คู่มือการแต่งเครื่องแบบ

คมู อื การแตงเครื่องแบบ
ขา ราชการตลุ าการและดะโตะยตุ ธิ รรม

สว นประสานราชการและรฐั พิธี
สาํ นักบริหารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ิธรรม

คมู ือการแตงเครอื่ งแบบขาราชการตลุ าการและดะโตะยตุ ิธรรม 2

เรือ่ ง คมู อื การแตงเคร่อื งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะ ยตุ ธิ รรม

จํานวนหนา 62 หนา

จดั ทาํ โดย สวนประสานราชการและรฐั พิธี สํานักบรหิ ารกลาง
สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม
อาคารศาลอาญา ชั้น 12
ถนนรชั ดาภเิ ษก เขตจตุจกั ร กรุงเทพมหานคร 10900
โทร. 0 2541 2263, 0 2512 8055

สวนประสานราชการและรฐั พิธี
สํานกั บริหารกลาง สํานกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู ือการแตง เครอ่ื งแบบขา ราชการตลุ าการและดะโตะยตุ ธิ รรม 3

คาํ นํา

หนังสือ “คูมือการแตงเครื่องแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะยุติธรรม” เลมนี้
สํานักบริหารกลาง สํานักงานศาลยุติธรรมไดดําเนินการจัดทําขึ้นเนื่องจากมีการออกระเบียบคณะ
กรรมการบริหารศาลยุติธรรม วาดวยเคร่ืองแบบของขาราชการตุลาการและดะโตะ ยุตธิ รรม พ.ศ. 2563
และระเบียบคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม วาดวยเข็มวิทยฐานะศาลยุติธรรมและเครื่องหมาย
เชิดชูเกียรติศาลยุติธรรม พ.ศ. 2563 จึงไดจัดทํา “คูมือการแตงเคร่ืองแบบขาราชการตุลาการและ
ดะโตะยตุ ิธรรม” ใหเปนไปตามระเบียบดงั กลาว เพ่ือใหขาราชการตุลาการและดะโตะยุติธรรมไดใชศึกษา
เก่ียวกับการแตงกายประดับเคร่ืองราชอิสริยาภรณในโอกาสตาง ๆ ตามหมายกําหนดการและกําหนดนดั
หมายของทางราชการ รวมถึงเน้ือหาหรือประเด็นเก่ียวกับการแตงเครื่องแบบหรือการแตงกายประดบั
เครื่องราชอิสริยาภรณที่นาสนใจ ท้ังนี้ เพื่อประโยชนแกการปฏิบัติหนาทีข่ องขาราชการตุลาการและ
ดะโตะยุติธรรม ตลอดจนผทู ่สี นใจ

โดยหวังเปนอยางย่ิงวา หนังสือเลมนี้ จะอํานวยประโยชนใหผูไดรับพระราชทาน
เครื่องราชอิสริยาภรณ สามารถใชเปนหนังสือประกอบการแตงกายประดับเคร่ืองราชอิสริยาภรณ
ไดอ ยา งเหมาะสมในโอกาสตอ ไป

สํานกั บรหิ ารกลาง
สํานกั งานศาลยตุ ิธรรม

กุมภาพันธ 2564

สว นประสานราชการและรฐั พิธี
สํานักบริหารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู อื การแตง เครอื่ งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะ ยตุ ิธรรม 4

สารบญั หนา
5
เครอ่ื งแบบปฏิบตั ริ าชการ 7
 การแตง เครอ่ื งแบบปฏบิ ตั ริ าชการสาํ หรบั ขา ราชการตุลาการ ผูผา นการศกึ ษาอบรม
หลกั สตู รผชู ว ยผพู พิ ากษา จนถึงระดับผพู พิ ากษาหัวหนาคณะในศาลชนั้ ตน 8
 การแตงเครอื่ งแบบปฏิบัติราชการสาํ หรบั ขา ราชการตลุ าการ 1. ผูผ านการอบรม
หลกั สตู รผูพพิ ากษาหัวหนาศาล หรอื ผานการอบรมหลกั สูตรผพู ิพากษาผบู รหิ าร 9
ในศาลชัน้ ตน 2. ผเู คยดํารงตาํ แหนง ผพู ิพากษาหัวหนาศาล 10
 การแตงเครอ่ื งแบบปฏิบัติราชการ รว มกับเคร่อื งหมายประเภทตา ง ๆ
 การแตง เครอ่ื งแบบปฏบิ ตั ริ าชการ (หมวก เสื้อ กางเกง กระโปรง อนิ ทรธนู เขม็ ขดั 21
รองเทา ถุงเทา เครอื่ งหมายแสดงสังกดั และปายช่อื ) 23

เครอื่ งแบบพธิ กี าร 24
 การแตงเครอื่ งแบบปกติขาวสาํ หรับขาราชการตุลาการ ผผู านการศึกษาอบรมหลกั สูตร
ผชู วยผูพิพากษา จนถงึ ระดบั ผพู ิพากษาหัวหนาคณะในศาลช้ันตน 25
 การแตง เครอื่ งแบบปกติขาวสําหรบั ขาราชการตลุ าการ 1. ผูผานการอบรมหลกั สตู ร 26
ผูพ พิ ากษาหัวหนาศาล หรอื ผานการอบรมหลกั สตู รผพู ิพากษาผบู รหิ ารในศาลชนั้ ตน
2. ผูเคยดาํ รงตาํ แหนง ผพู ิพากษาหวั หนา ศาล 30
 การแตงเครอื่ งแบบปกติขาว รวมกับเครื่องหมายประเภทตาง ๆ 31
 การแตงเครอื่ งแบบปกติขาว (หมวก เสื้อ กางเกง กระโปรง อนิ ทรธนู รองเทา ถุงเทา 32
และเครอ่ื งหมายแสดงสงั กัด) 33

เครือ่ งแบบเต็มยศและคร่ึงยศ 33
 เครื่องราชอิสรยิ าภรณอ นั เปน ที่เชดิ ชูย่งิ ชา งเผอื ก 34
 เครื่องราชอิสรยิ าภรณอ นั มเี กียรติยศยงิ่ มงกุฎไทย 35
 การแตง เครอ่ื งแบบเตม็ ยศและครึ่งยศของผูไ ดร บั พระราชทานเคร่ืองราชอสิ รยิ าภรณ 36
ช้นั ต่ํากวาสายสะพาย 37
- ต.ม. และเหรยี ญราชอสิ รยิ าภรณ
- ต.ช. ประดับรว มกบั ต.ม. และเหรยี ญราชอิสรยิ าภรณ 38
- ท.ม. ประดบั รว มกับ ต.ช. และเหรียญราชอิสรยิ าภรณ
- ท.ช. ประดบั รว มกบั ท.ม. และเหรยี ญราชอสิ ริยาภรณ 38
 การแตง เครอ่ื งแบบเต็มยศและครง่ึ ยศของผูไดรบั พระราชทานเคร่อื งราชอิสรยิ าภรณ 39
ชั้นต่ํากวาสายสะพาย รวมกบั เครอ่ื งหมายประเภทตาง ๆ
 การแตงเครอ่ื งแบบเต็มยศและครง่ึ ยศของผไู ดร ับพระราชทานเครื่องราชอสิ รยิ าภรณ
ช้ันสายสะพาย
- ป.ม. ประดบั รว มกับ ท.ช. และเหรียญราชอสิ ริยาภรณ (เต็มยศ)
- ป.ม. ประดับรว มกับ ท.ช. และเหรียญราชอสิ รยิ าภรณ (คร่งึ ยศ)

สว นประสานราชการและรฐั พิธี
สํานักบริหารกลาง สํานกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูม ือการแตง เครอื่ งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะ ยตุ ิธรรม 5

สารบญั (ตอ) หนา
40
- ป.ช. ประดบั รว มกบั ป.ม. และเหรียญราชอิสรยิ าภรณ (เต็มยศ) 41
- ป.ช. ประดบั รว มกบั ป.ม. และเหรียญราชอิสริยาภรณ (ครึ่งยศ) 42
- ม.ว.ม. ประดบั รวมกบั ป.ช. และเหรยี ญราชอิสริยาภรณ (เตม็ ยศ) 43
- ม.ว.ม. ประดบั รว มกบั ป.ช. และเหรยี ญราชอิสริยาภรณ (ครึ่งยศ) 44
- ม.ป.ช. ประดบั รว มกับ ม.ว.ม. และเหรยี ญราชอสิ รยิ าภรณ (เตม็ ยศ) 45
- ม.ป.ช. ประดบั รว มกบั ม.ว.ม. และเหรียญราชอิสริยาภรณ (ครง่ึ ยศ) 46

 การแตง เครอื่ งแบบเต็มยศและคร่งึ ยศของผไู ดรบั พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ 47
ชนั้ สายสะพาย รวมกบั เครื่องหมายประเภทตาง ๆ 47
48
การแตงเครอื่ งแบบสาํ หรับประธานศาลฎกี า 49
49
 การแตงเครอ่ื งแบบเต็มยศและครึ่งยศสาํ หรบั ประธานศาลฎีกา 49
50
 การแตง เครอ่ื งแบบปกตขิ าวและเคร่ืองแบบปฏิบตั ริ าชการสาํ หรบั ประธานศาลฎีกา
เคร่อื งหมายดุมเสอื้ และเครอื่ งหมายแพรแถบยอ เครอ่ื งราชอิสรยิ าภรณ 50
50
 ตระกลู ชา งเผือก 51
51
 ตระกูลมงกุฎไทย
การแตง กายประดบั เครื่องราชอิสริยาภรณต ามหมายกาํ หนดการหรอื กาํ หนดนดั หมาย 51
ของทางราชการ 51
51
 กรณใี หแ ตง เครอื่ งแบบเตม็ ยศ 52
- หมายกําหนดการระบุแตงเครือ่ งแบบเตม็ ยศมงกุฎไทย 52
- หมายกําหนดการระบแุ ตงเครอ่ื งแบบเตม็ ยศชา งเผือก 53
- ไมไดร ับพระราชทานเครอ่ื งราชอสิ รยิ าภรณตามทอ่ี อกช่ือในหมายกาํ หนดการ 54
- หรือกาํ หนดนดั หมายของทางราชการ
57
 กรณใี หแตง เครอื่ งแบบคร่งึ ยศ 58
59
 กรณใี หแ ตง เครอื่ งแบบปกติขาว

