เล่มฉบับเต็ม SL ระยะที่ 1 Final

ก คำนำ สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8ได้ดำเนินการขับเคลื่อนโครงการพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ในมิติการป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ซึ่งเป็นการกำหนด ประเด็นปัญหาทางสังคมที่สำคัญจากข้อมูลรายงานสถานการณ์ทางสังคมจังหวัดและกลุ่มจังหวัด และกำหนดพื้นที่ ดำเนินการร่วมกับหน่วยงาน พม.จังหวัดสุโขทัย โดยได้คัดเลือกตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย เป็นพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม การดำเนินการในประเด็นดังกล่าว สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8ได้กำหนดให้มีการนำ ผลงานวิจัยและวิชาการทั้งในส่วนที่สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8ได้ผลิตขึ้น และเชื่อมโยงกับผลงานวิจัยและ วิชาการจากหน่วยงานภายนอก โดยเฉพาะสถาบันการศึกษาเข้ามาเป็นองค์ความรู้ที่สำคัญในการดำเนินงานเพื่อนำไปสู่ การจัดกระบวนการในระดับพื้นที่ และพัฒนาเป็นรูปแบบ (Model) การแก้ไขปัญหาทางสังคมอย่างเป็นระบบและมีข้อมูล เชิงวิชาการรองรับ โดยกำหนดการดำเนินงานในการพัฒนารูปแบบ (Model) การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อ ผู้สูงอายุในครอบครัว ในพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัยแบ่งเป็น 2ระยะ คือ ระยะที่ 1 (เดือนตุลาคม 2565ถึง เมษายน 2566) และระยะที่ 2(เดือนพฤษภาคม 2566 ถึง กันยายน 2566) ขับเคลื่อนผ่านกลไก พม.จังหวัด ศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และเครือข่ายในระดับพื้นที่ โดยความร่วมมือกับคณะ สังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ศูนย์ลำปาง ซึ่งมีกระบวนการดำเนินงาน มีทั้งหมด 10 กิจกรรม ประกอบไปด้วย 1. รวมรวบผลงานวิชาการด้านการพัฒนาสังคมครอบคลุมทุกกลุ่มเป้าหมาย 2. กําหนดประเด็นปัญหาเชิงประเด็น/กลุ่มเป้าหมายในพื้นที่ร่วมกับ One Home สถาบันการศึกษา และเครือข่ายและกําหนดพื้นที่เป้าหมายปฏิบัติการทางสังคม 3. ทดลองในพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) เพื่อแก้ไขปัญหาในพื้นที่ 4. ติดตามประเมินผล เพื่อพัฒนารูปแบบ (Model) การแก้ไขปัญหาทางสังคมในพื้นที่ 5. มีรูปแบบ (Model) การแก้ไขปัญหาทางสังคมในพื้นที่ อย่างน้อย 1 เรื่อง 6. ถอดบทเรียน และจัดทําองค์ความรู้(KM) 7. ปรับปรุงและพัฒนารูปแบบ (Model)และนํากลับไปใช้ในพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) 8. สรุปผลการดําเนินงานในการนํารูปแบบ (Model) ไปสู่การปฏิบัติในพื้นที่ 9. เผยแพร่ผลงานวิชาการในรูปแบบดิจิทัลผ่านช่องทางต่าง ๆ อย่างน้อย 3 ช่องทาง 10. นําเสนอรูปแบบ (Model) ต่อ สนง.พมจ. /One Home/ภาคีเครือข่ายในพื้นที่ เพื่อใช้ประโยชน์ ในการแก้ไขปัญหาในพื้นที่ ซึ่งในรายงานการขับเคลื่อนโครงการพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566ฉบับนี้ เป็นการรายงานการขับเคลื่อนระยะที่ 1 (เดือนตุลาคม 2565 ถึง เมษายน 2566) ที่มีการนำเสนอรูปแบบ (Model) การ ป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ในพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ที่ถูกพัฒนาขึ้น และในระยะที่ 2(เดือนพฤษภาคม 2566 ถึง กันยายน 2566) จะเป็นการถอดบทเรียน และจัดทําองค์ ความรู้ (KM) ปรับปรุงและพัฒนารูปแบบ (Model) และนํากลับไปใช้ในพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab)สรุปผล การดําเนินงานในการนํารูปแบบ (Model) ไปสู่การปฏิบัติในพื้นที่ และนําเสนอรูปแบบ (Model) ต่อ สนง.พมจ./ One Home/ภาคีเครือข่ายในพื้นที่ เพื่อใช้ประโยชน์ในการแก้ไขปัญหาในพื้นที่ต่อไป สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 เมษายน 2566

ข บทสรุปผู้บริหาร รายงานการขับเคลื่อนโครงการพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 “การป้องกัน การกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเข้าแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย” ระยะที่ 1 (ตุลาคม 65 ถึง เมษายน 66) ฉบับนี้ จัดทำขึ้นเพื่อรายงานผลการนำองค์ความรู้ที่ได้จากการรวบรวมผลงานวิชาการด้าน การพัฒนาสังคม มาทดลองใช้ในการแก้ไขปัญหาจากสถานการณ์ทางสังคมของกลุ่มจังหวัด เชื่อมโยงสู่ระดับพื้นที่ตำบล ซึ่งได้กำหนดประเด็นความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัวในพื้นที่เป็นประเด็นปัญหาหลัก และนำไปสู่การจัด กระบวนการเพื่อให้ได้รูปแบบ (Model) ในการแก้ไขปัญหาความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัวในพื้นที่ และนำเสนอ รูปแบบ (Model) ต่อสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ หน่วยงาน One Home และภาคีเครือข่ายใช้ ประโยชน์ในการแก้ไขปัญหาในพื้นที่ ซึ่งสำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 ได้ดำเนินการขับเคลื่อนร่วมกับ คณะกรรมการศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล ภาคีเครือข่าย หน่วยงานในพื้นที่ ทีม พม.จังหวัดสุโขทัย และได้รับการ สนับสนุนเชิงวิชาการจากคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ศูนย์ลำปาง ร่วมจัดกระบวนการ เพื่อพัฒนารูปแบบ Model ในการแก้ไขปัญหาของพื้นที่ ในพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย การดำเนินงานในระยะที่ 1 ช่วงเดือนตุลาคม 2565 ถึง เมษายน 2566 มีรายละเอียดที่สำคัญ ประกอบไปด้วย 1) การนำองค์ความรู้ทางวิชาการมาขับเคลื่อนพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab)แบ่งเป็น ผลงานวิจัยและวิชาการที่สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8ได้ดำเนินการ ประกอบไปด้วย (1) รายงานวิจัย "รูปแบบการจัดสวัสดิการสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาระดูแลบุตรหลาน" ปี 2560 (2) รายงานวิจัย "แนวทางการพัฒนาศักยภาพ ผู้สูงอายุในชุมชน โดยความร่วมมือของภาคีเครือข่าย" ปี 2564และ (3)ชุดความรู้ "การพัฒนา อพม. เป็นผู้จัดการรายกรณี (CM) จากกระบวนการเชิงพื้นที่ สสว.8 ปี 2565 และนำองค์ความรู้จากการวิจัยภายนอกมาใช้ในการจัดกระบวนการ คือผลงานวิจัย เรื่อง “การศึกษาระบบการจัดการบริการโดยชุมชน เพื่อการฟื้นฟู ผู้ได้รับผลกระทบจากการดื่มเครื่องดื่ม แอลกอฮอล์ กรณีศึกษา เครือข่ายชุมชนเลิกเหล้า: ยุติความรุนแรงต่อผู้หญิงและเด็ก” ปี 2565รวมถึงการนำแนวคิดมาใช้ ในการวิเคราะห์และพัฒนารูปแบบการป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ประกอบไปด้วย (1) แนวคิด ยุติความรุนแรง (2)แนวคิดการสร้างความเสมอภาค (3) แนวคิดการเสริมพลังอำนาจ (4) แนวคิดการคุ้มครองทางสังคม (5) แนวคิดพฤฒพลัง (6) แนวคิดการมีส่วนร่วม และ (7) แนวคิดการจัดการรายกรณี (Case Management: CM) 2) การจัดเก็บข้อมูลความต้องการในการพัฒนาโครงการในมิติการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ และป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ในระหว่าง วันที่ 20 -30 มกราคม 2566 พบว่า มีสถานการณ์ในมิติผู้สูงอายุที่สำคัญ ประกอบไปด้วย (1) การถูกทอดทิ้ง ขาดผู้ดูแล ร้อยละ 44.4 รองลงมา การทำร้ายร่างกาย ร้อยละ 33.3 การทำ ร้ายจิตใจ และการถูกล่อลวงและบังคับแสวงหาผลประโยชน์ ร้อยละ 7.4 ตามลำดับ (2) ผู้กระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุมากที่สุด พบว่า บุคคลในครอบครัวมี ร้อยละ 81.5 รองลงมา บุคคลอื่น ร้อยละ 14.8 และ บุคคลใกล้ชิด ร้อยละ 3.7ตามลำดับ (3) สาเหตุ หรือปัจจัยที่ทำให้ผู้สูงอายุถูกกระทำความรุนแรงมากที่สุด พบว่า ผู้ดูแลติด อบายมุข ร้อยละ 25.9 รองลงมา ผู้สูงอายุช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ เนื่องจากความเจ็บป่วยและความพิการ ร้อยละ 18.5 และ ผู้ดูแลรู้สึกว่าผู้สูงอายุเป็นภาระ ความเครียดจากผู้ดูแล ผู้ดูแลมีภาระหนี้สิน รายได้ไม่เพียงพอ เท่ากัน ร้อยละ 14.8 ตามลำดับ (4) แนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหาด้านการดูแลและคุ้มครองพิทักษ์สิทธิผู้สูงอายุพบว่า 1) แนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้าน พบว่า ฝึกอาชีพให้เหมาะสมและมีความถนัดกับตัวเอง เพื่อนำไปประกอบอาชีพ ร้อยละ 59.3 รองลงมา ทำกิจกรรมเสริมสร้างสุขภาพกายและจิตใจให้กับตนเอง ร้อยละ 55.6 และเข้าร่วมกิจกรรมกับครอบครัวและชุมชน ร้อยละ 48.1 ตามลำดับ 2) แนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสำหรับครอบครัว ที่มีผู้สูงอายุที่ติดบ้าน พบว่า กระตุ้นและสนับสนุนให้ผู้สูงอายุทำกิจกรรมของครอบครัว ชุมชน และกิจกรรมตามประเพณี

ค ร้อยละ 55.6 รองลงมา สร้างความรู้ความเข้าใจในครอบครัว เรื่องการดูแลและความเข้าใจความเสื่อมถอยของผู้สูงอายุ เท่ากันกับปรับสภาพล้อมให้เหมาะสมและปลอดภัยกับผู้สูงอายุ เช่น พื้นไม่ลื่น มีแสงสว่างเพียงพอ ร้อยละ 48.1 และจัด กิจกรรมร่วมกันภายในครอบครัว ร้อยละ 44.4 ตามลำดับ และ 3) หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ เช่น เทศบาล โรงพยาบาล ส่งเสริมสุขภาพตำบล ควรจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุที่ติดบ้านอย่างไร พบว่า ลงพื้นที่เยี่ยมเยียน ให้คำปรึกษา แก่ผู้สูงอายุ ร้อยละ 70.4 รองลงมา อบรมให้ความรู้เกี่ยวกับสิทธิสวัสดิการ และการดูแลสุขภาพให้กับผู้สูงอายุ ครอบครัว และอาสาสมัคร เท่ากันกับรับสภาพบ้านและสิ่งแวดล้อมให้เหมาะสมกับผู้สูงอายุ เช่น ราวทางเดิน ห้องน้ำ ราวบันได แสงสว่าง เพื่ออำนวยความสะดวกแก่ผู้สูงอายุ ร้อยละ 51.9 และจัดกิจกรรมที่เหมาะสม สอดคล้องตรงกับความต้องการ ของผู้สูงอายุ ร้อยละ 44.4 ตามลำดับ 3) การจัดกระบวนการเพี่อนำไปสู่การพัฒนารูปแบบ (Model) ในการแก้ไขปัญหาความรุนแรง ต่อผู้สูงอายุในครอบครัวในพื้นที่ ในระยะที่ 1ช่วงเดือนตุลาคม 2565 ถึง เมษายน 2566 ประกอบไปด้วย (1) การกำหนดประเด็นปัญหาในมิติการป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุ โดยได้ ดำเนินการใน 3กิจกรรม ดังนี้ กิจกรรมที่ 1 การสร้างการเรียนรู้รูปแบบความรุนแรงต่อผู้หญิง เด็ก และบุคคลครอบครัว ผ่านกิจกรรม “เลนส์ความรุนแรง” (violence lens) เพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจ เกี่ยวกับปัญหาความรุนแรงต่อผู้สูงอายุ ในครอบครัว กิจกรรมที่ 2 ทบทวนการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบปัญหาความรุนแรง กิจกรรมที่ 3 ออกแบบสำรวจสถานการณ์ความรุนแรงต่อผู้หญิง เด็ก ผู้สูงอายุ และบุคคล ในครอบครัวรายครัวเรือน หลังจากนั้นได้ร่วมกันระดมความคิดในการกำหนดข้อคำถาม เพื่อสำรวจสถานการณ์ความรุนแรง ในพื้นที่และนำไปจัดทำเป็นรูปแบบการสำรวจออนไลน์ต่อไป เพื่อกำหนดเป็นแนวทางการพัฒนารูปแบบ (Model) ในการป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว (2) การประชุมเชิงปฏิบัติการ (Workshop) จัดทำเครื่องมือและแผนการขับเคลื่อนในการ พัฒนารูปแบบ (Model) โดยความร่วมมือของชุมชน เพื่อนำมาทดลองใช้ในพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ในการจัดเก็บข้อมูลสำรวจสถานการณ์ครัวเรือนกลุ่มผู้สูงอายุที่เสี่ยงต่อการถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัว (3) การจัดประชุมเชิงปฏิบัติการในการนําองค์ความรู้ที่ได้จากการสังเคราะห์ไปแก้ไขปัญหา ในพื้นที่ ซึ่งเป็นเวทีที่นำเครื่องมือที่ออกแบบขึ้น นำมาทดลองในพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) โดยความ ร่วมมือของชุมชน กับกลุ่มแกนนำผู้สูงอายุและกลุ่มผู้สูงอายุ ในการจัดเก็บข้อมูลสำรวจสถานการณ์ครัวเรือนกลุ่ม ผู้สูงอายุที่เสี่ยงต่อการถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัว ประกอบกับแบ่งกลุ่มทำ Workshop ประเด็นการให้ความ ช่วยเหลือผู้ประสบปัญหาทางสังคม โดยกระบวนการ CM ในการคุ้มครองสวัสดิภาพผู้สูงอายุ 4) จากการจัดกระบวนการสามารถพัฒนารูปแบบ Model ในการป้องกันการกระทำความรุนแรง ต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ในระยะที่ 1 (ตุลาคม 65ถึง เมษายน 66) ได้ ดังนี้ (1) การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว 3 ระยะ ประกอบไปด้วย ระยะที่ 1 ขั้นเตรียมการ (เตรียมพื้นที่ เตรียมแกนนำ เตรียมวิธีคิด) ผ่านกลไก: พม. สุโขทัย/เทศบาลตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์/หน่วยงานในพื้นที่/ศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล/โรงเรียนผู้สูงอายุ/ผู้สูงอายุ แกนนำ ระยะที่ 2 Social Lab (พัฒนาระบบปฏิบัติการโดยชุมชน) ประกอบไปด้วย 1) พัฒนาการสำรวจและประเมินสถานการณ์2) พัฒนาการให้ความช่วยเหลือรายกรณี/ รายครัวเรือน และ 3) พัฒนาระบบปฏิบัติการ 4 ระบบ (1) งานคุ้มครอง (2) งานดูแล – ฟื้นฟู (3) งานป้องกัน – เฝ้าระวัง และ (4) งานส่งเสริม – พัฒนา

ง ระยะที่ 3 ชุมชนแห่งการเรียนรู้ (Social Learning) ประกอบไปด้วย 1) ถอดบทเรียนเชิงกระบวนการป้องกัน – คุ้มครองสวัสดิภาพ 2) ระบบการป้องกันการ กระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัวโดยชุมชน (ต้นแบบชุมชนปลอดภัยสำหรับผู้สูงอายุ) และ 3) ขยาย พื้นที่ป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว (ชุมชนแม่ข่ายป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อ ผู้สูงอายุ และชุมชนลูกข่ายป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุ) (2) บทบาทของทีมอาสาสมัครโดยอาศัยกลไกเครือข่ายศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล โดยมีบทบาทหน้าที่ดังนี้1) ผู้สอดส่อง คือ สอดส่อง - เฝ้าระวังความรุนแรง เสริมสร้าง– ป้องกันสถานการณ์ความรุนแรง 2) ผู้แจ้งเหตุ/พบเหตุ/เข้าถึงเหตุ คือ ลงพื้นที่ทันที ประเมินปัญหาเบื้องต้น -วิกฤติ/ไม่วิกฤติ และปฏิบัติการทันที ประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้ความช่วยเหลือ3) ผู้ให้ความช่วยเหลือในระดับชุมชน คือ วางแผนการให้ความช่วยเหลือ และดำเนินการช่วยเหลือ โดยทีมคณะกรรมการศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ และ 4) ผู้ติดตาม คือ ลง พื้นที่เยี่ยมบ้าน: เฝ้าระวัง ติดตาม และพิจารณาพัฒนาการผู้สูงอายุที่เสี่ยงต่อการถูกกระทำความรุนแรงใน ครอบครัว และการเชื่อมโยงบทบาทของทีมอาสาสมัครโดยอาศัยกลไกเครือข่ายศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบลในการ เป็นผู้จัดการรายกรณี (CM) เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาความรุนแรงในครอบครัว ตามโครงการพัฒนาคุณภาพ ชีวิตกลุ่มเปราะบางรายครัวเรือน ซึ่งเป็นนโยบายสำคัญของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ 5) ข้อเสนอแนะจากการขับเคลื่อนพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 65 ถึง เมษายน 66) ประกอบไปด้วย 1) ข้อเสนอรูปแบบการบริหารจัดการด้วยกลไกทางสังคมในการป้องกันและแก้ไขปัญหา ความรุนแรงในครอบครัว ควรเชื่อมโยงนโยบายศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบลที่มีองค์ประกอบของกลไกทางสังคมในระดับ พื้นที่เข้าสู่กระบวนการป้องกันปัญหาความรุนแรงผ่านมุมมองเชิงทฤษฎีที่มีข้อเสนอเชิงป้องกันตั้งแต่ระดับบุคคล ครอบครัว ชุมชนและสิ่งแวดล้อม รวมถึงระดับประเทศ และเชื่อมระบบการแจ้งเหตุฉุกเฉินทางสังคม ESS Help Me ที่ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ได้พัฒนาขึ้น 2) ข้อเสนอเชิงนโยบายในระดับพื้นที่ ประกอบไปด้วย 1) พัฒนาอาสาสมัครพัฒนา สังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (อพม.) เฝ้าระวังและเป็นกลไกในการคุ้มครองสวัสดิภาพผู้สูงอายุจากการถูก กระทำความรุนแรงในครอบครัว และ 2) ควรมีการติดตามประเมินผลการดำเนินงานการพัฒนารูปแบบ Model ร่วมกับเครือข่ายคณะกรรมการศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานในพื้นที่ อย่าง ต่อเนื่อง และสามารถนำรูปแบบ Model ไปใช้ประโยชน์หรือขยายผลไปยังพื้นที่อื่นได้ 3) ข้อเสนอข้อเสนอแนะในการขับเคลื่อนพื้นที่ปฏิบัติการพัฒนาสังคม Social lab ประกอบไปด้วย 1) มีเครือข่ายคณะกรรมการศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล ในรูปแบบสหอาสาเพื่อเฝ้า ระวังและช่วยเหลือผู้สูงอายุ ที่เสี่ยงต่อการถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัวระดับพื้นที่ โดยชุมชนเป็นผู้คัดเลือก ทีมสหอาสา ประกอบไปด้วย (1) ผู้นำท้องที่/ท้องถิ่น (2) อาสาสมัครต่างๆ ในพื้นที่ (3) หน่วยงานในพื้นที่ เช่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล สถานีตำรวจ เป็นต้น (4) หน่วยงาน พม.จังหวัดสุโขทัย 2) นำเครื่องมือ “ภูเขาน้ำแข็ง ” สู่การวิเคราะห์การเรียนรู้ปัญหาความรุนแรง ทั้งความรุนแรงที่เคยเห็น และความรุนแรงที่ถูกแอบซ่อน เพื่อทำให้ทราบถึงปัญหาความรุนแรงได้อย่างชัดเจน 3) ใช้เครื่องมือ “Violence Lens” เพื่อใช้ในการประเมินสภาวะความรุนแรงสภาพ จิตใจ และร่างกาย

จ สารบัญ หน้า บทที่ 1 บทนำ 1 1.1 ความเป็นมาและความสำคัญ 1 1.2 วัตถุประสงค์ 4 1.3 ขอบเขตของการดำเนินงาน 4 1.4 นิยามศัพท์ 4 1.5 ผลที่คาดว่าจะได้รับ 5 บทที่ 2องค์ความรู้ทางวิชาการที่นำมาขับเคลื่อนพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) 6 2.1 องค์ความรู้จากการวิจัยที่ สสว.8 ได้ดำเนินการ 7 2.2 องค์ความรู้จากการวิจัยภายนอก 9 2.3 กรอบแนวคิดการปฏิบัติการพื้นที่ (Social Lab) 15 บทที่ 3 วิธีการดำเนินงาน 16 3.1 ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง 16 3.2 เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย 16 3.2.1 เครื่องมือเชิงปริมาณ 16 3.2.2 เครื่องมือเชิงคุณภาพ 16 3.3 ขั้นตอนการดำเนินงาน 17 บทที่ 4 บริบทพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 18 4.1 ข้อมูลภูมิศาสตร์ ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมพื้นที่ 18 4.2 ข้อมูลสภาพสังคมและการเมืองการปกครอง 18 4.3 ข้อมูลสภาพเศรษฐกิจและสถานที่ท่องเที่ยว 18 4.4 ข้อมูลปัญหาพื้นที่: สถานการณ์ปัญหาทั่วไปและการวิเคราะห์สาเหตุ 19 4.5 การช่วยเหลือครัวเรือนเปราะบางในระบบ TPMAP ของศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล เขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 21 4.6 การดำเนินงานศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 21 บทที่ 5 การขับเคลื่อนงานในพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social lab) ระยะที่ 1 (ตุลาคม 65 ถึง เมษายน 66) 22 5.1 การจัดเก็บข้อมูลความต้องการในการพัฒนาโครงการในมิติการพัฒนาคุณภาพชีวิต ผู้สูงอายุ และป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในพื้นที่ตำบลเขาแก้ว ศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 22 ส่วนที่ 1 ข้อมูลทั่วไป 22 ส่วนที่ 2 สภาพปัญหา ความรุนแรงของผู้สูงอายุ 22 2.1 ความคิดเห็นในประเด็นความรุนแรงของผู้สูงอายุในตำบลเขาแก้ว ศรีสมบูรณ์อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 22 2.2 สถานการณ์ปัญหาที่เกี่ยวกับการคุ้มครองพิทักษ์สิทธิผู้สูงอายุ ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 24

