โครงงาน บริการวิชาชีพจัดทำสื่อการเรียนการสอนวิชาการบัญชีเบื้องต้น โดยใช้สื่อการเรียนรู้รูปแบบอิเล็กทรอนิกส์

~ 47 ~

24 ถอนใช้ส่วนตัว 2,000 - 2,000 -
เงนิ สด 700 - 700 -

นายเด่นชยั นาเงนิ สดไปใช้สว่ นตวั 40,000 - 40,000 -
28 ค่าสาธารณปู โภค

เงินสด
จ่ายค่าสาธารณูปโภคเป็นเงินสด
31 เงนิ เดอื น

เงินสด
จ่ายเงินเดือนพนักงานเป็นเงินสด

~ 48 ~

แบบฝึกหดั

1. ต่อไปนเี้ ปน็ รายการคา้ ของคลินิกทันตกรรมก่อกิจ ระหวา่ งเดอื น ก.พ. 25xx
25xx
ก.พ. 1 นายกอ่ กิจนาเงนิ สด 25,000 บาทและอปุ กรณ์การแพทย์ 8,700 บาท มาลงทนุ
10 รับเงนิ เปน็ รายได้ค่าตรวจรักษาเป็นเงินสด 17,000 บาท
17 ซื้อเครือ่ งใช้สานักงานเป็นเงินเชอ่ื จานวน 19,800 บาท จา่ ยทนั ที 8,000 บาท
20 ถอนเงนิ สดไปใชส้ ว่ นตัว 2,000 บาท
25 จา่ ยคา่ เชา่ คลินิกเปน็ เงิน 10,000 บาท
29 จา่ ยเงนิ เดอื นพนักงาน จานวน 7,940 บาท
ให้ทา บนั ทกึ รายการคา้ ในสมุดรายวันทว่ั ไป

2. นางสาวสริ ิพรเปิดรา้ นเพ่ือสขุ ภาพ ชื่อรา้ น “สริ ิพรนวดเพือ่ สขุ ภาพ” เม่ือวนั ท่ี 1 มกราคม 2553 ได้
นาเงนิ สดมาลงทนุ 300,000 บาท อปุ กรณ์ 100,000 บาท มรี ายการคา้ ระหว่างเดือนดังนี้

2553
ม.ค. 2 จ่ายค่าเชา่ ร้านลว่ งหน้า 3 เดอื น 6,000 บาท

4 รับเงนิ ค่าบรกิ ารคา่ นวดเพื่อสขุ ภาพ 20,000 บาท
5 ซอื้ เครื่องตกแต่งเปน็ เงินเชื่อจากร้านแสงศิลป์ จานวน 7,000 บาท
7 รับเงินค่าบริการนวดเพอื่ สุขภาพ จานวน 12,000 บาท
11 จา่ ยค่าสาธารณูปโภค จานวน 4,000 บาท
16 จา่ ยค่าใชจ้ ่ายเบด็ เตลด็ 1,500 บาท
21 ถอนเงินสดไปใชส้ ว่ นตัว 2,000 บาท
24 รับเงินค่าบริการนวดเพ่ือสุขภาพ 12,000 บาท
31 จา่ ยเงินเดือนพนักงาน 10,000 บาท
ใหท้ า บนั ทกึ รายการคา้ ในสมุดรายวนั ท่ัวไป

3. นายเดชเปดิ รา้ นบริการซอ่ มเครื่องใชไ้ ฟฟ้า นาสนิ ทรัพย์และเจ้าหนี้มาลงทนุ เมื่อวนั ท่ี 1 สิงหาคม
25xx ดังนี้ เงนิ สด 100,000 บาท ลูกหนี้ 10,000 บาท เครือ่ งตกแตง่ 4,000 บาท อปุ กรณ์ 12,000
บาท เคร่ืองใชส้ านกั งาน 8,000 บาท เจ้าหนี้ 12,000 บาท รายการคา้ มีดังนี้

25xx
ส.ค. 2 ซ้อื อปุ กรณ์เปน็ เงินสด 15,000 บาท

3 ได้รบั เงนิ ค่าซ่อมเครื่องใช้ไฟฟ้า 13,000 บาท
4 จ่ายค่าเช่าร้าน 4,000 บาท

~ 49 ~

5 รับชาระหนี้จากลูกหนี้ 7,000 บาท
10 ซอื้ อุปกรณ์เพ่ิมเตมิ 2,000 บาท จ่ายเงินสดทนั ที
20 ออกบิลคา่ ซอ่ มเคร่ืองใช้ไฟฟา้ ให้ลกู คา้ จานวน 9,000 บาท
21 นายเดชถอนเงนิ สดไปใชส้ ่วนตวั 3,000 บาท
31 จ่ายเงนิ เดอื น 3,000 บาท
ใหท้ า บันทึกรายการคา้ ในสมุดรายวันท่วั ไป

~ 50 ~

บทท่ี 5 งบทดลอง

สาระสาคญั

1. การจัดทางบทดลอง

วตั ถปุ ระสงคท์ วั่ ไป

1. บอกวัตถปุ ระสงคใ์ นการจดั ทางบทดลองได้
2. คานวณหายอดคงเหลอื ในบัญชีแยกประเภทได้
3. อธบิ ายข้นั ตอนในการจดั ทางบทดลองได้
4. บอกประโยชนข์ องงบทดลองได้
5. อธิบายข้ันตอนในการหาท่ีผดิ ในกรณีทง่ี บทดลองไมล่ งตัวได้
6. บอกวธิ ีแก้ไขทผ่ี ดิ ในสมุดรายวันทวั่ ไปและในสมดุ แยกประเภททั่วไปได้

~ 51 ~

1. การจดั ทางบทดลอง (Trial Balance)

กจิ การคา้ จดั ทางบทดลองขึ้นตามระยะเวลา โดยปกตจิ ะจัดทาในทุกวันสิ้นเดือน เป็นการพิสูจน์
ความถูกต้องของการบันทึกบัญชีตามหลักบัญชีคู่ เนื่องจากการบันทึกรายการค้าแต่ละรายการน้ัน จะ
บันทึกบัญชีทางดา้ นเดบิตและทางด้านเครดิตดว้ ยจานวนเงินท่เี ทา่ กนั ยอดรวมจานวนเงินทางด้านเดบิต
ของทุกบัญชี จะต้องเท่ากับยอดรวมจานวนเงินทางด้านเครดิตของทุกบัญชี แต่ในทางปฏิบัติจะ
คานวณหายอดคงเหลือของแต่ละบญั ชี และนามาจัดทางบทดลองตอ่ ไป

1.1 ยอดคงเหลือ (Account Balance)
ก่อนท่จี ะคานวณหายอดคงเหลอื จะต้องคานวณหายอดรวมเสยี ก่อน ดังน.้ี -

1.1.1 ยอดรวมเดบิต คือยอดรวมจานวนเงินในช่องเดบดิ
1.1.2 ยอดรวมเครดติ คือยอดรวมจานวนเงินในชอ่ งเครดิต
บัญชแี ยกประเภทแตล่ ะบัญชีอาจมยี อดคงเหลือ ดังนี้.-
1. ยอดคงเหลอื เดบติ (Debit Balance) คือผลต่างท่ยี อดรวมเดบิตมากกว่ายอดรวม
เครดิต
2. ยอดคงเหลือเครดติ (Credit Balance) คอื ผลต่างท่ียอดรวมเครดติ มากกว่ายอด
รวมเดบติ
3. ไมม่ ยี อดคงเหลือ (Zero Balance) คอื บัญชีที่มยี อดรวมเดบติ เท่ากบั ยอดรวม
เครดิต
1.2 ยอดคงเหลือปกติ (Normal Balance)
ยอดคงเหลือปกติ คอื ผลตา่ งของยอดรวมจานวนนองดา้ นทเ่ี พิ่มขน้ึ มากกวา่ ยอดรวม
จานวนเงินของด้านท่ลี ดลงในแต่ละบญั ชี ยอดคงเหลือปกติของบญั ชีประเภทต่าง ๆ เปน็ ดังน.ี้ -

ประเภทบญั ชี ยอดคงเหลือปกติ
1. สนิ ทรัพย์ เดบิต
2. หนส้ี ิน เครดติ
3. สว่ นของเจ้าของ
เครดิต
- ทุน – นายธานี เดบิต
- ถอนใช้ส่วนตัว เครดติ
4. รายได้ เดบิต
5. ค่าใชจ้ ่าย

~ 52 ~

1.3 การเขียนยอดรวมด้วยดินสอ (Pencil Footing)
การเขยี นยอดรวมด้วยดินสอ ใหร้ วมยอดเฉพาะบัญชที ีม่ ีตัวเลขจานวนเงินตั้งแต่ 2 จานวนขึ้นไป
และปฏิบัตดิ ังน้.ี -

1. ยอดรวมเดบิต ให้เขยี นในชอ่ งจานวนเงนิ ทางด้านเดบิต ในบรรทัดถัดจากจานวน
เงินสดุ ทา้ ย

2. ยอดรวมเครดิต ใหเ้ ขยี นในชอ่ งจานวนเงนิ ทางด้านเครดิต ในบรรทัดถัดจากจานวน
เงินสุดทา้ ย

3. ยอดคงเหลือเดบิต ให้เขียนในชอ่ งรายการทางด้านเดบติ บรรทดั เดียวกับยอดรวม
เดบิต

4. ยอดคงเหลอื เครดติ ใหเ้ ขียนในชอ่ งรายการทางดา้ นเครดิต บรรทดั เดียวกับยอด
รวมเครดติ

1.4 ขนั้ ตอนในการจัดทางบทดลอง

1.4.1 หัวงบทดลองมี 3 บรรทัด

บรรทดั ท่ี 1 เขียนช่อื บุคคลหรือกจิ การคา้

บรรทัดท่ี 2 เขียนว่างบทดลอง

บรรทัดที่ 3 เขียนวนั เดือนปีท่ีจัดทางบทดลองข้ึน

1.4.2 การนายอดคงเหลือของบัญชีแยกประเภทท่วั ไป ไปลงในงบทดลองให้ปฏิบตั ิ

ตามลาคบั ดังน้ี.-

หมวดบญั ชี ยอดคงเหลือปกติ แสดงในงบทดลอง

2.1 สนิ ทรัพย์ เดบิต เดบิต

2.2 หนีส้ ิน เครดิต เครดิต

2.3 ส่วนของเจ้าของ

- ทุน – นายธานี เครดิต เครดิต

- ถอนใช้สว่ นตัว เดบิต เดบิต

2.4 รายได้ เครดิต เครดติ

2.5 คา่ ใช้จ่าย เดบิต เดบิต

หมายเหตุ – การจัดเรียงลาดับบัญชีแต่ละหมวดในงบทดลองให้เรียงจากเลขท่ี

น้อยไปหามาก

- บัญชีใดมียอดคงเหลือทางด้านเดบิต ให้ยกไปลงในงบทดลอง

ทางด้านเดบิต

~ 53 ~

- บัญชีใดมียอดคงเหลือทางด้านเครดิต ให้ยกไปลงในงบทดลอง
ทางดา้ นเครดิต

- บญั ชีใดไม่มียอดคงเหลอื ไม่ตอ้ งยกไปลงในงบทดลอง
1.4.3 ยอดรวมจานวนเงินทางดา้ นเดบติ และทางด้านเครดติ ของงบทดลองตอ้ งเทา่ กัน

1.5 กรณงี บทดลองลงตวั
งบทดลองลงตัว คือยอดรวมทั้งสองดา้ นเท่ากนั นักบัญชีมีความม่ันใจใน 3 ข้อต่อไปน.้ี -

1.5.1 การบนั ทกึ รายการค้าแตล่ ะรายการ ได้บันทึกจานวนเงินทางดา้ นเดบิตและ
เครดิต ดว้ ยจานวนเงินทเี่ ท่ากัน

