช้ สำหรับจับหรือยึดชิ้นงานให้แน่นเพื่อสะดวกต่อการปฏิบัติงานประเภทอื่นต่อไป เช่น ใช้ปากกาจับชิ้นงาน ในการจับไม้ โลหะ พลาสติกอื่น ๆ ในการเจาะ ตัด ตอก ขัด หรือตะไบ เป็นต้น โดยปกติแล้วปากกาจับ ชิ้นงานที่ผ่านกระบวนการผลิตด้วยกรรมวิธีผลิตชิ้นส่วนโดยจะนำเหล็กมาเผาให้ได้อุณหภูมิที่พอเหมาะ
31 ก่อนนำไปกดอัดให้เป็นรูปร่างตามที่ต้องการ หรือเรียกว่า กรรมวิธีฟอร์จจิ้ง (Forging) จะมีความแข็งแรง และคงทนกว่าปากกาจับชิ้นงานที่ผลิตจากเหล็กหล่อเป็นอย่างมาก ชนิดของปากกาจับชิ้นงานมีดังนี้ 1.1 ปากกาจับชิ้นงาน (Bench Vise) เป็นปากกาที่ส่วนใหญ่จะถูกยึดแน่นบนโต๊ะสำหรับใช้ งาน ใช้สำหรับจับโลหะให้แน่นเพื่อตัด ขัด ลบคม เจาะ ตะไบ หรือขันชิ้นงานต่าง ๆ ดังรูปที่ 1.1 ภาพที่ 1.1 ปากกาจับชิ้นงาน 1.2 ปากกาที่ใช้กับเครื่องมือกล ซึ่งเป็นปากกาจับงานที่ใช้สำหรับจับยึดชิ้นงานบนเครื่องมือกล ต่างๆ เช่น การจับยึดชิ้นงานด้วยปากกาจับงานบนเครื่องเจาะ การจับยึดชิ้นงานกัดด้วยปากกาจับงานบน เครื่องกัด และการจับยึดชิ้นงานไสด้วยปากกาจับงานบนเครื่องไส ดังภาพที่ 1.2 ภาพที่ 1.2 ปากกาที่ใช้กับเครื่องมือกล อย่างไรก็ตามในงานเครื่องมือกลนั้นปากกาจับชิ้นงานยังมีการออกแบบมาเพื่อการจับชิ้นงานให้มี ความหลากหลาย จับงานให้สามารถปฏิบัติงานที่แตกต่างกัน เช่น ปรับทำมุม หมุนได้ ดังภาพที่ 1.3
32 ภาพที่ 1.3 ปากกาที่ใช้กับเครื่องมือกลที่ฐานหมุนและสามารถหมุนในแนวดิ่ง ส่วนประกอบของปากกาจับชิ้นงานจะมีอยู่ 5 ส่วนหลัก ประกอบด้วย ฐานจับยึดปากกา (Base Fixed to Bench) ปากอยู่กับที่ (Fixed Jaw) ปากเคลื่อนที่หรือปากเลื่อน (Movable Jaw) เกลียว (Screw) และแขนหมุน (Handle) ดังรูปที่ 1.4 ภาพที่ 1.4 ส่วนประกอบของปากกาจับชิ้นงาน ข้อควรระวังและการบำรุงรักษาปากกาจับชิ้นงาน 1. ก่อนเลือกใช้ควรตรวจสอบสภาพความสมบูรณ์ชิ้นส่วนของปากกาจับชิ้นงาน ให้พร้อมใช้งาน 2. การเลือกใช้ปากกาจับชิ้นงานนั้น ต้องคำนึงถึงความถูกต้อง ความเหมาะสมกับการใช้งาน 3. การขันจับยึดชิ้นงานด้วยปากกาจับชิ้นงานนั้นจะต้องให้ปากสัมผัสเต็มผิวหน้าของชิ้นงาน และ ให้ตำแหน่งแกนของเกลียวส่งกำลัง ตั้งฉากกับผิวชิ้นงาน 4. ไมเชื่อมไฟฟ้าหรือแก็สบนปากกาจับงานเพราะจะทำให้ปากของปากกาจับงานเสียหาย 5. ไมตอกหรือสกัดงานบนปากกาจับงานที่เกินกำลังที่จะรับได 6. การขันเกลียวปากกาจับงานห้ามใช้ค้อนตอกแขนหมุน โดยใช้มือหมุนชันอย่างเดียว ปากเลื่อน ปากอยู่กับที่ ฐานจับยึดปากกา แขนหมุน เกลียว
33 7. หยอดน้ำมันส่วนที่เกลียวหมุน และส่วนที่สามารถเกิดสนิมได้ 8. การยก หรือเคลื่อนย้ายปากกาจับชิ้นงานที่มีขนาดใหญ่ ควรใช้เครื่องมืออุปกรณ์เสริมช่วยยก หรือควรช่วยกันยกก็ได้เช่นเดียวกัน 9. เมื่อใช้งานให้ทำความสะอาดส่วนต่างๆ แล้วจัดเก็บในชั้นวางหรือที่เก็บโดยเฉพาะ เพื่อความ เป็นระเบียบเรียบร้อย 2. ซี-แคล็มป์ (C-Clamp) เป็นเครื่องที่ใช้สำหรับจับยึดชิ้นงานประเภทหนึ่งที่ต้องการขันจับยึด และคลายออกได้อย่างรวดเร็ว ซึ่งมีโครงสร้างทำจากเหล็ก รูปร่างลักษณะคล้ายรูปตัวซี ใช้ระบบมือหมุน เกลียวในการ สร้างแรงบีบจับยึดชิ้นงาน ส่วนประกอบที่สำคัญ ได้แก่ โครง (Frame) แป้นยึด (Bracket) มือหมุน (Handle) และสกรูเกลียวส่งกำลัง (Screw) ดังภาพที่ 1.5 ภาพที่ 1.5 ซี-แคล็มป์และส่วนประกอบ ข้อควรระวังและการบำรุงรักษาซี-แคล็มป์ 1. ก่อนเลือกใช้ควรตรวจสอบสภาพความสมบูรณ์ชิ้นส่วนของซี-แคล็มป์ ให้พร้อมใช้งาน 2. การเลือกใช้ซี-แคล็ป์นั้น ต้องคำนึงถึงความถูกต้อง ความเหมาะสมกับการใช้งาน 3. การขันจับยึดชิ้นงานด้วยซี-แคล็ป์นั้นจะต้องให้ปากสัมผัสเต็มผิวหน้าของชิ้นงาน และให้ ตำแหน่งแกนของเกลียวส่งกำลัง