Үзэл Баримтлал

» Ногоон байгууламж, спортын байгууламж бүхий газруудыг шинэчлэн сайжруулан даган мөрдөх шаардлагатай. УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
гамшгийн үед хүн амыг түр байршуулах талбар болгон ашиглана Үүнд:

» Химийн хордолт, тэсэрч дэлбэрэх аюулыг дагуулж буй барилга • Хот байгуулалтын тухай хууль
байгууламжуудыг онцгой хяналтад авч, эдгээр барилга • Газар ашиглалтын бүсчлэлийн хууль
байгууламжид тавигдах стандартын шаардлагуудыг чангатгаж, • Байгаль орчныг хамгаалах хууль
байнгын хяналтад байлгана • Усны тухай хууль
• Тээврийн тухай хууль
» Гамшгийн үеийн мэдээлэл, харилцаа холбооны тогтолцоог • Түүх соёлын өвийг хадгалан хамгаалах хууль
боловсронгуй болгох арга хэмжээний хүрээнд мэдээлэл • Авто замын тухай хууль
харилцаа холбооны шугам сүлжээний хүчин чадлыг нэмэгдүүлнэ. • Гамшгийн менежментийн тухай хууль
Энэ зорилгоор 300 орчим км урт шилэн кабелыг холбогдох • Хотын инженерийн дэд бүтцийн засвар арчлалтын тухай
байгууламжийн хамт байгуулна.
хууль
3-3-2. ГАМШГИЙН ҮЕИЙН МЭДЭЭЛЭЛ, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ • Замын хөдөлгөөний менежментийн тухай хууль
ТОГТОЛЦООГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ зэрэг салбарын хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй Монгол улсын хууль
тогтоомжуудад нэмэлт өөрчлөлтүүд оруулж, боловсронгуй болгоно.
Гамшгийн үеийн нөхцөл байдалд Улаанбаатар хотын бэлэн Мөн одоогийн мөрдөгдөж буй хот төлөвлөлтийн баримт бичиг
байдлыг хангах үндсэн нөхцөл нь мэдээллийг түргэн шуурхай боловсруулах норм, дүрэм, хот төлөвлөлтийн зураг төсөл
дамжуулах явдал юм. Үүний тулд мэдээлэл харилцаа холбооны боловсруулах аргачлалыг зах зээлийн орнуудад мөрдөгддөг
салбарыг хөгжүүлэх, шинээр мэдээлэл дамжуулах шугамын урт, олон улсын нийтлэг стандартад нийцүүлэн нэн даруй шинэчлэх
тоног төхөөрөмж, байгууламжуудын хүчин чадлыг нэмэгдүүлнэ. шаардлагатай.
Шинээр төлөвлөж буй олон нийтийн төвүүдэд харилцаа холбооны Одоогийн мөрдөгдөж буй “Хот, тосгоны төлөвлөлт, барилгажилтын
салбаруудыг байгуулах бөгөөд тэдгээрийг хооронд нь хотын гудамж норм ба дүрэм БНбД 30.01.04” -нь гол төлөв шинэ хот барьж
замын сүлжээний дагуу кабелын шугамаар холбоно. Дэлгэрэнгүй байгуулахад зориулагдсан, Улаанбаатар хотын хувьд дахин төлөвлөж
мэдээлэл хотын инженерийн дэд бүтцийн хэсэгт тусгагдсан болно. хөгжүүлэхэд тулгамдаж буй асуудлуудад хариулт өгөх боломжгүй
байх тул хот тосгодыг дахин төлөвлөж хөгжүүлэх норм норматив
• Гамшгийн үеийн харилцаа холбооны системийг бүрдүүлэх аргачлалыг шинээр боловсруулж мөрдүүлэх шаардлагатай.
• Гамшгаас сэргийлэх төлөвлөгөө боловсруулах, Шинээр Улаанбаатар хотыг 2040 хүртэл хөгжүүлэх ерөнхий
төлөвлөгөөний хэрэгжилтийг хангах, зорилгоор нэн тэргүүнд дараах
төлөвлөгөөг мэдээлэн түгээх хотын дүрмүүдийг боловсруулж, хэрэгжилтийг шинэ хөгжлийн
• Гамшгийн үед шуурхай арга хэмжээ авах тогтолцоог ЕТ-тэй уялдуулах шаардлагатай.
Үүнд:
бүрдүүлэх • Улаанбаатар хотын бүсчлэлийн дүрэм
• Улаанбаатар хотын дизайны дүрэм
3-4. ХОТ ТӨЛӨВЛӨЛТ, ХОТ БАЙГУУЛАЛТЫН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ
ИЖ БҮРЭН ТОГТОЛЦООГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ ЗОРИЛТЫН 3-4-2. ХОТ ТӨЛӨВЛӨЛТИЙН ТӨСЛҮҮДИЙГ БОЛОВСРУУЛАХ
ХҮРЭЭНД: САНХҮҮЖИЛТЫН ТОГТОЛЦООГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОЖ, ХОТ
БАЙГУУЛАЛТЫН ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА ТӨЛӨВЛӨЛТИЙН ДАГУУ
3.4-1. ХОТ ТӨЛӨВЛӨЛТ, ХОТ БАЙГУУЛАЛТЫН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНД ЯВАГДДАГ БОЛОХ
ОРОЛЦОГЧ БАЙГУУЛЛАГУУДЫН БҮТЭЦ ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТЫГ
БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОЖ, АЖЛЫН УЯЛДААГ САЙЖРУУЛАХ ХОТ БАЙГУУЛАЛТЫН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААГ ЗОХИСТОЙ ЯВУУЛАХ:

ХОТ ТӨЛӨВЛӨЛТ, ХОТ БАЙГУУЛАЛТЫН ХУУЛЬ ЭРХ ЗҮЙН Нийслэл Улаанбаатар хотын хэмжээнд бүрэлдэн бий болсон хотын
ОРЧИН, ТОГТОЛЦООГ ШИНЭЧИЛЖ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОХ: системийг хадгалж, улам боловсронгуй болгон хөгжүүлэх зорилт
тулгарч байна. Үүний тулд нийслэл хотын хэмжээнд явагдах хот
Хот төлөвлөлт байгуулалтын үйл ажиллагаа нь амьдарч буй нутаг байгуулалтын үйл ажиллагаа нь дараах хот төлөвлөлт, байгуулалтын
дэвсгэрт иргэд олноор оршин суухдаа нийтийн эрх ашгийг дээдлэн, үндсэн 4-н үйл ажиллагааг хослуулах шаардлага гарч байна. Хот
нийгмийн хэм хэмжээ, дүрэм журмыг даган мөрдүүлэх зорилготой тосгодын онцлогоос шалтгаалж үйл ажиллагааны хувь хэмжээ өөр
байдаг. Хотын нутаг дэвсгэрт хот байгуулалтын үйл ажиллагаа нь өөр байна.. Хот төлөвлөлт, байгуулалтын үйл ажиллагаа нь бүсийн
хуулийн үндэслэлтэй, сайтар бодож боловсруулсан институцийн хот тосгодын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөнд заагдсан нутаг
тогтолцоогоор баталгаажна. дэвсгэр, тэдгээрийн хилийн цэсийн хүрээнд явагдана.
Цаашид Улаанбаатар хотын 2040 он хүртэлх ерөнхий төлөвлөгөөг
хэрэгжүүлэхэд өнөөгийн зах зээлийн эдийн засгийн тогтолцоонд Нийслэл хотын хэмжээнд хот төлөвлөлт байгуулалтын үйл ажиллагааг
нийцсэн хот төлөвлөлт, хот байгуулалтын хууль эрх зүйн ерөнхий дараах 4-н хэсэгт хувааж ойлгоно.
тогтолцоог боловсронгуй болгоно. Үүнд:
Хот байгуулалтын үйл ажиллагааг илүү амжилттай хэрэгжүүлэх
зорилгоор дараах төрлийн хууль эрх зүйн баримт бичгүүдийг • Барилгажилтыг хэвээр хадгалж, хэсэгчлэн сэргээн
засварлан хөгжүүлэх нутаг дэвсгэр
УЛААНБААТАР 2040
• Дахин төлөвлөж хөгжүүлэх нутаг дэвсгэр
• Амьдралын орчинг сайжруулж хөгжүүлэх нутаг дэвсгэр

101

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ • Шинэ суурьшил үүсгэн хөгжүүлэх нутаг дэвсгэр • Салбарын эрдэмтэн мэргэд, мэргэжилтнүүд
• Хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулагч бизнес эрхлэгчид
Барилгажилтыг хэвээр хадгалж, хэсэгчлэн сэргээн засварлан • Төрийн бодлого хэрэгжүүлэгчид байна.
хөгжүүлэх нутаг дэвсгэр: Хот суурингуудын бий болсон түүхэн Үйл явц тулгарч буй асуудлуудаас хамаарч оролцогч талуудын
барилгажсан газар нутаг хамрагдах ба барилгажилт, гудамж оролцоо өөр өөр байна. Урт хугацааны өргөн хүрээтэй бодлого
замын сүлжээг хэвээр хадгалж, хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөний боловсруулах хэлэлцүүлэг, төлөвлөлтийн үйл явцад салбарын
төлөвлөлтийн шийдлийн нэг хэсэг болгоно. Түүхийн үнэт дурсгал эрдэмтэн мэргэд, мэргэжилтнүүд, бизнес эрхлэгчдийг өргөнөөр
бүхий барилга байгууламжуудыг сэргээн засварлана. Ашиглалтын оролцуулна.
шаардлага хангахүй болсон хэсгүүдийн барилга байгууламжуудыг Хэрэгжилтийн үйл явцад төлөвлөлтийн эцсийн шийдэл гарах, төсөл
буулгаж хэсэгчлэн барилгажуулна. хэрэгжүүлж дуусах хүртэл олон нийтийн зөвлөлдөх уулзалтуудад
олон нийтийн төлөөлөл оролцож санал бодлоо солилцоно.
Дахин төлөвлөж хөгжүүлэх нутаг дэвсгэр: Ашиглалтын шаардлага Төлөвлөж буй төсөл хөтөлбөрүүдэд олон нийтийн санал бодлыг
хангахгүй, насжилт өндөртэй хуучирч муудсан өнгө үзэмжгүй барилга хэрхэн тусгасан талаарх “Олон нийтийн оролцоо”-ны талаарх заавал
байгууламжууд, суурьшил бүхий нутаг дэвсгэрийг буулгаж шинээр мөрдөх дүрэм журам гарган эрх зүйн талаар баталгаажуулна. Олон
барилгажуулна. Тухайн нутаг дэвсгэрт гудамж замын сүлжээг гол нийтийн оролцооны талаарх арга зүйн баримт бичигт:
гудамж замуудтай уялдуулан, блок байдлаар төлөвлөж хөгжүүлнэ.
• Олон нийтийн хэлэлцүүлгийг хэрхэн зохион байгуулах
Амьдралын орчинг сайжруулан хөгжүүлэх нутаг дэвсгэр: Гэр • Хэлэлцүүлгээр гарсан санал шүүмжийг баталгаажуулах
хорооллын нутаг дэвсгэрийг оршин суугчдын оролцоотой амьдралыг • Олон нийтийн хяналтын бүртгэл хөтлөх аргачлал
орчинг сайжруулах төсөл боловсруулж хөгжүүлнэ. Төсөл арга • Олон нийтийн төлөөллийг хэрхэн сонгох
хэмжээгээр хэсэгчилсэн инженерийн шугам сүлжээ, хатуу хучилттай • Олон нийтээс гаргасан санал зөвлөмжийг хэрэгжүүлж
гудамж замын сүлжээг байгуулж тохижуулах нийгмийн дэд бүтцийн
барилга байгууламж бүхий олон нийтийн төвүүдийг байгуулна. буй төслүүдэд хэрхэн тусгасан байдлыг шийдвэрлэх

Шинэ суурьшил үүсгэн хөгжүүлэх нутаг дэвсгэр: Улаанбаатар 3-4-5. ХОТЫН БАРИЛГА БАЙГУУЛАМЖИЙГ ПАСПОРТЖУУЛЖ,
хотын баруун болон баруун урд хэсэгт оршин барилгажаагүй сул ЭРСДЭЛИЙН ЭСРЭГ АРГА ХЭМЖЭЭ АВАХ
чөлөөтэй нутаг дэвсгэрийг хууль эрх зүйн дагуу олгогдсон газрын
зориулалтыг өөрчлөх, эргүүлэн татах замаар орон сууц, иргэний Улаанбаатар хот, хаяа дагуул хот тосгодын хэмжээнд ашиглагдаж
зориулалтын барилга байгууламжуудыг барьж байгуулна. буй барилга байгууламжуудад мэргэжлийн байгууллагуудаас
барилга байгууламжийн чанар, ашиглалтын байдалд үзлэг
3-4-3. ХОТ БАЙГУУЛАЛТЫН БАРИМТ БИЧИГ /ЕТ,ХЕТ Г.М/-Н хийж, тухайн барилга байгууламжид чанарын үнэлгээ өгнө.
ХЭРЭГЖИЛТЭД ТАВИГДАХ ХЯНАЛТ/МОНИТОРИНГ/-ЫН СИСТЕМИЙГ
БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОН ХӨГЖҮҮЛЭХ Үл хөдлөх хөрөнгө эзэмшигч нарт хувийн хэрэг /паспорт/нэг хувь
байх бөгөөд эзэмшлийн барилга байгууламжийн чанарыг хөрөнгө
Хот байгуулалтын баримт бичиг боловсруулалтыг орчин үеийн олон эзэмшигч хариуцах тогтолцоог боловсронгуй болгож хөгжүүлнэ.
улсын стандартын шаардлагад нийцүүлнэ. Монгол улсын Барилга хот Одоо үйл ажиллагаа явуулж буй нийслэлийн хот байгуулалтын
байгуулалтын яамнаас хот байгуулалтын баримт бичиг боловсруулах мэдээллийн санг цаашид боловсронгуй болгон хөгжүүлж,
үндэсний норм, дүрэм, аргачлалыг шинэчлэн мөрдүүлнэ. Улаанбаатар хот, хаяа дагуул хот, суурингуудын нутаг дэвсгэрт
Үндэсний хот төлөвлөлтийн мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх сургалтын орших барилга байгууламжуудыг дараах байдлаар бүртгэлжүүлнэ.
системийг боловсронгуй болгоно. Үүнд:

3-4-4. ХОТ БАЙГУУЛАЛТЫН ҮЙЛ ЯВЦЫН ҮЕ ШАТЫГ ОЛОН НИЙТЭД • Орон сууц, олон нийт, үйлдвэр, аж ахуйн барилга
МЭДЭЭЛЛЭХ • Инженерийн дэд бүтцийн байгууламж
• Зам тээврийн байгууламж
Хот төлөвлөлт, байгуулалтын үйл ажиллагаанд оршин суугч, • Ногоон байгууламж
олон нийтийг өргөнөөр татан оролцуулж, хот байгуулалтын үйл • Тохижилт бүхий нутаг дэвсгэр
ажиллагааны ил тод байдлыг хангана.
Хотын амьдралд шийдвэр гаргах түвшинд оршин суугч иргэд санал 3-5. НИЙГЭМ ЭДИЙН ӨӨРЧЛӨЛТИЙГ ДАВАН ТУУЛАХ
бодлоо илэрхийлэх оролцоог хангах бүх талын арга хэмжээ авна. ТОГТОЛЦООГ БҮРДҮҮЛЭХ:
Хотын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө болон бусад томоохон төсөл
хөтөлбөрүүдийн талаарх мэдээллийг олон нийтийн мэдээллийн 3-5-1. ҮЙЛДВЭРЛЭЛ, ҮЙЛЧИЛГЭЭ, БИЗНЕСИЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА
хэрэгслээр урьдчилан тарааж, санал бодлыг нь төслийн баримт ЯВУУЛАХ ТААТАЙ ОРЧИНГ БҮРДҮҮЛЭХ
бичигт тусгадаг эрх зүйн механизмыг боловсруулж мөрдүүлнэ.
Олон нийтийн оролцоог хот байгуулалтын үйл ажиллагааны бүх Улаанбаатар хот, хаяа дагуул хот суурингуудын хэмжээнд үйлдвэрлэл
түвшинд хангана. үйлчилгээ явуулах нөхцөл боломжийг төрийн зүгээс үзүүлнэ.
Олон нийтийн оролцогчид: Хот суурингуудын ерөнхий төлөвлөгөөгөөр дамжуулан үйлдвэр
үйлчилгээний оновчтой байршлуудыг оновчтой төлөвлөж тогтооно.
• Хотын оршин суугч, хувь иргэн
УЛААНБААТАР 2040
102

3-5-2 НИЙГЭМ, ЭДИЙН ЗАСГИЙН ӨӨРЧЛӨЛТИЙН ЭРСДЭЛИЙГ ЗОРИЛГО-4: “СУУРЬШЛЫН ОНОВЧТОЙ ТОГТОЛЦОО, УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
ДАВАН ТУУЛАХ ЭДИЙН ЗАСГИЙН НӨӨЦИЙГ БҮРДҮҮЛЭХ ОРОН ЗАЙН БҮТЭЦТЭЙ ЦОГЦ ЦОМХОН ХОТ”

» Бодит үйлдвэрлэлийн өсөлт болон эдийн засгийн нөөцийн үр стратегийг хэрэгжүүлэхийн тулд дараах үндсэн 4 зорилтуудыг
дүнтэй хуваарилалтыг дэмжих тавьж байна.

» Санхүүгийн байгууллагуудын үйл ажиллагааг үнэн зөв, ил тод 4-1. Нийслэлийн таталцал нөлөөллийн бүсийг тогтоож
болгох хөгжүүлэх

» Хуримтлал, хөрөнгө оруулалтын эх үүсвэрийг бий болгох 4-2. Хаяа дагуул хот, тосгодын хөгжлийг бүх талын бодлогоор
дэмжих
» Олон улсад өрсөлдөх чадварыг дээшлүүлэх
4-3. Хотын гадна тээвэр, логистикийг хөгжүүлэх
» Зах зээлийн үр ашигтай ажиллах орчинг төгөлдөршүүлэх
4-4. Улаанбаатар хотын одоогийн хэв маягийг хадгалсан,
» Эдийн засгийн мөчлөгийн хэлбэлзлээс үл хамаарч хүний оновчтой орон зайн бүтэцтэй, олон төвт цомхон
хөгжилд оруулах хөрөнгө оруулалтыг тогтмол нэмэгдүүлэх хот болох

» Ажлын байрыг нэмэгдүүлэх, хувийн хэвшлийн хөгжлийг бүх Нийслэл Улаанбаатар хотыг 2040 оны түвшинд 2,2 сая хүн амтай,
талаар дэмжих оновчтой газар ашиглалт, зохион байгуулалтай, байгаль орчинд
ээлтэй, тогтвортой зам тээврийн дэд бүтцээр холбогдсон үйлдвэрлэл,
3-5-3. ЭДИЙН ЗАСГИЙН НӨӨЦИЙН ҮР ДҮНТЭЙ ХУВААРИЛАЛТЫГ үйлчилгээ, ХАА төрөлжин хөгжсөн дагуул хот суурингууд бүхий цогц
ДЭМЖИХ, ТОГТВОРТОЙ САНХҮҮГИЙН ТОГТОЛЦООГ БИЙ БОЛГОХ хот болгон хөгжүүлнэ.
Хаяа дагуул хот суурингуудыг хөгжлийн бодлогоор дэмжиж
Хувийн хэвшлийн хуримтлалыг урамшуулах замаар нийслэлийн хөгжүүлснээр Улаанбаатар хот руу чиглэсэн шилжилт хөдөлгөөний
санхүүгийн нөөцийг өсгөж, ЖДҮ-ийг бага хүүтэй зээлээр дэмжих урсгал, дарамтыг бууруулна.
тогтолцоог бий болгож, ажлын байрыг нэмэгдүүлнэ. Ингэснээр
зээлийн хүртээмж нэмэгдэн хүү буурч, хөдөлмөр эрхлэлтийг 4-1. НИЙСЛЭЛИЙН ТАТАЛЦАЛ НӨЛӨӨЛЛИЙН БҮСИЙГ ТОГТООЖ
дэмжинэ. ХӨГЖҮҮЛЭХ ЗОРИЛТЫН ХҮРЭЭНД:
Энэ нь цаашдаа ядуурлыг бууруулах эерэгээр нөлөөлж, дундаж
давхаргыг бэхжүүлэх нийслэлийн хөгжлийн зорилтыг биелүүлэхэд 4-1-1. МОНГОЛ УЛСЫН БҮСЧИЛСЭН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛД
голлох нөлөө үзүүлнэ. ТУЛГУУРЛАХ

3-5-4. ХОТЫН ОРШИН СУУГЧДЫН ЭРСДЭЛИЙГ ДАВАН ТУУЛАХ
ЧАДАВХЫГ БЭХЖҮҮЛЭХ

Зорилтот бүлэгт чиглүүлэн, хүн амд эдийн засгийн цочролын үзүүлэх
нөлөөг багасгахад чиглэсэн хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлэх
Ядуу өрхийн орлогын эх үүсвэрийг нэмэгдүүлэх
Эмзэг бүлгийн өрхийн хүнсний хангамжийг сайжруулах
Иргэдийн эрсдэлд хариу үзүүлэх чадавхыг нэмэгдүүлэх

ЗОРИЛГО

Бүсчилсэн хөгжлийн эрхэм зорилго нь үндэсний соёлоо дээдэлсэн,
хүн амын нутагшилт, суурьшлын тогтвортой тогтолцоотой,
байгалийн унаган төрх, экосистемийн тэнцвэрт байдлыг хадгалан
хойч үедээ өвлүүлсэн, эдийн засгийн төрөлжилт, дагналт, хоршилт
бүхий ногоон үйлдвэрлэлийг хөгжүүлж, бүс нутгийн эдийн засгийн
интеграцад нэгдсэн, өрсөлдөх чадвартай, харьцангуй тэнцвэртэй
бүсүүдийг хөгжүүлэхэд оршино.

УЛААНБААТАР 2040 103

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ Монгол Улсын бүсчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлалыг шинэчлэн Эдгээр шалгуур, үндэслэлд тулгуурлан эдийн засгийн зургаан бүсээр
боловсруулахдаа эдийн засгийн бүсчилсэн хөгжлийн төлөвлөлт, улс,орны нутаг дэвсгэрийн хөгжлийг төлөвлөн хэрэгжүүлэх санал
хэрэгжүүлэх механизмыг боловсронгуй болгох, бүс нутаг, орон боловсруулсан байна.
нутаг, салбар хоорондын уялдаа, холбоог нягтруулах, хөрш улсуудын
болон бүс нутгийн онцлогтой эдийн засгийн хамтын ажиллагааг Монгол Улсын эдийн засгийн 83 микро бүсийн төв, түүний таталцлын
өргөжүүлэх, байгалийн нөөц, газар нутгийн даац, чадавхыг улс төвүүдийг тодорхойлоод байна. Эдгээр төвүүдийг тодорхойлсноор
орны эдийн засгийн тогтвортой өсөлт, нутаг дэвсгэрийн харьцангуй салбар хоорондын уялдаа, бүсүүдийн хоршилт, төрөлжилтийг
тэнцвэрт хөгжлийг хангах зорилгод бүрэн, үр ашигтай ашиглах дэмжих, бүс нутгийн эдийн засгийн хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх,
зарчим шалгуурыг үндэс болгоно. байгалийн нөөц, чадавхыг эдийн засгийн өсөлт, нутаг дэвсгэрийн
тэнцвэртэй хөгжлийг хангах, нэмүү өртгийн сүлжээ, кластер,
Монгол Улсын эдийн засгийн макро бүсүүдийг шинэчлэн тогтоохдоо, үйлдвэрлэлийн бүсийг байгуулах, улсын дэд бүтцийн тэнхлэгийн
дараах хүчин зүйлийг харгалзан үзсэн болно. үндсэн сүлжээ холбогдох тээвэр-логистикийн нэгдсэн сүлжээг
Үүнд: бий болгох, ажилгүйдэл ядуурлыг бууруулах, амьдралын орчин
нөхцөлийг сайжруулах, нийгмийн үйлчилгээний хангамжийг төрөөс
• Үндэсний аюулгүй байдал; үзүүлэх нийгмийн үйлчилгээний жишиг нормативт нийцүүлэн хангах,
• Эдийн засаг, нийгэм; орон нутгийн хөрөнгө оруулалтын оновчтой төлөвлөлт хийх, хүн
• Улс төр, засаг захиргаа; амын шилжилт хөдөлгөөнийг тогтворжуулж төвлөрлийг сааруулах
• Түүх, нийгэм соёл; юм.
• Чиг үүргийн (функционал буюу үйлдвэрлэл, үйлчилгээний
БҮСЧИЛСЭН ХӨГЖЛИЙН ГОЛ ЗОРИЛТУУД
байршил, төрөлжилт);
• Дэд бүтэц, орон зайн зохион байгуулалт гэх мэт » Дорнод Монголын эдийн засгийн хөгжлийн тэнхлэг, үйлдвэрлэл,
аялал жуулчлал, ногоон хөгжлийн бүс
104 ЗҮҮН БҮС /Хэнтий, Дорнод, Сүхбаатар аймаг/

» Хариуцлагатай уул уурхай, өндөр технологид суурилсан
үйлдвэрлэл, үйлчилгээ, палеонтологийн аялал жуулчлалын бүс
ГОВИЙН БҮС/Говь-Сүмбэр, Дорноговь, Дундговь, Өмнөговь
аймаг/

» Байгалийн нөөц, аялал жуулчлал, ногоон хөгжлийн бүс
АЛТАЙН БҮС / Говь-Алтай, Баянхонгор, Өвөрхангай аймаг/

» Өрнөд Монголын эдийн засгийн хөгжлийн тэнхлэг,Алтайн
соёл, байгалийн нөөц, ногоон хөгжлийн бүс
БАРУУН БҮС /Ховд, Баян*Өлгий, Увс аймаг/

» Хангайн эрчимжсэн хөдөө аж ахуй, аялал жуулчлал, ногоон
хөгжлийн бүс
ХАНГАЙН БҮС /Сэлэнгэ, Дархан-Уул,Орхон, Булган, Архангай,
Хөвсгөл, Завхан аймаг/

» Олон улсын шинжлэх ухаан, технологийн төв, тээврийн
зангилаа, өндөр технологийн үйлдвэрлэл үйлчилгээний бүс
ТӨВИЙН БҮС/Төв аймаг, Улаанбаатар хот/

4-1-2. МЭДЛЭГТ СУУРИЛСАН ЭДИЙН ЗАСАГ БҮХИЙ, ОЛОН УЛСЫН
ТҮВШИНД ӨРСӨЛДӨХ ЧАДВАРТАЙ ТӨВИЙН БҮСИЙГ ХӨГЖҮҮЛЭХ

Төвийн бүс нь Төв аймаг, нийслэл Улаанбаатар хот хамрагдах
бөгөөд Монгол улсыг тогтвортой хөгжлийн замд хөтлөх, тэнцвэртэй
хөгжлийг дэмжих, бүс нутгийн тэгш бус байдал, байгаль орчны
доройтлыг саармагжуулахад чиглэнэ

Төвийн бүсийн үндсэн зорилго: Улаанбаатар хот, Төвийн бүсэд бий
болсон хүн ам, нийгэм, эдийн засгийн төвлөрлийг төлөвлөлттэйгөөр
задлах, төв, дагуул хотуудын зохистой бүтцийг бүрдүүлж, мэдлэгт
суурилсан эдийн засаг бүхий, олон улсын түвшинд өрсөлдөх
чадвартай бүс нутаг болгон хөгжүүлнэ.

УЛААНБААТАР 2040

Төвийн бүс нь хүн ам нутагшил, суурьшлын оновчтой тогтолцоонд » Улаанбаатар, хаяа дагуул хот суурингуудад их сургуулиудын УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
тулгуурласан, эрчимтэй хөгжиж буй дагуул хотуудыг үйлдвэрлэл, хотхон, шинжлэх ухаан технологийн болон үйлдвэр технологийн
үйлчилгээ логистик, хүнс хөдөө аж ахуйн чиглэлүүдээр дагнан паркуудыг үйлдвэрлэл үйлчилгээний чиглэлээр байгуулна.
хөгжүүлнэ.
Зураг 2.13 Нийслэлийн эрчимтэй таталцал нөлөөлөл
Зураг 2.12 Төвийн бүс

Бүсийн эдийн засгийн тэргүүлэх чиглэлүүд: САНАЛ БОЛГОЖ БУЙ СТРАТЕГИ
• Хөнгөн үйлдвэрлэл
• Тээвэр логистик » Нутагшил, суурьшлын оновчтой тогтолцоо бүрдүүлсэн бүс нутаг
• Эрчимжсэн хөдөө аж ахуй
• Инноваци, шинэ технологи » Б айгаль хамгаалал, рекреаци-аяллыг зохистой хослуулсан бүс
нутаг
2040 оны түвшинд Төвийн бүсийн хүн ам 2,6 сая-д хүрэх бөгөөд
малын тоо 7,86 сая, бүсийн Дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 93,14 » Х үн амын хүнсний үйлдвэрлэл, нийлүүлэлтийн найдвартай
тэрбум төгрөг, нэг хүн ногдох ДНБ- 35,83 сая төгрөг болно. орон зай бүрдүүлсэн бүс нутаг

» Улсын гол тэнхлэгийн төмөр замыг өргөтгөж,хүчин чадлыг » Шинэ техник, технологи, инновацид суурилсан үйлдвэрлэл,
нэмэгдүүлснээр МУ-ын хөгжлийг залах, үйлчилгээ хөгжүүлсэн бүс нутаг

» Ази-Европын орнуудыг холбох зангилаа бүс нутаг болохын » Сайн засаглал, хууль эрх зүйн орчин бүрдсэн бүс нутаг гэсэн 5
зэрэгцээ Зүүн Хойд Ази дахь эдийн засаг, соёл, байгаль орчны стратегийн хүрээнд дараах зорилтуудыг дэвшүүлж байна
асуудлуудад чухал үүрэг гүйцэтгэнэ.
» Н ийслэлийн эрчимтэй таталцал, нөлөөллийн хүрээнд
» Х АА-н бүтээгдэхүүний тээвэр логистикийн төвүүдийг дагуул хамрагдах хүн амын бүлэг суурингууд, хөгжлийн тулгуур
хот, бичил бүсийн төвүүдэд байгуулах төвүүдийг шинэчлэн тогтоох,

» Нийслэл хот нь бодлого боловсруулах, МУ хийгээд Төвийн бүс » Нийслэлийн эрчимтэй таталцал, нөлөөллийн орон зай дахь
нутгийн эдийн засгийн өсөлт, уламжлалт соёл, орчин үеийн хот суурингууд, бүлэг суурингийн эдийн засаг, нийгэм, соёл
шинжлэх ухаан, технологийг хөгжүүлэх, өндөр чанартай хүний ахуйн, орон зайн бүтцийн тогтолцоог бүрдүүлэх замаар
нөөцийг бүрдүүлэхэд тэргүүлэх байр суурь эзэлнэ. бичил бүсүүдийн нийгмийн тулгуур төвүүдийн хөгжлийг
дэмжих,
» Э рчимжсэн мал аж ахуй, газар тариаланг хөгжүүлж,ҮТП
байгуулах » Улаанбаатар хотод үйл ажиллагаа явуулж байгаа болон
шинээр төлөвлөгдөж буй үйлдвэрлэл аж ахуйн газруудыг
» Төв аймаг ба Нийслэлийн хөгжлийн бодлогыг уялдуулах, дүүрэг, дагуул хот суурин, бичил бүсийн төвүүд рүү нүүлгэн
Улаанбаатар хот дахь хүн ам ба нийгэм эдийн засгийн хэт шилжүүлэх,
төвлөрлийг сааруулах, тус бүс дэх бусад орон нутгуудтай үр
дүнтэй хамтран ажиллаж бүс нутгийн тэнцвэрт өсөлтийг хангана. » Эрчимтэй таталцал нөлөөллийн бүсийн хүрээнд зам тээвэр,
холбоо, эрчим хүч зэрэг инженерийн болон нийгмийн
» Бүсийн Шинжлэх ухаан, технологи, инновацын төвүүдийг дэд бүтцийн хангамжийг сайжруулах, дээд зэрэглэлийн
байгуулан хөгжүүлэх тээвэрлэлт / ложистикийн коридорыг бий болгох

УЛААНБААТАР 2040 105

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ » Д агуул хот тосгод, бичил бүсийн тулгуур төвүүдийн үүрэг Áàéãàëü õàìãààëàл, аялал жуулчлал-рекреацийг дэмжих бичил
бүтэц, хөгжлийн чиг хандлагыг тодорхойлох, Бичил á¿ñ:
бүсүүдийн төрөлжилтөнд тулгуурлан бүсийн хэмжээний Аялал жуулчлалын дэд бүтцийг хөгжүүлэн,түүх, соёл, албан бизнес,
интеграц, нийгэм, эдийн засгийн чиг, үүргийг тодорхойлох шинжлэх ухаан, байгалийн, тусгай сонирхлын болон хил дамнасан
аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх бодлого баримтална.
ТӨВИЙН БҮСИЙГ ЭРЧИМТЭЙ ХӨГЖҮҮЛЭХ: Тухайн стратегийн Òºâ àéìãèéí Ýðäýíý, ̺íãºíìîðüò ñóìä, Ãîðõè-Тэрэлжийн
хүрээнд дараах 5 зорилгыг дэвшүүлж байна. байгалийн цогцолборт гаçар үндсэндээ хамрагдана. Тус бүс нь
тусгай хамгаалалттай гаçар нутаг болон нийслэлийн ундны усны
» Төвийн бүсийн хэмжээнд хүн амын бүлэг суурингууд, хөгжлийн эх, ойн санг хамгаалах үндсэн чиг үүрэгтэй бөгөөд үүний çэрэгцээ
тулгуур төвүүдийг шинэчлэн тогтоох, байгаль ашиглалт, хамгаалалтын хүрээнд эко-туриçм, рекреацийг
хяçгаарлалттай хөгжүүлэх, экологийн хамгаалалттай бүс байна.
» Бүсийн орон зай дахь хот суурингууд, бүлэг суурингийн эдийн Нутаг дэвсгэрийн байгалийн ландшафт, рекреаци-аялал жуулчлалын
засаг, нийгэм, соёл ахуйн, орон зайн бүтцийн тогтолцоог нөөцийг ашиглан, олон улс, улс, нийслэл, орон нутгийн чанартай
бүрдүүлэх замаар бичил бүсүүдийн нийгмийн тулгуур төвүүдийн аялал жуулчлалын бүсүүдийг тодорхойлж, хамгаалалт, ашиглалтын
хөгжлийг дэмжих, зохистой менежментийг боловсруулж хэрэгжүүлнэ.

» Улаанбаатар хотод үйл ажиллгаа явуулж байгаа болон шинээр Àæ ¿éëäâýðèéí бичил á¿ñ:
төлөвлөгдөж буй үйлдвэрлэл аж ахуйн газруудыг дүүрэг, дагуул
хот суурин, бичил бүсийн төвүүд рүү нүүлгэн шилжүүлэх, Төвийн бүсийн өсөн нэмэгдэж буй ЦЭХ-ний хэрэгцээг бүсийн эрчим

» Б үсийн хүрээнд зам тээвэр, холбоо, эрчим хүч зэрэг инженерийн хүчний үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэх замаар хангаж, бүсийн хэмжээнд
болон нийгмийн дэд бүтцийн хангамжийг сайжруулах, дээд
зэрэглэлийн тээвэрлэлт, логистикийн коридорыг бий болгох аж үйлдвэржилтийг дэмжих бодлого баримтална.

» Х аяа дагуул хот суурингууд, бичил бүсийн тулгуур төвүүдийн Öààøèä ýíý á¿ñýä үйлдвэржилтийг дэмжих бөгөөд Багануурт
үүрэг бүтэц, хөгжлийн чиг хандлагыг тодорхойлох, Бичил
бүсүүдийн төрөлжилтөнд тулгуурлан бүсийн хэмжээний нүүрс-хими, эрчим хүчний çэрэг хүнд үйлдвэрлэлийг, Багахангайд
интеграц, нийгэм, эдийн засгийн чиг, үүргийг тодорхойлох
хүнс, хөнгөн үйлдвэр, ачаа тээврийн ложистик хөгжүүлэх бодлого
БИЧИЛ БҮСҮҮДИЙН ХӨГЖЛИЙГ ДЭМЖИХ:
баримтална. Мөн малын тэжээл тариалалтыг нэмэгдүүлж
Төвийн бүс нь, нийслэл Улаанбаатар хот, Төв аймаг гэсэн үндсэн
хоёр дэд бүсээс бүрдэх бөгөөд Төв аймгийн нутаг дэвсгэрийг махны чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуйг хөгжүүлэх замаар махны
Улаанбаатар хоттой харилцан таталцах нөлөөлөл, байгаль нутаг
дэвсгэрийн онцлог, хөгжлийн одоогийн түвшин, ирээдүйн чиг үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлнэ. Тºâ àéìãèéí Ñýðãýëýí, Áàÿí,
хандлагыг харгалçан цаашид хөгжүүлэх чиг үүргийн ялгаатай 4
бичил бүсэд хувааж хөгжүүлнэ. Áàÿíæàðãàëàí, Àðõóñò, Áàÿíäýëãýð ñóìä, Íèéñëýëèéí Áàãàíóóð

Ýð÷èìæñýí õºäºº àæ àõóé, хүнсний үйлдвэрлэлийг дэмжих Áàãàõàíãàé ä¿¿ðã¿¿ä õàìðàãäàíà. Багануур, Багахангай хотууд нь
бичил á¿ñ:
бичил бүсийн тулгуур төвийн үүргийг давхар гүйцэтгэнэ.
» Эрчимжсэн мал аж ахуй, газар тариаланг хөгжүүлж, ҮТП
байгуулах Óëàìæëàëò ìàë àæ àõóé, àÿëàë æóóë÷ëàë ýðõëýõ бичил á¿ñ:
Òºâ àéìãèéí Ýðäýíýñàíò, ªíäºðøèðýýò, Àëòàíáóëàã, Äýëãýðõààí,
» ХАА-н бүтээгдэхүүний тээвэр логистикийн төвүүдийг дагуул Á¿ðýí, Áàÿí-Өнжүүл, Лүн çэрэг 7 сум õàìðàãäàõ áà óëàìæëàëò
хот, бичил бүсийн төвүүдэд байгуулах зорилт тавина. áýë÷ýýðèéí ìàë àæ àõóéã àÿëàë æóóë÷ëàëòàé õîñëóóëàí ýðõëýõ ãîë
чиглэлтэй байхаас гадна экологид сөрөг нөлөөлөлгүй çарим хөнгөн
Òºâ àéìãèéí Çààìàð, Áàÿíõàíãàé, Àðãàëàíò, Баянцогт, Баянчандмань, үйлдвэрийг хөгжүүлэх бүс юм.
Угтаал, Цээл, Борнуур, Батсүмбэр çэрэг нийт 9 сум хамрагдана. Тус Ýíý á¿ñийн òºâ íü Ë¿í ñóìûí òºâ áàéõ áà ÕÀÀ-í á¿òýýãäýõ¿¿íèéã
бүсэд тариалалтыг нэмэгдүүлж, газар тариалан, эрчимжсэн хөдөө áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð, àãóóëàõ çýðãèéã òºëºâëºí õºãæ¿¿ëíý. Ë¿í
аж ахуйг хөгжүүлснээр, Нийслэл хот болон Төв аймгийн нийт хүн ñóìûí òºâ íü Óëààíáààòàð õîò áîëîí òºâèéí çàðèì àéìãóóä, áàðóóí
амыг сүү, сүүн бүтээгдэхүүн, өндөг, нарийн ногоо, төмс хүнсний àéìãóóäûã õîëáîñîí ãîë çàìûн дагуу байрлалтай.
ногоогоор хангах чиг үүрэгтэй.
БАЙГАЛЬ ХАМГААЛАЛ, РЕКРЕАЦИ - АЯЛЛЫГ ЗОХИСТОЙ
Бүсийн тулгуур төв нь Баянчандмань, Аргалант байх бөгөөд ХОСЛУУЛСАН БҮС НУТАГ ЗОРИЛТЫН ХҮРЭЭНД ДАРААХ 4
эдгээр төвүүдэд бичил бүсээс гадна Булган, Сэлэнгэ,Төв аймгуудын ЗОРИЛГЫГ ДЭВШҮҮЛЖ БАЙНА.
хэмжээнд тариалагдаж буй төмс хүнсний ногоо, хөдөө аж ахуйн
бүтээгдэхүүний агуулах, бөөний худалдаа, хүнсний боловсруулах » Улаанбаатар хотын өсөлтийн хил хязгаарыг тогтоож,
үйлдвэрүүд төвлөрөн хөгжинө. нийслэлийн хилийн цэсийн хүрээнд хотжилтыг хязгаарлах,
дэмжих ба хориглох, газрын менежментийн үндсэн бүсүүдийг
ялган, нийслэлийн ногоон бүсийн эрх зүйн орчныг бүрдүүлэх
106
» Нийслэлийн бүс нутгийн нийт нутаг дэвсгэрийн 1\4-ийг хамарч
байгаа улсын тусгай хамгаалалттай газар нутагт рекреаци-аялал
жуулчлалын нөөцийг харгалзан олон улс, улс, орон нутгийн
чанартай аялал жуулчлалын бүс, “хүний эрүүл мэнд, соёл ба
экологийн ач холбогдол бүхий олон зориулалтат коридор”
хөгжүүлэх

» А ялал-рекреацийн бүс, “хүний эрүүл мэнд, соёл ба экологийн
ач холбогдол бүхий олон зориулалттай коридор” байгуулах
ажлыг Монгол улсын үндэстний хөгжлийн бодлого, нутагшил

УЛААНБААТАР 2040

суурьшлын ерөнхий схем, газар зохион байгуулалт, хот » Бүс нутгийн хөрөнгө оруулалтын хөтөлбөрийг нэгтгэх, нэг УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
байгуулалт, бүс, орон нутгийн хөгжлийн төлөвлөгөө болон төвийн зохицуулалтыг бий болгох
байгаль орчин-аялал жуулчлал, түүх, соёл-биеийн тамир,
спортын зэрэг салбарын төлөвлөгөө, ОНБ-ын төсөл хөтөлбөртэй » Бүс нутгийн төлөвлөлтийн мэдээллийн сан, мэдээллийн
нягт уялдуулах системийг бий болгох