ฉ หน้า 2.3 แนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหา ด้านการดูแลและคุ้มครอง พิทักษ์สิทธิผู้สูงอายุเครือข่ายผู้สูงอายุ 27 ส่วนที่ 3 แนวทางการพัฒนาโครงการ สร้างระบบการดูแลและคุ้มครองพิทักษ์ สิทธิผู้สูงอายุแก่เครือข่ายผู้สูงอายุ 32 ส่วนที่ 4 ความต้องการให้รัฐบาลกำหนดแนวทางในการป้องกันและแก้ไขปัญหา ไม่ให้เกิดความรุนแรงในผู้สูงอายุ 33 5.2 การจัดเวทีประชุมคณะกรรมการศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล และหน่วยงาน พม. One Home ร่วมกับสถาบันการศึกษา 34 5.2.1 กิจกรรมที่ 1 การสร้างการเรียนรู้รูปแบบความรุนแรงต่อผู้หญิง เด็ก และบุคคลครอบครัว ผ่านกิจกรรม “เลนส์ความรุนแรง” (violence lens) 34 5.2.2 กิจกรรมที่ 2 ทบทวนการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบปัญหาความรุนแรง 34 5.2.3 กิจกรรมที่ 3 ออกแบบสำรวจสถานการณ์ความรุนแรงต่อผู้หญิง เด็ก ผู้สูงอายุ และบุคคลในครอบครัวรายครัวเรือน 35 5.3 การประชุมเชิงปฏิบัติการ (Workshop) จัดทำเครื่องมือและแผนการขับเคลื่อน ในการพัฒนารูปแบบ (Model) 37 5.4 การจัดประชุมเชิงปฏิบัติการโครงการพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ในการนําองค์ความรู้ที่ได้จากการสังเคราะห์ไปแก้ไขปัญหาในพื้นที่ 38 5.5 แผนการขับเคลื่อนงานขับเคลื่อนพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ระยะที่ 2 (เมษายน ถึง กันยายน 66) 40 บทที่ 6 รูปแบบ Model ที่ได้พัฒนาขึ้น และข้อเสนอแนะ ในระยะที่ 1 41 6.1 การวิเคราะห์เชิงระบบในการขับเคลื่อนพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab): ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 41 6.1.1 ปัจจัยนำเข้า (Input) 41 6.1.2 กระบวนการ (Process) 42 6.1.3 ผลผลิต (Output) 42 6.1.4 ผลลัพธ์ (Outcome) 42 6.2 การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว 3 ระยะ 43 6.3 บทบาทของทีมอาสาสมัครโดยอาศัยกลไกเครือข่ายศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล 44 6.4 ข้อเสนอรูปแบบการบริหารจัดการด้วยกลไกทางสังคมในการป้องกันและแก้ไข ปัญหาความรุนแรงในครอบครัว 47 6.5 ข้อเสนอเชิงนโยบายในระดับพื้นที่ 47 6.6 ข้อเสนอข้อเสนอแนะในการขับเคลื่อนพื้นที่ปฏิบัติการพัฒนาสังคม Social lab 48 ภาคผนวก 49 บรรณานุกรม 51

ช สารบัญตาราง หน้า ตารางที่ 1 แสดงสถานการณ์ผู้สูงอายุ จำแนกตามจังหวัด ปี 2565 2 ตารางที่ 2 แสดงประเด็นข้อเสนอเชิงนโยบายภาคเหนือ 2 ตารางที่ 3 แสดงการสังเคราะห์งานวิจัยขับเคลื่อนงานขับเคลื่อนพื้นที่ ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) 10 ตารางที่ 4 แสดงออกแบบสำรวจสถานการณ์ความรุนแรงต่อผู้หญิง เด็ก ผู้สูงอายุ และบุคคลในครอบครัวรายครัวเรือน 36 ตารางที่ 5 แสดงกระบวนการจัดการรายกรณี (Case management) และบทบาท 45

ซ สารบัญผังภาพ หน้า ผังภาพที่ 1 แสดงกรอบแนวคิดการปฏิบัติการในพื้นที่ (Social Lab) 15 ผังภาพที่ 2 แสดงการดำเนินงานศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ 21 ผังภาพที่ 3 แสดงความรุนแรงคืออะไร 34 ผังภาพที่ 4 แสดงระบบการให้ความช่วยเหลือ 35 ผังภาพที่ 5 แสดงแบบสำรวจสถานการณ์ครอบครัวรายครัวเรือน 37 ผังภาพที่ 6 แสดงการวิเคราะห์เชิงระบบในการขับเคลื่อนพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) : ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 41 ผังภาพที่ 7 แสดงบทบาทของทีมอาสาสมัคร 45 ผังภาพที่ 8 แสดงข้อเสนอรูปแบบการบริหารจัดการด้วยกลไกทางสังคมในการป้องกัน และแก้ไขปัญหาความรุนแรงในครอบครัว 47

ฌ สารบัญแผนภูมิ หน้า แผนภูมิที่ 1 แสดงการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุ 23 แผนภูมิที่ 2 แสดงใครเป็นผู้กระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุมากที่สุด 23 แผนภูมิที่ 3 แสดงสาเหตุ หรือปัจจัยใดที่ทำให้ผู้สูงอายุถูกกระทำความรุนแรงมากที่สุด 24 แผนภูมิที่ 4 แสดงพบเห็นเหตุการณ์ความรุนแรงกับผู้สูงอายุ 24 แผนภูมิที่ 5 แสดงสาเหตุที่ทำให้ผู้สูงอายุถูกทอดทิ้ง 25 แผนภูมิที่ 6 แสดงผู้สูงอายุถูกทำร้ายร่างกายเกิดจากอะไร 25 แผนภูมิที่ 7 แสดงสาเหตุที่ทำให้ผู้สูงอายุถูกหลอกลวงให้เสียทรัพย์สิน 26 แผนภูมิที่ 8 แสดงปัญหาที่พบในครอบครัวของผู้สูงอายุในพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ 26 แผนภูมิที่ 9 แสดงปัญหาความรุนแรงต่อผู้สูงอายุที่ท่านพบเห็นในพื้นที่ 27 แผนภูมิที่ 10 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้าน 27 แผนภูมิที่ 11 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับครอบครัวที่มีผู้สูงอายุที่ติดบ้าน 28 แผนภูมิที่ 12 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมกลุ่มติดบ้านที่เหมาะสมสำหรับหน่วยงาน 28 แผนภูมิที่ 13 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุกลุ่มติดเตียง 29 แผนภูมิที่ 14 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับครอบครัวที่มีผู้สูงอายุติดเตียง 29 แผนภูมิที่ 15 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมกลุ่มติดเตียงที่เหมาะสมสำหรับหน่วยงาน 30 แผนภูมิที่ 16 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคม 30 แผนภูมิที่ 17 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับครอบครัวที่มีผู้สูงอายุติดสังคม 31 แผนภูมิที่ 18 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมกลุ่มติดสังคมที่เหมาะสมสำหรับหน่วยงาน 31 แผนภูมิที่ 19 แสดงแนวทางการพัฒนาโครงการสร้างระบบการดูแลและคุ้มครองพิทักษ์สิทธิ์ ผู้สูงอายุแก่เครือข่ายผู้สูงอายุตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ 32 แผนภูมิที่ 20 แสดงความต้องการให้รัฐบาลกำหนดแนวทางในการป้องกันและแก้ไขปัญหา ไม่ให้เกิดความรุนแรงในผู้สูงอายุ 33

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 1 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย บทที่ 1 บทนำ 1.1 ความเป็นมาและความสำคัญ พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) คือ พื้นที่ที่ได้นําองค์ความรู้และนวัตกรรมที่ได้จากการ สังเคราะห์งานวิชาการด้านการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ของสํานักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 1 – 11 กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์และภาคีเครือข่ายมาทดลองปฏิบัติการเพื่อพัฒนา และแก้ไขปัญหาสังคม โดยใช้ทรัพยากรในพื้นที่และสร้างการมีส่วนร่วมของกลไกศูนย์ช่วยเหลือสังคมตําบล ทีม พม. จังหวัด (One Home) องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคีเครือข่าย และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้เกิดเป็นต้นแบบ (Model) ที่เหมาะสมในการขยายผลและจัดทําข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อพัฒนาและแก้ไขปัญหาสังคมในระดับพื้นที่ และระดับประเทศ ตลอดจนใช้กลไกศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล ในการทํางานเพื่อเชื่อมโยงกันระหว่างคณะทํางาน ระดับพื้นที่/หน่วยงานในสังกัด พม. /หน่วยงานภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้องในการขับเคลื่อนงานแก้ไขประเด็นปัญหา ร่วมของชุมชน สู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น.กลุ่มการบริหารทรัพยากรบุคคล กองกลางสป.พม.. (2566). ชื่อตัวชี้วัด ที่4 : ระดับความสำเร็จการขับเคลื่อนพื้นที่ ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ใน,รายละเอียดตัวชี้วัด (KPI Template) ปงบประมาณ พ.ศ. 2566ของสำนักงานสงเสริมและสนับสนุนวิชาการ 1 -11. น. 1-2. สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 ได้จัดทำรายงานสถานการณ์ทางสังคมเป็นการนำเสนอข้อมูล เกี่ยวกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้นในสังคม ซึ่งมีผลกระทบต่อคนและสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ที่อยู่ภายใต้สังคมเดียวกัน การเปลี่ยนแปลงในด้านต่างๆ นำมาซึ่งการพัฒนา แต่ขณะเดียวกันก็มีปัญหาทางสังคมเกิดขึ้นควบคู่กันมา เนื่องจากเป็น การพัฒนาในเชิงโครงสร้างโดยไม่ได้มีการพัฒนาคนให้รู้เท่าทันกับความเจริญก้าวหน้าที่เปลี่ยนแปลงไป แม้ระยะหลังจะมี การมุ่งเน้นในเรื่องของการพัฒนาคนมากขึ้น แต่วิวัฒนาการในด้านต่างๆ มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว จนทำให้คนบาง กลุ่มไม่สามารถปรับตัว ให้เข้ากับการเปลี่ยนแปลงได้ และคนที่ไม่สามารถปรับตัวได้เหล่านี้ จะกลายเป็นผู้ประสบปัญหา ทางสังคม ที่จำเป็นต้องได้รับความช่วยเหลือเพื่อให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ลดช่องว่างของความเหลื่อมล้ำจากการพัฒนา โดยเฉพาะกลุ่มผู้สูงอายุ (อายุ 60 ปีขึ้นไป) เพื่อใช้ประกอบในการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 โดยจัดทำข้อมูลจาก 1) ผูสูงอายุที่ไดรับเบี้ยยังชีพ ที่มาจากสำนักงานพัฒนาสังคมและความ มั่นคงจังหวัด2) ผู้สูงอายุจำแนกตามความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน (ADL) ที่มาจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด 3) ผูสูงอายุที่ต้องดำรงชีพด้วยการเร่ร่อน ขอทาน ที่มาจากสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงจังหวัด 4) ผูสูงอายุ มีที่อยู่อาศัยไม่เหมาะสม ที่มาจากสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงจังหวัดและ 5) ผูสูงอายุที่บริจาคเบี้ยยังชีพ ที่มาจากกองทุนผู้สูงอายุดังแสดงในตารางที่ 1

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 2 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ตารางที่ 1 แสดงสถานการณ์ผู้สูงอายุ จำแนกตามจังหวัด ปี 2565 (หน่วย : คน) จังหวัด จำนวน กลุ่มเป้าหมาย ทั้งหมด (1) ผูสูงอายุ ที่ไดรับ เบี้ยยังชีพ (2) ผู้สูงอายุจำแนกตามความสามารถ ในการทำกิจวัตรประจำวัน (ADL) (3) ผูสูงอายุที่ ต้องดำรง ชีพด้วย กาเร่ร่อน ขอทาน (4) ผูสูงอายุมี ที่อยู่อาศัย ไม่เหมาะสม (5) ผูสูงอายุ ที่บริจาค ติดบ้าน ติดสังคม ช่วยเหลือ เบี้ยยังชีพ ตัวเองไมได้ (ติดเตียง) กำแพงเพชร 138,568 128,399 1,616 111,264 436 n/a n/a 3 ตาก 88,915 69,217 1,482 65,038 365 7 50 1 พิษณุโลก 175,006 140,011 1,536 123,754 736 2 2,200 6 เพชรบูรณ์ 188,889 160,707 3,142 160,673 1,025 16 45 0 สุโขทัย 129,475 112,438 54,475 1,408 349 1 82 3 อุตรดิตถ์ 103,328 89,371 651 52,691 266 1 110 1 รวม 824,181 700,143 62,902 514,828 3,177 27 2,487 14 ที่มา: สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 จากรายงานสถานการณ์ทางสังคมระดับจังหวัดและระดับกลุ่มจังหวัด ประจำปี 2565 ซึ่งจัดทำ โดยสำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 พบว่า มีจำนวนผู้สูงอายุที่ประสบปัญหาทางสังคม ทั้งหมด 824,181 คน ส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุจำแนกตามความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน (ADL) ที่ติดบ้าน ติดสังคม ติดเตียง จำนวน 580,907 คน คิดเป็นร้อยละ 70.48 ของจำนวนกลุ่มเป้าหมายทั้งหมด รองลงมา ผูสูงอายุที่ไดรับ เบี้ยยังชีพ จำนวน 700,143 คน คิดเป็นร้อยละ 84.95 ผูสูงอายุมีที่อยู่อาศัยไม่เหมาะสม จำนวน 2,377 คน คิดเป็นร้อยละ 0.29 ของจำนวนกลุ่มเป้าหมายทั้งหมด ผูสูงอายุที่ต้องดำรงชีพด้วยการเร่ร่อน/ขอทาน จำนวน 24 คน คิดเป็นร้อยละ 0.002 จำนวนกลุ่มเป้าหมายทั้งหมด และผูสูงอายุที่บริจาคเบี้ยยังชีพ จำนวน 12 คน คิด เป็นร้อยละ 0.001 ของจำนวนกลุ่มเป้าหมายทั้งหมด ตามลำดับ. สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8. (2565). กลุ่มผู้สูงอายุ. ใน, รายงานสถานการณ์ทางสังคมระดับจังหวัดและระดับกลุ่มจังหวัด ประจำปี2565. (พิมพ์ครั้งที่ 1, น. 43-44). โรงพิมพ์โอเคปริ้นดิจิตอล. ในขณะเดียวกันเวทีวิชาการและสมัชชาสวัสดิการสังคม 4 ภาค ที่ได้ดำเนินการจัดไปในวันที่ 15 มีนาคม 2566 จัดโดยสำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 7, 8 และ 9 (ภาคเหนือ) ร่วมกับคณะสังคม สงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์ลำปาง ได้มีข้อเสนอเชิงนโยบายในระดับภาค ที่เป็นการพัฒนา งานวิชาการในระดับพื้นที่ เพื่อไปสู่การกำหนดแนวทาง/มาตรการ/นโยบายในระดับพื้นที่ โดยมีประเด็นข้อเสนอ เชิงนโยบายที่เกี่ยวกับผู้สูงอายุ ดังแสดงในตารางที่ 2 ตารางที่ 2แสดงประเด็นข้อเสนอเชิงนโยบายภาคเหนือ สถานการณ์ทางสังคมที่สำคัญ ในระดับภาค ข้อเสนอจากการสะท้อนในเวทีวิชาการ และสมัชชาสวัสดิการสังคม 4 ภาค หมายเหตุ สถานการณ์ทางสังคมของผู้สูงอายุ (1) ด้านสุขภาพ - ด้านร่างกาย : ผู้สูงอายุมีอายุยืน , เจ็บป่วย , พิการมากขึ้น ข้อเสนอเชิงนโยบายในประเด็นผู้สูงอายุ 1. จังหวัด/อำเภอ/ท้องถิ่น กำหนดเป็นวาระ เร่งด่วน: สร้างการรับรู้ กำหนดมาตรการ แผนงาน รองรับอย่าง จริงจังและต่อเนื่อง - กำหนดประเด็นเพื่อ นำไปทดลองใช้ใน พื้นที่ (Social lab)

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 3 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย สถานการณ์ทางสังคมที่สำคัญ ในระดับภาค ข้อเสนอจากการสะท้อนในเวทีวิชาการ และสมัชชาสวัสดิการสังคม 4 ภาค หมายเหตุ - ด้านจิตใจ : ป่วยเป็นโรคซึมเศร้า , สมอง เสื่อม , วิตกกังวล , เครียด , อารมณ์ 2 ขั้ว (2) ด้านอาชีพ - ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ขาดรายได้ที่ เพียงพอ / ไม่มีงานทำ -ผู้สูงอายุไม่มีระบบการวางแผนการออม -ผู้สูงอายุไม่สามารถประกอบอาชีพได้ - ขาดความมั่นคงด้านรายได้ (3) ด้านสภาพแวดล้อม - ที่อยู่อาศัยของผู้สูงอายุ บางส่วนมี อุปสรรค ไม่สามารถเข้าถึงกิจกรรม ทางสังคมได้ - สถานที่ร่วมกิจกรรมบางแห่งไม่เอื้อ ต่อ สภาพร่างกาย - การออกแบบอารยสถาปัตย์ (Universal Design) พื้นที่สาธารณะ ยังไม่ทั่วถึง (4) ด้านสังคม - การเข้าร่วมกิจกรรมของผู้สูงอายุ มีอุปสรรค บางส่วนไม่สามารถเข้าถึง กิจกรรม ของสังคมได้ - ขาดกิจกรรมร่วมกับคนทุกช่วงวัย - มีกิจกรรมน้อยไม่ต่อเนื่อง 2. กำหนดกิจกรรมการสื่อสาร สร้างการมีส่วน ร่วมของ คนทุกช่วงวัย ในทุกมิติงาน เชื่อมโยง แก้ไขสถานการณ์ 3. บูรณาการทุกภาคส่วน ร่วมคิด ร่วมทำ อย่าง จริงจังยั่งยืน เกิดกิจกรรม/พื้นที่รูปธรรม ผาสุก แผ่กระจายทั้งแผ่นดิน (LANNA HAPPY LAND) 4. การปรับเปลี่ยนระเบียบหลักเกณฑ์การ เข้าถึง สวัสดิการต่าง ๆ ในคู่มือการช่วยเหลือ รวมถึง งบประมาณในการสนับสนุนกลุ่ม ผู้สูงอายุ คนพิการ จากกรมกิจการผู้สูงอายุ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ว่าในพื้นที่สามารถ ดำเนินการได้จริงหรือไม่ 5. องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นควรมีระบบการ ช่วยเหลือ ดูแลผู้สูงอายุในชุมชน ไม่ให้ กลายเป็นคนไร้ที่พึ่งจนเข้าสู่ สถานสงเคราะห์ สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 ได้กำหนดการขับเคลื่อนพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ร่วมกับคณะกรรมการศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล ภาคีเครือข่าย หน่วยงานในพื้นที่ ทีม พม.จังหวัดสุโขทัย และการสนับสนุนเชิงวิชาการจากคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ศูนย์ลำปาง เข้ามาจัด กระบวนการเพื่อพัฒนารูปแบบ Model ในการแก้ไขปัญหาของพื้นที่ โดยได้นำผลงานวิจัยและวิชาการที่เกี่ยวข้องมา ทดลองใช้ในพื้นที่ ประกอบไปด้วยรายงานวิจัย 1) "รูปแบบการจัดสวัสดิการสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาระดูแลบุตรหลาน" สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 (2560)2) รายงานวิจัย "แนวทางการพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุในชุมชน โดยความ ร่วมมือของภาคีเครือข่าย" สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 (2564) 3)ชุดความรู้ "การพัฒนา อพม. เป็นผู้จัดการ รายกรณี (CM) จากกระบวนการเชิงพื้นที่ สสว.8 ปี 2565สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 (2565)และงานวิจัย “การศึกษาระบบการจัดการบริการโดยชุมชน เพื่อการฟื้นฟูผู้ได้รับผลกระทบจากการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ กรณีศึกษา เครือข่ายชุมชนเลิกเหล้า : ยุติความรุนแรงต่อผู้หญิงและเด็ก” ปุณิกา (2565)

