.
()
( .)
. .2564-2570
แผนปฏิบตั กิ ารในการป้องกนั และบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุช่ือ อปท.) พ.ศ. 2564-2570
คำ ำ
สถานการณแ์ ละแนวโนม้ สาธารณภัยของโลกและประเทศกำลงั เผชญิ กับปญั หาที่มีลักษณะเช่อื มโยง
ซับซ้อน สง่ ผลกระทบต่อชีวิตและทรพั ย์สินในวงกวา้ ง และมีแนวโน้มเพิ่มขึน้ เช่น การเปล่ยี นแปลงสภาพภมู ิอากาศท่ี
ทำให้เกิดภาวะลมฟ้าอากาศแปรปรวน ระดับน้ำทะเลของโลกสูงข้ึน เกิดภาวะแล้งจัด พายุหมุน การกัดเซาะชายฝ่ัง
ทะเล อุทกภัยขนาดใหญ่ ดินโคลนถล่ม น้ำป่าไหลหลาก โรคระบาด รวมทั้งการเกิดสาธารณภัยขนาดใหญ่ เป็นต้น
นอกจากน้ี ยังมีภัยที่ไม่อาจคาดการณ์ได้ อาทิ แผ่นดินไหว สึนามิ ไฟป่าและหมอกควัน ซ่ึงล้วนเป็นสาธารณภัยที่
จะต้องเผชิญ ในปัจจุบันและมีแนวโน้มมากข้ึนในอนาคต อันส่งผลกระทบทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม
ทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดล้อม องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นหน่วยงานท่ีมีความใกล้ชิดกับ
ประชาชน และมีบทบาทภารกิจ ในการให้ความช่วยเหลือและบรรเทาภัยในลำดับแรกก่อนท่ีหน่วยงาน
ภายนอกจะเข้าไปให้ความช่วยเหลือ ประกอบกับพระราชบัญญัติป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550
มาตรา 20 กำหนดให้องค์กรปกครอง ส่วนท้องถ่ินแห่งพ้ืนท่ีมีหน้าท่ีป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยในเขต
ท้องถิ่นของตน โดยมีผู้บริหารท้องถิ่น ขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินแห่งพื้นที่น้ันเป็นผู้รับผิดชอบใน
ฐานะผู้อำนวยการท้องถ่ิน และแผนการป้องกัน และบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ พ.ศ. 2564-2570 ได้
กำหนดให้กองอำนวยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งพ้ืนท่ี (องค์การบริหารส่วนตำบล/เทศบาล/เมือง
พัทยา) ทำหน้าท่ีอำนวยการ ควบคุม ปฏิบัติการป้องกัน และบรรเทาสาธารณภัย รวมท้ังจัดต้ังศูนย์
ปฏิบัติการฉุกเฉนิ ท้องถิ่นและเผชิญเหตุเม่ือเกิดสาธารณภัยข้ึน โดยมีผู้อำนวยการท้องถ่ิน เป็นผู้ควบคุมและส่ังการ
เพ่ือทำหน้าท่ีจัดการสาธารณภัยที่เกิดขึ้นจนกว่าสถานการณ์จะกลับเข้าสู่ภาวะปกติ พร้อมท้ังจัดทำแผนปฏิบัติ
การในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยขององคก์ รปกครอง ส่วนท้องถิ่น จงึ ถือเปน็ ภารกิจสำคัญของ
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นท่ีจะต้องเตรียมความพร้อมในการป้องกัน และบรรเทาสาธารณภัย รวมถึงการ
พัฒนาขดี ความสามารถในการเผชญิ เหตุและให้ความช่วยเหลือผปู้ ระสบภัย ภายหลงั จากสถานการณส์ ิ้นสุดลง
ดังนั้น (ระบุชื่อ อปท.) จึงได้จัดทำแผนปฏิบัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยข้ึน
เพื่อเป็นแนวทางปฏิบัติในการเตรียมความพร้อม การแจ้งเตือนภัย และการดำเนินการช่วยเหลือให้แก่
หน่วยงาน ในระดับท้องถ่ินร่วมกับหน่วยงานต่างๆ ในพ้ืนที่รับผิดชอบและพ้ืนที่ข้างเคียง ตั้งแต่ก่อนเกิดภัย
ขณะเกิดภัย และภายหลังเกิดภัย ถูกต้องตามกฎระเบียบท่ีเกี่ยวข้อง รวมท้ังมีความเชื่อมโยงกับแผนการป้องกัน
และบรรเทาสาธารณภัยอำเภอ พ.ศ. 2564-2570 แผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัด พ.ศ. 2564-
2570 และสอดคล้องกบั แผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ พ.ศ. 2564-2570 และแผนต่างๆ ที่
เก่ียวข้อง เพื่อป้องกันและลดความสูญเสียต่อชีวิต และทรัพย์สิน รวมถึงผลกระทบทางเศรษฐกิจของประเทศ
อยา่ งมีประสทิ ธภิ าพต่อไป
(........................................................................)
นายกเท มนตร/ี นายกองคก์ ารบริหารสว่ นตำบล (ระบุชือ่ อปท.)
ผอู้ ำนวยการท้องถิน่
(วันที/่ เดือน/ปี . .)
แผนปฏิบัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุชอื่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 2
ญ ห้
บทนำ หนา้ 3
บทท่ี 1 ขอ้ มลู ทว่ั ไป
1.1 สภาพทั่วไปของ (ระบชุ ือ่ อปท.)
1.2 สถานการณ์และแนวโนม้ การเกดิ สาธารณภัย
1.3 สถานการณ/์ ความเส่ยี งจากสาธารณภยั ท่ีเกดิ ขน้ึ ในพ้นื ท่ี (ระบชุ อ่ื อปท.)
1.4 ปฏทิ นิ สาธารณภยั ประจำปี
บทท่ี ๒ นโยบายและยทุ ธศาสตรก์ ารจัดการความเส่ียงจากสาธารณภัย
2.1 นโยบายการปอ้ งกนั และบรรเทาสาธารณภัยของ อปท. (ช่อื อปท.)
2.2 วตั ถุประสงค์ของแผนปฏบิ ตั ิการในการปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภัยการป้องกัน
และบรรเทาสาธารณภยั ขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน (ระบุชื่อ อปท.)
2.3 วิสัยทัศน์
2.4 พนั ธกจิ
2.5 เป้าหมาย
2.6 ตัวชวี้ ัดความสำเรจ็ ในการจดั การความเสี่ยงจากสาธารณภยั ของประเทศ
2.7 ยุทธศาสตร์การจัดการความเสี่ยงจากสาธารณภยั
2.8 แหล่งทมี่ าและวธิ กี ารงบประมาณในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของอปท.
บทท่ี 3 หลกั การจัดการความเสยี่ งจากสาธารณภัย
3.1 วงจรการจัดการความเส่ียงจากสาธารณภัย
3.2 กลไกการจัดการความเสี่ยงจากสาธารณภยั
3.3 บทบาท หน้าที่ และแนวทางปฏบิ ัติรว่ มกับหนว่ ยงานที่เก่ียวขอ้ งระดับ อปท.
3.4 ขอบเขตสาธารณภยั
3.5 ระดับการจดั การสาธารณภยั
3.6 กฎหมายและระเบยี บท่ีเกยี่ วขอ้ งกบั การจัดการความเส่ียงจากสาธารณภยั
บทที่ 4 การปฏบิ ตั กิ ่อนเกิดภัย
4.1 แนวคดิ การลดความเสยี่ งจากสาธารณภัย
4.2 เป้าประสงค์
4.3 กลยทุ ธก์ ารมงุ่ เน้นการลดความเส่ียงจากสาธารณภัย
บทที่ 5 การปฏบิ ตั ิขณะเกดิ ภยั
5.1 แนวคดิ การจดั การในภาวะฉกุ เฉนิ
5.2 เป้าประสงค์
บทที่ 6 การปฏิบัตหิ ลังเกดิ ภัย5.3 กลยุทธ์การบรู ณาการการจัดการในภาวะฉุกเฉนิ
6.1 แนวคิดในการฟนื้ ฟู
6.2 เปา้ ประสงค์
6.3 กลยทุ ธ์การเพ่ิมประสิทธภิ าพการฟืน้ ฟูอย่างยง่ั ยนื
บทท่ี 7 การส่งเสริมการเป็นหุ้นสว่ นระหว่างประเทศในการจัดการความเสีย่ งจากสาธารณภัย
แผนปฏบิ ตั กิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุชอื่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570
7.1 แนวคดิ การสง่ เสริมการเป็นห้นุ สว่ นระหวา่ งประเทศในการจดั การความเสย่ี งจากสาธารณภัย
7.2 เปา้ ประสงค์
7.3 กลยทุ ธ์การสง่ เสรมิ การเป็นหุ้นสว่ นในการจัดการความเส่ยี งจากสาธารณภัย
บทท่ี 8 การเพิ่มประสิทธิภาพระบบบรหิ ารจัดการและประยกุ ต์ใชน้ วตั กรรมดา้ นสาธารณภัย
8.1 แนวคดิ การเพ่ิมประสทิ ธิภาพระบบบรหิ ารจดั การและสรา้ งนวตั กรรมด้านสาธารณภัย
8.2 เป้าประสงค์
8.3 กลยุทธ์การเพม่ิ ประสทิ ธิภาพระบบบรหิ ารจัดการและสร้างนวัตกรรมดา้ นสาธารณภัย
บทท่ี 9 การขบั เคลื่อนแผนปฏบิ ัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบชุ ่ือ อปท.) ไปสู่การ
ปฏิบตั ิ
9.1 การขับเคลอ่ื นแผนไปสกู่ ารปฏบิ ตั ิ
9.2 การติดตามและประเมนิ ผล
9.3 การวิจัยและพัฒนา
9.4 การทบทวนแผนปฏิบตั กิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุชอ่ื อปท.)
แผนปฏบิ ตั ิการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุชือ่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 4
สารบญั ภาคผนวก (อปท.)
ภาคผนวก ก : คำย่อ
ภาคผนวก ข : ตวั อยา่ งลกั ษณะภยั
ภาคผนวก ค : นิยามศัพท์
ภาคผนวก ง : พนื้ ทีเ่ ส่ียงภัยต่างๆ
ภาคผนวก จ : สถานทส่ี ำคัญท่ตี ้องดูแลเปน็ พเิ ศษ (พระตำหนัก แหล่งพลังงาน โรงพยาบาล สาธารณูปโภค ที่
สำคญั ท่าเรอื ทา่ อากาศยาน ฯลฯ)
ภาคผนวก ฉ : บญั ชีหน่วยงานประสานการปฏิบตั ใิ นจังหวดั
ภาคผนวก ฉ-1 : บญั ชรี ายช่ือบคุ ลากรหน่วยงานราชการ รัฐวิสาหกิจ ภาคเอกชน
ภาคผนวก ฉ-2 : บัญชีรายช่ือองค์การสาธารณกุศล หน่วยงานเครือข่ายการป้องกันและบรรเทา
สาธารณภัย
ภาคผนวก ฉ-3 : บัญชีรายชื่อผู้เชี่ยวชาญดา้ นสาธารณภัย
ภาคผนวก ฉ-4 : บญั ชฐี านขอ้ มลู อาสาสมคั ร (OTOS)
ภาคผนวก ฉ-5 : บัญชีฐานข้อมูล อปพร.
ภาคผนวก ช : ข้อมลู สถานีเตือนภยั หอเตือนภัย ป้ายเตือนภัย สัญญาณเตือนภัย และหอกระจายข่าว
ภาคผนวก ซ : บญั ชีเครอื่ งจักรกล ยานพาหนะ เครือ่ งมอื อุปกรณ์ ในการปอ้ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั
ภาคผนวก ฌ : บญั ชขี ้อมลู ศักยภาพพื้นฐานทางด้านสาธารณสขุ
ภาคผนวก ญ : บญั ชียานพาหนะเพ่ือเตรียมการอพยพ
ภาคผนวก ฎ : บญั ชีกลุ่มเปราะบาง
ภาคผนวก ฏ : บญั ชีรายชื่อบคุ คลทีต่ อ้ งอพยพเปน็ ลำดบั แรก
ภาคผนวก ฐ : บญั ชศี นู ย์พกั พิงช่วั คราวหลกั /สำรอง
ภาคผนวก ฑ : ข่ายการตดิ ตอ่ ส่ือสาร
ภาคผนวก ฑ-1 : แผนผงั การตดิ ต่อสอื่ สารและข่ายวิทยุสอื่ สาร
ภาคผนวก ฑ-2 : หมายเลขโทรศพั ทฉ์ กุ เฉิน
ภาคผนวก ฒ : แบบคำสั่งตา่ งๆ
- คำสง่ั กองอำนวยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจงั หวัด
- คำสงั่ แตง่ ตั้งคณะกรรมการจัดทำแผนการป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัยจงั หวัด
ภาคผนวก ณ : แผนงานโครงการในการลดความเส่ียงจากสาธารณภยั
ภาคผนวก ด : แบบประเมนิ PDNA ระยะท่ี 1
ภาคผนวก ต : แบบประเมิน PDNA ระยะท่ี 2
แผนปฏิบัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุชอื่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 5
ำ
ปัจจุบันสถานการณ์สาธารณภัยของประเทศไทยทั้งที่เกิดจากเกิดจากธรรมชาติและการกระทำ
ของมนุษย์ มีปัจจัยหลักมาจากสาเหตุหลายประการ สาเหตุจากธรรมชาติ เช่น อุทกภัย ดินโคลนถล่ม
แผ่นดินไหว พายุฤดูร้อน มีความถี่และความรุนแรงมากขึ้น สาเหตุจากการกระทำของมนุษย์ เช่น การตัดไม้
ทำลายป่า การใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างไม่จำกัด การขยายตัวของชุมชนเมือง และภาคอุตสาหกรรมที่
ทำลายสง่ิ แวดลอ้ ม ทำให้สภาพภูมิอากาศของโลกเกดิ การเปล่ียนแปลง สภาพอากาศแปรปรวน อากาศรอ้ นจัด
และหนาวจดั หรือมีฝนตกปริมาณมากเป็นเวลานาน ส่งผลให้เกดิ นำ้ ท่วมหนักและแผ่นดินถลม่ ซึง่ สาธารณภัย
ดังกล่าวได้ส่งผลกระทบต่อชีวิตและความเป็นอยู่ของประชาชน ตลอดท้ังสร้างความเสียหายแก่ทรัพย์สินของ
ประชาชน ชุนชน และของรฐั
(ระบุช่ือ อปท.) มีหน้าท่ีในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยในเขตท้องถิ่น โดยมีผู้บริหารท้องถ่ิน
เป็นผู้รับผิดชอบในฐานะผู้อำนวยการท้องถ่ิน และมีปลัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เป็นผู้ช่วยผู้อำนวยการ
ท้องถิ่น รับผิดชอบและปฏิบัติหน้าท่ีในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยในเขตท้องถ่ิน และช่วยเหลือ
ผู้อำนวยการจังหวัดและผู้อำนวยการอำเภอตามท่ีได้รับมอบหมาย (ระบุชื่อ อปท.) จึงต้องมีการเตรียมพร้อม
และรับมือกับสถานการณ์สาธารณภัยต่างๆ ท่ีอาจเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา จึงได้จัดทำแผนปฏิบัติการในการ
ป้องกันและบ รรเท าส าธารณ ภัย ของ (ระบุชื่อ อป ท .) พ .ศ .2564-2570 ขึ้น ซึ่งเป็น ไป ตาม
พระราชบัญญัติป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั พ.ศ. 2550 และสอดคล้องกับแผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
แห่งชาติ พ.ศ.2564-2570 รวมท้ังมีความเช่ือมโยงกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 12 พ.ศ.