 ขอ ควรรู

 การประดับเข็มพระราชทานหรอื เขม็ ท่รี ะลกึ
ดะโตะ ยตุ ธิ รรมและผชู วยผพู ิพากษา
ภาพหมวกและอนิ ทรธนู
ระเบยี บคณะกรรมการบรหิ ารศาลยตุ ิธรรม วาดว ยเขม็ วิทยฐานะศาลยตุ ิธรรมและเคร่อื งหมาย
เชิดชูเกยี รตศิ าลยตุ ธิ รรม พ.ศ. 2563
หลกั เกณฑการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณใหแกข า ราชการตุลาการ
หลกั เกณฑก ารขอพระราชทานเครอ่ื งราชอิสรยิ าภรณใหแ กด ะโตะ ยุตธิ รรม และผพู ิพากษาสมทบ
หลกั เกณฑก ารขอพระราชทานเครือ่ งราชอสิ รยิ าภรณข องคสู มรสขาราชการตุลาการ

สวนประสานราชการและรฐั พิธี
สาํ นกั บริหารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูมอื การแตงเครอ่ื งแบบขาราชการตุลาการและดะโตะ ยตุ ธิ รรม 6

สํานักงานศาลยุติธรรมไดปรับปรุงแกไขเคร่ืองแบบ อินทรธนู และเคร่ืองหมายของ
ขาราชการตุลาการศาลยตุ ิธรรมขึ้นใหม โดยมีผลใชบ งั คบั ตัง้ แตวันท่ี 1 ธนั วาคม 2563 ซงึ่ สรุปสาระสาํ คัญ
ของระเบียบคณะกรรมการบริหารศาลยตุ ธิ รรม วา ดวยเครื่องแบบของขาราชการตุลาการและดะโตะ ยุติธรรม
พ.ศ. 2563 ดังนี้

เครอ่ื งแบบขา ราชการตลุ าการ มี 2 ชนิด คอื
1. เคร่ืองแบบปฏิบตั ิราชการมี 2 ประเภท คอื เคร่ืองแบบสกี ากีคอพับ

และเครอ่ื งแบบสีกากคี อแบะ
2. เครอื่ งแบบพิธีการมี 5 ประเภท คอื เคร่อื งแบบปกตขิ าว เครอ่ื งแบบปกตกิ ากีคอตง้ั

เครื่องแบบครง่ึ ยศ เครอ่ื งแบบเต็มยศ และเครอื่ งแบบสโมสร

สวนประสานราชการและรฐั พธิ ี
สํานักบรหิ ารกลาง สํานกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู อื การแตงเครอื่ งแบบขาราชการตุลาการและดะโตะ ยตุ ธิ รรม 7

เครือ่ งแบบปฏิบตั ริ าชการ

สว นประสานราชการและรฐั พธิ ี
สาํ นกั บรหิ ารกลาง สํานกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู อื การแตง เครอ่ื งแบบขาราชการตุลาการและดะโตะยตุ ธิ รรม 8

เคร่ืองแบบปฏบิ ตั ริ าชการ

สว นประสานราชการและรฐั พธิ ี
สํานกั บริหารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูม ือการแตง เครอื่ งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะ ยตุ ิธรรม 9

การแตง เครื่องแบบปฏบิ ตั ริ าชการ
สาํ หรับขา ราชการตลุ าการ ผผู านการศกึ ษาอบรมหลกั สตู รผชู ว ยผพู พิ ากษา

จนถงึ ระดบั ผพู พิ ากษาหวั หนาคณะในศาลชน้ั ตน

เข็มศาลยตุ ิธรรมชน้ั ตน เข็มศาลยุตธิ รรมชน้ั ตน
(ประดบั กึ่งกลางกระเปา ขวา) (ประดบั กึ่งกลางกระเปา ขวา)

สวนประสานราชการและรฐั พิธี
สํานกั บรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู ือการแตงเครอื่ งแบบขา ราชการตลุ าการและดะโตะยตุ ิธรรม 10

การแตง เคร่ืองแบบปฏบิ ตั ริ าชการสาํ หรบั ขา ราชการตลุ าการ
1. ผูผา นการอบรมหลกั สูตรผูพพิ ากษาหัวหนา ศาล

หรอื ผา นการอบรมหลกั สตู รผพู พิ ากษาผูบ ริหารในศาลชั้นตน
2. ผูเ คยดาํ รงตาํ แหนง ผพู ิพากษาหัวหนาศาล

เข็มศาลยุติธรรมชน้ั สูง เข็มศาลยตุ ิธรรมชั้นสงู
(ประดบั กึ่งกลางกระเปา ขวา) (ประดบั กึ่งกลางกระเปา ขวา)

สวนประสานราชการและรฐั พธิ ี
สํานกั บริหารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู ือการแตง เครอื่ งแบบขาราชการตลุ าการและดะโตะยตุ ธิ รรม 11

การแตงเครอ่ื งแบบปฏบิ ตั ริ าชการ รว มกบั เครื่องหมายประเภทตาง ๆ

ขอ พงึ ระวงั ในกรณที ี่ประดับเขม็ ศาลยุติธรรมแลว ไมพ งึ ประดับเข็มหรือเคร่ืองหมายแสดงวิทยฐานะอ่ืน
หากประสงคจะประดับเขม็ หรอื เคร่อื งหมายแสดงวทิ ยฐานะอื่น ใหประดับเข็มหรือเคร่อื งหมาย
แสดงวทิ ยฐานะเขม็ ใดเข็มหนง่ึ เพียงเข็มเดยี ว

สว นประสานราชการและรฐั พิธี
สํานกั บริหารกลาง สํานกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูมือการแตงเครอ่ื งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะ ยตุ ธิ รรม 12

การแตง เครื่องแบบปฏบิ ัตริ าชการ

เครื่องแบบปฏิบตั ริ าชการ ประกอบดว ย

1. หมวก

ขา ราชการตุลาการชาย ใหใ ชห มวกได 2 แบบ

แบบที่ 1

หมวกทรงหมอตาลสีกากี กะบังหนาหมวกทําดวย
สักหลาดสีดาํ ที่ขอบโคงของกะบังหนาหมวกปกดวยด้ินทองเปน
รูปดอกบัวสองชั้น โดยปกหรือทํามาบรรจบกันตรงกลางของ
กะบังหนาหมวก พื้นกะบังหนาหมวกดานลางสีดํา สายรัดคางสี
ทองกวาง 1 เซนติเมตร มีดุมโลหะสีทองตราครุฑพาหขนาดเล็ก
ติดที่ขางหมวกขางละ 1 ดุม ผาพันหมวกสีดําคาดแถบไหมทอง
หรือวัตถุเทียมไหมทอง 3 แถบ แถบใหญกวาง 1.2 เซนติเมตร
2 แถบ ที่ขอบบนและขอบลางของผาพันหมวก แถบเล็กกวาง
6 มิลลิเมตร อยรู ะหวางกลางของแถบใหญ ที่หนาหมวกติดตรา
ครฑุ พา หป ก ด้นิ สที องสงู 5.5 เซนตเิ มตร บนหมอนสกั หลาดสีดํา

แบบท่ี 2

หมวกแกปทรงออนสีกากี หนาหมวกติดตราครุฑพาห
ปกด้ินทองสูง 4.5 เซนติเมตร กะบังหนา หมวกปก ดวย
ดอกบัวสองชนั้ ดว ยดายหรอื ไหมสีทอง

สว นประสานราชการและรฐั พธิ ี
สํานกั บริหารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูมือการแตงเครอ่ื งแบบขา ราชการตลุ าการและดะโตะ ยตุ ธิ รรม 13

ขา ราชการตลุ าการหญิง ใหใชห มวกได 3 แบบ

แบบที่ 1

อนโุ ลมใหใ ชแบบหมวกของขาราชการตุลาการชาย
แบบท่ี 1 แตเปนทรงออน

แบบท่ี 2 หมวกแกปทรงออนพับปกสีกากี ผาพันหมวกสีดํา ตรงกลาง
แบบที่ 3 ดานหนา ของผาพนั หมวกปกดว ยดิน้ ทองเปน รูปดอกบวั สองชัน้ ลอ ม
ดวยแถบไหมทองหรือวัตถุเทียมไหมทอง 3 แถบ แถบใหญกวาง
1.2 เซนติเมตร 2 แถบ ที่ขอบบนและขอบลางของผาพันหมวก
แถบเล็กกวาง 6 มิลลิเมตร อยูระหวางกลางของแถบใหญ
ท่ีหนาหมวกติดตราครุฑพาหปกด้ินสีทองสูง 4 เซนติเมตร บน
หมอนสักหลาดสีดํา

หมวกหนบี สีกากี ดานหนามดี ุมโลหะสีทองตราครุฑพา ห
ขนาดเลก็ 2 ดมุ ติดซอ นกนั มตี ราครุฑพา หใ นบวั กระหนกสงู
4.5 เซนตเิ มตร ตดิ ทดี่ า นซา ยเหนอื ขอบหมวกหา งจากมุมพับ
ดานหนาหมวกประมาณ 4 เซนติเมตร

การสวมหมวก ใหสวมตามหมายกาํ หนดการ กาํ หนดการ หรอื ในโอกาสอันควร

สว นประสานราชการและรฐั พิธี
สํานักบริหารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูมอื การแตงเครอื่ งแบบขาราชการตุลาการและดะโตะ ยตุ ธิ รรม 14

2. เส้ือ กางเกง และกระโปรง

ขา ราชการตลุ าการชาย ใหใชเ สือ้ ได 2 แบบ
แบบท่ี 1

เสื้อ
เส้ือคอพับสีกากีแขนยาวรัดขอมือ มีดุมที่ขอมือขางละ 1 ดุม หรือ

แขนสั้น มกี ระเปา เย็บติดท่ีหนา อกเส้อื ขา งละ 1 กระเปา เปน กระเปา เสอื้
มีแถบอยูตรงกลางตามทางด่ิงกวาง 3.5 เซนติเมตร มีใบปกกระเปารูป
มนชายกลางแหลม หรือเปน กระเปาเสือ้ ชนิดไมม แี ถบกลางกระเปา และ
ใบปกกระเปาเปนรูปส่ีเหล่ียมผืนผา มุมกระเปาและมุมปกกระเปาเปน
รูปตดั พองาม ทป่ี ากกระเปา ทง้ั สองขา งติดดุมขา งละ 1 ดุม สําหรับขดั ใบ
ปกกระเปา ตัวเสื้อผาอกตลอดมีสาบกวาง 3.5 เซนติเมตร ติดดุมตาม
แนวอกเสอื้ 5 ดุม ระยะหางกันพอสมควร ดมุ ที่ใชมีลักษณะเปนรูปกลม
แบนทําดวยวัตถุสีเดียวกับเสื้อ ติดเครื่องหมายแสดงสังกัดท่ีปกคอเส้ือ
ดานหนาท้ังสองขาง ไหลเสื้อมีหูสําหรับประดับอินทรธนูเย็บติดกับเสือ้
เหนอื บาท้งั สองขา ง ๆ ละ 2 หู