» Бүс нутаг ба орон нутгаас гарч буй хөгжлийн төлөвлөгөө, » Хот, бүс нутгийн төлөвлөлтийн чадавхыг бэхжүүлэх, байнгын
тодорхой үүсгэл санаачилга бүхий төсөл, хөтөлбөрүүдийг төр ажиллгаатай байгууллагуудыг бий болгох
засгийн газраас дэмжих, аялал-рекреацийн бүс, “хүний эрүүл
мэнд, соёл ба экологийн ач холбогдол бүхий олон зориулалттай НИЙСЛЭЛИЙН ЭРЧИМТЭЙ ТАТАЛЦАЛ НӨЛӨӨЛЛИЙН БҮС ДЭХ
коридор” байгуулж, хэрэгжүүлэх ажлыг удирдан, зохион БИЧИЛ БҮСҮҮДИЙГ ХӨГЖҮҮЛЭХ ТАЛААР БОДЛОГО, ТӨЛӨВЛӨЛТ
байгуулах институцийн тогтолцоо, менежментийн системийг
бүрдүүлэх, хувийн болон ОН-ийн байгууллага, оршин суугч, ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТААР ДЭМЖИХ АРГА ХЭМЖЭЭ АВАХ
ард иргэдийн оролцоог өргөнөөр дэмжих, ХЭМСЭК-г дэмжих ШААРДЛАГАТАЙ.
сан байгуулах зэрэг олон төрөл арга хэмжээг багтааж байгаа
болно. 4-1-3. БИЧИЛ БҮСҮҮДИЙН ХӨГЖЛИЙГ ДЭМЖИХ:

ХҮН АМЫН ХҮНСНИЙ ҮЙЛДВЭРЛЭЛ, НИЙЛҮҮЛЭЛТИЙН Төвийн бүсийг үүсгэж буй бичил бүсүүдийг байгаль орчин, цаашдын
НАЙДВАРТАЙ ОРОН ЗАЙ БҮРДҮҮЛСЭН БҮС НУТАГ хөгжлийн чиг хандлагаар нь 4 -н бичил бүсэд хуваах бөгөөд бичил
бүсүүд нь төвүүдтэй байна:
» Нийслэл хүнсний том зах зээл бөгөөд мах, сүү, төмс хүнсний Нийслэлийн эрчимтэй таталцал нөлөөллийн бүс дэх бичил бүсүүдийг
ногоо, үр тариа зэрэг хүнсний тодорхой нэр төрлийн хөгжүүлэх талаар бодлого, төлөвлөлт хөрөнгө оруулалтаар дэмжиж,
бүтээгдэхүүний хангалтын байдал, тэдгээр бүтээгдэхүүний 2040 оны түвшинд бичил бүсүүдийг хөгжүүлэх дараах арга
үйлдвэрлэл, нийлүүлэлтийн орон зайн бүтцийг төгөлдөржүүлэх хэмжээнүүдийг авна.
үндсэн дээр нийслэлийн бүс нутгийн хүнсний найдвартай орон Үүнд:
зай бүрэлдүүлэх,
• Байгаль хамгаалал, ашиглалтыг хослуулан бичил
» Э рчимжсэн газар тариалан, мал аж ахуйг хөгжүүлж, хөдөө аж бүсүүдийг хөгжүүлэх төлөвлөгөө боловсруулж хэрэгжүүлэх
ахуйн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, хадгалалт, боловсруулалт,
дахин боловсруулалт, түгээлтийн орон зайн конверчилсон • Нийслэлийн эрчимтэй таталцал нөлөөллийн бүсийг
бүтэцлэг тогтолцоог бүрдүүлэх, бүсчлэн хувааж бичил бүсийн хөгжлийн төлөвлөгөөг
боловсруулах
» Бичил бүсийн төвүүдэд хүнс, хөнгөн үйлдвэрийн газруудыг
байгуулах, агро үйлдвэрлэлийн цогцолборуудыг хөгжүүлэх • Бичил бүсийн хөгжлийн хөтөлбөртэй уялдуулан хот
асуудлыг бодлогоор дэмжих суурин гаçруудын ерөнхий төлөвлөгөөг боловсруулах

ДЭВШИЛТЭТ ТЕХНОЛОГИ, ИННОВАЦИД СУУРИЛСАН • Улаанбаатар хотоос гаргах шаадлагатай үйлдвэр, аж
ҮЙЛДВЭРЛЭЛ ҮЙЛЧИЛГЭЭТЭЙ БҮС НУТАГ ЗОРИЛГЫН ХҮРЭЭНД ахуйн гаçруудыг бусад хот суурингуудад оновчтой
ДАРААХ 4 ЗОРИЛТЫГ ДЭВШҮҮЛЖ БАЙНА. байрлуулж, аж үйлдвэр, ажиллах хүчний хуваарилалтыг
бүсийн хэмжээнд оновчтой болгох.
» Тэргүүний технологи, инновацид суурилсан үйлдвэрлэлийг,
үйлдвэр технологийн парк хэлбэрээр зохион байгуулж хөгжүүлэх • Бичил бүсийн төвүүдэд нэн тэргүүнд дэд бүтцийг
хөгжүүлэх, бусад суурин гаçруудын дэд бүтцийн хүрэлцээ
» Үйлчилгээний салбарт ухаалаг системийг эрчимтэйгээр хангамжийг сайжруулах, шинэчлэх
нэвтрүүлж, хотын амьдралын хэв маяг болгох
• Улаанбаатар хотын хаяа дагуул хот суурингуудад
» Улаанбаатар хотод үйл ажиллгаа явуулж байгаа технологийн болон бичил бүсийн төвүүдэд орон сууцны хүрэлцээ,
хувьд хоцрогдсон болон байгаль орчинд сөргөөр нөлөөлдөг хангамжийг нэмэгдүүлэх, 2010 оны гаçрын нэгдмэл
үйлдвэрлэл аж ахуйн газруудыг нүүлгэн шилжүүлэх, сангийн тайлангийн дүнгээр Төв аймгийн хэмжээнд нийт
35000 га атаршсан талбай байгаа бөгөөд үүний 75 орчим
» Н ийслэлийн эрчимтэй таталцлын бүсэд хамрагдаж байгаа хувийг эргэлтэнд оруулах
зарим ашигт малтмал, байгалийн нөөцийг хуулийн хүрээнд
ашиглах үйлдвэрлэлийг дэмжих, шат дараалан боловсруулах • ХАА-г төрөлжүүлэн хөгжүүлж, бэлчээрийн ба эрчимжсэн
замаар үйлдвэрлэл технологийн кластер хөгжүүлэх мал аж ахуй эрхлэх бүсүүдийг тогтоож бэлчээрийн
менежментийг сайжруулах, нэг малаас авах ашиг шимийг
САЙН ЗАСАГЛАЛ, ХУУЛЬ ЭРХ ЗҮЙН ОРЧИНТОЙ БҮС НУТАГ нэмэгдүүлэх.
ЗОРИЛГЫН ХҮРЭЭНД ДАРААХ 4 ЗОРИЛТЫГ ДЭВШҮҮЛЖ БАЙНА
• Гаçар тариалан эрхлэх бүсэд малын тоог хяçгаарлах,
» Б үсийн зохицуулах механизмыг бий болгох, орон нутгийн засаг гаçар тариалангийн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлж, га-гаас
захиргааны чадавхыг бэхжүүлэх, авах ургацын хэмжээг нэмэгдүүлэх.

» Бүс нутгийн зохицуулах зөвлөлийг байгуулах • Ашиглагдаж байгаа хүнсний ногооны талбайг 100 хувь
усалгаатай болгох, хүлэмжийн аж ахуйг хөгжүүлэх
УЛААНБААТАР 2040
• Цөм сүрэг, сайн үүлдрийн малын тоо толгойг нэмэгдүүлж,
уламжлалт МАА эрхлэлтээс эрчимжсэн мал аж ахуй
эрхлэлт рүү шилжих боломжийг нэмэгдүүлж, тухайн
чиглэлээр малчдыг дэмжих

107

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ • Малын тэжээлийн ургамал тариалалтыг нэмэгдүүлэх, 4-2-2 ХОТ ОРЧМЫН НУТАГ ДЭВСГЭРИЙН ЗОХИСТОЙ ЗОХИОН
тэжээл үйлдвэрлэх жижиг дунд үйлдвэрүүдийг хөгжүүлэх БАЙГУУЛАХ :

• Сүү, сүүн бүтээгдэхүүнийг боловсруулах үйлдвэрүүдийг Нийслэл хотын бие даан хөгжих боломж нөхцөлийг дэмжин түргэтгэх
Улаанбаатар хот, нийслэлийн бусад хот суурин руу түгээх зорилгоор нийслэл хотыг нийгэм эдийн засаг, хүрээлэн буй орчин,
цэгтэйгээр хослуулан байршуулах, сум суурин гаçар бүрт хот байгуулалтын чиглэлээр цогц байдлаар хөгжүүлснээр оршин
сүү боловсруулах жижиг үйлдвэр байгуулах суугчдын амьдрах таатай орчинг бүрдүүлнэ.
Нийслэл хотын нутаг дэвсгэрийг ой мод, ан амьтан, ус, ургамал
• МАА-н гаралтай хүнсний бүтээгдэхүүний агуулах, хосолсон ландшафтын өвөрмөц хийгээд үçэсгэлэнт байгаль нь
түгээх борлуулах бөөний худалдааны төвүүдийг суурин нийслэл хотын хүн амын амарч алжаалаа тайлах тансаг орчинг
гаçруудад бий болгох бүрдүүлэх, байгалийн аялал жуулчлал хөгжүүлэх хангалттай нөөцтэй.
Иймд нутаг дэвсгэрийг унаган төрхөөр нь байгаль орчинд ээлтэй,
• Үр тарианы агуулахуудыг хот орчмын суурингуудад сөрөг нөлөөлөлгүй хадгалж, зүй зохистой ашиглах арга çам нь
төлөвлөн хөгжүүлж, түүнтэй уялдуулан гурил болон “ногоон бүсийн төлөвлөлт” юм. Нийслэлийн хот байгуулалтын чиг
тэжээлийг боловсруулах үйлдвэр хөгжүүлэх, түгээх, хандлага нь ногоон бүсийн ойн газрын менежментийг чухалчлан
хадгалах тогтолцоог боловсронгуй болгох хотжилтыг хязгаарлах ялангуяа үер усны болон газар хөдлөлтийн
өндөр эрсдэлийг агуулсан хойд хэсэг, ундны усны нөөц бүхий зүүн
4-2. Х АЯА ДАГУУЛ ХОТ, ТОСГОДЫН ХӨГЖЛИЙГ БҮХ ТАЛЫН хэсэг, Богдхан уулын Дархан цаазтай газар бүхий өмнөд хэсэгт
БОДЛОГООР ДЭМЖИХ ЗОРИЛГЫН ХҮРЭЭНД: газар ашиглалтын хориглосон болон хязгаарласан хүчин зүйлүүдийг
Нийслэлийн хаяа, дагуул хот суурингуудыг төрөлжсөн үйл тодорхойлон хатуу чанд хяналт тогтооно. Хотуудын нутаг дэвсгэрийн
ажиллагааны чиглэлээр хөгжүүлнэ. хяналтгүй тэлэлт нь нийслэлийн хүрээлэн буй орчинд олон сөрөг
үр дагавар авчирч байх тул тэлэлтийг хязгаарлах дэлхийн олон улс
4-2-1. НИЙСЛЭЛ ХОТЫН НУТАГ ДЭВСГЭРИЙН ОНОВЧТОЙ орнуудад мөрдөгдөг “Ногоон бүсийн төлөвлөлт”-ийг нэвтрүүлэх
ТОГТОЛЦООГ ХАНГАХ: дараах бодлогуудыг хэрэгжүүлнэ.
Нийслэл Улаанбаатар хотын одоогийн статусыг хэвээр хадгалж, 3-н Үүнд:
хэсэг нутаг дэвсгэр /Улаанбаатар хот орчим, Багануур, Багахангай
дүүргүүд/-с бүрдсэн 470000 га газар нутагтай, тархсан хот байхаар • Ногоон бүс /Greenbelt/
тооцно. Төв аймгийн нутагт харьяалагдах 61600 га талбай бүхий • Хотын үйлчилгээний хил /Urban service boundaries/
Шинэ Зуунмод /Аэросити/, Майдар хотууд нь Улаанбаатар хот руу • Хотын тэлэлтийн хил / Urban growth boundaries/
эрчимтэй таталцаж байгаа тул Улаанбаатар хотын хаяа хотууд болон
хөгжинө. Улаанбаатар хот орчмын нутаг дэвсгэр /395000 га/-г 61600 ХОТ ОРЧМЫН НУТАГ ДЭВСГЭРИЙН ХЭМЖЭЭНД ХОТЖИЛТЫГ
га-р нэмэгдүүлж 456600,0 га буюу 4560,0 км2 га болгох бөгөөд ДЭМЖИХ, ХЯЗГААРЛАХ, ХОРИГЛОХ БҮСҮҮДИЙГ ТОГТООХ:
шинээр нэмэгдэж буй газар нутаг нь Шинэ Зуунмод /Аэросити/,
Майдар хотуудын нутаг дэвсгэр байна. Шинээр үүсэх нутаг дэвсгэр Нийслэлийн нутаг дэвсгэрт байгаль орчны тогтвортой хөгжлийг
нь Төвийн бүсэд хамрагдах ба засаг захиргааны хуваарилалт, хангах, ногоон бүсийн төлөвлөлтийг дэмжих зорилгоор хот
статус хэвээр хадгалагдана. 2040 оны хөгжлийн үзэл баримтлал / суурингуудыг тодорхой хилийн цэсийн хязгаарт хөгжүүлэснээр,
концепц/-д Нийслэл хотын нутаг дэвсгэрийн хэмжээг одоогийн тэдгээрийн хяналтгүй тэлэлтийг хязгаарлах хот байгуулалтын
470 000 га талбайд байхаар тооцлоо. одоогийнхоос Нийслэл хотын үндсэн арга хэмжээ болно. Нийслэлийн нутаг дэвсгэрт орших
бүтцээс гаргах нөхцөлд нэг дэвсгэр нутагтай цомхон нийслэл хот хот суурингуудын хилийн цэсийг, тус бүрийн хөгжлийн ерөнхий
болон хөгжих боломжтой юм. төлөвлөгөөнд тулгуурлан НИТХ-ийн шийдвэрээр албажуулж
баталгаажуулна.
Зураг 2.14 Нийслэл хот буюу Улаанбаатарын бүс . Нийслэлийн нутаг дэвсгэрийг үүрэг зориулалтаар нь дараах байдлаар
бүсчилж хөгжүүлнэ.
108 Үүнд:

• Хөдөө аж ахуйг хөгжүүлэх бүс
• Хот сууринг хөгжүүлэх бүс
• Ногоон бүсийн ой бүхий хадгалж хамгаалах бүс
• Амралт зугаалга, байгалийн аялал жуулчлал хөгжүүлэх

бүс
• Тусгай хамгаалалтын бүс
• Байгаль хамгаалах экологийн хязгаарлалтын бүс

Эдгээр бүс тус бүрт зөвшөөрөгдөх, болзолтой зөвшөөрөгдөх,
хориглох, үйл ажиллагаа явагдана.

Зөвшөөрөгдөх үйл ажиллагаа: Тухайн бүсийн нутаг дэвсгэрийн
үүрэг зориулалтай зөрчилдөхгүй хот байгуулалтын үйл ажиллагааг
зөвшөөрч дэмжинэ.

УЛААНБААТАР 2040

Болзолтой зөвшөөрөгдөх үйл ажиллагаа: Тодорхой нөхцөл, инженерийн дэд бүтцийн үйлчилгээ хүрэхгүй тул, хотын нутаг УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
болзлыг хангасан, бүсийн үүрэг зориулалтыг ноцтой зөрчихгүй үйл дэвсгэрийн дотор амьдарч, үйл ажиллагаа явуулах боломжийг бий
болгож, нүүлгэн шилжүүлэх арга хэмжээг тухайн хот суурингийн
ажиллагааг дэмжинэ. захиргаа авна.
Хориглох үйл ажиллагаа: Бүсийн үүрэг, зориулалтыг зөрчсөн,
байгаль экологи, амьдрах орчинд сөргөөр нөлөөлж, хор хохирол Хотжилтыг хязгаарлах нутаг дэвсгэр: Хотжилтыг хязгаарлах нутаг
дэвсгэрийг дотор нь үйл ажиллагааны хүчин зүйлсээс хамаарч,
учруулах үйл ажиллагааг шууд хориглоно. хотжилтыг хориглох, хотжилтыг хязгаарлах гэсэн хоёр хэсэгт хувааж
үзлээ. Учир нь энэхүү 2 ойлголт нэг утга агуулгыг илэрхийлэх боловч
НИЙСЛЭЛИЙН НУТАГ ДЭВСГЭРИЙГ ХОТЖИЛТЫГ ХОРИГЛОХ, хэрэгжилтийн механизм нь хатуу, аядуу гэсэн утга агуулж байгаа
ХЯЗГААРЛАХ, ХОТЖИЛТЫГ ДЭМЖИХ ГЭСЭН ҮНДСЭН 3 юм.
ЧИГЛЭЛЭЭР ХУВААЖ ХӨГЖҮҮЛНЭ. Хотжилтыг хязгаарлах нутаг дэвсгэрт дараах бүсүүд хамрагдана.

Хотжилтыг дэмжих нутаг дэвсгэр: Нийслэлийн нутаг дэвсгэрийн • Хөдөө аж ахуйн бүс
хэмжээнд 2040 он хүртэлх хөгжлийн үзэл баримтлал /концепц/-д • Ногоон бүсийн ой бүхий хадгалж хамгаалах бүс
ногоон бүсийн газар ашиглалтыг зохистой менежмент, харьцааг • Амралт зугаалга, байгалийн аялал жуулчлалын бүс
хадгалах, бүсийн доторх дагуул хот тосгодыг хилийн цэсийн хүрээнд • Тусгай хамгаалалтын бүс
хотжилтыг дэмжих нутаг дэвсгэрт тооцон хөгжүүлнэ. • Байгаль хамгаалах экологийн хязгаарлалтын бүс
2003 онд Монгол улсын Их хурлын хуралдаанаар батлагдсан
“Монгол улсын бүсчилсэн хөгжлийн үзэл баримтлал”-д Монгол Хөдөө аж ахуйн бүс: Нийслэлийн хөдөө аж ахуйн бүс нь чиг
улсыг Баруун, Хангайн, Төвийн, Зүүн гэсэн 4 бүсээр хөгжүүлэхийн үүргийн хувьд хотын хүн амын хүнсний хэрэгцээг хангах, эрүүл
зэрэгцээ Улаанбаатар хотыг бие даасан бүс нутгийн статусаар аюулгүй хүнсний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх çориулалт бүхий гаçар
хөгжүүлэхээр шийдвэрлэсэн байдаг. Монгол улсын түвшинд тариалан, эрчимт болон хагас эрчимт, хосолсон мал аж ахуй эрхлэх
бүсүүдийн тулгуур төв хотуудыг хөгжүүлж, стратегийн томоохон бүс байна.
орд газрууд, аж үйлдвэрийн цогцолборуудын хөгжлийг дагасан Зөвшөөрөгдөх газар ашиглалт:
шилжилт, суурьшлаар төвлөрлийг сааруулна хэмээн тооцож байна.
Монгол улсын үндэсний аюулгүй байдал, хүн амын ундны усны • Мал аж ахуй
нөөц, байгаль экологийн тэнцвэрт байдлыг хадгалах зорилгоор • Mалын тэжээл, төмс хүнсний ногоо тариалалт
Нийслэлийн хүн амыг 2040 оны түвшинд, 2,20 сая хүн ам байхаар • Усалгаатай болон усалгаагүй гаçар тариалан, хүлэмжийн
тооцож байна. Хотжилтыг дэмжих нутаг дэвсгэрт Хот суурин
хөгжүүлэх бүс хамаарагдана. Тухайн бүсэд Улаанбаатар хот, түүний аж ахуй
хаяа дагуул хот суурингууд хамрагдана. • Олон наст ургамлын үрийн тариалалт
• Хөрсний элэгдэл эвдрэлээс хамгаалах, үржил шимийг
Хот суурин хөгжүүлэх бүс: Улаанбаатарын бүсийн хот суурингууд
нь нутаг дэвсгэрийн хилийн цэсийн хэмжээнд үйлдвэрлэл үйлчилгээ, дээшлүүлэх агротехникийн арга хэмжээ
хөдөө аж ахуй, аялал жуулчлалын чиглэлээр түлхүү хөгжих ба • Хадлан хадах
Улаанбаатар хот руу чиглэсэн шилжилт хөдөлгөөнийг сааруулах, • Хориглох үйл ажиллагаа
суурьшлын хяналтгүй тэлэлтийг хязгаарлахад онцгой үүрэгтэй. • Бэлчээрийн даац хэтрүүлэх
• Гол, горхи, булаг, шандны усыг бохирдуулах
Зөвшөөрөгдөх үйл ажиллагаа: • Химийн хортой бодисыг хадгалах, булах дарах
• Гаçрын хэвлийг дур мэдэн ашиглах
• ХАА-н үйлдвэрлэлийн барилга байгууламж • Зөвшөөрөлгүйгээр, çориулалтын бус барилга байгууламж
• Орон сууц, олон нийтийн барилгажилт
• Төрөл бүрийн үйлдвэрлэл үйлчилгээ барих
• Агуулахын аж ахуй • Гаçрын хөрсийг эвдэх
• Тээвэр, логистикийн үйлчилгээ
• Зам тээврийн сүлжээ Ногоон бүсийн ой бүхий хадгалж хамгаалалтын бүс: Нийслэл хотын
• Цэцэрлэгжилт ногоон байгууламж байгуулах байгаль орчны тэнцэл, хүн амын эрүүл ахуйн нөхцөлийг хангах
çорилгоор хот, тосгоны эргэн тойрны ойд ногоон бүс тогтооно.
Хориглох үйл ажиллагаа:
Зөвшөөрөгдөх үйл ажиллагаа:
• Газрын зориулалтыг зөвшөөрөлгүй өөрчилж ашиглах • Зам, гүүр барих, ус, эрчим хүч, холбооны шугам татах
• Газрын хөрсийг эвдэх, бохирдуулах • Түймрээс хамгаалах шороон çурвас гаргах
• Гол, горхи, булаг, шандны усыг бохирдуулах • Ойн хэвийн өсөлт, нөхөн сэргээлтийг дэмжих арга хэмжээ
• Химийн хортой бодисыг хадгалах, булах дарах • Ойн дагалт баялаг ашиглах
• Гаçрын хэвлийг дур мэдэн ашиглах • Амралт çугаалгаар явах үйл ажиллагаа
• Зөвшөөрөлгүйгээр барилга байгууламж барих • Хориглох үйл ажиллагаа
• Ой, бүх төрлийн өсвөр модыг огтлох, хугалж гэмтээх
Хот суурингуудын хяналтгүй тэлэлтийг хязгаарласан хилийн цэсийг • Зөвшөөрөлгүйгээр ойгоос хуш, гацуур, хайлаасыг бэлтгэх,
нарийвчлан тогтоох бөгөөд тусгаарлалтын ногоон зурвастай байна. ашиглах
Хилийн цэс нь хотын үйлчилгээний болон тэлэлтийг хянах үүргийг • Ойг хавтгайруулан огтлох аргаар мод бэлтгэх
давхар гүйцэтгэнэ. • Ойн сан бүхий гаçарт çөвшөөрөлгүйгээр өвс хадлан авах
Хилийн цэсийн гадна орших айл өрхөд хотын нийгмийн болон • Тарьц суулгац ургуулсан талбайд мод бэлтгэх, мал
бэлчээх
УЛААНБААТАР 2040
109

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ • Барилга байгууламж барих, шинэчлэх, өргөтгөх, Тусгай хамгаалалт: Хотжилтыг хориглох бүс нь нийслэлийн тусгай
çасварлах хамгаалалттай нутаг дэвсгэр байна. Нийслэлийн ногоон бүсийн
нутаг дэвсгэрт улсын тусгай хамгаалалттай “Богдхан уулын Дархан
• Түймрийн аюултай үед зөвшөөрөлгүй ойгоос мод бэлтгэх, цааçат гаçар”, “Горхи-Тэрэлжийн байгалийн цогцолборт гаçар”
ойн дагалт нөөц ашиглах, аялал, çугаалгаар явах оршихын çэрэгцээ нийслэлийн тусгай хамгаалалттай “Баянçүрхийн
байгалийн цогцолборт гаçар”, “Баянголын байгалийн цогцолборт
• Ашигт малтмал хайх, олборлох гаçар”, Нийслэлийн ИТХ-ын тэргүүлэгчдийн 2003 оны 11 дүгээр
Амралт зугаалга, байгалийн аялал жуулчлалын бүс:: Ñ¿¿ëèéí ¿åä сарын 27-ны өдрийн “Нийслэлийн ундны усны эх үүсвэрүүдийг
óëñ îðíû õºãæëèéí àíõààðàë òàòñàí олон асуудлын нэг бол Монгол тусгай хамгаалалтад авах тухай” 169 дугаар тогтоолоор батлагдсан,
орны түүхийн дурсгалт болон байгалийн үçэсгэлэнт гаçруудад Нийслэл Улаанбаатар хотын ундны усны эх үүсвэрийг хамгаалах
түшиглэн аялал жуулчлал хөгжүүлэх явдал юм. çорилготой Туул голын çарим хэсэг, түүний цутгал Улиастай, Гачуурт,
Зөвшөөрөгдөх үйл ажиллагаа: Дэнжийн голуудын хөндийн ус хураах талбайг хамарсан 11630 га
гаçар нутаг бүхий “Туул голын байгалийн нөөц гаçар” оршино.
• Аялал жуулчлалын маршрутын дагуу çарим авто çам Нийслэлийн нутаг дэвсгэрийн хүрээн дэх улсын болон орон нутгийн
барих, сайжруулах, тусгай хамгаалалттай гаçар нутгийн гаçар ашиглалт, хамгаалалтын
дэглэмийг Тусгай хамгаалалттай гаçар нутгийн тухай хууль, бусад
• Түүх соёлын ховор нандин дурсгал, үçэсгэлэнт байгаль, эрх çүйн баримт бичгээр çохицуулна. Тухайн нутаг дэвсгэрт аливаа
соёлын дурсгалт çүйл, хөшөө, ард түмний соёл çан үйлтэй хот байгуулалтын аливаа үйл ажиллагааг хориглоно.
танилцуулах, аялал жуулчлалын үйл ажиллагаа явуулах
4-2-3. НИЙСЛЭЛ ХОТЫГ ОНОВЧТОЙ ТӨЛӨВЛӨЛТТЭЙ ЦОГЦ ХОТ
• Эмчилгээ, сувиллын үйл ажиллагаа явуулах БОЛГОН ХӨГЖҮҮЛЭХ:
• Аялал, жуулчлал, амралтын барилга байгууламж
Нийслэл Улаанбаатар хотыг олон улсын шинжлэх ухаан, технологийн
байгуулах төв, тээврийн зангилаа, өндөр технологийн үйлдвэрлэл, үйлчилгээний
• Аяллын тогтоосон чиглэл \Маршрут\ гаргах бүс нутаг болох бөгөөд улс, бүс нутгийн хөгжилтэй уялдсан, орон
Хориглох үйл ажиллагаа: зайн оновчтой төлөвлөлт, суурьшлын зөв тогтолцоотой цогц хот
• Бэлчээрийн даац хэтрүүлэх байдлаар хөгжинө.
• Гол, горхи, булаг, шандны усыг бохирдуулах Нийслэлийн нутаг дэвсгэрийн хотжилтыг хязгаарлах, хотжилтыг
• Химийн хортой бодисыг хадгалах, булах дарах дэмжих бүсийг шинэчлэн тогтоож, хот суурингуудын хилийн цэсийг
• Гаçрын хэвлийг дур мэдэн ашиглах нарийвчлан тогтоож, “Ногоон бүсийн төлөвлөлт”-ийг нэвтрүүлэх
• Зөвшөөрөлгүйгээр, çориулалтын бус барилга байгууламж Нийслэл хотын нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд байгаль орчны нөхцөл
байдалд сөрөг нөлөө үзүүлэхгүй, байгалийн унаган төрхийг
барих хамгаалах, байгалийн тэнцвэрт байдлыг хадгалах нь тулгамдаж буй
• Гаçрын хөрсийг эвдэх томоохон асуудал болж байна. Иймд энэ асуудлыг хаяа дагуул хот,
Зураг 2.15 Нийслэлийн газар зохион байгуулалт суурингуудын хяналтгүй тэлэлтийг хязгаарлах өсөлтийн болон хотын
нутаг дэвсгэрийн тэлэлтийн менежментийг авч хэрэгжүүлснээр
110 шийдвэрлэнэ. Нийслэлийн нутагт орших хот суурингуудын хилийн
цэсийг шинээр боловсруулагдах, тодотгол шинэчлэл хийх, хөгжлийн
ЕТ-дэд заагдсан хилийн цэсийн тогтоож баталгаажуулна.

Нийслэл хотыг оновчтой төлөвлөлттэй амралт аялал жуулчлал,
эрчимжсэн хөдөө аж ахуй, орчин үеийн аж үйлдвэр, ачаа тээвэр,
логистик хөгжсөн цогц хот болгон хөгжүүлэхийн тулд нутаг дэвсгэрийн
хэмжээнд юуны түрүүн дараах зорилтуудыг тавьж хэрэгжүүлнэ.
Үүнд:

» Хот байгуулалт, төлөвлөлтийн хууль эрх зүйн орчинг сайжруулж,
боловсронгуй болгох

» У лс, бүс нутгийн хөгжилтэй уялдсан, орон зайн оновчтой
төлөвлөлт бүхий суурьшлын зөв тогтолцоог бий болгож,
хөгжүүлэх

» Хот байгуулалтын бүсчлэлийн тогтолцоог нэвтрүүлж, мөрдөж
хэвшүүлэх

» Газрын болон үл хөдлөх хөрөнгийн үнэлгээний тогтолцоог
боловсронгуй болгон орчин үеийн шаардлагад нийцүүлэх

» Хотын тогтвортой хөгжлийг дэмжих зорилгоор мэдлэг
туршлагатай байгууллага болон хотын менежментийн
тогтолцоог бүрдүүлэх

УЛААНБААТАР 2040

Хөгжлийн тэнхлэг: Нийслэл Улаанбаатар хотын хот орчмын Хаяа дагуул хот суурингуудыг хөгжүүлэх дараах бодлогын арга УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд Улаанбаатар хотын баруун болон урд хэмжээ авч хэрэгжүүлнэ.
хэсгээр авто зам, төмөр зам дагасан хэвтээ болон босоо тэнхлэгийн Үүнд:
коридоруудын дагуу хот суурингууд хөгжинө.
» Хот суурингуудын одоогийн нөхцөл байдалд эдийн засгийн
Босоо тэнхлэг: Шинээр төлөвлөж буй Мандал-Багахангай чиглэлийн нарийвчилсан судалгаа хийж дүгнэлт хийн цаашид авах арга
төмөр зам, Азийн хурдны АН-3 авто зам дагуу Хүй-7-н худаг- хэмжээг тодорхойлох
Аргалант-Эмээлт-Туул- Шинэ Зуунмод /Аэросити/ -Багахангай
чиглэл » Судалгаа, дүгнэлтэд тулгуурлан хот тосгодыг хөгжүүлэх эдийн
засгийн стратеги төлөвлөгөө боловсруулах
Хэвтээ тэнхлэг: Улсын чанартай А0301, А0101, А0501 авто замын
дагуу Хүй-7-н худаг - Аргалант-Эмээлт-Улаанбаатар- Налайх- » Хот суурингуудын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөг эдийн засгийн
Багануур болон Шинэ Зуунмод /Аэросити/- Майдар хот- Налайх стратегид тулгуурлан боловсруулж, хэрэгжүүлэх ажиллагаанд
чиглэл гэсэн чиглэлүүдээр нийслэл хотын хөгжлийн тэнхлэгүүд үүснэ. хяналт тавих
Хөгжлийн тэнхлэгийн дагуу одоо байгаа тосгон суурингууд өргөжин
тэлж хот, тосгод болон хөгжинө. Төлөвлөж буй хөгжлийн тэнхлэгт » Хот тосгодын хөгжлийн ЕТ-үүдийн хэрэгжилтийг хангах
2040 оны түвшинд 600 мянган хүн оршин суух бөгөөд төрөл бүрийн хэрэгжүүлэх төлөвлөгөөг боловсруулж, төсөл арга хэмжээний
үйлдвэрлэл үйлчилгээ хөгжсөн суурьшил бий болж, Улаанбаатар эрэмбэ, шаардлагатай хөрөнгө оруулалтыг тооцох
хотод бий болсон төвлөрлийг задлах үндсэн эерэг нөхцөл болно.
» Үйлдвэрлэл үйлчилгээ явуулах хөнгөлөлттэй нөхцөлүүдийг
4-2-4. ХАЯА ДАГУУЛ ХОТ СУУРИНГУУДЫГ ХӨГЖҮҮЛЭХ тодорхойлж, эрх зүйн орчноор баталгаажуулах
ТӨЛӨВЛӨГӨӨ БОЛОВСРУУЛЖ ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ:
» Улс, нийслэлийн төсөвт дагуул хот тосгодын хөгжлийг дэмжих
Нийслэл Улаанбаатар хотын хэмжээнд хаяа дагуул хот тосгодыг жигд бүтээн байгуулалтын ажлын хөрөнгө оруулалтын эх үүсвэрийг
тэнцвэртэй эрчимтэй хөгжүүлэх. стратеги төлөвлөгөө боловсруулж тусгадаг болох
шат дараатай хэрэгжүүлэх арга хэмжээг нийслэлийн удирдлагын
зүгээс авна. » Хот суурингуудын нийгмийн дэд бүтцийн хүртээмжийг
нэмэгдүүлж, амьдралын орчинг сайжруулахад төвлөрсөн
НИТХ-с нийслэл хотын хөгжлийг хариуцсан “Нийслэлийн зөвлөл” төсвөөс оруулах хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх
-ийг байгуулах шаардлагатай бөгөөд тус байгууллага нь бүсийн
доторх хот тосгодын хөгжлийн асуудлыг нэгтгэн зангидаж, хөгжлийн » Хот суурингуудын зам тээврийн дэд бүтцийг шинэчлэн
бодлого, стратеги төлөвлөгөөг боловсруулж хэрэгжүүлэх үндсэн сайжруулах
үүрэг зорилготой байна. Мөн нийслэлийн хот суурингуудыг бие
даан хөгжих нөхцөл бололцоог хангахын тулд тэдгээрийн статусыг » Гадаад дотоодын хөрөнгө оруулалтыг татах чиглэлээр идэвхтэй
тодорхой болгож, Улаанбаатар хотын засаг захиргааны нэгжийн үйл ажиллагаа явуулах
хуваарилалтад өөрчлөлт оруулах зайлшгүй шаардлага гарч байна.
Нийслэл хотыг цогц байдлаар хөгжүүлэх дараах зорилтуудыг тавьж » Улаанбаатар хотод байх шаардлагагүй үйлдвэрлэл үйлчилгээний
үе шаттайгаар хэрэгжүүлнэ. нарийвчилсан жагсаалт гаргаж, тэдгээрийн үйл ажиллагааг
Үүнд: дагуул хот тосгодод явуулах бодлого боловсруулах

» Хөрөнгө оруулалтын шинэ боломж бүрдүүлж, дагуул шинэ » Бүсийн нутаг дэвсгэрт хэрэгжүүлэх томоохон төслүүдийн ТЭЗҮ
хотуудын бүтээн байгуулалтын ажлыг эрчимжүүлэх боловсруулж, дүгнэлт өгсний дараа хэрэгжүүлэх тогтолцоонд
шилжих
» Дагуул, хаяа хот тосгодод хөгжлийн шинэ төвүүдийг үүсгэн,
үйлдвэрлэл үйлчилгээг төрөлжүүлэн эрчимтэй хөгжүүлэх » Хот төлөвлөлтийн төсөл хөтөлбөрүүдийг санхүүжилтын эх
үүсвэртэй болох
» Улаанбаатар бүсийн хэмжээнд эдийн засгийн чөлөөт
бүсийг байгуулах замаар өндөр технологийн үйлдвэрүүдийг » Хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэх хууль эрх зүйн
нутагшуулж, ажлын байр нэмэгдүүлж дэлхийн зах зээлд орчинг боловсронгуй болгоно.
өрсөлдөх боломжтой тул хууль эрх зүйн орчинг бүрдүүлж,
чөлөөт бүсийг байгуулах ажлыг эхлүүлэх Мөрдөгдөж буй “Хот тосгоны төлөвлөлт, барилгажилтын норм
ба дүрэм БНбД 30.01.04-д тусгагдсаны дагуу нийслэлийн хот
» Хотуудын өсөлтийн болон хотын нутаг дэвсгэрийн тэлэлтийн суурингуудыг хүн амын тоогоор хот, тосгон гэж ангилж хөгжүүлнэ.
менежментийг авч хэрэгжүүлэх Нийслэлийн хэмжээнд Налайх, Хонхор, Майдар, Багануур,
Багахангай, Шинэ Зуунмод /Аэросити/, Аргалант-Эмээлтийг хаяа,
» Шинэ техник технологи, инноваци шингэсэн үйлдвэрлэл, дагуул хотууд, Туул-Сонгино, 361-ын Гарам, Рашаант, Жаргалант,
үйлчилгээг дагуул хаяа хот суурингуудад хөгжүүлэх Гацуурт, Тэрэлж, Монгол наадам, Өлзийт зэрэг бусад хүн ам
төвлөрсөн суурингуудыг хаяа хот маягийн тосгон, суурин болгон
эрчимтэй хөгжүүлэх арга хэмжээ авна. Улаанбаатар хотын хилийн
цэсийн гадна байрших зуслангийн бүсийг түр суурьшлын бүс болгон
хөгжүүлнэ.

УЛААНБААТАР 2040 111

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ Зураг 2.16 Дагуул хот, суурингуудын суурьшлын тогтолцоо мэндийн хамгаалалтын чанарыг сайжруулах зорилгоор эмчилгээ
оношилгооны цогцолбор, соёл боловсрол, спорт,сургалтын бусад
4-2-5. ХАЯА ДАГУУЛ ХОТ, СУУРИНГУУДЫГ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ худалдаа үйлчилгээний байгууламжуудыг, зам тээвэр, инженерийн
ЧИГЛЭЛЭЭР ТӨРӨЛЖҮҮЛЭН ХӨГЖҮҮЛСНЭЭР УЛААНБААТАР дэд бүтцийн хамт төлөвлөх юм.
ХОТЫН ТӨВЛӨРЛИЙГ СААРУУЛАХ
Улаанбаатар хотын өмнө тулгарч буй хүндрэлтэй асуудал бол хүн Дагуул хот, суурин: Улаанбаатар хотоос 90-130 км зайд орших
амын өндөр нягтрал түүнийг даган гарч ирсэн замын хөдөлгөөний Багануур, Багахангай дүүргүүдийн нутаг дэвсгэрт байрлах хот
түгжрэл юм. Үүнийг даван туулах үндсэн арга бол нийслэлийн суурингууд багтана. Нийслэлийн дагуул хот, суурингуудыг
нутаг дэвсгэрт орших Улаанбаатар хотын дагуул хот суурингуудыг хөгжүүлснээр хөгжлийн шинэ төвүүдийг үүсгэн үйлдвэрлэл үйлчилгээг
хөгжүүлэх явдал юм. Хаяа дагуул хот суурингуудыг хөгжүүлснээр төрөлжүүлэн хөгжүүлнэ. 2040 оны түвшинд хаяа дагуул хот
Улаанбаатар хотод ирж буй хүн амын шилжилт хөдөлгөөн, тосгодын хүн амыг өнөөгийн түвшнээс 3,5-4,0-5 дахин нэмэгдүүлж,
төвлөрлийн ачааллыг сааруулах үндсэн арга нөхцөл болох юм. Улаанбаатар хотын ачааллыг 27% хүртэл бууруулна.
Нийслэлийн нутаг дэвсгэрт орших хот суурингуудыг алслагдсан Хаяа дагуул хот, суурингуудад 600,0 мянган хүн суурьшуулж, аялал
байдлаар хаяа, дагуул хот суурингууд гэсэн тодорхойлолтоор, нутаг жуулчлал, тээвэр логистик, үйлдвэрлэл, үйлчилгээ, боловсрол,
дэвсгэрийн байршил, үүссэн суурьшил, давамгайлсан үйлдвэрлэл төрийн үйлчилгээ захиргаа чиг үүрэгтэйгээр жигд тэнцвэртэйгээр
үйлчилгээний төрлийг харгалзан хөгжүүлнэ. хөгжүүлнэ.
Х аяа хот, суурин: Энэ ойлголтод Улаанбаатар хот орчмын нутаг Үүнд:
дэвсгэрт байрших хот суурингуудыг хамруулна. Улаанбаатар хот
нь хаяа хот, суурингуудтай хатуу хучилттай автозамаар холбогдог Хаяа хотууд: Улаанбаатар хот, хот орчмын нутаг дэвсгэрт байрлах
тул цаашид авто тээврийн нэгдсэн вокзал, терминал автотээврийн хотуудыг хаяа хотуудад тооцно.
зангилаа болж хөгжинө. Үйлдвэрлэл, үйлчилгээ хөгжиж ажлын
байр нэмэгдэхийн зэрэгцээ, мэргэжилтэй боловсон хүчний хэрэгцээ » Н алайх хот Хөнгөн үйлдвэрлэл, худалдаа үйлчилгээ, бөөний
шаардлага нэмэгдэх тул сургалт үйлдвэрлэлийн төв болон хөдөө худалдааны үйлчилгээ, боловсрол
аж ахуй, батлан хамгааллын чиглэлийн их дээд сургуулийн
цогцолбор байгуулна. Үйлдвэрлэлийн салбарыг Улаанбаатар хотоос » Майдар хот - Төр захиргаа, бизнес, аялал жуулчлал, соёл
төмөрлөгийн үйлдвэр зарим түүхий эдийн боловсруулах үйлдвэрлэл, боловсрол
агуулахын аж ахуйг нүүлгэн шилжүүлэх замаар эхлүүлнэ.
Юуны түрүүн хаяа хот суурингуудын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө » Шинэ Зуунмод /Аэросити/ хот - Агаарын тээвэр, хуурай боомт
боловсруулж түүнийг хэрэгжүүлэх арга хэмжээг авч эхэлнэ. Шинээр /тээвэр логистик/, чөлөөт бүс
боловсруулагдах тус нийслэл Улаанбаатар хотын хөгжлийн ЕТ-д хотын
доторх гудамж замын сүлжээг оновчтой төлөвлөж хүн амын эрүүл » Аргалант-Эмээлт хот - Үйлдвэрлэл, бөөний худалдаа, агуулахын
аж ахуй, тээвэр логистик
112
» Хонхор хот - Шинэ суурьшил, үйлдвэрлэл үйлчилгээ

Дагуул хотууд: Байршил, нутаг дэвсгэрийн хувьд алслагдсан
дүүргүүдийн төв хотуудыг дагуул хотуудад тооцно.