ตั้งฉากกับผิวชิ้นงาน 4. เมื่อใช้งานให้ทำความสะอาดส่วนต่างๆ แล้วจัดเก็บในชั้นวางหรือที่เก็บโดยเฉพาะ เพื่อความ เป็นระเบียบเรียบร้อย 3. แคล็มป์ขนาน (Parallel Clamp) เป็นเครื่องที่ใช้สำหรับจับยึดชิ้นงานประเภทหนึ่งที่ต้องการ ขันจับยึดและคลายออกได้อย่างรวดเร็ว โดยมีรูปร่างลักษณะคล้ายกับซี-แคล็มป์ มีสกรูเกลียวส่งกำลัง และ ปากจับยึดชิ้นงานอย่างละสองตัว ทั้งนี้ในการขันหรือคลายแคล็มป์ขนานนั้นปากจับยึดจะเลื่อนเข้า ออก พร้อมกัน ใช้จับชิ้นงานเพื่อเจาะรูร่วมศูนย์ ส่วนประกอบที่สำคัญ ได้แก่ ปากจับยึด (Jaw) และสกรูเกลียว ส่งกำลัง (Screw) ดังภาพที่ 1.6 สกรูเกลียวส่งกำลัง มือหมุน แป้นยึด โครง
34 ภาพที่ 1.6 แคล็มป์ขนานและส่วนประกอบ ข้อควรระวังและการบำรุงรักษาแคล็มป์ขนาน 1. ก่อนเลือกใช้ควรตรวจสอบสภาพความสมบูรณ์ชิ้นส่วนของแคล็มป์ขนาน ให้พร้อมใช้งาน 2. การเลือกใช้แคล็มป์ขนาน นั้น ต้องคำนึงถึงความถูกต้อง ความเหมาะสมกับการใช้งาน 3. การขันจับยึดชิ้นงานด้วยแคล็มป์ขนาน นั้นจะต้องให้ปากสัมผัสเต็มผิวหน้าของชิ้นงาน และให้ ตำแหน่งแกนของเกลียวส่งกำลัง ตั้งฉากกับผิวชิ้นงาน 4. เมื่อใช้งานเสร็จให้ทำความสะอาดส่วนต่างๆ แล้วจัดเก็บในชั้นวางหรือที่เก็บโดยเฉพาะ เพื่อ ความเป็นระเบียบเรียบร้อย กลุ่มเครื่องมือสำหรับตอก ถอด ประกอบชิ้นงาน เครื่องมือสำหรับตอก ถอด ประกอบชิ้นงาน เป็นเครื่องมือขนาดเล็กซึ่งการใช้ส่วนใหญ่ใช้กำลัง การตอก ตีจากผู้ปฏิบัติงาน ซึ่งในหน่วยนี้จะกล่าวถึงค้อน (Hammers) ลักษณะต่างๆ ดังนี้ 1. ค้อนหัวกลม (Ball Peen Hammer) หัวค้อนโค้งมน ผิวหน้าของค้อนเรียบ โดยหัวค้อนทำ จากเหล็กหล่อหรือเหล็กกล้าที่ทนทานต่อแรงกระแทก ใช้สำหรับตอก เพื่อถอด ประกอบชิ้นงานหรือ ชิ้นส่วนเครื่องมือกล งานเคาะ และงานดัดขึ้นรูป ดังภาพที่ 1.7 ภาพที่ 1.7 ค้อนหัวกลม ปากจับยึด สกรูเกลียวส่งกำลัง
35 2. ค้อนหัวตรง (Straight Peen Hammer) เป็นค้อนที่ส่วนหงอนมีรูปทรงแบนและอยู่ใน ตำแหน่งขนานไปกับด้ามค้อน โดยหัวค้อนทำจากเหล็กหล่อหรือเหล็กกล้าที่ทนทานต่อแรงกระแทก ด้านหน้าค้อนใช้สำหรับการตอก ทุบ เคาะ ดัดขึ้นรูปชิ้นงาน และส่วนหงอนใช้เคาะขึ้นรูป ดังภาพที่ 1.8 ภาพที่ 1.8 ค้อนหัวตรง 3. ค้อนหัวขวาง (Cross-Peen Hammer) เป็นค้อนที่ส่วนหงอนมีรูปทรงแบนและอยู่ใน ตำแหน่งขวางกับด้ามค้อน โดยหัวค้อนทำจากเหล็กหล่อหรือเหล็กกล้าที่ทนทานต่อแรงกระแทก การใช้ งานเช่นเดียวกับค้อนหัวตรง ใช้สำหรับการตอก ทุบ เคาะ ดัดขึ้นรูปชิ้นงาน และส่วนหงอนใช้เคาะขึ้นรูป ดังภาพที่ 1.9 ภาพที่ 1.9 ค้อนหัวขวาง 4. ค้อนพลาสติก (Plastic Hammer) หัวค้อนทำจากพลาสติกแข็งโดยการหล่อขึ้นรูป ภายใน เป็นเกลียวเพื่อขันติดกับโครงโลหะทั้งสองด้านประกอบเข้ากับด้ามไม้ โดยการใช้งานนั้นเหมาะสำหรับงาน เคาะเบาๆ เพื่อปรับแต่งชิ้นงานให้ได้ศูนย์ หรือตำแหน่งที่ต้องการ งานถอด ประกอบชิ้นส่วนเครื่องมือกล และงานโลหะแผ่น ดังภาพที่ 1.10 ภาพที่ 1.10 ค้อนพลาสติก 5. ค้อนหัวยาง (Rubber Mallet Hammer) สำหรับหัวค้อนทำด้วยยางสังเคราะห์เป็นหลักที่มี คุณสมบัติ มีความเหนียว ยืดหยุ่น และไม่แตกง่าย ประกอบกับด้ามไม้ การใช้งานเฉพาะที่ต้องการไม่ให้ งานแตกร้าว ยุบ บุบ ต้องการความประณีตของงาน ใช้ปรับแต่งชิ้นงานให้ได้ศูนย์ หรือตำแหน่งที่ต้องการ งานถอด ประกอบชิ้นส่วนเครื่องมือกล และงานโลหะแผ่น ดังภาพที่ 1.11 หงอนค้อน หงอนค้อน