ในโอกาสไปงานพิธี ใหใชเสื้อคอพับสีกากีแขนยาว ผูกผาผูกคอสี
ดําเง่ือนกะลาสีสอดชายผา ผกู คอไวภายในเสอื้ ใตด มุ เม็ดทสี่ อง

กางเกง
ใหใชก างเกงแบบราชการสกี ากีไมพ ับปลายขา

สว นประสานราชการและรฐั พธิ ี
สาํ นกั บริหารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูมอื การแตงเครอื่ งแบบขา ราชการตลุ าการและดะโตะยตุ ิธรรม 15

แบบที่ 2 เส้ือ
เสื้อคอแบะปลอยเอวแบบคอตืน้ สีกากีแขนส้ัน ตัวเสือ้ ผาอกตลอด

มีดุมที่อกเส้ือ 4 ดุม มีกระเปาเย็บติดภายนอกเปนกระเปาบนและลาง
อยางละ 2 กระเปา กระเปาบนมีปกมนชายกลางแหลมมีแถบกวาง 3.5
เซนตเิ มตร ตรงก่ึงกลางกระเปาทางดิง่ กระเปาลางเปนกระเปายามมีใบปก
รปู ตัด ท่ีฝากระเปาท้ังสองกระเปา ตดิ ดมุ ขา งละ 1 ดมุ สาํ หรับขัดกับใบปก
กระเปา ที่เอวดานหลงั คาดดวยผาสเี ดียวกับเสื้อขนาดกวา ง 5 เซนติเมตร
ชายเสอ้ื ท่ีตะเข็บกลางหลงั เปดไวถึงผา คาดเอว ดุมท่ีใชมีลกั ษณะเปนรูป
กลมแบนทําดวยวัตถุสีเดียวกับสเี ส้อื ติดเครื่องหมายแสดงสงั กัดที่ปกคอ
เส้ือดานหนาท้ังสองขาง ไหลเส้ือมีหูสําหรับประดับอินทรธนูเย็บติดกับ
เสือ้ เหนือบาทั้งสองขา ง ๆ ละ 2 หู

ใหใชเ สื้อแบบที่ 2 แทนเส้ือแบบที่ 1 ในโอกาสอันควร
กางเกง

ใหใชก างเกงแบบราชการสกี ากีไมพบั ปลายขา

สว นประสานราชการและรฐั พธิ ี
สํานกั บรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูม ือการแตงเครอื่ งแบบขา ราชการตลุ าการและดะโตะ ยตุ ิธรรม 16

ขาราชการตุลาการหญงิ ใหใ ชเ สื้อได 4 แบบ
แบบที่ 1

เส้ือ
อนโุ ลมตามแบบเสือ้ ของขาราชการตลุ าการชาย แบบท่ี 1

แบบท่ี 2 เสื้อ
เสื้อคอพับสีกากีสีเดียวกับกระโปรง ผาอกตลอดตัวเส้ือมีสาบกวาง

ประมาณ 2.5 เซนติเมตร แขนยาวรัดขอมือ ขอบปลายแขนกวาง
ประมาณ 5 เซนติเมตร ติดดุมขางละ 1 ดุม หรือแขนส้ันเหนือขอศอก
เล็กนอย ตลบชายกวางประมาณ 5 เซนติเมตร เดินคิ้วดานหนาเส้ือ
ตอ จากเสน บา มีตะเข็บผานกลางอกยาวตลอดตวั ทง้ั สองดาน มีดุม 5 ดมุ
ด า น ห ลั ง จ า ก เ ส น ต อ บ า ห ลั ง มี ต ะ เ ข็ บ ผ า น ต า ม ตั ว เ ส้ื อ ท้ั ง ส อ ง ด า น
เชนเดียวกับดานหนา ดุมที่ใชมีลักษณะเปนรูปกลมแบนทาํ ดวยวัตถุ
สีเดยี วกับเส้ือ ติดเคร่ืองหมายแสดงสังกัดที่ปกคอเสื้อดานหนาทั้งสองขาง
ไหลเส้อื มีหูสาํ หรบั ประดับอินทรธนเู ยบ็ ติดกับเส้ือเหนือบาท้ังสองขา ง ๆ ละ
2 หู การสวมใสใ หส อดชายเสื้อไวในขอบกระโปรง

สวนประสานราชการและรฐั พธิ ี
สาํ นกั บรหิ ารกลาง สํานกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู ือการแตงเครอ่ื งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะ ยตุ ิธรรม 17

แบบท่ี 3

เส้ือ
เสื้อคอพับปลอยเอวสีกากี สีเดียวกับกระโปรงหรือกางเกง

ผาอกตลอดตัวเสื้อไมมีสาบ ดานหนามีคิ้วตามสาบ มีดุม 4 ดุม
แขนยาวหรือแขนส้ัน ตลบชายกวางประมาณ 5 เซนตเิ มตร มีคิ้ว
หนา หลังเชน เดยี วกบั แบบที่ 2 และมเี สนแนวตะเข็บเชน เดยี วกบั
แบบที่ 2 ท้ังหนาหลัง ความยาวของเส้ือใหคลุมสะโพกพองาม

ดมุ ทีใ่ ชมีลักษณะเปนรูปกลมแบนทําดว ยวตั ถุสีเดียวกับสีเส้ือ ตดิ
เครือ่ งหมายแสดงสงั กดั ทีป่ กคอเสือ้ ดา นหนา ทง้ั สองขา ง ไหลเส้อื
มีหูสําหรับประดับอินทรธนูเย็บติดกับเส้ือหรือเหนือบาท้ังสอง
ขา ง ๆ ละ 2 หู

แบบที่ 4

เสื้อ

เส้ือคอแบะปลอยเอวสีกากีสีเดียวกับกระโปรงหรือกางเกง
ผาอกตลอดตัวเสื้อไมมีสาบ แขนยาวจรดขอมือหรือแขนสั้น
เหนือขอศอกเล็กนอย ตลบชายกวางประมาณ 5 เซนติเมตร
ดานหนาเปนควิ้ ตามสาบ ดุม 3 ดุม ตอดานหนาและดานหลังยาว
ตามตัว ดุมที่ใชมีลักษณะเปนรูปกลมแบนทําดวยวัตถุสีเดยี วกับสี
เส้ือ ติดเครอื่ งหมายแสดงสังกัดที่ปกคอเสื้อดานหนาท้ังสองขาง
และมกี ระเปาลางขางละ 1 กระเปา เปน กระเปา เจาะเฉยี งเลก็ นอ ย
ไมมีใบปกกระเปา ไหลเส้ือมีหูสําหรับประดับอินทรธนูเย็บติดกับ
เสอื้ เหนือบาทง้ั สองขาง ๆ ละ 2 หู

การสวมเส้ือแบบท่ี 3 และแบบท่ี 4 ใหปลอยชายเส้อื ทับกระโปรงหรอื กางเกงและคาดเขม็ ขัด
แบบที่ 2 ทับเอวเส้ือ

ในโอกาสไปงานพิธี ใหใชเสื้อแบบท่ี 1 โดยใชเส้ือสีกากีแขนยาวผกู ผาผูกคอสีดํา เงื่อนกะลาสี
สอดชายผาผกู คอไวภายในเส้ือใตดมุ เมด็ ท่สี อง

สวนประสานราชการและรฐั พธิ ี
สํานักบรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูม ือการแตงเครอื่ งแบบขาราชการตุลาการและดะโตะยตุ ิธรรม 18

ขา ราชการตลุ าการหญงิ ใหใชกางเกงหรอื กระโปรงแบบราชการสกี ากีได 5 แบบ
แบบที่ 1 กางเกงอนโุ ลมตามแบบขาราชการตุลาการชาย
แบบท่ี 2 กางเกงขายาว ขาตรง ไมม ลี วดลาย ขอบกางเกงกวา ง 2.5 เซนติเมตร มีหรือไมมีกระเปากไ็ ด

มซี ปิ ดา นหนาหรอื ดา นขา ง ไมพบั ปลายขา
แบบท่ี 3 กระโปรงยาวปดเขา ปลายบานเล็กนอย
แบบท่ี 4 กระโปรง มีตะเขบ็ หนา 2 ตะเข็บ ตะเขบ็ หลัง 2 ตะเข็บ ยาวคร่งึ เขา ปลายบานเล็กนอย
แบบท่ี 5 กระโปรงกางเกง แบบกางเกงยาวครึง่ เขา มีตะเข็บหนา 2 ตะเขบ็ ตะเข็บหลัง 2 ตะเขบ็ มจี บี

กระทบดานหนาและดานหลงั

3. อนิ ทรธนู

ใหใชอินทรธนูแข็งทําดวยสักหลาดสีดําเปนแผนสี่เหลี่ยมผืนผา
เรียงจากไหลไปทางคอ ปลายมน ดา นไหลก วา ง 5.5 เซนติเมตร ดา นคอ
กวาง 4.5 เซนติเมตร ตามความยาวของบา ตอนปลายติดดุมโลหะสีทอง
ขนาดเลก็ ตราครฑุ พาห 1 ดมุ มดี ิ้นทองปกเปน ลายถักรูปดอกบวั เตม็ แผน
อินทรธนู

ขาราชการตุลาการตั้งแตตําแหนงผูพิพากษาประจําศาลขึน้ ไป

ใหม ีตราพระมหาพชิ ัยมงกฎุ และอณุ าโลมทาํ ดวยโลหะสีทองทบั อยูบน
อินทรธนคู อนมาทางดานไหล

สว นประสานราชการและรฐั พิธี
สํานักบริหารกลาง สํานกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู ือการแตงเครอื่ งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะยตุ ธิ รรม 19

4. เขม็ ขัด

ขา ราชการตุลาการชาย

เข็มขัด
ใหใชเข็มขัดทําดวยดายถักสีกากีกวาง 3 เซนติเมตร

หัวเข็มขัดทําดวยโลหะสีทองเปนรูปสี่เหลี่ยมผืนผาทาง
นอน ปลายมนกวาง 3.5 เซนติเมตร ยาว 5 เซนติเมตร มี
รูปครุฑดนุ นูนอยกู ่ึงกลางหัวเขม็ ขดั ไมมีเข็มสําหรบั สอดรู
ปลายเขม็ ขดั หุม ดวยโลหะสที อง กวาง 1 เซนติเมตร