» Б агануур хот - Уул уурхай, хүнд үйлдвэрлэл, худалдаа үйлчилгээ,
боловсрол

» Б агахангай хот - Хөнгөн үйлдвэр, худалдаа үйлчилгээ, тэсрэх
бодисын агуулах, хог хаягдлын үйлдвэр, боловсрол

Хаяа тосгон, суурингууд:

» Т уул-Сонгино, Өлзийт - Биотехнологи, хүлэмжийн аж ахуй,
хүнс, ХАА-н үйлдвэрлэл, эрчимжсэн аж ахуй, хүнсний ногооны
өрхийн үйлдвэрлэл

» М онгол наадам - Үндэсний спорт, Аялал жуулчлал

» Г ацуурт, Тэрэлж - Амралт сувилал, аялал жуулчлал

» 3 61-ын Гарам, Рашаант, Жаргалант - ХАА-н үйлдвэрлэл,
эрчимжсэн аж ахуй, туслах аж ахуй, боловсрол

» З услангийн бүс - Хотын захын түр суурьшил

Хаяа дагуул хот, суурингуудын хүн амын тоог тухайн хот суурингуудын
хөгжлийн ЕТ боловсруулах түвшинд нарийвчлан тооцож гаргана.
Монгол улсын иргэнд газар өмчлүүлэх МУ-ын ИХ-ын 2002 онд
батлагдсан хуулийн дагуу Улаанбаатар хот орчмын нутаг дэвсгэрт
шинээр үүсэх 52 байршилд хот маягийн тосгон хэлбэрээр жижиг
суурьшлын бүсүүдийг үүсгэн, хэсэгчилсэн инженерийн болон
нийгмийн дэд бүтцийн хамт байгуулах бөгөөд хаяа хот, суурингуудад
харьяалуулж хөгжүүлнэ.

УЛААНБААТАР 2040

НАЛАЙХ ХОТ: бөгөөд Улаанбаатар хот, бүсийн бусад хот суурингуудтай авто УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
тээвэр, хот хоорондын төмөр замын тээврээр холбогдоно. Тус хот
Налайх хот нь 2040 оны түвшинд аж үйлдвэр, үйлчилгээ, аялал нь зам тээвэр, нийгмийн болон төвлөрсөн инженерийн дэд бүтцийн
жуулчлал, соёл боловсрол, барилгын материалын үйлдвэрлэл, хангамжтай байх бөгөөд гадаад, дотоодын хөрөнгө оруулалтыг
технологийн парк эрчимтэй хөгжсөн хаяа хот болж хөгжинө. татах бүхий л нөхцөлийг хангасан байна.
Налайх хотод барилгын материал үйлдвэрлэлийн салбарт шинжлэх
ухааны ололт, дэвшилтэт технологийг нэвтрүүлэх, импортыг орлох МАЙДАР ХОТ:
бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэх зорилгоор “Налайх”
барилгын материалын үйлдвэрлэл, технологийн парк байгуулна. Улаанбаатар хотын баруун урд талд, Богдхан уулын өвөрт шинээр
Барилгын материалын салбарт шинжлэх ухааны ололт, дэвшилтэт баригдах хот. Энэ хот нь “Ирээдүйн хот” буюу экологийн үндсэн
техник технологийг нэвтрүүлэх, орчин үеийн үйлдвэрийн дэд зарчмуудыг баримтлан тогтвортой, нүүрстөрөгчийн ялгарал багатай,
бүтэц, бизнесийн таатай орчинг бүрдүүлсэн “Налайхын Барилгын байгаль орчинд ээлтэй, нийгмийн сайн сайхныг дээдэлсэн аялал
материалын үйлдвэрлэл, технологийн парк”-ийг Налайх дүүрэгт жуулчлалын төв хот байна. Тус хот нь дараах үүрэг зориулалтаар
байгуулах түлхүү хөгжинө.
Үүнд:
Тус хотод төлөвлөлтийн хугацаанд хүн ам одоогийнхоос 2,5-3.0 дахин
нэмэгдэнэ. Хүн ам, нутаг дэвсгэрийн хэмжээ, суурьшлын дундаж • Төр захиргаа
нягтралыг тус тус хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөний төлөвлөлтийн • Ажил хэрэг, худалдаа үйлчилгээ
шатанд нарийвчлан тооцож гаргана. Налайх хотод ажлын байр • Соёл боловсрол,
олноор бий болгож, Улаанбаатар хот, хөдөө орон нутгаас шилжин • Их сургуулийн хотхон, өндөр технологи
ирэгсдээр хүн амын өсөлтийг хангана. • Аялал жуулчлал
Тус хотын хүн амыг 200 орчим мянга байхаар тооцох бөгөөд нутаг
Зураг 2.17 Налайх хотын ерөнхий төлөвлөгөө дэвсгэрийн хэмжээ, суурьшлын дундаж нягтралыг хотын хөгжлийн
ерөнхий төлөвлөгөөнд тулгуурлан нарийвчлан тооцно.

Майдар Эко хотын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөг Төв аймгийн
Сэргэлэн сумын нутагт байгуулахаар манай үндэсний баг, Германы
эко хотын төлөвлөлтөөр мэргэшсэн төлөвлөлтийн багтай хамтран
2012 оноос төлөвлөлтийн ажлаа эхэлсэн ба хот байгуулалт, нийгэм,
эдийн засаг, байгаль орчны судалгааны дүгнэлт болон 2019 онд
хийгдсэн ТЭЗҮ-д тулгуурлан боловсруулна.
Хотын нутаг дэвсгэрийг МУ-ын Засгийн газрын 2018 оны 273 дугаар
тогтоолоор Майдар Эко хотын бүтээн байгуулалтад зориулан 12000
га газрыг улсын тусгай хэрэгцээнд авсан нутаг дэвсгэрт боловсруулна.

Зураг 2.18 Майдар хот төслийн Барилгажилтын 1-р үе шат. 2020-
2025 он

Тус хотод дараах чиглэлийн үйлдвэрлэл үйлчилгээ түлхүү хөгжинө. Эх үүсвэр. “Майдар Эко сити” төслийн баг

Үүнд: Барилга байгууламжаа, дэд бүтэцтэйгээ зэрэг барих хосолсон бүтээн
байгуулалттай байна. Зөвхөн барилгын салбарт л 15 мянган хүний
• Хүнс, хөнгөн үйлдвэрлэл /Өөрийн хотын хэрэгцээг бүрэн ажлын байр гарна. Шууд бусаар олон мянган хүний ажлын байр
хангах / гарах юм. Хотод дан ганц орон сууцны хороолол баригдахгүй бөгөөд
сургууль, цэцэрлэг, үйлчилгээний төв, эмнэлэг, аж үйлдвэрүүд
• Технологи нутагшуулах парк баригдана. Майдар эко хотод таваас дээш давхартай орон сууц
• Аялал жуулчлалын салбар баригдахгүй. Тухайн хотод амьдрах иргэдэд амины авто машины
• Жижиг дунд үйлдвэрлэл шаардлага байхгүй. “Майдар хот” төсөл нь эдийн засгийн хөгжлийн
• Тээвэр ложистик, томоохон агуулахын аж ахуй
• Барилгын материалын үйлдвэрлэл, бөөний худалдаа 113
• Утаагүй түлшний үйлдвэрлэл
• Их сургууль, Мэргэжлийн сургалт үйлдвэрлэлийн төв
• Шинэ технологи нутагшуулах парк
• Улсын чанартай томоохон эмнэлгийн цогцолбор
• Өрхийн аж ахуй / тенент парк / жижиг дунд үйлдвэрлэл
Налайх хот нь хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу хөгжих

УЛААНБААТАР 2040

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ хувьд тогтвортой, нийгмийн эрэлт хэрэгцээнд тулгуурласан хүрээлэн Энэхүү хот нь “Ирээдүйн хот” буюу экологийн хотын үндсэн
буй орчиндоо ээлтэй, байгалийн нөөц баялагт хэмнэлттэй хот болох зарчмуудыг баримталсан тогтвортой, нүүрстөрөгчийн ялгарал
зорилготой юм. багатай, байгаль орчинд ээлтэй, нийгмийн сайн сайхны төлөө “Эко”
Монгол туургатны өв соёлыг хамгаалан хөгжүүлсэн, “Спорт- хот болох бөгөөд хот баригдсанаар:
соёл-амралт-аялал жуулчлалын цогцолбор” бүхий “Майдар” сити
Эко шинэ хотын бүтээн байгуулалтыг эхлүүлж инженерийн шугам • Улаанбаатар хотын зохисгүй хэт төвлөрөлийг бууруулах
сүлжээнд бүрэн холбох, орон сууцжуулах ажлыг эрчимжүүлнэ. • Шинээр ажлын байр бий болох
• Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт нэмэгдэх
Зураг 2.19 Майдар хот төслийн бүтээн байгуулалтын 1-р үе шат • Аялал жуулчлалын салбар хөгжих
харагдах байдал
ШИНЭ ЗУУНМОД /АЭРОСИТИ/:
МАЙДАР ХОТЫН БҮТЦИЙН ЕРӨНХИЙ ЗАРЧМУУД НЬ:
» Их Майдар бурхны цогцолбор газар нь шинэ хотын төвийг Хөшигийн хөндийн олон улсын нисэх онгоцны буудлыг түшиглэн
бүрдүүлнэ. байгуулагдах шинэ хот байх бөгөөд одоогийн шинэчлэн батлагдсан
» Х удалдаа үйлчилгээ, амралт үзвэрийн газар болон ажлын хөгжлийн ерөний төлөвлөгөөний дагуу хөгжинө.
байрыг хамарсан цогц ашиглалттай хот байх нь оршин суугчдад
өдөр тутмын ажил, үйлчилгээндээ чирэгдэл багатай богино » Улаанбаатар хотын олон улсын нисэх онгоцны шинэ буудлыг
замаар хүрэх боломжийг бүрдүүлнэ. даган хөгжих Шинэ Зуунмод /Аэросити/ шинэ хотыг зорчигч,
» Н ийтийн эзэмшлийн чөлөөт цагаа өнгөрүүлэх газар, амралт ачаа тээвэрлэлтийн холимог тээврийн зангилаа нэгдсэн логистик
зугаалга, спортын зориулалттай байгууламж, цэцэрлэгт төв болгон хөгжүүлэх
хүрээлэнгүүдийг түлхүү бий болгоно.
» УБ хотын Олон улсын шинэ нисэх онгоцны буудлыг ашиглалтад
Хотын төвийн бүсэд олон төрлийн үйлчилгээ, үйл ажиллагааг бүрэн оруулж, Хойд Азийн зорчигч, ачаа тээвэрлэлтийн
хамарсан соёл урлаг, засаг захиргаа, амралт чөлөөт цагаа өнгөрүүлэх зангилаа нэгдсэн логистик төв болгон хөгжүүлэх
боломжийг цогцоор нь бий болгосноор цаг зав хэмнэх буюу эдгээр
нь харилцан үйл ажиллагаагаа дэмжин хөгжих боломжоор хангагдах » Шинэ Зуунмод /Аэросити/ шинэ хотыг Мэдээлэл технологи
юм. (IT), Био технологи (BT), Нано технологи (NT) чиглэлийн
Х отын дүүрэг бүрт өөрийн гэсэн өвөрмөц дүр төрх, нүүр царайг үйлдвэрлэлийг хөгжүүлж, дэлхийд өрсөлдөх экспортын бараа,
харуулсан төв талбайтай байх бөгөөд тээврийн хэрэгслийг үр бүтээгдэхүүнийг нэмэгдүүлэх өндөр технологийн инновацийн
ашигтайгаар холбосон зам тээврийн систем нэвтрүүлнэ. Оршин кластерын бүс/Чөлөөт бүс/-ийг байгуулан хөгжүүлэх
суугчдад нийтийн болон бусад тээврийн хэрэгслүүдээр түргэн
шуурхай, тав тухтай үйлчлүүлэх боломжийг хангана. 2040 оны түвшинд 34-40 орчим мянган хүн амтай, агаарын тээвэр,
Х отын төв хэсгээр явган зорчигчид давуу эрх бүхий “автомашин төмөр замын тээвэр, авто тээврийн зангилаа “Хуурай боомт“ болон
болон явган хүний хамтын хэрэглээний талбай” болох бүсүүдийг хөгжих бөгөөд дараах үйл ажиллагаа явагдана.
бий болгоно. Үүнд:

» Ү йл ажиллагааны хуваарилалтын гол онцлог нь хотын төвд • Тээвэр логистик, ачаа тээвэр
байрлах дэлгүүр, хоолны газрууд, албан болон худалдааны • Мэдээллийн технологи
байгууллагуудыг холбосон, хотын төв замууд юм. Төв замууд нь • Аялал жуулчлал
хотыг торлосон сүлжээ үүсгэх бөгөөд дүүрэг бүрт бүх төрлийн • Чөлөөт худалдаа үйлчилгээ
үйлчилгээг хүргэнэ. • Агаарын тээвэр түүнийг дагалдах засвар үйлчилгээ

» Эко хотын үндсэн зарчмын дагуух үйл ажиллагааны хуваарилалт Тус хот нь Улаанбаатар хоттой хурдны авто замаар холбогдоно.
нь байгууллагууд төвлөрсөн, ойрхон зайтай байх шаардлагыг Улаанбаатар хотын олон улсын нисэх онгоцны шинэ буудлыг даган
хангана. Хотын бүх хэсгүүд нь оршин суугчиддаа 1 км-ээс хөгжих Шинэ Зуунмод /Аэросити/-ын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө
хэтрэхгүй зайд бүхий л үйлчилгээгээ авах боломжийг хангах боловсруулагдаж Засгийн газрын 2019 оны 29 дугаар тогтоолоор
ба өдөр тутмын амьдралд хэрэглэгдэх үйлчилгээ, албан батлагдсан. Тус хот нь 34 мянган хүн амтай байх бөгөөд 39 мянган
байгууллагууд ойролцоогоор 400 метрийн хүрээнд явган очих ажлын байрыг бий болгоно. Шинэ хотын хөгжлийн ерөнхий
боломжтой байна. төлөвлөгөө хэрэгжсэнээр Улаанбаатар хотын хүн амын нягтралыг
задлах, шинээр ажлын байр нэмэгдүүлэх, шинэ техник технологийг
114 нутагшуулах зэрэг олон талын ач холбогдолтой юм. Мөн төлөвлөлтийн
хугацаанд 960 хүүхдийн 7 сургууль, 280 хүүхдийн 12 цэцэрлэг, 670
хүүхдийн 1 МСҮТ, 330 ортой нэгдсэн эмнэлэг шаардлагатай байх
тооцоолол гарсан. Шинэ хотын бүтээн байгуулалтын үйл явцыг 4 үе
шатанд хувааж 20 жилд багтаан хэрэгжүүлнэ.

УЛААНБААТАР 2040

Зураг 2.20 Шинэ Зуунмод /Аэросити/-ын нутаг дэвсгэрийн байгуулан хөгжих, IT.BT.NT буюу Мэдээлэл технологи (IT), Био УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
бүсчлэл технологи (BT), Нано технологи (NT) чиглэлийн үйлдвэрлэлийг
хөгжүүлж дэлхийд өрсөлдөх экспортын бараа, бүтээгдэхүүнийг
нэмэгдүүлэх өндөр технологийн инновацийн кластерын бүсийг
байгуулан хөгжүүлэх SMART CITY буюу Хотын орон зайн түвшинд
автоматжуулалт, сэргээгдэх эрчим хүчний хэрэглээг дэмжиж, ухаалаг
тээврийн сүлжээг нэвтрүүлсэн хот болгоно.

эх сурвалж: Шинэ Зуунмод /Аэросити/-ын хөгжлийн ерөнхий эх сурвалж: Шинэ Зуунмод /Аэросити/-ын хөгжлийн ерөнхий
төлөвлөгөө төлөвлөгөө

Улаанбаатар хотын Олон улсын шинэ нисэх онгоцны буудлыг Шинэ хотын суурьшлын бүсийн бий болгохын тулд эхний ээлжид
ашиглалтад бүрэн оруулж, Шинэ Зуунмод /Аэросити/ шинэ хотын нисэхийн болон нисэхийн үйлчилгээ дагасан ажилчдын орон
бүтээн байгуулалт эхлүүлж инженерийн шугам сүлжээнд бүрэн сууцны бүтээн байгуулалтыг хийнэ. Эхний ээлжийн барилгажилтын
холбох, орон сууцжуулах ажлуудыг тус хотын батлагдсан хөгжлийн төлөвлөгөөнд тусгагдсаны дагуу дунд давхрын орон сууцны бүсийн
ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу хэрэгжүүлэх ажлыг эрчимжүүлнэ. бүтээн байгуулалтыг эхлүүлэх бөгөөд хамгийн сүүлд нам давхрын
Ингэснээр 2040 оны түвшинд Улаанбаатар хотын нэг шинэ хаяа хот тансаг зэрэглэлийн таун хаус хэлбэрийн эдлэн газар бүхий орон
бий болсноор Монгол улсын нийгэм эдийн засагт хөгжилд томоохон сууцны хорооллыг байгуулахаар төлөвлөлтөд тусгав. Орон сууцны
үүрэг гүйцэтгэнэ. хороолол барих нийт 58 төсөл байгаа бөгөөд бүтээн байгуулалт
Шинэ Зуунмод /Аэросити/ нь дараах үндсэн зорилтуудын хүрээнд хийх хөрөнгө оруулагч компанийн хүчин чадлын хүрээнд хэд хэдэн
бодлого, үйл ажиллагаагаа чиглүүлж хөгжинө. блок газрын бүтээн байгуулалтыг зэрэг хийх боломжтой.
• Н ийгмийн дэд бүтцийн бүтээн байгуулалтын ажлыг эхлүүлнэ.
Зураг 2.21 Nomadic city Хүн амыг эрүүл, аюулгүй орчинд ажиллаж, амьдрах, амрах орчин
нөхцөлийг бүрдүүлэх зорилгоор сургууль, цэцэрлэг, эмнэлгийн
NOMADIC CITY буюу Монгол туургатны бахархал, олон үндэстний бүтээн байгуулалтыг эхлүүлнэ. Нийгмийн дэд бүтцийн хангамжийн
эв нэгдлийг баталгаажуулсан хот болон хөгжих, FREE ZONE буюу 24 төсөл байгаа бөгөөд суурьшлын бүсийн хүн амын тоотой уялдуулж
Нисэх онгоцны шинэ буудлыг түшиглэсэн тусгай бүсийг байгуулах бүтээн байгуулалтыг хийх шаардлагатай.
замаар дотоод, гадаадын хөрөнгө оруулагч, аялагчдын сонирхлыг
татсан эдийн засгийн чөлөөт бүсийг байгуулан хөгжих, HUB буюу АРГАЛАНТ-ЭМЭЭЛТ:
Хойд Азийн зорчигч, ачаа тээвэрлэлтийн нэгдсэн зангилаа төвийг
Аргалант-Эмээлт хотыг ложистик, худалдаа үйлчилгээ, агуулахын
УЛААНБААТАР 2040 аж ахуй хөгжсөн, ачаа тээврийн терминал, хөнгөн үйлдвэрлэл,
технологийн парк бүхий аж үйлдвэр, худалдааны дагуул шинэ хот
болгон хөгжүүлнэ.
Арьс шир, ноос ноолуур, зэрэг хөнгөн үйлдвэрийн чиглэлээр
ОУ-ын жишигт нийцүүлэн кластераар хөгжүүлэх “Эмээлт” хөнгөн
үйлдвэрлэл, технологийн паркийг Хан-уул дүүргийн 13 хорооны
нутаг дэвсгэрт Аргалант-Эмээлтэд байгуулна.
Тус хотод арьс ширний үйлдвэрийн технологийн парк, ачаа тээврийн
терминал, томоохон хэмжээний бөөний жижиглэнгийн худалдааны
төвүүд /outlet/ байрших бөгөөд дагалдах төрөл бүрийн бизнес,
үйлчилгээ хөгжинө.

115

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ Үүнд: Арьс ширний анхан шатны боловсруулалт, бүтээгдэхүүний дахин нэмэгдэж 50,0 мянгад хүрэх бөгөөд 2000 га орчим талбайд
• үйлдвэрлэл, хөнгөн үйлдвэр инженерийн хангамжтай дунд, нам давхрын орон сууц бүхий шинэ
Худалдаа, үйлчилгээ суурьшил хөгжих ба тухайн суурьшлын нутаг дэвсгэрт байрших
• Бөөний худалдаа, агуулахын аж ахуй одоогийн гэр хороолол, аж ахуйг дахин төлөвлөж, сайжруулсан
• Хот хоорондын зорчигч, ачаа тээвэрлэлт сууцны хороолол болгон хөгжүүлнэ.
• Хүнсний үйлдвэрлэл
• Малын түүхий бирж, худалдаа • Худалдаа, үйлчилгээний цогцолбор
• Жижиг дунд үйлдвэрлэл • Түгээлтийн үйлчилгээ
• Аргалант-Эмээлт хот нь баруун чиглэлийн аймгуудтай • Аялал жуулчлал
• хийгдэх худалдааны гол зангилаа, тээвэр логистикийн • Жижиг дунд үйлдвэрлэл
төв болж хөгжинө. • Одон орон судалгааны төв, эрдэм шинжилгээ
Хонхор хот нь Улаанбаатар хоттой шинээр төлөвлөж төлөвлөж
Зураг 2.22 Аргалант-Эмээлт хаяа хотын ерөнхий төлөвлөгөө буй Туулын эргийн дагуух хурдны зам, шинэчлэгдэн сайжруулсан
Улаанбаатар- Налайхын улсын чанартай авто замаар холбогдоно.
Аргалант-Эмээлт хот нь малын түүхий эдийн анхан шатны
боловсруулах үйлдвэр агуулах, тээвэр логистик, бөөний худалдаа БАГАНУУР:
зэрэг хөгжлийн тэргүүлэх чиглэлтэйгээр Улаанбаатар хотын хаяа хот
болон хөгжинө. Багануур хотыг уул уурхай эрчим хүчний салбарын хөгжилд
тулгуурласан, үйлдвэрлэл түлхүү хөгжсөн аж үйлдвэрлэл, технологийн
Тус хотын хүн амыг одоогийнхоос 7 дахин нэмэгдүүлж, 2040 оны парк бүхий аж үйлдвэрийн дагуул хот болгон хөгжүүлэх
түвшинд 30,0 орчим мянга байх бөгөөд нутаг дэвсгэрийн хэмжээ Улаанбаатар хотын 2040 оны хөгжлийн чиг хандлагаар 110.0
5000 га байна. Тус хот нь халуу хучилттай авто замаар Улаанбаатар орчим мянган хүн амтай уул уурхай, эрчим хүч, хими технологи,
хот болон бүсийн хот суурингуудтай холбогдоно. барилгын материалын үйлдвэрлэл түлхүү хөгжсөн аж үйлдвэрийн
хот, дүүргийн төв болгон хөгжүүлнэ. Тус хотын нутаг дэвсгэрийг тус
ХОНХОР: хотын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу тооцож авна.
Монгол улсын Онцгой обьект болох радио нэвтрүүлэх станц Багануур хотод байгальд ээлтэй шинэ дэвшилтэт техник технологийг
байрласан, стратегийн ач холбогдолтой, Улаанбаатар хотын шинэ нэвтрүүлэх зорилгоор, хүнс, хөнгөн үйлдвэрлэл болон хүнд
суурьшлын бүс буюу шинэ хот болон хөгжинө. Тус хотын одоогийн үйлдвэрлэл, ургамал, нанобиотехнологийн үйлдвэрлэлийн бүс
мөрдөгдөж буй ерөнхий төлөвлөгөөнд тодотгол хийж шинээр бүхий Хүнд, Хөнгөн, Хүнсний үйлдвэрлэлийн бүсүүд болон Ургамал-
боловсруулах “УБЕТ-2040”-тэй уялдуулна. нанобиотехнологийн цогцолбор гэсэн 4 үндсэн чиглэлээр “Багануур”
Хонхор хотын хүн ам нь 2040 оны түвшинд одоогийнхоос 4 үйлдвэрлэл, технологийн паркийг Багануур дүүрэгт байгуулна.

116 Багануур хот нь Улаанбаатар хоттой автозам, төмөр замаар
холбогддог давуу талыг цаашид улам хөгжүүлэн сайжруулах бөгөөд.
дараах үйлдвэрлэлийг түлхүү хөгжүүлнэ.
Үүнд:

• Түлш эрчим хүчний үйлдвэрлэл
• Нүүрс боловсруулах / баяжуулах /, утаагүй түлшний

үйлдвэрлэл
• Шатдаг хий, шингэрүүлсэн түлшний үйлдвэрлэл
• Бордооны үйлдвэрлэл /ургамлын бордоо, газар тариалан,

зүлэгжүүлэх г.м/
• Химийн үйлдвэрийн түүхий эд, анхан шатны бүтээгдэхүүн

болох давирхай гаргах
• Шүүлтүүрийн нүүрсний үйлдвэрлэл
• Барилгын ханын материалын үйлдвэрлэл /хөнгөн блок/

болон түүхий эдийн үйлдвэрлэл / хайрга ангилан ялгах /
• Төмөрлөгийн үйлдвэрлэл / төрөл бүрийн арматур /
• Жонш баяжуулах үйлдвэрлэл
• Нано-биотехнологийн үйлдвэрлэл
• Мал аж ахуйн гаралтай түүхий эдийг бүрэн боловсруулж,

экспортын баримжаатай эцсийн бүтээгдэхүүний
үйлдвэрлэл

УЛААНБААТАР 2040

Зураг 2.23 Багануур хотын ерөнхий төлөвлөгөө, Багануур дахь их Зураг 2.24 Багахангай хотын хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөө УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
сургуулиудын хотхоны хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөө

Улаанбаатар хотоос зарим хүнд болон боловсруулах үйлдвэрүүдийг Багахангай дүүрэг нь: тээвэр ложистик, тэсрэх аюултай бодисын
шилжүүлж байрлуулах ба үндсэн үйлдвэрлэлээс гадна хотын өөрийн агуулах шатах материал, хөнгөн хүнсний үйлдвэрлэл, төмрийн
хэрэгцээг хангах хөнгөн хүнсний үйлдвэрүүд, төрөл бүрийн жижиг үйлдвэрлэл, жижиг оврын онгоцны агаарын тээвэр, барилгын
дунд үйлдвэрлэл, худалдаа үйлчилгээг хөгжүүлнэ. Тус хот өргөжин материалын үйлдвэрлэл, бөөний худалдаа, онцгой байдлын
тэлж, үйлдвэрлэл хөгжиж ажлын байр нэмэгдэхийн зэрэгцээ нөөцийн агуулах, хог хаягдал боловсруулах үйлдвэр бүхий 16000
мэргэжилтэй боловсон хүчний хэрэгцээ шаардлага нэмэгдэх тул хүн амтай Улаанбаатар хотын дагуул хот болон хөгжинө.
төрөл бүрийн сургалт, боловсролын байгууллагууд байрлана. Багахангай хотод мах боловсруулах үйлдвэр, нүүрс, барилгын
Үүнд: материалын эрдэс түүхийн эдийн нөөцтэй, дэд бүтцийн харьцангүй
сайн хөгжсөн давуу талыг ашиглан дараах чиглэлийн үйлдвэрлэл
• Уул уурхайн чиглэлийн сургалт бүхий их сургуулийн үйлчилгээ хөгжүүлнэ.
оюутны хотхон Үүнд:

• Мэргэжлийн сургалт, үйлдвэрлэлийн төв • Тээвэр ложистик
• Улсын чанартай эрүүл мэндийн оношилгоо, эмчилгээний • Бөөний худалдаа
• Хүнс, хөнгөн үйлдвэрлэл
цогцолбор • Хүнд үйлдвэрлэл
Багануур хот эрчимтэй хөгжсөнөөр таталцлыг үүсгэж, Улаанбаатар • Малын түүхий эдийн анхан шатны боловсруулах
хот, хөдөө орон нутгаас шилжилт хөдөлгөөнийг тодорхой хэмжээгээр
сааруулна. үйлдвэрлэл
• Хог хаягдал боловсруулах үйлдвэрлэл
БАГАХАНГАЙ: • Тэсрэх аюултай бодисын агуулах
• Барилгын материалын үйлдвэрлэл
Улаанбаатар хотын, 2040 оны хөгжлийн чиг хандлагаар Багахангай • Төрөл бүрийн үйлдвэрлэлийн чиглэл бүхий жижиг дунд
тосгоныг 16 орчим мянган хүн амтай захын дүүргийн төв, Улаанбаатар
хотын үйлдвэрлэл худалдаа хөгжсөн дагуул хот болгон хөгжүүлнэ. үйлдвэрүүд
Хотын нутаг дэвсгэрийг одоо мөрдөгдөж буй ерөнхий төлөвлөгөөнд • Хүнс ногооны агуулах, зоорь
тодотгол хийснээр шинэчлэн тогтооно.
Багахангайг тээвэр логистик, бөөний худалдаа, хүнс, хүнд болон 2040 оны хөгжлийн чиг хандлагаар тус хотын хүн амын өсөлтийг
хөнгөн үйлдвэрлэл, хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэлүүдийг хөгжүүлсэн, Улаанбаатар хот, бүсийн нутаг, хөдөө орон нутгаас шилжин
хөнгөн үйлдвэрийн үйлдвэрлэл, технологийн парк бүхий дагуул ирэгчдийг суурьших нөхцөлийг бүрдүүлэх замаар механик өсөлтийг
шинэ хот болгон хөгжүүлнэ. нэмэгдүүлэх бодлого баримтална.
Барилгын материалын эрдэс түүхий эдийн нөөцтэй дэд бүтэц
харьцангуй сайн хөгжсөн, мөн Богд Хаан төмөр замыг Багахангай ХАЯА СУУРИНГУУД:
өртөөнөөс салаалахаар төлөвлөгдсөн зэрэг давуу талуудыг
ашиглан тээвэр логистик, бөөний худалдаа, хүнс, хүнд болон Хот орчмын нутаг дэвсгэрт орших хаяа суурингуудыг хүнс, ХАА-н
хөнгөн үйлдвэрлэл, хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэлүүдийг хөгжүүлэх үйлдвэрлэл, хүлэмжийн аж ахуй, амралт сувилал, аялал жуулчлал
“Багахангай” үйлдвэрлэл, технологийн парк-ийг Багахангай хотод зэрэг чиглэлээр төрөлжүүлэн хөгжүүлнэ.
байгуулна. Улаанбаатар хотын хүнсний аюулгүй байдлыг хангах үүднээс хөдөө
аж ахуйг хөгжүүлэх замаар Жаргалант, 361-ийн гарам, Рашаант
УЛААНБААТАР 2040
117

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ тосгодын, эрчимжсэн мал аж ахуйг хөгжүүлэх замаар Био-Сонгино, РАШААНТ:
Туул-Шувуу, Өлзийт тосгодыг төлөвлөлтийг хэрэгжүүлнэ.
Нийслэлийн хүн амын хүнсний эрүүл аюулгүй бүтээгдэхүүний Төмөр замын 0442 өртөө буюу Рашаантыг хөдөөгийн тосгон
хангамжийг тогтворжуулж, сайжруулах зорилгоор хөдөө аж ахуйн хэлбэрээр хөгжүүлэх бөгөөд 2040 оны түвшинд 4-4.5 мянган
чиглэлээр Жаргалант, Рашаант, 361 гарам дагуул тосгод, эрчимжсэн хүн амтай, төмөр зам дагасан орон нутгийн чанартай агуулахын
мал аж ахуйн чиглэлээр Био-Сонгино, Туул-Шувуу, Өлзийт аж ахуй, ХАА-н үйлдвэрлэл хөгжсөн, хөдөөгийн тосгон болгон
тосгодыг хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөө боловсруулж, хэрэгжүүлэх хөгжүүлнэ. Тосгоны хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөг боловсруулж,
шаардлагатай. нутаг дэвсгэрийн хэмжээг тодорхойлох бөгөөд дараах чиглэлийн
үйлдвэрлэл үйлчилгээг хөгжүүлнэ.
Зураг 2.25 Хөдөө аж ахуй, мал аж ахуйн тэргүүлэх чиглэл бүхий Үүнд:
дагуул тосгод
• Эрчимжсэн мал аж ахуй
Хүнс хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэл, туслах аж ахуй, эрчимжсэн мал аж • Фермерийн аж ахуй
ахуй, өрхийн үйлдвэрлэл бүхий тэргүүлэх чиглэлээр хөгжүүлэх тосгод • ХАА-н чиглэлийн жижиг дунд үйлдвэрлэл
байх бөгөөд ерөнхий төлөвлөгөөгөөр хүн ам, газар нутгийн хэмжээг • Өрхийн аж ахуй
тодорхойлж, одоогийн төмөр зам дагуух суурьшилд тулгуурлан хот • Агуулахын аж ахуй
байгуулалтын бодлого, төлөвлөлттэйгөөр хэрэгжүүлэх, түүний үе
шат, хөрөнгө оруулалтын томсгосон тооцоог гаргаж, хөгжих боломж 361-Н ГАРАМ:
бүрдэнэ.
ЖАРГАЛАНТ: 2040 онд 5.5 мянган хүн амтай, 2421.4 га нутаг дэвсгэртэй, туслах аж
Нийслэл хотыг хүнсний бүтээгдэхүүнээр хангах,ХАА-н үйлдвэрлэл ахуй хөгжсөн тосгон болно.
хөгжсөн суурин болгоно. 2040 оны түвшинд 10.0-15.0 мянга орчим
байна. Шинээр тус тосгоны ерөнхий төлөвлөгөөг боловсруулж, Эдгээр сууринг одоогийн байгаа суурьшлыг түшиглэн дахин төлөвлөж
нутаг дэвсгэрийн хэмжээг тодотгоно. Тосгонд дараах чиглэлээр үйл хөгжүүлэх çамаар Улаанбаатар хотын хаяа тосгон болгон хөгжүүлнэ.
ажиллагаа явуулна. Тосгодыг хөгжүүлэхэд çайлшгүй шаардлагатай хөрөнгө оруулалтыг
татах сонирхлыг бий болгох бүхий л арга хэмжээг төр çасгаас авна.
• Эрчимжсэн мал аж ахуй Юуны түрүүн дээрх суурингуудын ерөнхий төлөвлөгөөг, УБ хотын
• Сүү, сүү боловсруулах үйлдвэр 2030 оны хөгжлийн чиг хандлагатай уялдуулан холбогдох судалгаа,
• Мах, мах боловсруулах үйлдвэр тооцоог үндэслэн боловсруулна. Эхний ээлжид улс, нийслэлийн
• Хүнсний жижиг дунд үйлдвэр хөрөнгө оруулалтаар авто çам, бие даасан инженерийн дэд бүтэц
• Хүлэмжийн аж ахуй барьж байгуулах шаардлагатай. Улаанбаатар хоттой нийтийн тээвэр,
орчин үеийн холбоо, мэдээллийн найдвартай сүлжээгээр холбоно.
118
СОНГИНО:

Улаанбаатарын бүсийн 2040 оны хөгжлийн үçэл баримтлалаар
уг тосгон нь 10 орчим мянган хүн амтай, Улаанбаатар хотын
дагуул тосгон болгон хөгжүүлнэ. Тус тосгоныг хөгжүүлэх ерөнхий
төлөвлөгөөний дагуу, тосгоны одоогийн суурин дээр тулгуурлаж,
дахин төлөвлөлт хийх çамаар хөгжүүлэх ба одоогийн байгаа
үйлдвэрлэл үйлчилгээний бааç суурин дээр тулгуурлан дараах
чиглэлийн үйлдвэрлэл, үйлчилгээ хөгжүүлнэ.
Үүнд:

• Малын эм бэлдмэлийн үйлдвэрлэл /хими, биобэлдмэл/
• Амралт сувилал, аялал жуулчлал
• Нано- биотехнологи
• Хүнсний жижиг дунд үйлдвэрлэл

ТУУЛ:

Улаанбаатарын бүсийн 2040 оны хөгжлийн чиг хандлагын дагуу
10.0 мянган хүн ам, 2812,3 га нутаг дэвсгэр бүхий хөдөө аж ахуйн
үйлдвэрлэл, аялал жуулчлал хөгжсөн, Улаанбаатар хотын дагуул
тосгон болон хөгжинө. Хүн амын дундаж нягтрал төлөвлөлтийн
хугацаанд 4 хүн/га болно.
Хүн амын төвлөрөл бий болохтой холбогдуулж шинээр тосгоны
ерөнхий төлөвлөгөө боловсруулж түүний дагуу хөгжинө. Оршин
суугчдын амьдралын тохилог орчинг бүрдүүлэх çорилгоор тосгоны
дотор инженерийн хэсэгчилсэн шугам сүлжээ, инженерийн
хангамжийн эх үүсвэрүүдийг сэргээн шинэчлэх болон шинээр
байгуулж орон сууц, олон нийт, үйлдвэр аж ахуйн гаçруудыг
холбоно. Уламжлалт хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийг

УЛААНБААТАР 2040

çонхилон хөгжүүлэхээс гадна сав баглаа боодол, агуулахын • Өрхийн аж ахуй УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
аж ахуй, хөдөө аж ахуйн боловсруулах дараах үйлдвэрлэл мөн Ван • Хотын иргэдийн çуслан, амралт çугаалга
хан Тоорлын “Туулын Хар Түнийн ордны туурь” дурсгалт гаçрыг Өрхийн үйлдвэрлэл, жижиг дунд үйлдвэрлэл, хүлэмжийн аж ахуй
түшиглэн түүх-соёл, аялал жуулчлалын хотхон байгуулж хөгжүүлнэ. бүхий тэргүүлэх чиглэлээр хөгжүүлэх тосгон байх бөгөөд ерөнхий
Үүнд: төлөвлөгөөгөөр хүн ам, газар нутгийн хэмжээг тодорхойлж, хот
байгуулалтын бодлого, төлөвлөлттэйгөөр хэрэгжүүлэх, түүний үе
• Гахай, шувууны эрчимжсэн аж ахуй шат, хөрөнгө оруулалтын томсгосон тооцоог гаргаж, хөгжих боломж
• Хүнсний нарийн ногооны хүлэмжийн аж ахуй бүрдэнэ.
• Сав баглаа боодлын үйлчилгээ
• Хүнсний бүтээгдэхүүний боловсруулах үйлдвэр Зураг 2.27 Туул-Шувуу орчмын ерөнхий төлөвлөгөө
• Хүнсний бүтээгдэхүүний хөргөгчтэй агуулах
• Өрхийн үйлдвэрлэл
• Хүнсний жижиг дунд үйлдвэрлэл

Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн 2015
оны 198 дугаар тогтоолоор батлагдсан “Биокомбинат, Туул-Шувуун
фабрик орчмыг хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөө” /3210 га/-ний дагуу
тосгон байхаар хөгжүүлнэ.

ӨЛЗИЙТ:

Өлзийт тосгоныг 2040 оны хөгжлийн түвшинд 5.0-7.0 орчим мянган
байнгын оршин суугчтай Улаанбаатар хотын дагуул тосгон болгон
хөгжүүлнэ. Тосгоныг хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөөг шинэчлэн
боловсруулах бөгөөд инженерийн дэд бүтэц, гудамж çамын сүлжээ
бүхий орчин үеийн суурьшлыг бий болгоно.

Зураг 2.26 Био-Сонгино орчмын ерөнхий төлөвлөгөө

Тосгонд дараах чиглэлээр хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэл үйлчилгээ Эх үүсвэр. Тухайн тосгодын хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөө

түлхүү хөгжүүлнэ. ГАЦУУРТ:

Үүнд: Гаçар нутгийн байршлын онцлогоос шалтгаалж цаашид тус тосгоны
тэлэлтийг хяçгаарлана. Улаанбаатар хотын 2040 он хүртэлх хөгжлийн
• Төмс хүнсний ногоо чиг хандлагын хүрээнд Гачуурт тосгоныг 10.0 мянган орчим хүн амтай
• Жимс жимсгэнэ Улаанбаатар хотын дагуул тосгон болгож хөгжүүлнэ. Тосгоны нутаг
• Хүнсний нарийн ногооны хүлэмжийн аж ахуй дэвсгэрийг шинээр боловсруулах хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөний
• Хүнсний жижиг дунд үйлдвэрлэл дагуу тогтооно. Тосгоныг дараах үйл ажиллагааны чиглэлээр
хөгжүүлнэ. Үүнд:
УЛААНБААТАР 2040
• Амралт çугаалга
• Улаанбаатар хотын иргэдийн çуслан /түр суурьшил/
• Байгалийн аялал жуулчлал
Туул голын хамгаалалтын çурваст орсон голын эргийн дагуух
суурьшлыг хяçгаарлах, шаардлагатай гаçруудыг чөлөөлөх арга
хэмжээ авч ашиглалтын горим тогтооно
2016 оны байдлаар 6500 хүн амтай бөгөөд газар нутгийн байршлын
(усны эх үүсвэрийн хамгаалалтай бүс) онцлогоос шалтгаалж
цаашид тус тосгоны өсөлт тэлэлтийг хязгаарлах, барилгажилтын
хил хязгаарыг тогтоож, суурьшлыг хязгаарлах арга хэмжээ авах
шаардлагатай. “Гачуурт” тосгоны хүн амын эрүүл, аюулгүй амьдрах
нөхцөлийг хангасан суурьшил, зуслангийн бүс, байгалийн онцлогт
тулгуурласан ногоон байгууламж, амралт, аялал жуулчлалын бүс
болон сүүний чиглэлийг эрчимжсэн мал аж ахуй бүхий хаяа тосгон
болгон хөгжүүлнэ.