36 ภาพที่ 1.11 ค้อนหัวยาง 6. ค้อนไม้ (Wood Hammer) หัวค้อนทำจากไม้เนื้อแข็ง ซึ่งมีคุณสมบัติมีความเหนียว ไม่แตก ง่าย อาจเป็นแท่งกลมตันลบคม หรือเป็นแท่งสี่เหลี่ยม ลบคมมุมทั้งสี่ด้าน และประกอบกับด้ามไม้ การใช้ งานสำหรับเคาะ ดัด ตีวัสดุหรือโลหะที่มีผิวอ่อน เคาะพับตะเข็บโลหะแผ่น ดังภาพที่ 1.12 ภาพที่ 1.12 ค้อนไม้ 7. ค้อนทองเหลือง (Brass Hammer) หัวค้อนทำจากวัสดุทองเหลืองหล่อ ซึ่งมีส่วนผสมระหว่าง ทองแดงกับสังกะสี ผิวหน้าของค้อนมีลักษณะโค้งเล็กน้อย ประกอบการด้ามจับซึ่งทำจากไม้ การใช้งาน สำหรับเคาะ ถอดประกอบเครื่องจักรกล หรือแผ่นโลหะที่ทำจากโลหะที่มีเนื้ออ่อน เช่น ทองแดง อะลูมิเนียมและตะกั่ว เป็นตัน ดังภาพที่ 1.13 ภาพที่ 1.13 ค้อนทองเหลือง 8. ค้อนอะลูมิเนียม (Aluminum Hammer) หัวค้อนเป็นเหล็กอ่อนและหน้าเป็นอลูมิเนียมรูป ทรงกระบอก ซึ่งจะช่วยให้เกิดน้ำหนักในการตีและเป็นการป้องกันไม่ให้ชิ้นงานเกิดความเสียหาย หน้าค้อน ออกแบบให้สามารถเปลี่ยนแทนได้การใช้กับงานช่างทั่วไป ประเภทประกอบชิ้นส่วน งานซ่อม และงาน บำรุงรักษา ซึ่งเป็นตัวเลือกที่เท่ากับค้อนทองแดง เหมาะกับงานที่ต้องตีแรงๆ กับพื้นที่ในการตีค่อนข้าง น้อย ดังภาพที่ 1.14 ภาพที่ 1.14 ค้อนอลูมิเนียม
37 9. ค้อนย้ำหมุด (Riveting Hammer) หัวค้อนทำจากเหล็ก หน้าหัวค้อนเป็นสี่เหลี่ยมอีกด้าน แบนเรียบ การใช้งานกับงานโลหะแผ่นบาง งานย้ำหมุด งานตอกเข็มขัดเดินสายไฟภายในอาคาร ส่วนประกอบที่สำคัญ หัวค้อน และด้ามจับ ดังภาพที่ 1.15 ภาพที่ 1.15 ค้อนย้ำหมุด 10. ค้อนย้ำตะเข็บ (Setting Hammer) หัวค้อนย้ำตะเข็บจะเป็นรูปสี่เหลี่ยม หัวด้านหน้าจะ แบนเรียบ ตรงปลายด้านที่สำหรับใช้เคาะตะเข็บ ส่วนด้านหน้าจะเรียวเพียงด้านเดียว ปลายตัด เล็กน้อย ใช้สำหรับการเคาะขอบงานที่ใช้เข้าขอบลวด หัวด้านหน้าใช้สำหรับเคาะตกแต่งตะเข็บให้แน่นและสวยงาม ลำตัวของค้อนทำด้วยพลาสติกแข็งตะกั่ว ทองแดง หรือทองเหลือง ดังภาพที่ 1.16 ภาพที่ 1.16 ค้อนย้ำตะเข็บ 11. ค้อนหงอน (Carpenter’s Hammer) หรือค้อนช่างไม้ โดยหัวค้อนมีลักษณะหน้าตัดกลม ผิวหน้าเรียบหรือโค้งเล็กน้อย ส่วนหางหรือหงอนค้อนมีลักษณะเป็นง่าม ด้ามค้อนอาจทำด้วยไม้ หรือ พลาสติกแข็งก็ได้เหมาะกับงานที่ต้องการความประณีต การใช้งานสำหรับถอนตะปู ส่วนประกอบที่สำคัญ หัวค้อน และด้ามจับ ดังภาพที่ 1.17 ภาพที่ 1.17 ค้อนหงอนและส่วนประกอบ หงอนค้อน
38 ข้อควรระวังและการบำรุงรักษาค้อน 1. ก่อนเลือกใช้ควรตรวจสอบสภาพความสมบูรณ์ของค้อน ให้พร้อมใช้งาน 2. การเลือกใช้ค้อนนั้น ต้องคำนึงถึงประเภท ลักษณะการใช้งาน ความถูกต้อง ความเหมาะสมกับ การใช้งาน 3. การใช้ค้อนตอก เคาะ ทุบจะต้องให้หน้าค้อนสัมผัสกับชิ้นงานโดยตรง โดยให้น้ำหนักที่ตอกลง ไปบนชิ้นงานเป็นไปอย่างสม่ำเสมอ 4. การจับด้ามค้อนเพื่อตอก เคาะ ทุบ ให้จับที่ปลายด้ามค้อน ควรจับห่างจากปลายค้อนขึ้นมา ประมาณ 3/4 ของด้ามค้อน อย่าจับปลายสุดของด้ามค้อน เพราะจะขาดความแม่นยำ 5. เมื่อใช้งานเสร็จให้ทำความสะอาดส่วนต่างๆ แล้วจัดเก็บในชั้นวางหรือที่เก็บโดยเฉพาะ เพื่อ ความเป็นระเบียบเรียบร้อย กลุ่มเครื่องมือสำหรับจับยึด งานตัด และงานดัดชิ้นงาน สำหรับเครื่องมือขนาดเล็กสำหรับจับยึด งานตัด และงานดัดชิ้นงาน มีอยู่ด้วยกันหลายชนิด ซึ่งใน หน่วยนี้จะกล่าวถึงคีม (Pliers) ลักษณะต่างๆ ดังนี้ 1. คีมปากแหลมหรือปากจิ้งจก (Long Nose Pliers & Needle Nose Pliers) มีลักษณะ ปากแหลมเรียว มีทั้งแบบปลายตรงและปลายงอ การนำไปใช้งานได้อย่างหลากหลาย ปากคีมมีคมไว้ สำหรับตัดด้านข้าง และสามารถใช้จับชิ้นงานได้อยู่ภายในตัวเดียวกัน จับชิ้นงานขนาดเล็ก ถอด ประกอบ ชิ้นส่วนเครื่องมือกลในที่แคบๆ และใช้สำหรับจับโลหะแบนหรือสายไฟ สำหรับปลายงอนั้นยังใช้ถ่างและ หุบแหวนสปริงก็ได้ ดังภาพที่ 1.18-1.19 ภาพที่ 1.18 คีมปากแหลมปลายตรง ภาพที่ 1.19 คีมปากแหลมปลายงอ 2. คีมปากแบน (Flat Nose Pliers) มีลักษณะปากแบนและมีฟันเล็กๆ การใช้งานจับและขึ้นรูป ชิ้นงานขนาดเล็ก บิดโลหะและสายไฟฟ้า จับและบิดลวดหรือโลหะ ได้อย่างมั่นคง เป็นเครื่องมือที่ใช้ในงาน ไฟฟ้าทั่วไป คีมปากแบนจะมีทั้งลักษณะยาวและสั้น ดังภาพที่ 1.20
