รายงานทางวิชาการเรื่องมะพร้าวน้ำหอม

การจัดการความรู้
เทคโนโลยกี ารผลติ มะพรา้ วนำ้ หอม

นายณฐั ภทั ร ทนิ รัตน์ 116410301026-3
นายอาชวนิ บุญญาวินิจ 116410301010-7
นางสาวพิยดา กล้าหาญ 116410301039-6

กล่มุ 3

รายงานนเี้ ป็นสว่ นหน่งึ ของการศกึ ษาวชิ า สารนเิ ทศและการเขยี นรายงานทางวิชาการ
สาขาวชิ าการผลิตพืช คณะเทคโนโลยกี ารเกษตร
มหาวิทยาลยั เทคโนโลราชทงมลธญั บุรี
ภาคเรียนท่ี2 ปกี ารศึกษา2564



การจัดการความรู้
เทคโนโลยกี ารผลติ มะพรา้ วนำ้ หอม

นายณฐั ภทั ร ทนิ รัตน์ 116410301026-3
นายอาชวนิ บุญญาวินิจ 116410301010-7
นางสาวพิยดา กล้าหาญ 116410301039-6

กล่มุ 3

รายงานนเี้ ป็นสว่ นหน่งึ ของการศกึ ษาวชิ า สารนิเทศและการเขยี นรายงานทางวิชาการ
สาขาวชิ าการผลิตพืช คณะเทคโนโลยกี ารเกษตร
มหาวิทยาลยั เทคโนโลราชทงมลธญั บุรี
ภาคเรียนท่ี2 ปกี ารศึกษา2564



คำนำ

รายงานเร่ืองการจดั การความรูเ้ ทคโนโลยีการผลิตมะพร้าวน้ำหอมน้ี เปน็ ส่วนหน่ึงของ
วิชาสารนิเทศและการเขียนรายงานทางวิชาการมีจุดประสงค์เพื่อศึกษาความรู้เกี่ยวกับ
มะพร้าวนำ้ หอม ซึง่ รายงานฉบบั นี้มเี นอ้ื หาเก่ียวกับการเพาะปลูก ผลติ และดูแล

การศึกษาค้นคว้าเรือ่ งการจดั การความรู้เทคโนโลยีการผลิตมะพร้าวน้ำหอมเลม่ น้ี
ข้าพเจ้าได้วางแผนการดำเนินงานการศึกษาจากแหล่งความรู้ต่าง ๆ อาทิ หนังสือ และ
แหล่งความร้จู ากเวบ็ ไซต์

การจัดทำรายงานฉบับนี้สำเรจ็ ตามวัตถุประสงค์ไปด้วยดี ข้าพเจ้าขอขอบพระคุณ
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. พนิดา สมประจบ ที่ท่านได้ให้คำแนะนำการเขยี นรายงานจนทำ
ให้รายงานฉบับนี้สมบูรณ์ในด้านแผนปฏิบัติศึกษาการทำรายงาน การเรียบเรียงเนื้อหา
การเขียนบรรณานกุ รมไดส้ ำเร็จลุล่วงไปด้วยดี ขา้ พเจ้าหวงั วา่ เน้ือหาในรายงานฉบบั นี้ที่ได้
เรียบเรียงมาจะเป็นประโยชน์ต่อผู้สนใจเป็นอย่างดี หากมีส่ิงใดในรายงานฉบับนี้จะต้อง
ปรับปรุง ข้าพเจ้าขอน้อมรับในข้อชี้แนะและจะนำไปแก้ไขหรือพัฒนาให้ถูกต้องสมบูรณ์
ตอ่ ไป

ณัฐภัทร ทนิ รตั น์

อาชวิน บญุ ญาวนิ จิ

พยิ ดา กล้าหาญ

14 มนี าคม 2564



สารบญั
หนา้

คำนำ…………………………………………………………………………………………………………… ก
สารบัญภาพประกอบ…………………………………………………………………………………….. ฉ
บทที่
1 ประวตั มิ ะพรา้ วน้ำหอมและการพัฒนาพนั ธ์ุ………………………………………………….. 1

1.1 ประวัตมิ ะพรา้ วนำ้ หอม………………………………………………………………… 1
1.2 การคัดเลือกพันธ์ุและการพฒั นาพันธ์ุ…………………………………………….. 3

1.2.1 การคัดเลือกมะพรา้ วเพอ่ื ทำพันธ์ุ…………………………………….. 4
1.2.2 ลักษณะทดี่ ขี องพอ่ แม่พันธม์ุ ะพรา้ วนำ้ หอม………………………. 4
1.3 สาเหตุทม่ี ะพร้าวน้าหอมไมห่ อม……………………………………………………. 8
2 ลกั ษณะทางพฤษศาสตร์และการผลติ พันธ์ุ……………………………………………………. 9
2.1 ลักษณะทางพฤกษศาสตร์…………………………………………………………….. 9
2.1.1ราก(root)……………………………………………………………………… 9
2.1.2 สะโพก(bole)……………………………………………………………….. 9
2.1.3 ลำต้น(stem)………………………………………………………………… .9
2.1.4 ใบ(leave)…………………………………………………………………….. 10
2.2 พันธุ์มะพรา้ วนำ้ หอม……………………………………………………………………. 12
2.3 การผลิตพนั ธ์ุ………………………………………………………………………………. 16
3 การขยายพันธตุ์ ้นกลา้ มะพร้าวนำ้ หอม…………………………………………………………. 19

สารบญั (ต่อ)
หนา้

บทที่
3.1 การเกบ็ เก่ียวผลผลติ เพื่อทำพนั ธ์ุ……………………………………………………. 19
3.2 การเกบ็ รกั ษาพนั ธุ์……………………………………………………………………….. 19
3.3 การเตรียมผลมะพรา้ วน้ำหอมกอ่ นเพาะ…………………………………………. 19
3.4 การเพาะตน้ กลา้ ………………………………………………………………………….. 20
3.5 การคัดเลอื กต้นกล้า……………………………………………………………………… 21

4 ปัจจยั ทม่ี ผี ลต่อการเจริญเติบโตเเละการให้ผลผลิตของมะพร้ามนำ้ หอม……………. 23
4.1 สภาพเเวดล้อมทมี่ ผี ลตอ่ การเจรญิ เติบโต………………………………………... 23
4.2 การปลกู ……………………………………………………………………………………… 24
4.3 การดูแล………………………………………………………………………………………. 26
4.4 การประเมนิ ความต้องการปุ๋ย………………………………………………………... 26
4.5 ธาตอุ าหารพืช……………………………………………………………………………… 28
4.6 การใหน้ ้ำ…………………………………………………………………………………….. 30
4.7 การจัดการสวน……………………………………………………………………………. 32
4.8 เทคนิคการเพม่ิ คุณภาพและปรมิ าณผลผลิต…………………………………….. 33

5 การเก็บเกยี่ ว การจดั การหลังการเกบ็ เกีย่ ว และการส่งออกมะพรา้ วนำ้ หอม……… 37
5.1 การเก็บเก่ียวมะพร้าวนำ้ หอม…………………………………………………………. 37
5.2 ดัชนีการเก็บเก่ยี ว…………………………………………………………………………. 38

สารบญั (ตอ่ )
หน้า

บทท่ี
5.3 ขอ้ สงั เกตในการเกบ็ เกี่ยว………………………………………………………………. 40
5.3.1 ลกั ษณะของผล………………………………………………………………. 40
5.3.2 สังเกตจากปลายหางหนู…………………………………………………. 40
5.3.3 การนบั จั่นและทะลาย……………………………………………………. 41
5.3.4 การนบั ระยะเวลาเกบ็ เกีย่ ว……………………………………………… 41
5.4 การปฏิบัตหิ ลงั การเกบ็ เก่ียว…………………………………………………………… 41
5.5 การปฏบิ ตั ิหลังการเกบ็ เกี่ยว…………………………………………………………… 42
5.5.1 การเก็บเก่ียวมะพร้าวน้ำหอมในพื้นท่ีราบลาดเอยี ง…………….. 42
5.5.2 การเก็บเกยี่ วมะพร้าวน้ำหอมในพ้ืนทล่ี ุม่ .…………………………... 42
5.6 การจําหนา่ ยในประเทศและสง่ ออก…………………………………………………. 42
5.6.1 ลกั ษณะผลมะพร้าว…………………………………………………………. 42
5.6.2 คุณภาพสําหรบั การสง่ ออก………………………………………………. 43
5.6.3 การแข่งขันคณุ ภาพ…………………………………………………………. 44
5.6.4 ขนาด…………………………………………………………………………… 45
5.6.5 เกณฑ์ความคลาดเคลือ่ น………………………………………………… 45
5.6.6 เกณฑค์ วามคลาดเคลือ่ นเรื่องคุณภาพ………………………………. 45
5.6.7 เกณฑ์ความคลาดเคลอ่ื นเรอื่ งขนาด………………………………….. 46

สารบญั (ตอ่ )
หนา้

บทที่
5.6.8 การบรรจแุ ละการจัดเรยี งเสนอ………………………………………. 46
5.6.9 รายละเอยี ดของภาชนะบรรจุ…………………………………………. 46
5.6.10 เครอ่ื งหมายและฉลาก………………………………………………….. 47

บรรณานุกรม………………………………………………………………………………………………… 49



สารบัญภาพประกอบ

ภาพท่ี หนา้

1.1 ลกั ษณะจั่นและลำตน้ ทส่ี มบรู ณ์…………………………………………………………….. 5
1.2 ลักษณะทรงพ่มุ ที่สมบูรณ์…………………………………………………………………….. 5
1.3 ลกั ษณะทรงพุม่ ทไี่ ม่สมบรู ณ์………………………………………………………………….. 5
1.4 การตรวจเช็คความหอม………………………………………………………………………… 7
1.5 กะลาของผลออ่ นท่ีมกี ลิน่ หอม……………………………………………………………….. 7
2.1 มะพรา้ วนำ้ หอมท่สี มบูรณจ์ ะมีสะโพก…………………………………………………….. 10
2.2 จ่นั หรือชอ่ ดอกมะพรา้ ว…………………………………………………………………………. 11
2.3 สเี ปลือกมะพร้าว………………………………………………………………………………….. 12
2.4 มะพรา้ วก้นกลม ผลสีเขยี ว…………………………………………………………………....…. 13
2.5 มะพร้าวก้นกลม ผลสีเหลอื ง…………………………………………………………………...... 14
2.6 มะพร้าวก้นกลม ผลสนี ำ้ ตาล…………………………………………………………………..... 14
2.7 มะพร้าวก้นจีบ ผลปานกลาง…………………………………………………………………..... 14
2.8 มะพรา้ วก้นจีบ ผลเลก็ ……………………………………………………………………………... 15
2.9 การคลุมถุงเพ่อื ปอ้ งกนั การผสมข้ามต้น............................................................... 16
2.10 ขัน้ ตอนการผลิตมะพร้าวน้ำหอม...................................................................... 17
3.1 การปาดเปลอื กมะพร้าวเทา่ ฝ่ามอื ....................................................................... 20
3.2 การเพาะมะพรา้ วน้ำหอม.................................................................................... 21
3.3 ผลมะพรา้ วน้ำหอมท่ปี กติ.................................................................................... 21

สารบญั รูปภาพ (ต่อ)

ภาพท่ี หน้า

3.4 ลักษณะมะพร้าวนำ้ หอมท่ปี กติ........................................................................... 22
4.1 การปลกู มะพรา้ วในพ้ืนทรี่ าบลุ่มและพ้ืนท่ีราบ................................................... 25
4.2 การปลูกแบบสี่เหลย่ี มจัตรุ ัสและสามเหลี่ยม....................................................... 25
4.3 ผง้ึ ช่วยผสมเกสร................................................................................................. 34
4.4 ตาดอกมะพร้าวที่แทงออกมาทางใบ................................................................... 34
4.5 การลอกเลน........................................................................................................ 35
4.6 มะพร้าวน้ำหอมผลลีบ........................................................................................ 36
5.1 ลักษณะเนือ้ มะพร้าวชนั้ เดยี ว.............................................................................. 38
5.2 ลกั ษณะเนอ้ื มะพร้าวช้ันครงึ่ ............................................................................... 38
5.3 ลกั ษณะเน้อื มะพร้าวสองชั้น............................................................................... 39
5.4 ลกั ษณะเนือ้ มะพรา้ วทกึ ทึน................................................................................. 39
5.5 มะพรา้ วนำ้ หอมที่สามารถเกบ็ เก่ยี วได้แลว้ สังเกตกุ ลบี เล้ยี ง.............................. 40
5.6 มะพรา้ วนำ้ หอมทสี่ ามารถเก็บเกยี่ วไดแ้ ลว้ สังเกตุปลายหางหนู......................... 40
5.7 ลักษณะผลทีเ่ หมาะกบั การเก็บเกีย่ ว................................................................... 41
5.8 มะพรา้ วคว่ัน....................................................................................................... 43
5.9 มะพรา้ วเจยี ........................................................................................................ 43
5.10 บรรจุภณั ฑ์มะพรา้ วนำ้ หอมเพอ่ื สง่ ออก............................................................ 47



1

บทท่ี1

ประวัติมะพรา้ วน้ำหอมและการพฒั นาพนั ธ์ุ

ประวัตมิ ะพร้าวนำ้ หอม
มะพรา้ วน้ำหอมกลายพันธ์มุ าจากมะพรา้ วตระกูลหมูสีซง่ึ มีถ่ินกำเนดิ บริเวณลุ่มน้ำนครชัยศรี

จังหวัดนครปฐม การกระจายพันธุ์เริ่มจากมีผู้มาซื้อพันธุ์จากฟาร์มอ่างทอง อ.กระทุ่มแบน จังหวัด
สมุทรสาคร แล้ว นำไปปลูกและคัดเลือกพันธุ์ของตนเองในหลายพื้นที่ เนื่องจากประเทศไทยเป็น
แหลง่ ผลิตมะพร้าวอ่อนท่ี สำคญั ของโลกและมะพร้าวน้ำหอมของไทยมีจดุ เดน่ เร่ืองกลิ่นหอมมากกว่า
คแู่ ขง่ อยา่ งฟิลปิ ปนิ สแ์ ละ อนิ โดนีเซีย จงึ ทำใหม้ ะพรา้ ว

น้ำหอมของไทยเป็นสินค้าส่งออกที่นำเงินตราเข้าสู่ประเทศปีละมากกว่า 2 พันล้านบาท
จังหวัดสมุทรสงคราม สมุทรสาคร ราชบุรีและนครปฐม เป็นแหล่งผลิตมะพร้าวน้ำหอมที่สำคัญของ
ไทย และจัดไดว้ ่าเป็นแหล่งปลูกมะพร้าวท่ใี ห้รสชาติของมะพรา้ วน้ำหอมหวานอรอ่ ยกวา่ ที่อืน่ ๆ เขตน้ี
เกษตรกรยึดอาชีพปลูกมะพร้าวน้ำหอมกันมานานกว่า 20 ปี มีล้งมะพร้าวน้ำหอมกระจายอยูท่ ั่วไป
เพื่อรองรับผลผลิตสำหรับปูอนตลาดทั้งในและต่างประเทศ ปัจจุบันมีประมาณ 105 ล้ง เกษตรกรผู้
ปลกู มะพรา้ วน้ำหอมสามารถจำหน่ายมะพร้าวนำ้ หอมได้หลากหลายรูปแบบดว้ ยกนั เช่น นำ้ มะพร้าว
แช่เยน็ มะพรา้ วทงั้ ผลปอกตัดแต่งมะพร้าวเผาวุ้นในลูกมะพรา้ ว เป็นต้น

นอกจากน้ีมะพรา้ วนำ้ หอมในเขตดงกลา่ วยงั เปน็ สินค้าสงิ่ บ่งช้ีทางภูมิศาสตร์ (Geographical
Indication; GI) กล่าวคือเป็นสื่นค้าหรือผู้ลิตภัณฑ์ที่ได้รับความคุ้มครองด้านทรัพย์สินทางปัญญา
ประเภทหนึง่ เน่อื งจากมกี ารปลกู มายาวนานและมีลักษณะเดน่ เฉพาะ เช่น

- มะพร้าวนำ้ หอมราชบรุ ี เป็นมะพร้าวพนั ธเุ์ ตี้ย เดมิ ปลกู กันมากในจังหวัดนครปฐม
ด้วยเอกลักษณ์โดดเด่นของมะพร้าวน้ำหอมราชบุรี คือลำต้นขนาดเล็ก ใบสั้นกว่ามะพร้าวพันธุ์ไทย
ทั่วไป อายุการออกจั่นจะทยอยออกประมาณ 15 - 18 จั่นต่อปี มีความหอมตั้งแต่ราก เมื่อขยี้ปลาย
รากมะพร้าวดมดจู ะมีกลนิ่ คลา้ ยใบเตย น้ำมะพรา้ วมีกลนิ่ หอมคลา้ ยใบเตย มรี สหวาน