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 4 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย จากการวิเคราะห์รายงานสถานการณ์ทางสังคมระดับจังหวัดและระดับกลุ่มจังหวัด ประจำปี 2565 สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 จึงได้กำหนดพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัด สุโขทัย เป็นพื้นที่ขับเคลื่อนปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่มีความเข้มแข็งด้านอาสาสมัคร พัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (อพม.) ภาคีเครือข่าย ผู้นำท้องที่/ท้องถิ่น ให้ความสำคัญและความร่วมมือ ในการแก้ไขปัญหาของพื้นที่ ตลอดจนเป็นพื้นที่ดำเนินงานศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล ร่วมกับหน่วยงานสังกัดกระทรวง การพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดสุโขทัย เมื่อปี 2565 เป็นพื้นที่ดำเนินการภายใต้ประเด็น “การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว” 1.2 วัตถุประสงค์ 1.2.1 เพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจ ปัญหาความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว โดยผ่านกระบวนการ เลนส์ความรุนแรง “Violence Lens”แก่คณะกรรมการศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล ภาคีเครือข่าย และหน่วยงานในพื้นที่ 1.2.2 เพื่อนำองค์ความรู้ที่ได้จากการรวบรวมผลงานวิชาการด้านการพัฒนาสังคมครอบคลุม ทุกกลุ่มเป้าหมาย มาทดลองใช้ในการแก้ไขปัญหาความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัวในพื้นที่ 1.2.3 เพื่อให้ได้รูปแบบ (Model) ในการแก้ไขปัญหาความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ในพื้นที่ และนำเสนอรูปแบบ (Model) ต่อสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ หน่วยงาน One Home และภาคีเครือข่าย นำสู่การใช้ประโยชน์ในการแก้ไขปัญหาในพื้นที่ 1.3 ขอบเขตของการดำเนินงาน 1.3.1 ขอบเขตเชิงพื้นที่ ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 1.3.2 ขอบเขตประชากร เครือข่ายศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย เทศบาลตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ และหน่วยงานสังกัดกระทรวง พม. ในพื้นที่จังหวัดสุโขทัย 1.3.3 ขอบเขตเชิงเนื้อหา 1) ศึกษาสภาพปัญหาความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว (Elder Abuse) 2) ศึกษารูปแบบ (Model) ในการแก้ไขปัญหาความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว (Elder Abuse) ในพื้นที่ 1.4 นิยามศัพท์ พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) หมายถึง พื้นที่ที่ไดนำองคความรูและนวัตกรรมที่ไดจาก การสังเคราะหงานวิชาการดานการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษยของสำนักงานสงเสริมและสนับสนุนวิชาการ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย และภาคีเครือขายมาทดลองปฏิบัติการเพื่อพัฒนาและแกไขปญหา สังคม โดยใชทรัพยากรในพื้นที่และสรางการมีสวนรวมของกลไกศูนยชวยเหลือสังคมตำบล ทีม พม.จังหวัด (One Home) องคกรปกครองสวนทองถิ่น ภาคีเครือขาย และหนวยงานที่เกี่ยวของใหเกิดเปนตนแบบ (Model) ที่เหมาะสมในการขยายผลและจัดทำขอเสนอเชิงนโยบายเพื่อพัฒนาและแกไขปญหาสังคมในระดับพื้นที่ และระดับประเทศ การบูรณาการความรวมมือและสนับสนุนของภาคีเครือขาย หมายถึง การประสานความรวมมือ ของภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม เพื่อสนับสนุนใหชุมชนแกไขปญหาและพัฒนาชุมชนอยางมีเสรีภาพ ตาม สิทธิและหนาที่ของชุมชน ที่มีเปาหมายหลักในการตอบสนองความตองการรวมกันของประชาชน โดยใหสอดคลองกับ วิถีการดำเนินชีวิต คานิยม ประเพณีและทัศนคติของบุคคลในชุมชน เปดโอกาสใหชุมชนรวมมือ ดำเนินการ ติดตาม ประเมินผล และรวมรับผิดชอบหรือรวมใชประโยชนจากการดำเนินงาน

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 5 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ภาคีเครือขาย หมายถึง กลุมบุคคล องคกรที่มีเปาหมายรวมกัน มารวมตัวกันดวยความสมัครใจ เพื่อทำกิจกรรมใหบรรลุเปาหมายในพื้นที่ชุมชน (รวมคิด รวมวางแผน รวมทำ รวมประเมินผล) กลไก วิธีการทำงาน หมายถึง กระบวนการทำงานเพื่อเชื่อมโยงกันระหวางคณะทำงานระดับพื้นที่/ หนวยงานในสังกัด พม. /หนวยงานภาคีเครือขายที่เกี่ยวของ ในการขับเคลื่อนงานแกไขประเด็นปญหารวมของชุมชน และพัฒนาคุณภาพชีวิตกลุมเปราะบางรายครัวเรือน เพื่อนำไปสูเปาหมายที่กำหนดไวรวมกัน ศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล หมายถึง ศูนย์กลางการพัฒนาและการบริการคนทุกช่วงวัย บูรณาการการ บริการสวัสดิการสังคมของทุกกรมของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ณ จุดเดียวและเป็นองค์รวม ลดความซ้ำซ้อนด้านทรัพยากรในการบริหารจัดการการจัดสวัสดิการสังคมของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคง ของมนุษย์และอำนวยความสะดวกให้ประชาชนให้เข้าถึงสวัสดิการสังคมอย่างทั่วถึงและเป็นธรรม รวมทั้งบูรณาการ ความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในการพัฒนาคุณภาพชีวิตกลุ่มเป้าหมาย และประชาชน ซึ่งกลุ่มเป้าหมายที่ใช้บริการ ศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล ประกอบด้วย ประชาชนทุกวัยในชุมชน ทั้งเด็กและเยาวชน สตรีและครอบครัว คนพิการ ผู้สูงอายุคนไร้ที่พึ่งและผู้ทำการขอทานผู้ประสบปัญหาทางสังคม และประชาชนทั่วไป การกระทำความรุนแรง (Violence) หมายถึง เจตนา หรือความตั้งใจใช้กำลังกาย ใช้อำนาจ คุกคาม ข่มขู่ เพื่อกระทำต่อตนเอง บุคคลอื่น หรือกลุ่มบุคคล ซึ่งมีผลทำให้เกิดการบาดเจ็บทางจิตใจ ร่างกาย เสียชีวิต เกิดความผิดปกติในการพัฒนา หรือถูกทอดทิ้ง หรือถูกละเมิดสิทธิ การป้องกันความรุนแรง (Violence prevention) หมายถึง การปลูกฝังความรักและความเข้าใจ กันในครอบครัว พูดจากันด้วยเหตุผล เห็นใจผู้อื่นอ่อนแอกว่า และไม่ใช้ความรุนแรงต่อกัน หลีกเลื่องปัจจัยที่อาจ ก่อให้เกิดความรุ่นแรง เช่น การดื่มสุรา การคบชู้ เล่นการพนัน การทะเลาะเบาะแว้งมีเรื่องกันปัจจัยเหล่านี้ก่อให้เกิด ความรุ่นแรงได้ ประกอบกับจัดการกับอารมณ์และความเครียด เพราะเมื่อเกิดอารมณ์ไม่ดีอาจก่อให้เกิดการใช้ความ รุนแรงมีค่านิยมที่ถูกต้อง เช่น ผู้ชาย ไม่ถืออำนาจและทำรุ่นแรงกับผู้หญิง ความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว (Elder Abuse) หมายถึง การกระทำที่เกิดขึ้นจากสมาชิก ในครอบครัว เป็นผู้กระทำทั้งทางร่างกายและจิตใจแบบตั้งใจมากกว่าไม่ตั้งใจ ที่ก่อให้เกิดอันตราย ความเจ็บปวด การละเลย ทอดทิ้ง การเอาประโยชน์ทรัพย์สิน รวมถึงการละเมิดสิทธิ 1.5 ผลที่คาดว่าจะได้รับ 1.5.1 คณะกรรมการศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล ภาคีเครือข่าย และหน่วยงานในพื้นที่ มีความรู้ ความเข้าใจเลนส์การมองความรุนแรง “Violence Lens” 1.5.2 สามารถนำองค์ความรู้ที่ได้จากการรวบรวมผลงานวิชาการด้านการพัฒนาสังคมครอบคลุม ทุกกลุ่มเป้าหมาย มาทดลองใช้ในการแก้ไขปัญหาในพื้นที่รูปแบบ (Model) 1.5.3 ได้รูปแบบ (Model) ในการแก้ไขปัญหาทางสังคมในพื้นที่ และนำเสนอรูปแบบ (Model) ต่อสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ หน่วยงาน One Home และภาคีเครือข่าย นำสู่การใช้ ประโยชน์ในการแก้ไขปัญหาในพื้นที่

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 6 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย บทที่ 2 องค์ความรู้ทางวิชาการที่นำมาขับเคลื่อนพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) การศึกษา เรื่อง “โครงการพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ในมิติการ ป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. เพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจ ปัญหาความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว โดยผ่าน กระบวนการเลนส์การมองความรุนแรง “Violence Lens” แก่คณะกรรมการศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล ภาคีเครือข่าย และหน่วยงานในพื้นที่ 2. เพื่อนำองค์ความรู้ที่ได้จากการรวบรวมผลงานวิชาการด้านการพัฒนา สังคมครอบคลุมทุกกลุ่มเป้าหมาย มาทดลองใช้ในการแก้ไขปัญหาในพื้นที่ และ 3. เพื่อให้ได้รูปแบบ (Model) ในการแก้ไขปัญหาทางสังคมในพื้นที่ และนำเสนอรูปแบบ (Model) ต่อสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคง ของมนุษย์ หน่วยงาน One Home และภาคีเครือข่าย นำสู่การใช้ประโยชน์ในการแก้ไขปัญหาในพื้นที่ ตามบริบท ของพื้นที่ โดยมีองค์ความรู้ทางวิชาการที่นำมาขับเคลื่อนพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ดังต่อไปนี้ 2.1 องค์ความรู้จากการวิจัยที่ สสว.8 ได้ดำเนินการ 2.1.1 รายงานวิจัย "รูปแบบการจัดสวัสดิการสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาระดูแลบุตรหลาน" (สสว.) ปี2560 2.1.2 รายงานวิจัย "แนวทางการพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุในชุมชน โดยความร่วมมือ ของภาคีเครือข่าย" (สสว.8) ปี2564 2.1.3 ชุดความรู้"การพัฒนา อพม. เป็นผู้จัดการรายกรณี(CM) จากกระบวนการเชิงพื้นที่ สสว.8 ปี2565 2.2 องค์ความรู้จากการวิจัยภายนอก 2.2.1 ผลงานวิจัย เรื่อง “การศึกษาระบบการจัดการบริการโดยชุมชน เพื่อการฟื้นฟู ผู้ได้รับผลกระทบจากการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ กรณีศึกษา เครือข่ายชุมชนเลิกเหล้า: ยุติความรุนแรงต่อผู้หญิง และเด็ก” ปุณิกา (2565) 2.2.2 แนวคิดยุติความรุนแรง 2.2.3 แนวคิดการสร้างความเสมอภาค 2.2.4 แนวคิดการเสริมพลังอำนาจ 2.2.5 แนวคิดการคุ้มครองทางสังคม 2.2.6 แนวคิดพฤฒพลัง 2.2.7 แนวคิดการมีส่วนร่วม 2.2.8 แนวคิดการจัดการรายกรณี (Case Management: CM) 2.3 กรอบแนวคิดการปฏิบัติการพื้นที่ (Social Lab) การสังเคราะห์งานวิจัยขับเคลื่อนงานขับเคลื่อนพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ในมิติการป้องกันการถูกกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ที่สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 ได้ดำเนินการและองค์ความรู้จากการวิจัยภายนอก ดังแสดงในตารางที่ 3

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 7 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ตารางที่3 แสดงการสังเคราะห์งานวิจัยขับเคลื่อนงานขับเคลื่อนพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ที่ ผลงานวิจัย วัตถุประสงค์ ข้อเสนอแนะจากงานวิจัย ข้อสรุปเพื่อนำผลไปใช้ ในพื้นที่ 2.1 องค์ความรู้จากการวิจัยที่ สสว.8 ได้ดำเนินการ 2.1.1 รายงานวิจัย "รูปแบบ การจัดสวัสดิการ สำหรับผู้สูงอายุที่มี ภาระดูแลบุตรหลาน" (สสว.8) ปี 2560 - เพื่อจัดทำรูปแบบการ จัดสวัสดิการสำหรับ ผู้สูงอายุที่มีภาระดูแล บุตรหลาน - การส่งเสริมอาชีพที่เหมาะสม กับผู้สูงอายุ - ส่งเสริมให้เกิดการลดรายจ่าย ในครอบครัว โดยปลูกพืชผัก สวนครัวในกระถาง หรือการ เพาะถั่วงอกในตะกร้า ไว้บริโภค ภายในครัวเรือน - การเปิดโอกาสให้ผู้สูงอายุ ได้รับการ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ หลักในการเลี้ยงดูบุตรหลานที่ เหมาะสมในปัจจุบัน - ชุมชนจัดทีมเยาวชนจิตอาสา ในการสอนการบ้านให้แก่บุตร หลานผู้สูงอายุ และการส่งเสริม การดูแลสุขภาพให้กับผู้สูงอายุ โดยอาสาสมัครในชุมชน (1) จัดตั้งทีมอาสาสมัครใน การป้องกันการถูกกระทำ ความรุนแรงต่อผู้สูงอายุใน ชุมชน โดยเชื่อมโยงกับ เครือข่ายศูนย์ช่วยเหลือ สังคมตำบล (2) การเยี่ยมบ้านผู้สูงอายุ กลุ่มติดบ้าน และ ติดเตียง โดยทีมอาสาสมัคร (3) จัดสิ่งแวดล้อมในชุมชน ที่เหมาะสมและปลอดภัย สำหรับผู้สูงอายุ (4) การเตรียมทีม อาสาสมัครในการป้องกัน การถูกกระทำความรุนแรง ต่อผู้สูงอายุในชุมชน โดยใช้ คู่มือฉบับพัฒนาแกนนำ ที่จะประยุกต์ใช้ในการ พัฒนาชุมชนคุ้มครองสวัสดิ ภาพบุคคลในครอบครัว เป็นเครื่องมือในการ ขับเคลื่อนงานขับเคลื่อน พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ในมิติการ ป้องกันการถูกกระทำความ รุนแรงต่อผู้สูงอายุ 2.1.2 รายงานวิจัย "แนว ทางการพัฒนา ศักยภาพผู้สูงอายุใน ชุมชน โดยความ ร่วมมือของภาคี เครือข่าย" (สสว.8) ปี 2564 - เพื่อจัดทำข้อเสนอแนว ทางการพัฒนาศักยภาพ ผู้สูงอายุในชุมชนที่ เหมาะสมตรงตามความ ต้องการของผู้สูงอายุ โดยใช้กิจกรรมเป็นตัว ขับเคลื่อนงานใน 4 มิติ - ด้านสุขภาพ ควรส่งเสริม ศักยภาพอย่างเป็นระบบให้แก่ ผู้สูงอายุเพื่อให้มีสุขภาพกาย ใจ ที่ดี ทุกกลุ่มวัย มีความรู้เท่าทัน การเปลี่ยนแปลงของร่างกาย อารมณ์ และสติปัญญา ให้เกิด การเรียนรู้ การดูแลตนเองและ ครอบครัว ให้ปลอดภัยห่างไกลโรค - ด้านสังคม ส่งเสริมให้เกิดการ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ การถ่ายทอด ประสบการณ์ ผ่านกิจกรรมใน โรงเรียนผู้สูงอายุ เช่น การจัด กิจกรรมพัฒนากายใจคนสามวัย ในชุมชน การส่งเสริมกิจกรรม การรวมกลุ่มผู้สูงอายุเพื่อสร้าง อาชีพ และรายได้ การออกพบ เยี่ยมบ้านผู้สูงอายุ กลุ่มติดบ้าน และ ติดเตียง โดยผู้เกี่ยวข้อง เช่น ชมรมผู้สูงอายุ อาสาสมัคร ผู้นำชุมชน

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 8 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ที่ ผลงานวิจัย วัตถุประสงค์ ข้อเสนอแนะจากงานวิจัย ข้อสรุปเพื่อนำผลไปใช้ ในพื้นที่ - ด้านสิ่งแวดล้อม จัดให้มีสวน สุขภาพ หรือสถานที่ออกกำลัง กายของผู้สูงอายุ และคนใน ชุมชนที่เหมาะสมและปลอดภัย ส่งเสริม การปลูกผักสวนครัวรั้ว กินได้ในครัวเรือน ส่งเสริมให้มี การคัดแยก ขยะ ทุกหมู่บ้านจัด ให้มีธนาคารน้ำ ทุกหมู่บ้าน - สนับสนุนให้มีการจัดตั้งศูนย์ ส่งเสริมสุขภาพครบวงจร (Day Care) 2.1.3 ชุดความรู้ "การ พัฒนา อพม.เป็น ผู้จัดการรายกรณี (CM) จาก กระบวนการเชิง พื้นที่ สสว.8 ปี 2565 - เพื่อถอดบทเรียน อาสาสมัครพัฒนาสังคม และความมั่นคงของ มนุษย์เพื่อหาแนวทาง ในการเป็นผู้จัดการราย กรณี (CM) ตามโครงการ พัฒนาคุณภาพชีวิตกลุ่ม เปราะบางรายครัวเรือน ในพื้นที่ตําบลบ้านน้อย ซุ้มขี้เหล็กอําเภอเนิน มะปรางจังหวัดพิษณุโลก ผู้จัดการรายกรณีระดับชุมชนควร มีบทบาทการทํางาน ประกอบไปด้วย 1. การรับรู้เรื่องราวบุคคลอื่นที่ กําลังเผชิญกับปัญหาต่างๆใน ชุมชนที่ไม่สามารถช่วยเหลือ ตนเองได้อย่างเหมาะสม 2. การแสวงหาข้อมูล ข้อเท็จจริง ในพื้นที่ชุมชนจากผู้เผชิญปัญหา ครอบครัว ญาติพี่น้อง เพื่อนบ้าน ท้องถิ่น ท้องที่ หรืออาสาสมัคร 3. การประเมิณปัญหาสุขภาพกาย จิต อารมณ์ การช่วยเหลือเรื่อง การกินอยู่ในครอบครัวหน่วยงาน ที่เกี่ยวข้องในการดูแลเรื่อง สุขภาพ การให้คําแนะนํา เป็นต้น 4. หน่วยงานในชุมชนจัดประชุม แลกเปลี่ยนถึงแนวทางการ ช่วยเหลือ(ท้องถิ่น โรงพยาบาล หน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้อง อาสาสมัคร ฯลฯ) 5. การส่งต่อไปใช้บริการอื่นๆที่ จําเป็น 6. การช่วยติดตามเฝ้าระวังความ เปลี่ยนแปลงของสถานการณ์

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 9 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ที่ ผลงานวิจัย วัตถุประสงค์ ข้อเสนอแนะจากงานวิจัย ข้อสรุปเพื่อนำผลไปใช้ ในพื้นที่ 2.2 องค์ความรู้จากการวิจัยภายนอก 2.2.1 ผลงานวิจัย เรื่อง “การศึกษาระบบ การจัดการบริการ โดยชุมชน เพื่อการ ฟื้นฟูผู้ได้รับ ผลกระทบจากการ ดื่มเครื่องดื่ม แอลกอฮอล์ กรณีศึกษา เครือข่าย ชุมชนเลิกเหล้า : ยุติความรุนแรงต่อ ผู้หญิงและเด็ก” ปุณิกา (2565) - เพื่อพัฒนาคู่มือฉบับ พัฒนาแกนนำ ที่จะ ประยุกต์ใช้ในการพัฒนา ชุมชนคุ้มครองสวัสดิภาพ บุคคลในครอบครัว - คุ้มครองสวัสดิภาพบุคคลใน ครอบครัว มีกระบวนการสำคัญ 5 ขั้นตอนหลัก ได้แก่ ขั้นที่ 1 เตรียมทีมอาสาสมัคร ขั้นที่ 2 การเรียนรู้เกี่ยวกับความ รุนแรงต่อผู้หญิงและเด็ก ขั้นที่ 3 สำรวจและประเมิน สถานการณ์ปัญหาความรุนแรง ขั้นที่ 4 เรียนรู้และพัฒนาระบบ การให้ความช่วยเหลือ ขั้นที่ 5 ติดตามและถอดสรุป ปฏิบัติการ 2.2.2 แนวคิดยุติความรุนแรง แนวคิดยุติความรุนแรง (สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, 2550 : 3) กล่าวถึงปัญหาความรุนแรง ในครอบครัวถือว่าเป็นปัญหาที่อยู่กับสังคมไทยมาตั้งแต่อดีตและทวีความรุนแรงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องและด้วยการ พัฒนาประเทศทั้งด้านการเมือง เศรษฐกิจสังคม ประเพณี และวัฒนธรรม มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ส่งผลให้ สถาบันครอบครัวของประเทศไทยเกิดการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม ทั้งรูปแบบวิถีชีวิต และโครงสร้างของครอบครัว ซึ่งลักษณะครอบครัวที่เป็นครอบครัวเลี้ยงเดี่ยวมีจำนวนเพิ่มมากขึ้น เมื่อเกิดปัญหาในครอบครัว สมาชิกในครอบครัว ต้องเผชิญปัญหาด้วยตนเองขาดคนคอยให้คำปรึกษาหรือไกล่เกลี่ย ประกอบกับต้องดำเนินชีวิตท่ามกลางระบบ เศรษฐกิจแบบทุนนิยมส่งผลให้สมาชิกในครอบครัวได้รับความกดดันด้านต่างๆ โดยเฉพาะทางด้านจิตใจ ทั้งการควบคุม อารมณ์และทักษะในการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งอย่างสร้างสรรค์ ก่อให้เกิดความขัดแย้งมากมายหากสะสมเป็นระยะ เวลานาน จะกลายเป็นปัญหาสะสมที่แก้ไขได้ยาก และความขัดแย้งนั้น อาจขยายเป็นความรุนแรงในครอบครัวในที่สุด ส่งผลให้เกิดการหย่าร้างตามมา ภายหลังได้มีการบังคับใช้ พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงใน ครอบครัว พ.ศ. 2550 โดยมีเจตนารมณ์ของกฎหมาย 3 ประการด้วยกัน ประการที่ 1 เจตนารมณ์เพื่อป้องกันและแก้ไข ปัญหาการใช้ความรุนแรงในครอบครัวประการที่ 2 เจตนารมณ์เพื่อปกป้อง คุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรง ในครอบครัวประการที่ 3 เจตนารมณ์เพื่อรักษาความสัมพันธ์ในครอบครัว พร้อมทั้งมีการจัดทำคู่มือในการดำเนินการ ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ. 2550 ในการแจ้ง เหตุกระทำความรุนแรงในครอบครัว การคุ้มครองความเสียหาย การบรรเทาทุกข์ให้แก่ผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรง ในครอบครัวการพิจารณาพิพากษาคดีความรุนแรงในครอบครัว ตลอดจนการตั้งผู้ไกล่เกลี่ยประนีประนอมไว้อย่างชัดเจน แนวคิดยุติความรุนแรง ความหมายของยุติความรุนแรง นักวิชาการได้ให้ความหมายการยุติความ รุนแรงไว้อย่างหลากหลายซึ่งคณะผู้จัดทำสรุปแนวคิดยุติความรุนแรง ที่นักวิชาการได้ให้ความหมายไว้ ดังนี้ องค์การอนามัยโลก (World Health Organization / WHO) นิยามความรุนแรงว่าหมายถึงการจงใจใช้ กำลังหรืออำนาจเพื่อข่มขู่หรือกระทำต่อตนเอง ต่อผู้อื่น ต่อกลุ่มบุคคลหรือชุมชน ซึ่งทำให้เกิดหรือมีแนวโน้มที่จะมีผลทำ ให้เกิดเสียชีวิต หรือเป็นอันตรายต่อจิตใจ หรือเป็นการยับยั้ง การเจริญงอกงาม หรือเป็นการกีดก้น ปิดกั้น ทำให้สูญเสีย สิทธิบางประการ และขาดการได้รับในสิ่งที่ควรจะได้รับ (อ้างใน พูนสุข มาศรังสรรค์, 2554, น.25)