119

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ Зураг 2.28 Гачуурт тосгоны бүсчлэлийн төлөвлөлт
Зураг 2.29 Тэрэлж тосгоны газар зохион байгуулалтын төлөвлөлт

Эх үүсвэр. Гачуурт тосгоны хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөө МОНГОЛ НААДАМ-ЭКО ХОТ:
паркуудын төлөвлөлт
Монгол туургатны өв соёлыг хамгаалан хөгжүүлсэн, “Спорт-соёл-
ТЭРЭЛЖ: амралт-аялал жуулчлалын цогцолбор” бүхий эко хотын бүтээн
байгуулалтын эхний үе шатны ажлыг хэрэгжүүлнэ.
Тэрэлж тосгоныг одоогийн байршилд амралт аялал жуулчлал Үүнд:
хөгжсөн тосгон болгон хөгжүүлнэ. Тосгоны нутаг дэвсгэр дэхь үйл
ажиллагааны үндсэн чиглэл нь аялал жуулчлалын үйлчилгээний • Монгол үндэсний их баяр наадмын үйл ажиллагааг нэг
салбар байх ба 2040 онд тосгоны хүн ам 5.0 мянга болно. Тосгоны дор зохион байгуулах орчин бүрдүүлнэ.
хэмжээнд барилгажуулах талбайн хэмжээг буюу суурьших газар
нутгийн хэмжээг ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу тогтооно. 2025 • Жилийн дөрвөн улиралд гадаад дотоодын жуулчдын
он 3450 хүн амтай болох ба одоо байгаа аялал жуулчлалын сонирхлыг татсан Аялал жуулчлалын цогцолбор болгон
бүтээгдэхүүн үйлчилгээний чанар стандарт нэр төрлийг олшруулан хөгжүүлэх эхний үе шатны ажлыг хэрэгжүүлнэ
аялал жуулчлалын төлөвлөлтөд тусгагдсаны дагуу хөгжүүлнэ. Одоо
байгаа амралт, сувиллын үйлчилгээг жилийн турш явуулдаг болох • Олон улсын чанартай, спорт, соёлын арга хэмжээ зохион
дотоод, гадаадын сувилагч, амрагчдын тоог нэмэгдүүлнэ. Тэрэлж байгуулах хүчин чадал бүхий цогцолборыг байгуулах
тосгонд суурин амьдарч байгаа хүмүүсийн хөдөлмөрийн насны эхний үе шатны ажлыг хэрэгжүүлнэ
хүн амыг тогтмол ажлын байраар хангаж аялал жуулчлалын бэлэг
дурсгалын үйлдвэр байгуулна. • Байгаль орчинд ээлтэй, дэвшилтэд технологи нэвтрүүлнэ.

120 УЛААНБААТАР 2040

Зураг 2.30 Монгол үндэсний их баяр наадмын үйл ажиллагааг » Хот суурингуудын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөг шинээр болон УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
нэг дор зохион байгуулах орчин шинэчлэн тодотгол хийн боловсруулж, хэрэгжүүлэх гаргах

ЗУСЛАНГИЙН БҮС: » Нийгмийн дэд бүтцийн болон насан туршийн боловсролын
төвүүдийг байгуулах
Улаанбаатар хот орчмын нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд хотын оршин
суугчдын амралт зугаалгын зориулалттай түр суурьшил бүхий » Жижиг дунд үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх зорилгоор үйлдвэрлэл,
зуслангийн бүсийг хэвээр хадгалан хөгжүүлнэ. Зуслангийн бүсийг үйлчилгээний түрээсийн барилгуудыг барьж байгуулна
хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөө, хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөг
боловсруулж, үе шаттайгаар хөгжүүлнэ. Тухайн бүсийн нутаг дэвсгэрт » Үйлдвэрлэл үйлчилгээ эрхлэх нөхцөлийг бүрдүүлэх зорилгоор
тавигдах байгаль экологийн шаардлагыг хатуу мөрдүүлснээр хүрээлэн зам тээвэр, инженерийн дэд бүтцийн барилга байгууламжуудыг
буй орчинд сөрөг нөлөө үзүүлэхгүй байх нөхцөлийг хангана. улс, орон нутгийн төсвийн хөрөнгө оруулалтаар барьж
Зусланг нийслэлийн оршин суугчдын амралтын ногоон бүс болгоно. байгуулах
Бүсийн хөгжлийн чиг хандлагаар 2040 онд çуслангийн бүсэд 15.0
мянган хүн байнга оршин сууна. Бүсийн суурьшлыг 6189.6 га талбайд » Хаяа дагуул хот суурингуудыг Улаанбаатар хоттой холбосон
байршуулах ба хөдөлмөрчдийн амьдралын ая тухтай нөхцөлийг гадна зам тээврийн сүлжээг хөгжүүлэх
хангах çорилгоор гудамж çамын сүлжээ, худалдаа үйлчилгээ,
хэсэгчилсэн инженерийн хангамжтай байна. Хог хаягдлал, ус 4-2-7. УЛААНБААТАР ХОТЫН БАЙГАЛЬ ОРЧИНД СӨРӨГ НӨЛӨӨ
хангамж, ариутгах татуургын менежментийг боловсронгуй болгоно. ҮЗҮҮЛЖ БУЙ ҮЙЛДВЭР АЖ АХУЙН НЭГЖИЙГ ХОТООС НҮҮЛГЭН
Байгаль экологийн эмçэг байдал, түүнийг хүний үйл ажиллагааны ШИЛЖҮҮЛЭХ НЭГДСЭН БОДЛОГО БОЛОВСРУУЛЖ, ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ:
сөрөг үр дагавраас хамгаалж ногоон бүсийн журмыг боловсруулж,
даган мөрдүүлнэ. Улаанбаатар хотын байгаль экологийн нөхцөл байдалд сөргөөр
Зуслангийн бүсэд ойн хамгаалалтын, усны хамгаалалтын болон нөлөөлж буй бохирдуулагч эх үүсвэр болсон зарим үйлдвэрийн
суурьшихад тохиромжгүй, аюултай бүсүүдийн хил хяçгаарыг тогтоож, газруудыг Улаанбаатар хотоос гаргах бодлого баримтална. Тэргүүн
суурьшлыг хяçгаарлана. Гол хамгаалалтын çурвасын дагуу ногоон ээлжид Туул голын усны бохирдолд голлогч хүчин зүйл болсон арьс
байгууламж, нийтийн амралтын парк цэцэрлэг бүхий экосистемийг ширний анхан шатны боловсруулах үйлдвэрүүдийг ажиллагсдын
байгуулна. хамт шинээр байгуулагдах “Аргалант-Эмээлтийн Арьс ширний
хөнгөн үйлдвэрийн үйлдвэрлэл, технологийн парк”руу нүүлгэн
“УБЕТ-2020/2030” -д тусгагдсан Улаанбаатар хотын хаяа дагуул шилжүүлэх арга хэмжээ авна. Тухайн паркийг байгуулснаар улс,
хот суурингуудыг жигд тэнцвэртэй хөгжүүлж, Улаанбаатар хотын нийслэлийн төсвийн хөрөнгө оруулалтаар Аргалант-Эмээлт хотын
доторх зүй төвлөрлийг задлах, хот төлөвлөлтийн бодлого хэвээр зам тээвэр, инженерийн дэд бүтэц байгуулах бүтээн байгуулалтын
хадгалагдана. ажилд хөрөнгө оруулалт орж, ажлын байр олноор бий болж,
амьдрах орчин бүрдэнэ.
4-2-6. УЛААНБААТАР ХОТ, ОРОН НУТГААС ШИЛЖИН ИРЭГСДИЙГ
ХАЯА, ДАГУУЛ ХОТ СУУРИНГУУДАД СУУРЬШИХ НӨХЦӨЛИЙГ Мөн Улаанбаатар хот, Туул голын доод хэсгээр байрших хайрга
БҮРДҮҮЛЖ, БОДЛОГООР ДЭМЖИХ: олборлолт, бетон зуурмагийн болон байгаль орчны бохирдол үүсгэгч
бусад барилгын материалын үйлдвэрүүдийг Улаанбаатар хотоос
Улаанбаатар хотын гэр хорооллын өсөлтийг бууруулах, хотын доторх гаргаж “Налайхын барилгын материалын үйлдвэрийн үйлдвэрлэл,
хэт төвлөрлийг хязгаарлах арга хэмжээний хүрээнд гэр хорооллын технологийн парк”- руу шилжүүлэх бодлого баримтална.
айл өрхүүдийг дагуул хот суурингууд руу нүүлгэн шилжүүлэх бодлого
боловсруулж үе шаттай хэрэгжүүлэх дараах арга хэмжээ авна. Төр засгийн зүгээс нүүлгэн шилжүүлэх үйл ажиллагаанд оролцож
Үүнд: буй аж ахуйн нэгжүүдэд төрөл бүрийн дэмжлэг үзүүлэх арга хэмжээ
авах бөгөөд чөлөөлөгдсөн нутаг дэвсгэрт дахин төлөвлөлт хийж
» Хаяа дагуул хот суурингуудыг хөгжүүлэх бодлого боловсруулж, холимог бүс болгон ашиглана.
ээлж дараатай хөрөнгө оруулалтын арга хэмжээ авна
ҮЙЛДВЭРЛЭЛ, ҮЙЛЧИЛГЭЭ ЯВУУЛАХ ХУУЛЬ ЭРХ ЗҮЙ, ТАТВАРЫН
УЛААНБААТАР 2040 ХӨНГӨЛӨЛТТЭЙ ТААТАЙ ОРЧИН БҮРДҮҮЛЭХ АЖЛЫН ХҮРЭЭНД:

Бодлого боловсруулахад тогтвортой хөгжлийн гол амин сүнс буюу
эдийн засгийн, нийгмийн болон байгаль орчны хэмжээсүүдэд
(хэвтээ уялдаа холбоо) тэнцвэртэй хандлагаар хандахыг шаардаж
байна. Энэ нь салбарын явцуу бодлогоос зайлсхийж, илүү системтэй,
нарийн төвөгтэй харилцаа холбоос (жишээ нь, ус-эрчим хүч-хүнс
гэсэн гинжин холбоо гэх мэт), бүсийн зохицуулалтын харилцан
нөлөөлөл, мөн янз бүрийн бодлогын түвшин дэхь зөрчилдөөнийг
харгалзан зөвшилцөн зохицуулах нэгдсэн арга барил баримтлахыг
шаардаж байна.
Салбар хоорондын бодлогын зорилтууд нь өөр хоорондоо давхцаж,
бие биетэйгээ харилцан үйлчилж байгаа тул нэг зорилтын хүрээнд

121

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ (жишээ нь, орон сууцжуулах) гаргаж буй ахиц дэвшил нь бусад Одоогийн үүссэн нөхцөл байдлаас гарахын тулд Улаанбаатар хот
зорилт (жишээлбэл, ядуурал, агаарын бохирдол, эсвэл эрүүл мэнд) руу чиглэсэн шилжилт хөдөлгөөнийг хаяа дагуул хот суурингуудад
хэрэгжихэд мөн адил нөлөөтэй тул бодлогын уялдаа холбоо чухал тараан байршуулах, тэдгээр хот суурингуудын хөгжлийг, хөгжлийн
үүрэг гүйцэтгэнэ. бодлогоор дэмжинэ. Ингэснээр бүсийн хаяа дагуул хот суурингуудад
үйлдвэр үйлчилгээг хөгжүүлж, хөрөнгө оруулалтыг татах нөхцөлийг
Амжиргааны түвшиний хэлбэлзлэлээс зайлсхийхийн тулд бизнесийн бүрдүүлнэ.
бодит боломжуудыг хөгжүүлэх, ажлын байр, хөдөлмөр эрхлэлтийн
тогтвортой эх үүсвэрийг нэмэгдүүлэх хэрэгтэй байх тул эдийн засгийн МУ-ын Засгийн газар, нийслэл Улаанбаатар хотын хэмжээнд
тогтвортой орчин шаардлагатай. Мөн эдийн засгийн нөхцөл байдлын Улаанбаатар хотын хаяа дагуул хот, суурингуудыг хөгжүүлэх төсөл
өөрчлөлттэй (жишээ нь уналт) уялдуулж хэрэгжүүлэх илүү уян арга хэмжээг боловсруулж, үе шаттайгаар хэрэгжүүлнэ.
хатан нийгмийн механизм шаардлагатай бөгөөд хүн амын бүлгийн
ерөнхий шинж чанарт (тухайлбал хүүхдийн мөнгө) тулгуурлах бус » МУ-ын ЗГ болон НИТХ-с нийслэл хот буюу Улаанбаатарын
харин хөрөнгө мөнгөний чадал чинээ, хэрэгцээнд нь тулгуурлан бүсийн хөгжлийг хариуцсан “Улаанбаатарын бүсийн зөвлөл”-ийг
тогтоосон хүн амын бүлэгт нийгмийн шилжүүлгийг олгох нь зүйтэй. албан ёсоор байгуулах
Үүний тулд орон нутгийн бодлогыг төрийн бодлоготой уялдуулах,
нийслэлийн бодлогыг салбарын бодлоготой уялдах холбоосыг улам » Хаяа дагуул хот тосгодын статусыг хууль эрх зүйн хүрээнд
сайжруулах шаардлага гарч байна. баталгаажуулж, бие дааж хөгжих нөхцөл бололцоог хангах

Хотын хөгжлийн стратегид нэмүү өртөг шингэсэн, өндөр өгөөжтэй » НИТХ -ын шийдвэрээр Улаанбаатар хотын засаг захиргааны
үйлдвэрлэл, үйлчилгээтэй, бизнесийг татахад анхаарч байна. Энэ нь нэгжийн хуваарилалтад өөрчлөлт оруулж, захын хороод буюу
хотын эдийн засгийн ирээдүйн тогтвортой байдлыг хангах, өрсөлдөх хаяа хот тосгод болгон хөгжүүлэх суурингуудыг Улаанбаатар
давуу талыг хөгжүүлэн өргөжүүлэхэд туйлын ач холбогдолтой юм. хотын засаг захиргааны нэгжээс гаргах

Улсын хөрөнгө оруулалт, олон улсын санхүүгийн байгууллага, » Хот тосгодыг хөгжүүлэх хот байгуулалтын бодлогын баримт
гадаад орны зээл тусламж, хувийн бизнесийн хөрөнгө оруулалт, төр бичиг боловсруулах шаардлагатай хөрөнгийг улс, нийслэлийн
болон хувийн хэвшлийн түншлэлийн хүрээнд хотын өмнө тулгарсан төвлөрсөн төсвийн хөрөнгөөр хангалттай санхүүжүүлэх
олон асуудлыг шийдэж байгаа боловч энэ нь өнөөдөр Нийслэл
хотын өмнө тулгарч буй бэрхшээлүүдийг даван туулах, цаашилбал » Хот байгуулалтын зураг төслийг тасралтгүй санхүүжүүлэх
тавигдаж буй тогтвортой хөгжлийн зорилтуудыг хэрэгжүүлэхэд зорилготой “Нийслэлийн хот байгуулалтын сан” -г байгуулж,
чамлалттай байгаа нь тодорхой харагдаж байна. сангийн эх үүсвэрийг бүрдүүлэх, үйл ажиллагааг нь зохицуулсан
хууль эрх зүйн баримт бичиг гаргаж мөрдөх
Хүн амын талаас илүү хэсэг нь амьдарч ажиллаж, улсын эдийн засгийн
хүчин чадал, шинээр бий болж буй нэмүү өртгийн 79.2 хувийг бүтээж » Хаяа дагуул хот тосгодод үйл ажиллагаа явуулах, хөрөнгө
буй Улаанбаатар хотод цаад агуулгаараа өөрийн хэрэгцээ, хөгжлийн оруулж ажлыг байр бий болгож буй иргэн ААН-д татварын
зорилтоо Улсын төсвөөс төдийлөн хамаарахгүйгээр шийдвэрлэх төрөл бүрийн хөнгөлөлттэй нөхцөлүүдийг эрх зүйн хүрээнд бий
нөөц боломжтой. Улаанбаатар хотын төсвийн тэнцвэржилт төдийлөн болгох
сайнгүй, хотын орон нутгийн татварын хууль эрх зүйн орчин
болон бусад нэмэгдэл эх үүсвэрийн асуудлыг хөндөхгүйгээр хотын » Улаанбаатар хотын барилгажилт, хотжилтыг дэмжих нутаг
өмнө тулгарч буй шийдэл нэхсэн асуудлууд, хөгжлийн зорилтыг дэвсгэрийн гадна орших суурьшлуудыг хотын үйлчилгээнээс
хэрэгжүүлэх боломж бага байгаа юм. Улаанбаатар хотод Монгол тасалж хаяа дагуул хот тосгод руу нүүлгэн шилжүүлэх бүхий л
улсын эдийн засгийн үйл ажиллагааны талаас илүү хувь нь явагддаг арга хэмжээг хууль эрх зүйн хүрээнд хийх
ч Монгол улсын татварын орлого бүрдүүлэх төвлөрсөн тогтолцоо нь
Улаанбаатар хот, төвлөрүүлж болох татварын орлогодоо түшиглэн ИННОВАЦИ ТЕХНОЛОГИ ШИНГЭСЭН БҮТЭЭГДЭХҮҮН
төрийн үйлчилгээний хангамжийг бие даан санхүүжүүлэх бололцоог ҮЙЛЧИЛГЭЭГ ЗАХ ЗЭЭЛД НЭВТРҮҮЛЭХ:
хязгаарлаж байна.
» Үйлдвэрлэл технологийн парк бүхий дагуул, хаяа хотын
Тус зорилтын хүрээнд хотын эдийн засаг, нийгэм, байгаль орчин төлөвлөлтийг хэрэгжүүлж эхэлнэ.
зэрэг салбар хоорондын бодлогын тэнцвэртэй байдлыг хангасан,
нэмүү өртөг шингэсэн, өндөр өгөөжтэй үйлдвэрлэл, үйлчилгээтэй, » Багануур, Налайх, Аргалант-Эмээлт, Багахангай дагуул, хаяа
бизнесийг хөгжүүлж татахад түлхүү анхаарсан үр нөлөө бүхий хотуудын хөгжлийг дэмжих үүднээс шинээр ажлын байр
бодлогын баримт бичиг боловсруулж, хэрэгжилтийг хангах замаар бий болгож үйлдвэрлэл, технологийн паркуудын бүтээн
(1) бизнесийн орчны бодит боломжуудыг хөгжүүлж, ажлын байр, байгуулалтыг хийнэ.
хөдөлмөр эрхлэлтийн тогтвортой эх үүсвэрийг нэмэгдүүлэх, (2) хүн
амын хэт төвлөрлөөс үүдэлтэй ядуурал, цахилгаан, эрчим хүч болон » Үйлдвэрлэл технологийн парк бүхий дагуул, хаяа хотууд болох
цэвэр усны хүрэлцээгүй байдал, агаар, хөрсний бохирдол, замын Налайх, Багануур, Багахангай, Аргалант-Эмээлт хотуудад эхний
түгжрэл зэрэг бэрхшээлүүдийг шийдвэрлэх гарцыг тодорхойлж ээлжид оршин суугчдын ая тухтай байдлыг бий болгох үүднээс
асуудлуудыг шийдвэрлэж эхэлсэн байна. нийгмийн дэд бүтэц буюу цэцэрлэг, сургууль, эмнэлгийг барьж
байгуулах ажлуудыг эхлүүлнэ.
122
УЛААНБААТАР 2040

4-2-8 ЗАРИМ ИХ ДЭЭД СУРГУУЛИУДЫГ МЭРГЭЖЛИЙН ЧИГЛЭЛ, Улаанбаатар хотыг нийслэлийн нутаг дэвсгэрт орших хаяа дагуул УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
САЛБАРААР НЬ ХАЯА, ДАГУУЛ ХОТУУДАД ОЮУТНЫ КАМПУС хот суурингуудтай зам тээврийн найдвартай, өндөр хүчин чадалтай
БАЙГУУЛЖ НҮҮЛГЭН ШИЛЖҮҮЛЭХ: сүлжээгээр холбох явдал юм.
Хамгаалалттай аюулгүй тогтвортой хотыг төлөвлөж хөгжүүлэхийн
Улаанбаатар хотын төвлөрлийг сааруулах, хаяа дагуул хот тулд аюулгүй, төлбөрийн чадварт нийцсэн, хүртээмжтэй, ялангуяа
суурингуудыг хөгжүүлэх зорилгоор хотын нутаг дэвсгэрт үйл нийтийн тээврийг өргөжүүлсэн эмэгтэйчүүд, хүүхдүүд хөгжлийн
ажиллагаа явуулж буй зарим их, дээд сургуулиудыг мэргэжлийн бэрхшээлтэй өндөр настангуудад анхаарал хандуулсан байх
чиглэлийг харгалзан салбараар нь Налайх, Багануур, Майдар, шаардлагатай.
Багахангай, Жаргалант-Рашаантын бүс зэрэг хаяа, дагуул хотуудад Хотыг тээвэртэй холбож хөгжүүлснээр улсаас оруулсан хөрөнгө
кампус байгуулж шилжүүлж байршуулна. оруулалтыг эргэн төлөлт, урт хугацааны санхүүгийн тогтвортой
байдлыг хангах юм. Нийслэл Улаанбаатар хотын хөгжлийн 2040 оны
Зураг 2.31 Кампус байгуулах төсөөлөл түвшинд автомашинд суурилсан хотоос нийтийн тээвэрт суурилсан
хот болон хөгжих бодлого баримтална. Нийслэл хотын хувьд
Улаанбаатар хотоос нийт 45 мянган оюутныг эдгээр кампуст тээврийн гол чиглэл нь автобус, төмөр зам, холимог тээвэр байна.
Нийслэл хотын хэмжээнд нийт зорчигч тээвэрлэлтийн 60%-ийг
байршуулна. Оюутны хотхон буюу кампусууд нь хичээлийн байр, нийтийн тээврээр гүйцэтгэх чиглэл баримтална. Юуны түрүүн хаяа
дагуул хот суурингуудыг өөр хооронд нь болон Улаанбаатар хоттой
оюутны дотуур байр, багш нарын орон сууц, хоолны газар, спортын зам тээврийн боловсронгуй сүлжээгээр холбоно.

заал, спорт талбай, ногоон байгууламж, зам талбай, тохижилт бүхий Энэ арга хэмжээний хүрээнд зам тээврийн дэд бүтцийг нийслэл хотын
хэмжээнд хөгжүүлж, одоо ашиглагдаж буй авто замыг өргөтгөн
орчин үеийн барилга-байгууламж бүхий цогцолбор байна. Их дээд шинэчлэх, шинээр авто зам барьж, нийслэл хотын хэмжээнд авто
замын сүлжээг 2040 оны түвшинд 2150.0 км-т хүргэнэ.
сургуулиудыг дараах чиглэлээр байршуулна.
Нийтийн тээврээр зорчигчдын тоог давхардсан тоогоор 300,5 сая-д
Үүнд: хүргэж, тээврийн хэрэгслийн тоог 15,0 мянга хүртэл нэгжид хүргэнэ.
» Уул-уурхайн чиглэл Улс, нийслэлийн зүгээс тээврийг хөгжүүлэхийн хөгжүүлэх бодлогын
- Багануур баримт бичиг боловсруулж, нийтийн тээврийн парк шинэчлэлд
оруулах хөрөнгө оруулалтыг тогтмол нэмэгдүүлж, багтаамж ихтэй
» Барилга-барилгын материал - Налайх нийтийн тээврийг нэвтрүүлэх арга хэмжээ авна. Нийтийн тээрийн
менежментийг боловсронгуй болгон хөгжүүлэх бөгөөд тухайн
» Аялал жуулчлал - Майдар салбарт оруулах хувийн хэвшлийн сонирхол, хөрөнгө оруулалтыг
нэмэгдүүлэх бодлого баримтална.
» Батлан хамгаалах Хууль эрх зүй - Багахангай
4-3-1. ХАЯА, ДАГУУЛ ХОТ СУУРИНГУУДЫГ УЛААНБААТАР ХОТТОЙ
» Хөдөө аж ахуй - Жаргалант-Рашаант ХОЛБОСОН ЗАМ ТЭЭВРИЙН СҮЛЖЭЭГ ХӨГЖҮҮЛЭХ

4-3. ХОТЫН ГАДНА ТЭЭВЭР, ЛОГИСТИКИЙГ ХӨГЖҮҮЛЭХ: Нийслэл Улаанбаатар хотын 2040 он хүртэлх хөгжлийн ерөнхий
төлөвлөгөөг боловсруулж, батлагдсаны дараа нийслэл хотын
Тээврийн гол сүлжээ нь аливаа хотын орон зайн төлөвшлийг хэмжээнд зам тээврийн хөгжлийн мастер төлөвлөгөөг боловсруулж,
тодорхойлохын зэрэгцээ газар ашиглалтын төлөв, нийгэм эдийн үе шаттайгаар хэрэгжүүлэх арга хэмжээ авна. Мастер төлөвлөгөө нь
засгийн үйл ажиллагаа, улмаар байгаль орчны төлөв байдалд ямар авто зам, төмөр зам, нийтийн зорчигч, логистик гэсэн чиглэлүүдээр
нэг хэлбэрээр нөлөөлдөг. Хүн ам нь өсөн нэмэгдэж буй нийслэл нарийвчлагдан боловсруулагдана.
Улаанбаатар хотын хувьд тээврийн гол сүлжээг газар ашиглалт, Мастер төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөөнд
хот төлөвлөлттэй цогц уялдаатай байгуулахын тулд төлөвлөлтийг хөрөнгө оруулалтын арга хэмжээний төлөвлөгөөг боловсруулж,
тогтвортой өсөлтийг дэмжихүйц нийтийн хэрэгцээний хязгаарлагдмал хэрэгжүүлэх төсөл хөтөлбөрүүдийн эрэмбэ дарааллыг нарийвчлан
орон зайг дээд зэргийн үр ашигтай ашиглах байдлаар төлөвлөх нь тогтоож, хөрөнгийн эх үүсвэрүүдийг тодорхойлж,тогтоосон байна.
нэн тэргүүний асуудал болж байна.
4-3-2. ОЛОН ТӨРЛИЙН ТЭЭВРИЙГ ТЭНЦВЭРТЭЙ ХӨГЖҮҮЛЭХ
Нийслэл хотыг Монгол орны өнцөг бүрт, дэлхийн зах зээлд хүрэх зам
тээврийн сүлжээгээр найдвартай холбох нь чухал ач холбогдолтой Нийслэл хотын гадна тээвэр нь агаарын болон төмөр зам, авто
бөгөөд хөгжлийн 2040 оны түвшинд өсөн нэмэгдэх хэрэгцээг хангах тээвэр гэсэн одоогийн 3 төрлийг хэвээр хадгалж цаашид улам
зам тээврийн дэд бүтцийг жигд тэнцвэртэй хөгжүүлэх бодлого боловсронгуй болон шинэчлэгдэн хөгжинө.
баримтална. Нийслэлийн нутаг дэвсгэрт суурьшлын тэнцвэргүй төвлөрлийг
Дагуул хот, тосгодтой, хүн амын нутагшил, суурьшлын зохистой зогсоож бууруулахын тулд хаяа дагуул хот суурингуудыг Улаанбаатар
харилцаанд суурилсан хотын хөгжлийг дэмжсэн гадна зам тээврийн хоттой холбосон зам тээврийн сүлжээг боловсронгуй болгон
оновчтой сүлжээг байгуулах хөгжүүлнэ. Газар нутгийн онцлог /З-н хэсэг нутаг дэвсгэрээс бүрддэг/
Хаяа дагуул хот, суурингуудыг Улаанбаатар хоттой холбосон зам
тээврийн сүлжээг хөгжүүлэх: 123
Хаяа дагуул хот суурингуудын хөгжлийг дэмжих нэг гол асуудал бол

УЛААНБААТАР 2040

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ байдлыг харгалзан зам тээврийн сүлжээг цаашид боловсронгуй Зураг 2.32 Бүсийн нийтийн тээвэр
болгон хөгжүүлэх ба төлөвлөлтийн хугацаанд /2040 оны түвшинд/
нийслэлийн нутаг дэвсгэрт авто болон төмөр замын тээврээр ачаа, АВТО ТЭЭВЭР:
зорчигч урсгалыг гүйцэтгэнэ. Нийслэлийн таталцал нөлөөллийн бүсийн төвшинд бичил бүсүүдийн
тулгуур төвүүд, Улаанбаатар хотын хаяа дагуул хот суурингуудыг
Юун түрүүнд төлөвлөгдөж буй нийслэлийн нутаг дэвсгэрээр дайран Улаанбаатар хоттой холбосон зам тээврийн сүлжээг шинэчлэн
өнгөрөх Азийн хурдны зам /АН-3/ -г барьж ашиглалтад оруулснаар сайжруулж, боловсронгуй болгон хүртээмж, хүчин чадлыг нь
олон улсын зорчигч, ачаа тээврийн урсгал/ Улаанбаатар хотоор нэмэгдүүлж хөгжүүлнэ. Нийслэлийн хэмжээнд авто замын сүлжээ
дайруулан гаргахгүйгээр/- ыг нэмэгдүүлэх, нийслэлийн авто замын нь хэвтээ, босоо, цагираг гэсэн 3-н тэнхлэгээс бүрдсэн сүлжээний
сүлжээний нэг хэсэг болгон хөгжүүлэх боломжтой болно. цогц систем байх ба одоо байгаа болон шинээр байгуулагдах авто
Одоогийн ашиглагдаж буй зам тээврийн сүлжээний дэд бүтцийг замаас бүрдэнэ.
хэвээр хадгалж, шинэчлэн сайжруулан хүчин чадлыг нэмэгдүүлснээр
нийслэл хотын хэмжээнд ачаа, зорчигч урсгалыг нэмэгдүүлнэ. ДАГУУЛ, ХАЯА ХОТ ТОЛГОДЫГ ХОЛБОСОН ХУРДНЫ ТОЙРОГ
ЗАМ БАРЬЖ БАЙГУУЛНА.
Хүснэгт 2.4 Хаяа, дагуул хот, суурингийн автозамын сүлжээний
урт Зураг 2.33 Бүсийн авто замын сүлжээ.

Хаяа, дагуул хот тосгод, алслагдсан Замын урт, км
дүүргийн нэр
Гацуурт 20.0
Хонхор 24.0
Налайх 35.0
Багахангай 82.0
Багануур 13.0
Зуунмод (Төв аймгийн төв) 45.0
Өлзийт 25.0
Туул-Шувуу 38.0
Био-Сонгино 22.0
Аргалант-Эмээлт 27.0
361-н гарам 35.0
Рашаант 45.0
Жаргалант 53.0
Тэрэлж 63.0

Улаанбаатар хотын гадна зам тээврийн сүлжээг хөгжүүлснээр хаяа
дагуул хот суурингууд хөгжин, оршин суугчдын тоо нэмэгдэж,
зорчилтын хугацаа буурч, хурд нэмэгдэх бөгөөд Улаанбаатар хотын
доторх хүн амын хэт төвлөрөл буурна.
Нийслэл хот нь хэвтээ тэнхлэгийн баруун-зүүн аймгийн, босоо
тэнхлэгийн Алтанбулаг–Замын-Үүдийг холбосон улсын чанартай
авто замууд, шинээр төлөвлөгдөх цагираг зам дагуу хөгжинө.
Нийслэлийн авто замын сүлжээ нь одоогийн 470.0 мянган га нутаг
дэвсгэрт улсын чанартай замаар хаяа, дагуул хот суурингуудыг
холбоно.
Дагуул хаяа, хот тосгодыг Улаанбаатар хоттой холбосон авто замын
сүлжээг сайжруулан өргөтгөл, шинэчлэлт хийнэ.

124 УЛААНБААТАР 2040

Босоо тэнхлэг: Улаанбаатар хотын баруун талаар Алтанбулаг- одоогийнхоос /900,0 мян. зорч/жил /3 дахин нэмэгдэж жилд 3,00 УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
Замын-Үүд чиглэлийн олон улсын чанартай хурдны зам /шинээр сая зорчигч хүлээн авах хүчин чадалтай болно. Уг нисэх онгоцны
баригдах/ Алтан булаг-Чойр- Замын-Үүд чиглэлийн улсын чанартай/ буудлын хүчин чадал 2040 он хүртэл Монгол улсын хэрэгцээг бүрэн
одоо байгаа, өргөтгөл шинэчлэлт хийх/ авто замууд байна. хангах тул шинээр нисэх буудал барих шаардлагагүй гэж үзэж
Жаргалант- Рашаант-361-н гарам-Аргалант-Эмээлт- Туул-Өлзийт- байна.”Хөшигийн хөндий”-н олон улсын нисэх буудлыг түшиглэн
Шинэ Зуунмод /Аэросити/ чиглэлд том оврын автобусны үйлчилгээ Шинэ Зуунмод /Аэросити/ хот -ыг шинээр барьж байгуулах бөгөөд
байх бөгөөд чиглэлийн урт 146,5 км байна. аялал жуулчлал, логистик хөгжүүлнэ. Тус хот нь төмөр зам, агаарын
тээвэр, авто тээврийн зангилаа, аялал жуулчлал, бизнес төвлөрсөн
Хэвтээ тэнхлэг: Улаанбаатар хот дундуур хөндлөн гарах, баруун-зүүн хуурай боомт болно.“Чингисхаан” нисэх буудлыг дотоодын зорчигч
аймгуудыг холбосон АН-2 байх бөгөөд засвар шинэчлэлт нэвтрүүлэх тээврийн болон бага оврын агаарын тээврийн үйлчилгээ үзүүлэх
хүчин чадлыг нь нэмэгдүүлнэ. зорилгоор ашиглана.
Хүй 7-н худаг-Улаанбаатар-Хонхор-Налайх- Багануурын чиглэлд
том оврын автобусны үйлчилгээ байх ба чиглэлийн урт 206,8 км 4-3-3. ТЭЭВРИЙН СҮЛЖЭЭНИЙ ЗАНГИЛААГ ТҮШИГЛЭЖ ТЭЭВЭР
байна. ЛОГИСТИКИЙГ ХӨГЖҮҮЛЭХ

Цагираг зам: Босоо, хөндлөн тэнхлэгүүдийг холбосон тойруу /2 Монгол улсад тээврийн дэд салбар бүрийн (автозам, авто тээврийн
ширх./ авто замуудыг шинээр болон одоо байгаа авто замуудыг үйлчилгээ /зорчигч болон ачаа тээвэр/, төмөр зам, иргэний агаарын
өргөтгөл шинэчлэл хийх замаар байгуулна. Улаанбаатар хотыг тээвэр, хотын тээвэр болон усан замын тээвэр) үйл ажиллагааг
тойрсон цагираг замыг хотын хойд, урд хэсгүүдээр шинээр, дагуул нэг нэгнээс нь салангид удирдан зохион байгуулж байгаа бөгөөд
хот суурингуудыг Улаанбаатар хоттой холбосон автозамын сүлжээг тээврийн төрөл тус бүрт мастер төлөвлөгөө гарган ажиллаж байна.
сайжруулан шинэчилж, хүчин чадлыг нь нэмэгдүүлэх бөгөөд Харин системийн үйл ажиллагааг бүхэлд нь уялдуулан холбоход
хотын баруун хэсгээр шинээр Азийн хурдны зам /АН-3/ -г хотыг төр засгаас анхаарал хандуулахгүй байна. Харин төмөр замын ачаа
дайруулалгүйгээр Богд уулын урд талаар гаргаж шинэ нисэх онгоцны болон зорчигч тээврийн үйлчилгээ үр дүнтэй уялдсан болно. Төмөр
буудлыг дайруулан Замын-Үүд чиглэлд байгуулна. Хаяа дагуул хот зам, автозамыг хослуулсан (хаалганаас хаалга хүртэл үйлчлэх гэх
суурингуудын доторх гудамж замын сүлжээг шинээр болон шинэчлэн мэт) үйлчилгээний үр ашгийг дээшлүүлэх талаар ямарч зүйл одоогоор
сайжруулж хүчин чадлыг нь нэмэгдүүлнэ. Дамжин өнгөрөх ачаа хийгдэхгүй байна, Ачаа тээврийн хувьд ийм хосолмол үйлчилгээ үр
тээврийн урсгалыг Улаанбаатар хот дундуур гаргахгүйгээр шинээр дүнтэй байдаг. Тээврийн бүхий л төрлүүдээр харилцан уялдаатай
цагираг шугамыг байгуулах бөгөөд 2040 оны түвшинд нийслэлийн тээврийн үйлчилгээ гүйцэтгэхэд логистик болон дистрибютер төвийн
хэмжээнд боловсронгуй хучилттай авто замын сүлжээг 2150 км үүрэг роль чухал байдаг.
болгож одоогийнхоос /1050,0 км/ 2 дахин нэмэгдүүлнэ.
Богдхан уулыг тойрсон Улаанбаатар- Хонгор-Налайх-Майдар хот- Тээврийн бүх салбарыг хамрах гол зорилтуудад холимог тээврийн
Зуунмод- Шинэ Зуунмод /Аэросити/-Улаанбаатар чиглэлд хөнгөн терминал ба логистикийн төвүүдийг байгуулах болон транзит
галт тэрэг /LRT/том оврын автобусны хос чиглэл байх бөгөөд хөдөлгөөнийг зорчуулах Монгол улсын тээврийн дэд бүтцийн хүчин
чиглэлийн урт 118,0 км байна. чадлыг нэмэгдүүлэх зэрэг багтана. Тээврийн бүх төрлүүд харилцан
уялдаатай байснаар холимог тээврийн хөгжил бодитой болох тул
ТӨМӨР ЗАМЫН ТЭЭВЭР: дараах бодлого баримтална.
Үүнд:
Улаанбаатар хотын дундуур гарах төмөр замын ачааллыг бууруулах
зорилгоор ачаа тээвэрлэлтийг Улаанбаатар хотын баруун, Богдхан » Ачаа тээврийн логистикийн төвүүдийг барьж байгуулах
уулын урд талаар төмөр замын Мандал, Багахангай өртөөнүүдийг
холбосон 170,0 км урт шинэ төмөр зам барьж байгуулна. Монгол » Хотын төв, дэд төвүүдийг түшиглэн түгээлтийн төв байгуулах
-Орос-Хятад 3-н улсын эдийн засгийн коридорын дагуу төмөр замын
ачаа эргэлтийг 80-100 сая тонн болгох зорилтын хүрээнд замын » Хүнд даацын том оврын тээврээр ачаа тээвэрлэлт хийх
нэвтрүүлэх чадварыг нэмэгдүүлэх /хос зам тавьж, цахилгаанжуулах нөхцөлийг бүрдүүлэх зэрэг болно.
зэрэг/ төмөр замын дэд бүтцийг хөгжүүлнэ. Хотын дундуур гарах
замын дэд бүтцийг хот хоорондын болон хотын доторх багтаамж АЧАА ТЭЭВЭР:
ихтэй нийтийн тээвэр/цахилгаан галт тэрэг/-ийн үйлчилгээнд
ашиглана. Хот хоорондын ачаа тээвэрлэлтийг Улаанбаатар хотын гадна
Төмөр замын дагуух томоохон өртөөнүүдийг үе шаттайгаар шинэчлэх байрших Аргалант-Эмээлт, Шинэ Зуунмод /Аэросити/, Налайхын
бөгөөд Улаанбаатар хотын доторх Төв вокзал, Амгалан, Толгойт логистикийн нэгдсэн төвүүдээс хөдөө, орон нутаг руу, хотын доторх
өртөөнүүдийг өргөтгөн шинэчлэн, орчин үеийн зорчигч тээврийн түгээлтийн төвүүд рүү болон томоохон хэрэглэгч, үйлдвэрлэгч рүү
терминал болгож хөгжүүлнэ. чиглэсэн маршрутын дагуу ачаа тээврийн үйл ажиллагаа явагдах
бөгөөд хүнд даацын тээврийн хэрэгсэл зорчих зориулалттай тусгай
АГААРЫН ТЭЭВЭР: замыг байгуулна. Тусгай зам нь гол трассын дагуу авто замын нэг
эгнээг 4,00 м-н өргөнтэй байх бөгөөд хүчитгэсэн суурьтай байна.
Улаанбаатар хотын 2040 оны хөгжлийн чиг хандлагаар аялал 2040 оны Улаанбаатар хотод нийт 210,0км /УБЕТ 2020/2030-172,0
жуулчлалын хот болгохоор зорьж байгаа тул агаарын тээврийг км/ урт ачаа тээврийн зориулалт бүхий тусгай авто зам барьж
хөгжүүлж, зорчигчдын тоог нэмэгдүүлнэ. Хөшигийн хөндий шинэ байгуулна. Аюултай, хортой, тээвэрлэлт, хадгалалтын онцгой горим
нисэх онгоцны буудал байгуулснаар зорчигч хүлээн авах хүчин чадал шаардах, бараа бүтээгдэхүүнийг хүн амын төвлөрлөөс зайдуу,
аюулгүй ажиллагааны шаардлага, технологийн дагуу тээвэрлэх
УЛААНБААТАР 2040
125

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ нөхцөлийг бүрдүүлнэ. Зураг 2.34 Логистикийн төв
Ачаа тээврийн үйл ажиллагаа эрхлэгч байгууллага, ААН –д нь
төлөвлөж буй түгээлтийн төвүүдтэй хамт, зориулалтын тээврийн Н эгдсэн логистикийн төвүүдээс ирэх бараа материалыг хүлээн авч
хэрэгсэл, тэдгээрийг хадгалах агуулах, барилга байгууламжтай хотын дотор бөөний болон жижиглэнгийн худалдаа, үйлдвэр аж
байна. ахуйн газруудад түгээлт хийх зориулалт бүхий нэгдсэн түгээлтийн
Улаанбаатар хотын нутагт ачаа тээврийн үйл ажиллагааг оройн /дистрибьютр/ 9 -н төвүүдийг шинээр төлөвлөж буй хотын дэд төв,
22,00 цагаас өглөөний 06,00 цаг –н хооронд гүйцэтгэдэг болно. олон нийтийн төвүүдэд үйлчилгээний радиусыг харгалзан байгуулна.