1.5.2 ยอดคงเหลือของแต่ละบญั ชีคานวณถกู ตอ้ ง
1.5.3 ผลรวมของยอดคงเหลือทางด้านเดบิตของทกุ บญั ชี เทา่ กับผลรวมของยอด
คงเหลือทางด้านเครดิตของทุกบญั ชี
คาเตอื น แม้งบทดลองลงตัว ก็ไม่ไดห้ มายความว่างบทดลองถกู ต้องเสมอไป เพราะอาจมี
ข้อผิดพลาดบางประการในบางบญั ชี แตย่ อดรวมท้ังสองด้านของงบทดลองก็เท่ากนั ดงั นี้.-
(1.) บันทกึ จานวนเงนิ ผดิ เช่น ซ้ือวัสดสุ านักงาน 5,000.00 บาท แตน่ าไปบนั ทึกบัญชี
500.00 บาท
(2.) ลืมบนั ทกึ รายการค้ารายการหน่งึ ทง้ั รายการ หรือบันทึกรายการค้ารายการหน่งึ ซ้า
สองคร้ัง
(3.) บันทึกผดิ บญั ชี เชน่ รับชาระหนจ้ี ากลกู หน้ีเป็นเงินสด 6,500.00 บาท ควรเดบิต
บญั ชเี งินสดแต่นาไปบนั ทึกผดิ บญั ชี เปน็ เดบิตบญั ชเี งินฝากธนาคาร

~ 54 ~

ตวั อยา่ ง การรวมยอดดว้ ยดนิ สอในบญั ชีแยกประเภทตา่ ง ๆ เพอื่ นาไปจดั ทางบหดลอง ณ วันท่ี 31

ธันวาคม 2564 ดงั น้ี

บญั ชเี งินสด เลขที่ 101

พ.ศ.2545 หนา้ เดบติ พ.ศ. หนา้ เครดติ
2545
รายการ รายการ
วัน บัญชี ส. เดือ วัน บัญชี ส.
เดอื น ท่ี บาท ต. น ท่ี บาท ต.

ธ.ค. 1 ทนุ - นายธานี ร.ว.1 960,000 00 ธ.ค 11 เงินฝากธนาคาร ร.ว.2 45,000 00
.

3 รายได้ค่าบรกิ าร ร.ว.1 65,000 00 14 เครือ่ งใช้สานักงาน ร.ว.2 50,000 00

5 รายไดเ้ บด็ เตล็ด ร.ว.1 450 00 15 ท่ดี ิน ร.ว.2 200,000 00

7 เงินกู้ - บมจ. ร.ว.1 450,000 00 16 อาคาร ร.ว.2 450,000 00
ธนาคารกรุงเทพ

12 เงินฝากธนาคาร ร.ว.1 30,000 00 17 รถยนต์ ร.ว.2 350,000 00

13 ลกู หน้ี ร.ว.1 1,500 00 18 เจ้าหนี้ - ร้านสม ร.ว.2 3,000 00
ยศ

54,500.00 1,506,95 00 19 เงนิ กู้ - บมจ. ร.ว.2 200,000 00
0 ธนาคารกรุงเทพ

20 เงนิ เบกิ เกนิ บญั ช-ี ร.ว.2 75,000 00
บมจ.กสกิ รไทย

21 เจ้าหนี้ - ร้านสิน ร.ว.3 8,500 00
ไทย

22 เจ้าหนี้ - รา้ นกาญ ร.ว.3 14,500 00
จนภณั ฑ์

23 ถอนใช้ส่วนตวั ร.ว.3 5,000 00

24 ดอกเบี้ยจา่ ย ร.ว.3 4,500 00

25 คา่ ใช้จา่ ยเบ็ดเตลด็ ร.ว.3 250 00

26 คา่ โฆษณา ร.ว.3 3,500 00

27 ค่าเบ้ยี ประกันภัย ร.ว.3 6,000 00

28 ค่าเช่า ร.ว.3 3,000 00

29 คา่ ไฟฟา้ ร.ว.3 1,500 00

30 ค่ารบั รอง ร.ว.3 200 00

31 คา่ แรงงาน ร.ว.4 2,500 00

31 เงินเดอื น ร.ว.4 5,000 00

~ 55 ~

31 เครอื่ งใช้สานักงาน ร.ว.4 15,000 00
31 เคร่ืองตกแต่งร้าน ร.ว.4 10,000 00

1,452,450 00

2545 ร.ว.1 บัญชเี งินฝากธนาคาร
ร.ว.2 เลขที่ 102
ธ.ค. 8 ทุน - นายธานี
11 รายไดค้ ่าบริการ 100,000 00 2545ธ.ค. 12 เงนิ สด ร.ว.2 30,000 00
45,000 00
115,000.00 145,000 00

บัญชลี ูกหนี้ เลขท่ี 103

พ.ศ.2545 รายการ หน้า เดบติ พ.ศ.2545 รายการ หนา้ เครดติ
เดอื น วนั ท่ี บญั ชี บาท ส.ต. เดอื น วันท่ี บญั ชี บาท ส.ต.
ร.ว.2 1,500 00
ธ.ค. 4 รายไดค้ า่ บริการ ร.ว.1 17,500 00 ธ.ค. 13 เงนิ สด
16,000.00

2545 บญั ชวี สั ดสุ านักงาน เลขท่ี 104
ธ.ค. 6 เจา้ หนี้ – ร้านสมยศ ร.ว.1 3,000 00
เลขท่ี 105
บัญชเี คร่อื งใช้สานักงาน

2545

ธ.ค. 2 ทนุ – นายธานี ร.ว.1 40,000 00

10 เจ้าหนี้ – รา้ นกาญจนภณั ฑ์ ร.ว.1 14,500 00

14 เงนิ สด ร.ว.2 50,000 00

31 เงนิ สด ร.ว.4 15,000 00

31 เจ้าหนี้ – รา้ นสิรสิ นิ ร.ว.4 20,000 00

139,500 00

~ 56 ~

บญั ชเี ครือ่ งตกแตง่ รา้ น เลขที่ 106

2545 เลขที่ 107
เลขที่ 108
ธ.ค. 9 เจา้ หนี้ – รา้ นสนิ ไทย ร.ว.1 8,500 00

31 เงนิ สด ร.ว.4 10,000 00

31 เจ้าหน้ี – ร้านกร ร.ว.4 15,000 00

33,500 00

2545 บญั ชรี ถยนต์
ธ.ค. 17 เงินสด ร.ว.2 350,000 00

บญั ชอี าคาร

2545
ธ.ค. 16 อาคาร ร.ว.2 450,000 00

บญั ชที ่ดี นิ เลขท่ี 109

พ.ศ.2545 รายการ หนา้ เดบติ พ.ศ.2545 รายการ หน้า เครดติ
เดอื น วันที่ บัญชี บาท ส.ต.
บัญชี บาท ส.ต. เดอื น วนั ที่

ธ.ค. 15 เงินสด ร.ว.2 200,000 00

2545 บัญชเี จา้ หน้ี – ร้านสมยศ เลขที่ 201
ธ.ค. 18 เงนิ สด ร.ว.1 3,000 00
2545
ร.ว.2 3,000 00 ธ.ค. 6 วัสดสุ านักงาน

~ 57 ~

บัญชเี จา้ หนี้ – รา้ นสินไทย เลขท่ี 202

2545 2545
ธ.ค. 21 เงินสด
ร.ว.3 8,500 00 ธ.ค. 9 เคร่อื งตกแต่งรา้ น ร.ว.1 8,500 00
2545
ธ.ค. 22 เงินสด บญั ชเี จ้าหน้ี – รา้ นกาญจนภณั ฑ์ เลขท่ี 203

2545

ร.ว.3 14,500 00 ธ.ค. 10 เครอ่ื งใชส้ านกั งาน ร.ว.1 14,500 00

2545 บญั ชเี งินกู้ – บมจ.ธนาคารกรงุ เทพ เลขที่ 204
ธ.ค. 19 เงินสด ร.ว.1 450,000 00
2545
2545 ร.ว.2 200,000 00 ธ.ค. 9 เงนิ สด
ธ.ค. 20 เงินสด
บญั ชเี งนิ เบิกเกนิ บัญชี – บมจ.ธนาคารกสกิ รไทย เลขท่ี 205

2545

ร.ว.2 75,000 00 ธ.ค. 8 เงินสด ร.ว.1 450,000 00

25,000.00

บญั ชเี จา้ หน้ี – การประปานครหลวง เลขที่ 206
2545 ร.ว.4 250 00
ธ.ค. 31 คา่ นา้ ประปา

บัญชเี จา้ หนี้ – องค์การโทรศัพท์แหง่ ประเทศไทย เลขที่ 207
ร.ว.4 350 00
2545
ธ.ค. 31 คา่ โทรศัพท์

บญั ชีเจ้าหน้ี – อูส่ มศกั ดิ์ เลขท่ี 208

พ.ศ.2545 รายการ หน้า เดบิต พ.ศ.2545 รายการ หน้า เครดติ
เดือน วันท่ี บญั ชี บาท ส.ต. เดือน วนั ท่ี บญั ชี บาท ส.ต.

ธ.ค. 31 ค่าใช้จา่ ยเก่ยี วกบั รถยนต์ ร.ว.4 4,500 00

~ 58 ~

บญั ชเี จ้าหน้ี – ร้านสริ ิสนิ เลขที่ 209

2545

ธ.ค. 31 เครื่องใชส้ านกั งาน ร.ว.4 20,000 00

บญั ชเี จา้ หนี้ – ร้านกร เลขที่ 210

2545

ธ.ค. 31 เครือ่ งตกแต่งรา้ น ร.ว.4 15,000 00

บญั ชที นุ – นายธานี เลขที่ 301

2545

ธ.ค. 1 เงินสด ร.ว.1 960,000 00

2 เครื่องใชส้ านกั งาน ร.ว.1 40,000 00

1,000,000 00

บญั ชถี อนใชส้ ่วนตัว เลขท่ี 302
ร.ว.3 5,000 00
2545
ธ.ค. 23 เงนิ สด

บญั ชรี ายได้ค่าบรกิ าร เลขที่ 401
2545
ธ.ค. 3 เงนิ สด ร.ว.1 65,000 00
4 ลกู หน้ี ร.ว.1 17,500 00

บญั ชรี ายไดเ้ บ็ดเตลด็ 82,500 00
2545
ธ.ค. 5 เงินสด เลขท่ี 402

ร.ว.1 450 00

~ 59 ~

บญั ชดี อกเบีย้ จ่าย เลขท่ี 501
ร.ว.3 4,500 00
2545
ธ.ค. 24 เงินสด

บัญชคี า่ ใช้จ่ายเบ็ดเตล็ด เลขท่ี 502

พ.ศ.2545 รายการ หน้า เดบติ พ.ศ.2545 รายการ หน้า เครดติ
เดอื น วันท่ี บัญชี บาท ส.ต. เดอื น วันท่ี บัญชี บาท ส.ต.