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 10 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย อนุชา อาภาภิรม (อ้างใน พูนสุข มาศรังสรรค์, 2554, น.25) ความรุนแรงหมายถึงการใช้กำลังคุกคาม หรือทำร้าย เพื่อควบคุมหรือครอบครองบุคคล หรือทรัพย์สิน ฐาศุกร์ จันประเสริฐ (อ้างใน พูนสุข มาศรังสรรค์, 2554, น.25) ความรุนแรงหมายถึงการกระทำใดๆ ที่เป็นการล่วงละเมิดสิทธิเสรีภาพของบุคคลอื่น ทั้งทางร่ายกาย วาจาหรือใจ โดยการบังคับขู่เข็ญ ทำร้ายร่างกาย การทุบ ตีแล้วเป็นผลให้ผู้อื่นเกิดความทุกข์ทรมานทั้งร่างกายและจิตใจ ก่อให้เกิดความเสียหายทางทรัพย์สินทั้งของตนเอง และผู้อื่น สรุปโดยรวม หลักการที่สำคัญในการยุติความรุนแรงคือ คนในครอบครัว ชุมชน สังคม จะต้องมีความ เข้าใจซึ่งกันและกัน จะต้องควบคุมอารมณ์ของตนเองได้ให้ในทุกสภาวะการณ์ เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาความรุนแรงขึ้นกับ ครอบครัว ชุมชน สังคม ประกอบกับมีพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ. 2550 เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาการใช้ความรุนแรงในครอบครัว เพื่อปกป้อง คุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรง และเพื่อรักษาความสัมพันธ์ในครอบครัว 2.2.3แนวคิดการสร้างความเสมอภาค แนวคิดการสร้างความเสมอภาค ปรีชา ช้างขวัญยืน (2564). กล่าวถึงหลักแห่งความเสมอภาคไม่ได้ บังคับให้องค์กรต่าง ๆ ของรัฐต้องปฏิบัติต่อบุคคลทุกคนอย่างเดียวกัน ตรงกันข้ามกลับบังคับให้ต้องปฏิบัติต่อบุคคล ที่แตกต่างกันในสาระสำคัญแตกต่างกันออกไปตามลักษณะเฉพาะของแต่ละคน เฉพาะแต่บุคคลที่เหมือนกันใน สาระสำคัญเท่านั้นที่ องค์กรของรัฐต้องปฏิบัติต่อเขาเหล่านั้นอย่างเดียวกัน ในทางปฏิบัติก็มีการแบ่งแยกบุคคลออกเป็น ประเภท ๆ เช่น ข้าราชการ เกษตรกร เป็นต้น และปฏิบัติต่อบุคคลประเภทเดียวกันเหมือนกันและต่อบุคคลต่างประเภท กันแตกต่างกันออกไป ในกรณีที่มีการแยกบุคคลออกเป็นประเภทและปฏิบัติต่อบุคคลแต่ละประเภทแตกต่างกันออกไป โดยปราศจากเหตุผลที่ “ควรค่าแก่การรับฟัง” (Raison objective Plausible) ถือว่าเป็น “การเลือกปฏิบัติ” หรือ “เลือก ที่รักมักที่ชัง” (Discrimination) ซึ่งต้องห้ามตามรัฐธรรมนูญ เช่นกัน แนวคิดการสร้างความเสมอภาค ความหมายการสร้างความเสมอภาค นักวิชาการได้ให้ความหมาย การยุติความรุนแรงไว้อย่างหลากหลาย ซึ่งคณะผู้จัดทำสรุปแนวคิดการสร้างความเสมอภาค ที่นักวิชาการได้ให้ ความหมายไว้ ดังนี้ เบอร์นาร์ด วิลเลี่ยมส์ (Bernard Williams) ก็ได้ให้ความหมายของความ เสมอภาค หรือความเท่าเทียม กันไว้ 3 ประการด้วยกัน คือ1. มนุษย์เท่าเทียมกัน ในฐานะที่เป็นมนุษยชาติร่วมกัน (Common Humanity) กล่าวคือ มนุษย์ทุกคนสามารถพูดและใช้ภาษาร่วมกัน มีอิสระที่จะคิดและใช้เครื่องมืออยู่ร่วมกัน เป็นการยืนยันข้อเท็จจริงที่ว่า มนุษย์ทุกคนเท่าเทียมกัน ในฐานะที่เขาเป็นมนุษย์2. มนุษย์เท่าเทียมกันในฐานะที่มีความสามารถทางศีลธรรม (Moral Capacities) 3. ความเท่าเทียมกันของโอกาส (Equality Of Opportunity) คือ การแบ่งปันโอกาส ที่จะได้รับ ปัจจัยให้กับทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน (พระพุทธชัย ทิพสวัสดิ์, 2552) ธนาชัย สุนทรอนันตชัย (2561) ได้อธิบายว่า คำว่า ความเสมอภาค (Equity) นั้น มีนัยยะที่แตกต่างกับ คำว่าความเท่าเทียมโดยเฉพาะในมุมมองทางกฎหมายแล้วจะมิได้เรียกร้อง ให้ปฏิบัติอย่างเท่าเทียมกันอย่างสิ้นเชิง กล่าวคือ มิได้หมายความว่าบุคคลทุกคนจะได้รับการ ปฏิบัติอย่างเท่าเทียมกันโดยมิได้คำนึงถึงข้อแตกต่างใดๆ เลย แต่เฉพาะกรณีสิ่งสองสิ่งมีสาระสำคัญเหมือนกันจึงควรจะได้รับการปฏิบัติอย่างเท่าเทียมกัน และกรณีสิ่งสองสิ่งมี สาระสำคัญต่างกันจะต้องได้รับการปฏิบัติที่แตกต่างกัน เพราะหากทุกคนจะต้องได้รับการปฏิบัติอย่างเท่าเทียมกันโดยมิ ให้คำนึงถึงข้อแตกต่างใดๆ เช่น บุคคลทุกคนจะต้องเสียภาษีอย่างเท่า เทียมกันหมดโดยมิต้องคำนึงถึงรายได้ของบุคคล นั้นหรือว่าทุกคนจะต้องได้รับสิทธิเรียกร้องใน การได้รับความสงเคราะห์อย่างเท่าเทียมกันโดยไม่คำนึงถึงความจำเป็นของ บุคคลนั้นๆ ในที่สุดจะนำไปสู่การปฏิบัติอย่างไม่เสมอภาคต่อบุคคลบางกลุ่ม พระพุทธชัย ทิพสวัสดิ์, (2552). ก็ได้อธิบายถึงความเสมอภาคไว้อีกว่า 1. ความเสมอภาคที่เป็น การบังคับใช้ตามกฎหมายอย่างเท่าเทียมกัน โดยไม่เลือกปฏิบัติหากเป็นพรรคพวกเดียวกันจะปฏิบัติอย่างหนึ่งถ้า ไม่ใช่ก็ปฏิบัติอีกอย่างหนึ่งที่เรียกว่า 2 มาตรฐาน 2. ความเสมอภาคทางโอกาส หมายถึงการเปิดกว้าง และการ

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 11 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย เข้าถึงได้สะดวก เช่น การ เปิดโอกาสให้เด็กนักเรียนได้รับการศึกษาในระดับประถมศึกษาฟรีโครงการ 30 บาท รักษาได้ทุก โรค เปิดโอกาสให้ประชาชนเข้าถึงบริการของรัฐเป็นต้น 3. ความเสมอภาคแบบแนวราบหมายถึง ความสัมพันธ์ในระดับบุคคล ระดับองค์การที่มีมิติในระดับแนวนอน ที่ก่อให้เกิดความสัมพันธ์ในเชิงอำนาจ สรุปโดยรวม หลักความเสมอภาคนั้น เป็นหลักการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของบุคคลให้มีความเสมอ ภาคกัน ในกฎหมายและได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายอย่างเท่าเทียมกัน โดยถือหลักที่ว่ารัฐจักต้องปฏิบัติต่อบุคคล ที่มีสาระสำคัญอย่างเดียวกันให้เหมือนกัน และปฏิบัติต่อบุคคลที่มีสาระสำคัญต่างกัน 2.2.4 แนวคิดการเสริมพลังอำนาจ แนวคิดการเสริมพลังอำนาจของ เปาโล แฟร์ (Paulo Freire) 1970 – 1980. กล่าวถึงได้ทำการสอนให้ ประชาชนอ่าน และเขียนหนังสือได้ ด้วยการให้ผู้เรียนร่วมกัน พูดอภิปรายในประเด็นปัญหาที่เขาเหล่านั้น ประสบอยู่ และมีความสนใจ วิธีการดังกล่าวนอกจากจะทำให้บุคคลได้เรียนรู้วิธีการพูด การอ่าน และการเขียนหนังสือแล้วยังช่วยให้ บุคคลได้เข้าใจปัญหาของตยเห็นความสามารถของตนมองเห็นความเป็นไปได้ ในการร่วมกันแก้ไขอุปสรรค ซึ่งจะนำไปสู่ การกระทำร่วมกัน ในการแก้ไขปัญหา และการเปลี่ยนเปลงชุมชน และสังคมที่ตนอยู่ให้ดีขึ้น ซึ่งแนวคิดนี้สวนทางกลับ ระบบการศึกษาในยุคนั้นที่เน้นการถ่ายทอดความรู้ จากผู้สอนไปยังผู้เรียน โดยขาดการฝึกให้ผู้เรียนรู้จักคิด ใช้วิจารณญาณ และมีส่วนร่วมในการเรียนการสอนดังกล่าวเรื่องที่อสนไม่ตรงกับประสบการณ์ และความสนใจของผู้เรียน วิธีการสอน จึงเป็นการปลูกฝังให้ผู้เรียนคุ้นเคยและยอมรับข้อจำกัดต่างๆ ตลอดจนไม่ส่งเสริมให้บุคคล มีส่วนร่วมในการ กระทำ เพื่อการเปลี่ยนแปลงชีวิตของตน และสังคมที่ตนอยู่ แฟรร์ จึงเน้นความสำคัญของการศึกษา ในการทำให้คน ค้นพบตนเอง ว่ามีความรู้ความสามารถ ที่จะต่อต้านอิทธิพลต่างๆ และสามารถควบคุมอนาคตของตยเอง ตลอดจนมีส่วน ร่วมอย่างจริงจัง ในการเปลี่ยนเปลงสังคม แนวคิดการเสริมพลังอำนาจความหมายการเสริมพลังอำนาจ นักวิชาการได้ให้ความหมายการยุติ ความรุนแรงไว้อย่างหลากหลาย ซึ่งคณะผู้จัดทำสรุปแนวคิดการเสริมพลังอำนาจ ที่นักวิชาการได้ให้ความหมายไว้ ดังนี้ (Nanette Page & Cheryl E. Czuba 1999) การเสริมสร้างพลังอำนาจ หมายถึง กระบวนการทาง สังคมในหลายๆมิติ ที่จะช่วยให้บุคคลเพิ่มความสามารถในการควบคุมสิ่งต่างๆที่เกิดขึ้นในชีวิต เป็นกระบวนการ ที่ผลักดันให้บุคคลเป็นผู้ดูแลตนเอง โดยใช้ศักยภาพที่บุคคลมีอย่างเต็มที่มาแก้ปัญหาที่บุคคลให้คุณค่า Gibson (1991) การเสริมสร้างพลังอำนาจ หมายถึง กระบวนการทางสังคม การส่งเสริม การพัฒนา และเสริมสร้างความสามารถของบุคคลในการตอบสนองความต้องการของตนเองและแก้ปัญหาด้วยตนเอง ความสามารถในการใช้ทรัพยากรที่จำเป็นในการดำรงชีวิต เพื่อให้เกิดความรู้สึกเชื่อมั่นในตนเองและรู้สึกว่าตนเอง มีอำนาจสามารถควบคุมความเป็นอยู่หรือวิถีชีวิตของตนเองได้ รวมถึงการแสดงถึงการยอมรับและชื่นชม สรุปโดยรวม หลักการเสริมพลังอำนาจ เป็นแนวคิดแบบพลวัต มีการให้ การรับ การแลกเปลี่ยน การมีปฏิสัมพันธ์กัน วางเป้าหมาย ในการทำงานร่วมกัน ช่วยให้บุคคลเกิดการเรียนรู้ เกิดความ ตระหนัก เป็นการสร้าง ความเข้มแข็งให้บุคคล มุ่งเน้นการแก้ปัญหาการเสริมสร้างพลังอำนาจเป็นกระบวนการพัฒนาคนให้เป็นที่ยอมรับในสังคม 2.2.5 แนวคิดการคุ้มครองทางสังคม แนวคิดการคุ้มครองทางสังคม สุทธิปริทัศน. (2561). ระบบการคุ้มครอง ทางสังคมของประเทศไทย อยู่ในรูปแบบของการให้ความช่วยเหลือทั้งก่อนและหลังการเผชิญกับความเสี่ยง ในรูปแบบต่างๆ เช่น การคุ้มครอง ด้านการรักษาพยาบาล ทุพพลภาพ เสียชีวิต ชราภาพ การสงเคราะห์การประกันการว่างงาน เป็นต้น หน่วยงาน ที่ทหน้าที่ในการให้การคุ้มครองทางสังคมในประเทศไทย ประกอบด้วยหน่วยงานจากหลายกระทรวง เช่นกรมบัญชีกลาง กระทรวงการคลัง กระทรวงศึกษาธิการ สํานักงานประกันสังคม กระทรวงแรงงาน เป็นต้น ลักษณะการคุ้มครองทางสังคมภายใต้การดำเนินงาน ของกระทรวงต่างๆ แบ่งออกเป็นหลักการประกัน การคุ้มครองแรงงาน การสงเคราะห์และบริการทางสังคมอื่นๆ ดังนี้

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 12 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 1. หลักการประกัน ประกอบด้วยการประกันสังคมและการประกันสุขภาพ กลไกการประกัน สังคมที่จัดให้โดยภาครัฐตามสถานภาพการทํางานของผู้ประกันตน คือกลไกสําหรับข้าราชการ ครูโรงเรียนเอกชน และนายจ้างและลูกจ้างเอกชนนอกภาคการเกษตร ซึ่งแต่ละกลุ่มได้รับสิทธิประโยชน์จากการประกันตน ที่แตกต่างกัน โดยกลุ่มข้าราชการถือเป็นกลุ่มที่ได้สิทธิประโยชน์ที่ครอบคลุมมาก ที่สุด ไม่มีการจ่ายเงินสมทบ ในขณะที่กลุ่มลูกจ้างเอกชนต้องเสียเงินสมทบเข้ากองทุนประกันสังคมร่วม กับนายจ้างและเงินสมทบอีกส่วนหนึ่ง จากรัฐบาลสิทธิประโยชน์ของการประกันตนครอบคลุม กรณีเจ็บ ป่วย ทุพพลภาพ เสียชีวิต คลอดบุตรชราภาพ การสงเคราะห์บุตรและการว่างงาน (ในกรณีลูกจ้างเอกชน) การประกันสุขภาพที่รัฐจัดสรรให้ตามกฎหมายกำหนด ข้อมูลจากสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ(2556) พบว่า การประกันสุขภาพของไทยมี 3 ประเภทหลัก ได้แก่ สวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ การประกันสังคม และการประกันสุขภาพถ้วนหน้า 2. การคุ้มครองแรงงาน คือการให้ความคุ้มครองกับลูกจ้างในหลายๆด้านตามกฎหมายคุ้มครอง แรงงาน 2541 โดยเฉพาะการคุ้มครองในเรื่องอัตราค่าจ้างขั้นต่ำ เวลาการทำงาน แรงงานเด็กและสตรีและที่ สำคัญคือการจ่ายเงินชดเชยแก ่ลูกจ้างเมื่อถูกให้ออกจากงานโดยมิได้กระทำความผิดใดๆ ซึ่ง การคุ้มครองแรงงาน นั้นเป็นสวัสดิการที่นายจ้างเป็นผู้แบกภาระค่าใช้จ่ายฝ่ายเดียว 3. การสงเคราะห์ ดำเนินการโดยกรมประชาสงเคราะห์ที่เริ่มก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 2483 และในปี 2546 พัฒนามาเป็นกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ กลุ่มเป้าหมายของงาน ประชาสงเคราะห์ คือ เด็ก กำพร้า เด็กและเยาวชนจากครัว เรือนยากจน สตรีด้อยโอกาส ผู้สูงอายุ คนไร้ที่พึ่ง ขอทาน คนพิการ ผู้ประสบภัย ธรรมชาติ ผู้ติดเชื้อเอดส์ ชาวเขาและครอบครัวและชุมชน ยากจนการช่วยเหลือมักจะเป็นในรูปของที่พักชั่วคราว การให้ คำปรึกษา การให้สิ่งของอุปโภคบริโภคการให้การฝึกอบรมอาชีพ หรือให้กู้ยืมเพื่อประกอบอาชีพ ส่วนการให้เงิน สงเคราะห์นั้นมักจะให้แก่ผู้ยาก ลำบากที่ไม่สามารถทำงานได้ และให้เป็นการชั่วคราวเพื่อช่วยเหลือยามฉุกเฉิน สาหรับผู้ ที่ไม่สามารถ ทำงานได้อย่างถาวร เช่น คนพิการและผู้สูงอายุจะได้รับเงินสงเคราะห์รายเดือน เป็นต้น 4. การให้บริการ ทางสังคมอื่นๆรัฐบาลใหัความคุ้มครองแก่ประชาชนทั่วไปในรูปของบริการ ทางการศึกษาการฝึกอบรมอาชีพ โดยกรม พัฒนาฝีมือแรงงาน การจัดสรรเงินอุดหนุนเพื่อพัฒนาหมู่บ้าน และชุมชน โดยกรมพัฒนาชุมชน และการพัฒนาที่อยู่ อาศัยโดยการเคหะแห่งชาติเป็นต้น.สมพร โกมารทัต,ศิริพร สัจจานันท์ และเสน่ห์ เดชะวงศ์. (2561). วิเคราะห์การ คุ้มครองทางสังคมของไทยตามเป้าหมายการพัฒนาที่ยังยืน . สืบค้นวันที่ 28 มีนาคม 2566, จาก file:///C:/Users/ASUS/Desktop/pattamaporn,+%7B$userGroup%7D,+SompornGom.pdf. แนวคิดการคุ้มครองทางสังคม ความหมายการคุ้มครองทางสังคม นักวิชาการได้ให้ความหมายการยุติ ความรุนแรงไว้อย่างหลากหลาย ซึ่งคณะผู้จัดทำสรุปแนวคิดการคุ้มครองทางสังคม ที่นักวิชาการได้ให้ความหมายไว้ ดังนี้ การคุ้มครองทางสังคม ตามความหมายของ สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม แห่งชาติ หมายถึง การจัดระบบหรือมาตรการในรูปแบบต่างๆ เพื่อคุ้มครองสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชนทุกคนตามที่ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยบัญญัติไว้ ไม่ว่าจะเป็นบริการสังคม การประกันสังคม การช่วยเหลือทางสังคม การ คุ้มครองอย่างเป็นทางการและไม่เป็นทางการ ซึ่งครอบคลุมถึงการจัดโครงข่ายการคุ้มครองทางสังคม (Social Safety Nets) สำหรับผู้ด้อยโอกาสและคนยากจน และการจัดการกับความเสี่ยงทางสังคม (Social Risk Management) ที่เกิดขึ้น จากวิกฤตทางเศรษฐกิจ สังคม และภัยพิบัติต่างๆ คุณอุษา เขียวรอด การคุ้มครองทางสังคม หมายถึง ระดับความคุ้มครองทางสังคมขั้นพื้นฐานของ ประเทศไทย พบว่า อยู่ในระดับพอใช้เท่านั้น แม้ว่าประเทศไทยจะประสบความสำเร็จกับการให้หลักประกันสุขภาพถ้วน หน้า แต่ยังมีความคุ้มครองทางสังคมอื่นๆ ที่ประชาชนทุกภาคส่วนไม่สามารถเข้าถึงระบบสวัสดิการเหล่านี้ได้ เช่น การประกันรายได้ ช่วยเหลือบุตร ซึ่งจะเห็นได้ชัดเจนในกลุ่มวัยแรงงานระหว่างแรงงานนอกระบบและในระบบ อีกทั้งสวัสดิการทางสังคมยังขาดความมั่นคงหรือไม่สามารถยึดถือเป็นหลักประกันให้กับประชาชนในประเทศไทยได้ เช่น เบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ และประกันสังคม