- มะพร้าวนำ้ หอมสามพราน นิยมปลูกกันแพร่หลายทั้งในอำเภอสามพราน อำเภอ
นครชัยศรีและอำเภอพุทธมณฑล รวมถึงอำเภอใกล้เคียงในจังหวัดนครปฐม พันธุ์ที่นิยมปลูกจะเปน็
พันธุ์กุ้นจีบและพันธุ์ผลกลม หรือภาษาชาวบ้านเรียกว่า “พันธุ์หมูสี” น้ำมะพร้าวมีกลิ่นหวานหอม
คลา้ ยกลิ่นใบเตยและเน้ือนมิ่

2

- มะพร้าวน้ำหอมบ้านแพ้ว เป็นมะพรา้ วน้ำหอมพันธ์ตุ ุ้นเตยี้ บริเวณกน้ ี้เป็นจบี 3 จีบ
อย่างชัดเจน ซึ่งในจังหวัดสมุทรสาครนั้นเดิมนิยมปลูกมากในอำเภอบ้านแพ้ว จนกลายเป็นพันธ์ุ
ท้องถิ่นเนื่องจากในพื้นที่นี้ดินมีลักษณะเป็นดินเหนยี ว มีอนุมูลของธาตุโพแทสเซียม (K+) ที่จำเป็น
สำหรับมะพรา้ วนำ้ หอม เพราะช่วยในการสร้างน้ำตาล ทำให้มะพร้าวน้ำหอมมีรสชาติหวาน และ
ธาตุโพแทสเซยี มยังชว่ ยในการสรา้ งไขมนั และชว่ ยให้เนอื้ มะพร้าวมีหนาขน้ึ อีกทง้ั จังหวัดสมุทรสาคร
ยังเปน็ เมอื งท่ีเรยี กว่า เมือง3 น้ำ (มีแม่นำ้ ทา่ จนี ไหลผ่านทำใหบ้ ริเวณปากแม่นำ้ เม่อื มีนำ้ ทะเลหนุนใน
บางฤดูน้ำจะเป็นนำ้ กร่อยและเมอ่ื นำ้ ทะเลหนนุ สงู ขน้ึ จะเปน็ นำ้ เคม็ ตอิ เม่อื ในช่วงฝนตกชุกน้ำจึงเป็น
น้ำจืด) เช่นเดียวกับจังหวัดสมุทรสงครามท่ีแม่น้ำแม่กลองไหลผ่านและมีปากแม่น้ำที่เกิดลักษณะ 3
น้ำทำให้มะพร้าวน้ำหอมที่ปลูกจากทั้งสองแหล่งดังกล่าว น้ำมะพร้าวมีกลิ่นหอมเป็นเอกลักษณ์ต่าง
จากมะพรา้ วทอ่ี น่ื ๆ (สำนกั งานพาณชิ ยจ์ งั หวัด ลพบรุ ี,2561)
การคัดเลอื กพันธุแ์ ละการพัฒนาพนั ธุ์

มะพรา้ วนำ้ หอมเป็นพืชผสมตัวเองแตส่ ามารถผสมขา้ มพันธุไ์ ดถ้ า้ ในแหลง่ ปลกู มีมะพร้าวพันธ์ุ
ต้นสูงรวมอยู่ด้วย โอกาสที่เกิดการผสมข้ามมีสูงและก่อให้เกิดความผันแปรทางพันธุ์กรรมมากการ
คัดเลอื กพันธ์กุ ่อนปลูกจึงมีความสำคญั และจำเปน็ อยา่ งยง่ิ ถา้ มีการคัดเลือกเพาะพันธ์ทุ ี่ดีแลว้ ย่อมเป็น
หลักประกันได้ว่าจะได้หน่อพันธุ์ที่มีคุณภาพสูงและสามารถออกจั่นติดผลได้เร็ว และผลมีขนาด
สมำ่ เสมอ
1. การคัดเลือกมะพรา้ วเพอื่ ทำพันธุ์

มะพร้าวมีการขยายพันธุ์ด้วยวิธีอาศัยเพศเพียงอย่างเดยี วมีโอกาสที่มะพร้าวมีการผสมแบบ
ขา้ มตน้ ไดม้ ากโอกาสท่ีแต่ละผลจะกลายพันธุ์จึงมมี ากตามไปดว้ ย แม้จะมีหลกั ฐานยนื ยันว่าในมะพร้าว
นำ้ หอมการบานของดอกตัวเมียจะเกิดขณะท่ีดอกตวั ผยู้ ังรว่ งไม่หมดการผสมตัวเองในมะพร้าวต้นเต้ีย
จึงเกิดขึน้ ได้แต่ไม่ไดห้ มายความว่าในมะพร้าวต้นเตี้ยจะไม่มีการผสมข้ามต้น ดังนั้นโอกาสที่จะกลาย
พันธ์ุจึงมเี ชน่ เดยี วกนั

ความพร้อมในการผสมพนั ธุ์ของมะพร้าวมี 5 รปู แบบ (Type I – Type IV) โดยมะพร้าวกลุ่ม
ต้นเตี้ย เช่น มะพร้าวน้ำหอมนั้นมีรูปแบบเหมือนกับรูปแบบที่ 4 (Type IV) คือ ดอกตัวเมียรุ่นที่ 1
และดอกตัวผู้รุ่นที่ 1 บานพร้อมที่จะผสมพันธุ์ในเวลาคาบเกี่ยวกัน จึงมีโอกาสที่จะผสมพันธุ์ในจั่น
เดียวกนั ได้

3

การคัดเลือกพันธุ์มุะพร้าวมาทำพันธุ์จึงต้องมีหลักการเพื่อให้ได้มะพร้าวที่มีคุณภาพเพราะ
หากการคัดเลือกพันธุ์ไม่พิถีพิถัน ตลอดจนการคัดผลพันธุ์ไม่ถูกต้องตามหลักวิชาการจะทำให้ต้น
มะพร้าวที่ได้เจรญิ เตบิ โตสมบรู ณไ์ มเ่ ต็มที่ให้ผลผลติ ไม่ตรงตามความต้องการสง่ิ ทสี่ ำคญั ท่ีสุดคือกว่าจะ
ทราบวา่ ผลผลติ ทไ่ี ด้มกี ารกลายพันธุห์ รอื ไม่ มะพรา้ วพันธ์เุ ต้ียอย่างมะพรา้ วนำ้ หอมจะตอ้ งใชเ้ วลา 3-4
ปจี ึงจะทราบ ถา้ ได้ผลผลิตไม่ตรงตามพันธุไ์ มม่ ีกลน่ิ หอมของน้ำมะพร้าว การติดผลไม่ดก ลักษณะผล
ไมเ่ ป็นท่ตี ้องการของตลาดแล้วหมายความว่าเสยี เวลาอยา่ งไมค่ ้มุ ค่าถงึ 3-4 ปที เี่ ดยี ว แตถ่ า้ หากว่าการ
ปลกู และบำรุงรักษาอยา่ งตรงตามหลักวิชาการยอ่ มทำใหเ้ กษตรกรได้ผลตอบแทนคุ้มคา่ ตอ่ การลงทุน

สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตรได้เล็งเห็นความสำคัญในการปรับปรุงพันธุ์มุะพร้า
นำ้ หอมของไทย แต่เน่อื งจากมะพร้าวเป็นพืชท่ตี ้องอาศัยระยะเวลาในการเริม่ ให้ผลผลิตจึงทำให้ต้อง
ใชเ้ วลานานในการคัดเลือกเพอ่ื ปรับปรุงพนั ธ์ุสุถาบนั วิจยั พืชสวนจึงได้เรม่ิ รวบรวมพันธุ์มะุ พร้าวน้ำหอม
จากแหลง่ ปลกู ในพืน้ ท่ี 4 จังหวัด (จงั หวดั สมทุ รสงคราม สมุทรสาคร ราชบรุ ีและนครปฐม) มาปลูกใน
แปลงรวบรวมพนั ธ์ขุ องสวนผลิตพันธ์มุ ะุ พร้าวลูกผสมคนั ธุลี และต่อมาปลกู ในแปลงรวบรวมพันธ์ุของ
ศูนย์วิจัยพืชสวนชุมพรและได้เริ่มคัดเลือกและปรับปรุงพันธุ์ตามหลักวิชาการ ตั้งแต่ปี 2540 และ
ผลการวิจัยการปรับปรุงพันธุ์มะพร้าวที่ได้ในปี 2549-2553 พบว่าการผสมพันธุ์และคัดเลือกพันธุ์
มะพร้าวน้ำหอมได้พันธุ์มะพร้าวน้ำหอมพันธุ์ใหม่ที่มนี ้ำและเน้ือที่มีความหอมและความหวานไมต่ ่ำา
กวา่ 7 องศาบริกซ์ อย่างสม่ำเสมอจำนวน 14 ตน้ และคดั เลือกมะพรา้ วน้ำหอมเพม่ิ ขึ้นเปน็ 30 ต้นใน
ลำดับต่อมา พร้อมทั้งได้เตรียมต้นพันธุ์มะพรา้ วน้ำหอมที่ได้จากต้นแม่พันธุ์ทัง้ 30 ต้น ปลูกเป็นสวน
ผลิตพันธุ์มะพร้าวน้ำหอมในปี 2553 จำนวน 5 ไร่ (จุลพันธ์, 2553) ซึ่งสามารถใช้เป็นต้นแม่พันธุ์ใน
การผลิตตน้ พนั ธุ์เพื่อการกระจายพันธุ์ ทง้ั นศี้ นู ย์วจิ ยั พืชสวนชุมพรยังเปน็ หน่วยงานของรัฐท่ีผลิตพันธ์ุ
มะพรา้ วน้ำหอมจำหน่ายแกเ่ กษตรกร

ต่อมานักวิชาการปรับปรุงพันธุ์ดร.ศิวเรศ อารีกิจ และคณะ ได้ศึกษาการค้นหายีนควบคุม
ความหอมในมะพร้าวน้ำหอม เนื่องจากยังไม่มีข้อมูลทางลำดับเบสดีเอ็นเอท้ังจีโนม (Whole
genome sequence) ของมะพรา้ วหรือยังไมส่ ามารถเข้าถงึ ข้อมูลได้เน่อื งจากยงั ไมไ่ ดม้ กี ารเปิดเผยไว้
ในฐานขอ้ มูลสาธารณะ (NCBI) จึงทำให้ไม่สามารถนำเอาวิธีการปรบั ปรุงพันธ์ดุ ้วยเทคนิคอณูชีววิทยา
(Molecular breeding) ซึ่งเป็นวิธีที่จะช่วยร่นระยะเวลาในการปรับปรุงพันธุ์พืชมาประยุกต์ใช้ได้
สง่ ผลใหโ้ ครงการปรับปรงุ พันธ์ุตอ้ งใชร้ ะยะเวลายาวนาน และในปี 2559 ผวู้ ิจัยไดค้ น้ พบยนี ความหอม
2. ลักษณะทดี่ ีของพอ่ แมพ่ ันธมุ์ ะพรา้ วน้ำหอม

4

การคัดเลือกต้นแม่พันธุเ์ บื้องต้น ควรพิจารณาลักษณะอ่ืน ๆ ของต้นที่จะใช้เป็นพ่อแม่พันธ์ุ
ดังน้ี

2.1 การคดั เลอื กตามลกั ษณะทรงต้นและใบ
(1)อายุต้นแม่ไม่ต่ำกวา่ 10 ปี เนื่องจากเป็นช่วงท่ีมะพรา้ วให้ผลผลิตสูงสุดและ

คงที่จนกระทงั่ อายุ 30 ปผี ลผลติ จะเริ่มลดลง (ทั้งนข้ี ึน้ อยู่กบั การดแู ลรักษา)
(2)จำนวนผลผลิตไม่ต่ำกว่า 120 ผล/ตน้ /ปผี ลดก ไม่ควรเลอื กต้นที่มีผลดกเพียง

ด้านเดียวหรือแถวเดียว
(3)อายุเร่ิมตกผล อายเุ ก็บเก่ียวผลผลติ ตอ้ งมอี ายไุ ม่มากกว่า 3.5 ปี บ่งบอกไดว้ ่า

มะพร้าวจะให้ผลผลติ เรว็
(4)ลักษณะลำต้นลำต้นสมบูรณ์ แข็งแรงส่งผลให้ต้นมะพร้าวสามารถ

เจริญเติบโตได้ดี ปล้องถี่บ่งบอกลักษณะที่ดีวา่ มะพรา้ วเจริญเติบโตทางด้านความสูงชา้ ต้น
เตี้ย ง่ายตอ่ การเก็บเกยี่ วผลผลิตไม่ควรเลือกตน้ ทีม่ ีความสงู มากนัก

(5) ทรงพุ่มใบควรเป็นรูปทรงกลม แสดงวา่ ต้นมะพร้าวมคี วามสมบรู ณ์ ทางใบไม่
กระจุกตวั บรเิ วณปลายยอด และทางใบไม่ลลู่ ง

(6) ทางก้านใบ ทางก้านใบสั้น ก้านทางแข็งแรง แผ่กระจายโดยรอบต้นเป็น
รปู ทรงกลม บง่ บอกลกั ษณะทด่ี ีวา่ ก้านทางสามารถรองรับทะลายผลผลิตไดด้ ี ทะลายไม่ หั ก
สง่ ผลใหผ้ ลผลิตเสียหาย

(7)จำนวนทางใบไม่ต่ำกว่า 25 ทางใบ ไม่กระทบต่อผลผลิต พืชสามารถ
สังเคราะหแ์ สงและใหผ้ ลผลติ ได้เต็มท่ี และสามารถมจี ำนวนทางใบไดถ้ ึง 30-35 ทางใบ
แต่ควรตัดทางใบแก่ออกในช่วงหน้าแล้งเพราะทางใบที่แก่มากจะคายน้ าได้เร็วกว่า
ทางมะพรา้ วทีอ่ ่อน และช่วยให้ทางใบออ่ นไดร้ ับธาตอุ าหารไดเ้ ตม็ ที

(8)ลักษณะอื่น ๆ ต้นมะพร้าวต้องไม่เป็นโรคและแมลงเข้าทำลายหรือมีอาการ
ผดิ ปกตสิ ่งผลกระทบตอ่ ผลผลติ

5

ภาพที่1.1 ลักษณะจั่นและลำตน้ ทส่ี มบรู ณ์ (พเิ ชษฐ์ ณ นคร, 2561 : ออนไลน์)

ภาพที่1.2 ลกั ษณะทรงพมุ่ ที่สมบูรณ์ (พิเชษฐ์ ณ นคร, 2561 : ออนไลน์)

ภาพที่1.3 ลกั ษณะทรงพุ่มไมส่ มบรู ณ์ (จุลพนั ธ์ เพช็ รพริ ณุ ศนู ย์วิจัยพืชสวนชุมพร , 2562 : ออนไลน)์
2.2 การคดั เลอื กตามลกั ษณะจ่นั และผล
- ลักษณะจ่นั
จั่น ควรมีจั่นทุกทางใบ และมีผลมะพร้าวขนาดอายุต่าง ๆ ติดอยู่ที่จั่น บ่งบอก