2560-2564 และยุทธศาสตร์การเตรียมพร้อมแห่งชาติ และแผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัด/
อำเภอ เพื่อให้การบริหารจัดการสาธารณภัยเป็นไปในทิศทางเดียวกันทั้งระบบ และเพื่อประโยชน์ในการ
ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ สร้างความเช่ือม่ันให้กับประชาชน และ
สร้างพ้ืนท่ีให้เป็นท้องถ่ินที่ปลอดภัย โดยให้ความสำคัญกับหลักการจัดการความเสี่ยงจากสาธารณภัย
แผนปฏิบตั กิ ารในการปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบชุ ่อื อปท.) มวี ตั ถุประสงค์ ดงั นี้
1. เพื่อใช้เป็นแนวทางในการเตรียมความพร้อม การแจ้งเตือนภัย และการดำเนินการช่วยเหลือให้แก่
หนว่ ยงานในระดบั ท้องถ่ินในกรณีเกดิ สาธารณภัยได้อย่างมีประสิทธภิ าพ
2. เพื่อให้ประชาชนใน (ระบชุ อ่ื อปท.) มีความปลอดภัยในชีวิตและทรพั ย์สนิ จากเหตุสาธารณภยั
แผนปฏิบตั ิการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุชือ่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 6
บทที่ 1
ข้อมลู ทวั่ ไป
1.1 สภา ท่ัวไปของ (ระบชุ อื่ อปท.)
1.1.1 ท่ีตั้งและอาณาเขต
(ระบุชื่อ อปท.) ต้ังอยู่ที่..................(ระบุท่ีอยู่)....................อำเภอ............................
จังหวัด.................................มีพ้ืนท่ีประมาณ........................ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ.........................ไร่
มีอาณาเขตติดต่อกับพื้นท่ีตา่ งๆ ดังนี้ ตดิ ต่อกับ.............................................................................
ทิศเหนอื และ.....................................................................................
ทศิ ใต้ ติดต่อกับ.............................................................................
ทศิ ตะวันออก และ........................................................... ..........................
ตดิ ตอ่ กับ.............................................................................
ทิศตะวันตก และ.....................................................................................
ติดต่อกบั .............................................................................
และ.....................................................................................
1.1.2 เขตการปกครอง
(ระบชุ ือ่ อปท.) แบ่งเขตการปกครองออกเป็น........ตำบล ได้แก่...................................
หมบู่ า้ น ไดแ้ ก.่ ......................................................................................................................................................
1.1.3 ประชากร าสนา
เทศบาล (ทน./ทม./ทต.) (ระบุชื่อ อปท.)............. มีจำนวนประชากรท้ังสนิ้ ................
คน
จำแนกเป็นเ ชาย.........................คน เ หญิง........................คน
จำนวนเดก็ (อายุ 0-14 ปี) เด็กชาย.....................คน เด็กหญงิ ....................คน
จำนวนผู้สูงอายุ (อายุ 60 ปี ข้ึนไป) เพศชาย.................คน เพศหญิง................คน
จำนวนผู้ กิ าร เพศชาย.................คน เพศหญงิ ................คน
จำนวนสตรีมคี รรภ์ ..........................คน
จำนวนผูป้ ว่ ยติดเตียง......คน.................
จำนวนครัวเรือน.............................. ครวั เรอื น
จำนวนประชากรแฝง* ประมาณ......................คน
ส่วนใหญน่ บั ถอื ศาสนา.................... ร้อยละ.............
ข้อมูล ณ วันที่ ........... เดือน...................พ.ศ.................(ท่ีมา : ข้อมูลทะเบียน
ราษฎร์ของเทศบาล (ทน./ทม./ทต.....ระบุช่อื อปท..........)
แผนปฏิบตั ิการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุชอ่ื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 7
1.1.4 การประกอบอาชี
ประชากรส่วนใหญ่ของ (ระบุชื่อ อปท.) ประมาณร้อยละ...........ประกอบอาชีพ
.................................... รองลงมาได้แก่ ด้าน............................... ประมาณร้อยละ........ ด้าน.........................
ประมาณรอ้ ยละ........................ เนอ่ื งจากสภาพภูมิศาสตรท์ ่ีเหมาะสมกับ (เช่น การเพาะปลกู / การเลีย้ งสัตว์/
การประมง) เฉลีย่ รายไดป้ ระชากรตอ่ หัวต่อปี/ ประมาณ...............................บาท
ทมี่ า : (ระบุทม่ี าของขอ้ มูล)
1.1.5 เสน้ ทางคมนาคม (การขนส่งทางรถยนต์ ทางบก ทางนำ้ ทางอากา )
(ระบุช่ือ อปท.) มีเส้นทางคมนาคมทีส่ ำคัญสามารถเดนิ ทางตดิ ต่อกันระหว่าง (ระบชุ ่อื
ทน./ทม./ทต./อปท. ใกล้เคียง) และอำเภอตา่ งๆ ได้อย่างรวดเร็ว โดยสามารถเดนิ ทางได้ทางรถยนต์ บนถนน
ทางหลวงหมายเลข......................และทางเรอื ผ่านเสน้ ทางแม่นำ้ ........................................................................
1.1.6 แหล่งแม่นำ้ ลำคลอง
(ระบุชื่อ อปท.) มีลักษณะภูมิประเทศโดยท่ัวไปเป็นพื้นท่ี......(ราบลุ่ม/หุบเขา
ฯลฯ).......... มีแมน่ ้ำสำคัญไหลผ่านหลายสาย ได้แก่
คลอง....(ระบุช่ือแม่น้ำลำคลอง)..........ไหลผ่านพ้ืนที่หมู่บ้าน ต้ังแต่หมู่ท่ี .....ถึงหมู่ท่ี
...........
คลอง....(ระบุชื่อแม่น้ำลำคลอง).....ไหลผ่านพ้ืนท่ีหมู่บ้าน ต้ังแต่หมู่ท่ี ....ถึงหมู่ที่
..................
1.1.7 สถานทส่ี ำคญั
น้ื ท่ี สถานทีส่ ำคัญ กิ ัดทางภูมิ าสตร์
หมทู่ ี่ 1 (ระบุรายละเอยี ด)
สถานทร่ี าชการ.........................................
หม่ทู ี่ 2 สถานบรกิ ารสาธารณสุข...........................
สถาบันการศกึ ษา......................................
………. สถานที่ตั้งทางศาสนา......................................
พืน้ ทท่ี ิ้งขยะ.............................................
ฯลฯ
สถานที่ราชการ.........................................
สถานบริการสาธารณสุข...........................
สถาบันการศกึ ษา......................................
สถานทตี่ ้ังทางศาสนา......................................
พ้ืนทที่ ้ิงขยะ.............................................
ฯลฯ
แผนปฏบิ ัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุชอ่ื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 8
รวม สถานทีร่ าชการ......................................... แหง่
สถานบริการสาธารณสขุ ............................แห่ง
สถาบันการ กึ ษา......................................แห่ง
สถานที่ต้งั ทาง าสนา......................................แห่ง
น้ื ที่ทิ้งขยะ.............................................แหง่
ฯลฯ
1.1.8 สาธารณปู โภค
น้ื ที่ สาธารณูปโภค ิกัดทางภูมิ าสตร์
(ระบรุ ายละเอยี ด)
หมูท่ ่ี 1 ไฟฟ้า.............................
ประปา...........................
ถนน..............................
รถโดยสาร.....................
การส่ือสารและโทรคมนาคม....................
หมู่ท่ี 2 ไฟฟา้ .............................
ประปา...........................
ถนน..............................
รถโดยสาร.....................
การสอื่ สารและโทรคมนาคม....................
……….
รวม ไฟฟา้ .............................
ประปา...........................
ถนน..............................
รถโดยสาร.....................
การส่ือสารและโทรคมนาคม....................
หมายเหตุ วิธกี ารระบพุ กิ ดั ทางภมู ิศาสตร์ ดูรายละเอยี ดเพิม่ เติม “การหาค่าพกิ ดั ละตจิ ูด ลองจจิ ดู จาก Google Maps”
แผนปฏบิ ตั ิการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุช่อื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 9
1.1.9 แผนที่ น้ื ท่เี สี่ยงภัยของอปท.
(เขียนแสดงแผนที่เส่ยี งภัยของอปท. แยกตามประเภทภัยที่เกดิ ในอปท.)
แผนปฏิบตั กิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุชื่อ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 10
1.2 สถานการณ์และแนวโน้มการเกดิ สาธารณภยั
1.2.1 สถานการณส์ าธารณภัย
สถานการณ์สาธารณภัยท่ีเกิดขึ้นในพ้ืนท่ี (ระบุช่ือ อปท.) ส่วนใหญ่เกิดภัยจาก.....
(ระบชุ อื่ ประเภทภัย เช่น อทุ กภยั อัคคภี ัย ฯลฯ)..... โดยมีปัจจยั เส่ียงมาจาก.............(ระบปุ ัจจยั หรือสิ่งแวดลอ้ ม
ที่เป็นสาเหตุของการเกิดภัย เช่น พ้ืนที่ราบลุ่มติดภูเขา มีน้ำท่วมขัง หรืออาคารไม้เก่าสภาพชำรุด)........
โดยเฉพาะในพ้ืนท่ีหมู่ท่ี......... บ้าน....(ช่ือหมู่บ้าน)................ที่เกิดภัยข้ึนบ่อยคร้ัง และจากสถานการณ์สาธารณ
ภัยดังกล่าว มักจะมีผู้ประสบภัยที่ได้รับผลกระทบต่อชีวิตและทรัพย์สิน ต้ังแต่การบาดเจ็บเล็กน้อยไปจนถึงข้ัน
รนุ แรงเสียชีวิต
1.2.2 สถิตภิ ยั (***ใส่เฉพาะภัยท่เี กดิ ขึน้ ในพน้ื ท่ขี อง อปท.***)
สถานการณ์สาธารณภัยของ อปท... ที่เกิดข้ึนและสร้างความสูญเสียต่อชีวิต และทรัพย์สิน
ของประชาชนในรอบ 5 ปีที่ผา่ นมา (พ.ศ.2559-2563) มดี ังน้ี
(1) อัคคภี ยั (Fire)
ตารางที่ 1-1 : สถติ กิ ารเกิดอัคคีภัยของ (ระบุชอื่ อปท.)
ผลกระทบความเสียหาย มูลค่า
ความเสียหาย
.. จำนวนครั้ง นื้ ทป่ี ระสบภยั จำนวนบา้ นเรอื น จำนวนบ้านเรอื น (ลา้ นบาท)
ทเ่ี กิดภัย (ครั้ง) (หมทู่ ่ี/ชุมชน) ท่ีเสียหายทัง้ หลัง ท่ีเสียหายบางส่วน
(หลัง) (หลัง)
2559
2560
2561
2562
2563
รวม
(ที่มา : .............................................. ข้อมลู ณ วนั ท.ี่ ......เดือน................พ.ศ.........)
แผนปฏบิ ตั ิการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุช่อื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 11
(2) วาตภัย (Storm)
ตารางท่ี 1-2 : สถติ ิการเกิดวาตภยั ของ (ระบุชื่อ อปท.)
ผลกระทบความเสียหาย มลู ค่า
ความเสยี หาย
.. จำนวนครงั้ ื้นทป่ี ระสบภยั จำนวนบา้ นเรือน จำนวนบา้ นเรอื น (ลา้ นบาท)
ท่ีเกดิ ภัย (ครงั้ ) (หมทู่ ่ี/ชุมชน) ที่เสียหายทง้ั หลัง ที่เสยี หายบางส่วน
(หลงั ) (หลัง)
2559
2560
2561
2562
2563
รวม
(ที่มา : .............................................. ข้อมูล ณ วนั ท.่ี ......เดอื น................พ.ศ.........)
(3) อทุ กภยั (Flood)
ตารางท่ี 1-3 : สถติ ิการเกดิ อุทกภยั ของ (ระบชุ ่อื อปท.)
ผลกระทบความเสียหาย มลู ค่า
ความเสียหาย
.. จำนวนคร้ัง ืน้ ท่ี จำนวน ื้นท่ี จำนวนสัตว์ (ลา้ นบาท)
ท่ีเกดิ ภยั (ครง้ั ) ประสบภัย ครัวเรอื น การเกษตร ท่ีรับผลกระทบ
(หมทู่ ่/ี ชุมชน) ที่ประสบภัย เสียหาย
(ตัว)
(ไร)่
2559
2560
2561
2562
2563
รวม
(ท่มี า : .............................................. ขอ้ มลู ณ วนั ท.่ี ......เดอื น................พ.ศ.........)
แผนปฏิบัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุชอ่ื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 12
(4) ภัยจากดินโคลนถล่ม (Landslide)
ตารางท่ี 1-4 : สถิติการเกดิ ภยั จากดนิ โคลนถลม่ ของ (ระบุชอ่ื อปท.)
จำนวนคร้งั ื้นท่ีประสบภยั ผลกระทบความเสียหาย มูลคา่
ทีเ่ กิดภยั (ครง้ั ) (หมู่ท/่ี ชมุ ชน) ความเสียหาย
.. จำนวนบ้านเรือน เสยี ชวี ติ บาดเจ็บ (ลา้ นบาท)
ทปี่ ระสบภัย (คน) (คน)
2559
2560
2561
2562
2563
รวม
(ทม่ี า : .............................................. ข้อมูล ณ วนั ที่.......เดือน................พ.ศ.........)
(5) แผ่นดินไหวและสึนามิ (Earthquake and Tsunami)
ตารางท่ี 1-5 : สถิตกิ ารเกิดภัยจากแผน่ ดนิ ไหวและสึนามิ (ระบุชือ่ อปท.)
ผลกระทบความเสียหาย
.. จำนวนครั้งทเ่ี กดิ เหตุ สถานทเ่ี กดิ เหตุ จำนวน จำนวน มูลค่าความเสียหาย
(ครง้ั ) ผเู้ สยี ชีวติ ผบู้ าดเจ็บ (ลา้ นบาท)
(คน) (คน)
2559
2560
2561
2562
2563
รวม
(ท่มี า : .............................................. ขอ้ มลู ณ วันท.ี่ ......เดือน................พ.ศ.........)
แผนปฏบิ ัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุช่อื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 13
(6) ภยั แล้ง (Drought)
ตารางที่ 1-6 : สถิติการเกดิ ภยั แลง้ (ระบชุ อ่ื อปท.)
.. จำนวนครั้งท่เี กดิ เหตุ สถานท่เี กิดเหตุ ผลกระทบความเสียหาย มูลคา่ ความเสียหาย
(ครั้ง) จำนวน จำนวน (ลา้ นบาท)
ผเู้ สยี ชวี ติ ผูบ้ าดเจ็บ
(คน) (คน)
2559
2560
2561
2562
2563
รวม
(ทมี่ า : .............................................. ขอ้ มลู ณ วันท่ี.......เดือน................พ.ศ.........)
(7) โรคระบาด (Pandemic)
ตารางท่ี 1-7 : สถติ ิการเกิดโรคระบาด (ระบชุ อ่ื อปท.)
ผลกระทบความเสียหาย
.. จำนวนครง้ั ท่เี กิดเหตุ สถานทเ่ี กดิ เหตุ จำนวน จำนวน มลู ค่าความเสียหาย
(คร้ัง) ผู้เสียชวี ิต
ผบู้ าดเจบ็ (ลา้ นบาท)
(คน) (คน)
2559
2560
2561
2562
2563
รวม
(ท่มี า : .............................................. ข้อมูล ณ วนั ท่ี.......เดอื น................พ.ศ.........)
แผนปฏิบตั กิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุชือ่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 14
(8) ภัยจากไฟปา่ และหมอกควนั (Forest Fire and Smoke)
ตารางท่ี 1-8 : สถติ ิการเกดิ ไฟป่าและหมอกควัน (ระบชุ อื่ อปท.)
ผลกระทบความเสียหาย
.. จำนวนครั้งท่ีเกดิ เหตุ สถานทีเ่ กดิ เหตุ จำนวน จำนวน มูลคา่ ความเสียหาย
(ครั้ง) ผ้เู สียชวี ติ
ผ้บู าดเจ็บ (ลา้ นบาท)
(คน) (คน)
2559
2560
2561
2562
2563
รวม
(ท่ีมา : .............................................. ขอ้ มลู ณ วนั ท.่ี ......เดอื น................พ.ศ.........)
(9) ภยั จากสารเคมี (Chemical incidents)
ตารางท่ี 1-9 : สถิติการเกดิ ภัยจากสารเคมี (ระบชุ อ่ื อปท.)
ผลกระทบความเสียหาย
.. จำนวนครั้งท่เี กดิ เหตุ สถานท่ีเกดิ เหตุ จำนวน จำนวน มลู คา่ ความเสยี หาย
(ครั้ง) ผู้เสยี ชีวติ
ผบู้ าดเจบ็ (ล้านบาท)
(คน) (คน)
2559
2560
2561
2562
2563
รวม
(ทมี่ า : .............................................. ข้อมลู ณ วนั ที่.......เดอื น................พ.ศ.........)
แผนปฏิบัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุชือ่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 15
(10) ภัยจากการคมนาคม (Transportation)
ตารางท่ี 1-10 : สถิติการเกิดภัยจากการคมนาคม (ระบุชอื่ อปท.)
ผลกระทบความเสียหาย
.. จำนวนครั้งท่เี กิดเหตุ สถานทเี่ กิดเหตุ จำนวน จำนวน มูลคา่ ความเสียหาย
(ครั้ง) ผ้เู สียชวี ิต
ผูบ้ าดเจบ็ (ล้านบาท)
(คน) (คน)
2559
2560
2561
2562
2563
รวม
(ท่ีมา : .............................................. ขอ้ มลู ณ วันที่.......เดือน................พ.ศ.........)
แผนปฏบิ ัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุชอื่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 16
1.3 สถานการณ์/ความเสีย่ งจากสาธารณภยั ท่เี กดิ ขึ้นใน ืน้ ท่ี (ระบชุ ่ือ อปท.)
เขียนอธิบายถึงแนวโน้มการเกิดสาธารณภัยท่ีเกิดข้ึนใน อปท. ในภาพรวม โดยระบุ สาเหตุปัจจัยที่
ก่อให้เกิดสาธารณภัย ความล่อแหลม ความเปราะบางที่ก่อให้เกิดสาธารณภัย หรือคาดว่าจะเกิดสาธารณภัยประเภท
ตา่ งๆ ในพ้นื ที่ โดยสามารถวิเคราะห์และประเมนิ ความเสี่ยงจากสาธารณภัยในพนื้ ที่ อปท. …. ไดด้ ังน้ี
ตารางที่ 1.11 : ตารางแสดงปัจจยั /สาเหตุท่ีทำใหเ้ กิดความเส่ียงจากสาธารณภยั
(ตัวอย่างปัจจัย/สาเหตุท่ีทำให้เกิดความเสี่ยงจากสาธารณภัย โดยสามารถปรับให้สอดคล้องกับบริบทของ อปท. แต่ละ
อปท.)
ดค ม ี ัจจ / ห ี ำ ห้ ดค ม ี จ
ีู ี ีำ
อทุ กภัย หมู่ที่ ....... หมู่ท่ี ....... หมทู่ ี่ ....... คม
1. เป็นพน้ื ทรี่ าบลุ่ม มแี มน่ ำ้ หลายสาย
พื้นที่เสี่ยงบางจุดไม่มีพนังหรือเข่ือนกั้น
ตล่งิ โดยเฉพาะพนื้ ทห่ี มทู่ .ี่ ............
ฯลฯ
ค ม หม
1. ประชาชนส่วนใหญ่ปลูกบ้านพักอาศัย
ติดริมแม่น้ ำ โดยเฉพ าะพ้ื น ที่ ห มู่ที่
...................................................
ฯลฯ
ศพ
1. มอี ุปกรณ์เตอื นภยั
2. มีเครื่องมือเคร่ืองจักรในการป้องกัน
และบรรเทาสาธารณภัยฯลฯ
ภยั แล้ง หม่ทู ี่ ....... หมู่ที่ ....... หมทู่ ี่ ....... ความลอ่ แหลม.........................................
ความเปราะบาง.......................................
ศักยภาพ..................................................
วาตภัย หมู่ท่ี ....... หม่ทู ่ี ....... หมทู่ ี่ ....... ความลอ่ แหลม.........................................
ความเปราะบาง.......................................
ศักยภาพ..................................................
แผนปฏิบตั กิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุชื่อ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 17
ดค ม ี จั จ / ห ี ำ ห้ ดค ม ี จ
ีู ี ีำ
อคั คภี ยั หมู่ท่ี ....... หมูท่ ่ี ....... หม่ทู ่ี ....... ความล่อแหลม.........................................
ความเปราะบาง.......................................
ศักยภาพ..................................................
สารเคมีและ หมู่ท่ี ....... หมทู่ ่ี ....... หมู่ที่ ....... ความลอ่ แหลม.........................................
วัตถอุ ันตราย ความเปราะบาง.......................................
ศกั ยภาพ..................................................
ฯลฯ
จากการวิเคราะห์สถานการณ์สาธารณภัยและการประเมินความเส่ียงจากสาธารณภัย ภายใต้ฐานข้อมูล
สถานการณ์สาธารณภัย สถิติการเกิดภัย ความถี่การเกิดภัย และปัจจัยท่ีทำให้เกิดความเส่ียงจากสาธารณภัย
สามารถจัดลำดบั ความเสีย่ งจากมากไปหานอ้ ยตามลำดบั ได้ ดงั นี้
*** (ตวั อย่าง) การจัดลำดับความเส่ียงภัย ปรบั ตามบรบิ ทของ อปท ***
ตารางที่ 1-13 : ลำดบั ความเส่ยี งภยั ของ (ระบชุ อื่ อปท)
ภยั ท่เี กดิ จากธรรมชาติ ภัยทเ่ี กดิ จากการกระทำของมนุษย์
1. …………. 1. ………….
2. …………. 2. ………….
3. …………. 3. ………….
4. …………. 4. ………….
5. …………. 5. ………….
แผนปฏิบัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุชื่อ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 18
1.4 ปฏทิ ินสาธารณภัยประจำปี
ในช่วงระยะเวลาท่ีผ่านมา มีการเกิดสาธารณภัยข้ึนบ่อยครั้งและเกิดขึ้นเป็นประจำในช่วง
ระยะเวลาหนึ่ง จึงทำให้ (ระบุชื่อ อปท.) สามารถคาดการณ์การเกิดภัยได้มากขึ้น ได้แก่ อุทกภัย ภัยแล้ง วาต
ภยั อัคคีภัย ไฟป่า (ระบุเฉพาะประเภทภัยทเี่ กิดขึ้นในพ้ืนท่ี) นอกจากนี้ภัยจากการคมนาคม (อุบัติเหตุทางถนน)
ก็ยังเป็นสาธารณภัยท่ีเกิดบ่อยครั้งมากข้ึน ซ่ึงการคาดการณ์ทำได้ยากเพราะเป็นพฤติกรรมของมนุษย์ เว้นแต่
ในบางช่วงระยะเวลาหากมีการใช้ถนนมาก เช่น เทศกาลตา่ งๆ ก็มแี นวโน้มจะเกิดมากขน้ึ
*** (ตัวอย่าง) ปฏิทนิ สาธารณภัยสามารถปรับเ ิ่มหรอื ลดปฏิทินสาธารณภยั ประจำปี
ใหเ้ หมาะสมกับสถานการณ์ภัยท่ีเกดิ ขน้ึ ใน นื้ ท่ี ***
ตารางท่ี 1-13 : ปฏิทินสาธารณภัยของ (ระบุชื่อ อปท.) เ ื่อเป็นแนวทางในการเตรียมการป้องกันและ
บรรเทาสาธารณภัยไวล้ ่วงหนา้ (ระบชุ ื่อ อปท.) จึงทำปฏทิ นิ สาธารณภัยทเี่ กิดขึ้นใน ้ืนท่ี ดังนี้
ภัย/เดอื น ม.ค. ก. . มี.ค. เม.ย. ระยะเวลาทเี่ กิดภัย .ย. ธ.ค.
.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค.
อทุ กภยั ฤดแู ลง้ ฝนท้งิ ชว่ ง
ภัยแลง้
แผน่ ดนิ ไหว
ายุฤดูร้อน ปใี หม่
ปีใหม่ ตรุษจนี
อคั คีภัย
ไฟป่า สงกรานต์ ปใี หม่
อุบตั ิเหตุ
ทางถนน ปีใหม่
ภยั หนาว
ฯลฯ
หมายเหตุ : ……………… เฝา้ ระวังตลอดท้ังปี
แผนปฏบิ ตั ิการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุชือ่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 19
บทที่ ๒
นโยบายและยุทธ าสตรก์ ารจัดการความเส่ียงจากสาธารณภยั
การป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ อปท.....(ชื่อ อปท.) มีเป้าหมายสูงสุด “การรู้รับ-ปรับตัว-ฟื้นเร็วทั่ว-อย่าง
ยั่งยืน” (Resilience) โดยนำกรอบนโยบาย ยุทธศาสตร์ และกรอบแนวคิดการจัดการความเส่ียงจากสาธารณภัย
ประกอบกับแนวโน้มสถานการณ์ภัยที่เพิ่มมากขึ้น พร้อมทั้งบทเรียนการจัดการสาธารณภัยท่ีผ่านมา นำมา
ทบทวน ปรบั ปรงุ และจัดทำแผนฉบับนี้ใหเ้ ป็นไปตามข้อเทจ็ จริงเก่ียวกับการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย เพื่อให้ทุก
หน่วยงานใช้เป็น แนวทางในการจัดการความเสี่ยงจากสาธารณภัยขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยมี
สาระสำคัญ ดังรายละเอยี ดต่อไปนี้
2.1 นโยบายการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ อปท. (ช่ือ อปท.)
อปท...... กำหนดนโยบายการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ อปท. (ช่ือ อปท.) ตามนโยบาย
การป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั แหง่ ชาติ ดงั นี้
2.1.1 มุ่งเน้นการลดความเส่ียงจากสาธารณภัยด้วยการสร้างความตระหนักรู้ให้ทุกภาคส่วน
ของสังคมไทยเข้าใจความเสี่ยงจากสาธารณภัยให้ครอบคลุมทุกมิติ เพื่อนำไปสู่การประเมินความเสี่ยงและการใช้
ข้อมูลความเส่ียงประกอบการวางแผน การลงทุน และการตัดสินใจอย่างรู้เท่าทันภัย
2.1.2 เสริมสร้างความเข้มแข็งการบูรณาการความร่วมมือกับทุกภาคส่วนให้ยกระดับมาตรฐานระบบ
การจัดการสาธารณภัยในภาวะฉุกเฉินของประเทศให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลในการจัดการทุกระดับ
พร้อมทั้งการบรรเทาทุกขแ์ ละช่วยเหลอื สงเคราะห์ผู้ประสบภัยได้อยา่ งรวดเรว็ ทว่ั ถงึ และทันตอ่ เหตุการณ์
2.1.3 สร้างระบบการฟ้ืนฟูอย่างยั่งยืนโดยจัดให้มีการซ่อมสร้างและฟ้ืนฟูให้กลับคืนสู่สภาวะปกติโดยเร็ว
หรอื ดกี ว่าเดมิ และปลอดภัยกวา่ เดิม เพือ่ ลดความเสย่ี งเดมิ และป้องกันความเสีย่ งใหม่
2.1.4 สร้างการเป็นหุ้นส่วนในการจัดการความเส่ียงจากสาธารณภัยร่วมกับหน่วยงานเครือข่าย
ทั้งภายในประเทศและระหว่างประเทศ ใหค้ รอบคลมุ ทกุ มิติ
2.1.5 เสริมสร้างการวิจัยและพัฒนานวัตกรรม เทคโนโลยี และภูมิปัญญา โดยการยกระดับศักยภาพ
การจัดการความเส่ียงจากสาธารณภยั ของ อปท.
แผนปฏิบัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุชือ่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 20
2.2 วัตถุประสงค์ของแผนปฏิบัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยการป้องกันและบรรเทาสา
ธารณภัยขององค์กรปกครองส่วนทอ้ งถน่ิ (ระบชุ ื่อ อปท.)
(ให้ อปท. กำหนดวัตถุประสงค์ของแผนฯ ให้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของของแผนการป้องกันและ
บรรเทาสาธารณภยั แหง่ ชาติ/จงั หวดั /อำเภอ)
2.3 วิสัยทั น์
(ให้ อปท.กำหนดวิสัยทัศน์ให้สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ของแผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
แห่งชาติ/จงั หวัด/อำเภอ)
2.4 นั ธกิจ
(ให้ อปท. กำหนดพันธกิจให้สอดคล้องกับพันธกิจของแผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ/
จงั หวดั /อำเภอ)
2.5 เปา้ หมาย
(ให้ อปท. กำหนดเป้าหมายให้สอดคล้องกับเป้าหมายของแผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
แห่งชาต/ิ จังหวดั /อำเภอ)
แผนปฏบิ ตั ิการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุชอ่ื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 21
2.6 ตัวชวี้ ดั ความสำเร็จในการจดั การความเสี่ยงจากสาธารณภัยของประเท แบง่ ออกเป็น 2 ตวั ชวี้ ัด ไดแ้ ก่
ตวั ช้วี ดั เปา้ หมาย
2.6.1 การลดความ (1) อัตราการเสียชีวิตจากสาธารณภยั ต่อประชากร 100,000 คน
สูญ เสียและความ (2) จำนวนผไู้ ด้รบั ผลกระทบจากสาธารณภัยตอ่ ประชากร 100,000 คน
เสียหาย (3) ความสูญเสียทางเศรษฐกิจที่เกิดจากสาธารณภัยโดยตรงต่อผลิตภัณฑ์มวลรวม
ของประเทศ
(4) ความเสียหายจากสาธารณภัยที่มีต่อโครงสร้างพ้ืนฐานที่สำคัญ และการหยุดชะงัก
ของบริการสาธารณะขั้นพ้ืนฐาน ในจำนวนน้ันรวมถึงสถานพยาบาลและสถานศึกษา
ดว้ ยการพัฒนาโครงสรา้ งและบริการพื้นฐานให้มีความพร้อมรับมือและสามารถฟื้นกลับ
ไดเ้ ร็วเม่อื เกิดสาธารณภยั
2.6.2_ก า ร เ ่ิ ม (1) จำนวนแผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยท่ีมีการบรรจุองค์ประกอบ
ั ก ย ภ า ใน ก า ร ประเดน็ การจดั การความเสย่ี งจากสาธารณภัย
จัดการความเส่ียง (2) ความรว่ มมือระหว่างประเทศด้านการจัดการความเสย่ี งจากสาธารณภัยอย่างยง่ั ยืน
จากสาธารณภัย (3) ขีดความสามารถระบบเตือนภัย โดยการจัดหาเทคโนโลยี เคร่ืองมือ อุปกรณ์
และประชาชนสามารถเขา้ ถึงการแจง้ เตอื นภัยและข้อมลู ความเส่ียงสาธารณภัย
2.7 ยุทธ าสตรก์ ารจดั การความเสี่ยงจากสาธารณภัย
ยทุ ธศาสตร์ของแผนฉบับนี้ เป็นการตอบสนองต่อวัตถุประสงค์ วิสัยทัศน์ พันธกิจ และเปา้ หมายของแผน
ให้มีประสิทธิภาพมากย่ิงข้ึน ตลอดจนยกระดับการจัดการความเสี่ยงจากสาธารณภัยไปสู่มาตรฐานตามหลัก
สากล เพื่อสรา้ งการรู้เท่าทันภยั และภมู คิ มุ้ กนั ใหก้ ับทกุ ภาคส่วน ประกอบด้วย 5 ยทุ ธศาสตร์ ไดแ้ ก่
ยุทธศาสตรท์ ่ี 1 การมงุ่ เน้นการลดความเสี่ยงจากสาธารณภัย
ยทุ ธศาสตร์ท่ี 2 การจัดการในภาวะฉกุ เฉนิ แบบบูรณาการ