ธ.ค. 25 เงินสด ร.ว.3 250 00

บัญชคี ่าโฆษณา เลขที่ 503
ร.ว.3 3,500 00
2545
ธ.ค. 26 เงินสด

บัญชคี ่าเบ้ียประกนั ภัย เลขที่ 504
ร.ว.3 6,000 00
2545
ธ.ค. 27 เงนิ สด

บญั ชคี า่ เช่า เลขท่ี 505
ร.ว.3 3,000 00
2545
ธ.ค. 28 เงินสด

บัญชเี งินเดอื น เลขท่ี 506
ร.ว.4 5,000 00
2545
ธ.ค. 31 เงนิ สด

บัญชคี า่ แรงงาน เลขท่ี 507
ร.ว.4 2,500 00
2545
ธ.ค. 31 เงนิ สด

~ 60 ~

2545 บัญชคี ่ารับรอง เลขที่ 508
ธ.ค. 30 เงินสด ร.ว.3 200 00 เลขท่ี 509

2545 บญั ชคี า่ ไฟฟ้า
ธ.ค. 29 เงินสด ร.ว.3 1,500 00

บัญชคี า่ น้าประปา เลขท่ี 510

พ.ศ.2545 รายการ หนา้ เดบติ พ.ศ.2545 รายกา หนา้ เครดติ
เดอื วนั บญั ชี ร บญั
น ที่ เจ้าหน-้ี การประปานคร ส.ต เดือ วนั ชี บา ส.ต
หลวง บาท . น ที่ ท.
ธ.ค. 31
ร.ว. 250 00
4

บญั ชคี า่ โทรศัพท์ เลขที่ 511

2545 31 เจ้าหน-้ี องค์การโทรศัพทแ์ หง่ ประเทศไทย ร.ว.3 3,500 00
ธ.ค.

บญั ชคี ่าใช้จา่ ยเกี่ยวกับรถยนต์ เลขที่ 512
ร.ว.4 4,500 00
2545
ธ.ค. 31 เจา้ หน-ี้ อสู่ มศกั ดิ์

1.6 ประโยชน์ของงบทดลอง
งบทดลองเปรียบเสมอื นเครือ่ งมอื ในการดสอบความถกู ต้องในการบันทึกบัญชีตามหลักบัญชีคู่
และมีประโยชน์ดังน้ี.-

1.6.1 งบทดลองแสดงความเท่ากนั ของยอดรวมดา้ นเดบิตและดา้ นเครดิต ซึง่ นามา
จากยอดคงเหลือของบัญชีแยกประเภทแต่ละบญั ชี

1.6.2 หากมขี ้อผิดพลาดในการบนั ทกึ บญั ชี จะสามารถคนั พบข้อผิดพลาดได้ในเวลาท่ี
รวดเรว็ และแกไ้ ขข้อผดิ พลาดนัน้ ให้ถกู ต้อง

~ 61 ~

1.6.3 เป็นการสะดวกที่จะนายอดคงเหลือของบัญชแี ยกประเภททว่ั ไปในงบทดลองไป
จดั ทางบการเงินตอ่ ไป

ต่อไปนี้เป็นงบทดลองของรา้ นธานพี าณชิ ย์ ซง่ึ จดั ทาข้ึน ณ วันท่ี 31 ธันวาคม 2545 ดังน้.ี -

รา้ นธานพี าณชิ ย์

งบทดลอง

ณ วันท่ี 31 ธนวาคม 2545

ชือ่ บัญชี เลขท่ี เดบิต เครดิต

บัญชี บาท ส.ต. บาท ส.ต.

เงนิ สด 101 54,500 00

เงินฝากธนาคาร 102 115,000 00

ลกู หน้ี 103 16,000 00

วัสดสุ านกั งาน 104 3,000 00

เคร่ืองใชส้ านักงาน 105 139,500 00

เคร่อื งตกแต่งร้าน 106 33,500 00

รถยนต์ 107 350,000 00

อาคาร 108 450,000 00

ที่ดิน 109 200,000 00

เงินกู้ - บมจ.ธนาคารกรงุ เทพ 204 250,000 00

เงินเบกิ เกนิ บัญชี - บมจ.ธนาคาร 205 25,000 00

กสกิ รไทย

เจ้าหน้ี - การประปานครหลวง 206 250 00

เจ้าหนี้ - องค์การโทรศัพท์แห่ง 207 350 00
ประเทศไทย

เจ้าหนี้ - อู่สมสักดิ์ 208 4,500 00

เจา้ หน้ี - รา้ นสิรสิ ิน 209 20,000 00

เจา้ หนี้ - รา้ นกร 210 15,000 00

ทนุ - นายธานี 301 1,000,000 00

ถอนใชส้ ว่ นตวั 302 5,000 00

รายได้ค่าบริการ 401 82,500 00

รายได้เบ็ดเตล็ด 402 450 00

ดอกเบี้ยจ่าย 501 4,500 00

~ 62 ~

คา่ ใช้จา่ ยเบ็ดเตล็ด 502 250 00
คา่ โฆษณา 503 3,500 00
คา่ เบ้ยี ประกันภัย 504 6,000 00
คา่ เช่า 505 3,000 00
เงนิ เดอื น 506 5,000 00
ค่าแรงงาน 507 2,500 00
ค่ารับรอง 508 200 00
คา่ ไฟฟา้ 509 1,500 00
คา่ นา้ ประปา 510 250 00
ค่าโทรศพั ท์ 511 350 00
ค่าใชจ้ า่ ยเก่ียวกบั รถยนต์ 512 4,500 00

1,398,050 00 1,398,050 00

1.7 กรณงี บทดลองไม่ลงตัว
งบทดลองไม่ลงตวั มกั จะเกดิ จากกรณีใดกรณหี น่ึงตอ่ ไปน้ี.-

1.7.1 บนั ทกึ รายการค้าผดิ (Transaction Errors) ซง่ึ ได้แก่
(1) การบันทึกจานวนเงินผิด เช่น ควรบันทึกตัวเลข 300.00 บาท แต่บันทึกเป็น
800.00 บาท เปน็ ต้น
(2) การบันทึกบัญชีผิดด้าน เช่น ควรจะบันทึกทางด้านเดบิต แต่ไปบันทึกทางด้าน
เครดิต หรือควรบันทึกทางด้านเครดติ แต่ไปบนั ทึกทางด้านเดบิต เป็นต้น
(3) การบันทึกบัญชีเพียงด้านเดียว เช่น บันทึกบัญชีทางด้นเดบิตด้านเดียว โดยลืม
บนั ทกึ บญั ชีทางดา้ นเครดติ หรอื บันทึกบญั ชีทางด้านเครดติ ด้านเดียว โดยลืมบนั ทกึ บญั ชอี ีกด้านหนง่ึ
1.7.2 การคานวณยอดคงเหลอื ผดิ (Account Balance Errors) ซึง่ ไดแ้ ก่
(1) การคานวณยอดรวมเดบิต หรือเครดติ ผดิ
(2) การคานวณยอดคงเหลอื ผิด
(3) การบันทึกยอดคงเหลือด้วยดินสอผิดด้าน เช่น ยอดคงเหลือเดบิต นาไปบันทึก
ทางดา้ นเครดิตหรอื ยอดคงเหลือเครดติ นาไปบันทึกทางดา้ นเดบิต
1.7.3 การทางบทดลองผิด (Trial Balance Errors) ซึง่ ได้แก่
(1) การยกยอดคงเหลือของบัญชีแยกประเภทไปลงในงบทดลองผิด เช่น ตัวเลข
จานวน 1,000.00 บาท ยกไปผิดเป็น 10,000.00 บาท เปน็ ต้น

~ 63 ~

(2) การนายอดคงเหลือไปลงในงบทดลองผิดด้าน เช่น ยอดคงเหลือเดบิตนาไปลงงบ
ทดลองดา้ นเครดติ หรอื ยอดคงเหลอื เครดติ นาไปลงงบทดลองด้านเดบติ เป็นต้น

(3) การหาผลรวมของช่องเดบิต หรอื เครดติ ของงบทดลองผดิ

1.8 ข้ันตอนในการหาทผี่ ดิ ในงบทดลอง
กรณงี บทดลองไมล่ งตัว ข้อผิดพลาดอาจเกิดข้ึนในสมุดรายวันท่ัวไป หรือในบัญชีแยกประเภท
ทั่วไป หรือในงบทดลองก็ได้ ต่อไปน้ีเป็นข้ันตอนที่อาจช่วยให้วันพบที่ผิด อันเป็นสาเหตุที่ทาให้งบ
ทดลองไมล่ งตวั คอื

1.8.1 ถ้าข้อผิดพลาดเป็นจานวน 1 ,10 ,100 หรือ 1,000 เป็นต้น ข้อผิดพลาดอาจ
เกดิ จากการบวกตัวเลขผิดหรอื ลบตัวเลขผดิ กไ็ ด้

1.8.2 ถ้าผลต่างของผลรวมในงบทดลองหารด้วย 2 ลงตัว ข้อผิดพลาดอาจเกิดจาก
กรณตี อ่ ไปน้ี

(1) การผา่ นรายการจากสมุดรายวันท่ัวไป ไปบญั ชีแยกประเภทท่ัวไปผดิ ด้าน
(2) การนายอดคงเหลอื ของบัญชแี ยกประเภททวั่ ไป ไปลงในงบทดลองผิดดา้ น
1.8.3 ถ้าผลต่างของผลรวมในงบทดลองหารด้วย 9 ลงตัว ข้อผิดพลาดอาจเกิดจาก
กรณตี อ่ ไปนี้
(1) ผ่านรายการจานวนเงินจากสมุดรายวันท่ัวไป ไปบัญชีแยกประเภทท่ัวไปกลับหลัก
กนั
(2) การนายอดคงเหลอื ของบญั ชีแยกประเภทท่ัวไป ไปลงในงบทดลองกลบั หลกั กนั
เช่น จานวนเงนิ 5,800.00 บาท บนั ทึกผดิ เป็น 8,500.00 บาท ซ่งึ ผลตา่ งทไ่ี ด้หารด้วย 9 ลงตัว
ถ้ายังไมพ่ บทผี่ ดิ ในงบทดลองใหป้ ฏบิ ัตติ ่อไป ดงั น้.ี -
1.8.4 บวกตวั เลขตามที่ปรากฏในงบทดลองใหม่อีกคร้งั
1.8.5 เปรียบเทยี บตัวเลขในงบทดลองกับยอดคงเหลอื ในบัญชแี ยกประเกทวา่ ถูกต้อง
หรือไม่ และยกไปลงใน
งบทดลองถกู ดา้ นหรือไม่
1.8.6 ตรวจสอบความถกู ตอ้ งของยอดคงเหลอื แต่ละบัญชีอีกคร้ัง
1.8.7 ตรวจสอบความถกู ตอ้ งของการผ่านรายการจากสมดุ รายวันทั่วไป ไปบญั ชีแยก
ประเภททัว่ ไป
1.8.8 ตรวจสอบความถกู ต้องของการบนั ทึกรายการในสมดุ รายวนั ทวั่ ไป
1.8.9 ทบทวนการวิเคราะหร์ ายการคา้ ทเี่ กดิ ขึน้ อีกครงั้

1.9 วิธีการแกไ้ ขท่ผี ดิ ในบัญชี

~ 64 ~

1.9.1. กรณีพบทผ่ี ดิ ในสมดุ รายวนั ท่วั ไปกอ่ นผ่านรายการไปบญั ชแี ยกประเภทท่ัวไป

ให้ขีดฆ่าแลว้ บันทึกบญั ชีใหม่

ดงั ตัวอยา่ ง

สมดุ รายวนั ทวั่ ไป หน้า 1

พ.ศ.2545 รายการ เลขท่ี เดบิต เครดติ
เดอื น วันท่ี
บัญชี บาท ส.ต. บาท ส.ต.

ก.ค. 12 ลูกหน้ี - นายสมภพ ร. 4,500 00 ร.

เงนิ สด ร. 4,500 00 ร.

รับชาระหนี้จากลกู หนี้

12 เงินสด 5,400 00

ลูกหน้ี - นายสมภพ 5,400 00

รบั ชาระหนี้จากลกู หน้ี

1.9.2 กรณีบนั ทึกจานวนเงนิ ผิด และไดผ้ ่านรายการไปบัญชแี ยกประเภทท่ัวไปแลว้ ให้

แกไ้ ขท่ผี ิดทง้ั ในสมดุ รายวันท่ัวไปและในบญั ชีแยกประเภทท่วั ไป ดังตวั อยา่ ง

สมดุ รายวนั ทวั่ ไป หน้า 1

พ.ศ.2545 รายการ เลขท่ี เดบติ เครดติ
เดือน วนั ท่ี
บญั ชี บาท ส.ต. บาท ส.ต.