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 13 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย สรุปโดยรวม การคุ้มครองทางสังคม (Social Protection) การดำเนินงานเพื่อให้ความคุ้มครอง หรือให้ หลักประกันทางสังคมในด้านต่างๆ อาทิ กฎหมาย ระเบียบข้อบังคับ ระบบประกันสังคม และบริการสังคม โดยให้ ความสำคัญแก่กลุ่มประชากรที่ยากจน และด้อยโอกาส เพื่อให้ได้รับสิทธิทางสังคม อันเป็นความร่วมมือดำเนินงาน ระหว่างภาครัฐและเอกชน 2.2.6แนวคิดพฤฒพลัง แนวคิดพฤฒพลัง พฤฒพลังเป็นแนวคิดที่แสดงถึงสุขภาวะที่สมบูรณ์ของผู้สูงอายุ และเป็นเป้าหมาย ของภาวะหรือคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุทั่วโลกที่ต้องดำเนินไปให้ถึง โดย World Health Organization (2002) ได้ให้ ความหมายว่า พฤฒพลังเป็นกระบวนการสร้างโอกาสช่วยให้กายภาพ สังคม จิตใจ และการมีส่วนร่วมดีขึ้น นอกจากนี้ยัง กล่าวถึงสุขภาพตามกรอบแนวคิดที่เกี่ยวกับผู้สูงอายุที่มีพฤฒพลังว่า หมายถึง การที่ผู้สูงอายุจะคงไว้ซึ่งการมีสุขภาพที่ดี โดยการป้องกันเพื่อลดภาระการเป็นผู้ไร้.ศรอุษา ฉิมเพ็ชร, รองศาสตราจารย์ ดร.นาถ พันธุมนาวิน และอาจารย์ดร. ชัยรัตน์ วงศ์กิจรุ่งเรือง. (2565). พฤฒพลังด้านสุขภาพของผู้สูงอายุประเทศญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกา และไทย. สืบค้นวันที่ 27 มีนาคม 2566,จาก Mbx3Ehttps://citly.me. แนวคิดพฤฒพลัง ความหมายแนวคิดพฤฒพลัง นักวิชาการได้ให้ความหมายการยุติความรุนแรง ไว้อย่างหลากหลาย ซึ่งคณะผู้จัดทำสรุปแนวคิดพฤฒพลัง ที่นักวิชาการได้ให้ความหมายไว้ ดังนี้ กุศล สุนทรธาดา และกมลชนก ขำสุวรรณ (2553) ได้ให้ความหมายว่าพฤฒพลัง หมายถึง ผู้สูงอายุที่มี สุขภาพดีทั้งด้านร่างกายและจิตใจ มีการทำกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพ และสามารถช่วยเหลือตนเองในการทำกิจกรรม ประจำวัน มีส่วนร่วมในการทำงาน และมีส่วนร่วมในครอบครัวและกลุ่มสังคม รวมมีความมั่นคงทั้งด้านการเงินและด้าน กายภาพอีกด้วย (Hutchison, Morrison, & Mikhailovich, 2006) หมายถึงการมีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่องของผู้สูงอายุ ในด้านสังคม เศรษฐกิจ วัฒนธรรม จิตวิญญาณและกิจกรรมในท้องถิ่น ไม่เพียงแต่การคงไว้ซึ่งความกระฉับกระเฉงทางด้าน ร่างกายหรือการมีส่วนร่วมในภาคแรงงานเท่านั้น โดยแม้ว่าผู้สูงอายุจะเกษียณจากงานแล้ว มีความเจ็บป่วย หรือมีความ พิการ ก็ยังคงสามารถมีส่วนร่วมกบครอบครัว เพื่อน ชุมชน และประเทศชาติได้ ส่วนองค์กรความร่วมมือและพัฒนาทาง เศรษฐกิจ (Organization for Economic Cooperation and Development [OECD]) ได้ให้ความหมายที่เน้นทางด้าน เศรษฐกิจไว้วา พฤฒพลัง คือความสามารถของบุคคลเมื่อสูงวัย ที่สามารถท าประโยชน์ให้กับสังคมที่ตนเองอาศัยอยู่ และภาคเศรษฐกิจได้ ฮู (World Health Organization: WHO) 1990 หมายถึง การเป็นผู้สูงอายุที่ปราศจากโรคและรวมถึง การมีความสามารถในการใช้ร่างกาย สรีระวิทยา จิตใจ และสังคม ซึ่งได้เปลี่ยนแปลงไปตามกระบวนการชราที่เกิดขึ้น ให้ทำงานได้อย่างเหมาะสม มีความสามารถทำอะไรๆ ได้ตามสิทธิที่มีอยู่ มีชีวิตที่มีอิสระ มีชีวิตที่มีส่วนร่วม และทำได้ สำเร็จด้วยตัวเอง (Self-Fulfillment) แล้วพฤฒพลัง สรุปโดยรวม แนวคิดพฤฒพลัง การกระทำตามกระบวนการที่นำไปสู่การมีสุขภาพดี (healthy) การมีส่วนร่วมในสังคม (participation) และการมีหลักประกันที่มั่นคง (security) ในการที่จะเสริมสร้างคุณภาพชีวิต เมื่อสูงวัย 2.2.7 แนวคิดการมีส่วนร่วม แนวคิดการมีส่วนร่วม วชิรวัชร งามละม่อม (2559). กล่าวถึงยุคของการเปลี่ยนแปลงจากประชาธิปไตย แบบตัวแทน เป็นประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วม การทำงานแบบมีส่วนร่วมนั้นไม่ว่าจะเป็นระดับครอบครัว ระดับโรงเรียน ระดับชุมชน ระดับองค์กร หรือระดับประเทศนั้นว่ามีความสำคัญอย่างยิ่งในกระบวนทัศน์ปัจจุบัน เพราะจะช่วยให้ผู้มีส่วน ร่วมเกิดความรู้สึกความเป็นเจ้าของ (Ownership) และจะทำให้ผู้มีส่วนร่วมหรือผู้มีส่วนได้ส่วนเสียนั้น ยินยอมปฏิบัติตาม (Compliance) และรวมถึงตกลงยอมรับ (Commitment) ได้อย่างสมัครใจ เต็มใจ และสบายใจ ได้มีการดำเนินการ แก้ปัญหาความไม่เรียบร้อยในห้องเรียนโดยกระบวนการมีส่วนร่วม (วันชัย วัฒนศัพท์, 2553) แต่อย่างไรก็ตาม การเข้ามามี ส่วนร่วมนั้น จำเป็นจะต้องมีขั้นตอนเสียก่อน โดยคนจะเข้าร่วมในกิจกรรมทุกอย่าง อย่างน้อยต้องมีพื้นฐานคติความคิดใน

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 14 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย เรื่องของการมีส่วนร่วมอยู่ภายในใจ ไม่มากก็น้อย ทั้งนี้ หลักการพื้นฐานของการมีส่วนร่วมจะรวมถึงการให้ความสำคัญต่อ มนุษย์ไม่น้อยไปกว่าเทคโนโลยี และควรคิดว่ามนุษย์ทุกคนต่างมีความคิดและมีศักดิ์ศรีเท่าเทียมกันมาตั้งแต่เกิด มีภูมิปัญญาที่สอดคล้องกับวิถีชีวิต ความเป็นอยู่ของตนในระดับหนึ่ง มีความสามารถพัฒนาชีวิต ให้ดีได้ถ้าได้รับโอกาส ที่จะร่วมคิด ร่วมเข้าใจ และร่วมจัดการเทคโนโลยีอย่างเหมาะสม. วชิรวัชร งามละม่อม. (2559). ทฤษฎีการมีส่วนร่วม. สืบค้นวันที่ 27 มีนาคม 2566,จาก bx3Ehttps://citly.me. แนวคิดการมีส่วนร่วม ความหมายแนวคิดการมีส่วนร่วม นักวิชาการได้ให้ความหมายการยุติความ รุนแรงไว้อย่างหลากหลาย ซึ่งคณะผู้จัดทำสรุปแนวคิดการมีส่วนร่วม ที่นักวิชาการได้ให้ความหมายไว้ ดังนี้ Arnstien (1969) การมีส่วนร่วม หมายถึง การเข้าไปมีส่วนร่วมโดยไม่มีบทบาทอะไรเลย ย่อมไม่ได้ผล การมีส่วนร่วมที่มีคุณภาพนั้น ผู้เข้าร่วมจะต้องรู้จักใช้อำนาจและสามารถควบคุมกิจกรรมนั้นได้จึงจะทำให้เกิดผลอย่าง มีประสิทธิภาพ Berkley (1975) การมีส่วนร่วม หมายถึง การที่ผู้นำเปิดโอกาสให้ผู้ตามทุกคนเข้ามามีส่วนร่วมตัดสินใจ ในการทำงานเท่าที่จะสามารถกระทำได้ William Erwin (1976) การมีส่วนร่วม หมายถึง กระบวนการให้ประชาชนเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องในการ ดำเนินงานพัฒนา ร่วมคิด ร่วมตัดสินใจ แก้ปัญหาของตนเอง Cohen & Uphoff (1981) การมีส่วนร่วม หมายถึง สมาชิกของชุมชนต้องเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องใน 4 มิติ ได้แก่ 1) การมีส่วนร่วมการตัดสินใจว่าควรทำอะไรและทำอย่างไร 2) การมีส่วนร่วมเสียสละในการพัฒนา รวมทั้งลงมือ ปฏิบัติตามที่ได้ตัดสินใจ 3) การมีส่วนร่วมในการแบ่งปันผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงาน 4) การมีส่วนร่วมในการ ประเมินผลโครงการ โดยสรุป การมีส่วนร่วม การเปิดโอกาสให้ประชาชนทุกภาคส่วนร่วมมือกันการตัดสินใจ การดำเนิน กิจกรรม การติดตามตรวจสอบ และการประเมินผลร่วมกันเป็นไปอย่างมีอิสรภาพ เสมอภาคนำผลที่ได้มาปรับปรุงแก้ไข พัฒนางานเพื่อพัฒนาหรือใช้ความคิดสร้างสรรค์ และความเชี่ยวชาญของแต่ละคนในการแก้ปัญหาของชุมชนและพัฒนา งานในกลุ่มให้มีความโปร่งใสและเป็นธรรม 2.2.8 แนวคิดการจัดการรายกรณี (Case Management: CM) แนวคิดการจัดการรายกรณี (Case Management: CM)กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคง ของมนุษย (พม.) ซึ่งมีพันธกิจในการพัฒนาคนและสังคมใหมีคุณภาพเต็มศักยภาพ มีภูมิคุมกันตอการเปลี่ยนแปลง สรางเสริมเครือขายจากทุกภาคสวนในการมีสวนรวมพัฒนาสังคม จัดระบบสวัสดิการที่เหมาะสมกับบริบทของประเทศ ไทยเพื่อใหประชาชนมีหลักประกันและมีความมั่นคงในชีวิต โดยใหความสำคัญกับกลุมประชาชนผูไดรับผลกระทบ ที่อยูอาศัยในพื้นที่ภูมิภาคตางๆ ทั่วประเทศ ไดเล็งเห็นความสำคัญของการพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนกลุมเปราะบาง ใหสามารถดำรงชีวิตไดดวยตนเองอยางยั่งยืน จึงจัดทำ “โครงการบูรณาการเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตกลุมเปราะบาง รายครัวเรือน” ขึ้น โดยเนนการดำเนินการแบบบูรณาการกับหนวยงานภาครัฐภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และประชาชนที่เกี่ยวของในระดับจังหวัด อำเภอ ตำบล และภาคีครือขายในพื้นที่ เพื่อใหความชวยเหลือกลุมเปราะบาง ลดความเหลื่อมล้ำ และพัฒนาคนทุกชวงวัย ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง อันจะทำใหประชาชนสามารถดำรงชีวิต และสามารถพึ่งพาตนเองได โดยไมทิ้งใครไวขางหลัง ตอไป รวมทั้งการบริหารจัดการรายกรณี (Case Management) ถือเปนกลไกหนึ่งของการดำเนินโครงการบูรณาการเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตกลุมเปราะบางรายครัวเรือน โดยแนวคิดการ จัดการรายกรณี (Case Management) เปนกระบวนการทำงานอยางหนึ่งในงานสังคมสงเคราะหที่สามารถสงผลใหการ ทำงานโครงการบูรณาการเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตกลุมเปราะบางรายครัวเรือนเกิดประสิทธิภาพยิ่งขึ้น เพื่อประเมินความ ตองการจำเปนที่สอดคลองกับปญหาและความตองการของกลุมเปาหมายของโครงการฯ. หัวหนาผูตรวจราชการกระทรวงการพัฒนา สังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2564). คูมือการจัดการรายกรณี (Case Management : CM) โครงการบูรณาการ เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต กลุมเปราะบางรายครัวเรือน. สืบค้นวันที่ 28 มีนาคม 2566, จาก file:///C:/Users/ASUS/Desktop/uR9okJW2DJs0Q5EwhZRVKwnXQ0d8bFSAZCu5eu7q.pdf.

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 15 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย แนวคิดการจัดการรายกรณี (Case Management: CM)ความหมายแนวคิดการจัดการรายกรณี นักวิชาการได้ให้ความหมายการยุติความรุนแรงไว้อย่างหลากหลาย ซึ่งคณะผู้จัดทำสรุปแนวคิดการจัดการรายกรณี นักวิชาการได้ให้ความหมายไว้ ดังนี้ (โสภา ออนโอภาส และ นุชนาฎ ยูฮันเงาะ, 2564:9) การจัดการรายกรณี(Case Management : CM) หมายถึง การบูรณาการใหบริการความชวยเหลือ โดยผูจัดการ (เจาภาพ) ประเมินความตองการจำเปนของผูใชบริการ และครอบครัว ประสานความรวมมือ ติดตามประเมินผล พิทักษสิทธิ์เพื่อใหไดมาซึ่งบริการหรือทรัพยากรที่จำเปนตอการ คลี่คลายปญหาอันซับซอนของผูใชบริการ (อภิญญา เวชยชัย, 2564:4) การจัดการรายกรณี (Case Management : CM) หมายถึงกระบวนการ ทำงานที่อาศัยความรวมมือในการประเมินการวางแผน การประสานงานเพื่ออำนวยความสะดวกใหเกิดการพิทักษสิทธิผูใช บริการ โดยมีการประเมินบริการที่สอดคลองและตอบสนองความตองการของผูใชบริการผานการจัดการทรัพยากรใหเกิด บริการที่มีประสิทธิภาพและเกิดการเปลี่ยนแปลงที่ดีตอคุณภาพชีวิตของผูใชบริการ โดยสรุป การจัดการรายกรณี (Case Management) เปนกระบวนการจัดการที่สำคัญที่ทำใหผู ใชบริการไดรับบริการที่เปนประโยชนสูงสุดหรือดีที่สุด โดยดำเนินการตั้งแตการประเมิน วางแผน ดำเนินการ ประสานงาน การติดตามกำกับงาน และประเมินทางเลือกที่สามารถตอบสนองความตองการของผูใชบริการอยาง เหมาะสม มีบทบาทในการให้ความความช่วยเหลือ ดูแลผู้ใช้บริการในระดับชุมชนในเบื้องต้น ทั้งนี้อาจได้รับ มอบหมายแบบทางการหรือไม่เป็นทางการก็ได้ หรือเป็นผู้มีจิตอาสาที่เห็นอกเห็นใจสถานการณ์ และพร้อมที่จะเข้า ไปช่วยเหลือในระยะแรก 2.3 กรอบแนวคิดการปฏิบัติการพื้นที่ (Social Lab) โครงการพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ในมิติการป้องกันการกระทำความ รุนแรงต่อผู้สูงอายุในพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ซึ่งมีกรอบแนวคิดตามประเด็นปัญหา ทางสังคมในพื้นที่ แนวคิดการขับเคคลื่อนงาน การกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัวด้านจิตใจด้านชีวิต และด้าน สังคม ซึ่งแบ่งออกได้เป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 ขั้นเตรียมการ เตรียมพื้นที่ เตรียมแกนนำและเตรียมวิธีคิด ระยะที่ 2 พัฒนาระบบปฏิบัติการโดยชุมชน และระยะที่ 3ชุมชนแห่งการเรียนรู้ เพื่อให้ได้รูปแบบ Model ในการพัฒนาระบบการ ป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัวโดยชุมชน เพื่อเฝ้าระวังและให้ความช่วยเหลือผู้สุงอายุ ตลอดจน สร้างกระบวนการเพื่อคุ้มครองพิทักษ์สิทธิผู้สูงอายุ ดังผังภาพที่ 1 ผังภาพที่ 1แสดงกรอบแนวคิดการปฏิบัติการในพื้นที่ (Social Lab)

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 16 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย บทที่ 3 วิธีการดำเนินงาน การขับเคลื่อนพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ในมิติการป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุ ในพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย มีวิธีการ ขั้นตอนการดำเนินงาน ดังนี้ 3.1 ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง 1) เครือข่ายศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 2) เจ้าหน้าที่เทศบาลตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ 3) เครือข่ายผู้สูงอายุตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 4) หน่วยงานสังกัดกระทรวง พม. ในพื้นที่จังหวัดสุโขทัย 3.2เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย 3.2.1เครื่องมือเชิงปริมาณ ใช้แบบสอบถามข้อมูลความต้องการในการพัฒนาโครงการในมิติการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ และป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย แบ่งเป็น ส่วนที่ 1 ข้อมูลทั่วไป ส่วนที่ 2 สภาพปัญหา ความรุนแรงของผู้สูงอายุและแนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหา ในด้านการดูแลและคุ้มครองพิทักษ์สิทธิผู้สูงอายุ ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ส่วนที่ 3 แนวทางการพัฒนาโครงการ สร้างระบบการดูแลและคุ้มครองพิทักษ์สิทธิผู้สูงอายุ แก่เครือข่ายผู้สูงอายุ ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย โดยการมีส่วนร่วมของหน่ายงาน ภาครัฐและภาคีเครือข่ายในพื้นที่ ส่วนที่ 4 ความต้องการให้รัฐบาลกำหนดแนวทางในการป้องกันและแก้ไขปัญหาไม่ให้เกิดความ รุนแรงในผู้สูงอายุ 3.2.2 เครื่องมือเชิงคุณภาพ จัดเก็บข้อมูลจากเวทีการประชุมเชิงปฏิบัติการตามกระบวนการดำเนินงานในพื้นที่ ดังนี้ 1) เวทีประชุมคณะกรรมการศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล และหน่วยงาน พม. One Home ร่วมกับ สถาบันการศึกษา เพื่อกำหนดแนวทางในการเป็นต้นแบบ ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ และการป้องกันการ กระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว 2) เวทีประชุม (Workshop) จัดทำเครื่องมือและแผนการขับเคลื่อนในการพัฒนารูปแบบ (Model) เพื่อ ทดลองใช้ในการแก้ไขปัญหา ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ และการป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุใน ครอบครัว 3) เวทีประชุมเชิงปฏิบัติการ โครงการพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ในการนําองค์ความรู้ที่ได้ จากการสังเคราะห์ และนำไปทดลองในพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) เพื่อแก้ไขปัญหาในพื้นที่ 4) เวทีจัดประชุมถอดบทเรียน และจัดทำองค์ความรู้ KM 5) เวทีปรับปรุงและพัฒนารูปแบบ (Model) และนำกลับไปใช้ในพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 17 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 3.3 ขั้นตอนการดำเนินงาน 1) รวมรวบผลงานวิชาการด้านการพัฒนาสังคมครอบคลุมทุกกลุ่มเป้าหมาย 2) ประชุมคณะกรรมการศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล และหน่วยงาน พม.One Home ร่วมกับ สถาบันการศึกษา เพื่อกำหนดแนวทางในการเป็นต้นแบบ กำหนดกลุ่มเป้าหมาย และกำหนดประเด็นการป้องกันการกระทำ ความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว 3) ประชุม (Workshop) จัดทำเครื่องมือและแผนการขับเคลื่อนในการพัฒนารูปแบบ (Model) 4) ประชุมเชิงปฏิบัติการ โครงการพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ในการนําองค์ความรู้ที่ได้จากการ สังเคราะห์ไปแก้ไขปัญหาในพื้นที่ และทดลองในพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) เพื่อแก้ไขปัญหาในพื้นที่ 5) ติดตามประเมินผล เพื่อพัฒนารูปแบบ การแก้ไขปัญหาทางสังคมในพื้นที่ 6) มีรูปแบบ (Model) การแก้ไขปัญหาทางสังคมในพื้นที่ อย่างน้อย 1 เรื่อง 7) จัดประชุมถอดบทเรียนและจัดทำองค์ความรู้ KM 8) ปรับปรุงและพัฒนารูปแบบ (Model) และนำกลับไปใช้ในพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม 9) สรุปผลการดำเนินงานในรูปแบบ (Model) ไปสู่การปฏิบัติการทางสังคม 10) เผยแพร่ผลงานวิชาการในรูปแบบดิจิทัลผ่านช่องทางต่างๆ 11) นำเสนอรูปแบบ (Model) ต่อ สนง.พมจ./One Home/เครือข่ายในพื้นที่ เพื่อใช้ประโยชน์ในการแก้ไข ปัญหาในพื้นที่ และรายงานผลการใช้ประโยชน์