ลักษณะทด่ี วี า่ มะพร้าวจะใหผ้ ลผลิตอย่างต่อเนื่อง

6

- ลักษณะผลสด อายเุ ก็บเกยี่ ว 6-7 เดือน
(1) เนือ้ มะพรา้ วสด มเี น้ือมะพร้าวอ่อนประมาณ 90 – 100 กรัม บง่ บอก
ลกั ษณะดเี นื้อมะพร้าวมีความหนาประมาณ 2 – 2 ½ ชัน้ (4 มิลลิเมตร) เนอ้ื มะพรา้ วนิ่มทั้ง
ผล และบรเิ วณขว้ั ผลเนอ้ื หนาขาวขุ่น (ไม่เปน็ วนุ้ บาง)
(2) ปริมาณน้ำไม่ต่ำกว่า 250 มิลลิลิตร/ผล โดยเฉพาะน้ำหอม และน้ำหวานจะ
เน้นปริมาณน้ำเป็นหลกั จงึ ไมค่ วรต่ำกวา่ เกณฑ์ทีก่ ำหนด
(3)ขนาดผลทงั้ เปลือกไม่ต่ำกว่า 1,500 กรมั แสดงใหเ้ ห็นว่าผลมีขนาดพอดu
สมำ่ เสมอ
(4) ความหวาน (ปริมาณของแข็งที่มีความหวานละลายน้ำได้ (Total Soluble
Solid:TSS) ความหวานของน้ำมะพร้าวอ่อนที่เหมาะสำหรับการบริโภคจะมีความหวาน
แตกต่างกนั ไป ส่วนใหญ่จะมีความหวานอยู่ระหว่าง 6.5-7.0 องศาบริกซ์ ถ้าความหวานต่ำ
กว่า 6.0 องศาบรกิ ซ์ จะไม่ค่อยหวานความหวานของน้ำมะพรา้ วจะเพมิ่ ขึ้นเร่ือย ๆ ตามความ
แก่ของผลมะพร้าว อาจมีความหวานมากกว่า 8.0 องศาบริกซ์ ซึ่งถือว่าหวานมากแต่ผลที่
หวานระดับนี้เนือ้ จะเริ่มหนาเกนิ ไป ผลทีม่ ีอายุประมาณ 9 เดอื นกวา่ ความหวานจะเริ่มลดลง
และน้ำมะพร้าวจะมีรสซ่าอีกด้วย เคยมีผู้กล่าวว่ามะพร้าวน้ำหอมจะไม่หวานและมะพร้าว
น้ำหวานจะไมห่ อม ซึ่งไมเ่ ปน็ ความจรงิ ถา้ มกี ารคดั เลอื กท่ีดีจะได้มะพร้าวน้ำหอมที่หวานอยู่
ในระดับท่พี อใจ
(5)รูปร่างผลรีเล็กน้อย เมื่อวัดผลอ่อนทั้งเปลือกมีเสน้ รอบวงตามแนวนอนและ
แนวดงิ่ ของผลเฉลี่ย 45 และ 52 เซนตเิ มตรตามลำดับผลปอกเปลือกคอ่ นข้างกลมก้นป้าน มี
เส้นรอบวงแนวนอน และแนวดิ่งเฉลีย่ ไม่ต่ำกว่า 30 และ 32 เซนติเมตร ตามลำดบั
(6)ความหอมของมะพร้าวน้ำหอมซงึ่ ไมพ่ บในมะพรา้ วออ่ นท่วั ๆ ไป ทำให้เป็นที่
นิยม บริโภคมะพร้าวพันธุ์นี้ทั้งในและต่างประเทศ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์มีการออก
กฎระเบยี บการสง่ ออกมะพร้าวว่าถา้ ต้องการสง่ ออกหรือเรียกมะพร้าวน้ำหอมจะต้องระบุว่า
มีกลน่ิ หอมคล้ายใบเตย ซึง่ เกดิ จาก สารให้กลนิ่ หอมชอ่ื 2–อเซตทลิ -1-ไพโรลนี (2-acetyl-
1-pyrroline) เรียกยอ่ ๆ วา่ 2-เอพี (2 A-P)
- ลักษณะผลแก่

7

(1)ขนาดผลพันธ์ุ ผลแห้งต้องมีน้ำหนักไม่ต่ำกว่า 0.8 กก./ผล ผลขนาดใหญ่
สม่ำเสมอ ผลสมบูรณ์ไม่มีลกั ษณะผลลีบและผลทยุ

(2)ลักษณะผล ผลที่เหมาะนำไปเพาะพันธุ์ต้องแก่เต็มที่สังเกตสีของเปลือกมีสี
นำ้ ตาลเปน็ จดุ ตกกระมากกว่า 50 เปอรเ์ ซน็ ตข์ องผิวเปลือก

2.3 การพิจารณาความหอมจากสว่ นตา่ ง ๆ ของมะพร้าวน้าหอม
(1) ปลายรากอ่อนของหน่อมะพร้าว
(2)กะลาของผลอ่อนสามารถพิสูจน์กลิ่นได้จากการผ่าผลอ่อน ซึ่งกะลายังอ่อน

กดแล้วเปน็ รอยเล็บ
(3) นำ้ และเน้อื มะพร้าว

ภาพท่ี 1.4 การตรวจเชค็ ความหอมดว้ ยการเด็ดปลายรากอ่อนมาขยแ้ี ล้วดม

ภาพที่ 1.5 กะลาของผลออ่ นท่มี ีกลน่ิ หอมและความหอมจากน้ำและเน้ือมะพร้าว (จุลพันธ์ เพ็ชรพริ ณุ
ศนู ย์วิจยั พืชสวนชมุ พร , 2562 : ออนไลน์)

นอกจากที่กล่าวมาแล้วข้างต้นอาจจะมีสว่ นอื่น ๆ ที่แสดงความหอมแตไ่ ม่สามารถ
ทดสอบไดด้ ้วยการดมอาจจะตอ้ งใชเ้ ทคนิคอ่นื ๆ ช่วย ตามปกติสารหอมระเหยในพชื จะอยู่ใน
ตอ่ มหรือทอ่ ของสว่ นหน่ึงของพชื ดังน้นั ความหอมจึงเกิดขน้ึ ไดใ้ นเน้อื เยอ่ื ของส่วนตา่ ง ๆ ของ

8

มะพร้าวน้ำหอมการทดสอบความหอมใช้วิธีดมกลิ่นน้ำและเนื้อมะพร้าวและในการทดสอบ
ต้องใช้ผู้ทม่ี คี วามชำนาญในการทดสอบ สามารถแบ่งความหอมไดเ้ ป็น 3ระดับ คอื หอมน้อย
หอมปานกลาง และหอมชดั เจน ความหอมของมะพร้าว นำ้ หอมมีอทิ ธพิ ลมาจากละออง
เกสรตัวผู้ทีม่ าผสม (Xenia effect) โดยอิทธิพลของละอองเกสรตัวผู้ท่มี ีต่อความหอมของน้ำ
มะพรา้ ว เมอื่ ดอกตวั เมยี ของมะพร้าวน้ำหอมได้รบั การผสมจากเกสรตัวผูจ้ ากมะพรา้ ว พันธ์ุ
อืน่ เชน่ มะพรา้ วน้ำหวาน หรอื มะพรา้ วใหญท่ ่ีปลูกเปน็ การค้าทวั่ ๆ ไปจะส่งผลให้มะพร้าว
ไม่มีความหอม แม้มะพร้าวน้ำหอมจะเป็นพันธุ์ต้นเตี้ยก็มีโอกาสผสมข้ามต้น ซึ่งแปลงปลูก
มะพร้าว 9 น้ำหอมในประเทศไทยบางแปลงมักจะมีมะพร้าวใหญ่หรือมะพร้าวน้ำหวานอยู่
ตามสวนใกลเ้ คียงทำให้เพ่มิ โอกาสการผสมข้ามไดม้ ากจงึ เปน็ สาเหตทุ ่มี ะพร้าวน้ำหอมไม่หอม
(จุลพนั ธ์ และคณะ, 2545)
สาเหตุที่มะพร้าวน้าหอมไม่หอม
ปัญหาที่ผู้ปลูกมะพร้าวน้ำหอมพบบ่อย ๆ คือ ความหอมจะหายไปโดยไม่ทราบสาเหตุ
ถงึ แมว้ า่ หน่อพันธ์ทุ ี่ปลกู จะเปน็ พนั ธุ์แทแ้ ละเคยให้ความหอมมาก่อน ดงั น้นั การศึกษาสาเหตุของความ
หอมที่ไม่คงที่โดยการทดสอบคู่ผสม 4 คู่ผสม ได้แก่ พันธุ์ 1) น้ำหอม x ไทยต้นสูง 2) น้ำหอม x
น้ำหวาน 3) น้ำหอม x น้ำหอม ด้วยวิธีการควบคุมผสมพันธุ์แบบใกล้ชิด (controlled sib
pollination) และ 4) น้ำหอมผสมตัวเองภายในต้นเดียวกัน จากการทดลองใช้ละอองเกสรตัวผู้พันธุ์
ไทยต้นสูง และน้ำหวานพบว่าผลมะพร้าวที่ได้จากการผสมพันธุ์ไม่มีความหอม 100% แต่เมื่อใช้
ละอองเกสรตัวผพู้ ันธุ์น้ำหอมดว้ ยวิธกี ารควบคุมผสมพนั ธ์ุแบบใกลช้ ิด (controlled sib pollination)
และผสมตวั เองภายในตน้ เดียวกัน พบว่า ผลมะพร้าวท่ีได้จากการผสมพนั ธมุ์ ีความหอม 100%
จากการสนั นษิ ฐานเบ้อื งต้นของเกษตรกรท่วี ่าความหอมเกิดจากวิธกี ารปลูก แหล่ง ปลูกท่ีไม่
เหมาะสมทำให้เกิดการกลายพนั ธุ์สง่ ผลให้มะพร้าวน้ำหอมไม่หอมถึงแม้ว่าจะเป็นพันธ์ุแท้แต่สาเหตุท่ี
มะพร้าวน้ำหอมไม่หอมที่แท้จริงเนื่องจากพันธุกรรมของมะพร้าวน้ำหอมความหอมของมะพร้าว
น้ำหอมได้รับอิทธิพลมาจากละอองเกสรตัวผู้ (Xenia effect) เกิดการผสมข้ามพันธุ์ที่เป็นพันธุ์อื่น
นอกเหนือจากละอองของน้ำหอมน่นั เอง (จุลพนั ธ์ และคณะ, 2545)

9

บทท่ี2
ลักษณะทางพฤษศาสตร์และการผลิตพนั ธุ์

มะพร้าวน้ำหอมเกิดการกลายพนั ธม์ุ าจากมะพร้าวกลุ่มตน้ เตี้ย หมสู เี ขยี ว น้ำหวาน ในเขตลุ่ม
แม่น้ำ นครชัยศรีจัดอยู่ในกลุ่มมะพร้าวพันธุ์ต้นเตี้ย (Dwarf coconut palm) หรือกลุ่มพันธุ์ Nana
(Griff) เมอ่ื มะพรา้ วน้ำหอมอายปุ ระมาณ 20 ปีลำต้นจะมคี วามสงู 8-10 เมตร เร่ิมตกผลเมือ่ อายุ 3 ปี
หลังจากปลูก ซึ่งช่วงนี้ลำต้นจะสูงไม่เกิน 1 เมตร มีช่วงอายุใหผ้ ลผลิตคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ ประมาณ
5-20 ปี เป็นพืชผสมตัวเอง โอกาสเกิดการกลายพันธุ์มีน้อยกว่ากลุ่มพันธุ์ต้นสูง (จุลพันธ์, 2549) ใน
การปอู งกันการกลายพนั ธ์ุ ควรปลูกห่างจากมะพรา้ วกลุ่มพันธ์ุต้นสูงหรอื ปลอดจากมะพรา้ วกลุ่มต้นสูง
เพื่อปูองกันละอองเกสรจากพันธุ์ต้นสูงมาผสมสำหรับการปลูกมะพร้าวน้ำหอมให้ได้ผลผลิตสูง
นอกจากการปฏิบตั ดิ แู ลรักษาแลว้ พันธุ์ เป็นปัจจยั สำคญั การคัดเลือกต้นพนั ธท์ุ ม่ี ลี กั ษณะดี คือ มคี วาม
หอมและหวาน ตรงตามพันธุ์จะทำให้ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพตรงตามความต้องการของตลาด (หยก
ทพิ ย์ สุดารยี ์และคณะ , 2562 : หน้า15)

ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ ลกั ษณะและหนา้ ทีข่ องส่วนต่าง ๆ
1) ราก (root) เจริญขนานไปกับผิวดนิ และพบมากใกล้บริเวณชั้นหน้าดนิ ในรัศมีห่าง

จากโคนต้น ประมาณ 1.5-2.0 เมตร รากมเี ส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1 เซนติเมตร ไม่มีเน้ือไม้แต่มี
เนื้อเย่อื พเิ ศษทำ ให้รากมีขนาดใหญ่ ส่วนปลายรากถัดจากบริเวณนี้เข้ามาจะเป็นส่วนที่ดูดน้ำและ
อาหาร รากที่มอี ายุมากขนึ้ ผิวชั้นนอกเป็นชัน้ ท่ีหนาและแขง็ มสี ีเข้มข้ึน รากท่อี ย่ใู กล้ผิวดินทำหน้าท่ีใน
การหายใจ

2) สะโพก (bole) เปน็ สว่ นทีอ่ ยู่ล่างสดุ ของล าต้นมีรปู รา่ งเหมือนกรวยหวั กลับ ราก
จะเจรญิ ออก จากส่วนฐานของสะโพกน้ี ต้นมะพร้าวท่ปี ลกู ลกึ สะโพกอาจยาว 80-100 เซนติเมตร แต่
ถา้ ปลูกตื้นจะยาวประมาณ 30 เซนติเมตร มะพร้าวน้ำหอมอาจมีสะโพกเล็กน้อยในกรณีที่ต้นมีความ
สมบูรณเ์ ตม็ ที

3) ลำต้น (stem) เจริญมาจากตายอด ซึ่งเป็นตาที่ใช้เจริญเพียงตาเดยี ว ตานี้เป็นที่
เกิดของลำต้น ใบและจั่น ภายใต้สภาพแวดล้อมที่เหมาะสมลำต้นจะเจรญิ เติบโตเต็มท่ีตามแนวกวา้ ง
ในพันธุ์ต้นสูงเมื่ออายุได้ 3-4 ปี โคนต้นจะมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 0.8 เมตร หลังจากนั้นจะมี
การเจริญเติบโตทางความสูงทำให้ลำต้นมีลักษณะเรียวเล็กรูปทรงกระบอกมีเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.4

10

เมตร เมื่ออายุมากขึ้นการเจริญเติบโตด้านความสูงจะช้าลง เช่น เมื่ออายุ 40 ปีขึ้นไป จะมีการ
เจริญเติบโตด้านความสูงประมาณ 10- 15 เซนติเมตรต่อปีเมื่ออายุ 3 ปี มะพร้าวน้ำหอมจะหยุดการ
เจริญด้านกว้างแต่จะเจริญด้านสูงเพียงอยา่ งเดยี วและจะเจริญเติบโตขนาดน้ีตลอดไป จึงไม่มีสะโพก
แต่ถา้ สมบรู ณ์เตม็ ทจี่ ะมสี ะโพกเล็กน้อย ในกรณีท่ีสภาพอากาศไมเ่ หมาะสมหรือการดูแลรักษาไมด่ ี ลำ
ต้นอาจเรียวเล็กได้บางช่วงในระยะแรกลำต้นจะสูงอย่างรวดเร็วเนื่องจากลำต้นไม่มีเยื่ออ่อน
(meristematic tissue) ระหว่างเปลือกกับเนื้อไม้ หากเกิดบาดแผลจะไม่สามารถซ่อมแซมเนื้อเยื่อ
ส่วนที่เสียหายได้ แต่ลำต้นมะพร้าวมีท่อลำเลียงน้ำและอากาศ มาก ถึง 1,800 กลุ่ม จึงช่วยปูองกัน
อันตรายตา่ ง ๆ ทอี่ าจเกิดกบั ท่อน้ำท่ออาหารที่กระจายทัว่ ลำต้นได้

สะโพก

ภาพที่ 2.1 มะพรา้ วน้ำหอมท่สี มบูรณเ์ ตม็ ท่ีจะมสี ะโพกเล็กนอ้ ย(บญุ มา ภูผาหมอก , 2561 :
ออนไลน)์

4) ใบ (leaf) มีลักษณะเป็นใบแบบประกอบ ประกอบด้วยก้านใบและใบย่อย ส่วน
ของกา้ นใบจากสว่ นท่ีตดิ กับลำตน้ จนถงึ ส่วนที่ติดใบยอ่ ยใบแรก ใบแรกของมะพร้าวจะมแี ผ่นใบติดกัน
หลังจากมะพร้าวผลิตใบได้ 8-10 ใบ หรอื มีอายุ ประมาณ 1-2 ปจี ะเรม่ิ มใี บย่อย ภายในระยะเวลา 1
ปีมะพร้าว จะผลิตใบได้ 12-16 ใบ มะพรา้ วทโ่ี ตเตม็ ทจ่ี ะมีใบประมาณ 30-40 ใบ ตาทเี่ จริญเป็นใบใช้
เวลา 30 เดือนก่อนที่จะโผล่เป็นใบที่ยังไม่คลี่ใบแก่มีความยาว 3-4 เมตร มีใบย่อย 200-250 ใบ ใบ
มะพร้าว1 ใบจะมอี ายุอยบู่ นตน้ ประมาณ 3 ปี กอ่ นจะเปลยี่ นเปน็ สีน้ำตาจนแหง้ และรว่ งหล่นไปซึ่งจะ
ทิ้งรอยแผล (scar) ไว้บนลำต้นอายุของต้นมะพร้าวจะสัมพันธ์กับรอยแผลบนลำต้นใช้ในการคำนวณ
อายุของมะพร้าวได้กล่าวคือ รอยแผลบนต้นมะพร้าว 13 แผลถือว่ามะพร้าวมีอายุประมาณ 1 ปี ใบ