Нийслэл хотод 3 логистик төв, 9 дистрибютер төв, 3 төрөлжсөн » Хотын барилгажилтыг дэмжих бүсэд дэд төвүүдийг түшиглэн
агуулах барьж байгуулах нь оновчтой болох юм. Логистик төвийг түгээлтийн төвүүдийг байгуулах
ачаа урсгал, ачаа үүсгэгч цэгээс хамааруулан Аргалант-Эмээлт,
Хөшигийн хөндий, Налайх-д тус тус байгуулна. Логистик төвийг » Ачаа тээврийн логистикийн төвүүдийг барьж байгуулах
барих газрыг тодорхойлох, хувилбаруудад үнэлгээ өгөхийн тулд
тухайн байгууламжийн ерөнхий тодорхойлолтыг тогтоосон. » Хотын төв, дэд төвүүдийг түшиглэн түгээлтийн төв байгуулах

Үүнд: » Хүнд даацын том оврын тээврээр ачаа тээвэрлэлт хийх
» Логистикийн төв нь Гаалийн бүрдүүлэлт хийх, Хорио цээрийн нөхцөлийг бүрдүүлэх
хяналт хийхэд хангалттай том талбайтай байх
» Энэ нь гаалийн бүрдүүлэлт, тээвэр зуучлал, агуулах, ачаа » Ачаа тээврийн логистикийн төвүүдийг барьж байгуулах ба
барааг савлах, баглах, шошгожуулах, ялгах, дугаарлах зэрэг хотын дэд төвүүдийг түшиглэн түгээлтийн төв байгуулах,
логистикийн үйл ажиллагаатай холбоотой ажилбарыг зохион логистикийн төвөөс түгээлтийн төв рүү хотын захын гол
байгуулах, холимог тээврийн чингэлгийн боловсруулалт / замуудаар хүнд даацын том оврын тээврээр тээвэрлэлт хийх
чингэлгийг ачих, буулгах, зөөх, дүүргэх, суллах/ хийхэд нөхцөлийг бүрдүүлэх.
хангалттай талбайтай байх ёстой
» Ц ахилгаан хэрэгсэл, хувцас, махан бүтээгдэхүүн зэргийг дахин ДИСТРИБЬЮТЕР ТӨВ
савлах, угсрах зэрэг нэмүү өртөг шингэсэн хөнгөн үйлдвэрлэл
хөгжүүлэхэд байгууламжийн дотор болон хажууд хангалттай Орон зай, хэрэглэгчийн болон үйлдвэрлэгчийн зах зээлийн
байр талбайтай байх өнөөгийн төлөв байдал, төлөвлөлтийн ерөнхий үзэл баримтлал /
» З охих хашаа, хамгаалалт бүхий хаалттай байгууламж бий концепц/-ийн шийдэлд тулгуурлан, хүн ам, үйлчилгээний төвлөрөл
болгоход тохиромжтой байх ихтэй байршлуудад хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөний шатанд
» Хотын төвд аль болохоор ойр байх нарийвчилсан судалгааг үндэслэн, байршлыг оновчтой тогтооно.
» Т өмөр замтай болон авто замтай холбогдсон байх Дистрибютер төв нь үйлдвэрлэлийн цэгээс хэрэглэгчийн эсвэл
» Ц аашид өргөтгөх боломж бүхий газар талбайтай байх худалдааны цэг хүртэл бараа бүтээгдэхүүнийг аваачих чиглэлтэй
» Байгаль орчинд нөхөж баршгүй сөрөг нөлөөлөл үзүүлэхгүй байна.
байхын зэрэгцээ аль болох газрыг зохистой ашиглах болон Үүнд:
шилжин суурьшилт багатай байх
• З ахиалга авах,
Шинээр төлөвлөж буй логистикийн төвүүдэд төмөр зам, авто • Хадгалалт, тээвэрлэлт багтдаг.
болон агаарын тээврээр нийлүүлэлт хийгдсэн бараа, түүхий эдэд
боловсруулалт хийж, хөдөө орон нутаг, томоохон үйлдвэр аж УЛААНБААТАР 2040
ахуйн газар, Улаанбаатар хотод байрлах түгээлтийн төвүүдэд, бараа
бүтээгдэхүүн, түүхий эдийн түгээлтийг зориулалтын авто тээврийн
хэрэгслээр гүйцэтгэх юм.

Логистикийн нэгдсэн төвүүд нь ачаа барааг ачиж буулгах, шилжүүлэн
ачих тоног төхөөрөмжүүдтэй байхаас гадна бараа материал хадгалах
зориулалтын томоохон агуулахууд, саравч, задгай талбай, авто
зогсоолууд, оффиссын барилга, байгууламжтай, цахим системээр
холбогдоно.

126

• Дистрибьютер нь бүтээгдэхүүний урсгалыг хамгийн бага Ачаа тээвэр логистикийн үйл ажиллагаа хөгжихийн зэрэгцээ одоо УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
зардлаар зохицуулах, хэрэглэгчийн хүлээлт, хэрэгцээ үйл ажиллагаа явуулж буй үйлчилгээний стандарт, шаардлага
шаардлагыг хангахад чиглэгдэнэ. хангахгүй төвүүдийг үе шаттайгаар хаах арга хэмжээ авна.

• З өвхөн урт хугацааны уламжлалт хадгалалтын систем Зураг 2.36 Бөөний агуулахын схем
бус Н эмүү өртөг шингэсэн олон үйл ажиллагааг бий
болгодог 4-4. УЛААНБААТАР ХОТЫН ОДООГИЙН ХЭВ МАЯГИЙГ
ХАДГАЛСАН, ОНОВЧТОЙ ОРОН ЗАЙН БҮТЭЦТЭЙ, ОЛОН ТӨВТ
• Кросс Доккинг ЦОМХОН ХОТ БОЛОХ ЗОРИЛТЫН ХҮРЭЭНД
• Электрон худалдааны үйл ажиллагаа
• Дистрибютерийн харилцаа холбоонд хурд, үр ашигтай Улаанбаатар хот нь газар зүйн байдал, газрын гадаргын өвөрмөц
хэв маягийг хадгалсан, Туул голын хөндий даган сунаж тогтсон, нэг
зохицуулалт 2-уулаа чухал. төвтэй шугаман хот билээ. Улаанбаатар хотын 2040 оны хөгжлийн
• Г ар ажиллагааг аль болох бага байх, тоног төхөөрөмжийг үзэл баримтлал /концепц/ нь хотын орон зайн бүтцийн одоогийн
хэв маягийг хэвээр хадгалж, сайжруулан шинэчлэн, дахин төлөвлөж
сайжруулах, нөөцийг багасгах зэрэг давуу талуудтай хөгжүүлснээр нэг төв хотоос олон төвт цомхон, шугаман хот болон
хөгжинө.
Нийлүүлэлтийн гинжин хэлхээ дэх дистрибьютерийн үүрэг нь: Хотын хөгжлийн 2040 оны түвшинд олон төвт хотын тогтолцоог
бүрэн утгаар нь нэвтрүүлнэ. Энэ нь хотын нутаг дэвсгэрт бий болсон
• Эрэлт, нийлүүлэлтийг тэнцвэржүүлэх үүднээс нөөц суурьшлын жигд биш нягтрал, зүй бус төвлөрлийг задалж, хотын
хуримтлуулах тэнцвэртэй хөгжлийг хангаж, оршин суугчдын амьдралын орчинг
сайжруулснаар илэрхийлэгдэнэ.
• Тодорхойгүй байдлаас сэргийлэх зорилгоор нөөцийг Үүнд:
хадгалах
» Хотын нутаг дэвсгэрийн хяналтгүй тэлэлтийг хязгаарлах
• Бүтээгдэхүүнийг зах зээлд ойрхон байлгах » Олон төвт хотын тогтолцоонд шилжих
• Их хэмжээний худалдан авалтад хямдрал авах боломжтой » Оновчтой орон зайн бүтэцтэй хот болгох
• Үйлдвэрлэлийн шаардлагад дэмжлэг болох /Support » Хот байгуулалтын үйл ажиллагааг оновчтой хөгжүүлэх
» Хот байгуулалтын бүсчлэлийн тогтолцоог нэвтрүүлж хөгжүүлэх
production requirements/. » Нийтийн тээврийн тэнхлэгт тулгуурласан хөгжлийн загвар
• Тээврийн хувьд хэмнэлттэй байх
/ТОD-Transit оriented development / төлөвлөж үе шаттай
Зураг 2.35 Дистрибьютер төвийн үндсэн үйл ажиллагаа хэрэгжүүлэх
» Өндөр технологийн үйлдвэрүүдийг нутагшуулж, ажлын байр
4-3-4. ХҮНСНИЙ ТӨРӨЛЖСӨН ТОМООХОН АГУУЛАХЫН АЖ АХУЙГ нэмэгдүүлж дэлхийн зах зээлд өрсөлдөх боломжтой эдийн
БАЙГУУЛАХ засгийн чөлөөт бүсийг байгуулах ажлыг эхлүүлэх

Нийслэл хотын хэмжээнд хүнсний бүтээгдэхүүний төрөлжсөн 127
бөөний агуулахууд хотын 3-н хэсэгт байгуулна. Бөөний агуулахууд
нь зориулалтын дагуу төхөөрөмжлөгдсөн, олон улсын стандарт
шаардлагыг хангасан байна. Бөөний агуулахуудаас хэрэглэгчид рүү
түүхий эд, бүтээгдэхүүний таталтыг зориулалтын тээврийн хэрэгслээр,
хатуу хучилттай авто замаар гүйцэтгэнэ.
Мах, дайвар бүтээгдэхүүний төрөлжсөн агуулахыг Багахангай,
Налайхад, хүнсний ногоо, үр тарианы төрөлжсөн агуулахыг Эмээлтэд
байршуулахаар төлөвлөж байна.

УЛААНБААТАР 2040

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ Зураг 2.37 Улаанбаатар хотын орон зайн бүтэц ТӨЛӨВЛӨЛТИЙН БҮС:

Улаанбаатар хотын хотжилтыг дэмжих нутаг дэвсгэр буюу
барилгажилтын хязгаарт “УБЕТ-2020/2030” -д тусгагдсан
төлөвлөлтийн бүсийн тогтолцоог хэвээр хадгалж мөрдүүлэх бөгөөд
харин тоог цөөрүүлж, 7-н бүс болгон хувааж хил хязгаарыг тодотгож
хөгжүүлнэ. Бүс болгон өөрийн төвүүдтэй байна. Үүнд:

• Төвийн бүс
• Зүүн бүс
• Баруун бүс
• Баруун өмнөд бүс
• Баруун хойд бүс
• Хойд бүс
• Шинэ бүс

Зураг 2.38 Төлөвлөлтийн бүс

4-4-1. ХОТЫН НУТАГ ДЭВСГЭРИЙН ХЯНАЛТГҮЙ ТЭЛЭЛТИЙГ Төвийн áүс – Хотын түүхэн хэсэг, засаг захиргаа, санхүү
ХЯЗГААРЛАХ бизнесийн төв байрлах дунд, олон давхар, олон нийт, орон сууцны
зориулалттай барилгажилттай хорооллуудаас бүрдэх хотын хуучин
Аливаа хотуудын нутаг дэвсгэрийн газар ашиглалтыг сайжруулах, төв, сэргээн засварлаж, дахин төлөвлөж сайжруулан хөгжүүлэх
оновчтой болгох, хяналтгүй тэлэлтийг хязгаарлах үндсэн арга голлох суурьшлын бүс байна.
хэрэгсэл нь хотжилтыг дэмжих нутаг дэвсгэр буюу хотын хилийн
цэсийг тогтоох явдал билээ. Зүүн áүс - Хотын дэд төв, өндөр технологийн үйлдвэр, оюуны төв
байрлах орон сууц, олон нийтийн болон байгаль орчинд сөрөг
У лаанбаатар хотын оршин суугчдын амьдралын орчинг сайжруулж, нөлөөгүй үйлдвэрийн зориулалттай хорооллуудаас бүрдэх дахин
байгаль орчинд ээлтэй ногоон хот болох зорилтын хүрээнд төлөвлөж хөгжүүлэх хэсэг голлох холимог бүс байна.
байгалийн задгай орон зайг нэмэгдүүлэх шаардлагатай гэж үзэж
байна. Иймд өнөөгийн мөрдөгдөж буй нутаг дэвсгэрийн хэмжээг Баруун áүс - Хотын дэд төв байрлах үйлдвэр, олон нийт, орон сууцны
“УБЕТ-2020/2030”-д тодорхойлогдсон 35206 га талбайг 11084,0 хорооллуудаас бүрдэх, нам,дунд, өндөр давхар барилгажилттай,
га -р нэмэгдүүлж 46290,0 га болгож нэмэгдүүлнэ. Шинээр нэмэгдэх дахин төлөвлөж хөгжүүлэх үйлдвэрлэлийн холимог бүс байна.
нутаг дэвсгэрийг хотын ландшафт амралт зугаалгын задгай ногоон
орон зай болгон ашиглана. Барилгажих нутаг дэвсгэр буюу Баруун өмнөд áүс - Олон улсын бизнесийн болон засаг
хотжилтыг дэмжих нутаг дэвсгэрийг одоогийн түвшинд /35206,0 га/ захиргааны төв бүхий хотын шинэ төв байрлах олон нийт, орон
хэвээр хадгална. сууцны барилгажилттай хорооллуудаас бүрдэх шинээр болон дахин
Улаанбаатар хотын хувьд оновчтой орон зайн бүтэц нь оршин төлөвлөж барилгажуулах голлох суурьшлын шинэ бүс байна.
суугчдын амьдралын орчинг сайжруулах үндсэн нөхцөл болно.
Баруун хойд áүс - Хотын дэд төв байрлах гэр сууц болон дунд, нам
Хотын хөгжлийн 2040 оны түвшинд Улаанбаатар хотын 46290,0 давхар барилгажилттай, олон нийт, орон сууцны хорооллуудтай,
га нутаг дэвсгэрт 1600 мянган хүн байнга оршин сууна. Хүн амын сайжруулсан болон дахин төлөвлөж хөгжүүлэх тохилог гэр сууцны
суурьшлын дундаж нягтрал 34,6 хүн/га байх бөгөөд суурьшлын хорооллын бүс байна.
төрөл, байршлаас хамаарч суурьшлын нягтрал харилцан адилгүй
байна. УЛААНБААТАР 2040


128

Хойд áүс - Хотын дэд төв байрлах гэр сууц болон дунд, нам Улаанбаатар хотын хүн амын төвлөрлийг жигд тараан байршуулах УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
давхар барилгажилттай, олон нийт,орон сууцны хорооллуудтай, зорилгоор нэг төвөөс олон төвт хот болох тогтолцоонд шилжиж, гэр
сайжруулсан болон дахин төлөвлөж хөгжүүлэх тохилог гэр сууцны хорооллын амьдралын орчинг сайжруулах үүднээс гэр хорооллын
хорооллын бүс байна. бүсүүдэд олон нийтийн төв, инженерийн хэсэгчилсэн болон бие
даасан эх үүсвэрүүдийг байгуулж, сайжруулсан сууцны хороолол
Шинэ áүс - Хотын дэд төв байрлах дунд, нам давхрын болгон хөгжүүлж, хүн амын амьдралын хэв маягт тохирсон спорт,
барилгажилттай олон нийт, орон сууц, үйлдвэрийн хорооллууд олон нийт, ажил хэрэг бизнесийн төвүүдийг шинээр бий болгож,
болон гэр сууцны хорооллуудтай, шинээр болон дахин төлөвлөж хотын ногоон байгууламж, ногоон бүсүүдийг нэмэгдүүлэн, голын
хөгжүүлэх, амьдралын орчинг сайжруулсан холимог бүс байна. хөндийн тохижилтыг сайжруулсан эрүүл аюулгүй ногоон хот болно.
Төлөвлөлтийн бүсүүдийг хотын гол гудамж замын дагуу ногоон Хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалтыг татах, хотын нутаг дэвсгэрийн
байгууламж бүхий коридороор зааглана. хэмжээнд 2040 оны түвшинд 24200 га буюу 242,0 км2 нутаг дэвсгэрт
хотжилтын үйл явагдана.
ТӨЛӨВЛӨЛТИЙН НЭГЖ ТАЛБАР Төлөвлөлтийн хугацаанд Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрт төвлөрсөн
инженерийн дэд бүтцийн хангамжтай барилгажсан, хэсэгчилсэн
» Төлөвлөлтийн бүсүүд нь орон сууц олон нийт, гэр сууцны болон бие даасан инженерийн дэд бүтцийн хангамжтай гэр сууцны
хороолол, үйлдвэрийн гэсэн үндсэн 3 үүрэг зориулалт бүхий хороолол бүхий суурьшлын хоёр төрөл хэвээр хадгалагдана.
орон сууц олон нийтийн-62, гэр сууцны-43, үйлдвэр-12 нийт 117 Хотжилтыг дэмжих бүсийг одоогийн 35206,0 га-д хэвээр хадгалах
нэгж талбаруудад хуваагдана. бөгөөд барилгажилтыг дэмжиж, гэр сууцны хорооллын хэмжээг үе
шаттай бууруулснаар хотын оршин суугчдын амьдралын орчинг
» Х отын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөний хэрэгжилтийг хангах, сайжруулна.
хот байгуулалтын үйл ажиллагаанд аль болох олон хөрөнгө
оруулагчдыг татах зорилгоор төлөвлөлтийн нэгж талбаруудын 4-4-2. ОЛОН ТӨВТ ХОТЫН ТОГТОЛЦООНД ШИЛЖИХ
хэмжээг багасгаж тоог олшруулсан болно. Энэ нь хөрөнгө
оруулагчдын хариуцлагыг нэмэгдүүлэх бөгөөд нэгж талбаруудын Улаанбаатар хотын доторх зүй бус төвлөрлийг задалж, олон төвт
хилийн цэсийг тодорхой болгох юм. Нэгж хорооллуудын хотын тогтолцоог нэвтрүүлэх зорилгоор:
гудамж замын сүлжээний төлөвлөлтийг одоо байгаа хотын гол
замуудын трасстай уялдуулна. » Улаанбаатар хотод Хотын шинэ төв, дэд төвүүдийг үүсгэн
байгуулж, тэдгээрийг холбосон хөгжлийн коридорыг бий
» О рон сууц олон нийтийн нэгж талбаруудад байршлаас хамаарч болгох
шинээр болон дахин төлөвлөж хөгжүүлэх төсөл арга хэмжээний
дагуу орон сууцны хорооллуудыг нийгмийн дэд бүтцийн хамт » Төрөлжсөн төв, хорооллын олон нийтийн төвүүдийг шинээр
барьж байгуулах ба олон нийтийн барилга байгууламжуудыг байгуулж, олон төвт хотын тогтолцоо цогцоор нь бүрдүүлэх
хэсэгчилсэн байдлаар барина.
арга хэмжээ авна.
» Гэр сууцны талбаруудад гол төлөв оршин суугчдын оролцоотой Одоогийн гэр хорооллыг иргэд оршин суугчдын идэвхтэй
амьдралын орчныг сайжруулах төсөл хэрэгжүүлэх бөгөөд оролцоотойгоор сайжруулсан сууцны хороолол болгон хөгжүүлнэ.
хэсэгчилсэн инженерийн хангамж, олон нийтийн төвүүдийг Тухайн хорооллуудад оршин суугчдын амьдралын орчинг сайжруулах
байгуулна. зорилготой шинээр олон нийтийн төвүүдийг шинээр байгуулах ба
тэдгээрийн байршлыг ерөнхий төлөвлөгөөний шатанд нарийвчлан
» Үйлдвэрийн нэгж талбаруудыг гол төлөв дахин төлөвлөж, тогтооно. Шаталсан олон нийтийн төвүүдийн тогтолцоог хөгжүүлнэ.
үйлдвэрийн парк, кластер хэлбэрээр даганасан болон холимог Төвүүд нь өөрийн үйл ажиллагааны цар хүрээ, ач холбогдлоор
хэлбэрээр хөгжүүлнэ. дараах байдлаар ангилагдана.
Үүнд:
Зураг 2.39 Төлөвлөлтийн нэгж талбарууд
• Хотын төв - Их тойруу, Яармаг
• Хотын дэд төв - Амгалан, Сэлбэ, Баянхошуу, Сонсголон,

Шинэ хот
• Олон нийтийн төв - Одоогийн гэр хороолол
• Төрөлжсөн төвүүд - Улиастай, Хүй-7 худаг, Авто

худалдааны цогцолбор, Скайресорт

УЛААНБААТАР 2040 129

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ Зураг 2.40 Олон төвт хот тогтолцоо Зураг 2.41 Хүн амын суурьшлын нягтрал

Шинээр үйлчилгээ төрөлжсөн төвүүдийг байгуулах бөгөөд тухайн У лаанбаатар хотын хувьд оновчтой орон зайн бүтэц нь оршин
төвүүд нь спорт, худалдаа үйлчилгээ, эрүүл мэндийн болон амралт суугчдын амьдралын орчинг сайжруулах үндсэн нөхцөл болно.
зугаалгын чиглэлээр дагнан хөгжинө. Байршлыг одоогийн байршилд Төлөвлөлтийн хугацаанд хотын нутаг дэвсгэрт хүн амын тэнцвэргүй
тулгуурлах болон ерөнхий төлөвлөгөөний шатанд шинээр сонголт тархалтыг жигдлэх зорилго тавьж, хот байгуулалтын арга хэмжээ
хийж тодорхойлно. Олон нийтийн төвүүдийг шинээр суурьшил авна. Б арилгажилтын хязгаарт хот төлөвлөлтийн бүсчлэлийн
үүсгэх болон дахин төлөвлөж хөгжүүлэх зарчмаар байгуулна. тогтолцоог боловсруулж мөрдүүлэх бөгөөд хотыг цогц систем
Олон нийтийн төвүүд нь гудамж зам, нийтийн тээврийн сүлжээгээр болохынх нь хувьд, үйл ажиллагаагаа хэвийн явуулж хөгжих
хоорондоо холбогдох бөгөөд Баянхошуу, Сэлбэ, Шинэ хот дэд нөхцөлийг нь хангахуйцаар:
төвүүд болон сайжруулсан сууцны хорооллууд болон төрөлжсөн
төвүүд нь хэсэгчилсэн инженерийн дэд бүтцийн хангамжтай байна. » Х отын бүтцийг зохион байгуулах
Их тойруу, Яармаг, Сонсголон, Амгалан төв, дэд төвүүд нь
төвлөрсөн инженерийн хангамжтай байна. 2040 он хүртэл дараах » Н ийтийн аж ахуйн барилга, байгууламжуудыг барьж байгуулах,
хот байгуулалтын үйл ажиллагаа явагдана. түүнийг сайжруулах
Үүнд:
» Г азар ашиглалтыг зохистой болгох
» Хотын “Яармаг” шинэ төвийг байгуулах
» Х отын оршин суугчдын эрүүл ахуй, амьдрах орчны нөхцөлийг
» Хотын “Баянхошуу дэд төв”, “Сэлбэ дэд төв”-ийн бүтээн сайжруулах ажлуудыг төлөвлөн хэрэгжүүлнэ.
байгуулалтын ажлыг эрчимжүүлэх
Улаанбаатар хотын доторх инженерийн дэд бүтцийн төвлөрсөн
» “Толгойт”, “Сонсголон”, “Амгалан” дэд төвүүдийн бүтээн хангамжтай барилгажсан, хэсэгчилсэн болон бие даасан инженерийн
байгуулалтын ажлыг эхлүүлэх хангамжтай сайжруулсан сууцны гэсэн суурьшлын хоёр хэлбэр хэвээр
хадгалагдаж, боловсронгуй болон хөгжинө. Улаанбаатар хотод төр
» Худалдаа, спорт, аялал жуулчлал, эрүүл мэндийн чиглэлээр захиргаа, худалдаа үйлчилгээ,банк, санхүү соёл боловсрол, шинжлэх
дагнасан үйлчилгээ үзүүлэх төрөлжсөн төвүүдийг байгуулах ухаан технологи, орчин үеийн төрөл бүрийн үйлдвэрлэл үйлчилгээг
хөгжүүлнэ.
» Сайжруулсан сууцны болон орон сууцны хорооллуудад бичил
олон нийтийн төвийг байгуулах Түүхий эдийн анхан шатны боловсруулах үйлдвэрүүд болон зарим
төрлийн үйлдвэрүүд, бөөний худалдаа, агуулахын аж ахуйг хаяа
4-4-3. ОНОВЧТОЙ ОРОН ЗАЙН БҮТЭЦТЭЙ ХОТ БОЛОХ: дагуул хотуудад шилжүүлж байршуулах бодлого баримтална.
Одоогийн үүссэн суурьшлын жигд бус тархалтыг тарааж, зүй бус
Улаанбаатар хотын орон зайн оновчтой бүтцийг бий болгон төвлөрлийг сарниулах зорилгоор дахин төлөвлөж хөгжүүлэх аргаар
хөгжүүлэх зорилт тавьж хэрэгжүүлнэ. хотын орон зайн бүтцийг боловсронгуй болгоно. 2040 он хүртэл
Улаанбаатар хотын 2040 оны хөгжлийн үзэл баримтлал/концепц/ хотын нутаг дэвсгэрийн хилийн цэс дотор барилгажилтыг дэмжих
нь хотын орон зайн бүтцийн одоогийн хэв маягийг хэвээр хадгалж, нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд нягтралыг оновчтой болгох бодлогын
сайжруулан шинэчлэн, дахин төлөвлөж хөгжүүлснээр нэг төв хотоос хүрээнд явагдана.
олон төвт цомхон, шугаман хот болон хөгжинө. Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрийг үүрэг зориулалтаар нь 7-н
хэсэгт хувааж хөгжүүлнэ.
Хотын хөгжлийн 2040 оны түвшинд олон төвт хотын тогтолцоог
бүрэн утгаар нь нэвтрүүлэх бөгөөд хотын нутаг дэвсгэрт бий болсон УЛААНБААТАР 2040
суурьшлын жигд биш нягтрал, зүй бус төвлөрлийг задалж, хотын
тэнцвэртэй хөгжлийг хангаж, оршин суугчдын амьдралын орчинг
сайжруулснаар илэрхийлэгдэнэ.

130

Орон сууц, олон нийтийн бүс: Тухайн бүс нь суурьшлын хэлбэрээс Хотын дизайны элементүүд хөгжлийн тэнхлэгүүд, барилга УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
хамаарч барилгажсан, сайжруулсан сууцны гэсэн 2 хэсгээс бүрдэнэ. байгууламж, гудамж зам, тэдгээрийн уулзварууд, улаан шугам
доторх замын байгууламжууд, хотын тохижилт, архитектур орон
Б арилгажилтын орон зайн төлөвлөлт: Инженерийн төвлөрсөн зайн гол онцлох цэгүүд, төлөвлөлтийн талбар /блок/ тэдгээрийн
хангамжтай барилгажсан талбайн хэмжээг одоогийн байгаагаас 50 шийдлүүд байх юм.
гаруй хувиар нэмэгдүүлэх бодлого барьснаар 13901,2 га талбайд
хүргэнэ. Ашиглалтын шаардлага хангахгүй барилга байгууламжийг Зураг 2.42 Барилгажсан нутаг дэвсгэр
ээлж дараатай буулган дахин төлөвлөж хөгжүүлэх аргаар хотын
барилгажилт, орон зайн төлөвлөлт, амьдралын орчинг сайжруулна. Барилгажсан нутаг дэвсгэр нь инженерийн төвлөрсөн хангамжтай
Хотын нутаг дэвсгэрийн 18,5 % /5250,0 га/ -г дахин төлөвлөж орон сууц, олон нийтийн зориулалтын барилгажилттай байна.
барилгажуулна. Барилгажсан нутаг дэвсгэрт суурьшлын цэвэр Барилгажилт нь гол гудамж замуудын трассаар хязгаарлагдсан
нягтралыг 80,6 хүн/га –д хүргэх ба нийт нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд байх бөгөөд хадгалах, ашиглалтын шаардлага хангахгүй хуучин
дундаж нягтрал 36,0 хүн/га байлгахаар тооцож байна. барилгуудыг буулгах, төвийн хэсгийн гэр хорооллыг дахин төлөвлөж
Хотын барилгажилтад хяналт тавих “Бүсчлэлийн дүрэм”, “Хотын хөгжүүлэх замаар бий болно. Дахин төлөвлөж хөгжүүлэх талбарт ХЕТ
дизайн”-ы дүрмийг боловсруулж батлуулан хэрэгжүүлснээр хотын боловсруулж, замын сүлжээг блок үүсгэн төлөвлөж, гол замуудтай
барилгажилтад тавих хяналтыг сайжруулна. холбоно. Дахин болон шинээр барилгажих нутаг дэвсгэрт нийгмийн
дэд бүтцийн хамт цогц байдлаар төлөвлөгдөж хөгжинө.
Барилгажилтын орон зайн, хотын дизайныг боловсронгуй 2040 оны түвшинд барилгажсан нутаг дэвсгэрийн хэмжээг
болгох: нэмэгдүүлж, тэлэх бодлого барих бөгөөд барилгажилтыг 9991.2 га-д
хүргэх, хотын хүн амын 70%, 1120,0 мянган оршин суугчийг тухайн
Хотын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө боловсруулагдсаны дараа нутаг дэвсгэрт суурьшуулна. Суурьшлын нягтралыг дунджаар 119
хэрэгжилтийг хангах зорилгоор МУ-ын Хот байгуулалтын хуульд хүн/га-д хүргэх зорилго тавина.
заагдсаны дагуу хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөө боловсруулна.
Хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөнд төлөвлөлтийн суурь асуудлууд Барилгажсан хэсэгт орон сууцны хорооллууд, худалдаа үйлчилгээ, соёл
болох эрүүл мэнд, аюулгүй ажиллагаа, тохижилт, нийгмийн болон боловсрол, биеийн тамирын барилга байгууламжууд, парк цэцэрлэгт
инженерийн дэд бүтцийн хангамжийн асуудлууд зэрэг нийтлэг хүрээлэн зэрэг нийтийн эзэмшлийн ногоон байгууламжуудтай
хэрэглээний шаардлагыг хангасан төлөвлөлтийн шийдлүүд буюу байна. Улаанбаатар хотын одоогийн хилийн цэсийн хүрээнд сул
хотын нийт оршин суугчдад зориулагдсан “Нийтлэг дизайн” -г чөлөөтэй нутаг дэвсгэр хомс байх тул шинэ суурьшлын хэмжээ
гаргана. харьцангуй бага байна. Барилгажсан хэсэгт байрших насжилт өндөр,
ашиглалтын шаардлага хангахгүй барилга байгууламжуудыг үе
Хотын барилгажилтын орон зайг хотын гудамж замын сүлжээ, шаттайгаар буулгаж, дахин төлөвлөж хөгжүүлнэ. Бусдын эзэмшил,
барилгажилт зэрэг одоо үүсэн бий болсон нөхцөл байдалд ашиглалтад байгаа газрын зориулалтыг өөрчилж, хууль журмын
тулгуурлан үе шаттайгаар боловсронгуй болгож хөгжүүлнэ. дагуу хугацаанаас нь өмнө чөлөөлж, дахин төлөвлөж хөгжүүлснээр
Улаанбаатар хотын хувьд шинээр барилгажуулж хөгжүүлэх нөөц, газрын ашиглалтыг сайжруулж, барилгажилт, суурьшлын нягтралыг
сул чөлөөтэй талбай хязгаарлагдмал байх тул шинээр суурьшил оновчтой болгох бодлого барина. Барилгажсан нутаг дэвсгэрийг
үүсгэх боломж багассан. Улаанбаатар хотыг 2040 оны түвшинд тэлж гэр суурьшлын нутаг дэвсгэрийн хэмжээг бууруулах бодлого
дахин төлөвлөлт хийж хөгжүүлэх замаар хотын барилгажилтын баримтална.
орон зайг боловсронгуй болгож, оршин суугчдад амьдралын тухтай
орчинг бүрдүүлнэ. Хэсэгчилсэн байдлаар дахин төлөвлөлтийг хийж, 131
хэрэгжүүлснээр, суурьшлын нягтралыг жигдрүүлнэ. Барилгажилтын
орон зайг мөрдөгдөж буй хот төлөвлөлтийн норм стандартад
нийцүүлэн төлөвлөнө. Барилгажилтын талбай нь блокчилсон
байдалтай, байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг багасгасан,
иргэдийн явган хөдөлгөөнийг дэмжсэн, барилга байгууламжийн
зохистой харьцааг хадгалсан, холимог газар ашиглалттай, цомхон
төлөвлөлттэй байна.

Хотын дизайн, түүний элементүүд: Хот нь нутаг дэвсгэрийн
ерөнхий төрх байдлыг илэрхийлсэн өвөрмөц архитектур дизайны
шийдэлтэй болно. Тухайн шийдлийг хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөг
хэрэгжүүлэх арга хэмжээний хүрээнд хот төлөвлөлтийн бүс,
төлөвлөлтийн талбаруудын хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөө,
барилгажилтын төслийн шатанд нарийвчлан гаргах юм.
Хотын дизайны шийдэл нь хотын оршин суугчдын эрүүл мэнд,
нийгмийн үйлчилгээ, аюулгүй байдал, орон сууцны болон ногоон
байгууламжийн хангамж гэх мэт нийгмийн суурь болсон асуудлуудыг
хотын гоо үзэмжтэй холбоно. Мөн түүнчлэн байгаль, түүх соёлын
үнэт өвийг хадгалж хамгаалах чухал үүрэгтэй.

УЛААНБААТАР 2040

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ Сайжруулсан сууцны хороолол айлын нам, дунд давхрын нийтийн орон сууцны бичил хотхонууд
Гэр хороолол нь цаашид Улаанбаатар хотын суурьшлын нэг хэлбэр байгуулна. Гэр сууцны хороололд хотын чанартай Баянхошуу, Сэлбэ
хэвээр байх ба сайжруулсан сууцны хороолол болгон хөгжүүлнэ. дэд төвүүд байх ба 26 олон нийтийн төвүүдийг байгуулах бөгөөд
Гэр сууцны хороолол хөгжиснөөр оршин суугчдын амьдралын 2-5 давхар орон сууц, хэсэгчилсэн инженерийн хангамжтай, орон
орчин өөрчлөгдөж сайжирна. Төлөвлөлтийн хугацаанд сайжруулсан сууц, олон нийтйин барилгажилттай байна.
сууцны хороолол нь хотын хойд хэсгээр 5238,2 га талбайг хамарна.
Сайжруулсан сууцны хороололд 2040 оны түвшинд хотын хүн амын Үйлдвэр, агуулах, аж ахуйн бүс
30% -нь буюу 480 мянган хүн оршин суух ба суурьшлын нягтрал Улаанбаатар хотын баруун урд хэсэгт байрлах үйлдвэрийн бүсийг
дунджаар 54,8 хүн/га байна. дахин төлөвлөх замаар үйлдвэрийн агуулахын бүсийг нийт 3910,9
орчим га талбайд хөгжүүлнэ. Тухайн нутаг дэвсгэрт байгаль орчинд
Зураг 2.43 Улаанбаатар хотын сайжруулсан сууцны хороолол ээлтэй, орчин үеийн техник технологи бүхий үйлдвэрлэлийн
парк, кластеруудыг цогц байдлаар хөгжүүлнэ. Цаашид үйлдвэр
агуулахын бүсийг тодорхой хэмжээний худалдаа үйлчилгээ, ногоон
байгууламжтай, орон сууцны суурьшил бүхий холимог бүс болгон
хөгжүүлнэ.

Зураг 2.44 Үйлдвэр, агуулах аж ахуйн нутаг дэвсгэр

Гэр хорооллын газрыг оршин суугчдын оролцоотой дахин зохион Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрт байгаль орчинд сөрөг нөлөөлөл
байгуулж, амьдралын орчинг шинэчлэн сайжруулах төсөл арга өндөртэй, үйлдвэрлэлүүдийг хориглох бөгөөд одоо байгаа ийм
хэмжээг үе шаттайгаар авах замаар сайжруулсан сууцны хороолол төрлийн үйлдвэрүүдийг дагуул Багануур, Багахангай, Налайх,
болгон хөгжүүлнэ. Улс нийслэлийн төсвийн хөрөнгө оруулалтаар Аргалант-Эмээлт хотууд руу нүүлгэн шилжүүлнэ.
боловсронгуй хучилттай гудамж замын сүлжээ, хэсэгчилсэн
инженерийн шугам сүлжээ, эх үүсвэрүүдийн хамт сайжруулсан Үйлдвэрийн бүсэд хотын төвлөрсөн инженерийн хангамжийн эх
сууцны хороололд барьж байгуулна. үүсвэрүүд болох ДЦС-ны 2,3,4, Амгалан станц, болон төв цэвэрлэх
байгууламж, шинээр ус боловсруулах үйлдвэр байрлах бөгөөд,
Оршин суугчдын нийгмийн үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлж, тэдгээрийн өргөтгөл шинэчлэлтийг одоогийн эдэлбэр газрын
амьдралын орчинг сайжруулах зорилгоор сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг, хэмжээнд технологийн шинэчлэлт хийх замаар хүчин чадлыг
халуун ус, соёл урлаг, биеийн тамирын барилга байгууламжуудыг, нэмэгдүүлнэ.
сайжруулсан сууцны хорооллуудын олон нийтийн төвүүдэд барьж
байгуулах бөгөөд мөн нийтийн эзэмшлийн парк, цэцэрлэг зэрэг Хамгаалалтын зурвас
ногоон байгууламж, тохижилт бүхий задгай талбайтай байна. Олон М онгол улсын “Хот байгуулалтын хууль”-д заагдсаны
нийтийн төвүүд байгуулах байршлыг үйлчилгээний хүртээмж болон дагуу Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд зам тээвэр,
хот төлөвлөлтөд тавигдах стандартын шаардлагуудад нийцүүлэн инженерийн дэд бүтцийн болон байгаль экологийн хамгаалалтын
сонгох бөгөөд дахин төлөвлөлт хийж хөгжүүлнэ. Тухайн хороололд зурвас нутаг дэвсгэрийг тогтооно. Хамгаалалтын зурвас газар нутагт,
оршин суугчид нь өөрийн хөрөнгөөр орон сууцны нөхцлөө хот байгуулалтын хуульд заагдсаны дагуу аливаа хот байгуулалтын
сайжруулах бөгөөд энэ арга хэмжээнд зориулж улс, нийслэлийн үйл ажиллагааг хориглоно.
зүгээс хөнгөлөлттэй орон сууцны зээлийн бодлогоор дэмжинэ. Хотын нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд төлөвлөлтийн норм, дүрэм,
Төсөлд хамрагдаж буй айл өрх заавал тухайн орчинд баригдах стандартад заагдсаны дагуу авто зам, инженерийн дэд бүтцийн
хэсэгчилсэн инженерийн шугам сүлжээнд холбогдоно. байгууламжийн хамгаалалтын зурвасыг хөгжлийн ерөнхий
төлөвлөгөөний шийдлийн дагуу тогтоож, нутаг дэвсгэрийн хэмжээг
Сайжруулсан сууцны хороололд байрших амины орон сууц нь
1-2-н давхар, техникийн шаардлага хангасан, өмчлөгдсөн эдэлбэр УЛААНБААТАР 2040
газартай байх ба ногоон байгууламж бүхий тохижилттой байна.
Амралт, спорт тоглоомын болон цэцэрлэгт талбайг улс нийслэлийн
хөрөнгө оруулалтаар байгуулна.

Мөн котедж, таун хаус, загварын орон сууц, 2-3 давхар, цөөн

132

нарийвчлан тогтооно. Хамгаалалтын зурвас нь зам тээврийн Хотын барилгажих нутаг дэвсгэрийн хилийн цэсийн хүрээнд оршин УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
болон инженерийн дэд бүтцийн байгууламжийн ашиглалтын
аюулгүй байдал, өргөтгөл, засвар шинэчлэлтийн ажлыг саадгүй суугчдын амьдралын орчныг сайжруулах, хотын архитектур орон
явуулах нөхцөл байдлыг хангах зорилготой. Тухайн нутаг дэвсгэрт
барилгажилтын болон зориулалтын бус үйл ажиллагааг бүрэн зайн зохион байгуулалтыг боловсронгуй болгох зорилгоор нийт
хориглоно.
19140,3 га нутаг дэвсгэрт дараах хот байгуулалтын арга хэмжээг шат
Байгаль экологийн хамгаалалтын зурвас
Улаанбаатар хот, хот орчмын нутаг дэвсгэрийн байгаль орчны дараатай авч хэрэгжүүлнэ.
нөхцөл байдлыг хадгалж хамгаалах, байгалийн өөрийгөө нөхөн
сэргээх бололцоог хангах, ундны усыг бохирдлоос хамгаалж нөөцийг Үүнд:
нэмэгдүүлэх зорилгоор Туул, Сэлбэ, Улиастай, Баянгол, Толгойт, » Х эвээр хадгалж, сэргээн засварлах:
Тахилт голуудын хөндий дагуу усны хамгаалалтын ногоон бүсүүдийг 1343,3 га /7,0%/
байгуулна. Хамгаалалт бүхий нутаг дэвсгэрийг цэцэрлэгжүүлж, хотын
оршин суугчдын амралт, чөлөөт цагаа өнгөрөөх ногоон бүс болгон » Д ахин төлөвлөж хөгжүүлэх: 9603,8 га/50,2%/
ашиглана. Хотын хойд хэсэг Чингэлтэй, Сонгинохайрхан уулсын
гуу, жалгуудын эргийг бэхэлж, уруйн үерийн хамгаалалтын бүсийг » Ш инэ суурьшил үүсгэх барилгажуулах: 2955,0 га/15,4%/
шинээр тогтоож, цэцэрлэгжүүлэх бөгөөд тухайн орчинд амьдарч буй
155 га талбайг чөлөөлж, 11000 орчим талбарт орших айл өрхүүдийг » А мьдралын орчинг сайжруулж, хөгжүүлэх: 5238,2 га/27,4%/
нүүлгэн шилжүүлэх арга хэмжээ авна.
Хэвээр хадгалж, сэргээн засварлах: Хотын одоогийн төвийн хэсгийн
Тусгай зориулалтын бүс нутаг дэвсгэрт 1343.3 га орчим талбайд явагдана. Төвийн хэсгийн
Хотын нутагт дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулж буй цэргийн анги, архитектур орон зайн төлөвлөлтийг хэвээр хадгалах , түүх соёлын
оршуулгын газар, хог хаягдлын газруудын ашиглаж буй тусгай дурсгал бүхий шаардлагатай хэсгүүдэд шинэчлэн сайжруулах,
зориулалт бүхий нутаг дэвсгэрийн хэмжээ хэвээр хадгалагдах бөгөөд барилга байгууламжуудыг бэхлэх ба буулгаж хэсэгчилсэн дахин
цаашид шинэ техник технологи нэвтрүүлснээр газар ашиглалтыг төлөвлөлт хийж хөгжүүлнэ.
оновчтой болгоно. Тусгай зориулалт бүхий нутаг дэвсгэрийн эргэн
тойронд ногоон зурвас байгуулах бөгөөд хамрах талбайн хэмжээг Дахин төлөвлөж хөгжүүлэх: Хотыг дахин төлөвлөж хөгжүүлэх үйл
хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө боловсруулах шатанд нарийвчлан ажиллагаа нь 9603.8 га талбайд хийгдэх бөгөөд хотын эдийн засгийн
тогтооно. чадавх, хөрөнгө оруулалтын нөхцөлөөс шалтгаалж, хамрагдах
талбайн хэмжээ нь хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөний төвшинд
4-4-4. ХОТ БАЙГУУЛАЛТЫН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААГ БОЛОВСРОНГУЙ тодорхойлогдоно.
БОЛГОН ХӨГЖҮҮЛЭХ: Барилгажихад тохиромжтой /0-10% хүртэл налуутай/ нийт нутаг
дэвсгэрт суурьшил үүсэн, газрын бүртгэлд орж газар эзэмшиж,
Улаанбаатар хотын нутаг нутаг дэвсгэрт 2040 он хүртэлх хугацаанд 4 ашиглаж байна. Шинээр төлөвлөж буй олон нийтийн төвүүдийг нутаг
дэвсгэрийг дахин төлөвлөж хөгжүүлнэ. Тухайн талбайд ашиглалтын
төрлийн хот байгуулалтын үйл ажиллагаа явагдах бөгөөд эдгээр үйл шаардлага хангахгүй болсон барилга байгууламжууд, мөрдөгдөж
буй “УБЕТ-2020/2030” -д тусгагдсанаас өөр зориулалтаар эзэмшиж,
ажиллагаа нь эзлэх хэмжээгээр харилцан адилгүй байна. ашиглагдаж буй газар болон зөвшөөрөлгүй ашиглаж буй газруудыг
хуулийн дагуу чөлөөлж, тухайн талбарт нутаг дэвсгэрийг дахин
Хотын нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд хот байгуулалтын хяналт, төлөвлөж хөгжүүлнэ. Чөлөөлөгдсөн нутаг дэвсгэрт гудамж замын
сүлжээг шинээр оновчтой, хайрцагласан/блокчилсон/ хэлбэрээр
зохицуулалтын тогтолцоо бүрэлдээгүйгээс газар олголт, төлөвлөж одоогийн гол замуудтай холбоно. Шинээр байгуулагдах
гудамж замын сүлжээний дагуу одоо байгаа болон шинээр баригдах
барилгажилтын үйл явц хэт замбараагүй, төлөвлөлтгүй явагдаж барилгуудыг хоршуулж, өөрийн онцлог хэв маягийг илэрхийлсэн
систем үүсгэнэ. Хайрцагласан хэсгүүдийн хүн амын суурьшлын
байна. Үүний үр дүнд төвлөрсөн инженерийн хангамжтай хэсэгт нягтрал харилцан адилгүй байна. Орон сууц давамгайлсан
төлөвлөлтийн хайрцаг /блок/- уудад нийгмийн үйлчилгээ, ногоон
барилгажилтын болон суурьшлын нягтрал нэмэгдэж, оршин байгууламж, бүхий амьдралын таатай орчин бүрдүүлсэн төлөвлөлт
хийгдэнэ.
суугчдын амьдралын орчинг муутгаж байна.