ขาราชการตลุ าการหญงิ ใหใ ชเข็มขัดได 2 แบบ
แบบที่ 1

เข็มขัด
ใชคาดทับขอบกระโปรง โดยใชเข็มขัดอนุโลมตามแบบ

ขา ราชการตุลาการชาย

แบบที่ 2

เข็มขัด
ใชคาดทับเอวเส้ือ โดยใชเข็มขัดผาสีกากีสีเดียวกับเสอื้ กวาง

2.5 เซนตเิ มตร หวั สี่เหลีย่ มหุมผา

สว นประสานราชการและรฐั พธิ ี
สํานกั บรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู ือการแตงเครอื่ งแบบขา ราชการตลุ าการและดะโตะยตุ ิธรรม 20

5. รองเทา ถุงเทา

ขา ราชการตลุ าการชาย

รองเทา
ใหใชรองเทาหุมสนหรือหุมขอหนังหรือวัตถุเทียม

หนงั สดี าํ ไมมลี วดลาย ถุงเทา สดี ํา

ขาราชการตุลาการหญิง

รองเทา
ใหใชรองเทาหุมสนหรือรัดสนหนังหรือวัตถุเทียม

หนังสีดําแบบปด ปลายเทา ไมม ลี วดลาย สน สูงไมเ กิน 10
เซนตเิ มตร

สวนประสานราชการและรฐั พิธี
สํานกั บริหารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูมือการแตง เครอื่ งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะยตุ ิธรรม 21

6. เคร่ืองหมายแสดงสังกดั

ขาราชการตุลาการชาย
ใหมีเครื่องหมายแสดงสังกัดตรานวรัชธรรม ทําดวยโลหะ

โปรงสีทองสงู 2.5 เซนติเมตร ตดิ ที่ปกคอเส้ือดานหนา ท้งั สองขา ง

ขา ราชการตลุ าการหญิง
ใหมีเคร่ืองหมายแสดงสังกัดเชนเดียวกับขาราชการตุลาการ

ชาย สําหรับเสื้อแบบที่ 1 แบบที่ 2 และแบบท่ี 3 ใหติดที่ปกเสื้อ
ดานหนาทง้ั สองขาง สวนเสอ้ื แบบท่ี 4 ติดที่ปกคอแบะท้งั สองขา ง

7. ปายชอื่

ใหม ีปายชอื่ พ้ืนสีดํา ขนาดกวางไมเ กิน 2.5 เซนตเิ มตร
ยาวไมเ กิน 7.5 เซนตเิ มตร แสดงเฉพาะชอื่ ตวั ช่อื สกลุ ประดบั
ท่อี กเส้อื เหนอื กระเปาบนขวา

สว นประสานราชการและรฐั พธิ ี
สาํ นกั บรหิ ารกลาง สํานกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูมอื การแตงเครอื่ งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะยตุ ิธรรม 22

ภาพการปรบั เปลี่ยนไหลเสือ้ เครื่องแบบปฏบิ ตั ริ าชการ

ภาพกอนปรบั เปล่ียนไหลเ สอื้ เครอ่ื งแบบปฏบิ ตั ริ าชการ (เดิม)

ภาพหลังเปลย่ี นไหลเสอ้ื เครอ่ื งแบบปฏิบตั ิราชการ (ใหม) ใหม หี ูสาํ หรบั ประดบั อินทรธนู

สว นประสานราชการและรฐั พิธี
สํานกั บรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูม อื การแตงเครอ่ื งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะ ยตุ ธิ รรม 23

เครือ่ งแบบพธิ กี าร

สว นประสานราชการและรฐั พธิ ี
สํานกั บริหารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูม อื การแตงเครอ่ื งแบบขาราชการตุลาการและดะโตะ ยตุ ธิ รรม 24

เคร่ืองแบบพธิ กี าร

สว นประสานราชการและรฐั พธิ ี
สํานกั บริหารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู ือการแตงเครอื่ งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะยตุ ิธรรม 25

การแตงเครอื่ งแบบปกตขิ าว
สาํ หรับขา ราชการตลุ าการ ผผู า นการศกึ ษาอบรมหลกั สตู รผชู ว ยผพู ิพากษา

จนถึงระดับผูพพิ ากษาหัวหนาคณะในศาลชั้นตน

เข็มศาลยุติธรรมช้ันตน เขม็ ศาลยตุ ิธรรมช้นั ตน
(ประดับกึ่งกลางกระเปา ขวา) (ประดบั ท่อี กเสอ้ื เบ้ืองขวา

ในตาํ แหนง เดียวกับ
กระเปาขวา)

สว นประสานราชการและรฐั พิธี
สํานกั บรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูมือการแตง เครอ่ื งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะยตุ ธิ รรม 26

การแตงเครือ่ งแบบปกติขาวสําหรับขา ราชการตลุ าการ
1. ผผู านการอบรมหลกั สตู รผูพิพากษาหัวหนา ศาล

หรอื ผานการอบรมหลักสตู รผูพิพากษาผบู ริหารในศาลชน้ั ตน
2. ผเู คยดาํ รงตาํ แหนงผพู พิ ากษาหวั หนาศาล

เขม็ ศาลยุตธิ รรมชน้ั สูง เขม็ ศาลยตุ ิธรรมชนั้ สูง
(ประดับกึง่ กลางกระเปาขวา) (ประดับทอ่ี กเสื้อเบอ้ื งขวา

ในตําแหนงเดียวกับ
กระเปาขวา)

สวนประสานราชการและรฐั พธิ ี
สํานักบริหารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู อื การแตงเครอื่ งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะ ยตุ ธิ รรม 27

การแตงเครอื่ งแบบปกตขิ าว รวมกับเคร่อื งหมายประเภทตาง ๆ

ขอ พึงระวงั ในกรณที ่ีประดบั เข็มศาลยตุ ิธรรมแลว ไมพงึ ประดับเข็มหรือเครื่องหมายแสดงวิทยฐานะอ่ืน
หากประสงคจ ะประดบั เขม็ หรอื เคร่ืองหมายแสดงวทิ ยฐานะอืน่ ใหป ระดบั เข็มหรอื เครือ่ งหมาย
แสดงวทิ ยฐานะเข็มใดเขม็ หน่ึงเพียงเขม็ เดียว

สว นประสานราชการและรฐั พธิ ี
สาํ นกั บรหิ ารกลาง สํานกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู อื การแตง เครอื่ งแบบขาราชการตลุ าการและดะโตะ ยตุ ธิ รรม 28

การแตง เครื่องแบบปกตขิ าว

เครือ่ งแบบปกตขิ าว ประกอบดว ย

1. หมวก

ขา ราชการตุลาการชาย
ใหใชหมวกมีลักษณะและสว นประกอบเชนเดียวกับเคร่ืองแบบ

ปฏิบตั ิราชการแบบท่ี 1 เวน แตส ขี องหมวกเปนสขี าว

ขา ราชการตุลาการหญิง ใหใชหมวกได 2 แบบ

แบบที่ 1

ใหใชหมวกมีลักษณะและสวนประกอบเชนเดียวกับหมวก
เครอื่ งแบบปฏบิ ตั ริ าชการแบบท่ี 1 เวนแตส ขี องหมวกเปน สีขาว

แบบที่ 2

ใหใชหมวกมีลักษณะและสวนประกอบเชนเดียวกับหมวก
เคร่อื งแบบปฏบิ ัตริ าชการแบบท่ี 2 เวน แตสีของหมวกเปน สีขาว

การสวมหมวก ใหสวมตามหมายกาํ หนดการ กําหนดการ หรอื ในโอกาสอนั ควร

สวนประสานราชการและรฐั พิธี
สํานักบรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูม อื การแตง เครอ่ื งแบบขาราชการตุลาการและดะโตะ ยตุ ธิ รรม 29

2. เสือ้ กางเกง และกระโปรง

ขาราชการตลุ าการชาย
เสือ้
ใหใชเ ส้ือแบบราชการสีขาว ใชด มุ โลหะสีทองตราครฑุ พาหขนาด
ใหญ 5 ดมุ

กางเกง
ใหใ ชก างเกงแบบราชการสขี าวขายาวไมพบั ปลายขา

ขา ราชการตุลาการหญงิ

เสื้อ
ใหใชเส้ือนอกคอแบะสีขาว แบบคอแหลม แขนยาว ถึงขอมือ

มีตะเข็บหลัง 4 ตะเข็บ ที่แนวสาบอกมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพาห
ขนาดเสน ผาศูนยกลาง 1.5 เซนติเมตร 3 ดุม มีกระเปาลางขางละ 1
กระเปา เปนกระเปาเจาะเฉียงเล็กนอย ไมมีใบปกกระเปา และใหใช
เสือ้ คอพบั แขนยาวสีขาว ผูกผาผกู คอสดี ําเงื่อนกะลาสี

กระโปรง
ใหใชกระโปรงสีขาว ตีเกล็ดดานหนา 2 เกล็ด และดานหลัง 2

เกล็ด ยาวปด เขา ปลายบานเล็กนอ ย

สว นประสานราชการและรฐั พิธี
สาํ นกั บรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู ือการแตง เครอ่ื งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะ ยตุ ธิ รรม 30

3. อนิ ทรธนู

ใหใชอินทรธนูแข็งดานไหลกวาง 5.5 เซนติเมตร ดานคอกวาง
4.5 เซนติเมตร ตามความยาวของบา พื้นกํามะหย่หี รือสักหลาดสดี ํา
ปกดิ้นสที องลายดอกบัวเกาดอกเตม็ แผนอนิ ทรธนู ติดทบั เส้อื เหนอื บา

ท้งั สองขา งจากไหลไปคอ ดานคอปลายมน ตดิ ดมุ โลหะสีทองตราครฑุ พาห
ขนาดเลก็

ขา ราชการตลุ าการต้ังแตต ําแหนง ผูพ ิพากษาประจาํ ศาลขน้ึ ไป ใหม ี
ตราพระมหาพิชัยมงกุฎและอุณาโลมทําดวยโลหะสีทองทับอยูบน
อนิ ทรธนูคอนมาทางดา นไหล