8,500 00

ก.ค. 9 เคร่ืองตกแต่งร้าน 5,800 00 ร. 8,500 00

เจา้ หนี้ - รา้ นสนิ ไทย 5,800 00 ร.

ซื้อเคร่ืองตกแตง่ ร้านเปน็ เงินเชอ่ื

พ.ศ.2545 รายการ หนา้ บัญชีเครอ่ื งตกแต่งรา้ น รายการ เลขที่ 106
บญั ชี
เดอื น วันท่ี เดบิต พ.ศ.2545 หน้า เครดติ
ธ.ค. 9 บัญชี บาท ส.ต.
บาท ส.ต. เดือน วนั ที่
เจา้ หน-ี้ รา้ นสินไทย ร.ว.4 8,500 00
5,800 00 ร.

~ 65 ~

บัญชเี จา้ หนี้ – ร้านสินไทย เลขท่ี 202

2545 2545 8,500 00
ธ.ค. 21 เงนิ สด
ร.ว.3 8,500 00 ธ.ค. 9 เคร่อื งตกแตง่ ร้าน ร.ว.1 5,800 00 ร.

1.9.3 กรณีบนั ทึกผิดบญั ชแี ละผา่ นรายการไปบญั ชีแยกประเภททัว่ ไปแลว้ ใหบ้ นั ทึก

รายการแก้ไขบัญชที ผี่ ิดในสมุดรายวนั ทวั่ ไปและผา่ นไปบญั ชีแยกประเภททวั่ ไป เชน่ กิจการซ้อื เครือ่ งใช้

สานักงานเป็นเงินสด 50,000.00 บาท แต่บนั ทึกบัญชซี ื้อเครื่องใช้สานักงานมาเปน็ เงินเช่ือ ดังตัวอยา่ ง

สมดุ รายวันทว่ั ไป หน้า 2

พ.ศ.2545 เลข เดบติ เครดติ

เดอื วนั รายการ ที่ บาท ส.ต. บาท ส.ต.
น ท่ี บัญชี

บนั ทกึ บัญชผี ดิ

ธ.ค. 15 เครอื่ งใช้สานักงาน 105 00
4,500 ร.

เจ้าหน้ี - ร้านสากลคอมพิวเตอร์ 211 00
4,500 ร.

ซอ้ื เคร่ืองคอมพิวเตอรพ์ รอ้ มอปุ กรณ์เป็นเงิน

สด

รายการปรบั ปรงุ บัญชี

12 เจา้ หนี้ - รา้ นสากลคอมพวิ เตอร์ 211 5,400 0

เงินสด 101 5,400 0

ปรับปรงุ บญั ชเี จา้ หน้ี - ร้านสากลคอมพวิ เตอร์
เน่ืองจากบันทึกบญั ชผี ิด

บญั ชเี คร่ืองใช้สานักงาน เลขท่ี 105
2545
ธ.ค. 15 เจ้าหนี้ – ร้านสากลคอมพวิ เตอร์ ร.ว.2 50,000 00

~ 66 ~

บญั ชีเจา้ หนี้ – รา้ นสากลคอมพวิ เตอร์ เลขท่ี 211

พ.ศ.2545 รายการ หนา้ เดบติ พ.ศ.2545 รายการ หน้า เครดติ
เดือน วันท่ี บญั ชี บาท ส.ต. เดือน วันท่ี บญั ชี บาท ส.ต.

ธ.ค. 25 เงนิ สด ร.ว.2 50,000 00 ธ.ค. 15 เครอ่ื งใชส้ านกั งาน ร.ว.2 50,000 00

บญั ชเี งินสด เลขท่ี 101
ร.ว.2 50,000 00
2545
ธ.ค. 25 บญั ชีเจ้าหนี้ – ร้านสากลคอมพวิ เตอร์

Account Balance ~ 67 ~
Account Balance Errors
Credit Balance คาศัพท์
Debit Balance
Normal Balance ยอดคงเหลือ
Pencil Footing การคานวณยอดคงเหลือผดิ
Transaction Errors ยอดคงเหลือเครดิต
Trial Balance ยอดคงเหลือเดบติ
Trial Balance Errors ยอดคงเหลือปกติ
การเขียนยอดรวมด้วยดนิ สอ
การบันทกึ รายการค้าผดิ
งบทดลอง
การทางบทดลองผดิ

~ 68 ~

แบบฝึกหดั

1. ต่อไปนี้เปน็ บญั ชแี ยกประเภททว่ั ไปในเดือนมกราคม 2545 ของร้านพรรณพรโฆษณา

ให้ทา 1. หายอดรวมและยอดคงเหลือของแตล่ ะบญั ชีเทา่ ที่จาเป็น และ

2. ทางบทดลอง ณ วันท่ี 31 มกราคม 2545

บัญชเี งนิ สด เลขท่ี 101

2545 254 ร.ว 150,000
.1 1,200
ม.ค. 1 ยอดยกมา ร.ว. 455,00 0 5 3 เงนิ ฝาก ร.ว 3,550
.1
5 รายไดค้ า่ บริการ 1 0 0 ม.ค. 1 ธนาคาร ร.ว 18,000
.2 8,000
1 รายไดค้ ่าบรกิ าร ร.ว. 50,000 0 2 คา่ รบั รอง ร.ว 14,000
.2
5 เงินกู้ - บมจ.ธนาคารกรงุ ศรี 1 80,000 0 2 คา่ นา้ ค่าไฟ ร.ว
.2
2 อยธุ ยา ร.ว. 100,00 0 7 และ ร.ว
.2
3 1 00 ค่าโทรศพั ท์ ร.ว
.2
ร.ว. 0 3 ค่าแรงงาน

2 0 0 ค่าเช่า

3 เงนิ เดอื น

0

3

1

2545 บัญชีเงินฝากธนาคาร เลขท่ี 102
ม.ค. 1 ยอดยกมา ร.ว.1 5,000 00
2545
3 เงนิ สด ร.ว.1 80,000 00 ม.ค. 10 ถอนใชส้ ่วนตวั
ร.ว.1 150,000 00

บัญชลี กู หน้ี – บริษทั กิตติ จำกดั เลขท่ี 103
2545
ม.ค. 2 รายได้ค่าบริการ ร.ว.1 35,000 00

~ 69 ~ เลขที่ 104

บัญชีลกู หน้ี – บริษทั พรทิวำ จำกดั
2545
ม.ค. 25 รายได้คา่ บรกิ าร ร.ว.2 35,000 00

บัญชเี ครอื่ งใช้สานักงาน เลขที่ 105
เลขที่ 106
2545

ม.ค. 17 ยอดยกมา ร.ว.1 400,000 00

เจา้ หน้ี – บริษัทพรี ะพาณิย์ ร.ว.1 116,000 00

2545 บญั ชีรถยนต์
ม.ค. 1 ยอดยกมา ร.ว.1 500,000 00

บัญชอี าคาร เลขที่ 107
ร.ว.1 750,000 00
2545
ม.ค. 1 ยอดยกมา

บัญชีเงนิ กู้ – บมจ.ธนาคารรัตนสิน เลขท่ี 201
2545 ร.ว.1 1,100,000 00
ม.ค. 1 ยอดยกมา

บญั ชเี จ้าหนี้ – บรษิ ทั พีระพาณิชย์ จากดั เลขที่ 202

2545

ม.ค. 7 เครอ่ื งใชส้ านักงาน ร.ว.1 116,000 00

~ 70 ~

บัญชเี จา้ หนี้ – บรษิ ัท ประทปี บริการ จากัด เลขท่ี 203

2545

ม.ค. 18 ค่าใช้จา่ ยเกย่ี วกับรถยนต์ ร.ว.1 5,000 00

บญั ชีเงนิ กู้ – บมจ.ธนาคารกรงุ ศรอี ยุธยา เลขท่ี 204
ร.ว.2 100,000 00
2545
ม.ค. 23 เงนิ สด

บัญชีทุน – น.ส.พรรณพร เลขท่ี 301
2545 ร.ว.1 1,085,000 00
ม.ค. 1 ยอดยกมา

บญั ชถี อนใช้ส่วนตวั เลขท่ี 302
ร.ว.1 5,000 00
254
5ม.ค. 10 เงินฝากธนาคาร

บญั ชรี ายได้ค่าบรกิ าร เลขท่ี 401

2545

ม.ค. 2 ลูกหน้ี – บรษิ ทั กติ ติ จากัด ร.ว.1 35,000 00

5 เงนิ สด ร.ว.1 50,000 00

15 เงนิ สด ร.ว.1 80,000 00

25 ลกู หนี้ – บริษัท พรทิวา จากัด ร.ว.2 35,000 00

บัญชคี ่าเชา่ เลขท่ี 501
ร.ว.2 8,000 00
2545
ม.ค. 30 เงินสด

~ 71 ~

2545 บัญชีเงินเดือน เลขท่ี 502
ม.ค. 31 เงินสด ร.ว.2 14,000 00 เลขท่ี 503
เลขที่ 504
2545 บัญชีค่าแรงงาน เลขที่ 505
ม.ค. 30 เงนิ สด ร.ว.2 18,000 00 เลขท่ี 506

2545 บัญชีคา่ รบั รอง
ม.ค. 12 เงนิ สด ร.ว.1 1,200 00

2545 บัญชคี า่ น้า คา่ ไฟและค่าโทรศพั ท์
ม.ค. 27 เงนิ สด ร.ว.2 3,550 00

บญั ชีเงินเดอื น

2545
ม.ค. 18 บญั ชเี จา้ หน้ี – บริษทั ประทปี บรกิ าร จากดั ร.ว.1 5,000 00

~ 72 ~

2. ตอ่ ไปนเี้ ปน็ ยอดคงเหลือในบญั ชตี ่าง ๆ ท้ังสองด้านของสานักงานรววี รรณการบญั ชี ณ วันท่ี 31
มกราคม 2545 ดังน.้ี -

ชื่อบญั ชี เลขทบ่ี ัญชี ยอดรวมเดบิต ยอดรวมเครดติ
เงินสด 101 114,330.00 76,260.00
เงินฝากธนาคาร 102 81,125.00 40,000.00
ลูกหนก้ี ารค้า 103 35,650.00 16,545.00
เครอ่ื งตกแตง่ สานักงาน 104 24,750.00 -
เครือ่ งใช้สานกั งาน 105 76,850.00 -
อาคาร 106 125,000.00 -
ทีด่ ิน 107 250,000.00 -
เจา้ หน้ี 201 7,500.00 72,500.00
เงนิ กู้ - บมจ. ธนาคารธน 202 60,000.00 175,000.00
ชาติ 301 375,000.00
ทนุ - นางสาวรววี รรณ 302 - -
ถอนใช้ส่วนตัว 401 5,750.00 85,550.00
รายได้ค่าบรกิ าร 402 1,750.00
รายไดเ้ บด็ เตลด็ 501 - -
ดอกเบีย้ จา่ ย 502 - -
คา่ ใช้จา่ ยเบด็ เตลด็ 503 7,500.00 -
ค่าโฆษณา 504 250.00 -
คา่ เบยี้ ประกันภัย 505 3,500.00 -
ค่านา้ ค่าไฟและค่า 506 4,800.00 -
โทรศัพท์ 507 3,785.00 -
ค่ารบั รอง 508 1,565.00 -
คา่ แรงงาน 509 3,000.00 -
เงนิ เดอื นพนักงาน 36,500.00
คา่ พาหนะ 750.00

ใหท้ า งบทดลอง ณ วนั ท่ี 31 มกราคม 25

~ 73 ~

3. นายศุภโซคได้เปิดสานักงานจัดหางานชื่อศุภโชคบริการ มีรายได้จากค่านายหน้าในการจัดหางาน
รายการคา้ ระหวา่ งเดอื นมถิ นุ ายน 2545 มีดังน.้ี -