11

บนต้นมีการเรยี งตวั เป็นระเบียบแบบเกลยี ว (spiral) มี 5 ใบต่อหนึ่งเกลียว ลักษณะการเวียนจะเป็น
แบบตามเข็มนาฬิกาหรือทวนเข็มนาฬิกา การจัดเรียงของใบบนตน้ (phyllotaxy) ประมาณ 2/5 คือ
ใบสอง ใบจะทำมุมกันประมาณ 142 องศา โดยใบที่ 1 กับใบที่ 6 จะอยู่ เยื้องกัน ประมาณ 15-35
องศา

5) จั่นหรือช่อดอก (inflorescence) มะพรา้ วน้ำหอมมีทงั้ เกสรตัวผู้และเกสรตัวเมีย
อยู่ในต้นเดยี วกัน ชนิดของช่อดอกเป็นแบบสไปค์(spike) คือ ดอกย่อยทุกดอกไม่มกี ้านดอกยอ่ ย ช่อ
ดอกอยู่ภายในกาบ ช่อดอกเรยี กว่าจนั่ จำนวนดอกตัวผู้มมี ากกว่าดอกตัวเมยี ดอกตัวผู้จะอยู่ด้านบน
ระแง้ ซึ่งติดกับแกนกลางของจัน่ ส่วนดอกตวั เมียจะอยู่บริเวณโคนของระแง้ การเจริญเติบโตจากตา
ดอกจนถงึ จนั่ บานใช้เวลา 38 เดอื น เมอ่ื จัน่ เร่ิมบาน ดอกตวั ผู้ท่ีอยูป่ ลายสุดของระแงก้ ็จะบานในเวลา
เดียวกัน การบานจะบานจากบนลงล่าง ดอกตัวผู้ บานแล้วปล่อยละอองเกสรออกมาและหลุดร่วง
ภายใน 1 วนั ระยะเวลาท่ดี อกตัวผู้ดอกแรกบานจนถงึ ดอกสุดทา้ ยใช้เวลาประมาณ 8-15 วัน ระยะท่ี
ดอกตัวเมยี พรอ้ มผสมพนั ธ์ุตง้ั แต่ดอกแรกจนถึงดอกสดุ ท้ายใช้ ระยะเวลา 3-5 วนั อาจชา้ หรือเร็วกว่า
น้ขี ึ้นอยกู่ บั สภาพภูมอิ ากาศและพนั ธ์ุ โดยปกตชิ ่อดอกจะมีดอกตัวเมยี 10-50 ดอก ประมาณ 50-70%
ของดอกตวั เมียจะไม่เจริญและหลุดร่วงไปโดยเฉพาะในฤดแู ล้ง มะพร้าว น้ำหอมมีระยะการบานของ
ดอกทใี่ กล้เคยี งกนั จึงทำใหม้ กี ารผสมตัวเองภายในจ่ันเดียวกัน

ภาพที่2.2 จัน่ หรือชอ่ ดอกมะพร้าว (จน่ั มะพร้าวทบี่ านแล้ว) (พลังเกษตร , 2561 : ออนไลน)์

6) ผล (fruit) ผลมะพร้าว สามารถแบง่ ออกเป็น 3 ช้ัน ดังนี้
(1) เปลือก มีลักษณะเป็นชั้นผิวเรียบอยู่นอกสุดมีหลายสีด้วยกัน เช่น เขียว

เหลืองและน้ำตาล

12

(2) เนอ้ื เยอ่ื ชน้ั กลาง เมอ่ื ผลยังอ่อนมีสีขาวนิม่ เมอ่ื ผลแก่จะเป็นเสน้ ใยเหนยี ว
(3) ชนั้ ในสุด มลี กั ษณะแข็ง เรยี กว่า กะลา ภายในกะลาจะเป็นเมลด็

ภาพท่ี2.3 สเี ปลือกของมะพรา้ วนำ้ หอม (พลงั เกษตร , 2561 : ออนไลน)์
7) เมลด็ (nut) มีเปลอื กหุ้มเมล็ด (testa) ซึ่งเป็นชนั้ บาง ๆ สีน้ำตาลอยู่ระหว่างกะลา

และเนื้อ มะพร้าวโดยยึดติดแน่นกับเนื้อมะพร้าว เนื้อมะพร้าวผลแก่หนาประมาณ 1.20
เซนติเมตร เมล็ดมี 3 ตา บริเวณที่กว้างที่สุดเป็นบริเวณตานิ่มมีคัพภะ (embryo) หรือจุด
เจรญิ ฝงั อยู่ คัพภะจะเจรญิ เปน็ ต้นอ่อนแทง ทะลุออกมาจากตานิ่ม โดยปกตใิ นผลมะพร้าวจะ
มนี ้ำมะพรา้ ว 3 ใน 4 ของช่องวา่ งในกะลา น้ำและเนอ้ื มะพร้าวจะถูกนำไปใช้ในช่วงการงอก
ของคพั ภะ โดยจาวจะดูดน้ำไปสร้างตน้ อ่อนและจะแหง้ หมดภายใน 5 เดอื น
พันธ์มุ ะพร้าวน้ำหอม
มะพร้าวน้ำหอมเป็นพืชอีกชนิดหนึ่งที่กำลังเป็นที่สนใจของเกษตรกร ปัจจุบันเป็นผลไม้
ส่งออกที่มี แนวโน้มดีขึ้นเรื่อย ๆ และยังไม่สามารถผลิตได้เพียงพอกับความต้องการของตลาด
ต่างประเทศ ตลาดที่สำคัญของมะพร้าวน้ำหอม ได้แก่ ญี่ปุน สิงคโปร์ ฮ่องกง และตะวันออกกลาง
เปน็ ตน้ มะพร้าวน้ำหอมเปน็ พชื ท่ีปลูก และดแู ลรักษาง่าย ไมต่ ้องใชเ้ ทคนิคหรือประสบการณ์เหมือน
ไม้ผลชนิดอื่น ให้ผลผลิตได้เร็ว สามารถเริ่มเก็บผลผลิตขายได้หลงั ปลูกประมาณ 3 ปี ราคาจำหน่าย
ผลอ่อนอยู่ในเกณฑ์ดี มะพร้าวน้ำหอมจัดอยู่ในกลุ่มต้นเตี้ยหรือที่รู้จักกันในชื่อมะพร้าวพนั ธุ์หมูสี มี
หลายพนั ธุ์ เช่น มะพร้าวน้ำหอม ท่งุ เคล็ด ปะทวิ นกค่มุ ฯลฯ มะพรา้ วพันธตุ์ น้ เตีย้ จะมลี กั ษณะประจำ
พันธ์ุท่แี ตกต่างจากพันธ์ุ ตน้ สงู ดงั น้ี

13

- ลำต้นมีขนาดเล็ก มีโคนต้นไม่มีสะโพก หรือมีเพียงเล็กน้อย การเจริญเติบโตทางความสูง
ของลำตน้ เป็นไปอยา่ งช้า ๆ เมือ่ โตเต็มท่จี ะมคี วามสงู โดยเฉล่ียไม่เกิน 12 เมตร

- ทางใบและใบยอ่ ยส้ันกว่าพันธุ์ตน้ สงู
- อายตุ กจน่ั เรว็ หลงั ปลกู ประมาณ 3 ปี กเ็ ร่ิมเก็บผลได้ แต่จะมอี ายใุ หผ้ ลประมาณ 35-40 ปี
- มีโอกาสผสมตวั เองในจั่นเดยี วกนั สูง ทำใหม้ ีการกลายพนั ธน์ุ อ้ ย
มะพร้าวพันธุ์ต้นเตี้ยหรือหมูสีจะมีสีของผลแตกต่างกันไป เช่น สีเขียว สีเหลือง ส้ม และสี
น้ำตาล แต่ที่ปลูกเป็นการค้าจะเป็นพันธุ์หมูสีเขียว เนื่องจากมีผลดกและซื้อพันธุ์ได้ง่ายกว่า พันธุ์ท่ี
เกษตรกรนยิ มปลูกในปัจจบุ ันจะเป็นมะพร้าวน้ำหอมเนื่องจากมีคุณสมบัติพิเศษ คือ ความหอม โดย
พันธุ์มะพร้าวน้ำหอม พบที่อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม ผลมีตั้งแต่ขนาดเล็กจนใหญ่ และมี
รปู รา่ งของผลค่อนข้างกลมจนถงึ ผลรนี อกจากมีมะพร้าวน้ำหอมผลสีเขียวแล้วยังพบว่ามีสีเหลืองและี
น้ำตาล ซึ่งมีความหอมและความหวานใกล้เคียงกัน แต่ผลสีเขียวจะดกที่สุด โดยลักษณะของพันธุ์
มะพรา้ วน้ำหอมท่ีแตกต่างกนั มี5 แบบ ดังนี้

1) น้ำหอมกน้ กลม ผลสีเขยี วขนาดผลค่อนข้างใหญ่ และกลม ขนาดเส้นรอบวงผลทัง้
เปลอื ก แนวนอน มคี วามยาว 51 เซนติเมตร แนวตง้ั มคี วามยาว 51 เซนติเมตร ขนาดผลปอกเปลือก
แนวนอน มีความยาว 37 เซนติเมตร แนวตั้งมีความยาว 35 เซนติเมตร ปริมาณน้ำในผล 460
มิลลลิ ิตร และน้ำหนกั เนือ้ สดระยะเก็บเก่ียวผลอ่อน 120 กรัม

ภาพท่ี2.4 มะพรา้ วน้ำหอมกน้ กลม ผลสเี ขียว (จลุ พนั ธ์, 2549 : ออนไลน์)
2) น้ำหอมกน้ กลม ผลสเี หลืองขนาดผลปานกลาง ค่อนขา้ งกลม ขนาดเสน้ รอบวงผล

ทั้งเปลือก แนวนอนมีความยาว 52 เซนติเมตร แนวตั้งมีความยาว 54 เซนติเมตร ขนาดผลปอก
เปลือกแนวนอนมีความยาว 35 เซนติเมตร แนวตั้งมีความยาว 35 เซนติเมตร ปริมาณน้ำในผล 390
มลิ ลลิ ิตร และน้ำหนักเนอ้ื สดระยะเก็บเกย่ี วผลอ่อน 100 กรัม

14

ภาพที่2.5 มะพร้าวน้ำหอมก้นกลม ผลสเี หลอื ง (จุลพันธ์, 2549 : ออนไลน)์
3) น้ำหอมก้นกลม ผลสีน้ำตาลขนาดผลปานกลาง ค่อนข้างกลม ขนาดเส้นรอบวง

ผลทั้งเปลือก แนวนอนมีความยาว 52 เซนติเมตร แนวตั้งมีความยาว 54 เซนติเมตร ขนาดผลปอก
เปลือก แนวนอนมคี วามยาว 35 เซนตเิ มตร แนวต้ังมคี วามยาว 35 เซนตเิ มตร ปริมาณน้ำในผล 390
มลิ ลลิ ติ ร และน้ำหนักเน้ือสดระยะเก็บเกยี่ วผลอ่อน 100 กรัม

ภาพท่ี2.6 มะพรา้ วน้ำหอมกน้ กลม ผลสนี ้ำตาล (จลุ พันธ์, 2549 : ออนไลน์)
4) น้ำหอมก้นจีบ ผลสีเขียวขนาดผลปานกลาง ค่อนข้างรี ขนาดเส้นรอบวงผลท้ัง

เปลือก แนวนอนมคี วามยาว 53 เซนติเมตร แนวตั้งมีความยาว 58 เซนติเมตร ขนาดผลปอกเปลือก
แนวนอนมีความยาว 34 เซนติเมตร แนวตง้ั มีความยาว 33 เซนตเิ มตร ปรมิ าณน้ำในผล 330 มิลลลิ ติ ร
และน้ำหนักเนอ้ื สดระยะเกบ็ เก่ยี วผลออ่ น 90 กรมั

ภาพที่2.7 มะพรา้ วน้ำหอมกน้ จีบ ผลสเี ขยี วขนาดปานกลาง (จุลพนั ธ์, 2549 : ออนไลน)์

15

5) น้ำหอมก้นจีบ ผลสีเขียวขนาดผลเล็ก ค่อนข้างรี ขนาดเส้นรอบวงผลทั้งเปลือก
แนวนอนมี ความยาว 36 เซนตเิ มตร แนวต้ังมคี วามยาว 43 เซนติเมตร ขนาดผลปอกเปลือกแนวนอน
มีความยาว 25เซนติเมตร แนวตั้งมีความยาว 25 เซนติเมตร ปริมาณน้ำในผล 120 มิลลิลิตร และ
น้ำหนกั เนอ้ื สดระยะเกบ็ เกี่ยวผลอ่อน 50 กรมั

ภาพที่2.8 มะพรา้ วน้ำหอมกน้ จบี ผลสเี ขียวขนาดเลก็ (จุลพันธ์, 2549 : ออนไลน)์
มะพรา้ วน้ำหอมเป็นพชื ผสมตัวเอง เมอื่ จน่ั แตกละอองเกสรตวั ผู้ และตัวเมยี บานใกล้เคียงกัน
ทำใหโ้ อกาสกลายพันธุ์น้อย การกลายพันธ์ุจะมากหรือน้อยข้ึนกับพันธุ์มะพรา้ วน้ำหอม เช่น มะพร้าว
น้ำหอมก้นกลมและก้นจีบ ผลสีเขียว และมะพร้าวน้ำหอมก้นกลม ผลสีน้ำตาลจะมีช่วงการบานของ
ดอกตัวเมีย (Female Phase) ประมาณ 2-3 วัน แต่มะพร้าวน้ำหอมก้นกลมผลสีเหลืองจะมีช่วงการ
บานของดอกตัวเมียนานกว่า คือ ประมาณ 1 สัปดาห์ หรือมากกว่านั้น ดังนั้น การกลายพันธุ์ของ
มะพร้าวน้ำหอมก้นกลม ผลสีเหลืองจะมีน้อยกว่าพันธุ์อื่นๆ ทั้งนี้มีโอกาสผสมต่างจั่นภายในต้น
เดียวกันได้เช่นกนั และการผสมข้ามระหว่าง มะพร้าวต่างพันธุ์กรณีพื้นที่ปลกู ใกล้กัน จำนวนดอกตวั
เมยี ของจนั่ มะพรา้ วอาจพบไดน้ อ้ ยกวา่ 10 ดอก/จน่ั จนกระทงั่ มากกวา่ 40 ดอก/จน่ั ทั้งนข้ี ้ึนกบั ความ
สมบรูณ์ของต้นมะพร้าว ฤดูกาล และพันธ์ุ การศึกษามะพร้าวน้ำหอมก้นกลม และก้นจีบ ผลสีเขียว
พบวา่ ดอกตัวเมียจะเจรญิ เปน็ ผลได้ ประมาณ 70 % (ภายหลังจากดอกบานและรับการผสมเกสรแล้ว
3 เดอื น) หลงั จากนีจ้ นถงึ ระยะเก็บเกีย่ ว ผลอ่อนมีโอกาสรว่ งได้อีกจากสาเหตุต่าง ๆ 5-10 % และใน
ผลทเ่ี ก็บเกย่ี วมาแลว้ อาจพบว่ามผี ลไมส่ มบูรณ์อีก 5-10 % เช่น ผลลบี ผลเล็กผดิ ปกติ ผลไมม่ ีเน้ือ มี
แต่น้ำท่มี รี สเปร้ียว เป็นตน้ (จุลพันธ์, 2549)

16

การผลิตพนั ธุ์ แบง่ เปน็ 2กรณี
1. การผลติ พนั ธุส์ ำหรบั จำหน่าย
โดยการคัดเลือกผลพันธุ์มะพร้าวน้ำหอมจากต้นที่มีความหอมหวานในแปลงแม่พันธุ์ และ