4. รองเทา ถุงเทา

ขา ราชการตุลาการชาย

รองเทา
ใหใชร องเทา หมุ สน หนังหรอื วตั ถเุ ทียมหนงั สดี ํา ชนดิ ผกู ไมมี

ลวดลาย ถงุ เทาสดี าํ

ขาราชการตุลาการหญิง

รองเทา
ใหใชรองเทา หุมสน หรอื รัดสน หนังหรอื วตั ถุเทียมหนงั สีดาํ

แบบปดปลายเทา ไมม ีลวดลาย สน สงู ไมเ กนิ 10 เซนตเิ มตร
ถงุ เทา ยาวสีเนือ้

5. เครือ่ งหมายแสดงสังกดั

ขาราชการตลุ าการชาย
ใหมีเคร่ืองหมายแสดงสังกัดเชนเดียวกับเคร่ืองแบบปฏิบัติ

ราชการ ตดิ ทีค่ อเส้อื ตอนหนาทั้งสองขา ง

ขา ราชการตุลาการหญิง
ใหมเี ครื่องหมายแสดงสังกัดเชนเดยี วกับขาราชการตุลาการชาย

ติดทค่ี อแบะของเส้ือตอนบนทง้ั สองขางเหนือแนวเครือ่ งราชอสิ ริยาภรณ

สวนประสานราชการและรฐั พธิ ี
สาํ นักบรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูม ือการแตงเครอ่ื งแบบขา ราชการตลุ าการและดะโตะ ยตุ ธิ รรม 31

เครอ่ื งแบบปกติกากคี อตั้ง

ลักษณะและสวนประกอบเชนเดียวกับเครื่องแบบปกติขาว เวนแตสีของหมวก เสื้อ
และกางเกงหรือกระโปรงเปนสกี ากี

เครอื่ งแบบคร่ึงยศ

ลักษณะและสว นประกอบเชน เดียวกบั เคร่ืองแบบปกติขาว เวนแตก างเกงหรือกระโปรง
ใหใชผ า สกั หลาดหรอื เสริ จหรอื ผา อ่นื ท่มี ลี กั ษณะเน้อื ผาทาํ นองเดยี วกนั สีดํา ประดบั เครอ่ื งราชอสิ รยิ าภรณ
ไมส วมสายสะพาย

เคร่อื งแบบเตม็ ยศ

ลักษณะและสวนประกอบเชนเดยี วกับเคร่ืองแบบคร่ึงยศ ประดับเคร่ืองราชอสิ รยิ าภรณ
สวมสายสะพายตามหมายกําหนดการหรอื กําหนดการของทางราชการ

เครือ่ งแบบสโมสร

เครอื่ งแบบสโมสรสาํ หรบั ขาราชการตลุ าการชาย มี 3 แบบ คอื
(1) เครอ่ื งแบบสโมสร ก ลกั ษณะและสว นประกอบเชน เดียวกบั เครือ่ งแบบเตม็ ยศ
(2) เครื่องแบบสโมสร ข ลักษณะและสวนประกอบเชนเดียวกับเครื่องแบบสโมสร ก
เวนแตเสื้อใหใชเสื้อสโมสรสีขาว ทําดวยผาสักหลาดหรือเสิรจ เปดอก ปาดเอว ประดับอินทรธนู
เชนเดียวกบั เครื่องแบบปกติขาว มีดมุ โลหะสที องตราครุฑพาหขนาดเล็กติดขอมือขางละ 3 ดุม ทรี่ ะหวา งอก
กับเอวขางละ 3 ดุม และที่บรรจบเส้ือมีดุมโลหะสีทองตราครุฑพาหขนาดใหญขางละ 1 ดุม ดุมคูนี้มี
สายสรอยสีทองรอยติดกัน ประกอบดวยเส้ือกั๊กสีขาว ดุมโลหะสีทองตราครุฑพาห 3 ดุม และเสื้อเช้ิต
สขี าวอกแข็ง ขอ มอื แขง็ คอเชต้ิ ชั้นเดียวแบบปกผีเสอ้ื ผกู ผาผูกคอสีดาํ เงอื่ นหูกระตาย
เ ค รื่ อ ง ห ม า ย แ ส ด ง สั ง กั ด ใ ห ติ ด ที่ ค อ แ บ ะ ข อ ง เ สื้ อ ต อ น บ น ท้ั ง ส อ ง ข า ง เ ห นื อ แ น ว
เครอื่ งราชอสิ รยิ าภรณ
ในฤดรู อนใหใชก างเกงสขี าวแทนกางเกงสดี าํ ได
(3) เครื่องแบบสโมสร ค ลักษณะและสวนประกอบเชนเดียวกบั เครื่องแบบสโมสร ข
เวนแตเสื้อเช้ิตอกแข็งใหใชเ ส้ือเชิ้ตอกออนสีขาว และเสอ้ื กั๊กใหใชแพรแถบสีเดยี วกับกางเกงรัดเอวแทน
แพรแถบน้สี วนกลางดานหนากวาง 12 เซนติเมตร ปลายท้ังสองขางเรียวกวาง 11 เซนติเมตร ที่ปลาย
มขี อเก่ียวตดิ กันในขณะคาดทางดา นหลงั
สาํ หรบั เครอื่ งแบบสโมสรขา ราชการตุลาการหญงิ ใหแ ตง ตามสมยั นยิ ม

สว นประสานราชการและรฐั พิธี
สํานกั บรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู ือการแตง เครอ่ื งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะยตุ ิธรรม 32

เคร่อื งแบบเตม็ ยศและคร่ึงยศ

สว นประสานราชการและรฐั พธิ ี
สาํ นักบรหิ ารกลาง สํานกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูมอื การแตง เครอื่ งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะ ยตุ ิธรรม 33

เครือ่ งราชอสิ ริยาภรณอ ันเปน ทเ่ี ชิดชูยิ่งชา งเผือก

ชน้ั สูงสุด มหาปรมาภรณช า งเผือก (ม.ป.ช.) ประกอบดว ย

1. ดวงตราชางเผอื ก สําหรับหอ ยสายสะพายสแี ดงรมิ เขียว
มรี วิ้ เหลือง ริ้วน้ําเงิน ขนาดเลก็ คน่ั สายสะพายชนั้ นสี้ ะพายบา ซา ย
เฉยี งลงทางขวา

2. ดาราชา งเผือก สาํ หรับประดบั อกเสื้อเบอ้ื งซาย

ชน้ั ท่ี 1 ประถมาภรณช า งเผือก (ป.ช.) ประกอบดวย
1. ดวงตราชา งเผือก สาํ หรับหอ ยสายสะพายสแี ดงรมิ เขียวใหญ

มีริ้วเหลือง ร้วิ น้ําเงนิ ขนาดเล็กค่ัน สายสะพายชน้ั นส้ี ะพายบา ขวา
เฉียงลงทางซา ย

2. ดาราชางเผอื ก สาํ หรบั ประดับอกเสอ้ื เบื้องซาย

ชั้นที่ 2 ทวตี ยิ าภรณช างเผอื ก (ท.ช.) ประกอบดว ย
1. ดวงตราชางเผอื ก สาํ หรับหอยแพรแถบสวมคอ
2. ดาราชา งเผอื ก สําหรบั ประดับอกเส้ือเบื้องซา ย

ชน้ั ท่ี 3 ตริตาภรณช างเผือก (ต.ช.) ประกอบดวย
ดวงตราชา งเผอื ก สําหรับหอ ยแพรแถบสวมคอ

สว นประสานราชการและรฐั พิธี
สาํ นกั บรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูม ือการแตงเครอ่ื งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะ ยตุ ิธรรม 34

เคร่อื งราชอสิ ริยาภรณอ นั มเี กยี รตยิ ศยงิ่ มงกฎุ ไทย

ชั้นสูงสดุ มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.) ประกอบดว ย

1. ดวงตรามงกุฎ สําหรับหอยสายสะพายสคี ราม มรี ้ิวแดง
รวิ้ ขาว อยรู มิ ทั้งสองขาง สายสะพายชน้ั นส้ี ะพายบาซายเฉียงลง
ทางขวา

2. ดารามงกุฎ สาํ หรบั ประดับอกเสื้อเบื้องซาย

ชัน้ ที่ 1 ประถมาภรณมงกฎุ ไทย (ป.ม.) ประกอบดวย
1. ดวงตรามงกุฎ สําหรับหอ ยสายสะพายสีนาํ้ เงนิ ริมเขยี ว

มรี ว้ิ เหลอื ง ร้ิวแดง ค่ันทงั้ สองขาง สายสะพายชน้ั น้สี ะพายบา ขวา
เฉยี งลงทางซา ย

2. ดารามงกฎุ สําหรบั ประดับอกเส้ือเบอ้ื งซา ย

ชน้ั ท่ี 2 ทวตี ยิ าภรณมงกุฎไทย (ท.ม.) ประกอบดว ย
1. ดวงตรามงกุฎ สาํ หรับหอยแพรแถบสวมคอ
2. ดารามงกฎุ สําหรับประดับอกเสื้อเบอ้ื งซา ย

ช้ันท่ี 3 ตริตาภรณม งกฎุ ไทย (ต.ม.) ประกอบดวย
ดวงตรามงกฎุ สาํ หรับหอ ยแพรแถบสวมคอ

สวนประสานราชการและรฐั พธิ ี
สาํ นกั บริหารกลาง สํานกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูมอื การแตงเครอ่ื งแบบขาราชการตลุ าการและดะโตะ ยตุ ิธรรม 35

การแตง เครอื่ งแบบเต็มยศและคร่ึงยศของผไู ดร ับพระราชทาน
เครือ่ งราชอสิ ริยาภรณช ้นั ตาํ่ กวาสายสะพาย

เครือ่ งแบบเตม็ ยศและเครอ่ื งแบบครึง่ ยศ
- บุรุษ (เสอ้ื ขาว กางเกงดํา)
- สตรี (เสอ้ื ขาว กระโปรงดาํ )
- ประดบั เครอ่ื งราชอสิ รยิ าภรณท ไ่ี ดร บั พระราชทาน
- ผไู ดร ับพระราชทานเครือ่ งราชอสิ รยิ าภรณช้ันตาํ่ กวาสายสะพาย การแตงเครอ่ื งแบบเตม็ ยศและครง่ึ ยศนนั้
แตง กายเชนเดียวกนั

การแตง เครือ่ งแบบเตม็ ยศและครงึ่ ยศ
ตรติ าภรณม งกุฎไทย (ต.ม.) และเหรยี ญราชอสิ ริยาภรณ

ดวงตรา ต.ม. ดวงตรา ต.ม.
เหรียญราชอิสริยาภรณ
เหรยี ญราชอสิ ริยาภรณ
เข็มศาลยุตธิ รรมช้ันตน
(ประดับกึ่งกลางกระเปา ขวา) เขม็ ศาลยุตธิ รรมชัน้ ตน
(ประดบั ทอ่ี กเส้ือเบื้องขวา

ในตําแหนง เดียวกับ
กระเปาขวา)

บุรษุ หอยกบั แพรแถบสวมคอ ใหคลอ งไวใ นปกเส้อื โดยใหห วงและแพรแถบหอยดวงตรา
ดวงตรา ต.ม. ออกมานอกเสื้อระหวา งตะขอตัวลางทีข่ อบคอเส้ือกับกระดุมเม็ดที่หน่ึงพองาม
และใหสว นสงู สุดของดวงตราจรดขอบลางของคอเสือ้
เหรียญราชอสิ ริยาภรณ ประดับทอ่ี กเสอื้ เบ้ืองซายเหนอื ปกกระเปา

สตรี หอ ยกับแพรแถบสวมคอ ใหแพรแถบลอดออกจากปกเสอ้ื ตัวใน ดวงตราทบั ผา
ดวงตรา ต.ม. ผูกคอ และสวนสูงสุดของดวงตราจรดเง่ือนผาผกู คอ
ประดบั ท่อี กเส้ือเบอื้ งซา ย
เหรยี ญราชอิสริยาภรณ

สวนประสานราชการและรฐั พิธี
สํานกั บรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูมอื การแตง เครอ่ื งแบบขา ราชการตลุ าการและดะโตะ ยตุ ธิ รรม 36

การแตง เครอ่ื งแบบเต็มยศและครึ่งยศ
ตรติ าภรณช างเผอื ก (ต.ช.) ประดับรวมกบั ตรติ าภรณมงกุฎไทย (ต.ม.)