39 ภาพที่ 1.20 คีมปากแบน 3. คีมปากผสม (Combination Pliers) คีมตัดข้างหรือคีมปากจระเข้ มีลักษณะที่ออกแบบมา เพื่อเป็นเครื่องมือเอนกประสงค์ ใช้งานได้หลายอย่าง เช่น ตัด จับ ล็อคชิ้นงาน จับยึดชิ้นงานโลหะแผ่น ชิ้นงานกลม และใช้คมตัดด้านข้างตัดเส้นลวดขนาดเล็ก และตัดสายไฟฟ้าได้ ดังภาพที่ 1.21 ภาพที่ 1.21 คีมปากผสม 4. คีมปากนกแก้ว (Pincers) เป็นคีมที่มีส่วนปากเป็นรูปวงรีคล้ายปากนกแก้ว แข็งแรง มี ลักษณะแบนเรียบเสมอ การใช้งานสำหรับตัดปลายโลหะ หนีบบิดลวดและตัดลวดได้ง่ายและเร็ว งานไม้ ถอนตะปูขนาดเล็กออกจากไม้ และงานเฟอร์นิเจอร์ต่าง ๆ ดังภาพที่ 1.22 ภาพที่ 1.22 คีมปากนกแก้ว 5. คีมตัด (Cutting Pliers) ลักษณะการทำงานคล้ายกรรไกร ออกแบมาเพื่อตัดลวดหนาๆ ตะปู หรือตัดทรงโค้ง โดยใช้แรงบีบจากด้ามจับ กดเพื่อให้วัตถุขาดจากกันโดยใช้คมของปากคีม นิยมอย่าง แพร่หลายทั้งงานช่างไม้และงานช่างไฟฟ้า ดังภาพที่ 1.23
40 ภาพที่ 1.23 คีมตัด 6. คีมปากขยายแบบปรับระยะขยับจุดหมุน (Slip Joint Pliers) การออกแบบมาให้สามารถ ปรับรัศมีในการจับ ใกล้เคียงกับประแจเลื่อน แต่ตัวคีมเองสามารถกดบีบ ได้โดยตัวคีมนี้สามารถปรับช่วง ความกว้างของคีมตรงบริเวณหมุดยึด ให้สามารถเคลื่อนที่ไปในทิศทางหนึ่ง ๆ ซึ่งจะทำให้ปากของคีมขยาย ไปด้วยสามารถจับวัตถุใหญ่ขึ้นหรือเล็กลงได้ นิยมใช้ในงานท่อประปา จับชิ้นงานกลม และตัวคีมนี้จะทำ หน้าที่คล้ายประแจหลายๆ ตัว ดังภาพที่ 1.24 ภาพที่ 1.24 คีมปากขยายแบบปรับระยะขยับจุดหมุน 7. คีมปากขยายแบบปรับระยะเลื่อนตามแนวร่อง (Groove Joint Pliers) ลักษณะตัวคีมจะมี ร่องฟันทำให้จับวัตถุ และขากรรไกรมีร่องทำมุมเอียงเพื่อให้เคลื่อนขยายปากคีมโดยเลื่อนปรับระยะตาม ร่อง การใช้งานในการบีบจับชิ้นงานกลม งานท่อ และล็อควัตถุต่าง ๆ นิยมใช้ในการหมุนน็อต และวัสดุ จำพวกสลักเกลียว ดังภาพที่ 1.25 ภาพที่ 1.25 คีมปากขยายแบบปรับระยะเลื่อนตามแนวร่อง 8. คีมล็อค (Locked Grip Pliers) คีมชนิดนี้ได้รับการออกแบบมาอย่างดี สามารถล็อควัตถุได้ โดยการปรับที่ปลายของด้ามจับและมีกลไกจับยึด โดยมากคีมชนิดนี้จะทำด้วยเหล็ก จึงทำให้มีน้ำหนักและ จับได้อย่างมั่นคง การใช้งานนิยมใช้จับชิ้นงานให้แน่นหรือใช้เพื่อดึง ขัน คลาย บิด และตัดก็ได้ ใช้งานถอด ประกอบชิ้นส่วน การบำรุงรักษาเครื่องมือกล คีมชนิดนี้มีอยู่หลายแบบด้วยกัน ดังภาพที่ 1.26-1.29
41 ภาพที่ 1.26 คีมล็อคปากตรง ภาพที่ 1.27 คีมล็อคปากโค้ง ภาพที่ 1.28 คีมล็อคแบบโซ่ ภาพที่ 1.29 คีมล็อคงานโลหะแผ่น 9. คีมถ่างและหุบแหวนสปริง (Circlip Pliers) ลักษณะการออกแบบปากคีมสั้นและกลม หรือ บางครั้งอาจมีลักษณะงอ ทั้งนี้เพื่อประโยชน์ในการจับรูแหวน และควบคุมแหวนในลักษณะของการ ถ่าง และ หุบ ได้ง่าย เมื่อใส่แหวนลงไปแล้ว แหวนสามารถหมุนล็อคได้อย่างอิสระ แต่ไม่สามารถเคลื่อนที่ไป ข้างหน้าหรือข้างหลังได้ การใช้งานในอุตสาหกรรมยานยนต์ การถอด ประกอบชิ้นส่วนเครื่องมือกล ดัง ภาพที่ 1.30-1.31 ภาพที่ 1.30 คีมหุบ ภาพที่ 1.31 คีมถ่าง ข้อควรระวังและการบำรุงรักษาคีม 1. ก่อนเลือกใช้ควรตรวจสอบสภาพความสมบูรณ์ของคีม เช่น ฟันที่ปากของคีมจับต้องไม่สึกหรอ ปากคีมตัดต้องไม่ทื่อ ให้พร้อมใช้งาน 2. การเลือกใช้คีมนั้น ต้องคำนึงถึงประเภท ลักษณะการใช้งาน ความถูกต้อง ความเหมาะสมกับ การใช้งาน เช่น คีมตัดไม่เหมาะกับการใช้จับ และคีมตัดไม่เหมาะกับใช้ตัดโลหะแผ่น เป็นต้น