Дахин төлөвлөж хөгжүүлэх үйл ажиллагааг МУ-ын “Хот суурин
газрыг дахин төлөвлөж хөгжүүлэх тухай” хуулийн дагуу дараах
чиглэлээр авна.
Үүнд:

» Хот төлөвлөлтийн шаардлага хангахгүй барилгажсан хэсгийг
дахин төлөвлөж барилгажуулах

» Ашиглалтын шаардлага хангахгүй барилга байгууламжийг
буулган шинээр барилгажуулах

» Гэр хорооллын газрыг дахин төлөвлөн барилгажуулах

Гэр хорооллын дахин төлөвлөлт: Улаанбаатар хотын өмнө тулгарч
буй хүндрэлтэй асуудал болох агаарын бохирдолыг арилгах үндсэн
арга бол гэр хорооллыг дахин төлөвлөж орон сууцны хороолол
болгох явдал бөгөөд энэ ажлыг эрчимжүүлэх явдал юм. Үүний тулд
дараах арга хэмжээг үе шаттай авна.

УЛААНБААТАР 2040 133

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ Үүнд: Амьдралын орчин нөхцөлийг сайжруулах хот байгуулалтын
» Гэр хороололд дахин төлөвлөж барилгажуулж шаардлагатай арга хэмжээ: Улаанбаатар хотын оршин суугчдын амьдралыг
дэд бүтцийг барьж, байгуулах орчин нөхцөлийг сайжруулахад хотын хэмжээнд баримтлах хот
байгуулалтын цэгцтэй бодлого чухал ач холбогдолтой. Тухайн
» Гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн үйл ажиллагаанд иргэд, бодлогын илэрхийлэл нь “Улаанбатар хотыг 2040 он хүртэл
оршин суугчдын оролцоог хангаж, нэмэгдүүлэх хөгжүүлэх хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө” -ний баримт бичиг юм.
Хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөнд хотын хөгжлийн хэтийн төлөвийг
» Орон сууцны ипотекийн хөнгөлөлттэй зээлийн хөтөлбөрийг 2040 оны төвшинд хотын өмнө тулгамдаж буй асуудлуудыг хэрхэн
хэрэгжүүлж, зээлийн цар хүрээ, хүртээмжийг нэмэгдүүлэх шийдэх болон цаашдын хөгжлийн хандлагыг хотын амьдралын
бүхий л салбаруудын хэмжээнд цогц байдлаар тодорхойлно.
Шинэ суурьшил үүсгэн барилгажуулах: Хотын баруун болон баруун Төвлөрсөн дэд бүтцийн системд холбогдох боломжгүй гэр хороололд
өмнөд хэсгүүдэд байх сул чөлөөтэй орон зайг шинээр гудамж замын хэсэгчилсэн инженерийн хангамжийг нэвтрүүлэх дэд бүтцийн төв
сүлжээ байгуулж, орон сууц, худалдаа үйлчилгээ. нийгмийн дэд барьж байгуулна. Амьдралын орчныг сайжруулах арга хэмжээний
бүтцийн зориулалттай олон нийтийн барилга байгууламжуудаар хүрээнд дараах үйл ажиллагаа явуулна.
барилгажуулан шинэ суурьшил үүсгэнэ. Шинээр барилгажуулж
буй талбаруудад хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу гудамж Үүнд:
замын сүлжээг блокчилсон байдлаар төлөвлөж гол гудамж замуудтай
холбох ба төвлөрсөн инженерийн дэд бүтцийн хангамжтай байхаар » Байгальд ээлтэй, бие даасан инженерийн хангамжийн
тооцож хөгжүүлнэ. Шинэ суурьшлын бүсүүдийг байгуулахдаа дараах дэвшилтэт технологийг нэвтрүүлэх
зорилтуудыг тавьж хэрэгжүүлэх арга хэмжээ авна.
» “Ногоон хувийн орон сууц” загвар төслийг үе шаттайгаар
Үүнд: хэрэгжүүлэх
» Шинэ суурьшлын бүсийг барьж, байгуулж, орлогод нийцсэн
орон сууц, түрээсийн орон сууцыг хөгжүүлэх, залуу гэр бүлийг » Олон нийтийн төвүүдийг хэсэгчилсэн инженерийн хангамж,
орон сууцжуулах нийгмийн дэд бүтцийн барилга байгууламж, парк цэцэрлэг,
зам тээврийн дэд бүтцийн хамт барьж байгуулах
» Шинэ суурьшлын бүсүүдийг эхний ээлжид инженерийн дэд
бүтцээр хангах төсөл хэрэгжүүлэх 2040 оны түвшинд хотын суурьшлын нутаг дэвсгэрийн төлөвлөлт,
зохион байгуулалтыг хотыг дахин төлөвлөж хөгжүүлэх зарчмаар
» Шинэ суурьшлын бүсэд орон сууцны хорооллуудыг сургууль, төлөвлөн, хэрэгжүүлснээр амьдралын орчин нөхцөлийг сайжруулна.
цэцэрлэг, эмнэлэг, худалдаа, үйлчилгээ, соёлын төв зэрэг Хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэх хот байгуулалтын арга
нийгмийн дэд бүтэц, зам талбай, ногоон байгууламж болон хэмжээг авснаар хотын орон зайн төлөвлөлттэй шууд хамааралтай
инженерийн дэд бүтцийн хамт иж бүрэн жишиг цогцолбор бий үүсэж буй суурьшлын зүй бус төвлөрөл, хотын агаар, ус, хөрсний
болгоно. бохирдол зэрэг тулгамдаж буй хүндрэлтэй олон асуудлуудыг
шийдвэрлэнэ. Тухайн арга хэмжээний үндсэн зорилго нь хотын нутаг
Амьдралын орчинг сайжруулан хөгжүүлэх: Амьдралын орчинг дэвсгэрт үүссэн суурьшлын зүй бус төвлөрлийг задлах, хүн амыг
сайжруулан хөгжүүлэх үйл ажиллагаа нь хотын одоогийн гэр нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд жигд тараан байршуулах явдал юм.
хорооллын 5238.2 га нутаг дэвсгэрт, МУ-ын “Хот суурин газрыг Хот байгуулалтын арга хэмжээ нь хотын төлөвлөлтийн хилийн
дахин хөгжүүлэх тухай” хуульд заагдсан дараах үйл ажиллагааны цэсийн дотор 35206,0 га газар нутагт явагдана.
төрлүүд хамаарагдана.
4-4-5. НИЙТИЙН ТЭЭВЭР, ЯВГАН АЛХАЛТЫГ ДЭМЖИН ХӨГЖҮҮЛЭХ
Үүнд:
» Гэр хорооллын дахин зохион байгуулах Улаанбаатар хотын 2040 оны хөгжлийн түвшинд хүн амын амьдралын
чанартай орон зайг бий болгох нь нэн чухал асуудал юм. Үүнийг
» Нийтийн эдэлбэр газрыг төлөвлөн байгуулах шийдвэрлэх нэг гол арга зам нь хотын нийтийн тээврийг хөгжүүлэх,
оршин суугчдын явган алхалтыг дэмжих, аюулгүй байдлыг хангах
Хотын нутаг дэвсгэрийн хойд хэсгээр гол төлөв байрлах гэр явдал юм. Нийтийн тээвэр, явган алхалтыг дэмжсэнээр тээврийн
хорооллын нутаг дэвсгэрийг сайжруулсан сууцны хороолол болгон хэрэгслийн хэрэглээг багасгаж, хотын доторх замын хөдөлгөөний
амьдралын хэв маягийг хэвээр хадгалж, оршин суугчдын оролцоотой түгжрэл, хотын агаарын бохирдолыг тодорхой хэмжээнд бууруулах
амьдралын орчинг сайжруулж хөгжүүлнэ. Тухайн орчинд амьдарч сайн талтай.
буй иргэдийн оролцоотойгоор боловсронгуй хучилттай авто зам Төлөвлөлтийн хугацаанд байгаль орчинд ээлтэй /цахилгаан
бүхий гудамж замын сүлжээ байгуулах, хэсэгчилсэн инженерийн тээвэр, шатахуун бага зарцуулдаг/ нийтийн тээврийг хөгжүүлэх,
хангамжтай болох, цэцэрлэгжилт,ногоон байгууламж байгуулж унадаг дугуй, цахилгаан скутер, явган алхалтыг дэмжих бодлого
орчныг тохижуулах, худалдаа болон нийгмийн үйлчилгээний баримтална. Дугуйн болон явган хүний замуудыг орчин үеийн
хүртээмжтэй олон нийтийн төвүүдийг шинээр байгуулж хөгжүүлнэ. стандартад нийцүүлэн барьж байгуулж, дараах бүтээн байгуулалтын
Улаанбаатар хотын барилгажилтыг дэмжих нутаг дэвсгэрийн арга хэмжээ авна.
хэмжээнд нэгэнт суурьшил үүссэн учир 2040 он хүртэлх хөгжлийн
чиг хандлагад газар нутгийг дахин төлөвлөж хөгжүүлэх үйл явц УЛААНБААТАР 2040
давамгайлах ба хот байгуулалтын үйл ажиллагааны өртөг зардал,
газар чөлөөлөлтийн арга зардлаас хамаарч өндөр байна.

134

Үүнд: оновчтой болгож, оршин суугчдын амьдралын тав тухтай орчинг УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
» Явган хүний болон унадаг дугуйн зам барьж байгуулах, хангана.
өргөтгөх, нүхэн, гүүрэн гарцыг нэмэгдүүлж хяналтын системийг Шинээр бий болох нийтийн тээврийн тэнхлэгүүдээр олон төрөлт,
бий болгоно. ухаалаг нийтийн тээврийг хэрэглээнд нэвтрүүлэх бөгөөд огтлолцлууд
дамжин өнгөрөх терминалуудыг байгуулна.
» Олон төрөлт, ухаалаг нийтийн тээврийг хэрэглээнд нэвтрүүлнэ.
Тусгай замын автобусны сүлжээг байгуулна. 4-4-7. ГАЗАР ДООРХ ОРОН ЗАЙГ ОНОВЧТОЙ АШИГЛАХ:

» Зорчигч урсгалаас хамааруулан хаяа дагуул хотуудыг холбосон Улаанбаатар хотын газар доорх орон зайг ашиглах шинэ бодлогыг
багтаамж ихтэй тээврийг нэвтрүүлнэ. тодорхойлж, хэрэгжүүлэх нь хот байгуулалтыг дэлхийн улс орнуудын
чиг хандлагад нийцүүлж, газар ашиглалтыг сайжруулах, Улаанбаатар
» Зорчигч урсгал ихтэй томоохон коридор дагуу багтаамж ихтэй хотын онцлог, эрс тэс уур амьсгалд тохирсон, иргэдийн амьдралын
”Цахилгаан соронзон тээвэр”-ийг нэвтрүүлнэ. хэмнэлийг зүй зохистой хангах, нийтийн тээвэр, замын түгжрэл,
аюулгүй байдал, агаарын бохирдол зэрэг тулгамдсан асуудлыг
4-4-6. НИЙТИЙН ТЭЭВРИЙН ТЭНХЛЭГТ ТУЛГУУРЛАСАН ХӨГЖЛИЙН шийдвэрлэхэд чухал ач холбогдолтой үйл ажиллагаа болно.
ЗАГВАР (TOD – TRANSIT ORIENTED DEVELOPMENT)-Г ТӨЛӨВЛӨЖ
ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ 2040 оны түвшинд Улаанбаатар хотын газар доорх орон зайг ашиглах,
шинэ бодлогыг тодорхойлж, хууль тогтоомж, барилгын стандарт,
Ирээдүйн иргэдийн амьдралын таатай орчин бүрдсэн хот болох норм ба дүрмийг боловсруулах, газар доорх байгууламжийн
алс хэтийн зорилгын хүрээнд нийслэл Улаанбаатар хотыг оновчтой барилгажилтын төсөл боловсруулж хэрэгжүүлэх арга хэмжээг авна.
төлөвлөлт, байгаль орчинд ээлтэй, өндөр хүчин чадалтай нийтийн Юун түрүүнд хотын нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд газар доорх орон
тээвэрт тулгуурлан хөгжүүлнэ. зайг оновчтой ашиглаж зам, тээвэр, инженерийн шугам сүлжээнд
Хотын хүн амын суурьшлын тархалтыг жигд болгох, шинээр бий ашиглах бодлого баримталж хэрэгжүүлнэ.
болох суурьшил, дахин төлөвлөж хөгжүүлэх үйл ажиллагааны Газар доорх орон зайн сүлжээний гарцуудыг хотын гудамж замын
хүрээнд голлох тээврийн тэнхлэгийн дагуу: ачаалалтай хэсгүүдэд хоёр түвшний огтлолцол, явган хүний газар
доогуурх гарц, инженерийн шугам сүлжээний хонгилын/туннель/
» Хотын шинэ төв, дэд төвүүдийг байгуулж, тэдгээрийг холбосон систем нэвтрүүлэхэд чиглэгдэнэ.
хөгжлийн коридорыг бий болгох Газар доорх орон зайг оновчтой ашигласнаар хотын замын
хөдөлгөөний эрчмийг нэмэгдүүлж, явган зорчигчийн аюулгүй
» Зорчигч урсгал ихтэй томоохон коридор дагуу багтаамж ихтэй байдлыг хангах, хотын оршин суугчдын амьдралын ая тухтай орчинг
зорчигч тээврийн төрлийг нэвтрүүлэх бодлого баримтална. бүрдүүлэхэд түлхэц үзүүлнэ.
Газар доорх байгууламжуудыг дараах чиглэлээр байгуулна.
Зураг 2.45 Нийтийн тээврийн тэнхлэгт
Үүнд:
Хотын төв, дэд төвүүд, олон нийтийн болон төрөлжсөн төвүүд нь » Хотын гол гудамж замын дагуу хөдөлгөөний ачаалал ихтэй
нийтийн тээврийн тэнхлэгүүд, тэдгээрийн огтлолцлууд дээр байршина. цэгүүдэд явган зорчигчийн газар доорх гарцуудыг байгуулах
Олон нийтийн төвүүдийг холбоос- хөгжлийн коридоруудад орон » Хотын төвийн хэсгүүдэд ачаалал ихтэй гол гудамж замуудын
сууц, олон нийтийн барилга байгууламжууд баригдаж, хотын уулзваруудын 2 түвшин/туннель/-ний огтлолцлуудыг ТЭЗҮ-г
доторх хүн амын зорчилт урсгалыг задалж, хөдөлгөөний зорилго, үндэслэн төлөвлөж, барьж байгуулан замын хөдөлгөөний
чиглэлүүдийн давхцалыг арилгана. түгжрэлийг бууруулах
Одоогийн үүссэн нөхцөл байдлыг харгалзан, хотыг дахин төлөвлөж » Хүн амын суурьшлын нягтрал өндөртэй байршлуудад орон
хөгжүүлэх замаар нийтийн тээврийн гол тэнхлэгүүдэд тулгуурласан, сууцны хороолол, худалдаа үйлчилгээний төвүүд зэрэг төвлөрөл
хотын хөгжлийн коридорууд үүсэж бий болно. ихтэй хотын төв, дэд төвүүдэд газар доорх авто зогсоолуудыг
Хөгжлийн тэнхлэг буюу коридорууд нь хотын суурьшлын тогтолцоог байгуулах
» Хотын төвлөрсөн инженерийн хангамжийн гол шугам сүлжээний
УЛААНБААТАР 2040 хонгилын систем байгуулах

135

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ ЗОРИЛТ-5: “АМЬДРАЛЫН ТЭГШ ХҮРТЭЭМЖТЭЙ байгууламжийг нэмж барьж байгуулах замаар хүртээмжийг
ХОТ” стратегийг хэрэгжүүлэхийн тулд дараах үндсэн 7 зорилгыг стандартын түвшинд хүргэж, чанарыг сайжруулна.

тавьж байна. Ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд нийгмийн
үйлчилгээ тэгш хүртэх боломж, нөхцөлийг бий болгох
5-1. Нийгмийн тэгш хүртээмжтэй байдлыг хангах
Хотын оршин суугч ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд
5-2. Төрийн үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх нийгмийн үйлчилгээ тэгш хүртэх боломж, нөхцөлийг бий болгох
зорилгоор нийтийн үйлчилгээний барилга байгууламж, гудамж
5-3. Олон төрлийн орон сууцны хангамжийг нэмэгдүүлэх замын уулзваруудад зориулалтын тоног төхөөрөмжүүдийг
байршуулах, ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд ээлтэй
5-4. Нийгмийн дэд бүтцийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх орчинг бий болгоно. Оршин суугчдын нийгмийн хамгааллыг
өргөжүүлж, хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжиж, жендэрийн эрх тэгш
байдлыг хангах арга хэмжээнүүдийг шат дараатай авч хэрэгжүүлнэ.

5-5. Зам тээврийн дэд бүтцийн хангамжийг нэмэгдүүлэх 5-1-2 ХӨДӨЛМӨР ЭРХЛЭЛТ, ГАРААНЫ БИЗНЕСИЙГ ДЭМЖИХ НЬ:

5-6. Инженерийн дэд бүтцийн хүчин чадал, хүртээмжийг Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих, бизнес эрхлэх арга, ур чадварыг
нэмэгдүүлэх хөгжүүлж, жижиг, дунд бизнес эрхлэлтийн өрсөлдөх чадварыг
дээшлүүлнэ.
5-7. Хотын цэцэрлэгжилт, ногоон байгууламжийн Үндэсний экспортлогч томоохон компаниудад үйл ажиллагаагаа
хүртээмжийг нэмэгдүүлэх өргөтгөх орон зай, орон нутгаас түүхий эд, бүтээгдэхүүнийг
тогтвортой бэлтгэн нийлүүлэх сүлжээ, тогтолцоог бий болгож, үйл
5-1. НИЙГМИЙН ТЭГШ БАЙДЛЫГ ХАНГАХ ЗОРИЛГЫН ХҮРЭЭНД: ажиллагааг нь эдийн засгийн болон санхүүгийн дэмжлэг, хөнгөлөлт,
урамшууллын бодлогоор дэмжинэ.
Улаанбаатар хотын иргэд оршин суугчдын амьдралын түвшин, Энэ арга хэмжээний хүрээнд Улаанбаатар хотын дахин төлөвлөлтөд
орлогоос үл хамааран нийгмийн хүртээмжийг тэгш авах нөхцлийг хамрагдах нутаг дэвсгэрт, орчин үеийн үйлдвэрлэлийг үйлдвэрийн
хангах гол зорилгыг агуулна. Хотын аль ч хэсэгт амьдарч буй иргэд, парк, кластер хэлбэрээр зохион байгуулж хөгжүүлнэ. Одоогийн
оршин суугчид амьдарч буй орчиндоо нийгмийн бүхий л төрлийн үйл ажиллагаа явуулж буй томоохон үйлдвэр аж ахуйн газруудыг
үйлчилгээг жигд авах нөхцөл бололцоог хангана. хэвээр хадгалах бодлого баримтлах ба харин малын түүхий эдийн
Судалгаагаар 2040 оны түвшинд хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн анхан шатны боловсруулах үйлдвэрүүдийг хаяа дагуул хотуудад
тоо 2 дахин нэмэгдэж 75000 хүрэх тооцоо гарч буй тул эдгээр байршуулж, үйл ажиллагааг нь дэмжинэ.
иргэдийн тэгш байдлыг хангах асуудал ч хамааралтай. 2040 оны
түвшинд нийслэл хотын хэмжээнд нийгмийн тэгш байдлыг хангахын Хөдөлмөр эрхлэлт, энтерпрайзинг хандлага болон ур чадварыг
тулд дараах дэд зорилтуудыг дэвшүүлж хэрэгжүүлнэ. хөгжүүлэн дэмжих, аж ахуй эрхлэлтийг дэмжсэн үйл ажиллагааг
Үүнд: эрчимжүүлэх арга хэмжээний хүрээнд:

» Бүх нийтийг нийгмийн хамгааллын тогтолцоо, арга хэмжээнд » Залуучуудад бизнес эрхлэх зорилгодоо хүрэхэд шаардлагатай
хамруулах бүх төрлийн дэмжлэг, туслалцаа үзүүлэх, орчин нөхцөл
бүрдүүлэх
» Ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд нийгмийн үйлчилгээ
тэгш хүртэх боломж, нөхцөлийг бий болгох » Бичил, жижиг, дунд бизнесийг дэмжих орчныг бэхжүүлж,
төлөвшүүлэх
» Жендэрийн эрх тэгш байдлыг хангах
» Жижиг, дунд бизнес эрхлэлтийн өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх:
» Нийгмийн хамгааллыг өргөжүүлж, хөдөлмөр эрхлэлтийг
дэмжих зэрэг болно. » Инноваци, технологи нэвтрүүлэх, мэдлэг хуваалцах чиглэлээр
төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн нөхцөлийг бүрдүүлж,
5-1-1. АХМАД НАСТАН, ХӨГЖЛИЙН БЭРХШЭЭЛТЭЙ ИРГЭД экспортын чиг баримжаатай бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг бий
НИЙГМИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭГ ТЭГШ ХҮРТЭХ БОЛОМЖ, НӨХЦӨЛИЙГ болгох, экспортын зах зээлд нэвтрэхэд дэмжлэг үзүүлж, бичил,
БИЙ БОЛГОХ жижиг, дунд бизнес олон улсад өрсөлдөх боломж нөхцөлөөр
хангах
Бүх нийтийг нийгмийн хамгааллын тогтолцоо, арга хэмжээнд
хамруулах Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих хөтөлбөр боловсруулж хэрэгжүүлэх:
Оршин суугчдад үйлчилгээний хүртээмжийг ойртуулах, хөдөлмөр
Хотын оршин суугчдын нийгмийн хамгааллын арга хэмжээг төрийн эрхлэлтийг дэмжих зорилгоор төвлөрсөн олон нийтийн буюу
зүгээс авч, оршин суугчдын нийгмийн үйлчилгээний барилга төрөлжсөн төвүүдийг оновчтой байршлуудад байгуулж хөгжүүлнэ.
Эдгээр төвүүдэд төрийн болон худалдаа үйлчилгээ, сургууль,цэцэрлэг,
136 эмнэлэг гэх зэрэг нийгмийн үйлчилгээний байгууллагууд төвлөрөн
байрлана. Олон нийтийн төвүүдийн байршлыг “УБЕТ-2040”

УЛААНБААТАР 2040

боловсруулах шатанд нарийвчлан тогтоож, төрөл бүрийн ангиллын Зураг 2.47 Нийслэлийн төсвөөс улсын төсөвт төвлөрүүлсэн дүн УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
олон нийтийн төвүүдийг байгуулна.

Зураг 2.46 Хотын төв, дэд төвүүдийн байршил

5-1-3. ХОТЫН ТӨВ, ДЭД ТӨВ, ОЛОН НИЙТИЙН ТӨВҮҮДИЙГ Хотын хөгжлийн асуудлаар, нэн ялангуяа санхүүжилтийн эх үүсвэр
ХӨГЖҮҮЛСНЭЭР НИЙГМИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ХҮРТЭЭМЖИЙГ босгох, барилга, хот байгуулалт, цахилгаан эрчим хүч, дулаан, зам
НЭМЭГДҮҮЛЭХ тээвэр гэх мэт олон чухал асуудлаар Улаанбаатар хот дангаараа
шийдвэр гаргах, түүнийгээ хэрэгжүүлэх, гүйцэтгэх боломж
Хүн амын төвлөрөл үүсгэх хотын олон нийтийн төвүүдэд төрийн хязгаарлагдмал байгаа юм.
үйлчилгээ, сургууль цэцэрлэг, эмнэлэг, биеийн тамир спортын зэрэг Өнөөдрийн төсвийн тогтолцоогоор Улаанбаатар хот аймаг, дүүрэг
нийгмийн үйлчилгээний болон томоохон худалдаа үйлчилгээ, банк сумдуудтай статусын хувьд нэг түвшинд байгаа билээ. Гэтэл хүн
санхүү бизнесийн байгууллагууд, жижиг, дунд үйлдвэрлэлийн үйл ам, эдийн засгийн боломжоороо дүүргүүд нь аймгуудаас ч том,
ажиллагааг дэмжиж, ажлын байрыг олноор бий болгоно. хороод нь сумдуудын хэмжээнд, тэр бүү хэл зарим аймгаас ч том
хороо байгааг зайлшгүй тооцож үзэх шаардлага бодит амьдралаас
Олон нийтийн төвүүдийг олноор байгуулснаар, үйлчлэх хүрээг богино урган гарч байгаа билээ. Үүнтэй холбогдуулан иргэдэд үзүүлэх
болгож, оршин суугчид нийгмийн үйлчилгээг иж бүрнээр авах төрийн үйлчилгээг аль түвшинд шийдэж байх, ямар төсөл, хөрөнгө
нөхцөл бололцоог сайжруулж, хотын доторх зорчилт хөдөлгөөний оруулалтыг хот, дүүрэг, хороодын хэн нь шийдэж, хэрэгжүүлж,
урсгалыг задална. хариуцаж байх, татвар болон төсвийн санхүүжилтийг хэрхэн үүнд
нийцүүлэх талаар хууль эрх зүйн хүрээнд тодорхой зааж шийдвэрлэх
Хот санхүүгийн хувьд бие даан, асуудлуудаа шийдвэрлэх боломжит шаардлагатай болж байна. Хотын эрх зүйн байдлын тухай хуулийн
суурь орчинг бий болгохын тулд Улаанбаатар хотын хөгжлийн төсөл сүүлийн 10-аад жил нэлээд яригдаж байгаа боловч тодорхой
санхүүжилтийн орчинг сайжруулах, хөрөнгө оруулалтын эх үүсвэрийг үр дүн өнөөг хүртэл гарахгүй байна. Энэ хуулийн төслийг ойрын
босгох, хөрөнгө оруулалтын төслийн удирдлага, менежментийг хугацаанд хэлэлцүүлэх, батлуулах, энэ хүрээнд Засаг захиргааны
сайжруулах, үр ашгийг дээшлүүлэхэд Улаанбаатар хотын хууль эрх нэгжийн тухай хуульд дагалдах өөрчлөлтүүдийг оруулахад анхаарал
зүйн орчинг өнөөгийн шаардлагад нийцүүлэн шинэчилнэ. хандуулах нь зүйтэй.

Жижиг дунд бичил бизнесийг дэмжих төр хувийн хэвшлийн Залуучуудад бизнес эрхлэх зорилгодоо хүрэх хүрэхэд шаардлагатай
санхүүгийн менежментийн арга хэмжээг үе шаттайгаар авна. бүх дэмжлэг туслалцаа үзүүлэх:
Хотын хөгжлийн санхүүжилтийн эх үүсвэр босгох, барилга, хот
байгуулалт, цахилгаан эрчим хүч, дулаан, зам тээвэр гэх мэт олон » Энтерпрайзинг хүсэл тэмүүллийг дэмжих үр нөлөө бүхий
чухал асуудлаар төр засаг, хувийн хэвшлийн оролцоотой хийж экосистемийг дэмжих бодлого хэрэгжүүлнэ.
гүйцэтгэнэ.
» Хүн амын энтерпрайзинг хандлага, ур чадвар, зан үйл болон үйл
УЛААНБААТАР 2040 ажиллагааг нэмэгдүүлэхэд чиглэсэн зан үйлийн интервенцийг
хэрэгжүүлнэ.

» Залуу энтерпренершип үндэсний хөтөлбөр боловсруулж,
хэрэгжүүлнэ.

» Гарааны бизнес эрхлэгч залууст бизнесээ тэлэх, эрчимжүүлэхэд
шаардлагатай мэдлэг, ур чадвар олгох цогц арга хэмжээг
хэрэгжүүлэх, дэд бүтцийг хөгжүүлнэ. /хурдасгуур хөтөлбөр,
менторшип, coworking space, түрээсийн хөнгөлөлт/

» Гарааны бизнес эрхлэгчдэд зориулсан орчин үеийн
санхүүжилтийн хэлбэрүүдийг нэвтрүүлэх (angel investment,
venture capital fund), санхүүгийн үр ашигтай тогтолцоог
бүрдүүлнэ

137

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ 5-1-4. БИЧИЛ, ЖИЖИГ, ДУНД БИЗНЕСИЙГ ДЭМЖИХ ОРЧИНГ байгуулалтыг санхүүжүүлэх зориулалтаар бонд гаргадаг ба худалдан
БЭХЖҮҮЛЖ, ТӨЛӨВШҮҮЛЭХ ЧИГЛЭЛЭЭР: авсан хүн, хуулийн этгээд эргээд тухайн бүтээн байгуулалтаас үл
хөдлөх хөрөнгө худалдан авах зэрэг хэлбэрээр эргэн төлөлтөө
Хотын оршин суугчдын орлогыг нэмэгдүүлж, ажлын байраар шийдвэрлэсэн байдаг. Ийм байдлаар бизнесийн ашигтай байршил
хангахын тулд төлөвлөж буй олон нийтийн төвүүдэд бичил, жижиг бүхий бүтээн байгуулалтуудын дэд бүтцийг бондоор санхүүжүүлэх
дунд бизнесийн төвүүдийг байгуулна. Эдгээр төвүүдэд хямд боломжтой бөгөөд төлбөрийг газар болон бүтээн байгуулсан
түрээсийн үйлчилгээг нэвтрүүлснээр жижиг, дунд үйлдвэрлэл эрхлэгч байгууламжийн борлуулалтын орлогоор эргэн төлөхөөр зохицуулалт
аж ахуйн нэгж, иргэдийг дэмжиж, ажлын байрыг нэмэгдүүлэх үйл хийх боломжтой юм. Харин сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг зэрэг
ажиллагааг явуулна. төсвөөс санхүүждэг нийгмийн чиглэлийн бүтээн байгуулалтын дэд
бүтцийн санхүүжилтийн эргэн төлөлтийг улс, орон нутгийн төсөв
Жижиг, дунд, бичил бизнесийг дэмжих төр хувийн хэвшлийн болон хөгжлийн албан ёсны тусламжийн хүрээнд шийдвэрлэх
санхүүгийн менежментийн арга хэмжээг үе шаттайгаар авна. шаардлагатай.
Үүнд:
5-2. ТӨРИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ХҮРТЭЭМЖИЙГ НЭМЭГДҮҮЛЭХ
» Үндэсний томоохон аж ахуйн нэгж, гадаадын хөрөнгө ЗОРИЛТЫН ХҮРЭЭНД:
оруулалттай ААН-ийг бичил, жижиг, дунд бизнестэй холбох
ханган нийлүүлэлтийг хөгжүүлэх хөтөлбөр боловсруулж, Хотын оршин суугчдад төрийн үйлчилгээг ойртуулах зорилгоор
хэрэгжүүлнэ. дараах бодлого, хэрэгжүүлэх үйл ажиллагаа явуулна.

» Төрийн худалдан авалтаар бичил, жижиг, дунд бизнесийг » Нийслэлийн цахим мэдээллийн нэгдсэн сан, дэд бүтэц бий
дэмжих, шаардлагатай түүхий эд, тоног төхөөрөмжөөр хангах, болгож хөгжүүлэх
хэрэгцээтэй хүний нөөц бэлтгэх, мэргэжилтэй ажилчдын
мэдээллийн санг бүрдүүлнэ. » Иргэдэд төрийн үйлчилгээг цахимаар цогц байдлаар хүргэх
тогтолцоог хэрэгжүүлэх
» Томоохон ААН, төрийн худалдан авалтын гэрээг үндэслэн бичил,
жижиг, дунд бизнесийг зээлийн барьцаа шаардахгүйгээр зээл » Иргэн, төр, бизнесийн байгууллагуудыг мэдээлэл солилцооны
олгох нөхцөл бүрдүүлнэ. үүлэн технологид шилжүүлж, ил тод төрийн албаны тогтолцоог
бэхжүүлэх
» Зээлийн батлан даалтын санг сурталчлах, үйл ажиллагааг нь
өргөжүүлж сайжруулна. » Мэдээллийг цахимжуулж, иргэдэд төрийн үйлчилгээг цахимаар
цогц байдлаар хүргэх тогтолцоог бий болгон хэрэгжүүлэх
» Бичил, жижиг, дунд бизнест чиглэсэн санхүүгийн урамшууллыг
өргөжүүлнэ. » Х отын байгууллагуудын ажилтнуудын хүний нөөцийн
менежментийг сайжруулан чадавхжуулна.
» Санхүүгийн байгууллагын нийлүүлж буй зээлийн бүтээгдэхүүнийг
бизнес эрхлэгчдэд хүртээмжтэй ба нийцэмжтэй болгох талаар Төлөвлөж буй хотын төв, дэд төвүүд болон олон нийтийн төвүүдэд
санхүүгийн салбарынхантай хамтран ажиллана. төрийн үйлчилгээний нэгдсэн төвүүдийг байгуулж, үйлчилгээг
цахимжуулна. Хэрэгжилтийг хангахын тулд Улаанбаатар хотын
» Бизнесийн үйл ажиллагааг албан хэлбэрт шилжүүлэхэд дэмжлэг холбоо мэдээллийн сүлжээний хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх бөгөөд
болох үйлчилгээний хүртээмж, чанарыг сайжруулна. олон нийтийн төвүүдийг холбосон гудамж замын дагуу 302,7 км урт
шилэн кабелийн шугамыг холбогдох байгууламжуудын хамт барьж
» Экспорт, импортын зах зээлтэй холбоотой мэдээллийг байгуулна.
цахимжуулж, экспортын зах зээлд нэвтрэх ур чадварыг Төрийн үйлчилгээг хүртээмжтэй, ил тод, үр ашигтай хүргэх
нэмэгдүүлэхэд дэмжлэг үзүүлнэ. механизм-нэг цэгийн ү йлчилгээг боловсронгуй болгон хөгжүүлэх
т өрийн үйлчилгээг илүү хялбаршуулах, төрийн байгууллагууд
2011-2012 онуудад Сангийн яам ба олон улсын нэр хүндтэй хоорондын хамтын ажиллагааг дэмжих бодлого баримтална.
байгууллагуудын зүгээс МУ-ын эдийн засгийг 10-20%-ийн
өсөлттэйгөөр төсөөлж байсан ч уул уурхайн салбарын уналтаас 5-2-1. ОЛОН НИЙТИЙН ТӨВҮҮДЭЭР ТӨРИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭ ХҮРГЭХ
шалтгаалан макро эдийн засгийн уналт улсын хэмжээгээр бий
болж татвар ба хөрөнгө оруулалтын төсөөлсөн тооцооллууд биелэх Хотын мэдээллийн нэгдсэн санг хэрэгжүүлэхэд цахим мэдээллийн
боломжгүй болсон. Энэ нь дагуул хотуудыг төлөвлөж, хөгжлийн сангийн өгөгдлийн баазыг шинэчлэх, хөгжүүлж нийслэлийн бүх
ерөнхий төлөвлөгөөг боловсруулахдаа дэд бүтцийн санхүүжилтийг харьяа агентлагуудыг дундын мэдээллийн санд холбож мэдээллийн
шийдвэрлэх аргуудыг олон хувилбараар гаргах шаардлагатайг нэг эх үүсвэртэй болно.
баталж байна. Нийслэлийн нутаг дэвсгэр, гудамж зам талбай, барилга байгууламж,
Тус баримт бичгийн хүрээнд Улаанбаатар хотын дагуу 15 дагуул инженерийн шугам сүлжээ бүхий 3D мэдээллийн сантай болгон
хаяа хот, тосгон байгуулахаар төлөвлөж байна. Жишээ болгож хэрэгжүүлэх. Мөн нийслэлд мэдээллийн хадгалалт, түүний аюулгүй
Япон улсын Засгийн газрын хөнгөлөлттэй зээлийн хүрээнд Төв байдал, иргэн аж, ахуй нэгж байгууллагын гол хөдөлгөгч хүч болсон
аймгийн Сэргэлэн сумын нутаг дэвсгэрт байгуулахаар төлөвлөж технологийн зогсолтгүй, найдвартай үйл ажиллагааг хангах дата
байгаа Шинэ нисэх онгоцны буудлыг түшиглэн байгуулагдах төвийг байгуулна.
Шинэ Зуунмод /Аэросити/-ийн дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалтыг Хотын оршин суугчдын өдөр дутмын амьдралд тохиолдож буй нэг гол
шийдвэрлэх боломжийг авч үзье. Шинэ Зуунмод /Аэросити/ хот
нь мега төсөл учир Улаанбаатар хот орон нутгийн бонд гаргах УЛААНБААТАР 2040
замаар санхүүжүүлэх боломжтой. БНСУ-ын жишээнээс харахад хот

138

асуудал бол төрийн үйлчилгээг авах асуудал байдаг. Төлөвлөлтийн дэвшлийг ашигладаг. УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
хугацаанд төрийн үйлчилгээг хүртээмжтэй, ил тод, үр ашигтай , Төрийн үйл ажиллагааны инновацийг дэмжих замаар цахим
хурдан шуурхай авах, хүргэх асуудлыг оновчтой шийдсэнээр хотын засаглалыг хөгжүүлж, иргэдэд ил тод нээлттэй, хүнд суртал,
доторх хөдөлгөөний түгжрэлийг бууруулж, үйлчилгээг хөнгөн чирэгдэлгүйгээр төрийн үйлчилгээг авах боломж бүрдэнэ. Мэдлэгийн
шуурхай болгож, оршин суугчдын ая тухтай амьдралын нөхцөлийг эдийн засаг, инноваци хөгжих эрх зүйн зохицуулалтын таатай орчинг
бүрдүүлэх нэг хүчин зүйл болно. бүрдүүлснээр мэдээллийг цахимжуулж, иргэдэд төрийн үйлчилгээг
цахимаар цогц байдлаар хүргэх тогтолцоог бий болгож хөгжүүлнэ.
Үүний тулд бүх шатны үйлчилгээ үзүүлэгч төрийн байгууллагуудын Хүний хөгжлийг дэмжсэн үр дүн, үр нөлөөтэй цахим засаглалыг
ажлын уялдаа холбоог сайжруулах, хамтын ажиллагааг дэмжих төлөвшүүлэх бөгөөд төрийн байгууллагууд иргэдэд ил тод нээлттэй
бүтэц зохион байгуулалтын арга хэмжээг авах бөгөөд төлөвлөж мэдээллийн санг үйл ажиллагааны чиглэл тус бүрээр байгуулна.
буй олон нийтийн төвүүдэд төрийн байгууллагуудыг байршуулж, Хотын өнөөгийн тулгамдсан асуудлуудыг оновчтой зөв шийдвэрлэсэн
үйлчилгээг оршин суугчдад ойртуулна. иргэдийн ажиллаж, амьдрах таатай орчинг бүрдүүлсэн олон улсад
Олон нийтийн төвүүдэд төрийн үйлчилгээг хялбаршуулах хүлээн зөвшөөрөгдөхүйц төрийн “ухаалаг” үйлчилгээтэй хотын
зорилгоор төрийн “нэг цэгийн үйлчилгээ”-г төгөлдөржүүлэх, төрийн засаглалыг бий болгоно.
үйлчилгээний төвүүдийг байгуулна.
5-3. ХҮН АМ, НИЙГМИЙН ДЭД БҮТЦИЙН ХҮРТЭЭМЖИЙГ
Зураг 2.48 Мэдээллийн нэгдсэн сан НЭМЭГДҮҮЛЭХ ЗОРИЛТЫН ХҮРЭЭНД:

Нийслэлийн 34 харьяа агентлаг, газар нэгжүүд үйл ажиллагаа ХҮН АМ
явуулж, үр ашгийг нэмэгдүүлэх, хүнд сурталгүй, ил тод байдлыг
нэвтрүүлж иргэн аж ахуй нэгжүүдэд мэдээлэл технологийн тэргүүн Нийслэл Улаанбаатар хотын хүн амын хэтийн төлөвийн тооцооллыг
туршлагуудыг ашиглан хурдан шуурхай төрийн үйлчилгээг үзүүлнэ. МУҮСХ-ноос гаргасан “Хүн амын 2015-2045 оны шинэчилсэн хэтийн
тооцоо” сэдэвчилсэн судалгааны арга аргачлал, үр дүнг үндэслэн
5-2-2. ТӨРИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ЦАХИМ УХААЛАГ СИСТЕМ тооцож гаргалаа. Монгол Улсын хүн ам 1962 онд 1 сая, 1988 онд 2
НЭВТРҮҮЛЭХ сая, 2015 онд 3 сая хүрч байсан бол 2031 онд 4 сая, 2045 онд 5 сая
хүрнэ гэж тооцоологдож байна.
Шинэ зууны хотуудын хөгжлийн чиг хандлагыг ерөнхийд нь Хотын нийт хүн амын өсөлт: 2040 оны УБ хотын хүн амыг 2,2
тодорхойлбол технологийн дэвшил, иргэдийн хүсэл шаардлага, сая байхаар таамаглаж байна. Хүн амын өсөлтийг насны бүлгээр
бизнесийн орчны өөрчлөлт зэргийг оновчтой шийдвэрлэх захиргааны дэвшүүлэн тооцох аргачлалыг хэрэглэсэн.
цомхон бүтэцтэй, ойлгомжтой дүрэм журамтай, соёлтой шуурхай 2040 оны түвшинд нийслэл Улаанбаатар хотын хүн ам 2,2 сая болох
үйлчилгээтэй, технологижсон, ажиллаж амьдрахад таатай, аюулгүй, ба Улаанбаатар хотын барилгажих нутаг дэвсгэрт 1,6 сая, хаяа дагуул
олон улсын түвшинд хотын өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх чиг хот суурингууд 600,0 мянган хүн оршин сууна.
хандлагатай байна. Төлөвлөлтийн хугацаанд Улаанбаатар хотын хүн амыг цэвэр
өсөлтөөр дагуул хот суурингуудын өсөлтийг механик өсөлтөөр
Цахим засаглалын загвар нь иргэдтэй эргэх холбоонд суурилсан хангана. Улаанбаатар хотын хэмжээнд механик өсөлтийг хязгаарлах
бодлого баримтална.
систем байна. Энэхүү загвар нь дараах бүтэцтэй байна.
Зураг 2.49 ХХүнүнамаымныннаснныасбнүылэгб1ү9л6э3г-21094653-2045
• Цахим засаглал E-Government
• Цахим бизнесийн орчин E-Business 100%
• Институцийн чиг үүргийг хангах цахим ажил хэргийн
80%
орчин E-Society
60%
Тоон технологи нь “Ухаалаг хот”-ын хамгийн тулгамдсан асуудлуудыг
40%
шийдвэрлэхэд хувьсгал хийж байна. Ухаалаг хотууд нь тулгамдаад
20%
буй бэрхшээлийг шийдвэрлэхийн тулд мэдээллийн технологийн
0%
УЛААНБААТАР 2040 1963 1969 1979 1989 2000 2010 2015 2020 2025 2030 2035 2040 2045

0-14 15-64 65+

ЗАХИРГААНЫ АРГА

» Х отод бүртгэлгүйгээр хотын орон сууц болон бусад үл хөдлөх
хөрөнгийг эзэмшихэд зарим хязгаарлалт тавих

» Б үртгэлгүйгээр 6 сараас дээш хугацаагаар түр оршин суухыг
хориглох зэрэг арга хэмжээг төлөвлөнө авч хэрэгжүүлнэ.

139

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ Хүн амын насны бүлэг: Манай улсын нийт хүн амд 65, түүнээс » Сайжруулсан сууцны хорооллын оршин суугчдын амьдралын
дээш насныхны эзлэх хувийн жин 2015 онд 3.86 хувь байсан бол орчинг сайжруулах: Тухайн хорооллын олон нийтийн
энэ үзүүлэлт 2045 онд 8.97 болох төлөвтэй байна. Одоогоор манай төвүүдэд нийгмийн болон худалдаа үйлчилгээний барилга
улсын хүн ам зүйн цонх үе нээгдээд байгаа бөгөөд 2040 он гэхэд байгууламжуудыг зам тээврийн дэд бүтцийг барьж байгуулна.
тэтгэврийн насныхны тоо одоогийнхоос нэлээд хувиар нэмэгдэхээр Хорооллын чанартай бичил цэцэрлэгт хүрээлэн, амралт
байна. Төрөлтийн хувьд тогтвортой өссөөр байх төлөвтэй байна. зугаалгын задгай талбай, биеийн тамирын болон тоглоомын
талбайн гэрэлтүүлэг, тохижилтын хамт барьж байгуулна.
Улаанбаатар хотыг амьдралын таатай орчин, тэгш хүртээмжтэй хот
болгох зорилгын нэн чухал хэсэг нь оршин суугч иргэдэд ээлтэй Нийгмийн дэд бүтцийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх:
нийгмийн орчинг бүрдүүлэх явдал юм. Энэ зорилгоор дараах арга 2040 оны түвшинд Улаанбаатар хот нь “Чанартай амьдралын
хэмжээ авна. баталгаа бүхий нийгмийн хамгаалалтай, эрүүл энх, аз жаргалтай
Үүнд: гэр бүлийн орчинтой, улс орны хөгжлийн суурь болсон эрүүл,
боловсролтой нийгмийн идэвхтэй МОНГОЛ ХҮН-ийг хөгжүүлж,
» Х отын хүн амын зохисгүй төвлөрлийг задалж, нийгмийн Хүний хөгжлийн индексийг 2030 онд 0,8, 2040 оны түвшинд 0.85-д
үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх хүргэж, аз жаргалын индексээр эхний 15 орны тоонд багтах болно.
Энэ зорилтын хүрээнд 2040 оны түвшинд нийгмийн дэд бүтцийн
» Х отын оршин суугчдын хоорондын амьд харьцааг дэмжих хангамжийг сайжруулах арга хэмжээ авна.
амралт, зугаалгын орон зайг байгуулах
» Бүх түвшний суралцагчдад хүртээмжтэй, чанартай, хэрэгцээнд
» Т өвлөрсөн инженерийн дэд бүтцийн хангамжтай орон сууцны нь нийцсэн боловсрол эзэмшүүлэх, орчин нөхцөлийг бүрдүүлэх;
хэрэглээг нэмэгдүүлэх
» Нийгмийн эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээний чанар, тэгш,
» Хотын хэмжээнд оршин суугчдын нийгмийн дэд бүтцийн хүртээмжтэй байдлыг хангах;
хангамжийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, тухайн салбарт
зарцуулагдах хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх » Олон улсын шаардлага, стандартад нийцсэн орчинд нийтийн
биеийн тамир, спортын ү йлчилгээ үзүүлэх, хүртээмжийг
» Төр хувийн хэвшлийн түншлэлийг хөгжүүлэх нэмэгдүүлэх орчин, нөхцөл бүрдүүлэх

» Сайжруулсан сууцны хорооллын оршин суугчдын амьдралын » “Монгол туургатны хэл, соёл, уламжлалыг хадгалж хөгжүүлэх”
орчин нөхцөлийг сайжруулах хөтөлбөр хэрэгжүүлж, соёл, урлагийн үйлчилгээний хүртээмжийг
нэмэгдүүлэх
Зохисгүй төвлөрлийг задлах: 2040 оны түвшинд хотын хэмжээнд
олон төвт хотын тогтолцоонд шилжих хот байгуулалтын арга 5-3-1. ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ЧАНАР, СТАНДАРТЫГ
хэмжээг авч олон нийтийн төвүүдийг байгуулах ба тухайн төвүүдэд САЙЖРУУЛЖ ТЭГШ ХҮРТЭЭМЖИЙГ ХАНГАХ:
бүх төрлийн нийгмийн болон худалдаа үйлчилгээний барилга
байгууламжуудыг стандарт шаардлагад нийцсэн хүртээмжтэйгээр Эрүүл дадал хэвшилтэй, идэвхтэй амьдралын хэв маягтай иргэнийг
байгуулж, тохилог орчинг бий болгоно. төлөвшүүлэн эрүүл мэндийн чанар, хүртээмж, үр дүнтэй тогтолцоог
хөгжүүлнэ.
» Оршин суугчдын хоорондын харьцааг дэмжих: Хотын оршин 2040 оны түвшинд нийслэлийн хүн амын эрүүл мэндийг хамгаалах
суугчид цугларах, чөлөөт цагаа өнгөрөөх хоорондоо харьцах асуудал тэргүүн зэрэгт тавигдах бөгөөд эмнэлгийн үйлчилгээний
задгай чөлөөтэй орон зайг парк цэцэрлэг, задгай тохижилт чанар, стандартыг сайжруулж, тэгш хүртээмжийг хангах асуудлыг
бүхий задгай талбайг шинээр төлөвлөж буй хотын төв, дэд төв, иж бүрэн шийдвэрлэнэ.
олон нийтийн төвүүдэд байгуулна. Үүний тулд:

» Төвлөрсөн инженерийн хангамжтай орон сууцны хангамжийн » Эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээний нэгдсэн зохицуулалттай
хэрэглээг нэмэгдүүлэх: Төвлөрсөн инженерийн хангамжтай бүсчилсэн сүлжээг байгуулж, тогтвортой үйл ажиллагааг хангана
орон сууцны хорооллуудыг нийгмийн дэд бүтцийн хамт
байгуулах бөгөөд барилгажилтын талбайг нэмэгдүүлж, хотын » Дүүргийн эрүүл мэндийн төвийг нэгдсэн эмнэлэг, дүүргийн
оршин суугчдын 70% орчим нь амьдрахаар тооцож хөгжүүлнэ. нийгмийн эрүүл мэндийн төв болгон хөгжүүлэх ба оношилгоо,
Тохилог орон сууцны хорооллууд нь орчин үеийн төлөвлөлтийн эмчилгээний чадавхыг сайжруулах, ерөнхий мэс засал,
стандарт шаардлага хангасан байна. дурангийн мэс засал, хавдар хөнгөвчлөх, сэргээн засах тусламж
үйлчилгээг үе шаттай хөгжүүлнэ
» Нийгмийн дэд бүтцийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх: Оршин
суугчдад үзүүлэх нийгмийн үйлчилгээний хүртээмжийг » Өрхийн эрүүл мэндийн төвд үзүүлэх эмнэлгийн анхан шатлалын
нэмэгдүүлж, чанарыг сайжруулах зорилгоор тухайн салбарын тусламж, үйлчилгээнд шинэ дэвшилтэт арга технологийг
дэд бүтэц, хүний нөөцийг нэмэгдүүлэх, чадамжийг сайжруулахад нэвтрүүлэх, хурдавчилсан оношилгоо, өдрийн, сэргээн засах,
зарцуулагдах улс, нийслэлийн төсвийн хөрөнгө оруулалтыг үе гэрээр үзүүлэх тусламжийг бэхжүүлнэ
шаттайгаар нэмэгдүүлнэ.
» Эрүүл мэндийн байгууллагын барилга байгууламжийг шинээр
» Төр хувийн хэвшлийн түншлэлийг хөгжүүлэх: Хотын оршин барих, засварлах, өргөтгөж, хүчин чадал, үйлчилгээний
суугчдад ээлтэй нийгмийн орчин бүрдүүлэхэд хувийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, стандартын шаардлага хангасан
хэвшлийн санал санаачилга, хөрөнгө оруулалтыг татах, бүтээн тохижилт, үйлчилгээний орчин бүрдүүлэх, орны тоог
байгуулалтын ажлыг хамтран гүйцэтгэх арга механизмыг нэмэгдүүлэх, дүүргийн жишиг эрүүл мэндийн төвийн барилгыг
боловсронгуй болгоно.
УЛААНБААТАР 2040
140

шинээр барина Хэрэгцээг БНбД-30-01-04 нормын дагуу тооцоолж үзэхэд 2040 УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
оны түвшинд нийтдээ 440 мянган сургуулийн насны хүүхэд, 220
» Шинжлэх ухааны дэвшилтэт технологи, инновацийг нэвтрүүлэх, мянган цэцэрлэгийн насны хүүхдийн хэрэгцээ байгаа бөгөөд хүчин
өндөр хөгжилтэй орны эмч, эмнэлгийн мэргэжилтнийг чадлыг хэтрүүлэхгүй 2 ээлжээр хичээллүүлнэ. 2040 оны түвшинд 627
багаар нь урьж ажиллуулах, үндэсний мэргэжилтнийг сургаж сургууль, 2115 ширхэг цэцэрлэгийн хэрэгцээ гарч байна.
чадавхжуулах замаар өндөр технологи, ур чадвар шаардсан Боловсролын салбарт дараах үндсэн зорилтуудыг дэвшүүлж байна.
тусламж, үйлчилгээг эх орондоо үзүүлдэг болно Үүнд:

» Оношилгоо, эмчилгээний орчин үеийн дэвшилтэт технологийг » Б үх түвшний суралцагчдад хүртээмжтэй, чанартай, хэрэгцээнд
нэвтрүүлж, иргэд эх орондоо цогц оношлуулж, эмчлэгдэх, нь нийцсэн боловсрол эзэмшүүлэх, орчин нөхцөлийг бүрдүүлэх;
гадны иргэдийг татан ирүүлж оношлох, эмчлэх зорилгоор олон
улсын жишигт нийцсэн төвүүдийг байгуулах » Б оловсролын стандарт, сургалтын хөтөлбөрийг суралцагчдын
хүсэл, сонирхол, нийгмийн хөгжлийн шаардлагад нийцүүлэн,
зэрэг зорилтуудыг тавьж хэрэгжүүлэх бөгөөд шинээр 330 орчим төрөл олон улсын жишигт хүргэх;
бүрийн шатлалын эмнэлгийг барьж байгуулан, эмч мэргэжилтнээр
ханган шаардлагатай. Эдгээр үндсэн зорилтуудыг хэрэгжүүлэхийн тулд дараах зорилтуудыг
тавьж хэрэгжүүлнэ.
2040 оны түвшинд нийслэл Улаанбаатар хотын эрүүл мэндийн
үйлчилгээний хүртээмжийг 50%-р нэмэгдүүлэх шат дараатай арга » Боловсролын стандарт, сургалтын хөтөлбөрийг суралцагчдын
хэмжээ авна. Нийтдээ 77 мянган үзлэг өдөр , 19.8 мянган эмнэлгийн хүсэл, сонирхол, нийгмийн хөгжлийн шаардлагад нийцүүлэн,
ор, 220 ширхэг түргэний машины хэрэгцээ байна. Одоогийн хүчин олон улсын жишигт хүргэх;
чадлыг 2040 он хүртэл 60 мянган үзлэг өдөр, 7.5 мянган эмнэлгийн
ор, 63 ширхэг түргэний машинаар нэмэгдүүлэх шаардлагатай. » Багшийн мэргэжил, арга зүйн хөгжил болон цалин, урамшуулал,
нийгмийн хамгааллын асуудлыг цогцоор нь шийдвэрлэж,
» А. Бүх шатны эрүүл мэндийн үйлчилгээний газруудыг нийтийн хөрөнгө оруулалтын хэмжээ, үр өгөөжийг нэмэгдүүлэх:
тээврийн сүлжээний хангамжтай уялдуулан хөгжүүлж, тоог 2018
оны суурь тоо хэмжээнээс 1,5 дахин нэмэгдүүлэх Бүх түвшний суралцагчдад хүртээмжтэй, чанартай, хэрэгцээнд
нь нийцсэн боловсрол эзэмшүүлэх, орчин нөхцөлийг бүрдүүлэх
» Б. 3-р шатлалын эмнэлгийн тоог 2 дахин нэмэгдүүлэх: Үйлчлэх зорилгоор дараах үйл ажиллагааг авч хэрэгжүүлнэ.
хүрээнд тохируулан сонгосон байршлуудад өндөр технологийн Үүнд:
эмнэлгийн үйлчилгээ үзүүлэх 3-р шатлалын эмнэлгүүдийг
Баянхошуу, Сэлбэ, Сонсголон дэд төвүүдийн орчинд байгуулна. » Шинээр барьж байгуулах боловсролын байгууллагуудын
байршлыг оновчтой тогтоож, газар чөлөөлөх асуудлыг
» В. Улаанбаатар хотод эрүүл мэндийн аялал жуулчлалыг шийдвэрлэх
хөгжүүлэх, өөрийн орны эрүүл мэндийн байгууллагуудын
үйлчилгээний чанарыг сайжруулж, олон улсад өндөр » Хотын хэмжээнд сул чөлөөтэй газрын хүртээмж хангалтгүй
технологийн эмнэлгийн үйлчилгээ үзүүлэх зорилгоор Улиастайд байх тул сургууль цэцэрлэгийн барилгын төлөвлөлтийн норм,
олон улсын стандартын шаардлага хангасан 800-1000 ортой стандартад өөрчлөлт оруулах
олон улсын клиникийн эмнэлэг, оношилгоо сургалтын төв
бүхий эрүүл мэндийн цогцолбор байгуулна. » Хотын захад ахлах сургуулийн болон тусгай мэргэжлийн чиг
баримжаа олгох дунд сургуулийн хотхон байгуулж, тусгай
5-3-2. БОЛОВСРОЛЫН ЧАНАР, СТАНДАРТ, СУРГАЛТЫН СИСТЕМИЙГ унаагаар үйлчилдэг систем шилжих
САЙЖРУУЛЖ, ТЭГШ ХҮРТЭЭМЖИЙГ ХАНГАХ:
» Санхүүгийн системд оруулах хөрөнгө оруулалт, санхүүжилтыг
Хүн бүрд чанартай боловсрол эзэмших тэгш боломж бүрдүүлж, нэмэгдүүлэх
боловсролыг хувь хүний хөгжил, гэр бүлийн амьдралын баталгаа,
улс орны хөгжлийн суурь болгон насан туршдаа суралцахуйн » Шинээр төлөвлөж буй орон сууцны хорооллуудад сургууль,
тогтолцоог бэхжүүлнэ. цэцэрлэг, эмнэлэг зэрэг нийгмийн бүтцийг заавал төлөвлөдөг
журмыг хэвшүүлэх хууль эрх зүйн арга хэмжээ авах
Сургуулийн өмнөх боловсрол: Сургуулийн өмнөх боловсрол
нь хүүхдийн төлөвшил, хөгжлийн суурь үе хэмээн үзэж хүүхдийн » “Хотын бүс, хөршлөлийн хууль” -ийг шинээр боловсруулж
цэцэрлэгийн үйлчилгээний болон сургалтын чанарыг сайжруулахад түүнд шинээр төлөвлөж буй 50 мянгаас дээш хүн оршин суух,
чиглэсэн цогц үйл ажиллагаа зохион байгуулна. хөрш хороололд нь сургуулийн хангамж хүрэлцээг нэмэгдүүлэх
Сургуулийн өмнөх боловсролыг бага насны хүүхдэд хүртээмжтэй боломжгүй бол сургууль, цэцэрлэгийн барилгыг зураг төсөлд
хүргэх зорилгоор цэцэрлэгийн барилга, байгууламж, хүүхдийн орны нь заавал суулгадаг байх заалтыг тусгах
тоог эрэлт, хэрэгцээнд нийцүүлэн үе шаттай нэмж, бүлэг дүүргэлтийг
норматив хэмжээнд барих, орчны стандартын дагуу хүүхэд бүрд » Сургууль дундын биеийн тамир спортын цогцолборуурдыг 3-4
ээлтэй, эрүүл, аюулгүй орчинг бий болгон тохижуулна. сургуулийн дунд 1 байхаар тооцож төлөвлөх
Бага дунд боловсрол: Сургуулийн барилга, байгууламж, суудлын
тоог эрэлт, хэрэгцээнд нийцүүлэн үе шаттай нэмэгдүүлж бүлэг » Сургуулийн дотуур байр, ногоон хөгжлийн байгууламж,
дүүргэлтийг норматив хэмжээнд барих, орчны стандартын дагуу спортын болон урлагийн заал, цайны газар, мэдээлэл зүйн
хүүхэд бүрд ээлтэй, эрүүл,аюулгүй орчныг бүрдүүлэх тохижуулна. сургалтын танхимыг стандартын дагуу тохижуулж сургалтын
байгууллагын орчны стандартыг хангах, хөгжлийн бэрхшээлтэй
УЛААНБААТАР 2040 суралцагчдад зориулсан орчин бүрдүүлж, цэвэр ус, ариун
цэврийн байгууламжийг хүүхэд, хэрэглэгчдэд ээлтэй болгох
ажлыг үе шаттайгаар төлөвлөж хэрэгжүүлнэ.

Төлөвлөлтийн хугацаа буюу 2040 оны түвшинд нийслэл хотын

141

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ хэмжээнд 290 ерөнхий боловсролын сургууль, 538 сургуулийн Хүснэгт 2.5 2040 оны нийгмийн дэд бүтцийн хэрэгцээ
өмнөх боловсролын байгууллагуудыг шинээр барьж, өсөн нэмэгдэж
буй хэрэгцээг хангана. Хот, тосгодын Улаанбаатар Хаяа хот, Дагуул Улаанбаатарын
нэр хот тосгод хот, бүсийн нийт
Мэргэжлийн, техникийн болон дээд боловсрол:
Судалгааны их сургууль байгуулан Ази тив, бүс нутагтаа бусдаас Сургууль 324,200 43,204 тосгод 440,000
ялгарах давуу тал бүхий хөтөлбөрүүдээ төрөөс дэмжиж геологи, хэрэгцээ / 72,596
палеонтологи, монгол судлалаар хүний нөөцийг бэлтгэх ба эдийн сурагч/ 21,602 220,000
засгийн тэргүүлэх чиглэлүүд болох уул уурхай, хөдөө аж ахуй, 36,298
хүнс, хөнгөн үйлдвэр, эрчим хүч, бүтээлч аж үйлдвэр, мэдээллийн Цэцэрлэг 162,100 1,944 19,800
технологийн салбарын хүний нөөцийг үе шаттай бэлтгэнэ. хэрэгцээ / 7,561 3,267 77,000
Их дээд сургууль, МСҮТ, ЕБС-ийг хүний хөгжлийн төв болгон хүүхэд/ 22 12,704 220
хөгжүүлж насан туршийн боловсролын тогтолцоог бэхжүүлэх ба 36
бүх насны иргэд, нийгмийн салбар бүрийг хамарсан насан туршийн Эмнэлэгийн 14,589 15,121 154,000
боловсролын нээлттэй, уян хатан тогтолцоог бэхжүүлж, хүртээмжийг орны тоо 1,080 25,409 11,000
нэмэгдүүлэх бөгөөд боловсролын төв, байгууллагуудыг хүн амын 4,320 1,815 44,000
суурьшлын нягтрал ихтэй газруудад байгуулна. Үзлэг өдөр 56,735 7,260
648 6,600
5-3-3 СОЁЛ УРЛАГ, СПОРТ, НИЙТИЙН БИЕИЙН ТАМИРЫН Түргэн 162 1,089
ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ХҮРТЭЭМЖИЙГ НЭМЭГДҮҮЛЭХ: тусламжийн
станц (машин)
Монгол туургатны хэл, соёл, уламжлалыг хадгалж хөгжүүлэх
хөтөлбөр хэрэгжүүлж, хүний нас, хөгжлийн онцлогт тохирсон эрүүл Биеийн тамир / 113,470
мэнд, соёл урлаг, боловсролын цогц уялдаатай үйлчилгээг тэгш талбайн м2/
хүртээмжтэй үзүүлэх бодлогыг соёл урлагын салбарт баримтална.
Соёл урлагийн байгууллагын барилга байгууламжуудыг шинээр Концертын 8,105
барих болон өргөтгөж, хүчин чадал, үйлчилгээний хүртээмжийг үе
шаттайгаар нэмэгдүүлнэ. танхим /суудал/

Дүүрэг бүрт олон улсын стандартад нийцсэн соёлын ордон, зарим Музей 32,420
бүсэд мэргэжлийн урлагийн байгууллагыг шинээр байгуулна. үзэсгэлэнгийн
Хүн төвтэй хөгжлийн бодлогыг хэрэгжүүлж, эрүүл чийрэг иргэнийг танхим /м2/
төлөвшүүлэх, нийтийн биеийн тамирыг бүх нийтийн хөдөлгөөн
болгох, иргэн, гэр бүлийн хэрэгцээнд нийцсэн идэвхтэй амьдралын Номын сан / 4,863
дадал хэвшил төлөвшүүлэх бодлого баримтална. Үүний тулд суудал/
Улаанбаатар хот, хаяа дагуул хот суурингуудад биеийн тамир,
спортын барилга байгууламжийн хүчин чадал, хүртээмжийг 5-4. СТАНДАРТЫН ШААРДЛАГА ХАНГАСАН БАТАЛГААТ ОРОН
нэмэгдүүлнэ. СУУЦНЫ ХЭРЭГЛЭЭГ НЭМЭГДҮҮЛЭХ ЗОРИЛТЫН ХҮРЭЭНД

2040 оны түвшинд биеийн тамирын байгууламжийн шалны Өрх, гэр бүлийн худалдан авах чадварт нийцсэн өртөгтэй, эрэлт
талбай 154 мянган м2, концертын танхим 11 мянган суудал, музей хэрэгцээнд нийцсэн байр сууцаар хангах нөхцөлийг бүрдүүлнэ.
үзэсгэлэнгийн танхимын шалны талбай 44 мянган м2, номын сангийн Хотын оршин суугчдын амьдралын ая тухтай орчин нөхцөлийн нэг
суудлын хэрэгцээ 6600 суудлын хэрэгцээ тус тус үүсэхээр байх тул гол үзүүлэлт нь тохилог орон сууцны хангамж юм. Нийслэл хотын
дараах төлөвлөлтийн арга хэмжээ авна. хүн амыг 2040 оны түвшинд норм, стандартын шаардлага хангасан
баталгаат, тохилог орон сууцаар хангана.
» Дэд төвүүдэд номын сан, соёлын төв, музей, олон нийтийн төв
байгуулах; ТОХИЛОГ, АМЬДРАЛЫН ТААТАЙ ОРЧИН БҮРДҮҮЛСЭН, ОРОН
СУУЦНЫ ХОТХОН, ХОРООЛЛЫН ТӨЛӨВЛӨЛТИЙГ ОЛОН УЛСЫН
» Сууцны бүсүүдэд спорт, нийтийн биеийн тамирын үйлчилгээний СТАНДАРТ, ШААРДЛАГАД НИЙЦҮҮЛЭН ХОГ ХАЯГДЛЫН
газрууд байгуулж тоог 2018 оны суурь тоо хэмжээнээс 2 дахин ЗОХИСТОЙ МЕНЕЖМЕНТТЭЙ ХОСЛУУЛАН ХӨГЖҮҮЛНЭ.
нэмэгдүүлэх
Үүний тулд дараах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлнэ.
» Үндэсний спортын цогцолбор Хүй-7-н худагт байгуулах » Орон сууцны төлөвлөлтөд оршин суугчид амрах, чөлөөт цагаа
өнгөрүүлэх нийгмийн дэд бүтэц, ногоон байгууламж, усан
» Баянхошуу, Буянт-Ухаа-д спортын төв байгуулах сан, биеийн тамирын талбай бүхий тохилог орчин бүрдүүлэх
стандарт хэрэгжүүлэх
142
» Орон сууцны нэг хүнд ногдох талбайг нэмэгдүүлэн дэлхийн
жишигт ойртуулах

» Орон сууцны чанар стандартыг ханган, гал түймэр, газар
хөдлөлт зэрэг байгалийн гамшигт үзэгдэлд тэсвэртэй байх
нөхцөлийг хангах

» Бүх төрлийн орон сууцыг инженерийн шугам сүлжээнд холбох

» Амины орон сууцны хэрэглээ хэмжээг нэмэгдүүлэх

» Орон сууцны халаалт эрчим хүчний эх үүсвэрийг сэргээгдэх
эрчим хүчээр үе шаттай хангах

УЛААНБААТАР 2040

Эдгээр үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх арга хэмжээний хүрээнд: Нийтийн орон сууц: Төвлөрсөн инженерийн хангамжтай нийтийн УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
• Улаанбаатар хот, хаяа дагуул хотуудын гэр хорооллыг орон сууцнууд нь дунд болон түүнээс дээш давхар, орон сууцны
иргэдийн оролцоотойгоор дахин төлөвлөх, төвлөрсөн, хороолол, хотхон хэлбэрээр нийгмийн дэд бүтцийн барилга
хэсэгчилсэн, бие даасан инженерийн дэд бүтцэд байгууламжийн хамт төлөвлөгдөж баригдана. Нийтийн орон сууцыг
холбогдсон орон сууцны хороолол болгон хөгжүүлэх хотын барилгажсан хэсэгт болон төвийн гэр хорооллын нутаг дэвсгэрт,
• Гэр хорооллын газар нутгийг дахин төлөвлөн шинээр, дахин төлөвлөж хөгжүүлэх байдлаар барьж байгуулна.
барилгажуулах замаар иргэдийг тохилог орон сууцаар Барилгажсан хэсэгт хот төлөвлөлтийн болон ашиглалтын шаардлага
хангах хангахгүй барилгажсан хэсгийг дахин төлөвлөж хөгжүүлнэ.
• Шинэ суурьшлыг бий болгох замаар иргэдийг орон Одоогийн оршин суугчдын орлогын түвшин доогуур байгаагаас
сууцжуулах орон сууц худалдан авах боломж, чадвар муу байх ба борлогдоогүй
• Оршин суугчдын амьдралын орлого, төлбөрийн орон сууцны үлдэгдэл ч их байна. Цаашид энэ байдлаас гарахын
чадварт нийцсэн орон сууцны хангамж, нийлүүлэлтийг тулд төлбөрийн чадварт нийцсэн нийтийн орон сууцны стандарт
нэмэгдүүлэх загварыг боловсруулж, хэрэгжүүлнэ.
• Төлбөрийн чадварт нийцсэн орон сууцны санхүүжилтийн
тогтвортой механизмыг бий болгох. Нам давхрын орон сууц: Тухайн төрлийн орон сууцнууд нь эдэлбэр
• Төрийн болон хувийн хэвшлийн дэмжлэгийг үр дүнтэйгээр газартай болон нийтийн эзэмшлийн талбайтай 2-3 давхар байх ба
зохицуулах орон сууцны асуудал хариуцсан байгууллагын гол төлөв хэсэгчилсэн, бие даасан инженерийн хангамжтай, хотын
бүтэц болон хууль эрх зүйн орчинг боловсронгуй болгох дундын ба захын сайжруулсан сууцны хорооллуудад байршина.
• Түрээсийн орон сууцыг хөгжүүлэн нийгмийн зорилтот Нам давхрын сууцыг нийгмийн дэд бүтцийн байгууламжийн хамт
бүлгийн иргэдийг орон сууцаар хангах; бичил хороолол хэлбэрээр төлөвлөнө.
• Халамжийн орон сууцны тогтолцоог бий болгох
Амины сууц: Сайжруулсан сууцны хороолол дахь нийтлэг сууц
Хотын барилгажилтанд орон сууц нь онцгой том байр суурь эзлэх байх бөгөөд гол төлөв нэг давхар, оршин суугчдын өөрийн хүч
бөгөөд газар ашиглалтын хамгийн том төрөл байх бөгөөд хотын хүн хөрөнгөөр барьсан, өөрийн өмчлөлийн эдэлбэр газар бүхий сууц
амын 70% нь төвлөрсөн инженерийн дэд бүтцийн хангамжтай орон юм. Эдгээр орон сууцнуудыг хэсэгчилсэн инженерийн хангамжид
сууцанд, 30% нь хэсэгчилсэн, бие даасан инженерийн дэд бүтэц холбож, орон сууцаа дулаалж гадна өнгө үзэмжийг сайжруулах арга
бүхий орон сууцанд амьдарна. хэмжээ авагдана.
2040 оны түвшинд инженерийн шугам сүлжээний төвлөрсөн Сайжруулсан сууцны хороолол бүхий нутаг дэвсгэрт оршин суугчдын
хангамжтай нийтийн орон сууцнуудыг нийгмийн үйлчилгээ, худалдаа оролцоотой гэр хорооллын газрыг дахин зохион байгуулах, нийтийн
үйлчилгээний зориулалттай олон нийтийн барилга байгууламж, эдэлбэр газрыг дахин төлөвлөн зохион байгуулж хөгжүүлэх үйл
зам талбай, олон нийтийн ногоон байгууламжтайгаар хороолол ажиллагаа явуулж, холбогдох төсөл хөтөлбөрүүдийг төр хувийн
хэлбэрээр цогцоор байгуулах бодлого үргэлжилнэ. хэвшлийн түншлэлийн хүрээнд хэрэгжүүлнэ.
Улс, нийслэлийн төвлөрсөн төсвийн хөрөнгө оруулалтаар хатуу
5-4-1. ОЛОН ТӨРЛИЙН ОРОН СУУЦНЫ ХАНГАМЖИЙГ НЭМЭГДҮҮЛЭХ хучилттай гудамж зам, гэрэлтүүлэг, цэцэрлэгжилт ногоон байгууламж
ЗОРИЛТЫН ХҮРЭЭНД: болон нийгмийн үйлчилгээний барилга байгууламжууд, түүнчлэн
инженерийн хэсэгчилсэн хангамжийн гол шугамуудыг эх үүсвэрийн
Орон сууцны төрөл, оршин суух хүн ам, айл өрхийн тоонд хамт барьж байгуулна. Хувийн хэвшил, иргэд оршин суугчдын
тулгуурлан төлөвлөлтийн бүс, талбаруудад шаардагдах газрын хөрөнгөөр орон сууцыг барих, сайжруулж шинэчлэх, дэд бүтцэд
хэмжээ жигд бус байна. Суурьшлын дундаж нягтрал орон сууцны холбох ажлууд хийгдэнэ.
төрлөөс хамаарч харилцан адилгүй байх бөгөөд 2040 оны түвшинд
дунджаар сайжруулсан сууцны хороололд 61,0 хүн/га барилгажсан Урд өмнө улс, нийслэлийн зүгээс Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрт
хэсэгт 95.4 хүн/га тус тус байна. Төлөвлөлтийн нэгж талбаруудад оршин суугчдын орон сууцны хангамжийг нэмэгдүүлэх зорилготой
суурьшлын нягтрал, байршлаас хамаарч орон сууцны хангамж хэрэгжүүлж байсан болон хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж буй төсөл
харилцан адилгүй байна. хөтөлбөрүүдийг үргэлжлүүлнэ.
Улаанбаатар хотын 2040 оны хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөний Нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Тэргүүлэгчдийн 2017
түвшинд хотын хүн амын 70% нь буюу 1280,0 мянган хүн, 270 мянга оны 167 дугаар тогтоолоор батлагдсан “Нийслэлийн орон сууцны
орчим айл өрх тохилог орон сууцаар хангагдана. Хүн амын орон хөтөлбөр”-ийн дагуу дараах шинэ суурьшлын бүсүүдэд:
сууцны хүртээмжийг нэмэгдүүлэхийн тулд сууцны 1,0 м2 талбайн Үүнд:
үнийг хямдруулах бодлогын арга хэмжээг төр засгийн зүгээс
авах шаардлагатай. Шинэ техник, технологийг барилгын салбарт • Морингийн даваа
өргөнөөр нэвтрүүлнэ. • Яармагийн спорт цогцолборын орчим
Хүн амын амьжиргааны түвшин, орлогын хэмжээнээс шалтгаалж • Био-Сонгино орчим
орон сууцны хэлбэр төрөл олон янз байна. • Авто худалдааны төв орчим С
зэрэг газруудад орон сууцны барилгажилт явагдана.
ОРОН СУУЦНУУД НЬ БАЙРШЛААС ХАМААРЧ ТӨВЛӨРСӨН БОЛОН
143
ХЭСЭГЧИЛСЭН, БИЕ ДААСАН ИНЖЕНЕРИЙН ХАНГАМЖТАЙ

БАЙНА.

УЛААНБААТАР 2040

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ Зураг 2.50 Шинэ суурьшлын бүсүүдийн байршил » Хот, суурины хөгжлийн төлөвлөлтийн дагуу орон сууцжуулах
хөтөлбөр, төслийг үе шаттай хэрэгжүүлж, иргэдийг орлогод
Эх үүсвэр. Шинэ суурьшлын бүсийн хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөө нийцсэн аюулгүй, ая тухтай орон байртай болоход дэмжлэг
үзүүлнэ. (монгол гэр төсөл, амины болон нийтийн орон сууц
Дээрх шинэ суурьшлын бүсүүдийн хэсэгчилсэн ерөнхий барих төсөл, түрээсийн орон сууц төсөл г.м)
төлөвлөгөөний дагуу бүтээн байгуулалтын ажлыг төр, хувийн
хэвшлийн оролцоотойгоор үргэлжлүүлнэ. » Төр, орон нутаг, хувийн хэвшлийн оролцоотой “Түрээсийн орон
сууц” хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх
Зураг 2.51 Шинэ суурьшлын бүсүүдийн хүн ам, орон сууц,
ажиллах хүчний төлөвлөлт » Хот, суурин газрын гэр хорооллыг иргэдийн оролцоотойгоор
дахин төлөвлөх, төвлөрсөн, хэсэгчилсэн, бие даасан
Эх үүсвэр. Шинэ суурьшлын бүсийн хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөө инженерийн дэд бүтцэд холбогдсон орон сууцны хороолол
болгон хөгжүүлэх
5-4-2. ӨРХ, ГЭР БҮЛИЙН ТӨЛБӨРИЙН ЧАДВАРТ НИЙЦСЭН
ӨРТӨГТЭЙ СУУЦААР ХАНГАХ: Орон сууцны төсөл хэрэгжүүлэгч аж ахуйн нэгжүүдэд татварын болон
Худалдан авах чадварт нийцсэн өртөг бүхий орон сууцны зураг санхүүгийн дэмжлэг /хөнгөлөлттэй зээл болон бусад боломжит
төслийг боловсруулж, норм, стандарт, холбогдох хууль эрхзүйн дэмжлэг/ үзүүлэх замаар тухайн орон сууцны тодорхой хувийг
орчныг боловсронгуй болгоно. Улаанбаатар хот, түүний дагуул, хаяа бага, дунд орлоготой иргэдэд түрээслүүлэх, хямд үнээр борлуулах
хот, суурингуудад хүн амын орлогод нийцсэн, ногоон хөгжлийн замаар орлогод нийцсэн орон сууцаар хангана. Зайлшгүй орон
загварт тохирсон орон сууц нийлүүлэлтийг нэмэгдүүлэх арга хэмжээг байраар хангагдах шаардлагатай зорилтод/орлогогүй/ бүлгийн
төр засгийн бодлогоор дэмжинэ.Үүнд: иргэдийг төрийн өмчийн халамжийн түр орон сууцаар хангадаг
байх тогтолцоог нэвтрүүлнэ.
» Нийслэл, түүний дагуул, хаяа хот, тосгон, орон нутагт, хүн амын
орлогод нийцсэн, ногоон хөгжлийн загварт тохирсон орон сууц Нийслэл хотын хэмжээнд орон сууцны хангамжийг нэмэгдүүлэх
нийлүүлэлтийг бодлогоор дэмжих арга хэмжээний хүрээнд Монгол Улсын Засгийн газрын 2019 оны
202 дугаар тогтоолоор батлагдсан “150 мянган айл – Орон сууц”
» Худалдан авах чадварт нийцсэн өртөг бүхий орон сууцны зураг үндэсний хөтөлбөрт “Шинэ суурьшил, дагуул, хаяа хот, тосгодыг
төслийг боловсруулж, норм, стандарт, холбогдох хууль эрхзүйн хөгжүүлэх” хүрээнд шинээр 16512 айлын орон сууцыг ашиглалтад
орчныг боловсронгуй болгох оруулахаар тусгагдсаны дагуу хаяа дагуул хот, суурингуудад орон
сууцжуулах бодлогыг хэрэгжүүлнэ.
144
Хүснэгт 2.6 Ерөнхий төлөвлөгөөгөөр төлөвлөсөн орон сууцны тоо

№ Дагуул хот, тосгодууд Төлөвлөсөн орон сууц

1 Багануур хот 5448

2 Налайх хот 11195

3 Багахангай 1123

4 Био-Сонгино орчим-Туул-Шувуу 845

5 Аргалант-Эмээлт хот 1107

6 Тэрэлж тосгон 675

7 Гачуурт тосгон 1000

8 Хонхор хот 8239

9 Шинэ Зуунмод /Аэросити/ хот 9478

Дүн 39110

Эх үүсвэр. Тухайн хот, тосгодын хэсэгчилсэн ерөнхий төлөвлөгөө

“150 мянган айл – Орон сууц” үндэсний хөтөлбөрийн хэрэгжүүлэх
хугацаа нь 2019 оноос 2023 он бөгөөд дээрх ерөнхий төлөвлөгөө
нь боловсруулагдаж батлагдсан Улаанбаатар хотын 9 дагуул хот,
тосгодод төлөвлөлтийн хугацаанд буюу 2030 оны төвшинд нийт
39110 айлын орон сууц барихаар төлөвлөгдсөн байна. Үндэсний
хөтөлбөрт тусгагдсан 16512 айлын орон сууц нь нийт төлөвлөгдсөн
орон сууцны 42.2% байна.