และเหรียญราชอิสริยาภรณ

ดวงตรา ต.ช. ดวงตรา ต.ช.
ดวงตรา ต.ม.
ดวงตรา ต.ม. เหรยี ญราชอิสรยิ าภรณ
เหรียญราชอสิ ริยาภรณ
เขม็ ศาลยุติธรรมชนั้ ตน
เขม็ ศาลยตุ ิธรรมช้นั ตน (ประดบั ท่อี กเสอื้ เบ้ืองขวา
(ประดับกึง่ กลางกระเปา ขวา)
ในตําแหนงเดียวกับ
กระเปา ขวา)

บุรุษ หอ ยกบั แพรแถบสวมคอ ใหคลอ งไวในปกเส้อื โดยใหห วงและแพรแถบหอยดวงตรา
ดวงตรา ต.ช. ออกมานอกเสื้อระหวางตะขอตวั ลางที่ขอบคอเสื้อกับกระดุมเม็ดท่ีหน่ึงพองาม
และใหส วนสงู สุดของดวงตราจรดขอบลางของคอเสือ้
ดวงตรา ต.ม.
เหรียญราชอิสริยาภรณ หอยกับแพรแถบสวมคอ ใหแพรแถบลอดออกมาระหวางกระดมุ เม็ดที่สองกบั
ขอบลา งของรงั ดมุ พองาม
ประดับที่อกเสอ้ื เบ้ืองซา ยเหนอื ปกกระเปา

สตรี หอยกบั แพรแถบสวมคอ ใหแพรแถบลอดออกจากปกเสอื้ ตัวใน ดวงตราทับผา
ดวงตรา ต.ช. ผกู คอ และสว นสูงสดุ ของดวงตราจรดเงอ่ื นผา ผูกคอ
หอ ยกบั แพรแถบสวมคอ ใหแพรแถบลอดออกจากปกเสอื้ ตวั ใน ดวงตราทับผา
ดวงตรา ต.ม.
ผูกคอ และอยตู ํา่ กวา ดวงตรา ต.ช.
เหรยี ญราชอสิ ริยาภรณ ประดบั ทอ่ี กเสอ้ื เบือ้ งซาย

สว นประสานราชการและรฐั พิธี
สาํ นักบรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู อื การแตง เครอื่ งแบบขาราชการตุลาการและดะโตะยตุ ิธรรม 37

การแตง เครือ่ งแบบเต็มยศและครึ่งยศ
ทวีตยิ าภรณมงกุฎไทย (ท.ม.) ประดบั รว มกบั ตรติ าภรณชางเผือก (ต.ช.)

และเหรยี ญราชอิสริยาภรณ

ดวงตรา ท.ม. ดวงตรา ท.ม.
เหรยี ญราชอสิ ริยาภรณ
ดวงตรา ต.ช.
ดวงตรา ต.ช. เหรียญราชอสิ รยิ าภรณ
ดารา ท.ม.
ดารา ท.ม.
เขม็ ศาลยตุ ธิ รรมชน้ั ตน
(ประดบั กึง่ กลางกระเปา ขวา) เข็มศาลยตุ ธิ รรมช้ันตน
(ประดบั ท่ีอกเส้อื เบ้ืองขวา

ในตําแหนงเดียวกับ
กระเปาขวา)

บุรษุ หอยกับแพรแถบสวมคอ ใหคลองไวในปกเสอ้ื โดยใหหวงและแพรแถบหอยดวงตรา
ดวงตรา ท.ม. ออกมานอกเสื้อระหวา งตะขอตวั ลางทีข่ อบคอเสื้อกับกระดุมเม็ดที่หนงึ่ พองาม
และใหสวนสงู สุดของดวงตราจรดขอบลางของคอเสื้อ
ดวงตรา ต.ช.
หอ ยกบั แพรแถบสวมคอ ใหแ พรแถบลอดออกมาระหวา งกระดุมเม็ดทีส่ องกบั
ดารา ท.ม. ขอบลางของรงั ดุมพองาม
เหรยี ญราชอสิ ริยาภรณ ประดบั ท่อี กเส้อื เบอ้ื งซา ยใตชายปกกระเปา
ประดับทีอ่ กเสอ้ื เบ้อื งซา ยเหนือปกกระเปา

สตรี หอ ยกับแพรแถบสวมคอ ใหแ พรแถบลอดออกจากปกเสือ้ ตวั ใน ดวงตราทับผา
ดวงตรา ท.ม. ผูกคอ และสวนสงู สุดของดวงตราจรดเงือ่ นผา ผูกคอ

ดวงตรา ต.ช. หอยกบั แพรแถบสวมคอ ใหแ พรแถบลอดออกจากปกเสอ้ื ตัวใน ดวงตราทับผา
ผูกคอ และอยตู าํ่ กวาดวงตรา ท.ม.
ดารา ท.ม. ประดบั ทีอ่ กเสือ้ เบือ้ งซาย ตา่ํ กวา เหรียญราชอิสริยาภรณ
เหรียญราชอิสรยิ าภรณ ประดับทีอ่ กเส้ือเบื้องซา ย

สวนประสานราชการและรฐั พธิ ี
สาํ นกั บรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู ือการแตงเครอ่ื งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะยตุ ิธรรม 38

การแตงเครื่องแบบเต็มยศและครึง่ ยศ
ทวีติยาภรณชา งเผือก (ท.ช.) ประดบั รว มกับทวตี ิยาภรณมงกฎุ ไทย (ท.ม.)

และเหรยี ญราชอสิ ริยาภรณ

ดวงตรา ท.ช. ดวงตรา ท.ช.
เหรียญราชอิสรยิ าภรณ ดวงตรา ท.ม.
เหรยี ญราชอสิ รยิ าภรณ
ดวงตรา ท.ม.
ดารา ท.ช. ดารา ท.ช.
ดารา ท.ม.
ดารา ท.ม.
เขม็ ศาลยตุ ธิ รรมชั้นตน เข็มศาลยุตธิ รรมชั้นตน
(ประดบั กึ่งกลางกระเปาขวา) (ประดับท่อี กเสอื้ เบอ้ื งขวา
ในตาํ แหนงเดียวกับ

กระเปาขวา)

บรุ ษุ หอยกับแพรแถบสวมคอ ใหคลองไวใ นปกเสอ้ื โดยใหห วงและแพรแถบหอยดวงตรา
ดวงตรา ท.ช. ออกมานอกเส้ือระหวา งตะขอตัวลางท่ขี อบคอเสื้อกับกระดุมเม็ดที่หน่ึงพองาม
และใหสวนสงู สดุ ของดวงตราจรดขอบลางของคอเสอ้ื
ดวงตรา ท.ม. หอ ยกับแพรแถบสวมคอ ใหแพรแถบลอดออกมาระหวา งกระดมุ เม็ดที่สองกับ
ขอบลางของรังดมุ พองาม
ดารา ท.ช. ประดับที่อกเสื้อเบ้อื งซายใตชายปกกระเปา
ดารา ท.ม. ประดบั ในระดับตาํ่ กวา ดารา ท.ช. เยื้องไปทางซาย
เหรยี ญราชอิสรยิ าภรณ ประดับที่อกเสอื้ เบ้อื งซายเหนือปกกระเปา

สตรี หอ ยกับแพรแถบสวมคอ ใหแ พรแถบลอดออกจากปกเสื้อตวั ใน ดวงตราทับผา
ดวงตรา ท.ช. ผูกคอ และสวนสูงสดุ ของดวงตราจรดเงอื่ นผาผูกคอ
หอ ยกับแพรแถบสวมคอ ใหแ พรแถบลอดออกจากปกเสื้อตัวใน ดวงตราทับผา
ดวงตรา ท.ม.
ผกู คอ และอยตู ่าํ กวาดวงตรา ท.ช.
ดารา ท.ช. ประดบั ทอ่ี กเส้ือเบือ้ งซา ย ตา่ํ กวา เหรยี ญราชอสิ รยิ าภรณ
ดารา ท.ม. ประดับในระดับตา่ํ กวาดารา ท.ช. เย้อื งไปทางซาย
เหรยี ญราชอิสริยาภรณ ประดบั ท่อี กเสอ้ื เบื้องซาย

สวนประสานราชการและรฐั พิธี
สํานักบริหารกลาง สํานกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู ือการแตงเครอื่ งแบบขาราชการตุลาการและดะโตะยตุ ธิ รรม 39

การแตง เครอ่ื งแบบเตม็ ยศและครงึ่ ยศของผไู ดร ับพระราชทาน
เคร่อื งราชอสิ ริยาภรณช ัน้ ตาํ่ กวา สายสะพาย รว มกับเครื่องหมายประเภทตา ง ๆ

ขอ พงึ ระวัง ในกรณีทปี่ ระดับเขม็ ศาลยุติธรรมแลว ไมพ งึ ประดับเข็มหรือเครอื่ งหมายแสดงวิทยฐานะอ่ืน
หากประสงคจ ะประดับเข็มหรือเครอื่ งหมายแสดงวิทยฐานะอ่ืน ใหป ระดับเข็มหรือเครอ่ื งหมาย
แสดงวิทยฐานะเข็มใดเขม็ หนงึ่ เพยี งเข็มเดียว

สวนประสานราชการและรฐั พธิ ี
สาํ นักบริหารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู ือการแตงเครอ่ื งแบบขาราชการตลุ าการและดะโตะยตุ ิธรรม 40

การแตงเครื่องแบบเตม็ ยศและครึง่ ยศของผไู ดร บั พระราชทาน
เครอื่ งราชอสิ รยิ าภรณช้ันสายสะพาย

เครอ่ื งแบบเตม็ ยศและเครื่องแบบครึ่งยศ
- บุรุษ (เส้ือขาว กางเกงดาํ )
- สตรี (เสื้อขาว กระโปรงดาํ )
- ประดับเคร่อื งราชอสิ ริยาภรณท ไี่ ดร ับพระราชทาน
- ผูไดรับพระราชทานเครอ่ื งราชอสิ รยิ าภรณช ้ันสายสะพาย การแตง เครอ่ื งแบบเตม็ ยศและคร่ึงยศนั้น
แตงกายเชนเดยี วกัน เวนแตเ คร่อื งแบบครึง่ ยศไมตอ งสวมสายสะพาย

การแตงเครือ่ งแบบเตม็ ยศ
ประถมาภรณมงกุฎไทย (ป.ม.) ประดบั รว มกบั ทวีตยิ าภรณช า งเผอื ก (ท.ช.)