ปลูกห่างจากมะพรา้ วพันธุ์อื่น โดยเฉพาะอย่างย่ิงมะพรา้ วในกลุ่มต้นสูง เนื่องจากหากปลูกใกลก้ ันจะ
ทำใหม้ โี อกาสเกิดการผสมขา้ มพันธไุ์ ด้มะพรา้ วน้ำหอมทไ่ี ดจ้ ะกลายพนั ธ์ุและ ไม่มคี วามหอม เมอื่ นำผล
พันธุ์ไปเพาะจำหน่ายจึงไม่ได้คุณภาพ และไม่ตรงตามพันธ์ุ การผสมพันธุ์มะพร้าวน้ำหอม มะพร้าว
น้ำหอมจะผสมตัวเองเนื่องจากระยะการบานของดอกตัวผู้ และดอกตัวเมียใกล้เคียงกัน ในกรณีที่มี
มะพรา้ วพันธุ์อื่นปลกู ไมห่ ่างจากแปลงมะพร้าวน้ำหอมจะต้องมกี ารคลมุ ถงุ ก่อนดอกตัวเมียบานเพ่ือปู
องกันการผสมข้ามพันธุ์ โดยคลุมถุงหลังจากที่มีการแตกของกาบจั่นไปแล้ว ประมาณ 7 วัน เพราะ
หากคลมุ กอ่ นกาบจ่นั แตกจะส่งผลต่อการติดผลนอ้ ยลง เนอื่ งจากอุณหภูมิภายในถงุ คลุมค่อนขา้ งสูงทำ
ให้ผลร่วงได้ ภายหลังจากคลุมถงุ ตอ้ งเขย่าถุง 2-3 ครั้ง เพื่อช่วยเพิม่ การผสมติดได้ดียิ่งขึ้น เนื่องจาก
เกดิ การฟุูงการกระจายของละอองเกสรภายในถุงคลมุ ดงั กล่าว

ภาพท่ี2.9 การคลมุ ถุงเพอื่ ให้มะพร้าวน้ำหอมผสมตัวเองป้องกนั การผสมข้ามตน้ (จุลพันธ์, 2549 :
ออนไลน์)

2. การผลติ ผลพนั ธ์ุสำหรบั สรา้ งแปลงแม่พนั ธ์ุ
มะพร้าวน้ำหอมจัดเป็นพืชผสมตัวเองแต่ก็มีโอกาสผสมข้ามพันธุ์ได้ 5 % (Whitehead,
1965) ดงั นนั้ วธิ ีทจี่ ะให้ได้ผลพนั ธุ์ท่มี ีความหอมสามารถทำได้โดยวิธีควบคุมการผสมพันธุ์แบบใกล้ชิด
(Controlled sib pollination) เพ่อื เพ่มิ ลกั ษณะดีเด่นคงลักษณะทางพนั ธุกรรมที่ดไี ว้และช่วยในการ

17

ติดผล การเพิ่มผลผลิตให้กับมะพร้าวน้ำหอมและขยายแปลงปลูกเพื่อนำไปสร้างแปลงสำหรับผลิต
พนั ธ์ุ มีข้นั ตอนดังน้ี

2.1) การผลิตละอองเกสร
- การคดั เลอื กจน่ั จ่ันที่จะตัดมาผลิตละอองต้องแก่จัด และเลอื กจ่นั ท่ียังไม่แตกออก
เร่ิมมรี อยปรติ รงปลายจัน่ และดอกตัวเมียโตเต็มท่ีจนดันกาบห้มุ จั่นนนู ออกมา
- การตัดจั่น ให้ใช้กรรไกรตัดกาบหุ้มจั่นออกแล้วตัดระแง้ (ส่วนที่เป็นดอกตัวผู้) ให้
ห่างดอกตวั เมยี 5-6 เซนตเิ มตร นำระแง้บรรจถุ ุงผา้ ใบหรอื พลาสตกิ ใส ผูกปากถงุ ใหแ้ น่นแล้ว
นำส่งห้องปฏิบตั ิการผลิตละอองเกสรมะพรา้ ว
- ปลดิ ดอกตวั ผอู้ อกจากระแง้ดว้ ยมือ หรอื เครอื่ งปลิดดอกตัวผู้นำดอกตัวผู้ไปบีบให้
แตกด้วยเครือ่ งบีบ และใส่ถาดอะลูมเิ นยี มเกล่ียใหก้ ระจายซอ้ นกนั ได้เลก็ น้อย
- นำถาดทใ่ี ส่ดอกตวั ผมู้ ะพรา้ วไปผง่ึ ในหอ้ งควบคมุ ความชืน้ โดยเครือ่ งดดู ความชื้นให้
อยู่ในระดับ 30-40 % และควบคุมอุณหภูมิโดยใช้เครื่องปรับอากาศให้อยู่ที่ระดับ 25- 26
องศาเซลเซียส ผงึ่ เป็นระยะเวลา 48 ชั่วโมง
- ดอกตวั ผู้มะพร้าวทีผ่ ึง่ แล้วจะมีความช้ืน 15 % น ามารอ่ นด้วยตะแกรงขนาดเบอร์
72 ละอองเกสรจะผ่านตะแกรงลงสู่ภาชนะที่รองรับ นำไปบรรจุในขวดยาขนาดเล็กขวดละ
20 กรมั และเกบ็ ในช่องแช่แขง็ ของตู้เย็นระบบ no frost ถ้าตอ้ งการเกบ็ ละอองเกสรมะพรา้ ว
ไวใ้ ชเ้ ปน็ เวลานาน 6 เดอื น ถงึ 1 ปีต้องนำละอองเกสรมะพรา้ วบรรจุในขวดสูญญากาศ แล้ว
นำไปแชใ่ นชอ่ งแชแ่ ข็งอุณหภูมิ -20 องศาเซลเซียส

ภาพท่ี2.10 ขัน้ ตอนการผลติ ละอองเกสรมะพรา้ วน้eหอม(จุลพนั ธ์, 2549 : ออนไลน์)

- ตรวจสอบการงอกของละอองเกสรกอ่ นนำไปผสมพนั ธ์ุ โดยต้องมี% การงอกไม่ต่ำ
กวา่ 35% ทง้ั น้ีการตรวจสอบความงอกของละอองเกสรมะพร้าวใชเ้ วลานานเนือ่ งจากละออง

18

เกสรจะงตลอดเวลาทำให้การตรวจนับมีความคลาดเคลื่อน กรณีการตรวจนบั ไม่สามารถทำ

ได้เสรจ็ ภายในวันเดียวใหเ้ ก็บจาน เพาะเลี้ยงละอองเกสรไว้ในตู้เย็นที่ อุณหภูมิ 4 องศา

เซลเซยี ส แล้วจึงนำมาตรวจนบั ต่อในวันถัดไป ซงึ่ ละอองเกสรมะพรา้ วจะไม่งอกเพ่ิม และ

ละอองเกสรท่ีงอกแล้ว (Pollen tube) จะคงอยูใ่ นสภาพเดมิ ทำให้สามารถตรวจนบั ได้

- สูตรอาหารในการเพาะเลี้ยงละอองเกสรมะพร้าวที่เหมาะสม จะมีส่วนประกอบ

ดงั น้ี

Ca (NO3) 4H2O = 300 มลิ ลิกรมั /ลติ ร

MgSo47 H2O = 200 มลิ ลกิ รัม/ลิตร

H3BO3 = 100 มิลลกิ รมั /ลติ ร

KNO3 = 100 มลิ ลิกรมั /ลติ ร

* อาหารท่ีใช้คอื อาหารแข่ง

2.2) การผสมพนั ธ์ุ
สงั เกตการบานของปลายดอกตัวเมียซ่ึงจะเห็นเป็น 3 แฉก และมนี ้ำหวาน เย้ิม เม่ือ
ดอกตัว เมียเร่มิ บานให้ทำการพ่นดว้ ยละอองเกสรทเี่ จอื จางดว้ ยแป้งทาลคัม ในอัตราส่วน 1 :
20 โดยน้ำหนัก โดยจะตอ้ งผสมละอองเกสรประมาณ 2-3 ครั้ง/จ่ัน

19

บทท่ี 3
การขยายพนั ธ์ตุ น้ กล้ามะพร้าวน้ำหอม

ปัจจุบนั มะพร้าวน้ำหอมเปน็ ทต่ี ้องการของตลาดในขณะทเ่ี เหล่งผลิตไม่เพียงพอกบั ความตอ้ งการ
ดังน้ันการขยายพนื้ ทป่ี ลูกมากข้นึ เเละการคัดเลอื กเเม่พนั ธ์ุผลิตต้นกลา้ ป็นสิง่ สำคัญเพื่อให้ได้มะพร้าว
น้ำหอมท่ีตรงตามพนั ธุ์ต้องเรม่ิ ตั้งเเต่การขนั้ ตอนการเลือกพนั ธทุ์ ีด่ ี เกบ็ ผลพันธ์ทุ ีอ่ ายุเหมาะสม ความ
สมบูรณ์ของผลพันธุ์ การเก็บผลพันธุ์ที่อายุเหมาะสม การให้ปุ๋ย การพรางเเสง เเละการดูเเลรักษา
เปน็ ต้น (ทพิ ยดา ไกรทอง, ปรญิ ดา หรนู หีม เเละหยกทพิ ย์ สดุ ารีย์, 2562 : เลขหนา้ 25 )
3.1 การเก็บเก่ียวผลผลิตเพอ่ื ทำพนั ธุ์

อายุผลไม่ต่ำกว่า 11-12เดือน เพราะหากอายุผลอ่อนกว่านี้จะทำให้เปอร์เซ็นต์การงอกต่ำมาก
หรือได้ต้นกล้าท่ีเจริญเติบโตำมส่ มบูรณ์ ลักษณะสีเปลือก สีน้ำตาลอมเขียว สังเกตุฤดูฝนผลมะพร้าว
น้ำหอมที่เเก่จัดเปลือกจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล ฤดูเเล้งเปลือกจะเป็นสีน้ำตาลเร็วกว่าปกติ ทั้งนี้ต้อง
ประกอบกับการนบั อายเุ ปน็ หลักด้วย ขนาดผล ผลต้องมีนำ้ หนักไม่ตำ่ กวา่ 0.8กิโลกรัม/ผล ผลมีขนาด
ใหญเ่ สมอ สมบรู ณ์ ไม่มลี กั ษณะผลลีบผลทยุ เขย่าเเล้วได้ยนิ เสยี งนำ้ น้ำหนกั เบาควรทิ้งลักษณะอ่ืนๆท่ี
เเมลงเข้าทำลายอาการผิดปกติจะส่งผลตอ่ การงอกของผลพนั ธุ์
3.2 การเกบ็ รกั ษาผลพันธุ์

สถานที่เกบ็ รักษาผลพันธ์ุ เก็บในที่ร่ม โปร่ง อากาศถ่ายเทไดส้ ะดวก พื้นเเห้ง ไม่มีน้ำขังป้องกัน
การเกดิ โรคเเละแมลงเขา้ ทำลาย ไม่ควรเก็บนานเกิน 2 สปั ดาหห์ ากเก็บนานผลจะงอกเมื่อนำไปเพาะ
จะไดห้ นอ่ พนั ธท์ุ ่ีไมส่ มบูรณ์
3.3 การเตรียมผลมะพรา้ วนำ้ หอมกอ่ นเพาะ

ผลมะพร้าวน้ำหอมกอ่ นนำลงเพาะในเเปลงเพาะชำเพ่ือจะได้ต้นพนั ธท์ุ ี่สมบรู ณ์ เเข็งเเรงโดยการ
ปาดเปลอื กใกลห้ ัวจกุ มะพร้าวน้ำหอมเท่าฝ่ามอื ชว่ ยให้ต้นกลา้ งอกได้ง่ายและรวดเร็วข้นึ

20

ภาพท่ี3.1 การปาดเปลือกมะพรา้ วนำ้ หอมเทา่ ฝ่ามอื (สวนโชคสาคร, ม.ป.ป. : ออนไลน์)
3.4 การเพาะต้นกลา้

3.4.1 การเตรยี มเเปลงเพาะ
แปลงเพาะทีเ่ หมาะสมสำหรบั มะพร้าวงอกได้ดคี วรอยู่กลางเเจง้ เพ่ือสะดวกในการรดน้ำ

ควรอย่ใู กลบ้ ่อน้ำ สำหรับเพาะปลูก 1 ไร่ปลกู ไดป้ ระมาณ 10,000 ผล ก่อนเพาะพันธ์ุควรไถ
หรอื ขุดดนิ ใหท้ ัว่ ท่ังเเปลงเมื่อเตรียมเเปลงเเล้วนำมะพร้าวฝังลงดินเอาด้านที่ปาดไว้ข้างบน
ทางทิศเดียวกนั เป็นเเถวเเละกลบดนิ ให้ผลอยใู่ นดินประมาณ 2 ใน 3ของผล
3.4.2 การเพาะผลพนั ธ์ุ

เมื่อเพาะผลพันธไุ์ ดป้ ระมาณ 2-3 สปั ดาห์ จะเร่ิมงอกเป็นต้นกลา้ วสั ดุเพาทว่ั ไปมักใช้ขุย
มะพรา้ ว ดนิ หรอื ทราย เปน็ รสั เซีย ประกอบกับเเสงด้วยซาเเรน 70%จะช่วยส่งเสริมการงอก
ต้นกล้าไดด้ ีย่ิงขน้ึ
3.4.3 การดเู เลเเปลงเพาะ

ถ้าฝนไม่ตกต้องรดน้ำให้ช่มุ ทุกวนั วิธที จี่ ะดูวา่ รดนำ้ ชมุ่ หรอื ยงั ดจู ากหลังรดน้ำเามือกดที่
ปลายรอยปาดถ้ามีน้ำเออ่ ออกมาเเสดงว่ารดน้ำเพยี งพอ ถ้าสังเกตเห็นมีแมลงรบกวนใหพ้ ่น
ยาจำกัดเเมลงตามความเหมาะสม

21

ภาพท่ี3.2 การเพาะผลพันธมุ์ ะพร้าวนำ้ หอม (สมบัต,ิ 2558 : ออนไลน์)
3.5 การคดั เลอื กตน้ กลา้

จากผลการทดลองเเปลงมะพร้าวที่ปลดู โดยการคัดเาต้นกลา้ ที่งอกเร็วเเละเเขง็ เเรงไปปลูกจะได้
ผลิตที่เร็วกวา่ สูงกว่าเเปลงที่ไม่คดั หน่อในเเปลงเพาะ เพราะผลมะพร้าวน้ำหอมที่เกฺบมาจากเเม่พันธุ์
เมือ่ นำไปเพาะเเล้วไม่ตรงตามพันธุ์ สามารถคดั ท้งิ ได้ดว้ ยวธิ ีการคดั เลือกหน่อในเเปลงเพาะ

3.5.1 ลกั ษณะต้นกลา้ ทีป่ กติ
ต้นกล้าสมบูรไม่คดงอ รอบตัว 8 เซนติเมตรบ่งบอกถึงความสมบูรณ์ ใบกว้างมีสีเขียว

เข้มเส้นใบเด่นชดั มใี บจริงไมจ่ ่ำกว่า 5 ใบ ความสูงไม่ตำ่ กว่า 80 เซนตเิ มตร วัดจากโคนตน้ ถึง
ปลายใบ สีของก้านฝบเป็นสเี ขยี ว ตน้ อวบ ใบกว้าง เเขง็ เเรง เเละปราศจากโรคเเละเเมลงเข้า
ทำลาย

ภาพที่3.3 ผลมะพรา้ วนำ้ หอมท่ปี กติ (อร ระวี, 2563 : ออนไลน์)

22

3.5.2 ลักษณะตน้ กลา้ ผดิ ปกติ ต้องการตัดทง้ิ
ตน้ กล้าพันธุ์มะพรา้ วทม่ี โี รคและแมลงเข้าทำลาย ตน้ กล้ามะพร้าวแคระแกร็นไมส่ มบรู ณ์

ตน้ กลา้ ทม่ี กี ารงอกทผ่ี ิดปกตแิ ละหน่อพนั ธ์ไุ ม่สมบูรณ์

ภาพที่3.4 ลกั ษณะมะพรา้ วน้ำหอมผดิ ปกติ (นรภัทร, 2562 : ออนไลน์)