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 18 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย บทที่ 4 บริบทพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 4.1 ข้อมูลภูมิศาสตร์ ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมพื้นที่ พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่ม มีลำน้ำแม่มอกไหลผ่านตลอดปี ป่าไม้มีลักษณะเป็นป่าเบญจพรรณ ซึ่งแบ่งพื้นที่เป็นป่าชุมชน ประมาณ 5,500 ไร่ และภูมิอากาศ ฤดูร้อน อยู่ระหว่างเดือน มีนาคม - มิถุนายน ฤดูฝน อยู่ระหว่างเดือน พฤศจิกายน - กุมภาพันธ์ ของทุกปี 4.2 ข้อมูลสภาพสังคมและการเมืองการปกครอง ที่ตั้ง เทศบาลตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ ได้ยกฐานะจากองค์การบริหารส่วนตำบล เมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม 2551 โดยประกาศกระทรวงมหาดไทย ลงวันที่ 15 กรกฎาคม 2551 สำนักงานตั้งอยู่เลขที่ 121 หมู่ที่ 2 ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ซึ่งอยู่ห่างจากตัวอำเภอทุ่งเสลี่ยม มาทางทิศใต้ระยะทาง ประมาณ 10 กิโลเมตร ระยะห่างจากตัวจังหวัดสุโขทัยประมาณ 60 กิโลเมตร และห่างจากกรุงเทพมหานคร ประมาณ 490 กิโลเมตร การเขตปกครอง เทศบาลตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ มีทั้งหมด 11 หมู่บ้าน ประกอบไปด้วย 1) หมู่ที่ 1 บ้านใหม่ 2) หมู่ที่ 2 บ้านใหม่ 3) หมู่ที่ 3 บ้านใหม่ 4) หมู่ที่ 4 บ้านสามหลัง 5) หมู่ที่ 5 บ้านสามหลัง 6) หมู่ที่ 6 บ้านสามหลัง 7) หมู่ที่ 7 บ้านสามหลัง 8) หมู่ที่ 8 บ้านใหม่ไทยเจริญ 9) หมู่ที่ 9 บ้านใหม่เขาแก้ว 10) หมู่ที่ 10 บ้านศรีสมบูรณ์และ 11) หมู่ที่ 11 บ้านใหม่ไทยชนะศึก อาณาเขต เทศบาลตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมดของตำบล ตั้งแต่หมู่ที่ 1 – 11 จำนวนพื้นที่ประมาณ 48 ตารางกิโลเมตร หรือ 30,081 ไร่ ทิศเหนือ ติดต่อกับ ตำบลบ้านแก่ง อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย ทิศตะวันออก ติดต่อกับ ตำบลบ้านใหม่ไชยมงคล อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ทิศใต้ ติดต่อกับ ตำบลบ้านใหม่ไชยมงคล อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ทิศตะวันตก ติดต่อกับ ตำบลไทยชนะศึก อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ประชากร ในเขตพื้นที่เทศบาลตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ จำนวนหลังคาเรือนทั้งหมด 2,544 หลังคาเรือน จำนวนประชากรในพื้นที่ 7,681 คน จำแนกเป็นประชากรชาย 3,704 คน ประชากรหญิง 3,977 คน (ข้อมูล ณ ปี 2565). เทศบาลตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์. (2564). สภาพทั่วไปและข้อมูลพื้นฐาน. สืบค้นวันที่ 24 มีนาคม 2566, จาก http://www.khaokawcity.go.th/index. วิถีการดำรงชีวิต ความเป็นอยู่กันแบบคนเมืองเหนือ เพราะคนส่วนมากเป็นชาวเหนือ ถึง 80 % มีวิถีชีวิตที่ง่ายพึ่งมาอาศัยกัน พอมีพอกิน สมัยต่อมามีผู้คนจากที่อื่นย้ายมาอยู่ในหมู่บ้านเพิ่มมากขึ้น เช่น ชาวอีสาน และอำเภออื่นๆ ในจังหวัดสุโขทัย จึงเป็นการอยู่ร่วมกันแบบผสมผสานของคนชาวเหนือ ชาวสุโขทัย และชาวอีสาน แต่ก็อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข มีความสามัคคีกันอย่างแนบแน่น มาจนถึงปัจจุบัน 4.3 ข้อมูลสภาพเศรษฐกิจและสถานที่ท่องเที่ยว ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ได้แก่ ทำนา เลี้ยงสัตว์ ปลูกข้าวโพด เป็นต้น แหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์อาทิ1) เขาแม่นางบัวคำ หมู่ 5 และ หมู่ 7 (ชุมชนบ้านแพะ) 2) บ้านโบราณ หลักร้อยปีทรงล้านนา 3) วัดม่อนศรีสมบูรณาราม (หลวงพ่อทันใจ) 4) วัดเขาแก้ว ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและวิถีชีวิต อาทิ1) ศูนย์กลางอาชีพประชารัฐ 2) กลุ่มตีมีด หมู่ 4 และหมู่ 9 3) หัตถกรรมจักสาร กลุ่มทอเสื่อกก หมู่ 4 4) กลุ่มไม้กวาดดอกหญ้า หมู่ 5 และหมู่ 6 5) ประเพณี

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 19 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย กินข้าวสลาก (ตานก๋วยสลาก) นิยมทำกันในช่วงเข้าพรรษา เดือน 12 เหนือ (เดือน 10 ใต้) หรือตั้งแต่เดือน กันยายนถึงเดือนตุลาคมของทุกปี เป็นต้น แหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศและผจญภัย อาทิ1) หน้าฝายชัยมงคล ชัยมงคล 1 อนาคตจะพัฒนา กิจกรรมท่องเที่ยวทางน้ำ 2) แควน้อยแม่มอก 3) เขาดอยบ่อแร่ จุดท่องเที่ยวเชิงนิเวศนักท่องเที่ยวสามารถเดินขึ้น เขาเพื่อสำรวจบ่อแร่ เป็นแหล่งประวัติศาสตร์ มีแร่แมงกานีส ค้นพบบ่อแร่ มากมายหลายหลุมบนเขา 4) ท่าล้อ หมู่ 2 เป็นถนนในหมู่บ้าน ถนนสายริมธาราเป็นทางลงแม่น้ำแม่มอกทางลงแม่น้ำ ใช้เป็นทางล้อ เกวียน และคนข้ามไปยังอีกฝั่งของแม่น้ำ หาของป่า ล่าสัตว์หรือไปทำไร่ ทำนา ในสมัยก่อนจึงได้ชื่อว่า “ท่าล้อ” มีอายุมาเป็นเวลาเกือบ ๗๐ ปีเป็นต้น ท ่องเที ่ยวเชิงเกษตร อาทิ1) เกษตรพอเพียง หมู่ 6 การรวมกลุ่มมาบริหารจัดการพื้นที่ ในการทำการเกษตร มีการเลี้ยงไก่ไข่ และเลี้ยงปลา ปลูกข้าว 2) สวนเมล่อนจักรรัตน์ เป็นต้น นางชวมล แพจุ้ย. (2561). รายงานผลลงพื้นที่สำรวจข้อมูลแหล่งท่องเที่ยวและศักยภาพด้านการท่องเที่ยวในพื้นที่อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย. ภายใต้โครงการการจัดการข้อมูลการท่องเที่ยวพื้นที่ อพท.4. สำนักงานพื้นที่พิเศษ 4 (อพท.4). น. 8-15. 4.4 ข้อมูลปัญหาพื้นที่: สถานการณ์ปัญหาทั่วไปและการวิเคราะห์สาเหตุ สถานการณ์ปัญหาทั่วไปของพื้นที่จากการดำเนินกิจกรรมตำบลบูรณาการสร้างเสริมชุมชน เข้มแข็ง เมื่อปี 2565 ที่สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 ร่วมกับคณะกรรมการศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล ภาคีเครือข่าย และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ซึ่ง สสว.8ได้ออกแบบเครื่องมือที่ใช้ในการจัดกระบวนการเวที เพื่อทบทวนสภาพปัญหาของพื้นที่ ซึ่งมีรายละเอียด ดังนี้ 1. เด็กและเยาวชน ประเด็นปัญหาที่พบ เหตุการณ์จริงที่เกิดขึ้น 1) เด็กหลุดออกจากระบบการศึกษา 2) เด็กไม่ได้อยู่กับพ่อแม่ 3) เด็กแว้น 1) เด็กไม่เรียนหนังสือ เพราะตามสภาพฐานะของ ครอบครัว 2) เด็กอาศัยอยู่กับ ปู่ ย่า ตา ยาย ทำให้ถูกตามใจ ไม่ เชื่อฟัง ติดเพื่อน เล่นแต่เกมส์ 3) เกิดจากความคึกคะนอง และตามเพื่อน 2. สตรีและครอบครัว ประเด็นปัญหาที่พบ เหตุการณ์จริงที่เกิดขึ้น 1) ปัญหาดื่มสุรา และเสพยาเสพติด 2) ปัญหาความรุนแรงในครอบครัว - เกิดจากพฤติกรรมบางครอบครัวชอบดื่มสุรา และ เสพยาเสพติด จึงทำให้ชีวิตครอบครัวต้องเลิกรากัน หรือเสียชีวิต และเกิดความรุนแรงในครอบครัวตามมา ทางพฤติกรรมทางกาย และจิตใจ 3. ผู้พิการ ประเด็นปัญหาที่พบ เหตุการณ์จริงที่เกิดขึ้น 1) ผู้พิการอาศัยอยู่คนเดียว ไม่มีคนดูแล 2) ผู้พิการในพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นผู้พิการทางการ เคลื่อนไหว 1) ผู้พิการบางส่วน ถูกทอดทิ้งจากลูกหลาน และไม่มี ผู้ดูแล ทำให้ผู้พิการต้องอยู่คนเดียว 2) ผู้พิการในพื้นที่ส่วนใหญ่ จะมีความพิการทางการ เคลื่อนไหว และบางส่วนก็สามารถประกอบอาชีพได้

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 20 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 4. ผู้สูงอายุ ประเด็นปัญหาที่พบ เหตุการณ์จริงที่เกิดขึ้น 1) ผู้สูงอายุอาศัยอยู่คนเดียวตามลำพัง 2) ผู้สูงอายุป่วยเป็นโรคซึมเศร้า 3) ผู้สูงอายุถูกกระทำความรุนแรงจากสมาชิก ในครอบครัว 1) ผู้สูงอายุในพื้นที่ บางส่วน ต้องอาศัยอยู่คนเดียว เนื่องจากบุตรหลานไปทำงานต่างจังหวัด รวมทั้ง ทอดทิ้งให้ผู้สูงอายุอยู่คนเดียว ตลอดจนถูกกระทำ ความรุนแรงในลักษณะพฤติกรรมทางกายและจิตใจ 2) เนื่องจากผู้สูงอายุอาศัยอยู่คนเดียว ไม่มีบุตรหลาน อยู่ด้วย ไม่ได้ออกไปพบปะพูดคุย หรือทำกิจกรรมกับ คนในวัยเดียวกัน ทำให้บางครั้งมีอาการเครียด เหงา กดดัน ส่งผลให้เกิดโรคซึมเศร้าได้ นอกจากนี้ยังได้วิเคราะห์สถานการณ์ปัญหาตามมิติMPI 5 มิติซึ่งได้แก่ 1) มิติด้านสุขภาพ 2) มิติด้านการศึกษา 3) มิติด้านรายได้และอาชีพ 4) มิติด้านความเป็นอยู่ และ 5) มิติด้านการเข้าถึงบริการภาครัฐ จากการทบทวนสภาพปัญหาของตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ ในการนำมาวิเคราะห์สถานการณ์ดังกล่าว ซึ่งมีรายละเอียด ดังนี้ 1. มิติด้านสุขภาพ ประเด็นปัญหาที่พบ เหตุการณ์จริงที่เกิดขึ้น 1) ผู้ป่วยติดเตียง ประมาณ 10 คน/ตำบล 2) ผู้ป่วยติดบ้านประมาณ 40 คน/ตำบล 3) มีโรคประจำตัว - มีหน่วยงานกองสาธารณสุข อบต. และ รพสต. ให้ การดูแลและรักษาเรื่องสุขภาพ 2. มิติด้านการศึกษา ประเด็นปัญหาที่พบ เหตุการณ์จริงที่เกิดขึ้น - เด็กในครอบครัวยากจน หลุดออกนอกระบบ การศึกษา และไม่มีทุนการศึกษา 1) ไม่ให้เด็กหลุดออกจากระบบการศึกษา 2) มีการเรียนการสอนในระบบของตำบล 3) โรงเรียนในชุมชน ต้องให้ความสำคัญ 3. มิติด้านรายได้และอาชีพ ประเด็นปัญหาที่พบ เหตุการณ์จริงที่เกิดขึ้น 1) รายได้ที่ไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่ายในการยังชีพ 2) มีอาชีพที่ไม่มั่นคง ต้องทำให้ไปทำงานต่างจังหวัด 3) มีภาระหนี้สิน และว่างงาน 1) มีการฝึกอบรมส่งเสริมอาชีพในชุมชน 2) มีการส่ง เสริมสนับสนุน แหล่งเงินทุนจาก หน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้อง 3) มีระบบจัดการหนี้สินของครอบครัว 4) ต้องให้บุตรหลาน กลับมาทำงานที่บ้าน ชุมชน 4. มิติด้านความเป็นอยู่ ประเด็นปัญหาที่พบ เหตุการณ์จริงที่เกิดขึ้น 1) สภาพที่อยู่อาศัยไม่มั่นคงแข็งแรง และไม่เหมาะสม 2) ไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่อยู่อาศัย (เขตป่าห่วงห้าม) 1) หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เข้ามาดูแลช่วยเหลือ เรื่องด้านที่อยู่อาศัย 2) เสนอให้เป็นที่ดิน พื้นที่ นศล.

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 21 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 5. มิติด้านการเข้าถึงบริการภาครัฐ ประเด็นปัญหาที่พบ เหตุการณ์จริงที่เกิดขึ้น ไม่มี 1) ให้หน่วยงานท้องถิ่น/ท้องที่ มาดำเนินการให้ความ ช่วยเหลือให้ได้รับสิทธิที่พึงควรได้รับ 2) หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้ามาสนับสนุน ช่วยเหลือฯ 4.5 การช่วยเหลือครัวเรือนเปราะบางในระบบ TPMAP ของศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล เขาแก้วศรีสมบูรณ์อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ในขณะเดียวกันพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ได้มีการช่วยเหลือ ครัวเรือนเปราะบางในระบบ TPMAP ของศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ TPMAP กลุ่มเปราะบาง มีจำนวน 408 คน ตกเกินมิติด้านรายได้ 310 ครัวเรือน มากที่สุด รองลงมามิติด้านสุขภาพ 23 ครัวเรือน และมิติ ด้านความเป็นอยู่ 14 ครัวเรือน ไม่ประสบปัญหา จำนวน 58 ครัวเรือน และได้รับการช่วยเหลือ (ครัวเรือน) จำนวน 408 ครัวเรือน คิดเป็นร้อยละ 85.78. สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 (2565) สรุปผลการดำเนินงาน โครงการส่งเสริม ประสาน บูรณาการขับเคลื่อนนโยบายด้านการพัฒนาสังคมระดับพื้นที่ (กิจกรรม: การบูรณาการ สร้างเสริมชุมชนเข้มแข็ง ประจำปีงบประมาณ 2565) น. 7-9. 4.6 การดำเนินงานศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ประธานศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล คือ นายภูริทัศน์ เครือคำอ้าย นายกเทศมนตรีตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์มีจำนวนประชากรในพื้นที่ 7,681 คน จำแนกเป็นประชากร ชาย 3,704 คน ประชากรหญิง 3,977 คน มีทั้งหมด 11 หมู่บ้าน เป้าหมาย อพม. ในพื้นที่ 63 คน กลุ่มเปราะบาง ในระบบ MSO – LOGBOOK จำแนกออกเป็นกลุ่มเป้าหมาย ประกอบไปด้วย 1) กลุ่มเด็กเล็ก (0 – 6 ปี) 69 คน 2) กลุ่มเด็ก (7 – 18 ปี) 104 คน 3) กลุ่มวัยแรงงาน (19 – 59 ปี) 557 คน และ 4) กลุ่มผู้สูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) 345 คน ซึ่งความต้องการในพื้นที่ คือ 1) การดูแลและจัดสวัสดิการให้กับผู้สูงอายุและ 2) พัฒนาอาชีพและรายได้ ตลอดจนปัญหาในพื้นที่พบว่า เป็นปัญหาความยากจน และการเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุดังผังภาพที่ 2 ผังภาพที่ 2 แสดงการดำเนินงานศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 22 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย บทที่ 5 การขับเคลื่อนงานในพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social lab)ระยะที่ 1(ตุลาคม 65 ถึงเมษายน 66) สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 ดำเนินงานขับเคลื่อนพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ร่วมกับสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดสุโขทัย ผ่านกลไกคณะกรรมการศูนย์ ช่วยเหลือสังคมตำบล ภาคีเครือข่าย และหน่วยงานในพื้นที่ และสถาบันการศึกษา ร่วมกันขับเคลื่อนงานให้บรรลุ ตามวัตถุประสงค์ เพื่อนำองค์ความรู้ที่ได้จากการรวบรวมผลงานวิชาการด้านการพัฒนาสังคมครอบคลุม ทุกกลุ่มเป้าหมาย มาทดลองใช้ในการแก้ไขปัญหาในพื้นที่ และผลิตรูปแบบ (Model) ในมิติการป้องกันการกระทำความ รุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว และนำเสนอรูปแบบ (Model) ต่อสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ หน่วยงาน พม. One Home และภาคีเครือข่าย นำสู่การใช้ประโยชน์ในการแก้ไขปัญหาในพื้นที่และขยายผล ในระดับประเทศ รายละเอียด ดังนี้ 5.1 การจัดเก็บข้อมูลความต้องการในการพัฒนาโครงการในมิติการพัฒนาคุณภาพชีวิต ผู้สูงอายุและป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ในระหว่างวันที่20 - 30 มกราคม 2566 พบว่า ส่วนที่ 1 ข้อมูลทั่วไป (1) เพศ พบว่า มีผู้ตอบเป็นเพศหญิง ร้อยละ 81.5 และเพศชาย ร้อยละ 18.5 (2) ช่วงอายุ พบว่า ผู้ตอบอยู่ในช่วงอายุระหว่าง 31 – 67 ปี (3) ศาสนา พบว่า ผู้ตอบทั้งหมดนับถือศาสนาพุทธ (4) ระดับการศึกษา พบว่า กลุ่มผู้ตอบ ปริญญาตรี ตอบมากที่สุด ร้อยละ 29.6 รองลงมา มัธยมศึกษาตอนปลาย/ปวช ร้อยละ 25.9 ประถมศึกษา 22.2 และมัธยมศึกษาตอนต้น 18.5 และระดับสูงกว่า ปริญญาตรี ร้อยละ 3.7 ตามลำดับ (5) อาชีพ พบว่า กลุ่มอาชีพที่ตอบมากที่สุด คือ กลุ่มเกษตรกรรม ร้อยละ 44.4 รองลงมา คือ รับ ราชการ/พนักงาน/ลูกจ้างของรัฐ ร้อยละ 22.2 และรับจ้างทั่วไป ร้อยละ 18.5 ตามลำดับ ส่วนที่ 2 สภาพปัญหาความรุนแรงของผู้สูงอายุและแนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหาในด้านการดูแล และคุ้มครองพิทักษ์สิทธิผู้สูงอายุ ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 2.1 ความคิดเห็นในประเด็นความรุนแรงของผู้สูงอายุในตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 2.1.1 การกระทำความรุนแรงในผู้สูงอายุมากที่สุด พบว่า การถูกทอดทิ้ง ขาดผู้ดูแล มีผู้ตอบมากที่สุด ร้อยละ 44.4 รองลงมา การทำร้ายร่างกาย ร้อยละ 33.3 การทำร้ายจิตใจ และการถูกล่อลวง และบังคับแสวงหาผลประโยชน์ร้อยละ 7.4 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 1 ดังนี้

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 23 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย แผนภูมิที่ 1 แสดงการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุ 2.1.2 ใครเป็นผู้กระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุมากที่สุด พบว่า บุคคลในครอบครัว มีผู้ตอบมากที่สุด ร้อยละ 81.5 รองลงมา บุคคลอื่น ร้อยละ 14.8 และ บุคคลใกล้ชิด ร้อยละ 3.7 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 2 แผนภูมิที่ 2 แสดงใครเป็นผู้กระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุมากที่สุด 2.1.3 สาเหตุ หรือปัจจัยใด ที่ทำให้ผู้สูงอายุถูกกระทำความรุนแรงมากที่สุด พบว่า ผู้ดูแลติดอบายมุข ตอบมากที่สุด ร้อยละ 25.9 รองลงมา ผู้สูงอายุช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ เนื่องจากความเจ็บป่วย และความพิการ ร้อยละ 18.5 และผู้ดูแลรู้สึกว่าผู้สูงอายุเป็นภาระ ความเครียดจากผู้ดูแล ผู้ดูแลมีภาระหนี้สิน รายได้ไม่เพียงพอ เท่ากัน ร้อยละ 14.8 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 3 44.4 33.3 7.4 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 1) การถูกทอดทิ้ง ขาดผุ้ดูแล 2) การท าร้ายร่างกาย 3) การท าร้ายจิตใจ การกระท าใด คือ การกระท าความรุนแรงต่อผู้สูงอายุ (3 ล าดับแรก) 81.5 14.8 3.7 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 1) บุคคลในครอบครัว 2) บุคคลอิ่น 3) บุคคลใกล้ชิด ใครเป็นผู้กระท าความรุนแรงต่อผู้สูงอายุมากที่สุด (3 ล าดับแรก)

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 24 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย แผนภูมิที่ 3 แสดงสาเหตุ หรือปัจจัยใดที่ทำให้ผู้สูงอายุถูกกระทำความรุนแรงมากที่สุด 2.1.4 หากพบเห็นเหตุการณ์ความรุนแรงกับผู้สูงอายุจะทำอย่างไร พบว่า แจ้งกำนัน/ ผู้ใหม่บ้าน/ผู้นำชุมชน ตอบมากที่สุด ร้อยละ 62.5 รองลงมา เข้าไปช่วยเหลือเอง ร้อยละ 31.3 และ แจ้งสายด่วน 1300 ร้อยละ 6.3 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 4 แผนภูมิที่ 4 แสดงพบเห็นเหตุการณ์ความรุนแรงกับผู้สูงอายุ 2.2 สถานการณ์ปัญหาที่เกี่ยวกับการคุ้มครองพิทักษ์สิทธิผู้สูงอายุ ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 2.2.1 สาเหตุที่ทำให้ผู้สูงอายุถูกทอดทิ้ง พบว่า ความยากจน ร้อยละ 63 รองลงมา ไม่มี ผู้ดูแลที่เหมาะสม ร้อยละ 33.3 และ อยู่ในสภาพที่อยู่อาศัยไม่เหมาะสม ร้อยละ 25 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 5 25.9 18.5 14.8 0 5 10 15 20 25 30 1) ผู้ดูแลติดสบายมุข 2) ผู้สูงอายุช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ฯ 3) ผู้ดูแลรู้สึกว่าผู้สูงอายุเป็นภาระฯ สาเหตุ หรือปัจจัย (3 ล าดับแรก) 63 18.5 11 0 10 20 30 40 50 60 70 1) ความยากจน 2) ไม่มีผู้ดูแลที่เหมาะสม 3) อยู่ในสภาพที่อยู่อาศัยไม่เหมาะสม พบเห็น เหตุการณ์ความรุนแรงกับผู้สูงอายุ (3 ล าดับแรก) 1) แจ้งก านัน/ผู้ใหญ่บ้าน 2) แจ้งต ารวจ 3) เข้าไปด าเนินการช่วยเหลือ