และเหรยี ญราชอสิ ริยาภรณ

ดวงตรา ท.ช. ดวงตรา ท.ช.
เหรียญราชอิสริยาภรณ
เหรียญราชอิสริยาภรณ
เขม็ ศาลยตุ ธิ รรมชนั้ ตน
(ประดบั กึง่ กลางกระเปา ขวา) ดารา ป.ม.
ดารา ท.ช.
ดารา ป.ม. เข็มศาลยุตธิ รรมชนั้ ตน
(ประดับท่อี กเสือ้ เบื้องขวา
ดารา ท.ช. ในตาํ แหนงเดียวกับ

กระเปาขวา)

ดวงตรา ป.ม. ดวงตรา ป.ม.

บรุ ษุ หอยกบั สายสะพาย สะพายบา ขวาเฉียงลงทางซา ย
ดวงตรา ป.ม. หอยกับแพรแถบสวมคอ ใหคลองไวใ นปกเสือ้ โดยใหห วงและแพรแถบหอยดวงตรา
ดวงตรา ท.ช. ออกมานอกเสื้อระหวา งตะขอตัวลางทีข่ อบคอเส้ือกับกระดุมเมด็ ท่ีหนึง่ พองาม
และใหสว นสงู สุดของดวงตราจรดขอบลา งของคอเส้อื
ดารา ป.ม. ประดับที่อกเสือ้ เบือ้ งซายใตชายปกกระเปา
ดารา ท.ช. ประดบั ในระดบั ตาํ่ กวาดารา ป.ม. เย้อื งไปทางซา ย
เหรยี ญราชอสิ ริยาภรณ ประดับทอี่ กเสอื้ เบื้องซา ยเหนอื ปกกระเปา
สตรี
ดวงตรา ป.ม. หอยกบั สายสะพาย สะพายบา ขวาเฉียงลงทางซา ย
ดวงตรา ท.ช. หอยกับแพรแถบสวมคอ ใหแพรแถบลอดออกจากปกเสอ้ื ตัวใน ดวงตราทบั ผา
ผูกคอ และสวนสูงสดุ ของดวงตราจรดเงอ่ื นผา ผูกคอ
ดารา ป.ม. ประดับทอ่ี กเสอ้ื เบอ้ื งซา ย ตาํ่ กวา เหรียญราชอิสริยาภรณ
ดารา ท.ช. ประดบั ในระดบั ตาํ่ กวาดารา ป.ม. เยอ้ื งไปทางซา ย
เหรียญราชอิสริยาภรณ ประดบั ทอ่ี กเส้ือเบื้องซาย

สว นประสานราชการและรฐั พธิ ี
สาํ นักบรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู ือการแตงเครอื่ งแบบขาราชการตุลาการและดะโตะยตุ ิธรรม 41

การแตงเครอ่ื งแบบครึง่ ยศ
ประถมาภรณม งกฎุ ไทย (ป.ม.) ประดบั รว มกบั ทวีตยิ าภรณช างเผอื ก (ท.ช.)

และเหรยี ญราชอิสรยิ าภรณ

ดวงตรา ท.ช. ดวงตรา ท.ช.
เหรยี ญราชอสิ ริยาภรณ
เหรียญราชอสิ รยิ าภรณ
เข็มศาลยุติธรรมชนั้ ตน
(ประดับกึง่ กลางกระเปา ขวา) ดารา ป.ม.
ดารา ท.ช.
ดารา ป.ม.
เขม็ ศาลยุติธรรมช้นั ตน
ดารา ท.ช. (ประดับที่อกเส้อื เบื้องขวา

ในตาํ แหนงเดยี วกับ
กระเปาขวา)

บรุ ษุ หอยกับแพรแถบสวมคอ ใหคลอ งไวใ นปกเสื้อโดยใหหวงและแพรแถบหอยดวงตรา
ดวงตรา ท.ช. ออกมานอกเสื้อระหวา งตะขอตวั ลางทขี่ อบคอเส้ือกับกระดุมเม็ดท่ีหนึง่ พองาม
และใหส ว นสงู สุดของดวงตราจรดขอบลางของคอเสอ้ื
ดารา ป.ม. ประดบั ท่ีอกเส้ือเบ้ืองซายใตช ายปกกระเปา
ดารา ท.ช. ประดบั ในระดบั ตาํ่ กวาดารา ป.ม. เย้ืองไปทางซา ย
เหรียญราชอสิ รยิ าภรณ ประดบั ทอ่ี กเสื้อเบอื้ งซายเหนือปกกระเปา
(ไมส วมสายสะพาย)

สตรี หอยกับแพรแถบสวมคอ ใหแพรแถบลอดออกจากปกเสื้อตวั ใน ดวงตราทับผา
ดวงตรา ท.ช. ผกู คอ และสวนสงู สดุ ของดวงตราจรดเงอ่ื นผา ผกู คอ
ประดับท่อี กเส้อื เบือ้ งซา ย ตา่ํ กวา เหรยี ญราชอิสริยาภรณ
ดารา ป.ม. ประดบั ในระดบั ตา่ํ กวาดารา ป.ม. เย้ืองไปทางซา ย
ดารา ท.ช.
เหรยี ญราชอสิ ริยาภรณ ประดับที่อกเสื้อเบอ้ื งซาย
(ไมส วมสายสะพาย)

สว นประสานราชการและรฐั พิธี
สํานักบริหารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูมือการแตง เครอื่ งแบบขา ราชการตลุ าการและดะโตะ ยตุ ธิ รรม 42

การแตงเครอ่ื งแบบเตม็ ยศ
ประถมาภรณชา งเผือก (ป.ช.) ประดบั รว มกบั ประถมาภรณม งกุฎไทย (ป.ม.)

และเหรยี ญราชอสิ ริยาภรณ

เหรียญราชอสิ ริยาภรณ เหรยี ญราชอิสรยิ าภรณ

เข็มศาลยุตธิ รรมชน้ั สงู หรือช้ันตน ดารา ป.ช.
(ประดับกึ่งกลางกระเปาขวา)
ดารา ป.ช. ดารา ป.ม.
ดารา ป.ม.
เขม็ ศาลยตุ ธิ รรมช้ันสงู หรอื ชัน้ ตน
(ประดบั ทอี่ กเสื้อเบื้องขวา

ในตาํ แหนง เดียวกับกระเปาขวา)

ดวงตรา ป.ช. ดวงตรา ป.ช.

บรุ ุษ หอ ยกับสายสะพาย สะพายบา ขวาเฉียงลงทางซา ย
ดวงตรา ป.ช. ประดบั ทอี่ กเส้อื เบือ้ งซา ยใตช ายปกกระเปา
ประดบั ในระดับตาํ่ กวาดารา ป.ช. เยอ้ื งไปทางซา ย
ดารา ป.ช. ประดบั ทอ่ี กเสื้อเบอื้ งซา ยเหนือปกกระเปา
ดารา ป.ม.
เหรยี ญราชอิสรยิ าภรณ

สตรี หอ ยกบั สายสะพาย สะพายบา ขวาเฉยี งลงทางซา ย
ดวงตรา ป.ช. ประดบั ที่อกเส้อื เบ้อื งซา ย ตาํ่ กวา เหรียญราชอิสรยิ าภรณ
ดารา ป.ช. ประดบั ในระดับตาํ่ กวา ดารา ป.ช. เยอ้ื งไปทางซา ย
ดารา ป.ม. ประดบั ทีอ่ กเสือ้ เบอ้ื งซา ย

เหรยี ญราชอสิ รยิ าภรณ

สว นประสานราชการและรฐั พิธี
สํานักบริหารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูมอื การแตงเครอ่ื งแบบขา ราชการตลุ าการและดะโตะยตุ ธิ รรม 43

การแตงเครือ่ งแบบครง่ึ ยศ
ประถมาภรณชางเผอื ก (ป.ช.) ประดับรว มกบั ประถมาภรณม งกุฎไทย (ป.ม.)

และเหรยี ญราชอสิ ริยาภรณ

เหรียญราชอิสริยาภรณ เหรยี ญราชอสิ รยิ าภรณ

เข็มศาลยตุ ิธรรมชน้ั สูงหรอื ชั้นตน ดารา ป.ช.
(ประดับกึ่งกลางกระเปาขวา)
ดารา ป.ช. ดารา ป.ม.
ดารา ป.ม. เขม็ ศาลยุติธรรมชน้ั สูงหรอื ชัน้ ตน

(ประดบั ทอี่ กเส้ือเบ้ืองขวา
ในตําแหนง เดยี วกับกระเปา ขวา)

บุรษุ ประดับที่อกเสอื้ เบื้องซายใตชายปกกระเปา
ดารา ป.ช. ประดบั ในระดบั ตา่ํ กวาดารา ป.ช. เยือ้ งไปทางซา ย
ดารา ป.ม. ประดับที่อกเสอื้ เบอ้ื งซายเหนือปกกระเปา
เหรยี ญราชอสิ รยิ าภรณ (ไมสวมสายสะพาย)

สตรี ประดบั ทอ่ี กเสื้อเบอ้ื งซา ย ตา่ํ กวา เหรียญราชอสิ ริยาภรณ
ดารา ป.ช. ประดับในระดับตาํ่ กวาดารา ป.ช. เยื้องไปทางซา ย
ดารา ป.ม. ประดับทีอ่ กเสอ้ื เบื้องซา ย
เหรียญราชอิสรยิ าภรณ (ไมสวมสายสะพาย)

สว นประสานราชการและรฐั พิธี
สาํ นกั บริหารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูมือการแตง เครอื่ งแบบขาราชการตลุ าการและดะโตะยตุ ิธรรม 44

การแตง เคร่ืองแบบเต็มยศ
มหาวชริ มงกฎุ (ม.ว.ม.) ประดบั รวมกบั ประถมาภรณช างเผอื ก (ป.ช.)