23

บทท่ี 4
ปัจจัยทม่ี ีผลตอ่ การเจริญเติบโตเเละการใหผ้ ลผลิตของมะพร้ามนำ้ หอม

การปลูกมะพรา้ วน้ำหมิ ให้ได้ผลผลิตท่ีมีคุณภาพ ประกอบด้วยปัจจัยหลัก ได้เเก่ สภาพเเวดล้อม
เช่น ปริมาณน้ำฝน อณุ หภูมิ ความช้นื สัมพัทธ์ เเสงเเดด ระดบั ความสงู ของพ้ืนทป่ี ลกู ลกั ษณะดิน ลม
เป็นต้น นอกจากนั่นยังต้องคำนึงถึง พันธุ์ดีการปฏิบัติดูเเลรักษาที่ถูกต้องเเละเหมาะสม การป้องกนั
จำกดั โรคเเละเเมลงศัตรูตลอดจนสตั ว์ศัตรู เชน่ กระรอก กระเเต หนู การปฏบิ ตั ดิ งั กล่าวจะชว่ ยให้การ
ปลูกมะพร้าวน้ำหอมมีการเจริญเติบโตดี ติดผลเร็วเเะลให้ผลผลิตที่มีคุณภาพ (ทิพยา ไกรทอง และ
คณะ, 2562 : เลขหนา้ 30)
4.1 สภาพเเวดล้อมท่ีมผี ลต่อการเจริญเตบิ โต

4.1.1 ปริมาณน้ำฝน
ในพื้นที่ปลูกมะพร้าวน้ำหอมควรมีปริมาณน้ำฝนประมาณ 1,500 มิลลิลิตร/ปี เเละมีฝน

ตกสม่ำเสมอทุกเดือนหากตกติดต่อกันสามเดือนยังมีปริมาณต่ำกว่า 50 มิลลิลตร จะมีผลกระทบต่อ
การให้ผลผลิตเเละปริมาณเนื้อของมะพร้าวน้ำหอม ควรเตรียมน้ำอย่างน้อย 10% ของพื้นที่ (กิตติ
พงศ์ เเละคณะ, 2549 : เลขหนา้ 30)

4.1.2 อณุ หภมู ิ
อณุ หภมู ิที่เหมาะสมตอ่ การเจรญิ เติบโต คอื 27 องศาเซลเซยี ส หากอณุ หภมู ติ ำ่ กว่า 15

องศาเซลเซยี ส จะมผี ลต่อการสังเคราะห์เเสงของพชื เจริญเติบโตชา้ การออกดอกตัวผู้ตัวเมีย
น้อยลงมปี ระสิทธภิ าพนอ้ ยลง (Grim wood, 1975 : เลขหน้า45)
4.1.3 ความช้ืนสัมพัทธ์

ตวามชน้ื สัมพัทธท์ เ่ี หมาะสมภายในเเปลงมะพรา้ วนำ้ หอมจะทำใหก้ ารเจริญเติบโตดีการ
ผสมพันธุ์ของเกสรดีขึ้น ส่งผงให้ผลผลิตของมะพร้าวน้ำหอมมากขึ้นตามไปด้วย ความชื้น
สัมพัทธ์ทเี่ หมาสมไม่ต่ำกว่า 70%
4.1.4 เเสงเเดด

มะพร้าวน้ำหอมชอบเเดดจัดสรรได้รบั เฉลี่ยวันละ 5 ชั่วโมง/วัน จึงมีการเจริญเติบโตเ
เละใหผ้ ลผลิตดี

24

4.1.5 ระดับความสูงของพน้ื ท่ีปลูก
ความสูงของพ้ืนที่ปลกู มคี วามสัมพันธ์กบั อุณหภูมิโดยพื้นทีส่ ูงขึ้นทุกๆ 1 กิโลเมตรจาก

ระดบั นำ้ ทะเล อุณหภมู ิจะลดลง 6.5 องศาเซลเซยี ส
4.1.6 ดนิ

ควรเป็นดินร่วนหรอื รว่ นปนทราย อมุ้ น้ำไดด้ ี ถ้าเปน็ ดนิ เหนยี วต้องมกี ารระบายน้ำดี แต่
ดินที่เหมาะสมที่สุดในการปลูกมะพร้าวนำ้ หอมคือ ดินตะกอนแม่น้ำ เนื่องจาก มีการสะสม
ของอนิ ทรยี ว์ ัตถุและธาตอุ าหารต่างๆเป็นจำนวนมาก (กติ ตพิ งศ์ และคณะ, 2549 : เลขหน้า
30)
4.1.7 ลม

ในแปลงมะพร้าวน้ำหอมควรมีการหมุนเวียน และการถ่ายเทของอากาศที่เหมาะสม
หากมีน้อยจะเกิดผลทำให้อัตราการคายน้ำของพืชต่ำทำให้พืชไม่สามารถดูดแร่ธาตุต่างๆ
ข้นึ มาใช้ในกระบวนการสังเคราะห์แสงได้ แต่หากมลี มแรงจัดและอากาศแห้ง จะทำให้อัตรา
การขายน้ำสงู อาจทำให้พืชไดร้ ับอนั ตรายเน่อื งจากการขาดนำ้ ได้ จึงควรปลูก ไม้โตเรว็ สำหรับ
ปอ้ งกันความแรงของลมในชว่ งแรกของการเจริญเตบิ โต (วาสนา, 2541 : เลขหนา้ 31)
4.2 การปลกู
บริเวณในการปลูกพ้ืนที่ราบและลาดเอยี ง ควรทำใหเ้ ตยี น ถอนตอและรากไมอ้ อกใหห้ มดเพื่อให้
ไถพรวนได้สะดวก ป้องกันและทำลายแหล่งอาศยั ของแมลงศัตรมู ะพร้าว น้ำหอม ส่วนพื้นท่ีลาดเอียง
ควรทำชั้นบันไดแล้วปลูกพืชป้องกันการพังทลายของดิน เช่น หญ้าแฝก หลังจากถางป่าและควรไถ
และปรบั ระดับดิน อยา่ ให้มีน้ำขงั ในแปลงปลกู (กรมการเกษตร, 2555)
4.2.1 บริเวณพ้ืนทีล่ ุ่ม

ที่ลุ่มหรือนำ้ ท่วมขงั ต้องทำการยกร่อง หรอื คันดินปลูกเพ่ือป้องกันน้ำท่วมขังในชว่ งฤดู
ฝน โดยให้สนั ลองอยูสงู กวา่ ระดบั น้ำท่วมสงู 80 เซนติเมตรเพอ่ื ใชร้ ะบายน้ำเเละไม่ให้น้ำท่วม
ขงั ตน้ มะพร้าว นำ้ หอม ขนาดร่องมาตรฐาน คอื สันร่องกว้าง 6-7 เมตร ฐานกว้าง 6 เมตร
เเละท้องร่องกว้าง 1 เมตร ร่องน้ำลึก 80-100 เซนติเมตร ยกสันร่องเป็นหลังเต่าเพื่อ
ไม่ให้น้ำทว่ มขงั (เปรม, 2558 )

25

ภาพท่ี3.5 การปลูกมะพรา้ วในบรเิ วณที่ลุม่ และพ้ืนท่รี าบ (ดลมนัส กาเจ, 2562 : ออนไลน์)
4.2.2 ระยะการปลกู

รูปแบบการปลูกมะพร้าวน้ำหอมในพื้นที่ราบสามารถปลูกได้ 2 แบบ คือ ปลูกแบบ
สี่เหลี่ยม จตุรัสและปลูกแบบสามเหลี่ยมด้านเท่า โดยการปลูกแบบสามเหลี่ยมด้านเท่าได้จำนวนต้น
มากกวา่ การปลูกแบบสีเ่ หลย่ี มจตั รุ สั ประมาณ15% รูปแบบการปลูกมะพรา้ วน้ำหอมในพ้นื ทลี่ ุ่ม ปลกู
แบบสี่เหล่ียมจตุรัสระยะปลูก ระหวา่ งตน้ 6.50 เมตร ระหว่างเเถว 6.50 เมตร ปลกู ได้ 37 ต้น/ไร่

ภาพที่3.6 การปลกู สีเ่ หลยี่ มจัตรุ ัสและปลูกสามเหลี่ยม (กรมวิชาการเกษตร, 2560 : ออนไลน)์
4.2.3 การเตรียมการปลกู
บริเวณพื้นที่ราบ ประกอบกับลักษณะดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ เช่น ดินทรายหรือ
ดินลกู รัง ขนาดหลมุ ควรขุดให้มีขนาดกวา้ ง 1 เมตร ยาว 1 เมตร ลึก 1 เมตร
บริเวณพ้นื ท่ลี ุ่ม ประกอบกบั ลักษณะดินที่มีความอดุ มสมบูรณ์ โดยเฉพาะแถบภาคกลาง
มีน้ำทะเลหนุนเข้ามาผสมกับน้ำจืด หรือมีระบบชลประทานส่วนใหญ่ปลูกมะพร้าวน้ำหอม
แบบยกร่องส่วน ขนาดของหลมุ ขดุ ใหม้ ขี นาดกวา้ ง 0.5 เมตร ยาว 0.5 เมตร ลกึ 0.5 เมตร
การเตรยี มวสั ดุรองก้นหลุม ใหข้ ดุ เอาดนิ ชนั้ บนไว้ด้านหน่งึ และเอาดินช้ันล่างไว้อีกด้าน
หนึ่งและควรขุดในฤดูแล้งหลังจากขุดหลมุ แล้วให้ตากดนิ ประมาณ 7 วัน หากสามารถนำไม้

26

เผาในกน้ หลุมจะ สามารถ ป้องกันปลวกได้ควรรองกน้ หลุมด้วยกาบมะพร้าวและสลับไปเป็น
ชั้นๆโดยนำดินชั้นบนลงไปในก้นหลุม แล้วผสมดินกับปุ๋ยคอกและกาบมะพร้าว โดยรองกน้
หลมุ ด้วยปุ๋ยคอก ใส่ดนิ และปุ๋ยท่ผี สมกันแล้วจนเตม็ หลุมและทิ้งไว้จนถึงฤดูปลูก
4.2.4 วธิ กี ารปลกู

เริ่มปลูกในฤดูฝนหลังจากที่ฝนตกในปริมาณมากถึง 2 ครั้ง ควรปลูกต่ำกว่าปากหลุม
ประมาณสิบห้าเซนตเิ มตร แตห่ ากปลกู ในพื้นท่ีทม่ี ีระดับนำ้ ใต้ดินสงู ควรปลูกให้เสมอกับปาก
หลุมหรือสูงกว่าปากหลุมเล็กนอ้ ย เมื่อนำต้นมะพร้าวมาวางลงในหลุมให้กลบดินและอัดดิน
รอบบริเวณต้นกล้าใหแ้ น่น ข้อควรระมดั ระวงั อยา่ กลบดินบรเิ วณคอต้นกล้าแน่นเกนิ ไปเพราะ
อาจทำใหบ้ ริเวณคอของมะพรา้ ว น้ำหอมเน่าและเจริญเติบโตช้า หลังจากปลูกเสร็จเกลี่ย
ดินบริเวณปากหลุมใหเ้ รียบร้อยและเอาไม้หลัก ปักและผูกติดกับต้นกล้าเพื่อป้องกันลมแรง
ซ่งึ อาจจะทำให้กระทบกระเทอื นตอ่ ระบบรากของมะพร้าว
4.3 การดูแล
การดูแลรักษาการใส่ปุ๋ย การใส่ปุ๋ยเพื่อเพิ่มคุณภาพการผลิตมะพร้าวน้ำหอมเป็นพืชที่มีอายุ
ยาว บรเิ วณทห่ี าอาหารอยูบ่ รเิ วณจำกัด ถา้ หาอาหารในดนิ จะน้อย ไม่เพียงพอในการออกผลออกดอก
จำเปน็ ต้องใส่ปุย๋ เพิม่ ซง่ึ การใส่ปุย๋ จะทำใหผ้ ลผลิตของมะพรา้ วน้ำหอมเพม่ิ ข้นึ ควรใส่ในฤดูท่ีเหมาะสม
คือฤดูฝนที่ต้นฝนและปลายฝน จากการทดลองพบวา่ การใสป่ ุ๋ยให้กับมะพร้าวน้ำหอมบนพื้นฐานของ
ปริมาณธาตุอาหารและผลผลิตจากการวิเคราะห์ใบมะพร้าวพบว่าขาดธาตุโพเทสเซียม และแม็กนี
เซียม โดยธาตโุ พเทสเซียมมีอิทธพิ ลอยา่ งมากตอ่ การติดผลของมะพรา้ วน้ำหอมและจำนวนช่อดอกต่อ
ต้นจำนวนดอกตัวเมียในช่อดอกและการเพิ่มขนาดความสูงเส้นรอบวงของตนและเพิ่มจำนวนทางใบ
ถ้าได้รับธาตุโพเทสเซียมดี คุณภาพของผลมะพร้าวน้ำหอมจะหวานขึน้ เหนือหนา้ และกะลาแข็งแรง
นอกจากปุ๋ยเคมีแล้วยังมีปุ๋ยอินทรีย์อีกด้วยเพื่อเพิ่มการติดผลและคุณภาพของมะพร้าวน้ำหอม และ
ปรับโครงสรา้ งของดินใหร้ ว่ นซุยบริเวณพน้ื ท่ีราบให้หว่านปยุ๋ และพรวนดนิ กลบ
4.4 การประเมนิ ความตอ้ งการปุย๋
การประเมนิ ความตอ้ งการป๋ยุ จะทำให้เราทราบชนดิ และอัตราของปุ๋ยที่เหมาะสมต่อการใส่ปุ๋ย
เปน็ การลดต้นทุนการผลิตโดยจะประเมินจากผลวิเคราะห์ใบคาใบ และการวเิ คราะห์ดินและลักษณะ
อาการของการขาดธาตอุ าหาร

27

4.4.1 การประเมนิ จากค่าวิเคราะหใ์ บ
เพื่อใช้ในการพจิ ารณาปริมาณธาตุอาหารในใบย่อยของต้นมะพร้าวนำ้ หอมท่ีให้ผลผลิต

แลว้ นำมาเปรียบเทียบกับระดับมาตรฐาน มขี ั้นตอนดังน้ี ให้เกบ็ ตวั อย่างทางใบจากใบแรกท่ี
คลี่เต็มที่แล้วตัดใบย่อยบริเวณตรงกลางทางใบ ของแต่ละด้านของใบย่อยท้ังหมดให้ตัดส่วน
ปลายทัง้ สองข้างออกให้ เหลอื ตรงกลางแลว้ ให้ล้างด้วยนำ้ สะอาดและเชด็ ให้แหง้ เอาก้านใบ
และขอบใบออกจากนั้นจงึ อบที่อณุ หภูมิ 70-75 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 24 ชั่วโมง จึง
นำมาบดให้ละเอียดก่อนนำตัวอยา่ งส่งห้องปฏิบัติการเพื่อวิเคราะหป์ ริมาณธาตอุ าหารต่อไป
ควรเกบ็ ตัวอย่างใบ ปีละ 1 ครง้ั ควรหลกี เลี่ยงช่วงฝนตกหนกั หรอื แล้งจัดและการเกบ็ ตัวอย่าง
ใบควรทิ้งระยะห่างจากการใส่ปุ๋ยครั้งสุดท้ายอย่างน้อย 3 เดือน ถ้าวิเคราะห์ใบแล้วมีค่า
วิเคราะหใ์ บที่มธี าตุไนโตรเจนและฟอสฟอรัสอยู่ในช่วงเบี่ยงเบนรอ้ ยละ5 จากค่าวิกฤต และ
โพเทสเซียมในช่วงเบ่ียงเบนรอ้ ยละ10 ให้ใส่ปุย๋ อัตราเดิมตามปกติในปีถัดไป แต่ถ้าระดับธาตุ
อาหารในการวเิ คราะหใ์ บน้อยกว่าค่าต่ำสดุ ของค่าเบีย่ งเบน ควรเพมิ่ ปุ๋ยให้ธาตอุ าหารชนิดน้ัน
ในปีตอ่ ไปถา้ ค่าวิเคราะห์ใบสูงกวา่ คา่ เบี่ยงเบนใหล้ ดการใสป่ ๋ยุ ลงในปตี ่อไป
4.4.2 การประเมินจากค่าวิเคราะห์ดนิ และปริมาณความต้องการธาตุอาหารของพืช