42 3. การจับคีมควรจับด้ามคีมอยู่ที่ปลายนิ้วทั้งสี่ แล้วใช้อุ้งมือและนิ้วหัวแม่มือกดด้ามคีมอีกด้าน ทั้งนี้จะทำให้มีกำลังในการจับหรือตัด 4. กรณีต้องตัดโลหะที่มีขนาดใหญ่หรือมีความแข็งมากนั้น ไม่ควรใช้คีมตัดเพราะจะทำให้ชำรุด เสียหาย แต่ควรใช้กรรไกรหรือเครื่องมือตัดอื่นแทน 5. ไม่ควรใช้คีมขันหรือคลายหัวนอต หรือสกรู เพราะจะทำให้หัวนอต สกรูชำรุดเสียหาย 6. กรณีที่ใช้คีมแล้วไม่สามารถตัด ถอด ประกอบชิ้นส่วนเครื่องมือกลห้ามใช้ด้ามต่อคีม หรือใช้ ค้อนตอกบนคีม จะทำให้คีมแตกหักชำรุดเสียหาย 7. เมื่อใช้งานเสร็จให้ทำความสะอาดส่วนต่างๆ หยอดน้ำมันที่จุดหมุนเป็นครั้งคราว เพื่อป้องกัน สนิม แล้วจัดเก็บในชั้นวางหรือที่เก็บโดยเฉพาะ เพื่อความเป็นระเบียบเรียบร้อย กลุ่มเครื่องมือสำหรับขัน ถอด ประกอบชิ้นงาน สำหรับเครื่องมือขนาดเล็กที่ใช้สำหรับการขัน ถอด ประกอบชิ้นงาน ชิ้นส่วนเครื่องมือกลมีอยู่ หลายชนิด โดยในแต่ละชนิดจะมีรูปร่าง ลักษณะ การใช้งาน และการบำรุงรักษา ดังนี้ 1. ประแจปากตาย (Open Ended Wrench) เป็นประแจที่ใช้กันทั่วไป ลักษณะปลายทั้งสอง ด้านมีลักษณะเป็นรูปตัวยู โดยปากประแจจะเอียงทำมุมกับด้ามประมาณ 15-30 องศา ซึ่งจะมีอยู่ 2 แบบ คือ ปากตายด้านเดียว (Single Ended Wrench) และปากตายสองด้าน (Double Ended Wrench) ซึ่ง แต่ละด้านมีขนาดที่ไม่เท่ากัน การใช้งานประแจชนิดนี้เหมาะกับงานในที่แคบ การถอด ประกอบชิ้นส่วน เครื่องมือกล ในการใช้งานจะต้องระวังอย่าขันแน่นมากเกินไป เพราะจะทำให้สลักเกลียวเสียหาย โดยทั่วไปจะมีเป็นอันเดียว และเป็นชุดทั้งขนาดเป็นมิลลิเมตรและเป็นนิ้ว ในแต่ละชุดจะมีจำนวนต่างกัน ดังภาพที่ 1.32-1.33 ภาพที่ 1.32 ประแจปากตายด้านเดียว ภาพที่ 1.33 ประแจปากตายสองด้าน 2. ประแจแหวน (Box Wrench & Ring Wrench) มีลักษณะคอโค้งทำมุมกับด้ามประแจ ประมาณ 15 องศา ส่วนหัวเป็นลักษณะวงแหวนจุดสัมผัสทั้ง 6 เหลี่ยม และ 12 เหลี่ยม โดยที่ประแจ แหวน 12 เหลี่ยม สามารถใช้สวมเข้ากับโบลต์ นอต สกรูได้ทั้ง 4 เหลี่ยม และ 6 เหลี่ยม ความยาวของ ประแจแหวนจะแตกต่างกันไปตามขนาดที่จะใช้ ประแจแหวนมีหลายขนาดทั้งที่เป็นมิลลิเมตรและนิ้ว
43 ขนาดของประแจแหวนจะมีตัวเลขบอกไว้ที่ปลายของประแจ สำหรับที่ใช้กันทั่วไป มีตั้งแต่ขนาด 6 ถึง 32 มิลลิเมตร สำหรับประแจแหวนปลายผ่า (Flare Ring Wrench) จะมีลักษณะเป็นวงแหวนทั้ง 2 ข้าง แต่จะ ผ่าเพื่อให้ท่อสอดเข้าไปได้ การใช้งานก็ควรที่จะเลือกขนาดของประแจให้พอดีเพราะว่าประแจชนิดนี้ สามารถใช้ได้ดีกับงานท่อทางเดินน้ำมัน ดังภาพที่ 1.34-1.35 ภาพที่ 1.34 ประแจแหวน ภาพที่ 1.35 ประแจแหวนหัวผ่า 3. ประแจปากผสม (Combination Wrench) หรือประแจรวมซึ่งมีลักษณะที่ปลายด้านหนึ่ง เป็นแบบปากเปิดเหมือนกับประแจปากตาย และปลายอีกข้างหนึ่งเป็นแบบปากปิดเหมือนกับประแจ แหวน ด้านปลายทั้งสองข้างของประแจผสมจะมีขนาดเดียวกัน ด้านประแจแหวนจะใช้เมื่อต้องการขันให้ แน่นหรือคลายออกครั้งแรกซึ่งจะทำให้เกิดความมั่นคงมากกว่าประแจปากตาย ใช้งานสำหรับขัน คลาย ถอด ประกอบนอตและโบลต์หรือสกรู ชิ้นส่วนเครื่องมือกล ดังภาพที่ 1.36 ภาพที่ 1.36 ประแจปากผสม 4. ประแจเลื่อน (Adjustable Wrench) ลักษณะปากของประแจเลื่อนจะคล้ายกับหัวของ ประแจปากตายแต่สามารถเลื่อนปรับระยะห่างของปากได้พอดีกับขนาดของนอต โบลต์หรือสกรูด้วยการ หมุนสกรูปรับตั้ง ประแจเลื่อนนั้นมีหลายขนาดตั้งแต่ขนาดเล็กจนถึงขนาดใหญ่ การใช้งานในการขัน ถอด ประกอบชิ้นส่วนเครื่องมือกล การเลือกใช้ประแจเลื่อนในกรณีที่มีความจำเป็นเท่านั้น และมีส่วนประกอบ ที่สำคัญ ประกอบด้วย ปากตาย (Fixed Jaw) ปากเลื่อน (Movable Jaw) เกลียวปรับระยะเลื่อนของปาก (Thread Adjusting Screw) และด้ามจับ (Handle) ดังภาพที่ 1.37