และเหรียญราชอสิ รยิ าภรณ

เหรียญราชอสิ รยิ าภรณ เหรยี ญราชอสิ รยิ าภรณ
ดารา ม.ว.ม.
เขม็ ศาลยตุ ธิ รรมช้ันสูง ดารา ป.ช.
(ประดับกึง่ กลางกระเปา ขวา)
เขม็ ศาลยตุ ิธรรมชนั้ สูง
ดารา ม.ว.ม. (ประดับทีอ่ กเสื้อเบ้ืองขวา
ดารา ป.ช.
ในตําแหนงเดียวกับ
ดวงตรา ม.ว.ม. กระเปา ขวา)

ดวงตรา ม.ว.ม.

บรุ ษุ หอ ยกับสายสะพาย สะพายบา ซา ยเฉยี งลงทางขวา
ดวงตรา ม.ว.ม. ประดบั ทอี่ กเส้อื เบอ้ื งซายใตชายปกกระเปา
ประดบั ในระดับตา่ํ กวา ดารา ม.ว.ม. เยอ้ื งไปทางซา ย
ดารา ม.ว.ม. ประดับทอ่ี กเสอื้ เบอ้ื งซายเหนอื ปกกระเปา
ดารา ป.ช.
เหรยี ญราชอิสริยาภรณ

สตรี หอ ยกับสายสะพาย สะพายบา ซา ยเฉยี งลงทางขวา
ดวงตรา ม.ว.ม. ประดับทีอ่ กเสื้อเบือ้ งซา ย ตา่ํ กวา เหรยี ญราชอสิ ริยาภรณ
ดารา ม.ว.ม. ประดับในระดับตา่ํ กวา ดารา ม.ว.ม. เยอื้ งไปทางซา ย
ดารา ป.ช. ประดบั ท่ีอกเสือ้ เบื้องซาย

เหรยี ญราชอสิ รยิ าภรณ

สว นประสานราชการและรฐั พิธี
สาํ นักบรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูม ือการแตง เครอ่ื งแบบขา ราชการตลุ าการและดะโตะ ยตุ ิธรรม 45

การแตง เครอ่ื งแบบครง่ึ ยศ
มหาวชริ มงกุฎ (ม.ว.ม.) ประดบั รว มกบั ประถมาภรณชา งเผอื ก (ป.ช.)

และเหรียญราชอสิ ริยาภรณ

เหรียญราชอิสริยาภรณ เหรยี ญราชอิสริยาภรณ

เขม็ ศาลยตุ ธิ รรมช้นั สูง ดารา ม.ว.ม.
(ประดบั กึง่ กลางกระเปาขวา)
ดารา ป.ช.
ดารา ม.ว.ม.
ดารา ป.ช. เข็มศาลยุติธรรมชนั้ สูง
(ประดับที่อกเสือ้ เบอ้ื งขวา

ในตําแหนง เดียวกับ
กระเปาขวา)

บรุ ษุ ประดบั ที่อกเสื้อเบือ้ งซา ยใตช ายปกกระเปา
ดารา ม.ว.ม. ประดบั ในระดบั ตาํ่ กวา ดารา ม.ว.ม. เย้อื งไปทางซา ย
ดารา ป.ช. ประดับที่อกเส้อื เบื้องซา ยเหนอื ปกกระเปา
เหรยี ญราชอิสริยาภรณ (ไมสวมสายสะพาย)

สตรี ประดับทอี่ กเส้อื เบ้อื งซา ย ตาํ่ กวา เหรียญราชอสิ รยิ าภรณ
ดารา ม.ว.ม. ประดบั ในระดบั ตาํ่ กวา ดารา ม.ว.ม. เยอ้ื งไปทางซา ย
ดารา ป.ช. ประดบั ทอ่ี กเส้ือเบื้องซาย
เหรยี ญราชอิสรยิ าภรณ (ไมสวมสายสะพาย)

สวนประสานราชการและรฐั พธิ ี
สาํ นักบรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูม ือการแตง เครอ่ื งแบบขาราชการตลุ าการและดะโตะยตุ ธิ รรม 46

การแตงเคร่ืองแบบเต็มยศ
มหาปรมาภรณช า งเผือก (ม.ป.ช.) ประดับรวมกบั มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)

และเหรียญราชอิสรยิ าภรณ

เหรยี ญราชอสิ รยิ าภรณ เหรียญราชอสิ ริยาภรณ

เขม็ ศาลยตุ ิธรรมชนั้ สูง ดารา ม.ป.ช.
(ประดับกึ่งกลางกระเปาขวา) ดารา ม.ว.ม.
เข็มศาลยุตธิ รรมชั้นสงู
ดารา ม.ป.ช. (ประดบั ท่อี กเสอ้ื เบ้ืองขวา
ดารา ม.ว.ม. ในตาํ แหนง เดยี วกับ

ดวงตรา ม.ป.ช. กระเปาขวา)

ดวงตรา ม.ป.ช.

บุรุษ หอ ยกบั สายสะพาย สะพายบา ซา ยเฉยี งลงทางขวา
ดวงตรา ม.ป.ช. ประดับท่อี กเส้อื เบอ้ื งซายใตช ายปกกระเปา
ประดับในระดบั ตา่ํ กวาดารา ม.ป.ช. เย้ืองไปทางซา ย
ดารา ม.ป.ช. ประดบั ทีอ่ กเส้ือเบื้องซายเหนือปกกระเปา
ดารา ม.ว.ม.
เหรยี ญราชอสิ รยิ าภรณ

สตรี หอยกับสายสะพาย สะพายบา ซา ยเฉยี งลงทางขวา
ดวงตรา ม.ป.ช. ประดบั ที่อกเสื้อเบอื้ งซา ย ตา่ํ กวา เหรยี ญราชอิสริยาภรณ
ดารา ม.ป.ช. ประดับในระดับตา่ํ กวา ดารา ม.ป.ช. เยือ้ งไปทางซา ย
ดารา ม.ว.ม. ประดับทอี่ กเสอ้ื เบื้องซา ย

เหรียญราชอิสริยาภรณ

สวนประสานราชการและรฐั พิธี
สํานกั บรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู อื การแตงเครอ่ื งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะยตุ ธิ รรม 47

การแตงเคร่อื งแบบคร่งึ ยศ
มหาปรมาภรณช า งเผือก (ม.ป.ช.) ประดับรวมกบั มหาวชิรมงกฎุ (ม.ว.ม.)

และเหรยี ญราชอสิ รยิ าภรณ

เหรียญราชอสิ ริยาภรณ เหรยี ญราชอิสรยิ าภรณ

เขม็ ศาลยตุ ธิ รรมชั้นสูง ดารา ม.ป.ช.
(ประดบั กึง่ กลางกระเปาขวา)
ดารา ม.ว.ม.
ดารา ม.ป.ช.
ดารา ม.ว.ม. เขม็ ศาลยตุ ธิ รรมชัน้ สูง
(ประดับที่อกเส้อื เบ้ืองขวา

ในตําแหนง เดยี วกับ
กระเปา ขวา)

บุรษุ ประดับทอ่ี กเสอ้ื เบ้ืองซายใตช ายปกกระเปา
ดารา ม.ป.ช. ประดบั ในระดบั ตา่ํ กวา ดารา ม.ป.ช. เยื้องไปทางซา ย
ดารา ม.ว.ม. ประดับทอี่ กเส้อื เบอ้ื งซา ยเหนือปกกระเปา
เหรียญราชอสิ ริยาภรณ (ไมสวมสายสะพาย)

สตรี ประดับท่ีอกเสือ้ เบ้ืองซาย ตาํ่ กวา เหรยี ญราชอิสริยาภรณ
ดารา ม.ป.ช. ประดบั ในระดบั ตาํ่ กวาดารา ม.ป.ช. เยอ้ื งไปทางซา ย
ดารา ม.ว.ม. ประดบั ท่อี กเส้อื เบอ้ื งซา ย
เหรียญราชอสิ รยิ าภรณ (ไมส วมสายสะพาย)

สวนประสานราชการและรฐั พิธี
สํานกั บริหารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู ือการแตง เครอื่ งแบบขา ราชการตลุ าการและดะโตะ ยตุ ธิ รรม 48

การแตง เครื่องแบบเต็มยศและคร่ึงยศของผไู ดร บั พระราชทาน
เครื่องราชอสิ รยิ าภรณช้นั สายสะพาย รวมกบั เครอ่ื งหมายประเภทตา ง ๆ

ขอพงึ ระวงั ในกรณที ป่ี ระดบั เข็มศาลยตุ ิธรรมแลว ไมพ ึงประดับเข็มหรือเคร่ืองหมายแสดงวิทยฐานะอ่ืน
หากประสงคจะประดบั เข็มหรอื เครอื่ งหมายแสดงวทิ ยฐานะอ่ืน ใหป ระดับเข็มหรือเครอื่ งหมาย
แสดงวิทยฐานะเข็มใดเข็มหนงึ่ เพียงเข็มเดยี ว

สว นประสานราชการและรฐั พธิ ี
สาํ นักบรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คมู ือการแตง เครอื่ งแบบขาราชการตลุ าการและดะโตะ ยตุ ิธรรม 49

การแตงเครื่องแบบสําหรับประธานศาลฎีกา

การแตง เครอื่ งแบบเต็มยศและคร่งึ ยศสาํ หรับประธานศาลฎกี า

สวนประสานราชการและรฐั พธิ ี
สํานักบรหิ ารกลาง สํานกั งานศาลยตุ ธิ รรม

คูม อื การแตงเครอื่ งแบบขา ราชการตุลาการและดะโตะยตุ ธิ รรม 50

การแตงเคร่อื งแบบปกติขาวและเครอ่ื งแบบปฏบิ ตั ริ าชการสาํ หรับประธานศาลฎกี า

สว นประสานราชการและรฐั พธิ ี
สํานกั บรหิ ารกลาง สาํ นกั งานศาลยตุ ธิ รรม