2545
มิ.ย.1 นายศภุ โชคนาเงนิ สดมาลงทนุ 350,000.00 บาท

3 นาเงินสดไปฝากธนาคาร 150,000.00 บาท
5 ซ้อื เคร่ืองตกแตง่ สานักงาน 25,000.00 บาท เป็นเงินเช่ือจากร้านกล้าหาญเฟอร์นเิ จอร์
7 ไดร้ บั คา่ นายหนา้ ในการจดั หางานใหล้ กู ค้า 12,500.00 บาท
9 จา่ ยค่าโฆษณาทางหนา้ หนงั สือพิมพ์ 2,000.00 บาท
11 ซอื้ เครื่องใชส้ านักงานเปน็ เงนิ สด 10,000.00 บาท
12 ชอ้ื วัสดุสานักงานเป็นเงนิ สด 3,000.00 บาท
13 สง่ บิลเก็บเงนิ คา่ นายหน้าให้ลูกคา้ 30,000.00 บาท ยังไม่ไดร้ บั ชาระเงิน
14 จ่ายคา่ ใชจ้ ่ายเบ็ดเตล็ด 500.00 บาท
15 จ่ายค่ารับรอง 2,200.00 บาท
16 รับชาระหนีจ้ ากลูกหนบ้ี างส่วน 20,000.00 บาท
17 จ่ายค่าเช่าสานกั งาน 3,500.00 บาท
18 นายศภุ โชคนาเงินสดในรา้ นไปใชส้ ว่ นตัว 5,000.00 บาท
19 ไดร้ บั คา่ นายหนา้ ในการจัดหางาน 25,000.00 บาท
20 จา่ ยค่าน้า ค่าไฟฟา้ และค่าโทรศพั ท์ 4,500.00 บาท
23 จ่ายคา่ พาหนะ 350.00 บาท
25 รบั ชาระหนจี้ ากลกู หนี้ท่ีคงค้างอีก 5,000.00 บาท
29 จา่ ยเงินเดอื นพนักงาน 5,500.00 บาท
30 จา่ ยคา่ แรงงานคนงาน 4,500.00 บาท
30 จา่ ยค่าเบี้ยประกันภยั 1,200.00 บาท
ให้ทา 1. บันทึกรายการค้าในสมดุ รายวันท่วั ไป

2. ผ่านรายการไปบัญชีแยกประเภททวั่ ไปท่เี กี่ยวข้อง
3. งบทดลอง ณ วนั ท่ี 30 มิถุนายน 2545

~ 74 ~

บทที่ 6 กระดาษทาการและงบการเงนิ

สาระสาคัญ

1. ความหมายและวัตถุประสงคข์ องกระดาษทาการ
2. การจัดทากระดาษทาการ
3. ความหมายของงบการเงิน
4. การจดั ทางบการเงิน

วตั ถปุ ระสงค์ทวั่ ไป

1. บอกวตั ถปุ ระสงค์ในการทากระดาษทาการได้
2. อธบิ ายขัน้ ตอนและจัดทากระดาษทาการได้
3. บอกประโยชนแ์ ละวัตถปุ ระสงค์ในการจัดทางบการเงินได้
4. จัดทางบกาไรขาดทุนแบบรายงานและแบบบัญชีได้
5. จัดทางบดุลแบบรายงานและแบบบัญชีได้

~ 75 ~

1. ความหมายและวัตถปุ ระสงคข์ องกระดาษทาการ

1.1 กระดาษทาการ (Work Sheet or Working Paper)
กระดาษทาการ หมายถึงกระดาษร่าง เพ่ือช่วยในการจัดทางบการเงินได้สะดวก และรวดเร็ว
โดยรวบรวมยอดบญั ชที ง้ั หมดทุกบญั ชมี าใช้ในกระดาษทาการ และสามารถแสดงผลกาไรหรือขาดทุนให้
เห็นได้ชัดเจน สามารถนาตัวเลขในกระดาษทาการจดั ทางบกาไรขาดทนุ และงบแสดงฐานะการเงิน และ
ปดิ บัญชไี ด้สะดวกรวดเรว็
แบบฟอร์มของกระดาษทาการ เปน็ การนางบทดลองที่ได้จัดทาในบทท่ี 5 มาใช้ประโยชน์
ต่อเน่อื ง โดยเพ่มิ

ชือ่ บัญชี รา้ นธานพี าณชิ ย์ ส่วนทเี่ พิ่ม (1) ส่วนทเ่ี พม่ิ (2)
งบทดลอง
งบกาไรขาดทนุ งบแสดงฐานะการเงนิ
31 ธนั วาคม 2545 เดบติ เครดติ เดบติ เครดิต

เลขที่ งบทดลอง
บญั ชี เดบิต เครดติ

(1) ชอ่ งงบกาไรขาดทนุ และ (2) ช่องงบแสดงฐานะการเงิน ทาให้มีช่องจานวนเงนิ เพ่มิ เป็น 6
ช่อง ดังน้ี-

แบบฟอรม์ กระดาษทาการชนดิ 6 ช่อง
รา้ นธานีพาณิชย์
กระดาษทาการ

สาหรับระยะเวลา 1 เดือน ส้ินสดุ วันที่ 31 ธนั วาคม 2545

ชือ่ บญั ชี เลขที่ งบทดลอง งบกาไรขาดทนุ งบแสดงฐานะการเงนิ
บัญชี เดบิต เครดติ เดบิต เครดติ เดบิต เครดิต

~ 76 ~

1.2 วัตถุประสงคใ์ นการจัดทากระดาษทาการ
เพื่อให้ง่ายและสะดวกในการจัดทางบกาไรขาดทุนและงบแสดงฐานะการเงิน และรายการ
ปรับปรงุ บญั ชี โดยการจาแนกจานวนเงินของบัญชีท่ีปรากฏในงบทดลอง ไปลงงบกาไรขาดทุนและงบ
แสดงฐานะการเงิน

2. การจดั ทากระดาษทาการ

2.1 ข้ันตอนในการจดั ทากระดาษทาการมดี งั น้.ี -
2.1.1 เขยี นหวั แบบฟอร์มกระดาษทาการ
บรรทัดแรกเขยี น ชอื่ กิจการคา้
บรรทัดที่สองเขยี น กระดาษทาการ
บรรทดั ที่สามบอก ระยะเวลาของงวดบัญชีและวนั เดือน ปี ท่ีส้นิ สุด
2.1.2 นาขอ้ มูลงบทดลองทีไ่ ดจ้ ัดทาขนึ้ ไปลงในช่องงบทดลองในกระดาษทาการ
2.1.3 นาตัวเลขจานวนเงินของบัญชีหมวดท่ี 1 สินทรัพย์ในงบทดลอง ไปลงในช่องเด

บติ ของงบแสดงฐานะการเงิน
2.1.4 นาตัวเลขจานวนเงินของบญั ชีหมวดท่ี 2 หนสี้ นิ ในงบทดลอง ไปลงในช่องเครดิต

ของงบแสดงฐานะการเงิน
2.1.5 นาตวั เลขจานวนเงนิ ของบญั ชีหมวดที่ 3 ส่วนของเจา้ ของ ไปลงในงบแสดงฐานะ

การเงิน ดังน.้ี
(1) บัญชีถอนใช้สว่ นตวั นาไปลงในช่องเดบิต
(2) บญั ชที ุน - นายธานนี าไปลงในช่องเครดิต

2.1.6 นาตัวเลขจานวนเงินของบัญชีหมวดท่ี 4 รายได้ ไปลงในงบกาไรขาดทุนช่อง
เครดติ

2.1.7 นาตัวเลขจานวนเงินของบัญชีหมวดที่ 5 ค่าใช้จ่าย ไปลงในงบกาไรขาดทุนช่อง
เดบิต

2.1.8 หายอดรวมชอ่ งเดบิต (ค่าใช้จา่ ย) และชอ่ งเครดิต (รายได้) ของงบกาไรขาดทุน
2.1.9 หายอดรวมช่องเดบิต (สินทรัพย์และถอนใช้ส่วนตัว) และช่องเครดิต (หน้ีสิน
และทนุ ) ของงบแสดงฐานะการเงนิ
2.1.10 หาผลต่างของยอดรวมชอ่ งเดบติ และชอ่ งเครดิตของงบกาไรขาดทุน

(1) ถ้ายอดรวมช่องเครดติ (รายได้) มากกวา่ ให้แสดงผลตา่ งเป็นกาไรสุทธิ
(2) ถา้ ยอดรวมชอ่ งเดบิต (ค่าใชจ้ า่ ย) มากกวา่ ใหแ้ สดงผลต่างเป็นขาดทนุ สทุ ธิ

~ 77 ~

(3) นาผลต่างท่ีได้ไปแสดงไว้ในช่องที่น้อยกว่า และรวมยอดทั้งสองช่องให้
เท่ากัน

2.1.11 หาผลตา่ งของยอดรวมชอ่ งเดบติ และชอ่ งเครดติ ของงบแสดงฐานะการเงิน
(1) ถา้ ยอดรวมชอ่ งเดบติ (สินทรพั ย)์ มากกว่าแสดงผลตา่ งเป็นกาไรสทุ ธิ
(2) ถ้ายอดรวมช่องเครดิต (หน้ีสินและทุน มากกว่าแสดงผลต่างเป็นขาดทุน

สุทธิ
(3) นาผลต่างที่ได้ไปแสดงไว้ในช่องท่ีน้อยกว่า และรวมยอดทั้งสองช่องให้

เทา่ กนั
2.1.12 ผลต่างท่ีได้จากงบกาไรขาดทุน (ข้อ 10.3) และที่ได้จากงบแสดงฐานะการเงิน

(ขอ้ 11.3) ต้องเทา่ กนั

3. ความหมายของงบการเงนิ

3.1 งบการเงนิ (Financial Statement)

จากการที่กิจการได้จัดทางบทดลองขึ้นทุกวันส้ินเดือน เพ่ือพิสูจน์ความถูกต้องในการบันทึก
บญั ชีตามหลักบัญชีคู่ ของระยะเวลาในแต่ละเดือนเป็นลาดับมาน้ัน และวันส้ินงวดบัญชีซ่ึงจะเป็นวันส้ิน
รอบระยะเวลา 1 ปี หรอ 1 ไตรมาส หรือ 1 เดือนก็ตาม กิจการจะนาข้อมูลจากงบทดลองไปจัดทา
กระดาษทาการ โดยสรุปข้อมูลทางการเงินไว้ในท่ีเดียวกัน เพื่อความสะดวกในการจัดทางบการเงิน
ดังน.้ี -

3.1.1 งบกาไรขาดทุน ( Profit and Loss Statement) เป็นงบท่ีจัดทาข้ึนเพื่อ
แสดงผลของการประกอบการของงวดบัญชี ว่ากิจการค้ามีกาไรหรือขาดทุนเป็นจานวนเท่าใด โดยการ
นารายได้กับค่าใช้จ่ายของงวดบัญชีเดียวกันมาเปรียบเทียบกัน ถ้ารายได้มากกว่าค่าใช้จ่ายก็จะแสดง
ผลต่างเป็นกาไรสุทธิ และถา้ ค่าใช้จา่ ยมากกวา่ รายได้แสดงผลตา่ งเปน็ ขาดทนุ สทุ ธิ

3.1.2 งบแสดงฐานะการเงิน (Balance Sheet) เป็นงบที่จัดทาขึ้นเพื่อแสดงฐานะ
การเงนิ ของกจิ การ ณ วันสิ้นงวดบัญชวี ่ากจิ การมีฐานะการเงินดีหรอื ไม่ดอี ย่างไรการจัดทางบการเงิน