44 ภาพที่ 1.37 ประแจเลื่อนและส่วนประกอบ 5. ประแจบล็อก (Socket Wrench) หรือประแจกระบอก ลักษณะทั่วไปของประแจบล็อกจะ ประกอบด้วยชุดอุปกรณ์เสริมที่สามารถนำไปต่อเข้ากับหัวประแจได้อีกที ได้แก่ หัวลูกบล็อกแบบ 6 เหลี่ยม 8 เหลี่ยม กับ 12 เหลี่ยม ด้ามขันตัวทีด้ามกรอกแกรก ด้ามหมุนเร็ว ก้านต่อยาว ก้านโยก ข้อต่อ อ่อน เป็นต้น โดยถูกออกแบบมาเพื่อให้สามารถปรับเปลี่ยนทิศทางการเคลื่อนที่และปรับแรงบิดได้อย่าง อิสระ ทำให้ขันหรือคลาย ถอด ประกอบหัวนอต สกรู หรือสลักเกลียวได้รวดเร็ว และแน่นหนาภายใต้ สภาวะการทำงานที่ยากต่อการเข้าถึง เช่น งานซ่อมแซมเครื่องยนต์ เครื่องจักรกล ดังภาพที่ 1.38 ภาพที่ 1.38 ประแจบล็อก 6. ประแจแอล (Allen Wrench & Hexagon Socket Head Screw) มีลักษณะรูปร่างคล้าย กับตัวแอล โดยด้ามจับเป็นร่องหกเหลี่ยม ส่วนปลายหัวประแจมีรูไว้สำหรับขันเข้ากับหัวสกรูหกเหลี่ยม มี ให้เลือกใช้งานหลายรูปแบบทั้งประแจหัวหกเหลี่ยม (Hexagon Wrench) ประแจแอลหัวทรงกลม (Round L-type Wrench) และประแจแอลหัวทอร์ค (Torx L-Wrench) ซึ่งแต่ละชนิดออกแบบมาให้ สามารถปรับระยะการหมุนในมุม 25 ถึง 30 องศา แรงบิดสูง และทนต่อการสึกหรอ ทำให้ขันสกรู นอต หรือสลักเกลียวได้รวดเร็วและง่ายขึ้นโดยที่ไม่ต้องออกแรงมาก ดังนั้นประแจหกเหลี่ยมจึงเหมาะสำหรับใช้ งานในพื้นที่แคบ เช่น งานถอด ประกอบชิ้นส่วนเครื่องมือกล งานช่างทั่วไป ดังภาพที่ 1.39-1.41 ภาพที่ 1.39 ประแจแอลแบบหัวหกเหลี่ยม ภาพที่ 1.40 ประแจแอลแบบหัวกลม ด้ามจับ เกลียวปรับระยะเลื่อนปาก ปากเลื่อน ปากตาย
45 ภาพที่ 1.41 ประแจแอลแบบหัวทอร์ค 7. ประแจจับท่อ (Pipe Wrench) เป็นประแจที่สามารถปรับขนาดปากได้และปากเลื่อนมี ลักษณะเป็นรูปตัวเจ (J) ออกแบบให้ฟันของประแจที่หน้าสัมผัสกินเข้าไปในผิวสัมผัสในขณะใช้งาน เพื่อให้ จับชิ้นงานได้แน่นหนา จึงไม่เหมาะสำหรับใช้ขันนอต โบลต์หรือสกรูเพราะจะทำให้เสียหาย ประแจจำท่อ มีหลายชนิด เช่น ประแจจับท่อขนาดเล็ก ประแจจับท่อขนาดใหญ่ และประแจจับท่อแบบโซ่ (Chain Pipe Wrench) สำหรับการใช้งาน ได้แก่ ขันท่อประปา ท่อลม ท่อนิวแมติกส์และไฮดรอลิกส์ หรือข้อต่อที่มีผิว กลม เป็นต้น ดังภาพที่ 1.42-1.44 ภาพที่ 1.42 ประแจขันท่อขนาดเล็ก ภาพที่ 1.43 ประแจขันท่อแบบโซ่ ภาพที่ 1.44 ประแจขันท่อขนาดใหญ่ 8. ประแจขอหรือประแจคอม้า (Hook Spanner Wrench) มีลักษณะที่ส่วนปลายจะเป็นขอ เกี่ยว ซึ่งมีอยู่ 2 แบบด้วยกัน คือ ประแจขอแบบปรับได้ และอีกแบบเป็นประแจขอแบบปรับไม่ได้เพื่อขัน ยึดแป้นเกลียวฝาครอบต่างๆ บนเครื่องจักรกล ใช้ล็อคแกนเพลาบนเครื่องมือกล ดังภาพที่ 1.45-1.46 ภาพที่ 1.45 ประแจขอแบบปรับได้
46 ภาพที่ 1.46 ประแจขอแบบปรับไม่ได้ ข้อควรระวังและการบำรุงรักษาประแจ 1. ก่อนเลือกใช้ควรตรวจสอบสภาพความสมบูรณ์ของประแจ เช่น ปากของประแจต้องไม่สึกหรอ มีรอยร้าว ให้พร้อมใช้งาน 2. การเลือกใช้ประแจต้องคำนึงถึงประเภท ลักษณะการใช้งาน ความถูกต้อง ความเหมาะสมกับ การใช้งาน 3. การเลือกใช้ประแจต้องเลือกที่มีขนาดและปากประแจตรงกับหัวของนอต สกรู หรือโบลต์ ต้อง แน่นพอดี และประแจที่มีความยาวของด้ามเหมาะสมกับการใช้งาน 4. การใช้ประแจเลื่อน หรือประแจจับท่อ จะต้องเลื่อนปรับปากของประแจให้แน่นพอดี และใน การใช้ขันต้องให้ด้านปากเลื่อนติดอยู่กับผู้ใช้งานเสมอ 5. ก่อนใช้ประแจทุกชนิด จะต้องทำความสะอาดปากและด้ามประแจให้แห้ง ปราศจากคราบ น้ำมันหรือจาระบี ทั้งนี้เพื่อความปลอดภัยในการใช้งาน 6. การใช้ประแจเพื่อขัน คลาย ถอด ประกอบเครื่องมือกล โดยต้องจับประแจอยู่สภาพมั่นคง สมดุล สำหรับผู้ใช้ที่ถนัดมือขวาให้ใช้มือขวาจับปลายประแจ และจะต้องให้ด้ามจับอยู่ในระนาบเดียวกับ นอต สกรู หรือโบลต์ 7. กรณีจะต้องถอด ประกอบชิ้นส่วนเครื่องมือกลในพื้นที่แคบ ๆ หรือลึก เช่น หัวเครื่องกลึง ระบบส่งกำลังเครื่องไส เป็นต้น ในการใช้ประแจทั่วไปไม่สามารถสอดเข้าไปได้ ให้ใช้ประแจบล็อก เพราะ ประแจบล็อกมีปากยาวมากกว่าประแจทั่วไป 8. ห้ามใช้ด้ามต่อประแจ หรือใช้ค้อนตอกบนประแจ เพราะจะทำให้เกิดอันตรายได้ 9. เมื่อใช้งานเสร็จให้ทำความสะอาดส่วนต่างๆ แล้วจัดเก็บในชั้นวางหรือที่เก็บโดยเฉพาะ เพื่อ ความเป็นระเบียบเรียบร้อย 10. ไขควง (Screwdrivers) เป็นเครื่องมือสำหรับใช้สำหรับการถอด ประกอบชิ้นส่วนเครื่องมือ กล หรือขันสกรูต่าง ๆ ไขควงที่มีคุณภาพจะทำจากเหล็กกล้าหรือเหล็กเครื่องมือใช้วิธีตีขึ้นรูปและชุบ เพื่อให้ผิวของไขควงแข็งใช้งานได้ดีไขควงมีอยู่หลายชนิด ดังนี้ 10.1 ไขควงปากแบน (Flat Screwdriver) มีลักษณะที่ปลายจะแบน ใช้สำหรับถอด ประกอบ ขัน คลายสกรูหัวผ่าร่องตรง โดยไขควงนั้นมี 2 แบบ คือ ไขควงปากแบนที่ตอกได้จะมีเหล็กอยู่ที่ด้ามไขควง และไขควงปากแบนที่ตอกไม่ได้ ดังภาพที่ 1.47-1.48
47 ภาพที่ 1.47 ไขควงปากแบนที่ตอกได้ ภาพที่ 1.48 ไขควงปากแบนที่ตอกไม่ได้ 10.2 ไขควงปากแฉก (Phillips Screwdriver) มีลักษณะที่ปลายจะเป็นหัวสี่แฉก ใช้สำหรับ ถอด ประกอบ ขัน คลายสกรูหัวผ่าร่องแฉกหรือรูปกากบาท ดังภาพที่ 1.49 ภาพที่ 1.49 ไขควงปากแฉก 10.3 ไขควงออฟเซต (Offset Screwdriver) หรือไขควงแบบเยื้องศูนย์เป็นไขควงชนิดพิเศษ ที่ไขควงแบน หรือไขควงแฉกไม่สามารถถอด ขันได้ สำหรับใช้ในที่เฉพาะ มีรูปร่างแตกต่างกับไขควงปกติ และมีใบไขควงอยู่ในตำแหน่งเยื้องศูนย์ใช้ขันสลักเกลียวในที่แคบๆ ที่อยู่ในซอกมุม ดังภาพที่ 1.50 ภาพที่ 1.50 ไขควงออฟเซต 10.4 ไขควงชุด (A Set Jewelers Screwdriver) เป็นไขควงขนาดเล็กที่มีเป็นชุดมีทั้งปลาย แบนและปลายแฉก ใน 1 ชุดมีหลายขนาด ใช้สำหรับถอด ประกอบชิ้นส่วนเครื่องมือกล หรืองานเฉพาะ เช่น ช่างอัญมณี งานซ่อมนาฬิกา เป็นต้น ดังภาพที่ 1.51
48 ภาพที่ 1.51 ไขควงชุด กลุ่มเครื่องมือสำหรับตัด ปรับผิวชิ้นงาน สำหรับเครื่องมือขนาดเล็กในกลุ่มเครื่องมือสำหรับตัด ปรับผิวชิ้นงาน งานด้านเครื่องมือกล ประกอบด้วย เลื่อยตัดเหล็ก สกัด และตะไบ ดังนี้ 1. เลื่อยตัดเหล็ก (Hack Saw) มีลักษณะเป็นโครงโลหะที่มีความยาวประมาณ 45 เซนติเมตร และความกว้างประมาณ 13 เซนติเมตร และมีใบเลื่อย (Saw Blade) เป็นเครื่องมือตัด โดยเลื่อยตัดเหล็ก ที่ใช้โดยทั่วไปมี 2 แบบ คือ เลื่อยตัดเหล็กแบบโครงเลื่อยปรับได้ และเลื่อยตัดเหล็กแบบโครงเลื่อยแบบ ปรับไม่ได้ การใช้เลื่อยตัดเหล็กนั้น การเลือกใช้ใบเลื่อยจะต้องเลือกใบเลื่อยที่มีระยะระหว่างฟันหรือ ระยะพิตช์ (Pitch) ให้เหมาะสมกับวัสดุชิ้นงานที่นำมาตัด และต้องปรับใบเลื่อยให้ตึงพอดี เพื่อช่วยให้การ ออกแรงเลื่อยได้โยไม่ทำให้ใบเลื่อยหัก การใช้งานในการตัดเหล็ก โลหะผสม หรือพลาสติก ดังภาพที่ 1.52 ภาพที่ 1.52 เลื่อยตัดเหล็ก ข้อควรระวังและการบำรุงรักษาเลื่อยตัดเหล็ก 1. ก่อนเลือกใช้ควรตรวจสอบสภาพความสมบูรณ์ของเลื่อยตัดเหล็ก เช่น โครงเลื่อย นอตและสก รูปรับตึงใบเลื่อย และใบเลื่อย ให้พร้อมใช้งาน 2. การเลือกใช้ใบเลื่อยต้องคำนึงถึงวัสดุชิ้นงาน ความถูกต้อง ความเหมาะสมกับการใช้งาน 3. ก่อนใช้เลื่อยตัดเหล็ก จะต้องทำความสะอาดโครงเลื่อย และด้ามจับให้แห้ง ปราศจากคราบ น้ำมันหรือจาระบี ทั้งนี้เพื่อความปลอดภัยในการใช้งาน 4. การใช้เลื่อยตัดเหล็กจะต้องประกอบใบเลื่อยเข้ากับโครงเลื่อย และขันปรับความตึงใบเลื่อยให้ เหมาะสม พอดี โดยจะต้องใส่ใบเลื่อยให้ฟันใบเลื่อยชี้ไปด้านหน้า