การวิเคราะห์ดินมีความสำคัญต่อการใส่ปุ๋ยเพือ่ เพิ่มผลผลิตของมะพร้าวน้ำหอมค่า
วิเคราะห์ดินบอกให้ทราบว่าดินมีปริมาณธาตุอาหารพืชอยู่ในรูปที่มีประโยชน์เพียงพอต่อ
ความต้องการมากน้อยเพยี งใด จึงเป็นเครอ่ื งมอื ของการใช้ปุ๋ยยงั มปี ระสทิ ธิภาพการใส่ปุ๋ยตาม
คำแนะนำเป็นสูตรตายตัวอาจจะทำเป็นประโยชน์ของธาตุทั้งสองลดลง ใส่ปุ๋ยเคมีเป็นการ
สง่ เสริมและเร่งการเจริญเตบิ โตของพืชเนอื่ งจากปยุ๋ เคมีมีปรมิ าณธาตุอาหารสูง ทพ่ี ชื สามารถ
นำไปใช้ประโยชน์ได้โดยตรงเมอ่ื ใส่ลงไปในดนิ ที่มีความช้ืนท่ีเหมาะสมปุ๋ยเคมีจะละลายให้พืช
ดดู ธาตอุ าหารได้รวดเรว็ อยา่ งไรก็ตามการใชป้ ยุ๋ เคมีตดิ ตอ่ กันเปน็ ระยะเวลานานโดยขาดการ
ปรับปรุงบำรุงดนิ อาจเป็นสาเหตทุ ำใหด้ ินเสอื่ มคณุ ภาพดนิ อาจลดลงจากการใส่ปุ๋ยเคมี
บางชนดิ เป็นปุ๋ยก่อกรดและดนิ อาจมีความเขม้ เพม่ิ ขึน้ เพือ่ ลด ข้อจำกัด ดังกล่าว จึงควรใส่ปุ๋ย
อนิ ทรีย์เพ่อื ปรบั ปรุงคณุ สมบตั ิทางกายภาพของดนิ ใหโ้ ปร่งรว่ นซุยดินอ้มุ น้ำดีขึ้นเพิ่มความจุ
ในการแลกเปลี่ยนแคทไอออนของดิน และยงั เพม่ิ ถาดอาหารใหก้ ับดนิ แต่ป๋ยุ อินทรีย์มีปริมาณ
การขาดธาตุอาหารพืชนอ้ ยมากเม่ือเปรียบเทียบกับปุ๋ยเคมี และธาตุอาหารส่วนใหญ่อยู่ในรูป
ของสารประกอบอินทรยี ์จะปลดปล่อยธาตอุ าหารรากพืชจึงไมส่ ามารถนำไปใชไ้ ด้ อัตราการ

28

ย่อยสลายดังกล่าวจะช้ามาก ปุ๋ยอินทรีย์จึงปลด ปล่อยธาตุอาหารของพชื ออกมาในปแี รกได้
เพียงร้อยละ 10-70 ของน้ำหนกั ธาตอุ าหารพชื ท้ังหมดซงึ่ ขึ้นอย่กู บั ชนิดของปยุ๋ อินทรีย์ และ
สภาพดินดังนั้นการใช้ปุ๋ยเคมีร่วมกับปุ๋ยอินทรีย์และปุ๋ยชีวภาพจึงเป็นวิธีการใช้ปุ๋ยที่มี
ประสทิ ธิภาพสูงสดุ ทำให้ตน้ ทุนการผลิตลดลง การประมาณค่าวเิ คราะห์ดนิ ตอ้ งเกบ็ ตัวอย่าง
ดินเพื่อวเิ คราะห์การเก็บตัวอย่างดินมีวัตถุประสงค์เพ่ือประเมินปริมาณธาตอุ าหารของพืชที่
สำคัญเพื่อใช้เป็นคำแนะนำในการใส่ปุ๋ยให้ถูกต้อง วิธีการเก็บและการเตรียมตัวอย่างดิน
สำหรบั เวลาท่ีเหมาะสมท่ีสดุ ในการเก็บตัวอยา่ งดินคอื หลังจากการเก็บเกีย่ วผลผลติ หรือระยะ
ของต้นฤดกู าลของการผลิต ระยะเริ่มตน้ ของฤดูฝนซงึ่ เป็นชว่ งที่ดิน มีความชื้นเหมาะสมเก็บ
ตัวอย่างดินไม่ควรเก็บดินสภาพเปียกแฉะหรือแห้งเกินไปเพื่อทำให้สะดวกในการใช้
เครื่องมือและการคลุกเคล้าให้เข้ากันพื้นที่ในการเก็บควรมีพื้นที่สม่ำเสมอดินมีลักษณะ
เหมือนกนั จะต้องแบง่ พ้นื ทเี่ ปน็ แปลงย่อยและแยกเก็บตัวอย่างดิน อปุ กรณ์ท่ีเก็บต้องสะอาด
ไม่ปนเป้อื นปุ๋ยยาฆ่าแมลงยาปราบศัตรูพืชหรือสารเคมีอน่ื ๆ เมื่อเกบ็ ตัวอยา่ งดินได้แล้วให้น้ำ
ดนิ ที่เก็บมาคลกุ เคล้ากัน ถา้ ดนิ มีความชื้นใหน้ ำ้ ตากไว้ในที่รม่ หา้ มตากแดดจากน้นั ส่งตัวอย่าง
ดินเพ่อื วเิ คราะห์คุณสมบตั ิทางเคมแี ละฟิสิกสบ์ างประการของดนิ ตอ่ ไป
4.5 ธาตุอาหารพชื
ธาตอุ าหารพชื หมายถึงสารประกอบทางเคมีที่จำเปน็ สำหรับพืชเพื่อใชใ้ นการเจริญเติบโตและ
สรา้ งผลผลติ ทำให้ดนิ มคี วามอุดมสมบรู ณส์ ามารถใช้ธาตุอาหารแก่พืชในปรมิ าณและสัดส่วนตามท่ีพืช
ตอ้ งการเพอื่ ใหพ้ ืชนัน้ มกี ารเติบโตมากทีส่ ุด
4.5.1 ธาตไุ นโตรเจน

เป็นท่าที่มีความสำคัญต่อพชื มากมีหน้าท่ีสง่ เสริมการสร้างคลอโรฟลิ ล์และส่งเสริมการ
เจริญเติบโตแหลง่ ทีม่ าของธาตุไนโตรเจนคอื ปยุ๋ เคมีและปุ๋ยอินทรยี จ์ ากน้ำฝนและการตรึงโดย
จุลินทรียก์ ารสูญเสียไนโตรเจนเกดิ ไดห้ ลายสาเหตุ อาจเกิดจากการเก็บเก่ียวพชื การกรอ่ นการ
ชะละลายการเปลี่ยนเป็นแกส๊

อาการขาดธาตไุ นโตรเจนจะเกิดที่ใบแก่ใบมีสเี หลืองปนสม้ เร่มิ จากคาดโคฟิลด์ หาก
ขาดมากไปจะมีสีน้ำตาลโดยเริ่มแสดงอาการที่ปลายใบจนกระทั่งมีสีเหลืองทั้งทางใบ หาก
เกิดอาการ คาดคณะ ที่ต้นมะพร้าวยังเล็กจะทำให้ต้นชะงักการเจริญเติบโตสำหรับต้น
มะพร้าวเล็กอาจแกไ้ ขได้โดยการพน่ ปุ๋ยไนโตรเจนทางใบสำหรับต้นมะพร้าวใหญ่แก้ไขโดยใส่

29

ปุ๋ยยูเรีย ซึ่งธาตุไนโตรเจนมีบทบาทสำคัญต่อกระบวนการสังเคราะห์แสงของพืชทำให้
มะพร้าวน้ำหอม ออกดอกตัวเมีย และพัฒนาผลได้มีน้ำหนักเพิ่มขึ้นหากขาดธาตุไนโตรเจน
มะพร้าวนำ้ หอม จะมผี ลผลิตลดลง
4.5.2 ธาตุฟอสฟอรัส

ธาตุฟอสฟอรัสมีหน้าที่เป็นองค์ประกอบของสารที่เป็นแหล่งพลังงานของมะพร้าว
น้ำหอม เกี่ยวข้องกับการหายใจของพืชเป็นองค์ประกอบของสารพันธุกรรมช่วยปรับปรุง
คุณภาพของผลผลิตส่งเสริมการเจริญเติบโตของราก โดยเฉพาะระยะแรกของการ
เจริญเติบโต และช่วยในการ ออกดอกการติดผลการสร้างเมล็ด ธาตุฟอสฟอรัสเป็นธาตุท่ี
เคล่ือนท่ชี า้ ในดินเน่อื งจากมักถูกตรึงไว้ดว้ ยอนภุ าคของดนิ แลว้ เปล่ียนโครงสรา้ งเคมีดินไปอยู่
ในรูปละลายน้ำยากแต่เมื่อเข้าสู่ต้นพืชแล้วสามารถเคลื่อนที่ได้อย่างดีในพืชปัจจุบัน ความ
เป็นประโยชน์ของฟอสฟอรัสในดินคือ ความเป็นกดดันของดินสำหรับฟอสฟอรัสเป็นธาตุ
อาหารหลกั ที่มะพร้าวน้ำหอมต้องการในปริมาณค่อนข้างน้อยแต่มีบทบาทสำคัญในการช่วย
สง่ เสรมิ การพฒั นาดอกตัวเมยี และผล

อาการขาธาตฟุ อสฟอรัสในมะพร้าวน้ำหอมแตกตา่ งจากการขาดธาตุอาหารอ่ืนๆในใบ
มะพรา้ วมักจะไม่แสดงอาการอย่างชัดเจนแต่สังเกตได้จากใบที่สั้นลงไปย่อยมีขนาดเล็กลง
หรอื สงั เกตได้จากวัชพชื บรเิ วณใกลเ้ คียงที่มีใบผิดปกติและใบล่างมีสีมว่ ง การขาดธาตุอาหาร
ฟอสฟอรัสทำให้การออกดอกช้าจำนวนดอกและเมล็ดลดน้อยลงผลผลิตมะพร้าวน้ำหอม
ต่ำลง
4.5.3 ธาตโุ พเทสเซยี ม

เปน็ ทานอาหารที่ช่วยทำให้มะพร้าวน้ำหอมมกี ารพัฒนาสร้างน้ำและเน้ือภายในผลผล
ขนาดขยายได้ไวและช่วยสร้างความแข็งแรงของเปลือกและเส้นใยมะพรา้ วนอกจากนี้โพเท
สเซียมยังมผี ลตอ่ ความหวานของนำ้ มะพรา้ วซึ่งโพเทสเซยี มเป็นธาตทุ ่ีมะพร้าวน้ำหอมมีความ
ต้องการมากทส่ี ุด มะพรา้ วนำ้ หอมทขี่ าดธาตุโพเทสเซียมใบจะเหลืองเปน็ แนวซง่ึ มักเกิดข้ึนใน
ใบแก่กอ่ นและใบแห้งตายgปน็ จุดๆโดยเฉพาะบรเิ วณ-อยของใบแกไ้ ขโดยใส่โพเทสเซียมคอล
ไรด์

30

4.5.4 ธาตแุ คลเซียม
เป็นท่าที่มีความจำเป็นและช่วยในกระบวนการสังเคราะห์แสงช่วยในการแบ่งเซลล์

เสริมสร้างความแข็งแรงของเปลอื กและเสน้ ใยมะพรา้ วน้ำหอมช่วยลดการรว่ งของผลมะพร้าว
ก่อนระยะเก็บเกี่ยวอาการของมะพร้าวน้ำหอมที่ขาดธาตุแคลเซียมจะมีการเจริญเติบโตที่
ผิดปกตขิ องใบอ่อนคลา้ ยการขาดโบรอนใบออ่ นมีแถบสีขาวแคบๆทีข่ อบใบหยักเปน็ คล่ืน
อาจจะพบการตายยอดหากขาดรุนแรงสว่ นมากพบในดนิ ที่มปี ฏิกิรยิ าเปน็ กรดแก้ไขโดย การ
ปรับปรงุ ดนิ ใสป่ ูนขาวเพือ่ ปรับคา่ ความเป็นกรดด่างของดินหรือใส่ปุ๋ยแคลเซียมไนเตรทท่ีพืช
นำไปใชไ้ ด้ดี
4.5.5 ธาตุแมกนีเซยี ม

เป็นธาตุอาหารรองที่มีความสำคัญต่อมะพร้าวน้ำหอม เนื่องจากช่วยในกระบวนการ
สังเคราะห์แสงทำให้มะพร้าวน้ำหอมมีการเจริญเติบโตดีสร้างผลผลิตที่มีคุณภาพ ธาตุ
แมกนีเซียม มีการชะล้างจากดินไดง้ ่ายโดยเฉพาะในดินทรายท้ังนีป้ รมิ าณธาตไุ นโตรเจน โพ
เทสเซียมหรือแคลเซยี มทม่ี อี ยู่ในดนิ มากเกนิ ไปจะชกั นำการขาดแมกนเี ซียมดว้ ยแก้ไขโดยการ
ใส่ปุ๋ยแมกนีเซียมเพิม่ ข้นึ
4.5.6 ธาตุกำมะถนั

เป็นธาตุที่ส่งเสริม ให้พล ของมะพร้าวน้ำหอมมีการงอกอุดมสมบูรณ์ลดการผิดปกติ
ของตนจากการงอกและส่งเสริมการงอกของละอองเกสรนอกจากนีย้ ังทำให้น้ำและเนื้อของ
มะพรา้ วน้ำหอมมีความหอมหวาน หากหากธาตุกำมะถนั ให้แก้ไขโดยใสย่ ปิ ซมั
4.6 การใหน้ ้ำ
การปลูกมะพร้าวน้ำหอมส่วนใหญ่อยู่ในเขตภาคกลางซึ่งอยู่ในเขตน้ำกร่อยท่ีมีความเหมาะสม
ต่อการปลกู มะพรา้ วนำ้ หอมมีการยกรอ่ งปลกู เพอื่ สำหรับพ้นื ทีล่ ุ่ม ปลกู โดยอาศยั นำ้ ฝนเป็นหลักในช่วง
ฤดูแล้งฝนทงิ้ ช่วงไม่มกี ารใหน้ ำ้ ในสวนมะพร้าวน้ำหอม ทีป่ ลกู ในพน้ื ที่จะแสดงอาการขาดน้ำทางใบหัก
พับลงตาดอกที่แตกออกมาใหม่จะหยุดชะงักการเจริญผลรว่ งก่อนถงึ ระยะเก็บเกีย่ วมะพร้าวมีผลผลิต
ลดลงทำให้ไดร้ ับความเสียหายอย่างมากดังนั้นควรมกี ารให้น้ำมะพร้าวอย่างสม่ำเสมอเพือ่ ใหเ้ กิดการ
พัฒนาของตายอดอย่างต่อเนื่องและมะพร้าวน้ำหอม มีผลผลิตไม่ขาด ปัจจุบันมีการทำระบบน้ำใน
แปลงปลูกเนือ่ งจากสภาพแวดล้อมมคี วามแปรปรวนสูงส่งผลกระทบต่อมะพร้าวน้ำหอมในการให้ผล
ผลิต

31

4.6.1 รปู แบบการให้น้ำ
ปัจจุบันเกษตรกรผู้ปลูกไม้ผลส่วนใหญ่เริ่มตดิ ตั้งระบบการให้น้ำแบบเตม็ พืน้ ทีก่ นั มาก

ขึ้นเนือ่ งจากการใช้แรงงานในการใหน้ ้ำน้อยลง ได้เพิ่มความสะดวกในการใชง้ านโดยมีระบบ
ให้น้ำรูปแบบให้เลือกใช้คือ การให้ด้วยสปริงเกอร์และการให้น้ำแบบหยดที่จะทำงาน
เฉพาะบริเวณ รดน้ำเฉพาะบริเวณรากหรือบริเวณรอบทรงพุ่มรูปแบบการให้น้ำทั้ง 2 วิธีมี
ขอ้ ดีข้อด้อยแตกต่างกนั ไป การนำไปใชง้ านจงึ ต้องเลือกให้เหมาะสมในการติดต้ังระบบให้น้ำ
โดยส่วนใหญ่เกษตรกรจะสอบถามจากร้านขายวัสดุระบบน้ำหรือเพื่อนเกษตรกรที่ติดตั้ง
ระบบมากอ่ นซงึ่ บางครง้ั อาจได้รบั ขอ้ มลู การตดิ ตงั้ ระบบนำ้ ที่ ไมถ่ ูกตอ้ งเนื่องจากผู้ให้ข้อมูลก็
อาจไม่มีความรู้ด้านการออกแบบระบบนำ้ ในพื้นทีไ่ ม่ดพี อจึงทำให้ระบบนำ้ ไม่สม่ำเสมอและ
ทำใหอ้ ุปกรณ์ใหญเ่ กนิ ความจำเป็นทำใหม้ คี ่าติดตัง้ สงู หากมีการออกแบบการติดตัง้ การใช้งาน
และบำรุงรักษาที่เหมาะสมจะช่วยให้การใช้งานระบบน้ำให้มีประสิทธิภาพคุ้มกั บค่าใช้จ่าย
รูปแบบการให้น้ำในสวนมะพร้าวน้ำหอมที่เหมาะสมจะเป็นการให้น้ำแบบสปริงเกอร์
เน่ืองจากรศั มีในการใหน้ ำ้ ควบคมุ ทรงพมุ่ ของมะพร้าวน้ำหอมและจะลดการทว่ มขังหรือความ
สญู เสยี น้ำทจ่ี ะเกิดจากการไหลออกนอกเขตรากเนอ่ื งจากนำ้ ซึมลงดนิ ไม่ทันหรือในกรณีท่ีดิน
มีอตั ราการซมึ น้ำช้า
4.6.2 องค์ประกอบของระบบให้น้ำเครือ่ งสบู น้ำ