ในการทางบกาไรขาดทุนให้นาตัวเลขของบัญชีหมวดที่ 4 รายได้ และหมวดท่ี 5 ค่าใช้จ่าย ซึ่ง
ปรากฏในช่องงบกาไรขาดทุนในกระดาษทาการมาจัดทา และจัดทาได้ 2 แบบ ดังน้ี.-

(1.) งบกาไรขาดทุนแบบรายงาน (Report Form) และ
(2.) งบกาไรขาดทุนแบบบัญชี (Account Form)
ขัน้ ตอนในการจดั ทางบกาไรขาดทนุ แบบรายงาน มดี ังน้ี-
1. หวั งบกาไรขาดทุนประกอบดว้ ย

~ 78 ~

1.1 บรรทัดแรกเขยี นชื่อกจิ การ
1.2 บรรทัดที่สองบอกว่าเป็นงบกาไรขาดทนุ
1.3 บรรทดั ที่สามบอกรอบระยะเวลาบัญชี และวนั เดอื นปีท่ีสิน้ สดุ
2. นารายได้ตา่ ง ๆ มาแสดงในช่องขวามือและแสดงยอดรวมรายได้
3. นาค่าใชจ้ า่ ยต่าง ๆ มาแสดงในชอ่ งซา้ ยมือและแสดงยอดรวมคา่ ใชจ้ ่ายในช่องขวามอื
4.แสดงผลตา่ งของยอดรวมรายได้และยอดรวมค่าใช้จา่ ยในบรรทดั ถดั ไป
4.1 ถา้ ยอดรวมรายไดม้ ากกว่า ให้แสดงผลตา่ งเป็นกาไรสุทธิ
4.2 ถ้ายอดรวมคา่ ใชจ้ า่ ยมากกวา่ ใหแ้ สดงผลต่างเป็นขาดทนุ สทุ ธิ

ร้านธานีพาณิชย์
งบกาไรขาดทนุ
สาหรบั ระยะเวลา 1 เดอื นส้ินสุดวันท่ี 31 ธันวาคม 2545

รายได้ 82,500 00
รายไดค้ า่ บรกิ าร 450 00
รายไดเ้ บด็ เตล็ด 00
รวมรายได้ 82,950

คา่ ใชจ้ ่าย 4,500 00
ดอกเบยี้ จา่ ย 250 00
คา่ ใชจ้ ่ายเบด็ เตลด็ 3,500 00
คา่ โฆษณา 6,000 00
ค่าเบย้ี ประกนั ภัย 3,000 00
ค่าเชา่ 5,000 00
เงินเดอื น 2,500 00
คา่ แรงงาน 200 00
ค่ารับรอง 1,500 00
คา่ ไฟฟ้า 250 00
คา่ น้าประปา 350 00
คา่ โทรศพั ท์ 4,500 00
ค่าใช้จ่ายเก่ยี วกบั รถยนต์
31,550 00
รวมค่าใช้จ่าย 51,400 00
กาไรสทุ ธิ

~ 79 ~

ขน้ั ตอนในการจดั ทาบญั ชกี าไรขาดทนุ มีดังนี้.-
การนาเสนอผลการดาเนนิ งานของกิจการนอกจากจะนาเสนองบกาไรขาดทุนในแบบรายงาน
แล้ว จะนาเสนอในแบบบัญชีซึ่งเปน็ ท่นี ิยมอกี แบบหนึง่ ไดด้ ังนี้.-
1. หัวบัญชีกาไรขาดทนุ ประกอบด้วย

1.1 บรรทัดแรกเขียนชอื่ กิจการ
1.2 บรรทดั ท่สี องบอกว่าเป็นบัญชกี าไรขาดทุน
1.3 บรรทดั ท่ีสามบอกรอบระยะเวลาบญั ชี และวนั เดือน ปี ทส่ี ้นิ สดุ
2. นารายไดต้ า่ ง ๆ มาแสดงในด้านขวามอื
3. นาคา่ ใชจ้ ่ายต่าง ๆ มาแสดงในด้านซ้ายมือ
4. การแสดงยอดกาไรสทุ ธหิ รือขาดทนุ สุทธิใหแ้ สดงดังน้ี .

4.1 กรณีกาไรสุทธิใหแ้ สดงผลต่างในดา้ นค่าใชจ้ ่าย
4.2 กรณขี าดทุนสทุ ธิให้แสดงผลต่างในด้านรายได้
5. รวมยอดทั้งสองด้านใหเ้ ท่ากนั

รา้ นธานพี าณิชย์
บญั ชกี าไรขาดทนุ
สาหรบั ระยะเวลา 1 เดือนส้ินสดุ วนั ท่ี 31 ธันวาคม 2545

ดอกเบย้ี จา่ ย 4,500 0 รายไดค้ ่าบริการ 2,500 0
ค่าใชจ้ ่ายเบ็ดเตลด็ 250 0 รายได้เบด็ เตลด็ 450 0
คา่ โฆษณา 3,500 0
ค่าเบยี้ ประกนั ภยั 6,000 0 82,950 0
ค่าเชา่ 3,000 0
เงินเดือน 5,000 0
ค่าแรงงาน 2,500 0
ค่ารับรอง 200 0
ค่าไฟฟา้ 1,500 0
ค่านา้ ประปา 250 0
ค่าโทรศัพท์ 350 0
ค่าใช้จ่ายเกยี่ วกบั รถยนต์ 4,500 0
กาไรสทุ ธิ 51,400 0
82,950 0

~ 80 ~

4.การจัดทางบการเงิน

ในการจดั ทางบ ใหน้ ้าข้อมูลตามที่ปรากฏในช่องงบ ในกระดาษทาการมาจดั ทา โดยจะ
นาเสนองบแสดงฐานะการเงนิ เป็น 2 แบบ เชน่ เดียวกบั งบกาไรขาดทนุ ดังนี้.-

4.1 งบแสดงฐานะการเงนิ แบบรายงาน (Report Form) และ
4.2 งบแสดงฐานะการเงนิ แบบบัญชี (Account Form)
ขนั้ ตอนในการจดั ทางบแสดงฐานะการเงินแบบรายงาน มีดังน.้ี
1. หวั งบแสดงฐานะการเงนิ ประกอบด้วย

1.1 บรรทดั แรกใหเ้ ขยี นช่ือกจิ การ
1.2 บรรทัดทสี่ องบอกวา่ เป็นงบดุล
1.3 บรรทดั ทส่ี ามบอกวนั เดือนปี ที่จดั ทางบดลุ ขน้ึ
2. เขียนคาวา่ สนิ ทรัพย์ ในตาเหน่งกงึ่ กลางของแบบฟอร์มต่อจากหัวงบแสดงฐานะการเงิน
3. นาบญั ชสี นิ ทรัพย์และจานวนเงินตามทป่ี รากฏในช่องเดบิตของงบดลุ ในกระดาษทาการ มา
แสดงภายใน
หวั ข้อสนิ ทรพั ย์ และรวมยอดสินทรพั ย์
4. เขียนคาว่า หน้สี ินและส่วนของเจ้าของ ในตาแหน่งก่ึงกลางของแบบฟอรม์ ต่อจากยอดรวม
สินทรัพย์
5. นาบญั ชหี นสี้ ินและจานวนเงนิ ตามทีป่ รากฏในช่องเครดติ ของงบแสดงฐานะการเงินใน
กระดาษทาการ มาแสดงภายใต้หัวขอ้ หนสี้ นิ และสว่ นของเจ้าของ และรวมยอดหนสี้ นิ
6. นาบญั ชที นุ และจานวนเงินตามที่ปรากฏในชอ่ งเครดติ ของงบ ในกระดาษทาการมาแสดงตอ่
จากยอดรวมหนส้ี ิน ดังน้.ี -

1. กรณกี าไรสุทธิ

ทุน – นายธานี 1 ธนั วาคม 1,000,000 00
2545 51,400 00
บวก กาไรสทุ ธิ
1,051,400 00
หัก ถอนใชส้ ่วนตวั 5,000 00
ทุน – นายธานี 31 ธนั วาคม
2545 1,046,400 00

~ 81 ~

2. กรณขี าดทนุ สทุ ธิ 1,000,000 00
15,000.00
ทนุ – นายธานี 1 ธนั วาคม 2545 5,000.00 20,000 00
หัก ขาดทุนสทุ ธิ
980,000 00
ถอนใช้สว่ นตวั
ทนุ – นายธานี 31 ธันวาคม 2545

7.นายอดรวมหนส้ี นิ บวกกับทุน ณ วันส้นิ ปี จะตอ้ งเท่ากับยอดรวมสนิ ทรพั ย์
ร้านธานพี าณชิ ย์

งบแสดงฐานะการเงนิ
31 ธนั วาคม 2545

สนิ ทรัพย์

เงินสด 54,500 0
0
เงนิ ฝากธนาคาร 115,000 0
0
ลูกหน้ี 16,000 0
0
วัสดสุ านักงาน 3,000 0
0
เครอ่ื งใช้สานกั งาน 139,500 0

เคร่อื งตกแตง่ รา้ น 33,500 0

รถยนต์ 350,000 0

อาคาร 450,000

ทด่ี ิน 200,000

รวมสินทรพั ย์ 1,361,500
หน้สี ินและส่วนของเจา้ ของ

เงนิ กู้ - บมจ.ธนาคารกรุงเทพ 250,000

~ 82 ~

เงินเบิกเกนิ บัญชี - บมจ.ธนาคาร 25,000 0
กสิกรไทย 250 0
เจา้ หน้ี - การประปานครหลวง 350 0
เจา้ หน้ี - องค์การโทรศัพทแ์ หง่ 0
ประเทศไทย 4,500 0
เจา้ หนี้ - อู่สมสกั ดิ์ 20,000 0
15,000 0
เจ้าหน้ี - รา้ นสริ สิ ิน 315,100

เจ้าหน้ี - ร้านกร

รวมหนสี้ ิน 1,000,000
ทุน - นายธานี 1ธันวาคม 2545 1,400
บวก กาไรสุทธิ

หกั ถอนใช้สว่ นตวั 1,051,400
5,000

ทนุ -นายธานี 31 ธันวาคม 2545 1,046,400
1,361,500
รวมหนีส้ นิ และสว่ นของเจ้าของ

ขัน้ ตอนในการทางบแสดงฐานะการเงินแบบบัญชี มีดังนี้
1. หัวงบประกอบด้วย
1.1 บรรทัดแรกให้เขียนชอ่ื กจิ การ
1.2 บรรทดั ที่สองบอกว่าเปน็ งบแสดงฐานะการเงิน
1.3 บรรทดั ท่สี ามบอกวัน เดอื น ปี ที่จัดทางบแสดงฐานะการเงินขึ้น
2. เขียนคาว่า สินทรัพย์ ทางด้านซ้ายมือ และคาว่า หน้ีสินและส่วนของเจ้าของ ไว้ทางด้าน

ขวามือ
3. นาบัญชีสินทรัพย์และจานวนเงินตามที่ปรากฏในช่องเดบิตของงบลงในกระดาษทาการมา

แสดงภายใต้หวั ขอ้ สินทรัพย์ และรวมยอดสนิ ทรพั ย์

~ 83 ~

4. นาบัญชหี นี้สินและจานวนเงนิ ตามทป่ี รากฏในชอ่ งเครดิตของงบแสดงฐานะการเงินในกระดาษทาการ มา

แสดงภายใต้หัวข้อหน้ีสนิ และสว่ นของเจ้าของ และรวมยอดหนี้สนิ

5. นาบัญชีทุนและจานวนเงินตามท่ีปรากฏในช่องเครดิตของงบแสดงฐานะการเงินในกระดาษทาการ มา