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 25 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย แผนภูมิที่ 5 แสดงสาเหตุที่ทำให้ผู้สูงอายุถูกทอดทิ้ง 2.2.2 การที่ผู้สูงอายุถูกทำร้ายร่างกายเกิดจากอะไร พบว่า ความเครียดของผู้ดูแล ผู้สูงอายุ ร้อยละ 77.8 รองลงมา ตัวของผู้สูงอายุเอง ร้อยละ 29.6 จากการกระทำของบุคคลภายนอก ร้อยละ 25.9 และการคุกคามทางเพศ 7.4 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 6 แผนภูมิที่ 6 แสดงผู้สูงอายุถูกทำร้ายร่างกายเกิดจากอะไร 2.2.3 สาเหตุที่ทำให้ผู้สูงอายุถูกหลอกลวงให้เสียทรัพย์สิน พบว่า เกิดจากความเชื่อผิดๆ และอยากหายจากโรค ร้อยละ 66.7 รองลงมา หลอกให้ทำธรกรรมการเงิน (ไม่รู้เท่าทัน) ร้อยละ 55.6 และใช้สื่อ หลอกให้ซื้อสินค้าไม่มีคุณภาพ ร้อยละ 40.7 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 7 63 33.3 29.6 0 10 20 30 40 50 60 70 1) ความยากจน 2) ไม่มีผู้ดูแลที่เหมาะสม 3) อยู่ในสภาพที่อยู่อาศัยไม่เหมาะสม อะไรเป็นสาเหตุให้ผู้สูงอายุถูกทอดทิ้ง (3 ล าดับแรก) 77.8 29.6 25.9 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 1) ความเครียดของผู้ดูแลผู้สูงอายุ 2) จากตัวของผู้สูงอายุเอง 3) จากการกระท าของบุคคลภายนอก การที่ผู้สูงอายุถูกท าร้ายร่างกายเกิดจากอะไร (3 ล าดับแรก)

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 26 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย แผนภูมิที่ 7 แสดงสาเหตุที่ทำให้ผู้สูงอายุถูกหลอกลวงให้เสียทรัพย์สิน 2.2.4 ปัญหาที่ท่านพบ ในครอบครัวของผู้สูงอายุในพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย พบว่า ปัญหารายได้ไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่าย ร้อยละ 74.1 รองลงมา ไม่สนใจ ไม่ให้ ความสำคัญต่อผู้สูงอายุ เท่ากันกับผู้สูงอายุอยู่ตามลำพัง ร้อยละ 40.7 และความรุนแรงในครอบครัว ร้อยละ 22.2 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 8 แผนภูมิที่ 8 แสดงปัญหาที่พบในครอบครัวของผู้สูงอายุในพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ 2.2.5 ปัญหาความรุนแรงต่อผู้สูงอายุที่ท่านพบเห็นในพื้นที่ พบว่า ความขัดแย้งภายใน ครอบครัว ร้อยละ 81.5 รองลงมา ถูกกระทำจากความรุนแรงจากบุคคลภายในครอบครัว ร้อยละ 29.6 และถูก กระทำความรุนแรงจากบุคคลอื่น ร้อยละ 3.7 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 9 66.7 55.6 40.7 0 10 20 30 40 50 60 70 80 1) ความเชื่อที่ผิดๆ และอยากได้ อยากหายจาก โรค 2) หลอกให้ท าธุรกรรมการเงิน (ไม่รู้เท่าทัน) 3) ใช้สื่อหลอกให้ซื้อสินค้าไม่มีคุณภาพ สาเหตุที่ท าให้ผู้สูงอายุถูกหลอกให้เสียทรัพย์สิน (3 ล าดับแรก) 74.1 40.7 22.2 0 10 20 30 40 50 60 70 80 1) ปัญหารายได้ไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่าย 2) ไม่สนใจ ไม่ให้ความส าคัญต่อผู้สูงอายุฯ 3) ความรุนแรงในครอบครัว ปัญหาที่พบในครอบครัวของผู้สูงอายุ (3 ล าดับแรก)

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 27 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย แผนภูมิที่ 9 แสดงปัญหาความรุนแรงต่อผู้สูงอายุที่ท่านพบเห็นในพื้นที่ 2.3 แนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหา ด้านการดูแลและคุ้มครองพิทักษ์สิทธิผู้สูงอายุ เครือข่ายผู้สูงอายุ ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 2.3.1 แนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้าน พบว่า ฝึกอาชีพ ให้เหมาะสมและมีความถนัดกับตัวเอง เพื่อนำไปประกอบอาชีพ ร้อยละ 59.3 รองลงมา ทำกิจกรรมเสริมสร้าง สุขภาพกายและจิตใจให้กับตนเอง ร้อยละ 55.6 และเข้าร่วมกิจกรรมกับครอบครัวและชุมชน ร้อยละ 48.1 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 10 แผนภูมิที่ 10 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้าน 2.3.2 แนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสำหรับครอบครัวที่มีผู้สูงอายุที่ติดบ้าน พบว่า กระตุ้นและสนับสนุนให้ผู้สูงอายุทำกิจกรรมของครอบครัว ชุมชน และกิจกรรมตามประเพณีร้อยละ 55.6 รองลงมา สร้างความรู้ความเข้าใจในครอบครัว เรื่องการดูแลและความเข้าใจความเสื่อมถอยของผู้สูงอายุ เท่ากัน กับปรับสภาพล้อมให้เหมาะสมและปลอดภัยกับผู้สูงอายุ เช่นพื้นไม่ลื่น มีแสงสว่างเพียงพอ ร้อยละ 48.1 และจัด กิจกรรมร่วมกันภายในครอบครัว ร้อยละ 44.4 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 11 81.5 29.6 3.7 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 1) ความขัดแย้งภายในครอบครัว 2) ถูกกระท าจากความรุนแรงจากบุคคลภายใน ครอบครัว 3) ถูกกระท าความรุนแรงจากบุคคลอื่น ปัญหาความรุนแรงต่อผู้สูงอายุที่พบในพื้นที่ (3 ล าดับแรก) 59.3 55.6 48.1 0 10 20 30 40 50 60 70 1) ฝึกอาชีพให้เหมาะสมและมีความถนัดกับตัวเองฯ 2) ท ากิจกรรมเสริมสร้างสุขภาพกายและจิตใจ 3) เข้าร่วมกิจกรรมกับครอบครัวและชุมชน แนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมส าหรับกลุ่มผู้สูงอายุกลุ่มติด บ้าน (3 ล าดับแรก)

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 28 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย แผนภูมิที่ 11 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับครอบครัวที่มีผู้สูงอายุที่ติดบ้าน 2.3.3 หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ เช่น เทศบาล โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ควรจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุที่ติดบ้านอย่างไร พบว่า ลงพื้นที่เยี่ยมเยียน ให้คำปรึกษาแก่ผู้สูงอายุ ร้อยละ 70.4 รองลงมา อบรมให้ความรู้เกี่ยวกับสิทธิสวัสดิการ และการดูแลสุขภาพให้กับผู้สูงอายุ ครอบครัวและ อาสาสมัคร เท่ากันกับรับสภาพบ้านและสิ่งแวดล้อมให้เหมาะสมกับผู้สูงอายุ เช่น ราวทางเดิน ห้องน้ำ ราวบันได แสงสว่าง เพื่ออำนวยความสะดวกแก่ผู้สูงอายุ ร้อยละ 51.9 และจัดกิจกรรมที่เหมาะสม สอดคล้องตรงกับความ ต้องการของผู้สูงอายุร้อยละ 44.4 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 12 แผนภูมิที่ 12 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมกลุ่มติดบ้านที่เหมาะสมสำหรับหน่วยงาน 2.3.4 แนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุกลุ่มติดเตียง พบว่า แนะนำ สนทนา พูดคุยเพื่อลดความเครียด เท่ากันกับเยี่ยมบ้าน ให้กำลังใจ/ของฝาก ร้อยละ 74.1 รองลงมา กายภาพบำบัด (ด้วยตนเอง/ บุคคลอื่น) เพื่อบำบัด ฟื้นฟูกล้ามเนื้อต่างๆ ร้อยละ 70.4 และพาทำบุญถวายสังฆทาน โดยนิมนต์พระสงฆ์ออกบิณฑบาต เยี่ยมบ้าน ร้อยละ 18.5 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 13 55.6 48.1 44.4 0 10 20 30 40 50 60 1) กระตุ้นและสนับสนุนให้ผู้สูงอายุท ากิจกรรม ของครอบครัวฯ 2) สร้างความรู้ความเข้าใจในครอบครัว และ ปรับสภาพล้อมให้เหมาะสมฯ 3) จัดกิจกรรมร่วมกันภายในครอบครัว แนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมส าหรับครอบครัว กลุ่มติดบ้าน (3 ล าดับแรก) 70.4 51.9 44.4 0 10 20 30 40 50 60 70 80 1) ลงพื้นที่เยี่ยมเยียน ให้ค าปรึกษาแก่ผู้สูงอายุ 2) อบรมให้ความรู้เกี่ยวกับสิทธิสวัสดิการ และรับ สภาพบ้านฯ 3) จัดกิจกรรมที่เหมาะสม แนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมส าหรับหน่วยงาน กลุ่มติดบ้าน (3 ล าดับแรก)

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 29 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย แผนภูมิที่ 13 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุกลุ่มติดเตียง 2.3.5 แนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับครอบครัวที่มีผู้สูงอายุติดเตียง พบว่า ครอบครัวให้กำลังใจกับผู้สูงอายุ โดยพูดคุย รับฟัง จับมือ และโอบกอด เท่ากันกับปรับสภาพแวดล้อมให้เหมาะสม และปลอดภัยกับผู้สูงอายุ เช่น เตียงของผู้สูงอายุไม่ควรสูงจากพื้นประมาณ 45 เซนติเมตร และควรมีราวกั้น เพื่อป้องกันการพลัดตกลงมา อากาศถ่ายเทสะดวก ร้อยละ 70.4 รองลงมา สร้างความรู้ความเข้าใจครอบครัว เรื่องการดูแล และความเข้าใจความเสื่อมถอยของผู้สูงอายุร้อยละ 59.3 และดูแลเรื่องการรับประทานยาให้เป็นไป ตามแพทย์สั่ง ร้อยละ 51.9 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 14 แผนภูมิที่ 14 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับครอบครัวที่มีผู้สูงอายุติดเตียง 2.3.6 หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ เช่น เทศบาล โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ควรจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุที่ติดเตียงอย่างไร พบว่า อบรมให้ความรู้เกี่ยวกับการดูแลผู้สูงอายุติด เตียง การใช้กายอุปกรณ์ และการทำกายภาพบำบัดเบื้องต้นที่ถูกวิธีให้กับครอบครัว และอาสาสมัคร ร้อยละ 85.2 รองลงมา ให้คำแนะนำการดูแลผู้สูงอายุติดเตียงกับครอบครัวผู้สูงอายุ และอาสาสมัคร ร้อยละ 66.7 และให้ คำแนะนำการดูแลผู้สูงอายุติดเตียงกับครอบครัวผู้สูงอายุและอาสาสมัคร ร้อยละ 55.6 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 15 74.1 70.4 18.5 0 10 20 30 40 50 60 70 80 1) แนะน า สนทนาพูดคุย และเยี่ยมบ้าน ให้ก าลังใจ 2) กายภาพบ าบัด (ด้วยตนเอง/บุคคลอื่น) 3) พาท าบุญถวายสังฆทาน แนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมส าหรับผู้สูงอายุกลุ่มติดเตียง (3 ล าดับแรก) 70.4 59.3 51.9 0 10 20 30 40 50 60 70 80 1) ครอบครัวให้ก าลังใจกับผู้สูงอายุ และควรมีราว กั้นเพื่อป้องกันฯ 2) สร้างความรู้ความเข้าใจครอบครัวเรื่องการดูแล 3) ดูแลเรื่องการรับประทานยาให้เป็นไปตาม แพทย์สั่ง แนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมส าหรับครอบครัว กลุ่มติดเตียง (3 ล าดับแรก)

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 30 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย แผนภูมิที่ 15 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมกลุ่มติดเตียงที่เหมาะสมสำหรับหน่วยงาน 2.3.7 แนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคม พบว่า กิจกรรมเยี่ยม บ้านผู้สูงอายุ...เพื่อนเยี่ยมเพื่อน ร้อยละ 74.1 รองลงมา ดูแลตนเองด้านร่างกายและจิตใจร้อยละ 59.3 และจัดกิจกรรม บำเพ็ญประโยชน์ / จิตอาสา ร้อยละ 55.6 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 16 แผนภูมิที่ 16 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคม 2.3.8 แนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับครอบครัวที่มีผู้สูงอายุติดสังคม พบว่า สร้างความรู้ ความเข้าใจในครอบครัว เรื่องการดูและความเข้าใจ ความเสื่อมถอยของผู้สูงอายุร้อยละ 37 รองลงมา สมาชิกในครอบครัวมีการพูดคุยให้กำลังใจรับประทานอาหารร่วมกัน ทำกิจกรรมร่วมกัน ร้อยละ 33.3 และเฝ้า ระวัง สอดส่อง สังเกตการณ์ เอาใจใส่ ดูแลอย่างใกล้ชิด เพื่อป้องกันภัยต่างๆ รอบตัวผู้สูงอายุ เท่ากันกับปรับ สภาพแวดล้อมให้เหมาะสมและปลอดภัยกับผู้สูงอายุ เช่น พื้นไม่ลื่น มีระดับ ไม่มีขั้นที่จะทำให้สะดุดล้ม มีแสงสว่าง เพียงพอ ร้อยละ 14.8 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 17 85.2 66.7 55.6 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 1) อบรมให้ความรู้เกี่ยวกับการดูแลผู้สูงอายุติดเตียง 2) ให้ค าแนะน าการดูแลผู้สูงอายุติดเตียง 3) ใให้ค าแนะน าการดูแลผู้สูงอายุติดเตียง แนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมส าหรับหน่วยงาน กลุ่มติดเตียง (3 ล าดับแรก) 74.1 59.3 55.6 0 10 20 30 40 50 60 70 80 1) กิจกรรมเยี่ยมบ้านผู้สูงอายุ...เพื่อนเยี่ยมเพื่อน 2) ดูแลตนเองด้านร่างกายและจิตใจ 3) จัดกิจกรรมบ าเพ็ญประโยชน์ / จิตอาสา แนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมส าหรับผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคม (3 ล าดับแรก)

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 31 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย แผนภูมิที่ 17 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับครอบครัวที่มีผู้สูงอายุติดสังคม 2.3.9 หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ เช่น เทศบาล โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ควรจัดกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับผู้สูงอายุที่ติดสังคมอย่างไร พบว่า ส่งเสริมการจัดกิจกรรมให้ผู้สูงอายุ พัฒนา ศักยภาพและภูมิปัญญาให้เหมาะสม เช่นโรงเรียนผู้สูงอายุ ถ่ายทอดภูมิปัญญาให้เด็กและเยาวชน ร้อยละ 33.3 รองลงมา ส่งเสริมความรู้เกี่ยวกับสิทธิสวัสดิการ และการดูแลสุขภาพ ให้กับผู้สูงอายุครอบครัว และอาสาสมัคร ร้อยละ 29.6 และส่งเสริมความรู้เรื่องการป้องกันจากการถูกหลอกหลวงจากภัยต่างๆ และถูกละเมิดสิทธิให้กับผู้สูงอายุ ครอบครัว และอาสาสมัคร เพื่อลดความเสี่ยงในการถูกหลอกหลวง ร้อยละ 14.8 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 18 แผนภูมิที่ 18 แสดงแนวทางการจัดกิจกรรมกลุ่มติดสังคมที่เหมาะสมสำหรับหน่วยงาน 37 33.3 14.8 0 5 10 15 20 25 30 35 40 1) สร้างความรู้ ความเข้าใจในครอบครัว เรื่องการดู และความเข้าใจ 2) สมาชิกในครอบครัวมีการพูดคุยให้ก าลังใจ รับประทานอาหารร่วมกันฯ 3) เฝ้าระวัง สอดส่อง สังเกตการณ์ฯ และปรับ สภาพแวดล้อมให้เหมาะสมฯ แนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมส าหรับครอบครัว กลุ่มติดสังคม (3 ล าดับแรก) 33.3 29.6 14.8 0 5 10 15 20 25 30 35 1) ส่งเสริมการจัดกิจกรรมให้ผู้สูงอายุ 2) ส่งเสริมความรู้เกี่ยวกับสิทธิสวัสดิการ และการ ดูแลสุขภาพ 3) ส่งเสริมความรู้เรื่องการป้องกันจากการถูกหลอก หลวงจากภัยต่างๆ แนวทางการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมส าหรับหน่วยงาน กลุ่มติดสังคม (3 ล าดับแรก)

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 32 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ส่วนที่ 3 แนวทางการพัฒนาโครงการ สร้างระบบการดูแลและคุ้มครองพิทักษ์สิทธิผู้สูงอายุแก่เครือข่าย ผู้สูงอายุ ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย โดยการมีส่วนร่วมของหน่ายงานภาครัฐ และภาคีเครือข่ายในพื้นที่ พบว่า ให้หน่วยงานองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สนับสนุนการดำเนินกิจกรรมด้านผู้สูงอายุอย่าง ต่อเนื่อง และสอดคล้องกับความต้องการของผู้สูงอายุร้อยละ 74.1 รองลงมา เทศบาลตำบล โรงพยาบาลส่งเสริม สุขภาพตำบล ประธานชมรม/ กลุ่มผู้สูงอายุ และผู้นำชุมชน เป็นเจ้าภาพหลักในการติดตามและพัฒนาคุณภาพ ชีวิตของผู้สูงอายุ เท่ากันกับการสนับสนุนให้ผู้นำชุมชน แกนนำผู้สูงอายุมีบทบาทในการพัฒนาศักยภาพ และความสามารถของผู้สูงอายุและการเสริมสร้างและพัฒนาศักยภาพเพื่อสร้างพลังบวกให้แก่ผู้สูงอายุ ในชุมชน และในโรงเรียน อย่างต่อเนื่อง ร้อยละ 55.6 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 19 แผนภูมิที่ 19 แสดงแนวทางการพัฒนาโครงการสร้างระบบการดูแลและคุ้มครองพิทักษ์สิทธิ์ผู้สูงอายุแก่เครือข่าย ผู้สูงอายุตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์โดยการมีส่วนร่วมของหน่วยงานภาครัฐและภาคีเครือข่ายในพื้นที่ 74.1 55.6 55.6 แนวทางการพัฒนาโครงการ (3 ล าดับแรก) 1) ให้หน่วยงานองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สนับสนุนการด าเนินกิจกรรม ด้านผู้สูงอายุอย่างต่อเนื่อง 2) เทศบาลต าบล โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพต าบล ประธานชมรม/ กลุ่ม ผู้สูงอายุฯ 3) การสนับสนุนให้ผู้น าชุมชน แกนน าผู้สูงอายุมีบทบาทในการพัฒนา ศักยภาพ

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 33 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ส่วนที่ 4 ความต้องการให้รัฐบาลกำหนดแนวทางในการป้องกันและแก้ไขปัญหาไม่ให้เกิดความรุนแรงในผู้สูงอายุ พบว่า ส่งเสริมการสร้างทัศนคติให้เห็นคุณค่าของผู้สูงอายุ (เช่น ความกตัญญู เอื้ออาทร การช่วยเหลือเกื้อกูล) ร้อยละ 77.8 รองลงมา ส่งเสริมการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีในครอบครัว/อบรมสั่งสอน ร้อยละ 55.6 และส่งเสริมให้สถาบันการศึกษาปลูกฝังทัศนคติไม่ใช้ความรุนแรง ตั้งแต่เด็ก ร้อยละ 51.9 ตามลำดับ ดังแผนภูมิที่ 20 แผนภูมิที่ 20 แสดงความต้องการให้รัฐบาลกำหนดแนวทางในการป้องกันและแก้ไขปัญหาไม่ให้เกิดความรุนแรง ในผู้สูงอายุ 77.8 55.6 51.9 รัฐบาลควรก าหนดแนวทางในการป้องกันและแก้ไขปัญหา ความรุนแรงในผู้สูงอายุอย่างไร (3 ล าดับแรก) 1) ส่งเสริมการสร้างทัศนคติให้เห็นคุณค่าของผู้สูงอายุ 2) ส่งเสริมการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีในครอบครัว/อบรมสั่งสอน 3) ส่งเสริมให้สถาบันการศึกษาปลูกฝังทัศนคติไม่ใช้ความรุนแรง ตั้งแต่เด็ก

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 34 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 5.2 การจัดเวทีประชุมคณะกรรมการศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล และหน่วยงาน พม.One Home ร่วมกับสถาบันการศึกษา เพื่อกำหนดแนวทางในการเป็นต้นแบบ ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ และการป้องกันการ กระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ในวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2566 ณ ห้องประชุมเทศบาลตำบลเขาแก้ว ศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ในเวทีมีการกำหนดประเด็นปัญหาเชิงพื้นที่ร่วมกัน เพื่อขับเคลื่อนงานพื้นที่ ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 โดยมีกิจกรรม ดังนี้ 5.2.1 กำหนดประเด็นปัญหาในมิติการป้องกันการกระทำความรุนแรงต ่อผู้สูงอายุ การบรรยายและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ใน กิจกรรมที่ 1 การสร้างการเรียนรู้รูปแบบความรุนแรงต่อผู้หญิง เด็ก และบุคคล ครอบครัว ผ่านกิจกรรม “เลนส์ความรุนแรง” (violence lens) เพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจ เกี่ยวกับปัญหาความ รุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ดังผังภาพที่ 3 ผังภาพที่ 3แสดงความรุนแรงคืออะไร ที่มา: ปุณิกา อภิรักษ์ไกรศรี และอังคณา อินทสา. คู่มือ (ฉบับพัฒนาแกนนำ) การพัฒนาชุมชนคุ้มครองสวัสดิภาพบุคคล ในครอบครัว มูลนิธิหญิงชายก้าวไกล. 2565. 5.2.2 กิจกรรมที่ 2 ทบทวนการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบปัญหาความรุนแรง เริ่มต้นจากการ สำรวจและสอบถามความคิดเห็นว่า หากต้องการลงพื้นที่สำรวจและเข้าถึงกลุ่มเป้าหมาย เพื่อให้ความช่วยเหลือจะต้อง เริ่มต้นจากสิ่งใด มีขั้นตอนอย่างไร และจะต้องประกอบไปด้วยอะไรบ้าง โดยความคิดเห็นของผู้เข้าร่วมประชุม ประกอบไปด้วย