49 5. จับชิ้นงานที่จะเลื่อย เช่น ปากกาจับชิ้นงาน ให้มั่นคง แข็งแรง และถูกต้อง เหมาะสมกับรูปทรง ของชิ้นงาน 6. การเลื่อยชิ้นงานต้องยืนในท่าทางที่ถูกต้อง เหมาะสม การจับโครงเลื่อยใช้มือข้างถนัดจับด้าม จับ ส่วนอีกด้านให้จับส่วนปลายของโครงเลื่อย เพื่อประคองให้การเลื่อยสามารถเคลื่อนที่ไปและกลับได้ ตรง และขณะเลื่อยต้องให้เป็นจังหวะ กินชิ้นงานขณะเคลื่อนที่ไปด้านหน้า ส่วนกลับแค่ประคองไม่ต้องกด เพื่อกินชิ้นงาน 7. เมื่อใช้งานเสร็จให้ทำความสะอาดส่วนต่างๆ แล้วจัดเก็บในชั้นวางหรือที่เก็บโดยเฉพาะ เพื่อ ความเป็นระเบียบเรียบร้อย 2. สกัด (Chisel) เป็นเครื่องมือสำหรับตัด เฉือนชนิดหนึ่งที่นิยมนำมาใช้งานกันอย่างแพร่หลาย ซึ่งต้องนำมาใช้ร่วมกันกับค้อน มีลักษณะเป็นแท่งเหล็กกลมหรือรูปเหลี่ยม โดยมีปลายด้านหนึ่งเรียวและ แหลม ส่วนปลายอีกด้านหนึ่งเป็นส่วนแบน สกัดทำมาจากเหล็กกล้าชั้นดี มีความแข็งแรงมากและเหนียว มากกว่าเหล็กทั่ว ๆ ไป มีขนาดความยาวประมาณ 4-8 นิ้ว สกัดที่ใช้งานมีหลายชนิด ดังนี้ 2.1 สกัดปากแบน (Flat Chisel) มีลักษณะปากตัดแบนและกว้าง การใช้งานการใช้งาน สำหรับตัด เซาะทำร่อง หรือบากร่องบนชิ้นงาน ใช้สกัดตัดเศษโลหะส่วนที่เกินบนผิวโลหะ งานตกแต่ง ผิวชิ้นงานหล่อ ตัดนอตหรือสกรูที่ถอดไม่ออก ตัดรอยเชื่อมส่วนเกิน เป็นต้น ดังภาพที่ 1.53 ภาพที่ 1.53 สกัดปากแบน 2.2 สกัดปากจิ้งจก (Cape Chisel) เป็นสกัดที่มีลักษณะหน้าคมตัดแคบ และมีมุมลิ่มโตกว่า ชนิดปากแบน ส่วนมากนิยมใช้เซาะร่องเหลี่ยม เช่น ร่องลิ่ม เป็นต้น ดังภาพที่ 1.54 ภาพที่ 1.54 สกัดปากจิ้งจก 2.3 สกัดปลายตัดรูปเพชร (Diamond Point Chisel) หรือสกัดปากเฉียงซึ่งเป็นสกัดที่มี ลักษณะคมตัดเป็นรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ส่วนมากนิยมใช้เซาะผิวงานให้เป็นร่องตัววีหรือร่องสี่เหลี่ยม ดังภาพที่ 1.55
50 ภาพที่ 1.55 สกัดปลายตัดรูปเพชร 2.4 สกัดปลายมน (Round Nose Chisel) มีลักษณะของปากสกัดกลมเรียว สวนปลายสุดลับ ตัดเฉียงเปนคมตัด ลําตัวเปนรูปทรงหกเหลี่ยม สี่เหลี่ยม หรือกลม ใชสำหรับงานเซาะรองโคงของชิ้นงาน ดังภาพที่ 1.56 ภาพที่ 1.56 สกัดปลายมน ข้อควรระวังและการบำรุงรักษาสกัด 1. ก่อนเลือกใช้ควรตรวจสอบสภาพความสมบูรณ์ของสกัด คมตัด ให้พร้อมใช้งาน 2. การเลือกใช้สกัดต้องคำนึงถึงวัสดุชิ้นงาน ความถูกต้อง ความเหมาะสมกับการใช้งาน 3. ก่อนใช้สกัด จะต้องทำความสะอาดสกัดให้แห้ง ปราศจากคราบน้ำมันหรือจาระบี ทั้งนี้เพื่อ ความปลอดภัยในการใช้งาน 4. จับชิ้นงานที่จะสกัด เช่น ปากกาจับชิ้นงาน ให้มั่นคง แข็งแรง และถูกต้อง เหมาะสมกับรูปทรง ของชิ้นงาน 5. การสกัดชิ้นงานต้องจับสกัดด้วยมือที่ไม่ถนัดที่ส่วนลำตัวของสกัดให้มั่นคง แน่นกระชับ ทำมุม เอียงกับแนวระดับประมาณ 30 องศา ยืนในท่าทางถูกต้อง เหมาะสม การออกแรงตอกสกัดจะต้องลง ตำแหน่งของแนวแกนของลำตัวสกัด ทั้งนี้ขณะใช้ค้อนตอก สายตาต้องมองที่ปลายคมของสกัด 6. การสกัดชิ้นงานต้องสวมแว่นนิรภัยป้องกันเศษ ได้แก่ เหล็ก โลหะ และอื่นๆ กระเด็นเข้าตา 7. เมื่อใช้งานเสร็จให้ทำความสะอาดส่วนต่างๆ แล้วจัดเก็บในชั้นวางหรือที่เก็บโดยเฉพาะ เพื่อ ความเป็นระเบียบเรียบร้อย 3. ตะไบ (File) มีลักษณะเป็นแท่งเหล็ก ทำมาจากเหล็กกล้าคาร์บอนสูง (High Carbon Steel) ใช้เป็นเครื่องมือสำหรับการขัดแต่งผิว หรือปาดหน้าชิ้นงาน หรือการตัดเฉือนผิววัสดุงานออกในลักษณะ การถากหรือขูดเพื่อลดขนาดของชิ้นงาน หรือเพื่อปรับแต่งชิ้นงานให้เรียบร้อยตามความต้องการ สำหรับ ตะไบที่ใช้ทั่วไปนั้นมีคมตัด 3 ลักษณะ คือ ตะไบคมตัดเดี่ยว (Single Cut File) ตะไบคมตัดคู่ (Double Cut File) และตะไบคมตัดโค้ง (Curved Cut File) ดังภาพที่ 1.57