แสดงตอ่ จากยอดรวมหนส้ี นิ ดงั น้.ี -

1. กรณกี าไรสทุ ธิ

หน้ีสนิ และสว่ นของเจ้าของ

ท่ดี ิน 200,000 00 ทุน - นายธานี

1 ธ.ค. 2545 1,000,000.00

บวก กาไรสทุ ธิ 51,400.00

1,051,400.00

หัก ถอนใชส้ ่วนตวั 5,000.00

31 ธ.ค. 2545 1,046,400 00

1,361,500 00 1,361,500 00

2. กรณีขาดทุนสุทธิ

หน้สี นิ และส่วนของ 1,000,000
เจ้าของ 15,000
5,000
ทนุ - นายธานี
1 ธ.ค. 2545 980,000 00

หัก ขาดทุนสุทธิ
ถอนใชส้ ่วนตวั
31 ธ.ค. 2545

6. นายอดรวมหนส้ี ินบวกกบั ยอดบัญชีทุน ณ วันสนิ้ ปี จะต้องเท่ากบั ยอดรวมสินทรัพย์

~ 84 ~

สินทรัพย์ รา้ นธานีพาณิชย์
งบแสดงฐานะการเงนิ
31 ธนั วาคม 2545

หนีส้ นิ และส่วนของเจา้ ของ

เงินสด 54,500 00 เงนิ กู้ - บมจ.ธนาคารกรุงเทพ 250,000 0
25,000 0
เงนิ ฝากธนาคาร 15,000 0 เงินเบกิ เกนิ บัญชี - บมจ.ธนาคารกสกิ รไทย 0
0 250 0
350 0
ลูกหน้ี 16,000 0 เจ้าหนี้ - การประปานครหลวง 4,500 0
0 20,000 0
15,000 0
วสั ดุสานกั งาน 3,000 0 เจา้ หน้ี - องค์การโทรศพั ท์แห่งประเทศไทย 315,100 0
139,500 0 0
เครอ่ื งใช้ 33,500 0
สานกั งาน 0 เจา้ หนี้ - อู่สมสักดิ์ 0
เครื่องตกแตง่ 0 0
ร้าน 0
0 เจ้าหนี้ - ร้านสริ ิสิน 0
0 0

รถยนต์ 350,000 0 เจ้าหนี้ - รา้ นกร
0

อาคาร 450,000 0

0 รวมหนส้ี นิ

ท่ดี ิน 200,000 00 ทุน - นายธานี

1 ธ.ค. 2545
1000000.00
บวก กาไรสทุ ธิ
51,400.00

d1,051,400.00
หัก ถอนใชส้ ่วนตวั
5,000.00

31 ธันวาคม 2545 1,046,400 0
1,361,500 0
1,361,500 00 0
0

~ 85 ~

คาศัพท์

Account Form แบบบญั ชี
Balance Sheet งบแสดงฐานะการเงนิ
Financial Statement งบการเงิน
Profit and Loss Statement งบกาไรขาดทนุ
Report Form แบบรายงาน
Working Paper กระดาษทาการ

~ 86 ~

แบบฝึกหดั

ตอนท่ี 1 จงตอบคาถามต่อไปน้ี
ขอ้ 1. ใหอ้ ธิบายประโยชน์และวัตถปุ ระสงคข์ องการจัดทากระดาษทาการ
ขอ้ 2. กระดาษทาการชนิด 6 ชอ่ ง ประกอบด้วยงบอะไรบ้าง อธบิ าย
ขอ้ 3. บัญชีหมวดท่ี 4 และ 5 นาไปลงในกระดาษทาการในงบใดและด้านใด
ขอ้ 4. บัญชหี มวดท่ี 1 2 และ 3 นาไปลงในกระดาษทาการในงบใดและดา้ นใด อธบิ าย
ช้อ 5. กจิ การจัดทางบการเงนิ ขึ้นเพื่อประโยชน์อะไร อธิบาย
ข้อ 6. ขนั้ ตอนในการจดั ทางบกาไรขาดทนุ แบบรายงานมีอะไรบ้าง อธบิ าย
ข้อ 7. ข้ันตอนในการจดั ทางบกาไรขาดทุนแบบบัญชมี อี ะไรบา้ ง อธิบาย
ขอ้ 8. ข้นั ตอนในการจัดทางบแสดงฐานะการเงินแบบรายงานมีอะไรบ้าง อธบิ าย
ข้อ 9. ข้นั ตอนในการจดั ทางบแบบบญั ชีมอี ะไรบ้าง อธบิ าย
ข้อ 10. การแสดงในสว่ นชอ่ งเจ้าของกรณีกาไรสทุ ธิและขาดทุนสุทธติ า่ งกนั อยา่ งไร อธบิ าย

ตอนที่ 2

1. ตอ่ ไปน้ีเป็นงบทดลองของสานกั งานทวธี รรมทนายความ เมอื่ วันที่ 31 มกราคม 2545

สานักงานทวธี รรมทนายความ

งบทดลอง

ณ วนั ท่ี 31 มกราคม 2545

ชือ่ บญั ชี เลขที่ เดบิต เครดติ

บัญชี บาท ส.ต. บาท ส.ต.

เงนิ สด 101 170,000 00

เงนิ ฝากธนาคาร 102 80,350 00

วัสดสุ านกั งาน 104 6,500 00

เครอ่ื งใช้สานักงาน 105 122,800 00

เจ้าหน้ี - รา้ นพีระพงศ์ 201 10,000 00

เจา้ หนี้ - ร้านวีระมติ ร 202 20,000 00

เจา้ หน้ี - รา้ นเจรญิ ไมตรี 203 1,000 00

ทนุ - นายทวี 301 280,150 00

ถอนใช้ส่วนตวั 302 2,600 00

รายได้ค่าบริการ 401 80,500 00

ค่าเช่า 501 3,900 00

~ 87 ~

เงนิ เดอื น 502 4,750 00
คา่ ใช้จา่ ยเบด็ เตล็ด
503 750 00
391,650 00 391,650 00

ให้ทา 1. กระดาษทาการชนิด 6 ช่อง สาหรบั รอบระยะเวลา 1 เดอื น สนิ้ สุดวันที่ 31 มกราคม 2545
2. งบทาไรขาดทุน สาหรบั รอบระยะเวลา 1 เดือน ส้ินสดุ วันที่ 31 มกราคม 2545 แบบ

รายงาน
3. งบแสดงฐานะการเงิน ณ วนั ที่ 31 มกราคม 2545 แบบรายงาน

2. ต่อไปน้ีเป็นงบทดลองของร้านเชษฐาพาณิชย์ เมื่อวนั ท่ี 31 มีนาคม 2545

เชษฐาพาณิชย์

งบทดลอง

ณ วันที่ 31 มนี าคม 2545

ชื่อบญั ชี เลขท่ีบัญชี เดบิต เครดิต
บาท ส.ต. บาท ส.ต.

เงินสด 101 106,240 0

เงนิ ฝากธนาคาร 102 95,000 0

ลูกหน้ี 103 10,520 0

วสั ดุสนิ้ เปลอื ง 104 7,000 0

เครอ่ื งมือและอุปกรณ์ 105 100,000

เครอ่ื งตกแตง่ สานักงาน 106 33,500

รถยนต์ 107 280,000

เจา้ หนี้ - พงษพ์ ิทยา 201 195,000
10,000
เจ้าหน้ี - ร้านสงวนนาม 202 3,200
370,000
เจา้ หนี้ - ร้านสมพาณิชย์ 203 0
0
ทนุ - นายเชษฐา 301

ถอนใช้ส่วนตวั 302 4,000

รายได้ค่าบริการ 401 77,500 0

ค่าโฆษณา 501 7,900

คา่ เชา่ 502 4,800 0

คา่ นา้ คา่ ไฟและคา่ โทรศัพท์ 503 1,400

~ 88 ~

ค่ารับรอง 504 600
เงินเดอื น
คา่ ใชจ้ ่ายเบ็ดเตลด็ 505 4,300 0

506 440 0

655,700 655,700

ให้ทา 1. กระดาษทาการชนดิ 6 ชอ่ ง สาหรบั รอบระยะเวลา 1 เดอื น ส้นิ สดุ วันท่ี 31 มีนาคม 2545
2. งบทาไรขาดทุน สาหรับรอบระยะเวลา 1 เดือน ส้ินสุดวันที่ 31 มีนาคม 2545 แบบรายงาน
3. งบแสดงฐานะการเงิน ณ วันท่ี 31 มีนาคม 2545 แบบรายงาน

3. ต่อไปนีเ้ ปน็ งบทดลองของร้านประจวบศิลป์ เม่ือวนั ท่ี 31 พฤษภาคม 2545

รา้ นประจวบศิลป์

งบทดลอง

ณ วันที่ 31 พฤษภาคม 2545

ชอ่ื บญั ชี เลขท่ี เดบิต เครดติ
บัญชี บาท ส.ต. บาท ส.ต.

เงินสด 101 81,200 00 3,250 00
65,000 00
เงนิ ฝากธนาคาร 102 10,655 00 50,000 00
21,800 00
ลกู หน้ี 103 3,050 00

วสั ดุส้นิ เปลอื ง 104 8,800 00

เครือ่ งมอื และอุปกรณ์ 105 24,250 00

เจา้ หนี้ - ร้านมรกตไทย 201

เงินกู้ - บมจ.ไทยธนาคาร 202

ทนุ - นายประจวบ 301

ถอนใชส้ ว่ นตวั 302 2,600 00

รายได้คา่ บริการ 401

ค่าใชจ้ ่ายเบด็ เตลด็ 501 375 00

คา่ เช่า 502 3,600 00

คา่ พาหนะ 503 590 00

ค่าแรงงาน 504 2,400 00

คา่ นา้ ค่าไฟและค่าโทรศัพท์ 505 1,420 00

ดอกเบยี้ จ่าย 506 780 00

~ 89 ~

ค่ารบั รอง 507 330 00
140,050 00 140,050 00

ให้ทา 1. กระดาษทาการชนิด 6 ช่อง สาหรับรอบระยะเวลา 1 เดอื น สิ้นสุดวันท่ี 31 พฤษภาคม
2545

2. งบทาไรขาดทุน สาหรบั รอบระยะเวลา 1 เดือน สิ้นสุดวันท่ี 31 พฤษภาคม 2545 แบบ
รายงาน

3. งบแสดงฐานะการเงนิ ณ วันท่ี 31 พฤษภาคม 2545 แบบรายงาน

~ 90 ~

บทท่ี 7 การบนั ทึกรายการปดิ บญั ชี

สาระสาคญั

1. ความหมายการปดิ บญั ชี
2. การปิดบัญชี
3. งบทดลองหลังปดิ บัญชี

วัตถปุ ระสงคท์ ่ัวไป

1. บอกความหมายของรายการปดิ บญั ชไี ด้
2. บอกประเภทของการปิดบัญชไี ด้
3. อธิบายชั้นตอนและบันทกึ รายการปิดบัญชีในสมุดรายวันท่ัวไปได้
4. อธิบายชนั้ ตอนและบันทกึ การผ่านร่ายการไปบัญชีแยกประเภทท่เี ก่ียวข้องได้
5. จดั ทางบทดลองหลังปิดบญั ชไี ด้

~ 91 ~

1. ความหมายการปดิ บัญชี

การปิดบญั ชี (Closing Entries) หมายถึงการโอนบัญชีท่ีเก่ียวข้องกับทุนอันได้แก่บัญชีรายได้
บัญชีค่าใช้จ่าย และบัญชีถอนใช้ส่วนตัว (หรือเงินถอน) ไปยังบัญชีทุน เพื่อหายอดงบคงเหลือของบัญชี
ทุนท่ีถูกต้อง รวมท้ังการสรปุ ยอดคงเหลือของบญั ชที ี่เหลอื อยเู่ พอื่ ยกไปในงวดบัญชตี ่อไป