ยทุ ธศาสตร์ที่ 3 การเพ่ิมประสทิ ธภิ าพการฟ้ืนฟอู ย่างย่ังยนื
ยทุ ธศาสตร์ที่ 4 การสง่ เสรมิ การเปน็ ห้นุ ส่วนระหว่างประเทศในการจดั การความเส่ียงจากสาธารณภัย
ยทุ ธศาสตรท์ ่ี 5 การเพ่ิมประสทิ ธภิ าพระบบบรหิ ารจัดการและประยกุ ต์ใช้นวัตกรรมด้านสาธารณภัย
แผนปฏบิ ัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุชือ่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 22
ยุทธ าสตรท์ ี่ 1 การมุ่งเนน้ การลดความเสี่ยงจากสาธารณภยั
(1) เปา้ ประสงค์
(1.1) เพื่อจัดการความเส่ียงท่ีอาจเกิดข้ึน โดยการลดความเปราะบาง และความล่อแหลม
พร้อมท้งั การเพ่ิมขดี ความสามารถในการเตรียมพร้อมรบั กบั สาธารณภัยที่เกดิ ข้ึน
(1.2) เพ่ือให้ทุกภาคส่วนดำเนินการลดความเส่ียงที่มีอยู่เดิมและป้องกันไม่ให้เกิดความเสี่ยง
ใหม่
(2) กลยทุ ธ์
(2.1) พัฒนาและส่งเสรมิ ใหม้ ีความเขา้ ใจความเสีย่ งจากสาธารณภัยในทกุ ภาคส่วน
(2.2) พัฒนามาตรการลดความเสยี่ งจากสาธารณภัย
(2.3) ส่งเสริมให้ทุกภาคส่วนและทุกระดับเสริมสร้างความเป็นหุ้นส่วนในการลดความเสี่ยงจากสา
ธารณภยั
ยทุ ธ าสตรท์ ่ี 2 การจดั การในภาวะฉกุ เฉนิ แบบบูรณาการ
(1) เป้าประสงค์
(1.1) เพ่ือยกระดับมาตรฐานระบบการจัดการสาธารณภัยในภาวะฉุกเฉินเป็นไปอย่างมี
มาตรฐาน เอกภาพ และยืดหยุ่น โดยการบูรณาการความร่วมมือจากทุกภาคส่วนให้
เกิดประสิทธิภาพและประสิทธผิ ล
(1.2) เพอ่ื ให้ผู้ประสบภยั ได้รบั ความช่วยเหลือบรรเทาทุกข์อย่างรวดเร็ว ทวั่ ถงึ และทันตอ่ เหตุการณ์
(1.3) เพื่อลดความสูญเสียชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนท่ีได้รับผลกระทบจากสาธารณภัยให้น้อย
ทีส่ ุด
(2) กลยุทธ์
(2.1) พัฒนามาตรฐานการจดั การในภาวะฉุกเฉนิ อยา่ งมีเอกภาพ
(2.2) พัฒนาระบบและเคร่อื งมือสนับสนนุ การเผชญิ เหตุ
(2.3) เพม่ิ ประสิทธภิ าพระบบและแนวปฏิบตั ใิ นการบรรเทาทกุ ข์
ยทุ ธ าสตรท์ ่ี 3 การเ ่ิมประสทิ ธภิ า การฟ้นื ฟูอย่างยั่งยืน
(1) เปา้ ประสงค์
(1.1) เพ่ือฟ้ืนฟูให้ผู้ประสบภัยได้รับการสงเคราะห์ช่วยเหลืออย่างรวดเร็ว ท่ัวถึง ต่อเนื่อง
เป็นธรรม สอดรับกับความจำเป็นในการให้ความช่วยเหลือ และสามารถกลับไป
ดำรงชวี ิตไดต้ ามปกติ
(1.2) เพื่อฟ้ืนฟูพื้นที่ประสบภัยให้มีการซ่อมสร้างและฟ้ืนสภาพให้กลับคืนสู่สภาวะปกติ
โดยเร็วหรอื ใหด้ ีกว่า และปลอดภยั กวา่ เดมิ
แผนปฏบิ ัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุชอ่ื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 23
(2) กลยทุ ธ์
(2.1) พัฒนาระบบการประเมินความต้องการหลังเกิดสาธารณภัย (Post - Disaster Need
Assessment : PDNA)
(2.2) พัฒนาแนวทางบรหิ ารจัดการดา้ นการฟน้ื ฟู
(2.3) เสริมสรา้ งแนวทางการฟ้ืนฟใู หด้ กี ว่าและปลอดภยั กวา่ เดิม (Build Back Better and Safer)
ยุทธ าสตร์ท่ี 4 การส่งเสริมการเป็นห้นุ ส่วนระหว่างประเท ในการจัดการความเสย่ี งจากสาธารณภัย
ประเทศ (1) เปา้ ประสงค์
(1.1) เพื่อให้ทุกภาคส่วนมีความตระหนัก และเข้าร่วมเป็นหุ้นส่วนในการจัดการความเสี่ยง
จากสาธารณภัยอยา่ งย่ังยืน
(1.2) เพื่อยกระดบั มาตรฐานการจัดการความเส่ียงจากสาธารณภัยในระดับชาตแิ ละนานาชาติ
(1.3) เพ่อื ยกระดับการประสานความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมอย่างมเี อกภาพ
(2) กลยุทธ์
(2.1) เสริมสร้างการเป็นหุ้นส่วนยุทธศาสตร์ด้านการจัดการความเสี่ยงจากสาธารณภัยระหว่าง
(2.2) พฒั นาระบบการประสานความช่วยเหลือด้านมนษุ ยธรรมท่ีมเี อกภาพ
(2.3) ยกระดับมาตรฐานการปฏบิ ตั ิงานดา้ นมนุษยธรรม
(2.4) ส่งเสริมความเปน็ ประเทศทีม่ ีบทบาทนำด้านการจัดการความเส่ียงจากสาธารณภยั
ยทุ ธ าสตรท์ ี่ 5 การเ ิ่มประสทิ ธิภา ระบบบริหารจัดการและประยุกต์ใช้นวัตกรรมดา้ นสาธารณภยั
(1) เป้าประสงค์
(1.1) เพื่อเสริมสร้างระบบบริหารจัดการ การวิจัย นวัตกรรม เทคโนโลยี และภูมิปัญญา ให้การจัด
การความเส่ียงจากสาธารณภัยโดยระบบอจั ฉริยะอยา่ งมปี ระสิทธิภาพ
(1.2) เพ่ือสร้างภูมิคุ้มกันด้วยการรู้เท่าทันภัยให้กับประชาชนทุกช่วงวัยอย่างเสมอภาค
และการมสี ่วนร่วมของผ้มู สี ่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholder) จากทุกภาคสว่ น
(2) กลยทุ ธ์
(2.1) พฒั นาระบบสารสนเทศด้านสาธารณภัย
(2.2) พฒั นาการจัดการองค์ความรู้ดา้ นการจดั การความเสี่ยงจากสาธารณภยั
(2.3) พฒั นาการสอื่ สารความเสี่ยงจากสาธารณภยั ท่มี ปี ระสิทธิภาพ
(2.4) ส่งเสริมการลงทนุ ด้านการจัดการความเสย่ี งจากสาธารณภัยแบบมสี ่วนรว่ มจากภาครัฐ
ภาคเอกชน และภาคประชาสงั คม
(2.5) เสริมสร้างการมสี ่วนร่วมของทกุ ภาคส่วน ในการจัดการความเส่ยี งจากสาธารณภัย
แผนปฏิบตั ิการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุช่ือ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 24
ยุทธ าสตร์ที่ 1 ยทุ ธ าสตร์ที่ 2 ยทุ ธ าสตร์ท่ี 3 ยทุ ธ าสตร์ท่ี 4
_________________________________________________ _________________________________________________ _________________________________________________ _________________________________________________
การมงุ่ เน้นการลด การจดั การในภาวะ การเพิม่ ประสิทธิภาพ การส่งเสรมิ การเปน็
ความเสย่ี ง ฉุกเฉินแบบบรู ณาการ การฟน้ื ฟูอยา่ งยั่งยืน หนุ้ สว่ นระหว่างประเทศ
ในการจดั การความเสย่ี ง
จากสาธารณภัย
จากสาธารณภยั
ยุทธ าสตรท์ ่ี 5
___________________________________________________
การเพ่ิมประสิทธภิ าพระบบบรหิ ารจัดการและประยกุ ต์ใช้นวัตกรรมด้านสาธารณภัย
แผนภา ที่ 2-1 ความเชื่อมโยงของยุทธศาสตร์
แผนปฏิบัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ระบุช่ือ อปท.) พ.ศ.2564-2570 ฉบับนี้มุ่ง
ตอบสนองตอ่ ยุทธศาสตร์การจัดการความเสย่ี งจากสาธารณภัยเพอ่ื สร้างความเช่ือม่นั และความปลอดภยั ในชีวิต
และทรัพยส์ ินของประชาชนและของรัฐ โดยชุมชนมีบทบาทสำคญั เป็นอย่างมากในการเตรียมความพร้อมและลด
ความเส่ียงจากสาธารณภัย หากได้รับการพัฒนาศักยภาพรวมทั้งมีภูมิปัญญาท้องถ่ินก็จะสามารถทำให้ชุมชน
ของตนมคี วามปลอดภยั จากสาธารณภัย โดยการมสี ว่ นร่วมของคนหลากหลายกลุ่มในชมุ ชน
แผนปฏบิ ัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุช่ือ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 25
2.8 แหล่งท่ีมาและวิธีการงบประมาณในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของอปท.
........(ระบชุ ื่อ อปท.)
2.8.1 งบประมาณรายจา่ ยประจำปีขององคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถ่นิ แห่ง น้ื ท่ี
งบประมาณ สาระสำคญั
องคก์ รปกครอง (1) ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นตั้งงบประมาณรายจ่ายประจำปีในการป้องกันและบรรเทา
สว่ นท้องถ่ินแห่ง น้ื ท่ี สาธารณภัยในเขตพ้ืนท่ีของตน เพือ่ ใชด้ ำเนินการต้ังแตร่ ะยะก่อนเกิด ขณะเกิดและหลงั เกิดสา
ธารณภัย โดยเฉพาะงบประมาณเพ่ือให้ความช่วยเหลือและบรรเทาความเดือดร้อนท่ีเกิดข้ึน
เฉพาะหน้าและระยะยาว เช่น การอพยพ การจัดการศูนย์พักพิงชั่วคราว การสงเคราะห์
ช่วยเหลือผู้ประสบภัย การสาธารณสุข การสื่อสาร การรักษาความสงบเรียบร้อย และการ
สาธารณูปโภค เป็นต้น
(2) ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสนับสนุนงบประมาณเพื่อการป้องกันและบรรเทา
สาธารณภัยในพื้นที่ของตนให้เป็นไปตามแผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัด
ซึ่งกำหนดให้มีแผนและขั้นตอนขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินในการจัดหาวัสดุอุปกรณ์
เครื่องมือเคร่ืองใช้ และยานพาหนะ พร้อมทั้งจัดให้มีเครื่องหมายสัญญาณหรือสิ่งอ่ืนใดในการแจ้ง
ให้ประชาชนได้ทราบถงึ การเกดิ หรือคาดวา่ จะเกิดสาธารณภยั
(3) ให้มีการต้ังงบประมาณในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยในเขตท้องถ่ินของตนตาม
กรอบแนวทางตามกฎหมายท่ีเก่ยี วข้อง ไดแ้ ก่
1) พระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล พ.ศ. 2537 และท่ีแก้ไข
เพ่มิ เติม มาตรา 67 ภายใต้บังคับแหง่ กฎหมาย องค์การบริหารส่วนตำบลมีหนา้ ที่ต้องทำในเขต
องคก์ ารบริหารส่วนตำบล (4) ปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภยั
2) พระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 และที่แกไ้ ขเพม่ิ เติม
มาตรา 50 ภายใต้บังคับแห่งกฎหมาย เทศบาลตำบลมีหน้าที่ต้องทำในเขต
เทศบาล (1) รักษาความสงบเรียบรอ้ ยของประชาชน
มาตรา 53 ภายใต้บังคบั แห่งกฎหมาย เทศบาลเมืองมีหน้าทตี่ อ้ งทำในเขตเทศบาล
(1) กจิ การตามทีร่ ะบไุ ว้ในมาตรา 50
มาตรา 56 ภายใต้บังคับแห่งกฎหมาย เทศบาลนครมีหน้าทีต่ ้องทำในเขตเทศบาล
(1) กจิ การตามท่ีระบุไวใ้ นมาตรา 53
3) พระราชบญั ญัตริ ะเบยี บบรหิ ารราชการเมืองพัทยา พ.ศ. 2542
4) พระราชบัญญัติกำหนดแผนและข้ันตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครอง
ส่วนท้องถน่ิ พ.ศ. 2542
มาตรา 16 ให้เทศบาล เมืองพัทยา และองค์การบริหารส่วนตำบลมีอำนาจ
และหน้าท่ีในการจัดระบบการบริการสาธารณะ เพื่อประโยชน์ของประชาชนในท้องถิ่น
ของตนเอง (29) การป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัย
มาตรา 17 ภายใต้บังคับมาตรา 16 ให้องค์การบริหารส่วนจังหวัดมีอำนาจหน้าที่ใน
การจัดระบบบริการสาธารณะเพ่ือประโยชน์ของประชาชนในท้องถิ่นของตน (22) การป้องกัน
แผนปฏิบัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุช่ือ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 26
งบประมาณ สาระสำคญั
และบรรเทาสาธารณภยั
- ประกาศคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
เร่อื ง กำหนดอำนาจและหนา้ ท่ีในการจัดระบบบริการสาธารณะขององค์การบริหารส่วนจังหวัด
- ประกาศคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน
เรื่อง หลกั เกณฑ์การสนบั สนุนขององคก์ ารบรหิ ารส่วนจงั หวัด เทศบาล และองคก์ ารบริหารส่วนตำบล
ในการใหบ้ รกิ ารสาธารณะ
5) ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการรับเงิน การเบิกจ่ายเงิน การฝากเงิน
การเกบ็ รักษาเงินและการตรวจเงินขององค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่ พ.ศ. 2547
- ข้อ 89 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอาจจ่ายขาดจากเงินสะสมได้ไม่เกินร้อยละ
สี่สิบของงบประมาณรายจ่ายเพ่ือการลงทุนของปีนนั้ โดยได้รับอนมุ ัติจากสภาท้องถ่ิน ภายใต้
เงอ่ื นไข...
- ขอ้ 91 ภายใต้บังคับข้อ 89 ในกรณีฉุกเฉนิ ที่มสี าธารณภัยเกิดข้ึน ให้ผู้บริหารทอ้ งถ่ิน
อนุมัติให้จ่ายขาดเงินสะสมได้ตามความจำเป็นในขณะน้ัน โดยให้คำนึงถึงฐานะการเงิน การคลัง
ขององคก์ รปกครองสว่ นท้องถิ่นนั้น
6) ระเบยี บกระทรวงมหาดไทย วา่ ดว้ ยเงนิ อดุ หนุนขององคก์ รปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2559
- ข้อ 4 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอาจต้ังงบประมาณให้เงินอุดหนุนหน่วยงานท่ี
ขอรบั เงินอดุ หนุนได้...
7) ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยค่าใช้จ่ายเพ่ือช่วยเหลือประชาชนตามอำนาจ
หน้าทข่ี ององคก์ รปกครองสว่ นท้องถ่นิ พ.ศ. 2560 แกไ้ ขเพ่มิ เติมถึง (ฉบบั ท่ี 2) พ.ศ. 2561
- ข้อ 6 กรณีเกิดสาธารณภัยในพ้ืนท่ีขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน ไม่ว่าจะ
มีการประกาศเขตให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉินหรือไม่ก็ตาม องค์กร
ปกครองส่วนท้องถ่ินสามารถดำเนนิ การช่วยเหลือประชาชนในเบื้องตน้ โดยฉับพลันทันที เพ่ือ
การดำรงชีพ หรือบรรเทาความเดือดร้อนเฉพาะหน้า หรือระงับสาธารณภัย หรือเพ่ือคุ้มครองชีวิต
และทรัพย์สิน หรือป้องกันภยันตรายท่ีจะเกิดแก่ประชาชนได้ตามความจำเป็น ภายใต้ขอบ
อำนาจหนา้ ทีต่ ามกฎหมาย โดยไมต่ ้องเสนอคณะกรรมการพจิ ารณา
ในกรณีการช่วยเหลือประชาชน เพ่ือเยียวยาและฟ้ืนฟูหลังเกิดสาธารณภัย
หรือการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิต หรือการป้องกันและระงับโรคติดต่อ หรือการ
ช่วยเหลอื เกษตรกรผู้มรี ายได้น้อยใหเ้ สนอคณะกรรมการใหค้ วามเห็นชอบก่อน
- ข้อ 7 กรณีมีความจำเป็นต้องให้ความช่วยเหลือประชาชนเพ่ือเยียวยาหรือ
ฟนื้ ฟูหลงั เกิดสาธารณภยั ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นดำเนนิ การ ดงั น้ี
(1) กรณีมีการประกาศเขตการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติ
กรณีฉุกเฉินในพื้นที่เกิดภัย ให้รายงานอำเภอ หรือจังหวัด หรือหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้อง
เพื่อพิจารณานำเงินทดรองราชการเพื่อการช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติ ให้ความช่วยเหลือ
ผู้ประสบภัย
(2) กรณีมิได้ประกาศเขตให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณี
ฉุกเฉินในพ้ืนท่ีเกิดภัย ในการช่วยเหลือประชาชน ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเสนอ
แผนปฏบิ ตั กิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุชื่อ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 27
งบประมาณ สาระสำคญั
คณะกรรมการพิจารณาใหค้ วามช่วยเหลือ
- ข้อ 11 การให้ความช่วยเหลือประชาชนผู้ประสบสาธารณภัย หรือภัยพิบัติ
ฉุกเฉิน มีลกั ษณะเป็นการชว่ ยเหลอื ทจ่ี ำเป็นทต่ี อ้ งแกไ้ ขโดยฉับพลนั ในการดำรงชีพและความเปน็ อยู่
ของประชาชน หรือเป็นการซ่อมแซมให้คืนสู่สภาพเดิม อันเป็นการบรรเทาความเดือดร้อน
เฉพาะหน้า องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสามารถให้ความช่วยเหลือได้ทันที ภายใต้ขอบอำนาจ
หนา้ ทตี่ ามกฎหมาย
กรณีส่ิงสาธารณประโยชน์ท่ีอยู่ในความรับผิดชอบขององค์กร
ปกครองสว่ นท้องถิ่นได้รับความเสียหาย หากองค์กรปกครองส่วนท้องถนิ่ เห็นว่า การซ่อมแซม
ให้คืนสู่สภาพเดมิ จะไม่คุ้มค่าและการก่อสร้างใหมจ่ ะเกิดประโยชน์ต่อทางราชการมากกวา่ ให้
เสนอคณะกรรมการเป็นผู้พิจารณาให้ความเห็นชอบก่อนการใช้จ่ายงบประมาณ โดยให้
คำนงึ ถงึ สถานะทางการเงนิ การคลัง
- ข้อ 16 (1) การช่วยเหลือผู้ประสบสาธารณภัย หรือภัยพิบัติฉุกเฉินให้องค์กร
ปกครองส่วนท้องถิ่นพิจารณาใช้จ่ายงบประมาณช่วยเหลือประชาชนตามหลักเกณฑ์ของ
กระทรวงการคลัง โดยอนโุ ลม
- ข้อ 18 กรณีเกิดสาธารณภัยฉุกเฉิน จำเป็นเร่งด่วน ให้องค์กรปกครองส่วน
ท้องถ่ินเบิกจ่ายจากงบกลาง ประเภทเงนิ สำรองจา่ ย ในข้อบัญญัตหิ รอื เทศบัญญัติงบประมาณ
รายจ่ายประจำปี โดยโครงการ ไมจ่ ำเป็นต้องอยใู่ นแผนพฒั นาทอ้ งถนิ่
8) ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการเบิกค่าใช้จ่ายให้แก่อาสาสมัครป้องกันภัย
ฝ่ายพลเรือนขององค์กรปกครองสว่ นท้องถนิ่ พ.ศ. 2560
- ข้อ 5 ในกรณีที่องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินมีความจำเป็นต้องเบิกจ่าย
ค่าใชจ้ ่ายให้แกอ่ าสาสมัคร เพื่อเป็นคา่ ป่วยการชดเชยการงานหรือเวลาทเี่ สียไป เพอ่ื สนับสนุน
การปฏิบัติหน้าท่ีในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและ
บรรเทาสาธารณภัย ให้องคก์ รปกครองส่วนท้องถน่ิ มีสทิ ธเิ บกิ จา่ ยได้
9) ระเบียบคณะกรรมการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ ว่าด้วยค่าใช้จ่าย
ของอาสาสมัครในการป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2560
- ข้อ 4 อาสาสมั ค รที่ได้รับ ค ำสั่ งจากผู้อำนวยการ ผู้ บั ญ ชาก าร
นายกรัฐมนตรี หรือรองนายกรัฐมนตรีซึ่งนายกรัฐมนตรีมอบหมาย แล้วแต่กรณี เพื่อการ
ปอ้ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั ในเขตพนื้ ทีห่ รอื นอกเขตพน้ื ทไ่ี ดร้ ับค่าใชจ้ ่ายในอัตราต่อคนต่อวนั
- ข้อ 5 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแห่งพื้นที่สามารถจ่ายค่าใช้จ่ายให้แก่
อาสาสมัครในสังกัดของตนตามข้อ 4 ท้ังนี้ ให้คำนึงถึงฐานะทางการเงินการคลังขององค์กร
ปกครองส่วนท้องถน่ิ ด้วย...
- ข้อ 6 กรณีมีการส่ังใช้อาสาสมัครซ่ึงมิได้สังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
แหง่ พื้นที่ ใหต้ ้นสังกัดเบกิ จ่ายจากเงนิ งบประมาณของสว่ นราชการ
แผนปฏบิ ตั ิการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุช่ือ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 28
2.8.2 งบกลาง สาระสำคัญ
งบประมาณ
1. เงินทดรองราชการ เม่อื คาดหมายวา่ จะเกิดภัยพิบตั ขิ น้ึ ในเวลาอนั ใกล้ หรอื เกิดภัยพบิ ัตขิ ้ึนในพืน้ ที่ใด ใหจ้ งั หวัด/
ตามระเบียบกระทรวงการคลงั กรงุ เทพมหานคร หรือสว่ นราชการที่มีเงินทดรองราชการใช้วงเงินทดรองราชการในระหว่าง
วา่ ด้วยเงินทดรองราชการ ทีย่ งั ไม่ไดร้ บั การจดั สรรเงินงบประมาณรายจา่ ย มวี ตั ถุประสงคเ์ พ่ือดำเนินการช่วยเหลือโดย
เ ่อื ช่วยเหลือผ้ปู ระสบภัย บิ ตั ิ เร่งด่วนตามความจำเป็นและเหมาะสม โดยมุ่งหมายท่ีจะบรรเทาความเดือดร้อนเฉพาะหน้าของ
กรณฉี กุ เฉนิ ผู้ประสบภัยพิบัติ แต่มิได้มุ่งหมายที่จะชดใช้ความเสียหายให้แก่ผู้ใด การใช้จ่ายเงินต้องเป็น
คา่ ใช้จ่ายทจี่ ำเป็นในการดำรงชีพและความเป็นอยู่ของประชาชนหรอื เปน็ การซอ่ มแซมให้คืนสสู่ ภาพ
เดิม อันเป็นการบรรเทาความเดือดร้อนเฉพาะหน้า โดยไม่สามารถใช้จ่ายเงินทดรองราชการเพ่ือ
สร้างส่ิงก่อสร้างใหม่ได้ ซึ่งการเบิกจ่ายเงินให้ถือปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และอัตราการ
ช่วยเหลือที่กระทรวงการคลังกำหนด โดยมีแนวทางการใช้จ่ายเงินทดรองราชการตามระเบียบ
กระทรวงการคลัง ว่าด้วยเงินทดรองราชการ เพ่ือช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน
ดังน้ี
(1) วงเงินในเชิงป้องกันหรือยับย้ัง เม่ือคาดหมายว่าจะเกิดภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน
ขึ้นในเวลาอันใกล้ และจำเป็นต้องรีบดำเนินการโดยฉับพลัน ให้จังหวัด/กรุงเทพมหานคร
ใช้เงนิ ในเชิงป้องกนั หรือยบั ย้ังภัยพบิ ัติกรณฉี กุ เฉินนั้นได้ โดยไม่ต้องประกาศเขตการใหค้ วาม
ช่วยเหลือผปู้ ระสบภัยพบิ ตั ิกรณฉี กุ เฉิน ภายในวงเงินไม่เกนิ 10,000,000 บาท
(1.1) ในกรณีกรุงเทพมหานคร ให้เป็นอำนาจหน้าท่ีของกรมป้องกันและบรรเทา
สาธารณภัย โดยอธบิ ดกี รมปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภยั เป็นผู้มอี ำนาจอนุมตั ิจ่ายเงิน
(1.2) ในกรณีจังหวัดอื่น ให้เป็นอำนาจของสำนักงานป้องกันและบรรเทา
สาธารณภัยจังหวัด โดยผ้วู า่ ราชการจงั หวัดเปน็ ผ้มู ีอำนาจอนมุ ตั จิ ่ายเงิน
โดยการใช้จ่ายเงินให้เปน็ ไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงอ่ื นไขท่ีกรมปอ้ งกันและ
บรรเทาสาธารณภัยกำหนด โดยความเหน็ ชอบของกระทรวงการคลงั
(2) วงเงินในการช่วยเหลือผู้ประสบภัย ิบัติ เม่ือภัยพิบัติฉุกเฉินเกิดขึ้นในท้องท่ี
ให้ผู้มีอำนาจดำเนินการประกาศให้ท้องที่นั้นเป็นเขตการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติ
กรณฉี กุ เฉนิ ตามหลักเกณฑ์ ดงั ต่อไปน้ี
(2.1) กรณีเกิดในกรุงเทพมหานคร ให้เป็นอำนาจของอธิบดีกรมป้องกัน
และบรรเทาสาธารณภยั
(2.2) กรณีเกิดในจังหวัดอ่ืน ให้เป็นอำนาจของผู้ว่าราชการจังหวัดร่วมกับ
คณะกรรมการให้ความชว่ ยเหลือผปู้ ระสบภัยพิบัติจังหวัด (ก.ช.ภ.จ.)
เมื่อได้มีการประกาศให้ท้องท่ีนั้นเป็นเขตการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติ
กรณีฉุกเฉินแล้วให้ส่วนราชการหรือหน่วยงานท่ีเก่ียวข้องดำเนินการช่วยเหลือผู้ประสบภัย
ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดตามระเบียบกระทรวงการคลัง ว่าด้วยเงินทดรองราชการ
เพอื่ ชว่ ยเหลอื ผปู้ ระสบภัยพบิ ัติกรณีฉุกเฉิน
แผนปฏิบัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุช่อื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 29
งบประมาณ สาระสำคัญ
2. เงนิ สำรองจ่าย เ ่อื กรณฉี ุกเฉนิ กรณีส่วนราชการหรือรัฐวิสาหกิจใดมีความจำเป็นต้องใช้จ่ายงบประมาณ นอกเหนือจากท่ีได้รับ
หรือจำเปน็ เร่งดว่ นทต่ี อ้ งดำเนนิ การ การจัดสรรหรอื ได้รบั การจดั สรรงบประมาณแลว้ ไมเ่ พียงพอและมีความจำเปน็ เรง่ ด่วนทจี่ ะต้อง
โครงการตามนโยบายรฐั บาล รีบดำเนินการ เพ่ือมิให้เกิดความเสียหายแก่ทางราชการ ให้ส่วนราชการขอรับจัดสรร
งบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็น ให้กระทำ
ไดใ้ นกรณีทเี่ ป็นรายจ่าย ดังนี้
(1) เป็นรายจ่ายเพือ่ การป้องกนั หรือแก้ไขสถานการณอ์ นั มีผลกระทบต่อความสงบ
เรยี บรอ้ ยของประชาชน หรือความมั่นคงของรัฐ
(2) เปน็ รายจ่ายทจ่ี ำเป็นตอ้ งจา่ ยเพอื่ การเยียวยาหรือบรรเทาความเสียหายจากภัยพบิ ตั ิ
สาธารณะร้ายแรง
(3) เป็นรายจ่ายที่ได้รับจัดสรรงบประมาณไว้แล้วแต่มีจำนวนไม่เพียงพอ
และมคี วามจำเปน็ เร่งด่วนของรฐั ต้องใช้จา่ ยหรอื กอ่ หนผ้ี กู พนั งบประมาณโดยเร็ว
(4) เป็นรายจ่ายที่ไม่ได้รบั จัดสรรงบประมาณ แตม่ ีภารกิจจำเป็นเร่งดว่ นท่ีจะต้อง
ดำเนินการและต้องใช้จ่ายหรือก่อหน้ผี กู พนั งบประมาณโดยเร็ว
ท้ังนี้ ให้ดำเนินการตามระเบียบว่าด้วยการบริหารงบประมาณรายจ่ายงบกลาง
รายการเงินสำรองจ่าย เพือ่ กรณฉี ุกเฉินหรอื จำเป็น พ.ศ.2562
2.8.3 เงินนอกงบประมาณ เป็นบรรดาเงนิ ทั้งปวงที่หน่วยงานของรัฐจัดเก็บหรือได้รับไว้เป็น
กรรมสิทธิ์ตามกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคบั หรือจากนิตกิ รรมหรอื นิติเหตุ หรอื กรณีอน่ื ใด ทต่ี อ้ งนำส่งคลัง แตม่ ี
กฎหมายอนญุ าตให้สามารถเก็บไว้ใช้จ่ายได้ โดยไมต่ ้องนำส่งคลัง
งบประมาณ สาระสำคญั
งบประมาณสนับสนุน เพ่อื สนับสนนุ การดำเนินกจิ การทเ่ี กีย่ วข้องกบั การป้องกนั และบรรเทาสาธารณภยั โดยกรมปอ้ งกนั
จากองคก์ ร/หนว่ ยงานต่าง ๆ และบรรเทาสาธารณภัย เป็นหน่วยงานกลางในการประสานและผลักดันการดำเนินงาน
ภาคเอกชน ท้ังในประเท ให้เป็นไปตามหลักการ ข้อกำหนดและเงื่อนไขขององค์กรผู้ให้การสนับสนุน และไม่ขัดแย้ง
และระหวา่ งประเท กับแนวทางการดำเนินงานในแผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ พ.ศ. ….
โดยแบ่งเป็นเงินบริจาค กองทนุ และอ่นื ๆ ดังน้ี
(1) เงินบริจาค คือ เงินหรือทรัพย์สินที่มีผู้บริจาค รวมท้ังดอกผลท่ีเกิดจากเงินหรือทรัพย์สิน
ดังกล่าว โดยการใช้เงินบริจาคให้เป็นไปตามระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการรับเงิน
หรือทรัพย์สินท่ีมีผู้บริจาคให้ทางราชการ พ.ศ. 2526 และระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีวา่ ด้วย
การรับบริจาคและการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบสาธารณภัย พ.ศ. 2542 รวมถึงระเบียบ
กฎหมายท่เี ก่ียวข้อง
(2) กองทุน คือ เงินหรือทรัพย์สินท่ีมีผู้บริจาคให้กองทุน รวมท้ังดอกผลท่ีเกิดจากเงินหรือ
ทรัพย์สินดังกล่าว ซ่ึงการใช้กองทุนในการช่วยเหลือผู้ประสบภัยให้เป็นไปตามระเบียบ
กฎหมายทเ่ี กี่ยวข้อง เชน่ ระเบยี บสำนกั นายกรัฐมนตรวี ่าดว้ ยการรับบรจิ าคและการให้ความชว่ ยเหลือ
ผู้ประสบสาธารณภัย พ.ศ. 2542 เป็นต้น
แผนปฏิบัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุชื่อ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 30
งบประมาณ สาระสำคญั
(3) อนื่ ๆ คือ เงินสนับสนุนในการช่วยเหลอื ผูป้ ระสบภยั ท่ีนอกเหนือจากเงินบริจาคและกองทุน
งบประมาณขององค์กร งบประมาณรายจา่ ยประจำปี
ปกครองส่วนท้องถน่ิ งบกลาง
งบนอกงบประมาณ
แผนภา ที่ 2-1 : แหล่งงบประมาณในการจัดการความเส่ยี งจากสาธารณภัยของ (ระบชุ อ่ื อปท.)
แผนปฏิบัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุช่ือ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 31
บทที่ 3
หลักการจัดการความเสีย่ งจากสาธารณภยั
3.1 วงจรการจดั การความเสี่ยงจากสาธารณภยั
วงจรการจัดการความเสี่ยงจากสาธารณภัย เป็นแนวทางการจัดการสาธารณภัยที่อธิบายให้เห็นถึง
ลักษณะวงจร เพ่ือรับมือกับภัยซึ่งมีลักษณะการเกิดท่ียากแก่การคาดการณ์ผลที่เกิดข้ึน ซึ่งอาจมีรูปแบบการเกิด
ไม่ซำ้ เดิม และไม่จำเป็นตอ้ งเป็นลำดับก่อนหลังเสมอไป (Non Linear) จึงต้องมีการดำเนินการในลักษณะเป็นวงรอบ
(Closed Loop) อย่างต่อเน่ือง ไม่สามารถแยกส่วนเฉพาะในแต่ละกระบวนการ ดังนั้น การจัดการความเส่ียง
จากสาธารณภัยจึงเป็นการจัดการสาธารณภัยแบบองค์รวม (Holistic Approach) เพ่ือความปลอดภัยอย่างยั่งยืน
ต้ังแตก่ ารปอ้ งกันและลดผลกระทบ การเตรียมความพร้อม การเผชิญเหตุ และบรรเทาทุกข์ ตลอดจนการฟืน้ ฟู
ซึง่ การดำเนินการในแต่ละห้วงเวลาการเกิดสาธารณภัยอาจมีความคาบเก่ียวกัน (Over lap) รวมท้ังระยะเวลา
ในการดำเนนิ การขึ้นอยู่กบั ความรุนแรงของภัยเป็นสำคัญ ดังแผนภาพที่ 3-1
ปรับจากที่มา : TorqAid. (2016). TorqAid disaster risk management framework: seven key diagrams.
https://www.preventionweb.net. (2019, November :25)
แผนภา ที่ 3-1 วงจรการจัดการความเสยี่ งจากสาธารณภัย (Disaster Risk Management : DRM)
เพอื่ ความปลอดภยั อยา่ งย่งั ยืน (Resilience)
แผนปฏิบตั กิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุช่อื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 32
3.2 กลไกการจัดการความเสีย่ งจากสาธารณภยั
ในการดำเนินการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย และการจัดการความเส่ียงจากสาธารณภัยใน (ระบุชื่อ
อปท.) จะมีองค์กรท่ีเกี่ยวข้องในการอำนวยการ ควบคุม สั่งการ และประสานการปฏิบัติตั้งแต่ระดับประเทศ
ซ่ึงกองอำนวยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ระบุช่ือ อปท.) ต้องมีการเชื่อมโยงและรับนโยบายแผนงาน
แนวทางมาดำเนินการ รวมทั้งการประสานกับหน่วยงานบริหารจัดการสาธารณภัยในระดับอำเภอ และระดับ
จงั หวดั ดว้ ย
3.2.1 ระดบั นโยบาย
(1) คณะกรรมการปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภยั แหง่ ชาติ (กปภ.ช.)
มีหน้าที่กำหนดนโยบายการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ บูรณาการพัฒนาระบบ
การป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ระหว่างหน่วยงานของรัฐและหน่วยงานภาคเอกชนให้มีประสิทธิภาพ
โดยมีองค์ประกอบ และอำนาจหน้าท่ีตามที่ระบุในมาตรา 6 และมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติป้องกัน
และบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550
(2) คณะกรรมการปอ้ งกนั อุบัติภยั แห่งชาติ (กปอ.)
มีหน้าที่เสนอนโยบายเกี่ยวกับการป้องกันอุบัติภัยของประเทศและเสนอแนะแนวทางปฏิบัติ
และประสานงานระหว่างหน่วยงานของรัฐ โดยมีองค์ประกอบ และอำนาจหน้าท่ีตามระเบียบสำนัก
นายกรฐั มนตรีว่าด้วยการป้องกนั อบุ ัตภิ ัยแห่งชาติ พ.ศ. 2564
(3) คณะกรรมการบริหารระบบการเตือนภัย ิบตั ิแหง่ ชาติ (กภช.)
มหี น้าที่เสนอ และจัดทำมาตรการ แนวทาง นโยบาย แผนการบรหิ ารระบบการเตือนภัยพิบัติ
แหง่ ชาติ แผนงาน และโครงการในการบรหิ ารระบบการเตือนภัยพบิ ัตแิ หง่ ชาติ เพื่อเปน็ กรอบในการดำเนินงาน
ของหน่วยราชการท่ีเก่ียวข้อง โดยมีองค์ประกอบ และอำนาจหน้าท่ีตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วย
การบริหารระบบการเตอื นภยั พิบัตแิ หง่ ชาติ พ.ศ. 2552 และท่ีแกไ้ ขเพ่ิมเติม (ฉบบั ท่ี 2) พ.ศ. 2562
3.2.2 ระดับปฏบิ ัติ
กลไกการจัดการความเสีย่ งจากสาธารณภยั ระดับปฏบิ ตั ิเป็นศูนยก์ ลางในการอำนวยการและการประสานการ
ปฏิบัติของหน่วยงานและภาคส่วนต่าง ๆ ท่ีเก่ียวข้องกับการจัดการความเสี่ยงจากสาธารณภัยภายใต้แนวคิด
“ศูนย์ปฏิบัติการฉุกเฉิน (Emergency Operation Center : EOC) )” โดยเรียกชื่อว่า กองบัญชาการป้องกัน
และบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ/กองอำนวยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแต่ละระดับ มีหน้าที่
ในการจัดการความเส่ียงจากสาธารณภัยด้วยการบังคับบัญชา อำนวยการ ควบคุม กำกับ และประสานการ
ปฏิบัติ ระหว่างภาคส่วนต้ังแต่ภาวะปกติจนถึงเมื่อคาดว่าจะเกิดหรือเกิดสาธารณภัย โดยจะต้องมีการกำหนด
โครงสร้าง อำนาจหน้าท่ี และมอบหมายเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานในภารกิจหน้าท่ีต่าง ๆ และต้องมีการจัดทำ
แนวปฏิบัติหรือคู่มือการปฏิบัติงานตามข้ันตอนในแต่ละระดับการปฏิบัติการ (Level of Activation) รวมทั้ง
ต้องจัดให้มีสถานที่ และส่ิงอำนวยความสะดวก (Facilities) สำหรับการปฏิบัติงาน โดยเมื่อเกิดหรือคาดว่าจะ
เกิดสาธารณภัยขึ้นกลไกดงั กล่าวจะปรับเข้าสู่กระบวนการปฏิบตั ใิ นภาวะฉุกเฉินโดยการจัดตัง้ “ศนู ย์บัญชาการ
เหตกุ ารณ”์ ข้นึ ซง่ึ แนวทางปฏบิ ัติในการจัดตง้ั องค์กรปฏิบตั ิการจดั การในภาวะฉุกเฉินจะกล่าวต่อไปในบทที่ 5
แผนปฏบิ ัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุชือ่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 33
(1) กองบัญชาการปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภยั แห่งชาติ (บกปภ.ช.)
ทำหน้าที่บังคับบัญชา อำนวยการ ควบคุม กำกับ ดูแลและประสานการปฏิบัติการป้องกัน
และบรรเทาสาธารณภัยของกองอำนวยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแต่ละระดับ โดยมีรัฐมนตรีว่าการ
กระทรวงมหาดไทยเป็นผู้บัญชาการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ และปลัดกระทรวงมหาดไทย
เป็นรองผู้บัญชาการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ ในกรณีการจัดการสาธารณภัยขนาดใหญ่ (ระดับ 3)
มีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย และกรณีการจัดการสาธารณภัยร้ายแรงอย่างยิ่ง (ระดับ 4)
มนี ายกรฐั มนตรหี รือรองนายกรฐั มนตรีที่ได้รับมอบหมาย เป็นผู้ควบคมุ ส่ังการ และบญั ชาการ
(2) กองอำนวยการปอ้ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั กลาง (กอปภ.ก.)
ทำหน้าท่ีประสานงาน บูรณาการข้อมูล และการปฏิบัติการของหน่วยงานท่ีเก่ียวข้อง ทั้งใน
ส่วนของสรรพกำลัง เครื่องมืออุปกรณ์ แผนปฏิบัติการเพ่ือเตรียมความพร้อมในการป้องกันและแก้ไขปัญหา
สาธารณภัยทั้งระบบในภาวะปกติ และในภาวะใกล้เกิดภยั ทำหน้าที่เตรยี มการเผชิญเหตุ ตดิ ตาม และเฝ้าระวัง
สถานการณ์ รวมถึงวิเคราะห์ข้อมูลที่เก่ียวข้อง ประเมินสถานการณ์ และแจ้งเตือนภัยพร้อมท้ังรายงาน
และเสนอความเห็นต่อผู้บัญชาการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติหรือนายกรัฐมนตรีตามแต่ระดับ
การจัดการสาธารณภัยเพ่ือตัดสินใจในการรับมือ โดยมีอธิบดีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
เป็นผอู้ ำนวยการกลาง
(3) กองอำนวยการปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภัยจงั หวดั (กอปภ.จ.)
ทำหน้าท่ีอำนวยการ ควบคุม สนับสนุน และประสานการปฏิบัติการป้องกันและบรรเทา
สาธารณภัยในพ้ืนท่ีจังหวัดท่ีรับผิดชอบ โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัด/ผู้อำนวยการจังหวัด เป็นผู้อำนวยการ
รองผู้ว่าราชการจังหวัดท่ีผู้ว่าราชการจังหวัดมอบหมาย และนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด เป็นรอง
ผอู้ ำนวยการ ทงั้ น้ี ให้มกี ารจัดประชุมกองอำนวยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัด อยา่ งนอ้ ยปลี ะ 2 ครัง้
(4) กองอำนวยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยกรุงเท มหานคร (กอปภ.กทม.)
ทำหน้าที่อำนวยการ ควบคุม สนับสนุน ประสานการปฏิบัติในการป้ องกันและบรรเทา
สาธารณภัยในเขตกรุงเทพมหานคร และจัดทำแผนปฏิบัติการหรือแผนเผชิญเหตุตามประเภทความเสี่ยงภัย
ให้สอดคล้องกับแผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยกรุงเทพมหานคร รวมท้ังดำเนินการสนับสนุน
การปฏบิ ัติการป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัย และเป็นหน่วยเผชิญเหตุเมื่อเกิดสาธารณภัยในพ้ืนท่ีรับผิดชอบ
โดยมีผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครในฐานะผู้อำนวยการเป็นผู้รับผิดชอบ มีอำนาจหน้าที่และแนวทางปฏิบัติ
ตามหมวด 3 แห่งพระราชบัญญัติป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 ท้ังนี้ องค์ประกอบและอำนาจหน้าที่
ให้เป็นไปตามทผ่ี ้วู า่ ราชการกรุงเทพมหานครกำหนด
(5) กองอำนวยการปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภัยสำนักงานเขต (กอปภ.สนข.)
ทำหน้าที่รับผิดชอบและปฏิบัติหน้าที่ในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยในเขตของตน
และมีหน้าท่ีช่วยเหลือผู้อำนวยการกรุงเทพมหานครตามที่ได้รับมอบหมาย โดยให้ส่วนราชการและหน่วยงาน
ของกรุงเทพมหานคร รวมท้ังภาคเอกชนท่ีอยู่ในเขตพ้ืนท่ีร่วมปฏิบัติงานในกองอำนวยการป้องกันและบรรเทา
สาธารณภัยสำนกั งานเขต
แผนปฏิบัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุชอ่ื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 34
(6) กองอำนวยการป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัยอำเภอ (กอปภ.อ.)
ทำหน้าที่อำนวยการ ควบคุม สนับสนุน และประสานการปฏิบัติกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ในเขตพื้นท่ีรับผิดชอบในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย และปฏิบัติงานตามท่ีผู้ว่าราชการจังหวัดหรือกองอำนวยการ
ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดมอบหมาย โดยมีนายอำเภอ/ผู้อำนวยการอำเภอ เป็นผู้อำนวยการ
ทั้งนี้ ใหม้ กี ารจดั ประชุมกองอำนวยการป้องกนั และบรรเทาสาธารณภยั อำเภอ อยา่ งน้อยปีละ 2 ครัง้
(7) กองอำนวยการป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัยเมอื ง ทั ยา (กอปภ.เมือง ทั ยา)
ทำหน้าทอ่ี ำนวยการ ควบคมุ ปฏิบัตกิ ารป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัย เผชิญเหตแุ ละแจ้งเตอื นภัย
เม่ือเกิดสาธารณภัยข้ึน พร้อมทั้งจัดทำแผนปฏิบัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของเมืองพัทยา
ให้สอดคล้องกับแผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดและแผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
อำเภอ รวมถึงมีหน้าท่ีช่วยเหลือผู้อำนวยการจังหวัดและผู้อำนวยการอำเภอตามท่ีได้รับมอบหมาย พร้อมทั้ง
สนับสนุนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยให้องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินซ่ึงมีพื้นท่ีติดต่อหรือใกล้เคียง
หรือเขตพื้นที่อ่ืนเม่ือได้รับการร้องขอ โดยมีนายกเมืองพัทยา/ผู้อำนวยการเมืองพัทยา เป็นผู้อำนวยการ ท้ังนี้ ให้มีการ
จดั ประชุมกองอำนวยการปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภัยเมืองพัทยา อยา่ งน้อยปลี ะ 2 ครั้ง
(8) กองอำนวยการป้องกนั และบรรเทาสาธารณภยั เท บาล (กอปภ.ทน./ทม./ทต.)
ทำหน้าทอ่ี ำนวยการ ควบคุม ปฏิบัติการป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัย เผชิญเหตแุ ละแจ้งเตือนภัย
เมื่อเกิดสาธารณภัยข้ึน พร้อมทั้งจัดทำแผนปฏิบัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของเทศบาล
ให้สอดคล้องกับแผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัด และแผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
อำเภอ รวมถึงมีหน้าท่ีช่วยเหลือผู้อำนวยการจังหวัดและผู้อำนวยการอำเภอตามท่ีได้รับมอบหมาย พร้อมทั้ง
สนับสนุนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซ่ึงมีพ้ืนที่ติดต่อหรือใกล้เคียง
หรือเขตพ้ืนที่อื่นเม่ือได้รับการร้องขอ โดยมีนายกเทศมนตรี/ผู้อำนวยการเทศบาล เป็นผู้อำนวยการ ทั้งนี้ ให้มีการจัด
ประชุมกองอำนวยการป้องกนั และบรรเทาสาธารณภยั เทศบาล อย่างนอ้ ยปีละ 2 ครั้ง
(9) กองอำนวยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั องค์การบรหิ ารสว่ นตำบล (กอปภ.อบต.)
ทำหน้าท่ีอำนวยการ ควบคุม ปฏิบัติการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย เผชิญเหตุและแจ้งเตือนภัย
เมื่อเกิดสาธารณภัยขึ้น พร้อมท้ังจัดทำแผนปฏิบัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยขององค์การบริหาร
สว่ นตำบลให้สอดคล้องกบั แผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั จงั หวัด และแผนการปอ้ งกันและบรรเทาสา
ธารณภัยอำเภอ รวมถึงมีหน้าที่ช่วยเหลือผู้อำนวยการจังหวัดและผู้อำนวยการอำเภอตามที่ได้รับมอบหมาย
พร้อมทั้งสนับสนุนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซึ่งมีพื้นท่ีติดต่อหรือใกล้เคียง
หรือเขตพ้ืนที่อ่ืนเมื่อได้รับการร้องขอ โดยมีนายกองค์การบริหารส่วนตำบล/ผู้อำนวยการองค์การบริหาร
ส่วนตำบลเป็นผู้อำนวยการ ท้ังนี้ ให้มีการจัดประชุมกองอำนวยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยองค์การ
บริหารส่วนตำบล อยา่ งนอ้ ยปลี ะ 2 คร้ัง และมีองค์ประกอบ ดังนี้
แผนปฏบิ ตั กิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุชือ่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 35
กองอำนวยการป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัย (ชื่อ อปท.)