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 35 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 1) วางแผน สำรวจข้อมูล ประเมินร่วมกัน และจัดทำฐานข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับความรุนแรง เพื่อวางระบบการช่วยเหลือต่อไปได้ 2) ระบบการให้ความช่วยเหลือการประชุมทีมสหวิชาชีพ:การประสานการทำงานเพื่อให้การ คุ้มครองดูแลกลุ่มเป้าหมาย, การเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนา ทำให้การทำงานรวดเร็วขึ้นและเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายได้ง่ายขึ้น 3) กระบวนการทำงานที่มีระบบและเชื่อมต่อกันทั้งเทศบาลและทีมสหวิชาชีพ 4) พื้นที่มีการทำงานเป็นระบบแต่จะมีการทำงานแบบรายกรณีที่มีความชัดเจนจะได้รับความ ช่วยเหลือโดยทันที สหวิชาชีพในพื้นที่มีการทำงานร่วมกันและการประสานงานอย่างดีมีการทำงานอย่างเป็นกระบวนการ (เป็นระบบการดูแลแบบไข่แดง) 5) จุดอ่อน คือ ทราบข้อมูลเพียงแค่เบื้องต้น แต่ไม่ทราบข้อมูลในเชิงลึกของกลุ่มเป้าหมายหรือ ผู้ประสบปัญหาทางสังคม เช่น เด็ก และมีทีมในการจัดการแต่ละกลุ่มเป้าหมายอย่างชัดเจน เช่น จิตเวชดังผังภาพที่ 4 ผังภาพที่ 4แสดงระบบการให้ความช่วยเหลือ ที่มา: ปุณิกาอภิรักษ์ไกรศรีและอังคณาอินทสา. คู่มือ(ฉบับพัฒนาแกนนำ) การพัฒนาชุมชนคุ้มครองสวัสดิภาพบุคคล ในครอบครัว มูลนิธิหญิงชายก้าวไกล. 2565. 5.2.3 กิจกรรมที ่ 3 ออกแบบสำรวจสถานการณ์ความรุนแรงต่อผู้หญิง เด็ก ผู้สูงอายุ และบุคคลในครอบครัวรายครัวเรือน หลังจากนั้นได้ร่วมกันระดมความคิดในการกำหนดข้อคำถาม เพื่อสำรวจ สถานการณ์ความรุนแรงในพื้นที่และนำไปจัดทำเป็นรูปแบบการสำรวจออนไลน์ต่อไป เพื่อกำหนดเป็นแนวทางการ พัฒนารูปแบบ (Model) ในการแก้ไขปัญหาทางสังคมของพื้นที่ ซึ่งมีแนวทางการจัดทำแบบสำรวจ ดังในตารางที่ 4

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 36 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ตารางที่ 4แสดงออกแบบสำรวจสถานการณ์ความรุนแรงต่อผู้หญิง เด็ก ผู้สูงอายุ และบุคคลในครอบครัวรายครัวเรือน รูปแบบความรุนแรง พฤติกรรมความรุนแรง พฤติกรรมความ รุนแรงที่เคยกระทำ การทำร้ายร่างกาย ทุบตี เตะ ต่อย บีบคอ กระชากผม ใช้ไม้/มีด/ปืน/อาวุธในการทำงานร้าย สาด น้ำกรด ใช้ไฟจี้/เผา ทำร้ายลูก ทำร้ายคนในครอบครัว การทำร้ายจิตใจ ทำให้รู้สึกผิด ให้รู้สึกไม่มีค่า/ด้อยค่า ทำให้ไม่มีตัวตน (การทำให้เราเป็น สุญญากาศ) ทำให้อับอาย แสดงอารมณ์เกรี้ยวกราด นอกใจ/มีกิ๊ก/มีหญิงอื่น/มีชู้ ทอดทิ้ง ทำลายข้าวของ ทำร้ายสัตว์เลี้ยง ทำร้ายของทางเรารัก การทำร้ายทางเพศ ข่มขืน บังคับให้มีเพศสัมพันธ์ บังคับให้ขายบริการทางเพศ ท้องแล้วทิ้ง (ไม่รับผิดชอบ) บังคับทำแท้ง การทำร้ายด้วยวาจา ตำหนิ ด่าว่า ดูถูกดูแคลน เหยียดหยาม ประชดประชัน ใส่ร้ายป้ายสี ประจาน ด่าบุพการี การทำร้ายผ่านสื่อ ส่งข้อความหรือรูปเพื่อด่าทอ/ประจานทำให้อับอายต่อสาธารณชน ใส่ร้ายทาง โทรศัพท์ เฟคบุ๊ค ไลน์ เว๊ปไซต์ บังคับถ่ายคลิปภาพที่ทำให้อับอาย เช่น ถ่ายคลิป โป๊ ถ่ายคลิปพฤติกรรมของเราที่ทำให้เรารู้สึกแย่ ฯลฯ มีการปล่อยคลิป เป็นต้น การข่มขู่ ขู่ทำร้ายร่างกาย ขู่ทำร้ายลูกหรือคนใกล้ชิด ขู่มทำร้ายตัวเอง ขู่ปล่อยคลิป ขู่ทำ ร้ายข่าวรัก ขู่ทำลายข้าวของ ขู่ทำให้สูญเสียทรัพย์ การควบคุม บังคับ จำกัด อิสรภาพ ไม่ให้คบเพื่อน ไม่ให้ติดต่อญสติ ควบคุมการทำงาน ควบคุมการแต่งตัว ควบคุม การใช้โทรศัพท์ (ดูโทรศัพท์) ควบคุมการเดินทาง สะกดรอบตาม กักขัง หน่วง เหนี่ยว บังคับให้ใช้ยาเสพติด บังคับขายตัว การเอาเปรียบทางการเงิน ไม่ประกอบอาชีพ ไม่หารายได้ ไม่รับภาระค่าใช้จ่ายในครอบครัว ผลักภาระ หนี้สิน รีดไถเงิน ยึดหรือหลอกเอาเงิน ทรัพย์สิน การใช้ลูก/ของรักเป็นเครื่องมือ พรากลูก ใช้ลูกเป็นเครื่องต่อรอง การกลั่นแกล้ง / ล้อเลียน การแกล้งข่มขืน ล้อเลียนชื่อพ่อแม่ ล้อเลียนโดยการตั้งชายา ขูดรีด/ไถเงิน ล้อเลียนความเป็นเพศ ล้อเลียนความพิการ ล้อเลียนรูปร่าง ล้อเลียนสีผิว การถูกเลือกปฏิบัติ ในที่นี้คือ การกระทำที่มีการเลือก หรือ การจัดลำดับ หรือทำให้เป็น อื่น โดยให้เราเป็นผู้ได้รับ เลือกทีหลัง หรือไม่เลือก หรือ จัดลำดับเราให้อยู่ในลำดับที่ ไม่สำคัญ โดยใช้เหตุผลหรือ ข้อกล่าวอ้างที่แสดง หรือ พิสูจน์ได้ว่ามาจากความเป็น เพศ เชื้อชาติสีผิว เลือกปฏิบัติเพราะเป็นผู้หญิง เลือกปฏิบัติเป็นชาติพันธุ์ เลือกปฏิบัติเพราะความ พิการ เลือกปฏิบัติเพราะความเป็นเพศทางเลือก

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 37 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 5.3 การประชุมเชิงปฏิบัติการ (Workshop) จัดทำเครื่องมือและแผนการขับเคลื่อนในการพัฒนา รูปแบบ (Model) วันที่ 28กุมภาพันธ์ 2566 ณ ห้องประชุมศูนย์พัฒนาคุณภาพชีวิตและส่งเสริมอาชีพผู้สูงอายุตำบล เขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย เป็นเวทีที่ในการจัดทำเครื่องมือแบบสำรวจสถานการณ์ครัวเรือน รายครอบครัวที่ออกแบบขึ้น โดยความร่วมมือของชุมชน เพื่อนำมาทดลองใช้ในพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ในการจัดเก็บข้อมูลสำรวจสถานการณ์ครัวเรือนกลุ่มผู้สูงอายุที่เสี่ยงต่อการถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัว ดังผังภาพที่ 5 ผังภาพที่ 5แสดงแบบสำรวจสถานการณ์ครอบครัวรายครัวเรือน สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 ร่วมกับทีม พม. One Home จังหวัดสุโขทัย สถาบันการศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ศูนย์ลำปาง คณะกรรมการศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล ภาคีเครือข่าย และหน่วยงานในพื้นที่ ร่วมกันออกแบบแบบสำรวจสถานการณ์ครอบครัวรายครัวเรือน เพื่อใช้ในการสำรวจข้อมูล กลุ่มผู้สูงอายุที่เสี่ยงต่อการถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัวตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ในการนำข้อมูลที่ได้จากการสำรวจนั้น นำมาวิเคราะห์ข้อมูล เพื่อวางแผนพัฒนารายบุคคล ครอบครัว และชุมชน ตลอดจนให้การช่วยเหลือคุ้มครองพิทักษ์สิทธิผู้สูงอายุในชุมชน

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 38 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย 5.4 การจัดประชุมเชิงปฏิบัติการโครงการพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ในการน า องค์ความรู้ที่ได้จากการสังเคราะห์ไปแก้ไขปัญหาในพื้นที่ซึ่งเป็นเวทีที่นำเครื่องมือที่ออกแบบขึ้น นำมาทดลอง ในพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) โดยความร่วมมือของชุมชน กับกลุ่มแกนนำผู้สูงอายุและกลุ่มผู้สูงอายุ ในการจัดเก็บข้อมูลสำรวจสถานการณ์ครัวเรือนกลุ่มผู้สูงอายุที่เสี่ยงต่อการถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัว ประกอบกับแบ่งกลุ่มทำ Workshop ประเด็นการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบปัญหาทางสังคม โดยกระบวนการ CM ในการคุ้มครองสวัสดิภาพผู้สูงอายุ โดยทีมคณะกรรมการศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ในวันที่ 16 มีนาคม 2566 ณ ห้องประชุมศูนย์พัฒนาคุณภาพชีวิตและส่งเสริมอาชีพผู้สูงอายุตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย ซึ่งผลที่ได้จากเวทีนี้ ได้ข้อมูลจากการจัดทำแบบสอบถามกับกลุ่มผู้สูงอายุ เพื่อนำข้อมูลมา วิเคราะห์ในการกำหนดแผนและวางแผนการพัฒนารายบุคคล/ครอบครัว/ชุมชน สู่การพัฒนารูปแบบ Model การ แก้ไขปัญหาเชิงพื้นที่ ผ่านกลไกคณะกรรมการศูนย์ช่วยเหลือสังคมตำบล ในการคุ้มครองสวัสดิภาพผู้สูงอายุ ในชุมชน และได้แบ่งกลุ่มออกเป็น 3 กลุ่ม ทำ Workshop ประเด็นการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบปัญหาทางสังคม โดยกระบวนการ CM ในการคุ้มครองสวัสดิภาพผู้สูงอายุ ตามรายละเอียด ดังนี้ กลุ่มที่ 1 : ผู้ประสบปัญหาทางสังคม สภาพปัญหา ปัญหา ผลกระทบ แนวทางช่วยเหลือ ลูกมีพฤติกรรม เมาสุราและมี พฤติกรรมข่มขู่ขอ เงินจากมารดา กล้าเสี่ยงที่จะทำ ร้ายร่างกายผู้เป็น แม่ ผู้ชายวัยกลางคนไม่ ประกอบอาชีพ มีพฤติกรรม ที่ไปดื่มสุราเป็นประจำกับ กลุ่มเพื่อนที่ชอบตั้งวง ด้วยกันทุกวัน เมื่อเงินที่จะ ไปซื้อสุราหมดก็จะมาขอผู้ เป็นแม่ หากแม่ไม่ให้ก็จะทำ การข่มขู่และจะเข้าทำร้าย ร่างกายอยู่เป็นประจำ แต่ เดิมผู้ก่อเหตุเคยใช้สารเสพ ติดมาก่อน แม่ของผู้ก่อเหตุไม่สามารถ เข้าไปอาศัยในบ้านของ ตนเองได้เนื่องจากเกรง กลัวลูกชายขอตนจะเข้ามา ทำร้ายและข่มขู่ขอเงินไป ซื้อสุรา ปัจจุบันผู้เป็นแม่ได้ อยู่อาศัยในบ้านของเพื่อน บ้านใกล้เคียง และสภาพ จิตใจของแม่จึงมีภาวะที่ เครียดและหวาดระแวงต่อ พฤติกรรมที่เกิดขึ้น 1) แจ้งผู้นำชุมชนประสานเจ้าหน้าที่ตำรวจ เจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครองเข้าไปตรวจสอบปัญหา ที่เกิดขึ้น คนในชุมชนอย่าเข้าไปกระทำการโดย พลการโดยไม่มีเจ้าหน้าที่เนื่องจากอาจจะเกิด อันตรายขึ้นได้ 2) โดยการช่วยเหลือก็จะช่วยเหลือในเรื่องของ การเข้าไปแก้ไขพฤติกรรมของลูกชายที่มี พฤติกรรมติดสุรา เมื่อมีการประสานเจ้าที่ ตำรวจและเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครองให้นำตัวผู้ เป็นลูกชายออกจากพื้นที่ดังกล่าว 3) นำตัวลูกชายส่งไปบำบัดรักษาเข้าค่ายบำบัด เพื่อรักษาพฤติกรรมจากสารเสพติดและสุรา ซึ่งการตรวจหาสารเสพติดสามารถทำได้เลยโดย เจ้าหน้าที่ตำรวจและเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง ถ้า พบสารเสพติดก็จะส่งไปบำบัดรักษาอาการติด สารเสพติดเสียก่อน ถ้าพบว่าเป็นผู้ป่วยทางจิต เวชก็จะประสานสถานพยาบาลเข้ามารับตัว ไปรักษาอาการจิตเวช 4) ส่วนผู้เป็นแม่ก็จะต้องได้รับการเยียวยาที่ เกิดขึ้นจากพฤติกรรมของลูกชายไม่ว่าจะเป็น ความวิตกกังวล ความกลัวที่เกิดขึ้น หากพบว่า แม่มีความเสี่ยงที่จะเกิดอาการทางจิต ผู้เป็นแม่ ก็จะต้องเข้าไปบำบัด ฟื้นฟูด้วย 5) เมื่อผู้เป็นลูกเข้าสู่กระบวนการบำบัดครบ กระบวนการแล้ว คนในชุมชนก็ต้องมีส่วนร่วม ในการเข้าไปมีส่วนร่วมในการช่วยเหลือฟื้นฟู

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 39 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย สภาพปัญหา ปัญหา ผลกระทบ แนวทางช่วยเหลือ เพื่อให้ผู้เป็นลูกสามารถกลับเข้ามาคืนสู่ชุมชน ได้ และต้องช่วยกันดูแลไม่ให้กลับมากระทำ ผิดซ้ำได้อีก 6) ปัญหาดังกล่าวเจ้าหน้าที่สามารถใช้ พระราชบัญญัติความรุนแรงได้ เมื่อพบว่า มีความรุนแรงที่มากขึ้น กลุ่มที่ 2 : ผู้ประสบปัญหาทางสังคม สภาพปัญหา ปัญหา ผลกระทบ แนวทางช่วยเหลือ 1) นาย ก (นาม สมมติ) มี พฤติกรรมติดยา เสพติด ทำร้าย ร่างกายบุคคลใน ครอบครัว เพื่อน บ้าน มีความ หวาดระแวง 2) นาย ก (นาม สมมติ) ติดยาบ้า ทำร้ายร่างกาย บุคคลในครอบครัว และก่อเหตุทะเลาะ วิวาทเป็นประจำ - นาย ก (นามสมมติ) มีการทำ ร้ายร่างกายบุคคลใน ครอบครัวเป็นประจำ เนื่องจากต้องการเงินเพื่อไป ซื้อยา ทำให้บุคคลใน ครอบครัวมีจิตใจที่ย่ำแย่ หวาดระแวง และไม่มีผู้นำ ครอบครัว เนื่องจากสมาชิก ภายในบ้านมีผู้พิการที่ไม่ สามารถประกอบอาชีพได้ และมีลูกอายุ 5 ขวบ รายได้ จึงไม่เพียงพอต่อรายจ่าย 1) ทำการวางแผนการติดตามผู้ติดยาเสพติด หลังจากที่ได้ส่งตัวไปรับการบำบัด 2) จัดทำแผนการรายงานตัวหลังจากที่ได้รับ การบำบัดเสร็จสิ้น 3) ประสานผู้ใหญ่บ้าน และอำเภอ เพื่อทำการ ลงไปช่วยเหลือผู้พิการ 4) หากมีความรุนแรงเกิดขึ้นต้องมีการปฏิบัติ ตาม พรบ.ความรุนแรง 5) หากผู้ติดสารเสพติดติดคุก ลูกจะต้องเข้าสู่ การจัดหาครอบครัวอุปถัมภ์ 6) ลงพื้นที่เพื่อสื่อสาร วางเงื่อนไขให้ ผู้ใหญ่บ้านฝ่ายปกครองได้ทราบถึงปัญหาที่ เกิดขึ้น 7) แจ้งหน่วยงาน พม. ในการให้การช่วยเหลือ 8) หากมีการกระทำผิดซ้ำสามารถดำเนินคดี ตามกระบวนการยุติธรรมได้เลย กลุ่มที่ 3 : ผู้ประสบปัญหาทางสังคม สภาพปัญหา ปัญหา ผลกระทบ แนวทางช่วยเหลือ 1) เพศหญิง อายุ ประมาณ 20-30 ปีมีบัตรผู้พิการ โดยเป็นผู้พิการ ซ้ำซ้อนคือพิการ ทางสมอง และ ทางร่างกาย แม่ ของเคสเสียชีวิต ปัจจุบันอาศัยอยู่ เพียงลำพัง มี เพื่อนบ้านและ อาสาสมัครเข้าไป ดูแลทุกวัน แต่ไม่ได้ดูแล ตลอดเวลา เป็นผู้พิการซ้ำซ้อน สุขภาพ ร่างกายไม่แข็งแรง เสี่ยงต่อ การถูกล่วงละเมิดทางเพศ เนื่องจากเคสอาศัยอยู่คน เดียวเพียงลำพัง ไม่สามารถดูแลตนเองได้ เกิดความวิตกกังวลของ เพื่อนบ้าน, อาสาสมัคร 1) การโดนล่วงละเมิดทาง เพศ เพราะเป็นวัยรุ่นเพศ หญิง ไม่มีคนดูแลตลอดเวลา จึงเป็นกังวลว่าจะโดนล่วง ละเมิดทางเพศ 2) การดูแลตนเอง โดยก่อน หน้านี้มีแม่ของเคสดูแล แต่ปัจจุบันแม่เสียชีวิตจึง ต้องอาศัยเพียงลำพัง พัฒนาการถดถอย 1) ประสานทางองค์การบริหารส่วนตำบล เจ้าหน้าที่ตำรวจ เครือข่ายในพื้นที่เพื่อลง ประเมิน 2) ลงไปประเมินเคสผู้พิการและตรวจสอบ ข้อเท็จจริงเพื่อเข้าไปดูศักยภาพในการ ช่วยเหลือตนเองโดยประเมินจากนักวิชาชีพ เพื่อการวางแผนที่ถูกต้อง 3) ลงไปดูศักยภาพของญาติดูรายได้ ค่าใช้จ่าย ที่อยู่อาศัยเป็นหน้าที่ของพม ว่ามี รายได้ทางอื่นอีกไหม ดูว่าญาติทำอะไรได้ บ้าง และสนับสนุนญาติที่ดูแล 4) ทางด้านที่อยู่อาศัยจะมีงบในการซ่อมที่ อยู่อาศัยของเค 5) การดูแลตนเองเมื่อมีความเสี่ยงที่จะถูก ล่วงละเมิดทางเพศเป็นหน้าที่ของชุมชนใน การดูแลเคสตรวจสอบเพื่อนบ้านเพื่อเป็นหู

สำนักงานส่งเสริมและสนับสนุนวิชาการ 8 40 รายงานการขับเคลื่อนโครงการ “พื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ประจำปี 2566 ระยะที่ 1 (ตุลาคม 2565 - เมษายน 2566) : การป้องกันการกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในครอบครัว ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย สภาพปัญหา ปัญหา ผลกระทบ แนวทางช่วยเหลือ 2) เดินได้ไม่ สะดวกจะต้องใช้ วอคเกอร์ในการ พยุงเดินกล้ามเนื้อ แขนขาอ่อนแรง ไม่มีคนดูแลเป็น ประจำอย่าง ต่อเนื่อง เป็นตา หากมีอะไรผิดปกติสามารถแจ้ง หน่วยงานในได้ทันที 5.5 แผนการขับเคลื่อนงานขับเคลื่อนพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ระยะที่ 2 (เมษายน ถึง กันยายน 66) แผนการขับเคลื่อนงานขับเคลื่อนพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม (Social Lab) ในมิติการป้องกันการ ถูกกระทำความรุนแรงต่อผู้สูงอายุในพื้นที่ตำบลเขาแก้วศรีสมบูรณ์ อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย รอบ 6 เดือนหลัง 1 เมษายน 2566 – 30 กันยายน 2566 ประกอบไปด้วย ดังนี้ 1) ถอดบทเรียนและจัดทำองค์ความรู้ KM 2) ปรับปรุงและพัฒนารูปแบบ (Model) และนำกลับไปใช้ในพื้นที่ปฏิบัติการทางสังคม 3)สรุปผลการดำเนินงานในรูปแบบ (Model) ไปสู่การปฏิบัติการทางสังคม 4) เผยแพร่ผลงานวิชาการในรูปแบบดิจิทัลผ่านช่องทางต่างๆ อย่างน้อย 3 ช่องทาง 5) นำเสนอรูปแบบ (Model) ต่อ สนง.พมจ./One Home/เครือข่ายในพื้นที่ เพื่อใช้ประโยชน์ ในการแก้ไขปัญหาในพื้นที่ และรายงานผลการใช้ประโยชน์ในระดับภาค (4 ภาค)