1.1 วัตถุประสงค์ของการปิดบัญชี
เมื่อกิจการมีรายได้เกิดข้ึน จะทาให้ทุนของเจ้าของกิจการเพิ่มข้ึนเมื่อกิจการมีค่าใช้จ่ายเกิดข้ึน
หรือเจ้าของกิจการถอนสินทรัพย์ไปใช้ส่วนตัวจะทาให้ส่วนของเจ้าของกิจการลดลงแต่ในการบันทึก
บัญชีจะนารายการดังกล่าวไปบันทึกในบัญชีทุน แต่จะบันทึกไว้ต่างหาก เช่น รายได้ก็จะบันทึกไว้ใน
บัญชีรายได้ เช่น รายได้ค่าเช่า รายได้ค่าเสริมความงาม หรือค่าใช้จ่ายก็จะบันทึกไว้ในบัญชีค่าใช้จ่าย
น้ันๆ โดยแยกเป็นบญั ชๆี ไป เช่น คา่ ขนสง่ ค่าเบ้ียประกัน ค่ารักษาพยาบาล หรือรายการถอนใช้ส่วนตัว
ก็จะบันทึกไว้ในบัญชีถอนใช้ส่วนตัวหรือเงินถอน เม่ือเป็นเช่นนี้จะเห็นได้ว่า บัญชีทุนจะไม่
กระทบกระเทอื นแต่อยา่ งใด
ดังนั้นเมื่อถึงวันสิ้นงวดบัญชีกิจการจะต้องทาการปิดบัญชีเพื่อโอนบัญชีที่เก่ียวข้องกับทุนไปยัง
บญั ชีทนุ เพ่อื หายอดคงเหลือของบญั ชีทุนท่ีถกู ต้อง หลังจากท่ีกิจการปิดบัญชีแล้วบัญชีที่เหลืออยู่ ได้แก่
บัญชีหมวดสินทรัพย์ (หมายเลข 1) บัญชีหมวดหน้ีสิน (หมายเลข 2) และบัญชีทุน (หมายเลข 3) ส่วน
บญั ชรี ายได้ คา่ ใชจ้ ่าย และบัญชีถอนใช้สว่ นตัว จะถูกปิดไปดังท่ีได้กล่าวแล้ว บัญชีท้ัง 3 หมวดจะมียอด
คงเหลือยกไปในงวดบัญชตี ่อไป

2. การปิดบญั ชี (Closing Entry)

การปิดบัญชีมี 2 กรณี คอื
1. การปิดบัญชีเพ่ือให้ยอดบัญชีหมดไป (Zero Balance) ได้แก่การปิดบัญชีหมวดที่ 4 บัญชี
ประเภทรายได้และบัญชีหมวดท่ี 5 บัญชีประเภทค่าใช้จ่าย ทั้งน้ีเน่ืองจากบัญชีท้ังสองประเภทดังกล่าว
เป็นบัญชีท่ีกจิ การเปดิ ข้นึ เป็นการช่ัวคราวระหวา่ งงวดบญั ชี เพอ่ื ใหท้ ราบว่ากิจการมีรายได้และค่าใช้จ่าย
เท่าใด เพอ่ื ความสะดวกในการคานวณผลของการดาเนนิ งานว่ากจิ การมกี าไรสทุ ธิหรอื ขาดทุนสุทธิเท่าใด
ซ่ึงกาไรสุทธหิ รอื ขาดทุนสุทธจิ ะปิดเขา้ สบู่ ญั ชีทุนของเจ้าของกิจการต่อไป โดยกาไรสุทธิจะทาให้บัญชีทุน
เพ่ิมขึ้น และขาดทุนสุทธิจะทาให้บัญชีทุนลดลง นอกจากน้ีจะมีการปิดบัญชีถอนใช้ส่วนตัว ซึ่งเป็นอีก
บัญชีหนึ่งท่ีกิจการเปิดขึ้นเป็นการช่ัวคราว เพ่ือให้ทราบว่าเจ้าของกิจการได้นาเงินสด สินค้าหรือ
สินทรัพย์อย่างอ่ืนของกิจการไปใช้ส่วนตัวจานวนเท่าใด และการถอนใช้ส่วนตัวถือเป็นการถอนกาไรไป
ใชล้ ว่ งหนา้ บญั ชีถอนใช้ส่วนตัวจะถูกปิดเข้าสู่บัญชีทุนเช่นเดียวกัน การปิดบัญชีกรณีน้ีให้บันทึกในสมุด
รายวนั ทั่วไปและผา่ นรายการไปบัญชปี ระเภทท่ัวไปท่เี ก่ยี วข้อง ซง่ึ มขี ้ันตอนดงั น.้ี

~ 92 ~

ปดิ บัญชรี ายไดต้ า่ งๆ เข้าบัญชีกาไรขาดทุน

สมดุ รายวนั ทวั่ ไป หนา้ 5
เครดติ
พ.ศ.2545 รายการ เลขท่ี เดบติ บาท ส.ต.
เดอื น วันท่ี บญั ชี บาท ส.ต.
82,500 00 82,950 00
ธ.ค. 31 รายไดค้ ่าบรกิ าร 401
450 00
รายได้เบด็ เตลด็ 402

กาไรขาดทนุ 303

ปิดบัญชีรายไดต้ า่ งๆเข้าบญั ชกี าไรขาดทนุ

กาไรขาดทุน 82,500 บญั ชีรายได้คา่ บริการ
450 Dr. 82,500
Cr
Cr

บญั ชรี ายได้เบ็ดเตลด็

Dr. 450

ปิดบัญชีคา่ ใชจ้ า่ ยต่าง ๆ เข้าบญั ชีกาไรขาดทุน 31,550

ธ.ค. 31 กาไรขาดทนุ 303

ดอกเบี้ยจ่าย 501 4,500
250
คา่ ใชจ้ า่ ยเบ็ดเตลด็ 502
3,500
ค่าโฆษณา 503 6,000
3,000
ค่าเบยี้ ประกนั ภัย 504 5,000
2,500
ค่าเชา่ 505
200
เงินเดือน 506 1,500

ค่าแรงงาน 507 250
350
ค่ารับรอง 508 4,500

คา่ ไฟฟา้ 509

คา่ น้าประปา 510

ค่าโทรศัพท์ 511

ค่าใชจ้ า่ ยเกีย่ วกับรถยนต์ 512

ปิดบญั ชีค่าใชจ้ ่ายตา่ งๆเข้าบัญชีกาไรขาดทุน

~ 93 ~

บัญชดี อกเบ้ยี จ่าย 4,500 บญั ชีกาไรขาดทุน
4,500 Cr. 250
บัญชคี ่าใช้จา่ ยเบด็ เตล็ด Dr. 4,500 82,500
3,500 Dr. 250 450
250 Cr. 6,000 Dr. 3,500
บญั ชีคา่ โฆษณา 3,000 Dr. 6,000
3,500 Cr. 5,000 Dr. 3,000
บญั ชคี า่ เบย้ี ประกนั ภยั 2,500 Dr. 5,000
6,000 Cr. Dr. 2,500
200 Dr. 200
บญั ชีค่าเช่า 1,500 Dr. 1,500
3,000 Cr. Dr. 250
250 Dr. 350
บัญชเี งินเดอื น Dr. 4,500
5,000 Cr.
บญั ชีคา่ แรงงาน บญั ชคี ่าโทรศัพท์ 350
2,500 Cr. 350 Cr. 4,500
บญั ชคี ่ารบั รอง บัญชคี ่าใช้จา่ ยเกีย่ วกบั รถยนต์
4,500 Cr.
200 Cr.
บัญชคี ่าไฟฟา้
1,500 Cr.
บญั ชีคา่ น้าประปา
250 Cr.

1.3 ปิดบญั ชกี าไรขาดทุนเขา้ บัญชที ุน

พ.ศ.2545 รายการ เลขที่ เดบิต เครดติ
เดอื น วันที่
บัญชี บาท ส.ต. บาท ส.ต.

ธ.ค. 31 กาไรขาดทุน 301 51,400 00

ทุน - นายธานี 303 51,400 00

ปิดบัญชีกาไรขาดทนุ เข้าบญั ชีทนุ

~ 94 ~

บัญชีทุน - นายธานี บัญชกี าไรขาดทุน
960,000 4,500 82,500

40,000 250 450
Cr. 51,400 3,500
6,000
3,000
5,000
2,500

200
1,500

250
350
4,500
Dr. 51,400

1.4 ปดิ บัญชถี อนใชส้ ่วนตัวเขา้ บัญชที ุน 301 5,000 5,000
ธ.ค. 31 ทุน - นายธานี 303

ถอนใชส้ ่วนตัว
ปิดบัญชถี อนใช้สว่ นตัวเข้าบญั ชีทนุ

บัญชีถอนใชส้ ่วนตัว 5,000 Dr. บัญชีทนุ - นายธานี
5,000 Cr.
5,000 960,000
40,000
51,400

~ 95 ~

การบันทึกรายการปดิ บัญชใี นสมุดรายวันทัว่ ไปครบทั้ง 4 ตอน มดี ังนี.้ -

พ.ศ.2545 เลข เดบิต เครดติ

เดือ วัน รายการ ท่ี ส.ต บาท ส.ต
น ท่ี บญั บาท . .
ชี

ธ.ค. 31 รายไดค้ า่ บรกิ าร 301 82,500 00

รายได้เบด็ เตลด็ 303 450 00

กาไรขาดทนุ 82,950 00

โอนปิดบญั ชรี ายได้ต่าง ๆ เข้าบัญชกี าไร 4,500 00
ขาดทุน 250 00

31 กาไรขาดทนุ 303 31,550 00 3,500 00
6,000 00
ดอกเบีย้ จา่ ย 501 3,000 00
5,000 00
ค่าใชจ้ ่ายเบด็ เตล็ด 502 2,500 00

คา่ โฆษณา 503 200 00
1,500 00
คา่ เบี้ยประกนั ภยั 504

คา่ เช่า 505

เงินเดือน 506

ค่าแรงงาน 507

คา่ รับรอง 508

ค่าไฟฟา้ 509

~ 96 ~

ค่าน้าประปา 510 250 00
350 00
คา่ โทรศัพท์ 511 4,500 00

ค่าใชจ้ า่ ยเกย่ี วกับรถยนต์ 512 51,400 00 51,400 00
ปิดบญั ชคี า่ ใชจ้ ่ายตา่ งๆเข้าบญั ชกี าไรขาดทุน 303 5000 00
31 กาไรขาดทนุ 5,000 00

ทุน - นายธานี 301

โอนปิดบัญชีคา่ ใชจ้ ่ายตา่ ง ๆ เขา้ บญั ชีกาไร 301
ขาดทุน 302
31 ทุน - นายธานี

ถอนใชส้ ่วนตวั

โอนปิดบัญชีถอนใช้ส่วนตัวเข้าบญั ชีทนุ

เม่ือบนั ทึกรายการปิดบัญชใี นสมดุ รายวันท่ัวไปแล้ว ใหผ้ ่านรายการไปบญั ชแี ยกประเภททวั่ ไปท่เี กย่ี วขอ้ ง

บญั ชีกาไรขาดทุน เลขที่ 303

พ.ศ.2545 หนา้ เดบติ พ.ศ.2545 หน้า เครดติ
บัญชี บญั ชี
เดือ วนั รายการ บาท ส. เดือ วัน รายการ บาท ส.
น ท่ี ต. น ที่ ต.

ธ.ค. 31 ดอกเบีย้ จ่าย ร.ว.5 4,500 00 ธ.ค. 31 รายได้ ร.ว.5 82,500 0
ค่าบริการ 0

ค่าใช้จา่ ยเบด็ เตลด็ ร.ว.5 250 00 รายได้ ร.ว.5 450 0
เบด็ เตลด็ 0

คา่ โฆษณา ร.ว.5 3,500 00
6,000 00
ค่าเบ้ียประกันภยั ร.ว.5 3,000 00
คา่ เช่า ร.ว.5

เงนิ เดือน ร.ว.5 5,000 00
ค่าแรงงาน ร.ว.5 2,500 00