ประกอบด้วย
1. นายก ทน./ทม./ทต./อบต. ผ้อู ำนวยการ
2. ปลัด ทน./ทม./ทต./อบต. รองผู้อำนวยการ
3. ผู้อำนวยการสว่ น.......... กรรมการ
4. ผู้อำนวยการสว่ น.......... กรรมการ
5. ผ้อู ำนวยการสว่ น.......... กรรมการ
6. เจา้ หน้าท่/ี พนกั งาน....... กรรมการ
7. กำนัน/ผู้ใหญบ่ ้าน/ผู้นำชมุ ชน กรรมการ
8. ผูแ้ ทนหนว่ ยงานของรัฐทีน่ ายอำเภอเห็นสมควรแต่งต้งั กรรมการ
9. ผู้แทนสถานศึกษาทนี่ ายก ทน./ทม./ทต./อบต. เห็นสมควรแต่งตัง้ กรรมการ กรรมการ
10. ผู้แทนองค์การสาธารณกุศลในพื้นที่ ท่ีนายก ทน./ทม./ทต./อบต.เห็นสมควร กรรมการ
แตง่ ต้ัง
12. ผู้อำนวยการส่วน........... กรรมการและเลขานกุ าร
หมายเหตุ อาจปรบั เปล่ียนและเปลยี่ นแปลงกรรมการได้ตามท่ีนายอำเภอเห็นสมควร
อำนาจหนา้ ท่ี
1. จัดทำแผนปฏิบัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และแผน
ท่ีเกี่ยวข้องเพื่ออำนวยการ ประสานงาน และสนับสนุนการปฏิบัติในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
ขององค์กรปกครองสว่ นท้องถนิ่
2. กำหนดแนวทางปฏิบัติเพื่อลดความเส่ียงจากสาธารณภัย การเตรียมพร้อมรบั มือกับสาธารณภัย เช่น จัดให้มี
การฝกึ การปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภัย เป็นต้น
3. จัดต้ังทีมเฝ้าระวัง ติดตาม ประเมินและวิเคราะห์สถานการณ์สาธารณภัย และแจ้งเตือนภัยเม่ือเกิด
หรือคาดว่าจะเกิดสาธารณภัยข้ึนในเขตพื้นที่ และให้จัดต้ังศูนย์ปฏิบัติการฉุกเฉนท้องถิ่น เพ่ือควบคุม
และบญั ชาการ การเผชญิ เหตสุ าธารณภยั ในพน้ื ที่
4. รวบรวม จัดทำคลังข้อมูลทรัพยากรในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย และฐานข้อมูลความเส่ียงภัย
ในพื้นทอี่ ปท.
5. ชว่ ยเหลือผู้อำนวยการจังหวัดและผูอ้ ำนวยการอำเภอตามทไี่ ดร้ ับมอบหมาย
6. สนับสนุนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแห่งพื้นที่หรือพ้ืนที่
ใกล้เคยี งเมอ่ื ได้รบั การรอ้ งขอ
แผนปฏิบัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุชอ่ื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 36
แผนภา ที่ 3-2 กลไกการจดั การความเสย่ี งจากสาธารณภยั
3.3 บทบาท หนา้ ท่ี และแนวทางปฏิบัตริ ว่ มกบั หน่วยงานทเี่ กยี่ วขอ้ งระดับ อปท.
3.3.1 การปฏิบตั ิรว่ มกบั อำเภอและจังหวัด
(1) จัดเจ้าหน้าที่ประสานอำเภอและจังหวัด ในช่วงระยะขณะเกิดภัย พร้อมทั้งรายงานสถานการณ์
สาธารณภยั ทเ่ี กดิ ขนึ้ ตามขอ้ เทจ็ จรงิ เปน็ ระยะๆ
(2) กรณีสถานการณ์สาธารณภัยมีความรุนแรงให้ประสานขอกำลังสนับสนุนจากกองอำนวยการป้องกัน
และบรรเทาสาธารณภยั อำเภอ/จังหวัด ตามลำดบั
3.3.2 การปฏบิ ตั ิรว่ มกับองคก์ รปกครองส่วนท้องถนิ่ ข้างเคียง
(1) เม่ือเกิดสาธารณภัยขึ้นในเขตพื้นท่ีของ (ระบุช่ือ อปท.) และสาธารณภัยมีความรุนแรงขยายเป็น
วงกว้าง ให้ผู้อำนวยการท้องถิ่น (ระบชุ ื่อ อปท.) รายงานผู้อำนวยการอำเภอ พร้อมท้ังประสานกองอำนวยการ
ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ระบุช่ือ อปท. ซ่ึงมีพ้ืนที่ติดต่อหรือใกล้เคียง) ให้สนับสนุนการป้องกัน
และบรรเทาสาธารณภัยทเี่ กดิ ขึ้น
แผนปฏบิ ตั ิการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุช่อื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 37
(2) เม่ือเกิดสาธารณภัยขึ้นในเขตพ้ืนท่ีของ (ระบุชื่อ อปท. ซึ่งมีพื้นที่ติดต่อหรือใกล้เคียง)
ให้ผู้อำนวยการท้องถิ่น (ระบุชื่อ อปท.) ให้การสนับสนุนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยท่ีเกิดข้ึน เพ่ือเป็น
การบรู ณาการและการประสานการปฏบิ ัตงิ านรว่ มกนั
3.3.3 การปฏิบัตริ ว่ มกับหนว่ ยทหารใน นื้ ที่
ในการปฏิบัติการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยร่วมระหว่างพลเรือนกับทหารนั้น จะต้องมี
การประสานงานกันอย่างใกล้ชิด เพื่อเป็นการสนับสนุนการจัดการสาธารณภัยของกองอำนวยการป้องกัน
และบรรเทาสาธารณภัย (ระบุช่ือ อปท.) และศูนย์ปฏิบัติการฉุกเฉินท้องถิ่น (ระบุช่ือ อปท.) กับ (ระบุ
หน่วยงานทหารในพ้ืนท่ี) ทั้งนี้ ฝ่ายทหารอาจพิจารณาจัดต้ังศูนย์ประสานงานหรือศูนย์ปฏิบัติงานร่วมระหว่าง
พลเรือนกับทหาร ข้ึนอยู่กับระดับของหน่วยและสถานการณ์สาธารณภัยนั้นๆ โดยมีแนวทางปฏิบัติสอดคล้อง
กับแผนการป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัยกระทรวงกลาโหม แผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั จังหวัด
(ระบุช่ือจังหวัด) พ.ศ.2564 และข้อตกลงว่าด้วยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ระหว่างผู้อำนวยการ
จังหวัดกับหน่วยงานทหารในพ้ืนท่ี ท้ังนี้รายละเอียดการแบ่งมอบพื้นท่ีในการช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติ
ของหนว่ ยทหาร
3.3.4 การปฏิบตั ริ ่วมกบั ภาคประชาสงั คม เอกชน และองค์การสาธารณกุ ล
กองอำนวยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ระบุช่ือ อปท.) เป็นศูนย์กลางในการประสาน
การปฏิบัติในเขตรับผิดชอบตลอด 24 ช่ัวโมง เพ่ือให้สามารถติดต่อประสานงาน สั่งการ รายงาน การปฏิบัติ
และสถานการณร์ ะหว่างทกุ หน่วยงานทีเ่ กยี่ วข้องได้อยา่ งตอ่ เนื่อง รวดเรว็ และเช่ือถอื ได้ โดยมแี นวทางปฏิบัติ ดังนี้
(1) จัดเจ้าหน้าท่ีประสานงานกับศูนย์ปฏิบัติการฉุกเฉิน (ระบุช่ือ อปท.) (กรณีเกิดสาธารณภัย)
เพื่อร่วมปฏบิ ตั ิการปอ้ งกนั และบรรเทาสาธารณภัย และการชว่ ยเหลือสงเคราะหผ์ ู้ประสบภยั ให้เปน็ ไปอยา่ งมีเอกภาพ
(2) จัดทำแผนประสานงานกับองค์การสาธารณกุศล และให้องค์การสาธารณกุศล ในจังหวัด
จัดเจ้าหน้าที่ประสานงานกับ (ระบชุ ่อื อปท.) ตลอด 24 ชั่วโมง พร้อมอุปกรณ์และบุคลากรท่สี ามารถปฏิบัติภารกจิ ได้
(3) (ระบุชื่อ อปท.) และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจำตำบล ร่วมกับองค์การสาธารณกุศล
จัดทำแนวทางปฏิบัติในการสนับสนุนทรัพยากร เจ้าหน้าท่ี อุปกรณ์ และเคร่ืองมือ เพื่อการปฏิบัติงานของ
องคก์ รปฏิบัตใิ นการจดั การสาธารณภัยแต่ละระดับ
(4) กรณีท่ีเม่ือเกิดสาธารณภัยข้ึน ถ้าองค์การสาธารณกุศลไปถึงพ้ืนที่ประสบภัยก่อน เจ้าหน้าท่ี
ผ้รู ับผิดชอบ ให้กั้นเขตพนื้ ที่อนั ตรายและกันไมใ่ ห้ผู้ทไ่ี มเ่ ก่ียวข้องเข้าไปยงั พื้นที่อันตราย พร้อมทั้งแจ้งหน่วยงาน
หรอื เจา้ หน้าทผี่ รู้ ับผดิ ชอบโดยทันที เพอ่ื ดำเนินการควบคมุ สถานการณส์ าธารณภยั
(5) กรณที ่ีได้รับการประสานจาก (ระบุชื่อ อปท.) หรือหน่วยงานท่ีรับผิดชอบ เช่น ตำรวจ เทศบาล
เป็นต้น ให้องค์การสาธารณกุศลจัดชุดเคลื่อนที่เร็วออกไปยังที่เกิดเหตุ และให้รายงานตัวที่ศูนย์ปฏิบัติการ
ฉกุ เฉนิ (ระบุชื่อ อปท.) หรอื ผู้อำนวยการท้องถ่นิ เพอื่ รับมอบหมายภารกจิ ในการปฏิบัติการ
(6) กรณีหลังเกิดสาธารณภัย ให้องค์การสาธารณกุศล องค์กรเอกชน ช่วยเหลือ เจ้าหน้าที่
หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการรักษาความปลอดภัยในสถานท่ีเกิดเหตุ และพ้ืนท่ีรองรับการอพยพ ประสาน
หน่วยแพทย์และพยาบาล อีกทั้งให้การรักษาพยาบาลเบื้องต้นแก่ผู้ประสบสาธารณภัย พร้อมทั้งลำเลียง
แผนปฏบิ ตั ิการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุชอ่ื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 38
ผไู้ ด้รบั บาดเจ็บส่งโรงพยาบาลส่งเสรมิ สุขภาพประจำตำบล โรงพยาบาลประจำอำเภอ รวมท้ังอพยพช่วยเหลือ
ผู้ประสบสาธารณภยั ไปยงั ที่ปลอดภยั หรอื พนื้ ท่ีรองรบั การอพยพ
ตารางท่ี 3-1 : รายนามภาคประชาสังคม และองคก์ ารสาธารณกุ ลใน ้ืนท่ี (ระบุชอื่ อปท.)
ลำดับที่ รายนามภาคประชาสังคม โทร ั ท์/โทรสาร รายช่ือผู้ประสานงาน
และองค์การสาธารณกุ ล
1. .....................................................
2. .....................................................
3. .....................................................
4. .....................................................
5. .....................................................
6. .....................................................
3.4 ขอบเขตสาธารณภัย
ขอบเขตสาธารณภัยตามแผนการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติฉบับน้ี ให้เป็นไปตามความหมาย
“สาธารณภยั ” ตามมาตรา 4 แห่งพระราชบญั ญัตปิ ้องกนั และบรรเทาสาธารณภยั พ.ศ. 2550 ดังน้ี
“อัคคีภัย วาตภัย อุทกภัย ภัยแล้ง โรคระบาดในมนุษย์ โรคระบาดสัตว์ โรคระบาดสัตว์น้ำ
การระบาดของ ัตรู ืช ตลอดจนภัยอื่น ๆ อันมีผลกระทบต่อสาธารณชน ไม่ว่าเกิดจากธรรมชาติ
มีผู้ทำให้เกิดขึ้น อุบัติเหตุ หรือเหตุอื่นใด ซึ่งก่อให้เกิดอันตรายแก่ชีวิต ร่างกายของประชาชน
หรือความเสียหายแก่ทรั ย์สินของประชาชน หรือของรัฐ และให้หมายความรวมถึงภัยทางอากา และ
การก่อวนิ า กรรมด้วย”
3.5 ระดับการจัดการสาธารณภัย
ระดับการจัดการสาธารณภัยแบ่งเป็น 4 ระดับ ทั้งน้ี ข้ึนกับพื้นท่ี ประชากร ความซับซ้อน หรือ
ความสามารถในการจัดการสาธารณภัย ตลอดจนศักยภาพด้านทรัพยากร ท่ีผู้มีอำนาจตามกฎหมายใช้ดุลย
พินิจในการตดั สินใจเกี่ยวกบั ความสามารถในการเขา้ ควบคุมสถานการณ์เป็นหลัก ดงั นี้
ระดบั การจัดการ ผู้มีอำนาจตามกฎหมาย
1 สาธารณภัยขนาดเล็ก ผู้อำนวยการอำเภอ ผอู้ ำนวยการทอ้ งถน่ิ และ/หรือ
ผู้ชว่ ยผอู้ ำนวยการกรงุ เทพมหานคร ควบคมุ และส่ังการ
2 สาธารณภัยขนาดกลาง ผู้อำนวยการจงั หวดั หรือผอู้ ำนวยการกรงุ เทพมหานคร
ควบคุม สั่งการ และบญั ชาการ
3 สาธารณภยั ขนาดใหญ่ ผู้บญั ชาการปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภยั แห่งชาติ
ควบคมุ สงั่ การ และบัญชาการ
4 สาธารณภัยรา้ ยแรงอยา่ งยิ่ง นายกรัฐมนตรีหรือรองนายกรัฐมนตรที น่ี ายกรฐั มนตรีมอบหมาย
ควบคุม ส่ังการ และบัญชาการ
แผนปฏิบตั ิการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุชอ่ื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 39
เม่ือเกดิ หรือคาดว่าจะเกิดสาธารณภัยข้นึ ในพื้นที่ (ระบุชื่อ อปท.) นายกเทศมนตรี (ระบุชื่อ ทน./ทม./
ทต.)/นายกองค์การบริหารส่วนตำบล (ระบุชอื่ อปท.) ในฐานะผู้อำนวยการท้องถนิ่ ตามพระราชบัญญัติป้องกัน
และบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 มาตรา 20 จะเข้าดำเนินการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยในเขตพ้ืนท่ี
โดยเร็วเป็นลำดับแรก มีอำนาจส่ังการ ควบคุม และกำกับดูแลการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าพนักงานและอาสาสมัคร
รวมทั้งติดตามสถานการณ์ท่ีเกิดข้ึน ประเมินโอกาสการขยายความรุนแรงของภัย เพ่ือรายงานนายอำเภอ
ให้เสนอตอ่ ผู้ว่าราชการจังหวัดพิจารณาประกาศหรือยกระดับของภัยจากสาธารณภัยขนาดเล็กเปน็ สาธารณภัย
ขนาดกลางตอ่ ไป
3.6 กฎหมายและระเบียบทเ่ี กยี่ วขอ้ งกับการจัดการความเสย่ี งจากสาธารณภยั
พระราชบัญญัติป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 เป็นกฎหมายหลักในการจัดการความเสี่ยง
จากสาธารณภัยของประเทศ โดยมีกฎหมาย/ ระเบียบ/ ประกาศ/ คำสั่งอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องสนับสนุนการจัดการ
ความเสี่ยงจากสาธารณภยั ดงั น้ี
3.6.1 กฎหมายหลกั
พระราชบญั ญตั ิปอ้ งกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 และอนุบัญญัติท่เี ก่ยี วขอ้ ง รวม 9 ฉบับ ไดแ้ ก่
(1) กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการชดเชยความเสียหายแก่ผู้เสียหายจากการบำบัดภยันตราย
จากสาธารณภัย พ.ศ. 2554
(2) ระเบยี บกระทรวงมหาดไทย ว่าดว้ ยกิจการอาสาสมคั รปอ้ งกันภยั ฝ่ายพลเรอื น พ.ศ. 2553
(3) ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยหลักเกณฑ์การแต่งต้ังและการปฏิบัติหน้าท่ีของเจ้าพนักงาน
ป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2553
(4) ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยหลักเกณฑ์เก่ียวกับการออกหนังสือรับรองกรณีผู้ประสบภัย