ในการเลือกใช้เคร่ืองสูบน้ำ จะตอ้ งเลอื กใช้ให้เหมาะสมกับระบบใหน้ ำ้ ท่จี ะใช้และแหล่ง
น้ำที่มีกรณีเป็นน้ำบาดาลหากระดับผิวน้ำไม่ลึกมากสามารถเลือกใช้ปั๊มเจ็ทได้ ข้อดีคือ
สามารถตดิ ตัง้ บำรุงรักษาและซอ่ มแซมไดง้ ่ายแต่หากเป็นบ่อบาดาลท่ีมรี ะดบั ผิวน้ำลึกแต่ต้อง
ใช้ปมั๊ นำ้ บาดาลขอ้ ดีของปั๊มท้ังสองชนิดคือสามารถดูดน้ำได้ลึกแตร่ าคาป๊ัมน้ำบาดาลจะแพง
กว่าปั๊มเจ็ท หากแต่แรงนำ ที่มีเป็นน้ำผิวดินจะนิยมใช้เครื่องสูบน้ำแบบหอยโข่ง ที่เป็น
เครอื่ งยนต์หรอื เครื่องมอเตอร์ไฟฟา้
4.6.3 เครอ่ื งกรองน้ำ

เคร่ืองกรองนำ้ ที่ได้รับความนยิ มและใชง้ านทว่ั ไปจะมไี สก้ รอง 2 แบบคอื ไสก้ รองแบบ
แผ่นดิสก์และไส้กรองแบบตะแกรง ไส้กรองแบบแผ่นดิสก์จะกรองได้ดีและทนทานกว่าการ
กรองแบบตะแกรงแต่จะมีราคาแพงกว่าเล็กน้อยสำหรับระดับความละเอียดของการรอง
สำหรับระบบการให้น้ำแบบหัวพ่นฝอยหรือสปริงเกอร์ใช้ไส้กรองความละเอียด 80 เมชก็

32

เพียงพอโดยสามารถเลือกใช้ได้ทั้งแบบแผ่นดสิ ก์และแบบตะแกรงขนาดเครื่องกรองนำ้ ที่ใช้
อย่างนอ้ ยตอ้ งมีขนาดขอ้ ต่อเทา่ กับขนาดของทอ่ เมน หากทอ่ เมนมขี นาด 2 นวิ้ ก็ต้องเลือกใช้เครื่อง
กรองน้ำขนาดข้อตอ่ 2 นิ้วเป็นอย่างน้อยหากจะใช้เครือ่ งกรองขนาดเล็กกวา่ ท่อเมนจะต้องต่อเครือ่ ง
กองขนานกนั หลายๆตัวให้เหมาะสมกับอัตราการใช้ของทอ่ ในการใช้งานเครื่องกรองน้ำจะต้องมีการ
ถอดลา้ งอยา่ งสมำ่ เสมอขึน้ อยูก่ บั คุณภาพน้ำและจำนวนเคร่อื งกองทใี่ ช้

4.6.4 ระบบท่อนำ้
ท่อประธานหรือท่อเมนเป็นท่อที่ต่อจะเครื่องสูบน้ำไปยังแปลงให้น้ำท่อรองประธาน

หรือท่อเมนย่อยเปน็ ทอ่ ทตี่ ่อแยกจากท่อเมนจ่ายน้ำเฉพาะพืน้ ทแ่ี ละทอ่ แขนงเปน็ ท่อที่ต่อจาก
ท่อเมนยอ่ ยสทวนำ้ เฉพาะต้นเฉพาะแถวของตน้ มะพร้าวน้ำหอม
4.6.5 หัวจา่ ยนำ้

หัวมินิสปริงเกอร์มีอัตราการจ่ายน้ำ 35-300 ลิตร/ชั่วโมง ความดันใช้งานอยู่ระหว่าง
10-30 เมตร หัวสปริงเกอร์ขนาดกลาง อัตราการจ่ายน้ำ 300-500 ลิตร/ชั่วโมง และหัว
ขนาดใหญ่ 600-700 ลติ ร/ช่ัวโมง ความดนั ใชง้ านอยู่ระหว่าง 10-30 เมตร
4.7 การจดั การสวน
การจัดการส่วนเป็นการทำความสะอาดจัดระเบียบให้แก่ส่วนเพื่อไม่ให้เกิดแรงสะสมเชื้อที่
ก่อให้เกิดโรคต้อมะพร้าวน้ำหอมทำให้สวนดูสะอาดร่วมรื่นและง่ายต่อการดูแลรักษาต้นมะพร้าว
นำ้ หอม
4.7.1 การตัดทางใบ

การตัดทางใบทำเพื่อช่วยลดการขายน้ำและสงวนถาดอาหารในช่วงหน้าแล้งควรตัด
ทางใบที่แกท่ ่ไี ม่ลองรับทะลายของมะพร้าวทางใบที่แหง้ เปน็ สีน้ำตาลใบกางออกและทางใบลู่
ลงหอ้ ยลงขนานกับลำตน้ เนือ่ งจากทางใบเหล่าน้ีไมม่ ีประสิทธภิ าพต่อการสงั เคราะห์แสงแต่มี
อัตราการคายนำอย่างรวดเร็ว และแย่งถาดอาหารต่างๆ เพราะฉะนั้นควรตัดทางใบที่แห้ง
และที่ไมร่ องทะลายออกบา้ งและทำให้น้ำท่ีขึน้ อยา่ งตอ่ เนื่องโดยการใส่ป๋ยุ เคมีและปุ๋ยอินทรีย์
อย่างสม่ำเสมอเพื่อบำรุงรักษาต้นมะพร้าวโดยเฉพาะในช่วงฤดูแล้งทางใบที่แก่แต่รองรับ
ทะลาย ควรตดั ทางใบออกครงึ่ หน่งึ เพอ่ื ให้แสงส่องผ่านและควบคุมการเกิดโรค จากแมลง

33

4.7.2 การควบคุมวชั พืช
ช่วงฤดูแล้งไม่ควรกำจัดวัชพืชหรือควรปลูกพชื คลุมไว้ เพื่อช่วยรักษาความชื้นภายใน

แปลงมะพร้าวแต่ไมค่ วรทำให้รกมากอาจจะเปน็ ท่ีอย่อู าศยั ของสัตว์ฟันแทะศตั รมู ะพร้าวท่ีทำ
ความเสียหายต่อผลผลิตควรมีการตัดหญ้าหรือใช้จานพรวนลากแต่ไม่ลึกลงในดินมากเพื่อ
ทำใหพ้ ืชคลุมดนิ วชั พืชลาบขนานไปกบั ผนื ดินชว่ งฤดูฝนควรถางหญ้าให้เตยี นหรือใช้จอบหมุน
ตีดินบนหน้าดินลึกไม่เกิน 10 เซ็นต์ติเมตรหรือใช้จานพวนระหว่างแถวมะพร้าวการใช้
สารเคมี กรณีมีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วและหนาแน่นของวัชพืชที่ยากต่อการกำจัดด้วย
วิธีกลควรฉีดพ่นดว้ ยสารเคมีบ้างในระยะก่อนให้ผลผลิตแต่ในระยะพี่กำลังใหผ้ ลผลิตควรงด
การใชส้ ารเคมเี พ่ือความปลอดภยั ของผู้บรโิ ภค
4.7.3 พืชคลมุ ดิน

การปลูกพชื คลุมดินในสวนมะพรา้ วเพือ่ ช่วยควบคมุ วชั พืชและชว่ ยรกั ษาความชื้นในดิน
พชื คลมุ ดินยังช่วยปรับปรุงถาดอาหารและเพิ่มธาตุอาหารโดยเฉพาะพืชคลุมดินที่เป็นพืช
ตระกูลถั่วช่วยเพิ่มธาตุไนโตรเจนและทนแล้งได้ดีไม่ควรให้รกมากจนเป็นแหล่งที่อยู่
อาศัยของสัตว์ฟันแทะ
4.7.4 กาวคลมุ โคลน

ในการคลุมโคลนมักใช้วัสดุทีห่ าได้ง่ายในท้องถิ่น เช่น ทางมะพร้าวแห้ง ฟางแห้งหรอื
ใบไมแ้ ห้งคลุมโคลนเพ่อื รักษาความชน้ื ให้กบั ตน้ มะพร้าวเมอื่ เข้าสู่ฤดูฝนหากวัสดุคลมุ โคลนยัง
ไม่ยอ่ ยสลายให้เกลี่ยออกหา่ งจากโคนมะพรา้ วเลก็ น้อยเพ่อื ปอ้ งกันการเกดิ โรค
4.8 เทคนคิ การเพม่ิ คุณภาพและปรมิ าณผลผลติ
เป็นการเพิ่มผลผลิตให้กับเกษตรกรทำให้มีรายได้เพิ่มมากขึ้นโดยผ่านการทดลองและได้รับ
คำแนะนำจากเกษตรกรท่ีได้ทดลองใช้มาแล้วว่าสามารถเพิ่มปริมาณผลผลิตได้จริง เช่น การเลี้ยงผ้ึง
เพื่อช่วยใหผ้ ง้ึ ไปผสมเกสรเพอ่ื เพมิ่ ผลผลิตและการออกดอกตัวเมีย
4.8.1 การเล้ยี งผึ้ง

การเลี้ยงผึ้งในแปลงมะพร้าวน้ำหอมนอกจากจะเป็นการเพิ่มผลผลิตของมะพร้าว
น้ำหอม การเล้ียงผง้ึ ยังชว่ ยเพ่ิมรายได้ให้แก่เกษตรกรชาวสวนมะพร้าวอีกด้วยโดยผ้ึงจะออก
หานำ้ หวานจากดอกมะพรา้ วและเอาละอองเกสรตัวผไู้ ปผสมพันธ์ุกบั ละอองเกสรตัวเมียทำให้
ผลผลติ มะพร้าวน้ำหอมเพมิ่ มากขึ้นทง้ั นห้ี ากสภาพแวดลอ้ มไมเ่ หมาะสมเน่อื งจากฝนตกหนัก

34

เป็นระยะเวลานานความชื้นสัมพทั ธ์สูงทำให้ผึ้งเกบ็ ตัวอยู่ในรังใหม่ย่อมบินออกหาน้ำหวาน
ส่งผลให้ดอกตัวผู้และดอกตัวเมียไม่สามารถเกิดการผสมพันธุ์ได้หรือผสมพันธุ์ได้น้อยมาก
ประกอบกับละอองเกสรตัวผู้โดนชะล้างไปส่วนหนึง่ ทำให้มะพร้าวน้ำหอมไม่ค่อยติดผลและ
สภาพแวดล้อมที่มีลมแรงหรือฝนตกในช่วงอากาศร้อนก็จะเป็นสาเหตุทำให้ผลผลิตลดลง
เนื่องจากผลรว่ งก่อนกำหนด

ภาพท่ี3.7 ผ้ึงช่วยผสมเกสร (อานนท์ ลายเมืองงาม, 2564 : ออนไลน)์
4.8.2 การให้นำ้ เพื่อช่วยพฒั นาตาดอก

การให้นำ้ เพ่ือชว่ ยพัฒนาตาดอกของมะพร้าวนำ้ หอมทจ่ี ะแทงออกมาใหเ้ ห็นตรงซอก
ทางใบลกั ษณะคล้ายดาบที่ประกอบไปดว้ ยดอกตวั ผู้และดอกตัวเมยี หรือที่เรียกกันว่า “จั่น”
ใช้ระยะเวลาประมาณ 6 เดือน ในการพฒั นาเพราะฉะนั้นหากต้องการให้จ่ันมีความสมบูรณ์
และตดิ ผลในปรมิ าณมากควรให้น้ำและใส่ปุ๋ยอย่างสม่ำเสมอและต่อเนอื่ งในฤดแู ลง้

ภาพท่ี3.8 ตาดอกมะพรา้ วทีแ่ ทงออกมาบรเิ วณทางใบ (อานนท์ ลายเมอื งงาม, 2564 : ออนไลน์)

35

4.8.3 การลอกเลน
การลอกเลนเปน็ การเอาดนิ ตะกอนท่ีมีลักษณะเปน็ ดนิ เหนียวสีเทาดำกับน้ำที่มีปริมาณ

การสะสมของธาตุอาหารค่อนข้างดีต่อมะพร้าวน้ำหอมเป็นจำนวนมากเกษตรกรผู้ปลูก
มะพร้าวน้ำหอมจึงนิยมลอกเลนในช่วงฤดูแล้งปีละ 1 ครั้งโดยนำดินในท้องร้องขึ้นมาใส่ บน
คันดิน และบรเิ วณโคกมะพร้าวหรอื ด้านข้างของคันดนิ ประโยชน์ของการลอกเลนเพ่อื ป้องกัน
ไม่ให้ท้องร้องตื้นสามารถกักเก็บน้ำได้ดีและเพื่อให้มะพร้าวได้รับธาตุอาหารที่มีประโยชน์
สง่ ผลให้การตดิ ผลของมะพร้าวดีขึน้

ภาพที่3.9 การลอกเลน (อานนท์ ลายเมอื งงาม, 2564 : ออนไลน์)
4.8.4 การใสป่ ุย๋ อย่างมปี ระสิทธภิ าพ

การใส่ปุ๋ยที่มีประสิทธิภาพโดยให้ใส่ปุ๋ย 2 ครั้งในช่วงฤดูฝนโดยขุดร่องรอบโคนต้น
ระยะหา่ งจากตน้ ในรัศมี 0.5-2.0 เมตร โรยปุ๋ยในรอ่ งรอบโคนต้นแลว้ พรวนดนิ กลบและรดน้ำ
ตาม
4.8.5 การให้น้ำเพือ่ ปอ้ งกนั ผลลีบ

ปัญหาผลมะพร้าวน้ำหอมลีบเกิดจากการผสมละอองเกสรที่ไม่สมบูรณ์ประกอบกับ
สภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสมส่งผลให้การพัฒนาการสร้างน้ำและเนื้อกะลาของมะพร้าวไม่
สมบูรณ์ จึงทำใหเ้ กิดอาการพ้นรีบ และผดิ ปกติควรมีการให้น้ำอย่างสมำ่ เสมอและใสป่ ุ๋ยบำรุง
ต้นในปริมาณน้อยแต่บ่อยครั้งเพื่อให้มะพร้าวสามารถดูธาตุอาหารได้อย่างมีประสิทธิภาพ
มากขนึ้

36

ภาพที่3.10 มะพร้าวน้ำหอมผลลบี (อานนทล์ ายเมืองงาม, 2564 : ออนไลน)์
4.8.6 การเลอื กพน้ื ทีแ่ ลจัดการระยะปลูกที่เหมาะสม

การเลอื กพ้ืนทแ่ี ละการจัดการระยะปลกู ทำเพือ่ ปอ้ งกันปัญหาการเกิดมะพร้าวน้ำหอม
เนอ้ื อ่อนเกินหรือมีลกั ษณะของผลภายนอกผิดปกติ แต่เนื้อมะพร้าวมลี ักษณะห่ามประมาณ
5เซนตเิ มตร ยบุ งา่ ย เนอ้ื มะพร้าวไม่เทา่ กันบางผลมีเน้ือแต่กะลาและผิวของเน้ือขรุขระซึ่งยัง
ไมท่ ราบสาเหตุท่ีแน่ชดั แต่ สันนิษฐานว่าเกิดจากสภาพแวดล้อมที่มีอากาศถ่ายเทไม่สะดวก
สภาวะอากาศมืดครึ้มแสงแดดน้อยทำให้อัตราการคายน้ำและกระบวนการสังเคราะห์แสง
ลดลงส่งผลให้รากมะพร้าวน้ำหอมไม่สามารถดูดขาดอาหารและน้ำได้ดีพอในระยะเวลาท่ี
มะพร้าวกำลังเริ่มสร้างเนื้อจึงพบลกั ษณะอาการดังกลา่ วเนือ่ งจากยังไม่ทราบสาเหตทุ ่ีแน่ชดั
เบ้ืองตน้ ควรปลูกในพน้ื ท่ๆี เหมาะสม