УЛААНБААТАР 2040

Зураг 2.52 Эхний ээлжийн орон сууцжуулах бодлогыг хэрэгжүүлэх багтаамж ихтэй тээврийг нэвтрүүлэх УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
хот, тосгод
» Нийтийн тээврийн удирдлага, мэдээллийн болон хяналтын
Эх үүсвэр: Хот байгуулалт, хөгжлийн газар төвийг шинэчлэн замын сүлжээнд ухаалаг системийг бүрэн
нэвтрүүлэх
Орон сууцжуулах ажлыг Шинэ Зуунмод /Аэросити/ хот, Налайх,
Хонхор, Багануур, Багахангай, Аргалант-Эмээлт, Био-Сонгионо, » Тээврийн хэрэгслийг цахилгаан болон хийн эх үүсвэрээр
Туул-Шувуу зэрэг ерөнхий төлөвлөгөө нь батлагдсан Улаанбаатар цэнэглэх сүлжээг байгуулах
хотын 8 дагуул хот, тосгодод хэрэгжүүлж эхэлнэ.
» Хотын хэвтээ, босоо, тойрог чиглэлийн авто замын сүлжээ,
5-4-3. СЭРГЭЭГДЭХ ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ ХЭРЭГЛЭЭТЭЙ ОРОН СУУЦНЫ дагуул хаяа хотын авто замын сүлжээг барьж байгуулах ажлыг
ХАНГАМЖИЙГ НЭМЭГДҮҮЛЭХ үе шаттай хэрэгжүүлэх

Улаанбаатар хот, хаяа, дагуул хот, суурингийн хэмжээнд хөгжлийн » Тээврийн хэрэгслийг цахилгаан болон хийн эх үүсвэрээр
чиг хандлагатай уялдуулан сэргээгдэх эрчим хүч үйлдвэрлэх бодлого цэнэглэх сүлжээг байгуулах
чиглэлийг тодорхойлсон хөтөлбөрийн дагуу өрх бүр сэргээгдэх
эрчим хүчний үйлдвэрлэгч болж, илүүдэл эрчим хүчийг сүлжээнд » Тусгай замын автобусны сүлжээг байгуулах
нийлүүлэх бодлого барьж, шаардлагатай дэд бүтцийг байгуулна.
Орон сууцны эрчим хүчний хангамжид нарны эрчим хүчийг түлхүү » Зорчигч тээврийн үйлчилгээний дамжин суулт хийх терминал
ашиглах бөгөөд гол төлөв хотын хойд хэсгээр байрлах сайжруулсан болон зогсоолуудыг нэгдсэн уялдаатайгаар барьж байгуулах
сууцны хорооллын нам давхрын нийтийн болон амины орон
сууцнуудад өргөнөөр ашиглана. Тухайн суурьшилд байрлах олон зэрэг бодлогыг авч хэрэгжүүлнэ.
нийтийн төвүүдийн барилга байгууламжийг сэргээгдэх эрчим хүчээр
хангах бодлого баримтална. 5-5-1 ХОТЫН ГУДАМЖ ЗАМЫН СҮЛЖЭЭГ БОЛОВСРОНГУЙ БОЛГОЖ,
ҮЕ ШАТТАЙ ХӨГЖҮҮЛЭХ
5-5. ЗАМ ТЭЭВРИЙН ДЭД БҮТЦИЙН ХАНГАМЖИЙГ
НЭМЭГДҮҮЛЭХ ЗОРИЛТЫН ХҮРЭЭНД: ХОТЫН ЗАМЫН ХӨДӨЛГӨӨНИЙ НЯГТРАЛЫГ САРНИУЛЖ,
АЧААЛЛЫГ ЖИГД ТАРААСАН АВТО ТЭЭВРИЙН ХЭРЭГСЛИЙН
Улаанбаатар хотын гудамж замын сүлжээний системийг хэвээр ХӨДӨЛГӨӨНИЙ ЗҮЙ ТОГТОЛД НИЙЦСЭН ГУДАМЖ ЗАМЫН
хадгалж, дахин төлөвлөлтийн аргаар боловсронгуй болгон СҮЛЖЭЭГ ХӨГЖҮҮЛНЭ.
хөгжүүлнэ. Хотын гудамж замын сүлжээний үндсэн гол замуудыг
юуны түрүүн шинэчлэн сайжруулах, шинээр барьж байгуулан түүнд Улаанбаатар хотын хэмжээнд гудамж замын сүлжээг боловсронгуй
тулгуурлан туслах гудамж замуудыг дахин төлөвлөлтийн аргаар болгон сайжруулж, замын нягтралыг нэмэгдүүлэх ба 2040 оны
төлөвлөж хөгжүүлнэ. түвшинд дараах зорилтуудыг тавьж хэрэгжүүлнэ.
Үүнд:
» Авто үйлчилгээний бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн сан байгуулж,
авто үйлчилгээний салбарт баталгаат үйлчилгээний тогтолцоог » Хаяа дагуул хот, суурингуудыг холбосон замын сүлжээний
сайжруулах хүчин чадлыг үе шаттай нэмэгдүүлэх

» “Агаарын дүүжин замын тээвэр”-ийг нэвтрүүлж, зориулалтын » Хотын хэвтээ, босоо, тойрог чиглэлийн авто замын сүлжээг үе
зогсоол, дэд бүтцийг барьж байгуулах шаттайгаар барьж, хүчин чадал, хүртээмжийг нэмэгдүүлэх

» Зорчигч урсгал ихтэй томоохон коридор дагуу багтаамж ихтэй » Сайжруулсан сууцны хорооллын гудамж замын сүлжээг
”Цахилгаан соронзон тээвэр”-ийг нэвтрүүлэх сайжруулж, чанар, хүртээмжийг нэмэгдүүлэх

» Зорчигч урсгалаас хамааруулан хаяа дагуул хотуудыг холбосон Хотын гудамж замын сүлжээний хэлхээс нь замын хөдөлгөөнийг
түргэн шуурхай нэвтрүүлэх цагираг, хэвтээ, босоо тэнхлэгүүд бүхий
УЛААНБААТАР 2040 боловсронгуй систем болно. Гудамж замын сүлжээний нэвтрүүлэх
хүчин чадлыг нэмэгдүүлж, замын хөдөлгөөн зохион байгуулалт,
менежментийг хөгжүүлснээр гудамж замын эрчим, нэвтрүүлэх
чадварын харьцаа VCR-н дундаж утгыг 1,28—1,10 –д хүргэх бөгөөд
энэ үзүүлэлт нь одоогийнхоос 60%-иар бууруулна.
Гудамж замын сүлжээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх бүтээн
байгуулалтын арга хэмжээг үе шаттайгаар авснаар нэвтрүүлэх хүчин
чадлыг одоогийнхоос дунджаар 2 дахин нэмэгдүүлж, сүлжээний
уртыг 1450 км-т хүргэх бөгөөд хэрэгжилтийг хангахын тулд:

• Шинэ авто зам барих
• Хуучин замуудад өргөтгөл, шинэчлэлт хийж хөдөлгөөний

эрчмийг нэмэгдүүлэх
• Гудамж замын уулзваруудад шинэчлэлт хийж, нэвтрүүлэх

чадварыг нэмэгдүүлэх
• Олон түвшний уулзваруудыг /ОТО/ оновчтой байрлалд

байгуулах
• Явган хүний 2 түвшний гарцуудыг байгуулах

145

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ • Гүүр, гүүрийн байгууламжуудыг олноор байгуулах Босоо чиглэл: Босоо чиглэлийн гудамж замууд нь хотын босоо
• Гудамж зам дагуу дуу чимээ шингээх ногоон болон хэвтээ тэнхлэгүүдийн дагуу байрших суурьшлуудыг холбогч
замын үүргийг гүйцэтгэнэ. Одоогийн бий болсон авто замуудыг
байгууламжийг нэмэгдүүлэх өргөтгөж, шинэчлэн сайжруулах ба шинээр барьж байгуулна.
• Авто зогсоолын хүртээмжийг нэмэгдүүлэх Төлөвлөлтийн хугацаанд босоо тэнхлэгийн автозамын трасс нийт
• Сайжруулсан сууцны хорооллуудад хатуу хучилттай 9-н чиглэлд 223,1 км урт гудамж замуудтай байх ба босоо чиглэлийг
бүрэн хүчин чадлаар нь ажлуулахын тулд шинээр 100,6 км авто зам
гудамж замын сүлжээ байгуулж, хотын сүлжээний нэг барьж, 123,1 км гудамж замыг өргөтгөн шинэчилнэ.
хэсэг болгох
• Замын хөдөлгөөн зохион байгуулалтын оновчтой арга Тойрог зам: Хэвтээ, босоо чиглэлийн хөдөлгөөнд хялбар шилжих
хэмжээ авах нөхцөл бололцоог олгох зорилгоор цагираг системийг хөгжүүлнэ.
• Нийслэлийн авто замын сүлжээг 2040 он хүртэл хөгжүүлэх Одоогоор бий болсон Бага тойруу, Их тойруу гэсэн 2 цагираг зам
төлөвлөгөөг “Нийслэлийн авто замын сүлжээг 2030 дээр шинээр 2 том цагираг зам үүсгэж, нийт 4-н цагираг замтай
он хүртэл хөгжүүлэх мастер төлөвлөгөө” -ний үндсэн байх 143.6км урт авто зам барина. Цагираг замууд нь хэвтээ, босоо
шийдэлд тулгуурлан боловсруулж хэрэгжүүлэх чиглэлийн хөдөлгөөнүүдийг тарааж хуваарилах үүрэгтэй ба зарим
Улаанбаатар хот болон хот орчмын нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд зам хэсгүүдэд босоо, хэвтээ чиглэлийн үүргийг давхар гүйцэтгэнэ.
тээврийн салбарыг цогц байдлаар хөгжүүлснээр хүртээмж, аюулгүй
байдлыг хангана. 5-5-2.НИЙТИЙН ТЭЭВРИЙН СҮЛЖЭЭГ ХӨГЖҮҮЛЖ, ЦАХИМ
УХААЛАГ СИСТЕМ НЭВТРҮҮЛСНЭЭР НИЙТ ЗОРЧИЛТ ЭРГЭЛТИЙН
Хотын хэвтээ чиглэл, босоо чиглэл, тойрог чиглэлийн авто 60-С ДООШГҮЙ ХУВИЙГ НИЙТИЙН ТЭЭВРЭЭР ГҮЙЦЭТГЭХ:
замын сүлжээг үе шаттай хэрэгжүүлэх: Улаанбаатар хотын
нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд Улаанбаатар хотын дотор үүссэн зүй Нийслэл Улаанбаатар хотын хэмжээнд тээврийн хэрэгслийн
бус төвлөрлийг задлах зорилгоор нэг төвт хотоос олон төвт хотын тоо, хэрэглээг бууруулах зорилгоор нийтийн тээврийн хэрэглээг
хэв маягт шилжих хот байгуулалтын арга хэмжээний хэрэгжилтийг нэмэгдүүлнэ. Нийт зорчилт эргэлтийн 60-с багагүй хувийг нийтийн
хотын гудамж замын сүлжээний зөв төлөвлөлтөөр дэмжинэ. тээврээр гүйцэтгэх бодлого баримтлах бөгөөд дараах зорилтуудыг
Улаанбаатар хотын авто замын сүлжээний ачааллыг тэнцвэржүүлэх дэвшүүлж, хэрэгжүүлнэ.
зорилгоор хөдөлгөөний эрчмийн загварчлалыг хэд хэдэн
хувилбараар боловсруулж, харьцуулалт хийсэн үр дүнд тулгуурлан » Зорчигчийн урсгалаас хамааруулан хаяа дагуул хотуудыг
боловсруулагдсан төсөл, хөтөлбөрүүдэд суурилан шинээр холбосон их багтаамжийн тээврийг нэвтрүүлнэ.
боловсруулах “УБЕТ-2040” баримт бичгийн агуулгад нийцүүлнэ.
Үүний тулд 2040 оны түвшинд шинээр бий болох хотын төв, дэд » Бүс нутгийг Улаанбаатар хоттой холбосон тусгай замын өндөр
төв, олон нийтийн төвүүдийг суурьшил, үйлдвэрийн холимог бүсүүд хурдтай тээврийг нэвтрүүлнэ.
болон хотын нийтийн эзэмшлийн ногоон байгууламжтай оновчтой
холбосон гудамж замын сүлжээг бий болгоно. » Нийтийн тээврийн удирдлага, мэдээллийн болон хяналтын
Хэвтээ чиглэл: Улаанбаатар хотын газар зүйн байршил, төлөвлөлтийн төвийг шинэчлэн замын сүлжээнд ухаалаг системийг бүрэн
онцлог байдлаас шалтгаалж тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний нэвтрүүлнэ.
урсгал хэвтээ чиглэлд давамгайлсан хэвээр байх тул хэвтээ чиглэлд
6 гол авто зам байна. Энхтайваны гудамжны ачааллыг бууруулах » Зорчигч тээврийн үйлчилгээний дамжин суулт хийх нэгдсэн
зорилгоор тус гудамжны урд, хойд хэсгээр болон шинээр авто зам терминал болон зогсоолуудыг нэгдсэн уялдаатайгаар барьж
хэвтээ чиглэлд барьж байгуулна. Хэвтээ 6-н чиглэлд, 193,0 км урт байгуулна.
авто зам байх ба шинээр 4-н чиглэлд 96,6 км авто зам байгуулж,
96,4 км гудамж замыг өргөтгөн шинэчилнэ. » Нийслэл хотын хэмжээнд тээврийн хэрэгслээс ялгарах хорт
утааны хэмжээг бууруулахын тулд дараах арга хэмжээг авна.
Зураг 2.53 Улаанбаатар хотын Гудамж замын сүлжээний бүтэц Үүнд :

146 » Хөдөлгөөнд оролцож буй тээврийн хэрэгслээс нэгж км тутамд
ялгарах нүүрсхүчлийн хийн хэмжээг тооцож татвар авах

» Насжилт өндөр утаа тортог их ялгаруулдаг тээврийн хэрэгслийг
хөдөлгөөнд оруулахыг хориглох

» Хийн түлшээр ажиллах тээврийн хэрэгслийн хэрэглээг дэмжих

Шинээр боловсруулагдах “УБЕТ-2040” төлөвлөлтийн үндсэн
шийдлийн дагуу нийслэл хотын хэмжээнд нийтийн тээврийн сүлжээ
төлөвлөлтийг оновчтой болгон хөгжүүлэх шат дараатай арга хэмжээ
авна. Хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөнд тулгуурлан, нийслэлийн
нийтийн тээврийг 2040 он хүртэл хөгжүүлэх мастер төлөвлөгөөг
боловсруулж, үе шаттай хэрэгжүүлнэ. Мастер төлөвлөгөөг
Улаанбаатар хотын авто замын сүлжээг хөгжүүлэх мастер
төлөвлөгөөтэй уялдуулан, хотын нийтийн тээврийн төрөл, маршрутыг
оновчтой тооцож, чиглэлийн давхцалыг арилгаж, нийтийн тээврийн
зорчилтын хугацаа богиносгох, зорчих хурдыг нэмэгдүүлэх зэрэг
хотын өмнө тулгамдаж буй асуудлуудыг шийдвэрлэх арга хэмжээг

УЛААНБААТАР 2040

тусгана. » Хойноос-Урагш босоо чиглэлийн хэд хэдэн том, дунд оврын УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
Улаанбаатар хотын нийтийн тээвэрт уламжлалт, автобус, такси автобусны холбоос чиглэлүүдийг үүсгэнэ.
тээврээс гадна багтаамж ихтэй нийтийн тээврийг ачаалал ихтэй
чиглэлүүдэд нэвтрүүлнэ. Багтаамж ихтэй нийтийн тээврийн төрлийн » Хотын төв хэсэг, шинээр үүсэх дэд төвүүдийг холбосон цагираг
сонголт, чиглэлийг төрөл тус бүрд ТЭЗҮ боловсруулж боломжит буюу Тойруу чиглэлүүдийг бий болгоно.
хувилбаруудаас сонголт хийнэ.
Хотын нийтийн тээврийг хөгжүүлэх үндсэн зарчмуудад тулгуурлан
БАГТААМЖ ИХТЭЙ НИЙТИЙН ТЭЭВЭР: дараах чиглэлээр арга хэмжээ авч хэрэгжүүлнэ.

• Тусгай замын автобус /BRT/-ны сүлжээ байгуулах • Нийтийн тээврийн сүлжээг оновчтой, боловсронгуй
• Хөнгөн галт тэрэг (LRT),-ний шугам байгуулах болгож хөгжүүлэх
Эдгээр багтаамж ихтэй нийтийн тээврийг дэд бүтцийн хамт барьж
байгуулна. • Б агтаамж ихтэй нийтийн тээвэр /Хөнгөн галт тэрэг (LRT),
Дэд бүтэц: тусгай замын автобус/RM/ -ийн төрлийг нэвтрүүлэх.
• Зорчигч тээврийн үйлчилгээний дамжин суулт хийх
• Хотын дундуур гарах төмөр замыг ашиглан хот хоорондын
терминал болон зогсоолуудыг нэгдсэн уялдаатайгаар галт тэрэгний үйлчилгээ нэвтрүүлэх
барьж байгуулах
• Тээврийн хэрэгслийг цахилгаан болон хийн эх үүсвэрээр • Нийтийн тээвэрт том оврын автобусны парк шинэчлэл
цэнэглэх сүлжээг байгуулах хийх
Нийтийн тээврийн үйлчилгээнд тээврийн шинэ төрөл, дэвшилтэт
техник, технологийг нэвтрүүлж, үр ашиг, ашиглалт үйлчилгээг • Таксины үйлчилгээг орчин үеийн шаардлагад нийцүүлэн
сайжруулах арга хэмжээ авна. хөгжүүлэх
• “Агаарын дүүжин замын тээвэр”-ийг нэвтрүүлж,
зориулалтын зогсоол, дэд бүтцийг барьж байгуулах • Нийтийн тээврийн үйлчилгээнд орчин үеийн дэвшилтэт
• Цахилгаан тээврийн хэрэгслийн хэрэглээг дэмжих мэдээллийн техник, технологийг нэвтрүүлэх
• Сургуулийн хүүхдэд зориулсан тээврийн үйлчилгээг
хөгжүүлэх • Н ийтийн тээврийн байгууллагуудын чадавхыг сайжруулах
Нийтийн тээврийн менежментийг боловсронгуй болгон хөгжүүлэх • Хотын оршин суугч, иргэдийг бүх төрлийн нийтийн
арга хэмжээг авч хэрэгжүүлнэ.
Үүнд: тээврийн хэрэгслийг ашиглан богино хугацаанд очих
• Нийтийн тээврийн удирдлага, мэдээллийн болон газартаа хурдан хүрэх нөхцөлийг бүрдүүлэх
хяналтын төвийг шинэчлэн замын сүлжээнд ухаалаг • Н ийтийн тээврийг хотын замын хөдөлгөөнд давуу эрхтэй
системийг бүрэн нэвтрүүлэх оролцох нөхцөлийг бүрдүүлэх
• Авто үйлчилгээний бүртгэл, мэдээллийн нэгдсэн
сан байгуулж, авто үйлчилгээний салбарт баталгаат Зураг 2.54 Нийтийн зорчигч тээврийн сүлжээний тойм
үйлчилгээний тогтолцоог сайжруулах
• Зорчигч урсгалаас хамааруулан хаяа дагуул хотуудыг Багтаамж ихтэй нийтийн тээврийг гол төлөв хэвтээ болон босоо гол
холбосон багтаамж ихтэй тээврийг нэвтрүүлэх /Авто худалдааны төв-Амгалан, Долоон буудал- Нисэх/ чиглэлийн
дагуу, том оврын автобусны үйлчилгээг босоо, хэвтээ, цагираг
НИЙТИЙН ТЭЭВРИЙН СҮЛЖЭЭНИЙ ТӨЛӨВЛӨЛТ: чиглэлүүдээр үйлчилгээг хөгжүүлэх үндсэн зарчим баримтална.
Багтаамж ихтэй нийтийн тээврийн болон том оврын автобусны
Хотын нийтийн тээврийн сүлжээ нь оршин суугчдын тав тухтай зорчих огтлолцлуудад дамжин өнгөрөх зогсоолуудыг байгуулна. Нийтийн
нөхцөлийг хангасан, хотын эдийн засгийн тогтвортой өсөлт, хүрээлэн тээврийн замналын дагуу зогсоолуудыг байгууламжийн хамт иж
буй орчны тогтвортой байдлыг хангана. Тус төлөвлөгөөгөөр нийтийн бүрнээр нь стандартын шаардлагын дагуу барьж байгуулна.
тээврийн сүлжээний хүчин чадлыг нэмэгдүүлэн, үйлчилгээний Мөн хотын тээвэрт таксины үйлчилгээг хөгжүүлэх төсөл,
маршрутыг оновчтой, боловсронгуй болгож, дамжиж зорчих хөтөлбөрүүдийг боловсруулж, хэрэгжүүлэх ба хувийн хэвшлийн аж
үйлчилгээг сайжруулна.Нийтийн тээврийн үйлчилгээнд ухаалаг ахуйн нэгж, хувь иргэдийг татан оролцуулах бодлого баримтална.
системийн хэрэглээг нэвтрүүлэх бөгөөд том оврын автобусны парк Төлөвлөлтийн хугацаанд нийтийн тээврийн үйлчилгээний чиглэлийн
шинэчлэл хийж, хүчин чадлыг нэмэгдүүлнэ. Хотын нийтийн тээврийн уртыг 6500 км болгож, хүртээмжийг одоогийнхоос 60.% -иар
хөгжлийн ерөнхий зарчмыг дараах байдлаар тодорхойлж байна.
Үүнд: 147

» Хотын ерөнхий төлөвлөгөөний үндсэн шийдлийн дагуу дунд,
өндөр нягтралтай Зүүнээс- Баруун, Хойноос -Урагш чиглэлүүдэд
багтаамж ихтэй нийтийн тээврийн тэнхлэгүүдийг бий болгох.
Багтаамж ихтэй нийтийн тээврийн төрлүүдийг ТЭЗҮ-нд
тулгуурлан сонголт хийнэ.

» Зүүнээс-Баруун хэвтээ чиглэлийн тээврийн тэнхлэгийг бий
болгоно. Хэвтээ тэнхлэгийн дагуу 3 багтаамж ихтэй болон том
оврын автобусны параллель чиглэлүүд байна.

УЛААНБААТАР 2040

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ нэмэгдүүлнэ. Мөн хугацаанд нийтийн тээврийн зорчигч эргэлт 980 5-5-3. ХӨДӨЛГӨӨН ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТЫН ОНОВЧТОЙ СИСТЕМ
сая хүн/км /2018 оны байдлаар 607,6 сая хүн/км/ болох бөгөөд ITS-Г НЭВТРҮҮЛСНЭЭР ЗАМЫН ХӨДӨЛГӨӨНИЙ ТҮГЖРЭЛИЙГ
2018 оны байдалтай харьцуулахад 65 %-р нэмэгдэнэ. 2040 оны БУУРУУЛАХ
түвшинд нийтийн тээврээр зорчигчдын тоо 300,6 сая хүн/жил -д
хүрэх ба Улаанбаатар хотын хэмжээнд зорчигч тээврийн 70%-г / Хотын төвлөрлийг сарниулах, хөдөлгөөнд оролцогчдын зорчилтын
АХБ-ны судалгаагаар 2016 онд энэ үзүүлэлт 51% байсан/ нийтийн хугацааг богиносгох, гудамж замын ачааллыг жигдлэх, замын
тээврээр гүйцэтгэнэ. Өдөрт үйлчилгээнд гарах нийтийн тээврийн хөдөлгөөний түгжрэлийг бууруулах, хөдөлгөөний чиглэлийн
хэрэгслийн тоог 3000-3500 ширх./том оврын автобус/ -т хүргэж, давхцалыг багасгах зорилгоор нэг төвт хотоос олон төвт хот болгох
хүчин чадлыг 3-3.5 дахин /2018 оны байдлаар 963 автобус/ төлөвлөлтийн арга хэмжээ авна. Энэ арга хэмжээний хүрээнд:
нэмэгдүүлнэ.
Нийтийн тээврийн үйлчилгээ эрхлэгч ААН-ийн үйлдвэрлэлийн бааз, » Замын хөдөлгөөнийг оновчтой зохион байгуулах
хөдлөх бүрэлдэхүүний парк шинэчлэлт хийж, хүчин чадал, чадавхыг
үе шаттайгаар нэмэгдүүлнэ. Улаанбаатар хотын хэмжээнд нийтийн » Авто замын түгжрэлийг бууруулах ажлыг зохион байгуулах
тээврийн үйлчилгээнд удирдлагын систем /Bus management system/,
Тээврийн хэрэгслийн мэдээллийн систем /Bus information system/, » Авто замын байгууламжийг сайжруулах
Цахим төлбөр тооцооны систем / Automated fare collection/ зэрэг
ухаалаг системийг нэвтрүүлж, нутагшуулна. » Тээврийн хэрэгслийн тооны өсөлтийг хязгаарлаж, чанаржуулах
бодлого баримтлах
УЛААНБААТАР ХОТЫН ХЭМЖЭЭНД ОЛОН ТӨРЛИЙН НИЙТИЙН
ТЭЭВРИЙГ ХӨГЖҮҮЛЭХ: » Хөдөлгөөн зохицуулалтын менежментийг боловсронгуй
болгож, тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний хязгаарлалтын
Төлөвлөлтийн хугацаа болох 2040 оны төвшинд Улаанбаатар бүсүүдийг тогтоох
хотын хэмжээнд зорчигч эргэлтийн 70-80%-ийг нийтийн тээврээр
гүйцэтгэснээр, тээврийн хэрэгслээс агаарт ялгарах хорт утааг » Нийтийн тээврийн бүх төрлийг эрчимтэй хөгжүүлэх
тодорхой хувиар бууруулна. Нийтийн тээврийн хэрэглээг өндөр
болгохын тулд гудамж замын 1-р эгнээг зөвхөн нийтийн тээвэрт » Нийтийн тээврийн сүлжээг оновчтой зохион байгуулах
зориулах бөгөөд тусгай өнгөөр будаж ялгана. Нийтийн тээврийн
зорчих зурвасаар өөр төрлийн тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг » Явган ба дугуйтай иргэдийг аюулгүй зорчих боломжоор хангах
хязгаарлана. Нийтийн тээврийн парк шинэчлэлт, хүчин чадлыг
нэмэгдүүлэн, үйлчилгээнд ухаалаг цахим системийг өргөнөөр » Хотын доторх логистикийн /түгээлт/ асуудлыг оновчтой
нэвтрүүлснээр зорчилтын хугацааг богиносгож, зорчих ая тухтай шийдвэрлэх
нөхцөлийг бүрдүүлнэ. Хотын нийт зорчилт эргэлтийн 60%-с багагүй
хэсгийг нийтийн тээврээр гүйцэтгэнэ. » Хотын хэмжээнд авто зогсоолын ашиглалтын менежментийн
Замын хөдөлгөөнд оролцож буй тээврийн хэрэгслийн тоог арга хэмжээ авах
бууруулахын тулд такси үйлчилгээ болон тээврийн хэрэгслийн
түрээсийн үйлчилгээг хөгжүүлнэ. 2040 оны түвшинд тээврийн хэрэгслийн хэрэглээний хязгаарлалтыг
үе шаттай хийснээр 2040 оны түвшинд нийслэл хотын хэмжээнд
Улаанбаатар хотын нийтийн тээвэрт багтаамж ихтэй нийтийн 400-450 орчим мянган нэгж байхаар тооцож тооны өсөлтөнд
тээврийг нэвтрүүлэх: Улаанбаатар хотын нийтийн тээврийн хязгаарлалт хийнэ. Энэ арга хэмжээний хүрээнд:
үйлчилгээг оновчтой, орчин үеийн тувшинд хүргэх зорилгоор
багтаамж ихтэй нийтийн тээврийг хэвтээ чиглэлийн дагуу болон » Ашиглагдаж байсан тээврийн хэрэгслийн импортод төрөл
босоо чиглэлийн гол тэнхлэгийн дагуу ашиглахаар тооцно. бүрийн татварын хязгаарлалт хийх
Зорчилтын ачаалал ихтэй чиглэлүүдэд багтаамж ихтэй нийтийн
тээврийг ашиглах бодлого баримтална. Багтаамж ихтэй нийтийн » Баруун талын жолооны хүрдтэй тээврийн хэрэгслийн тоог
тээврийн төрлийн сонголтыг ТЭЗҮ-г үндэслэн хийнэ. бууруулж, эзлэх хэмжээг 10-20%-с хэтрүүлэхгүй байлгах бүх
Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрийн байршлын онцлогоос шалтгаалж төрлийн хязгаарлалтын арга хэмжээг хууль эрх зүйн хүрээнд
зорчигчийн урсгал ихтэй хэвтээ чиглэлд багтаамж ихтэй нийтийн авах
тээвэр, босоо чиглэлд том оврын автобусны үйлчилгээг нэвтрүүлэх
бодлого барина. Нийтийн тээврийн дамжин суух зогсоолуудыг гол » Хэрэглээнд Монгол улсын замын хөдөлгөөний хуульд нийцсэн
чиглэлүүдийн дагуу байгуулна. шинэ, насжилт бага тээврийн хэрэгсэл ашиглахыг бүх талаар
дэмжих.
» Улаанбаатар бүсийн нутаг дэвсгэрт 169,83 км урт, 2 чиглэлийн
багтаамж ихтэй нийтийн тээврийн шугам, дэд бүтэц байгуулах » Хөдөлгөөн зохицуулалтын менежментийг боловсронгуй болгох
зорилгоор:
» Нийтийн тээврийн сүлжээний дамжиж зорчих үйлчилгээг
сайжруулах » Тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөний хязгаарлалтын бүсүүдийг
тогтоох
» Нийтийн тээврийн үйлчилгээний маршрутыг оновчтой болгож
шинэчлэх » Дугаарын сүүлчийн тоогоор хөдөлгөөнд оролцох

» Нийтийн тээврийн том оврын автобусны парк шинэчлэл хийх » Замын хөдөлгөөнийг оновчтой зохион байгуулахын тулд зам
тээврийн оновчтой систем ITS-г өргөнөөр нэвтрүүлэх.
148
Төлөвлөлтийн бүс, нэгж хорооллууд, хотын төв, дэд төв, олон
нийтийн төвүүд зэрэг хүн амын төвлөрөл ихтэй газруудын орчинд
төрөл бүрийн зогсоолуудыг олноор байгуулах ба тэдгээрийн үйл
ажиллагаа 24 цагийн турш явагдахаар тооцно. Хотын хэмжээнд авто
зогсоолуудыг төлбөртэй байхаар тооцож, ашиглалтын менежментийг
боловсруулж ажиллана. Хотын төв, дэд төвүүдэд байрлах нийтийн
эзэмшлийн авто зогсоолуудад нэгдсэн удирдлага, цаг, хоногийн

УЛААНБААТАР 2040

бүрэн автоматжуулсан төлбөрийн систем нэвтрүүлнэ. Хотын гол 5-5-4. ХОТЫН АВТО ЗОГСООЛЫН МЕНЕЖМЕНТИЙН БОЛОВСРОНГУЙ УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ
гудамж замуудын шаардлагатай хэсгүүдэд ил зогсоолыг туслах ТОГТОЛЦООГ БИЙ БОЛГОХ:
зам дагуу байгуулна. Удирдлагын систем нь тухайн газарт байгаа
сул чөлөөтэй зогсоолуудын тухай мэдээллийг тээврийн хэрэгслийн АВТО ЗОГСООЛЫН МЕНЕЖМЕНТИЙГ ХӨГЖҮҮЛЭХ:
жолоочид мэдээлнэ. Хотын нийтийн тээврийн томоохон буудлуудын
ойролцоо автозогсоолуудыг байгуулж, нийтийн тээврийн хэрэглээг 2040 оны түвшинд Улаанбаатар хотын хэмжээнд нийтийн тээврийг
өндөр болгох арга хэмжээ авна. Авто зогсоолыг ил, газар доорх, хөгжүүлж, тээврийн хэрэгслийн насжилт, агаар орчны бохирдуулалтын
газар дээрх гэсэн гурван төрөл байхаар тооцож, байршуулан хэмжээ зэрэгт зэрэглэл тогтоож, хяналтын тогтолцоог нэвтрүүлснээр
төлөвлөнө. хотын хэмжээнд хувийн тээврийн хэрэгслийн хэрэглээ, тоог бууруулж,
чанарыг сайжруулах бодлого баримталж, нийт 400,0 -480.0 орчим
Иймд замын хөдөлгөөний менежментийг оновчтойгоор зохион мянган тээврийн хэрэгсэл байхаар тооцно.
байгуулж, шинэ техник, технологийг нэвтрүүлнэ. Хотын авто замын Төлөвлөлтийн хугацаанд тээврийн хэрэгслийн зогсоолын эрэлт,
хөдөлгөөний менежментийг боловсронгуй болгосноор замын нийлүүлэлтийн зөрүүг арилгах арга хэмжээг авах бөгөөд одоогийн
түгжрэл 40 хүртэл хувиар бууруулна. Авто замын ашиглалтын ашиглагдаж буй 3 төрлийн авто зогсоолын хэлбэрийг хэвээр хадгалж,
түвшин, ачаалал жигдэрч, хотын замын хөдөлгөөний дундаж хурд цаашид улам боловсронгуй болгон хөгжүүлнэ. Тээврийн хэрэгслийн
нэмэгдэж, зорчилтын хугацаа багасна зогсоолын хүртээмжийн асуудлыг зохистой шийдвэрлэхийн тулд авто
зогсоолын хүчин чадлыг ирээдүйд бий болох тээврийн хэрэгслийн
Зам тээврийн ослын хэмжээг үе шаттайгаар бууруулах: Зам тоотой уялдуулна. Хүн ам, худалдаа, үйлчилгээний төвлөрөл ихтэй
тээврийн осол, гэмтэл үүсэхэд нөлөөлж байгаа гол хүчин зүйл нь цэгүүдэд авто зогсоолуудыг түлхүү байгуулж, ашиглаж буй хуучин
хурд хэтрүүлэх, согтууруулах ундаа хэрэглэх зөрчил болж байгаагаас зогсоолуудыг орчин үеийн стандартын шаардлагад нийцүүлэн
гадна хот төлөвлөлт шаардлага хангахгүй, замын хөдөлгөөний шинэчилж, тоноглох юм. Автозогсоолуудыг амралт зугаалга, ногоон
аюулгүй байдлыг зохицуулж байгаа хууль, дүрэм, журам, стандартын бүсийн орчим, нийтийн тээврийн эцсийн буудал, зорчигч болон ачаа
биелэлт хангалтгүй, тээврийн хэрэгслийн парк хэт хуучирсан, тээврийн терминалууд, худалдаа үйлчилгээ, үзвэр үйлчилгээний
хөдөлгөөнд оролцогчдын соёл муу байдагтай холбоотой юм. газрууд гэх мэт хүн ам ихээр цуглардаг газруудын орчим, газрын
Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангаж, зам тээврийн ослыг байршил, орон зайн багтаамжид тулгуурлан авто зогсоолын төрөл,
дараах байдлаар бууруулна. хүчин чадлыг тооцож тогтооно.

» Замын дэд бүтэц, байгууламжууд нь замын хөдөлгөөний аюулгүй Хотын нутаг дэвсгэрт авто зогсоолын менежментийг нэвтрүүлснээр
байдлыг хангасан хэвийн найдвартай үйл ажиллагаатай байх авто зогсоолын ашиглалтыг эрс сайжруулна. Авто зогсоолын
хүртээмжийг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ ашиглалтыг сайжруулах нь
» З амын хөдөлгөөний удирдлага, зохицуулалтыг орчин үеийн менежментийн гол зорилго орших юм.
дэвшилтэт техник, технологи ашиглан оновчтойгоор зохион
байгуулах Улаанбаатар хотын нутаг дэвсгэрт авто зогсоолын талаар баримтлах
бодлого, стратегийг боловсруулж үе шаттайгаар хэрэгжүүлэх ба
» Зам тээврийн осол их гардаг (хар цэг) цэгүүдийг судлан ослын энэ арга хэмжээний хүрээнд Нийслэл хотын зүгээс зогсоолуудыг
шалтгаан, нөхцөлийг тодорхойлж шаардлагатай арга хэмжээг төлбөртэй болгох эрх зүйн баримт бичгүүдийг боловсруулж,
авах хэрэгжүүлснээр хотын нийт нутаг дэвсгэрт ашиглагдаж буй бүх авто
зогсоолуудыг 100% төлбөрийн системд хамруулж, төлбөрөөс олох
» Бүрэн бүтэн байдлыг хангасан тээврийн хэрэгслээр замын орлогыг “Нийслэлийн замын сан”-д төвлөрүүлнэ. Авто зогсоолуудыг
хөдөлгөөнд оролцох шинэ технологи нэвтрүүлж, төхөөрөмжлөх ба нэг автомашин
хадгалах хадгалах талбайг байршлын нөхцөл байдлаас шалтгаалж
» Б аруун талдаа жолооны хүрдтэй болон насжилт өндөртэй 15-18 м2 /2,5х5,0/ байхаар тооцно.
тээврийн хэрэгслийг үе шаттайгаар бууруулах, хязгаарлалт
тавих ХӨГЖЛИЙНБЭРХШЭЭЛТЭЙИРГЭДИЙНЗОГСООЛ,АВТОМАШИНЫ
ЗОГСООЛЫН ТЭМДЭГЛЭГЭЭ, ТӨЛБӨРИЙН СИСТЕМ
» Ачаа, зорчигч тээвэрлэлтийн үйл ажиллагааг оновчтой зохион
байгуулах Хотын хэмжээнд хөгжлийн бэрхшээлтэй 34246 иргэн байх ба
судалгаагаар энэ үзүүлэлт 2040 оны түвшинд хоёр дахин нэмэгдэх
» Замын хөдөлгөөнд оролцогчдод зориулсан замын хөдөлгөөний магадлалтай байна. Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн 1% нь авто
аюулгүй байдлын талаарх мэдлэг, боловсролыг дээшлүүлэх машин барьдаг гэж үзвэл хотын хэмжээнд худалдаа үйлчилгээ болон
арга хэмжээ, сургалтыг жолооч, зорчигч, явган зорчигч, хүүхэд олон нийтийн хэсэгт хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд зориулсан
чиглэсэн байдлаар үе шаттайгаар тогтмол зохион байгуулах, зогсоолын хүртээмжийг нэмэгдүүлэх шаардлага гарч байна.
аюулгүй байгууламж, тоноглолоор хангах Одоогийн байдлаар хотын хэмжээнд, төвийн 6 дүүрэгт нийт 190
га талбайд 61697 авто машины зогсоол байна. Цаашид хотын
» Жолооны дүрмийн шалгалтын тестийн агуулгыг олон улсын хөгжлийн явцад 2025 он хүртэл 7600 автомашины, 2025 -с 2030
буюу ОХУ, Европын жишигт хүргэх оны хооронд 15500 авто машины, 2030-2040 онуудад 25000, нийт
48100 автомашины зогсоолуудыг шинээр 135,0 га талбайд барьж
» Хөдөлгөөний ачаалал ихтэй гол цэгүүд дээр тээврийн байгуулна. Улаанбаатар хотод 2040 оны түвшинд гурван төрлийн
хэрэгслийн болон явган зорчигчийн хөдөлгөөнийг хоёр 109800 авто машины зогсоолтой болж,хүчин чадлыг одоогийнхоос
төвшинд огтлолцуулах 78% -р нэмэгдүүлж, чанарыг сайжруулна.

УЛААНБААТАР 2040 149

УЛААНБААТАР ХОТЫН ХӨГЖЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ Авто зогсоолуудыг төлөвлөлтийн 7 үндсэн бүс, хотын төв, дэд төлөвлөлт, тэмдэг, тэмдэглэгээ бүхий зогсоолуудыг байгуулна.
төвүүд, сайжруулсан хорооллын олон нийтийн төвүүд, төрөлжсөн
төвүүд зэрэг хүн амын төвлөрөл ихтэй газруудад байршлыг ГАЗАР ДООРХ ЗОГСООЛ:
хөгжлийн ЕТ, ХЕТ, барилгажилтын төслүүдийн шатанд нарийвчлан
тогтоосны үндсэн дээр барьж байгуулна. Хотын нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд газар доорх орон зайн ашиглалт
нэн хангалтгүй байна. Иймд 2040 оны түвшинд хэсэгчилсэн
ИЛ ЗОГСООЛ: дахин төлөвлөлтөөр, шинээр барилгажуулах газар нутгийн
хэмжээнд газар доорх орон зайг үйлчилгээний төв, авто зогсоол,
Төвлөрсөн ил зогсоолуудыг орон сууцны хороолол, хүн амын явган гарц болгон ашиглах төлөвлөлтийн бодлого баримтална.
төвлөрөл ихтэй худалдаа үйлчилгээ, нийгмийн дэд бүтцийн Шинээр төлөвлөж буй хүн амын төвлөрөл ихтэй хотын төв, дэд
барилга байгууламжууд, үзвэр үйлчилгээний газруудын орчинд төвүүдэд газар доорх орон зайг худалдаа үйлчилгээний төвүүд,
үйлчилгээний хязгаарыг тооцон байгуулна. 2040 оны түвшинд нийтийн тээврийн зогсоолууд, авто зогсоол зэрэг дэд бүтцийн
Улаанбаатар хотын хэмжээнд шинээр 70 орчим га талбайд 20000 байгууламжуудыг байршуулна.
тээврийн хэрэгслийн зогсоол шинээр байгуулна. Нэг суудлын Цаашид газар доорх зогсоолуудыг өргөнөөр ашиглана. Шинээр
автомашинд оногдох зогсоолын талбайг 15,0 м2-с багагүй төлөвлөгдөж баригдах орон сууцны хорооллуудад газар доорх
байхаар тооцно. Хотын нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд сул чөлөөтэй зогсоолуудыг өргөнөөр төлөвлөж, газар дээрх талбайг амралт,
талбай ховор байдгийг харгалзан ил зогсоолуудын байршлыг зугаалга, тоглоомын болон биеийн тамирын талбай, цэцэрлэгт
ХЕТ болон техникийн төслийн шатанд нарийвчлан тогтооно. ногоон байгууламж байхаар тооцож, нэг оршин суугчид оногдох
Төлөвлөж буй зогсоолуудыг төхөөрөмжилж, орчны талбайг задгай ногоон орон зайг нэмэгдүүлэх бодлого барина.
цэцэрлэгжүүлэн тохижуулна. Одоо ашиглагдаж буй тээврийн Шинээр болон дахин төлөвлөж хөгжүүлэх талбаруудад баригдах
хэрэгслийн зогсоолуудыг үе шаттай шинэчлэн сайжруулна. орон сууц, олон нийтийн барилга байгууламжуудын зоорийн
давхруудыг мөрдөгдөж буй төлөвлөлтийн норм, техникийн
Зураг 2.55 Ил зогсоол болон стандартын шаардлагуудыг хангасан авто зогсоолтой
байхаар тооцож төлөвлөнө.

Зураг 2.57 Газар доорх зогсоол

Ил зогсоолуудын орчинд мэдээллийн самбар, бусад Одоогийн ашиглагдаж буй газар доорх зогсоолуудыг хэвээр
төхөөрөмжүүдийг байрлуулж, зогсоол ашиглагчдын ашиглалтын хадгалах ба хуучин орон сууцны хорооллуудын дотор, хүүхдийн
нөхцөлийг сайжруулах ба ухаалаг төлбөрийн систем гэх мэт шинэ тоглоомын талбай доор байгуулна.
техник технологи нэвтрүүлнэ. Төлөвлөлтийн хугацаа 2040 оны түвшинд нийт 8200 тээврийн
хэрэгслийн зогсоолыг 23,88 га талбайд барина.
Зураг 2.56 Авто зогсоолын тэмдэглэгээ Газар доорх авто зогсоолуудыг нэг болон олон түвшинт
хувилбараар барьж байгуулан хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ.
Мөн шаардлагатай хэсгүүдэд гудамж замын дагуу зорчих хэсгийн
хоёр талд төлөвлөлтийн норм, стандартын шаардлага хангасан ОЛОН ДАВХАР ЗОГСООЛ:

150 Барилгажилтын болон суурьшлын нягтрал өндөр болж чөлөөтэй
орон зай ховордсон өнөөгийн нөхцөлд олон давхар зогсоол нь
авто зогсоолын асуудлыг шийдэх оновчтой арга зам юм. Иймд
2040 оны түвшинд олон давхар авто зогсоолуудыг хотын төв,
дэд төвүүд, олон нийтийн төвүүд, орон сууцны хорооллууд
болон бусад хүн амын төвлөрөл ихээр үүсэх байршлуудад барьж
байгуулна. Төлөвлөж буй олон давхар зогсоолууд нь өөрийн
явалтаар /налуу зам/, механикжсан /лифт/ гэсэн хоёр төрөл
байх бөгөөд байршлаас шалтгаалж 2-9 давхар, тухайлсан зураг
төслөөр баригдана.

УЛААНБААТАР 2040