หรอื เจา้ ของหรอื ผู้ครอบครองทรัพย์สนิ รอ้ งขอหลกั ฐานเพื่อรับการสงเคราะห์ หรือบริการอืน่ ใด พ.ศ. 2552
(5) ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยเครื่องแบบ เคร่ืองหมาย และบัตรประจำตัวเจ้าพนักงานป้องกัน
และบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2554
(6) ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยค่าใช้จ่ายเพ่ือช่วยเหลือประชาชนตามอำนาจหน้าท่ีขององค์กร
ปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2560 และท่ีแกไ้ ขเพมิ่ เติม
(7) ระเบียบคณะกรรมการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ ว่าด้วยค่าใช้จ่ายของอาสาสมัคร
ในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2560
(8) ประกาศกรมป้องกนั และบรรเทาสาธารณภัย เรื่องแบบหนังสอื รบั รองผูป้ ระสบภยั
(9) ประกาศกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย เร่ือง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเง่ือนไขการใช้จ่าย
เงนิ ทดรองราชการในเชิงปอ้ งกนั หรือยบั ยงั้ ภัยพิบตั กิ รณฉี ุกเฉิน
3.6.2 กฎหมาย/ ระเบียบ/ ประกา / คำส่งั ที่สำคัญเ อื่ การสนับสนุนการจดั การความเส่ียงจากสาธารณภัย
(1) ระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน . . 2534 และท่ีแก้ไขเ ่ิมเติม
และระเบยี บสำนกั นายกรัฐมนตรีที่เกี่ยวขอ้ ง ได้แก่
(1.1) ระเบยี บสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าดว้ ยการปอ้ งกนั อุบัตภิ ยั แห่งชาติ พ.ศ. 2538 และท่ีแก้ไขเพิ่มเติม
(1.2) ระเบยี บสำนักนายกรัฐมนตรี วา่ ดว้ ยการประสานงานดา้ นสาธารณูปโภค พ.ศ. 2540
แผนปฏิบัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุชือ่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 40
(1.3) ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการรับบริจาคและการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบ
สาธารณภยั พ.ศ. 2542
(1.4) ระเบียบสำนักนายกรฐั มนตรี ว่าด้วยการป้องกันและขจัดมลพิษทางนำ้ เน่ืองจากน้ำมัน พ.ศ. 2547
(1.5) ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี วา่ ด้วยการบริหารทรพั ยากรน้ำแห่งชาติ พ.ศ. 2561
(1.6) ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการบริหารระบบการเตือนภัยพิบัติแห่งชาติ พ.ศ. 2552
และที่แก้ไขเพมิ่ เตมิ
(1.7) ระเบียบสำนกั นายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการเรย่ี ไรของหน่วยงานของรฐั พ.ศ. 2544 และท่ีแกไ้ ขเพ่ิมเติม
(1.8) ระเบยี บสำนักนายกรัฐมนตรี วา่ ดว้ ยคณะกรรมการบริหารสนิ เช่ือเกษตรแห่งชาติ พ.ศ. 2541
(2) ระเบียบกระทรวงการคลงั ท่ีเก่ียวข้อง ไดแ้ ก่
(2.1) ระเบียบกระทรวงการคลัง ว่าด้วยเงินทดรองราชการเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณี
ฉกุ เฉิน พ.ศ. 2562
- หลกั เกณฑ์การใชจ้ ่ายเงินทดรองราชการเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยพบิ ตั ิกรณฉี ุกเฉิน พ.ศ. 2563
(2.2) ระเบียบกระทรวงการคลัง ว่าด้วยเงินทดรองราชการเพ่ือช่วยเหลือคนไทยใน
ต่างประเทศ พ.ศ. 2562
(2.3) ระเบียบกระทรวงการคลัง ว่าด้วยเงนิ ทดรองราชการเพื่อใช้จ่ายกรณีฉุกเฉินหรอื จำเป็น
ในการรกั ษาความมน่ั คงของประเทศ พ.ศ. 2562
(2.4) ระเบียบกระทรวงการคลัง ว่าด้วยการจ่ายเงินทดรองราชการเพื่อการป้องกันและขจัด
ภาวะมลพษิ ทางทะเลเนอ่ื งจากน้ำมัน พ.ศ. 2527
(3) ระราชบญั ญัติ/ ระเบยี บ ประกา / คำส่ังอนื่ ๆ
(3.1) พระราชบัญญัตกิ องอาสารกั ษาดนิ แดน พ.ศ. 2497
(3.2) พระราชกำหนดการบรหิ ารราชการในสถานการณฉ์ กุ เฉนิ พ.ศ. 2548
(3.3) พระราชบัญญตั ิกกั พชื พ.ศ. 2507
(3.4) พระราชบัญญัตกิ าชาด พ.ศ. 2499
(3.5) พระราชบญั ญัติลกั ษณะปกครองทอ้ งท่ี พระพุทธศกั ราช 2457
(3.6) พระราชบญั ญตั ิจดั รูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2558
(3.7) พระราชบัญญัติสงเคราะห์ผู้ประสบภัยเนื่องจากการช่วยเหลือราชการ การปฏิบัติงานของชาติ
หรือการปฏิบัตติ ามหน้าทมี่ นุษยธรรม พ.ศ. 2543
(3.8) พระราชบัญญัตทิ างหลวง พ.ศ. 2535
(3.9) พระราชบัญญตั ิทางหลวงสัมปทาน พ.ศ. 2542
(3.10) พระราชบญั ญัติความปลอดภัยอาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการงาน พ.ศ. 2554
(3.11) พระราชบัญญัติสงเคราะห์ข้าราชการ ผู้ได้รับอันตรายหรือการป่วยเจ็บเพราะเหตุ
ปฏบิ ัติราชการ พ.ศ. 2546
(3.12) พระราชบัญญตั ิจัดระเบยี บราชการกระทรวงกลาโหม พ.ศ.2551
(3.13) พระราชบัญญตั ิการรักษาความมนั่ คงภายในราชอาณาจักร พ.ศ. 2551
(3.14) พระราชบัญญตั ิสง่ เสรมิ และรกั ษาคุณภาพสง่ิ แวดล้อม พ.ศ. 2535
(3.15) พระราชบญั ญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522
แผนปฏบิ ัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุช่อื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 41
(3.16) พระราชบัญญตั ิโรคตดิ ต่อ พ.ศ. 2558
(3.17) พระราชบัญญัตโิ รคระบาดสัตว์ พ.ศ. 2558
(3.18) พระราชบญั ญตั ิโรคพษิ สุนัขบา้ พ.ศ. 2535
(3.19) พระราชบญั ญตั ิวตั ถอุ ันตราย พ.ศ. 2535
(3.20) พระราชบัญญัติพลงั งานนิวเคลียร์เพื่อสนั ติ พ.ศ. 2559
(3.21) พระราชบญั ญตั คิ วบคุมยทุ ธภัณฑ์ พ.ศ. 2530
(3.22) พระราชบัญญตั ิอาวุธปืนเครื่องกระสุนปนื วตั ถรุ ะเบิดดอกไมเ้ พลิงและส่ิงเทียมอาวุธปืนพ.ศ.2490
(3.23) พระราชบญั ญัตวิ ่าด้วยความผิดบางประการตอ่ การเดินอากาศ พ.ศ. 2558
(3.24) พระราชบัญญตั ิองค์การบรหิ ารส่วนตำบล พ.ศ. 2537
(3.25) พระราชบัญญตั เิ ทศบาล พ.ศ. 2496
(3.26) พระราชบัญญตั ิองค์การบริหารส่วนจงั หวัด พ.ศ. 2540
(3.27) พระราชบัญญัตริ ะเบยี บบริหารกรุงเทพมหานคร พ.ศ. 2528
(3.28) พระราชบัญญตั ิระเบยี บบรหิ ารเมอื งพัทยา พ.ศ. 2542
(3.29) พระราชบัญญัตกิ ารชลประทานหลวง พ.ศ. 2485
(3.30) พระราชบญั ญตั ิทรพั ยากรนำ้ พ.ศ. 2561
(3.31) พระราชบญั ญัตกิ ารรกั ษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล พ.ศ. 2562
(3.32) พระราชบัญญัตคิ วามรบั ผิดทางแพ่งต่อความเสียหายจากมลพษิ น้ำมนั อันเกดิ จากเรอื พ.ศ.2560
(3.33) พระราชบญั ญัตกิ ารช่วยเหลอื กภู้ ัยทางทะเล พ.ศ. 2550
(3.34) พระราชบัญญัติสาธารณสุข พ.ศ. 2535
(3.35) พระราชบัญญตั โิ รงงาน พ.ศ. 2535
(3.36) พระราชบัญญตั จิ ราจรทางบก พ.ศ. 2522
(3.37) พระราชบัญญตั กิ ารขนสง่ ทางบก พ.ศ.2522
(3.38) พระราชบัญญตั ิการนคิ มอตุ สาหกรรมแหง่ ประเทศไทย พ.ศ. 2522
(3.39) พระราชบัญญตั โิ รงแรม พ.ศ.2535
(3.40) พระราชบัญญตั ิสถานบริการ พ.ศ.2509
(3.41) พระราชบญั ญัติการชลประทานหลวง พ.ศ.2485
(3.42) พระราชบัญญตั ิรกั ษาความสะอาดและความเปน็ ระเบยี บเรยี บรอ้ ยของบ้านเมอื ง พ.ศ. 2535
แผนปฏบิ ัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุชอ่ื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 42
บทท่ี 4
การปฏบิ ตั ิกอ่ นเกดิ ภัย
ยุทธ าสตรท์ ่ี 1 : การมุ่งเน้นการลดความเสย่ี งจากสาธารณภยั
การลดความเสี่ยงจากสาธารณภัยเป็นแนวคิดและวิธีปฏิบัติในการลดโอกาสของความรุนแรง
และผลกระทบที่เกิดจากสาธารณภัยได้ด้วยการประเมินความเสี่ยง เพ่ือนำมากำหนดนโยบาย แผน และมาตรการ
เพื่อแก้ไขต้นเหตุของปัญหาในการลดความเส่ียงท่ีเกิดแก่ชุมชนและสังคม โดยการมุ่งเน้นการลดความเสี่ยงท่ีมีอยู่เดิม
และป้องกันไม่ให้เกิดความเสี่ยงใหม่ด้วยการลดความล่อแหลม ลดปัจจัยที่ทำให้เกิดความเปราะบาง
และเพ่ิมศักยภาพในการจัดการให้สังคมมีความพร้อมในการเผชิญเหตุ และฟ้ืนฟูให้ดีกว่าและปลอดภัยกว่าเดิม
อนั นำไปสู่การรรู้ บั - ปรบั ตัว - ฟ้นื เร็วทัว่ - อยา่ งยงั่ ยนื (Resilience)
ความเสี่ยงจากสาธารณภัย (Disaster Risk) หมายถึง โอกาสท่ีสาธารณภัยทำให้เกดิ การสูญเสียต่อชวี ิต
ร่างกาย ทรัพย์สิน ความเป็นอยู่และภาคบริการต่างๆในชุมชนใดชุมชนหนึ่ง ณ ห้วงเวลาใดเวลาหน่ึงในอนาคต
ซ่ึงสามารถแทนด้วยสมการแสดงความสัมพันธ์ของปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยง ได้แก่ ภัยความล่อแหลม
ความเปราะบางและศกั ยภาพ ดังนี้
ความเส่ยี ง (Risk) = ภัย (Hazard) x ความลอ่ แหลม (Exposure) x ความเปราะบาง (Vulnerability)
ศกั ยภาพ (Capacity)
การวิเคราะห์ความเสี่ยง, การประเมินความเสี่ยง (Risk Assessment) หมายถึง กระบวนการกำหนด
ลักษณะ ขนาด หรือขอบเขตของความเสี่ยงโดยการวิเคราะห์ภัยที่เกิดขึ้นและประเมินสภาวะการเปิดรับต่อ
ความเสี่ยง (exposure) ความเปราะบาง (Vulnerability) และ ศักยภาพ (Capacity) ในการรับมือของชุมชน
ทีอ่ าจเป็นอันตรายต่อชีวิตและทรัพยส์ ิน การดำรงชีวิตและส่งิ แวดล้อม เปน็ การวิเคราะห์ความนา่ จะเปน็ ในการ
เกิดผลกระทบจากภัยในพ้ืนที่หน่ึง ๆ มีประโยชน์ในการวางแผนเพ่ือจัดการความเสย่ี งอยา่ งมีระบบ
ภยั (Hazard) หมายถึง เหตุการณ์ที่เกิดจากธรรมชาตหิ รือการกระทำของมนุษย์ที่อาจนำมา
ซึ่งความสญู เสยี ตอ่ ชวี ิต ทรัพย์สิน ตลอดจนทำให้เกดิ ผลกระทบทางเศรษฐกจิ สังคม และส่ิงแวดล้อม
ความล่อแหลม (Exposure) หมายถึง การท่ีผู้คน อาคารบ้านเรือน ทรัพย์สิน ระบบต่างๆ
หรือองคป์ ระกอบใดๆ มที ต่ี ง้ั อย่ใู นพน้ื ท่เี สย่ี งและอาจได้รับความเสยี หาย
ความเปราะบาง (Vulnerability) หมายถึง ปัจจัยหรือสภาวะใดๆ ท่ีทำให้ชุมชนหรือสังคม
ขาดความสามารถในการปกป้องตนเอง ทำให้ไม่สามารถรับมือกับสาธารณภัย หรือไม่สามารถฟ้ืนฟูได้อย่าง
รวดเร็วจากความเสียหายอันเกิดจากสาธารณภัย ปัจจัยเหล่าน้ีมีอยู่ในชุมชนหรือสังคมมานานก่อนเกิดสาธารณภัย
และอาจเปน็ ปัจจยั ท่ที ำให้ผลกระทบของภยั มีความรุนแรงมากข้ึน
แผนปฏบิ ัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุช่อื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 43
ักยภา (Capacity) หมายถึง ความสามารถท่ีจะกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือความสามารถ
ท่ีอาจจะพัฒนาตอ่ ไปใหเ้ ปน็ ประโยชน์มากขนึ้
4.1 แนวคดิ การลดความเสยี่ งจากสาธารณภยั
การลดความเสี่ยงจากสาธารณภัยในแต่ละประเทศไม่สามารถดำเนินการให้บรรลุเป้าหมายได้
โดยบุคคลใดบุคคลหน่ึง หรือหน่วยงานใดหน่วยงานหน่ึง เนื่องจากสาธารณภัยเป็นเรื่องของคนทุกคน
จึงจำเป็นตอ้ งมกี ารกำหนดแนวทางให้ดำเนินการลดความเสีย่ งจากสาธารณภัยร่วมกันทกุ ภาคส่วนของประเทศ
ท้ังนี้ ระดับสากลและระดับภูมิภาคได้มีการจัดทำกรอบการดำเนินงานเพื่อเป็นแนวทางในการลดความเสี่ยง
จากสาธารณภัยให้เกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผล และไดม้ ีการยอมรับแนวคิดในการปฏิบัติการเพื่อลดความเส่ียง
จากสาธารณภัย หรือ Disaster Risk Reduction: DRR ขึ้น เพ่ือให้เข้าใจความเสี่ยงจากสาธารณภัย
เสริมสร้างศักยภาพการจัดการความเสี่ยงจากสาธารณภัย ลงทุนด้านการลดความเสย่ี งจากสาธารณภัยเพ่ือให้มี
ภูมิคุ้มกันในการพร้อมรับมือและฟ้ืนคืนกลับได้อย่างรวดเร็ว รวมทั้งพัฒนาศักยภาพเพื่อเตรียมพร้อมในการ
เผชิญเหตุสาธารณภัยอย่างมีประสิทธิภาพ และการฟื้นสภาพและซ่อมสร้างให้ดีกว่าและปลอดภัยกว่าเดิม
ในช่วงการฟนื้ ฟู
4.2 เป้าประสงค์
4.2.1 เพ่ือจัดการความเสี่ยงท่ีอาจเกิดข้ึน โดยการลดความเปราะบาง และความล่อแหลม พร้อมทั้งการ
เพม่ิ ขดี ความสามารถในการเตรียมพรอ้ มรบั กบั สาธารณภยั ท่ีเกิดขน้ึ
4.2.2 เพอ่ื ให้มมี าตรการ ใหท้ กุ ภาคสว่ นลดความเสยี่ งท่มี อี ยู่เดมิ และป้องกันไม่ให้เกิดความเสี่ยงใหม่
4.3 กลยุทธ์การมงุ่ เน้นการลดความเส่ียงจากสาธารณภัย
กลยุทธ์ท่ี 1 ัฒนาและส่งเสรมิ ให้มีการประเมนิ ความเสี่ยงจากสาธารณภยั ระดับท้องถน่ิ
(1) แนวทางปฏบิ ตั ิในการประเมินความเสี่ยงจากสาธารณภยั ใน ้ืนที่
อปท. …. (ระบุชอ่ื อปท.) มีแนวทางการปฏิบตั ใิ นการประเมนิ ความเส่ียงจากสาธารณภัย ดังน้ี
(1.1) สง่ เสรมิ และสนบั สนนุ ให้มกี ระบวนการประเมินความเส่ยี ง ประกอบด้วย
(1) จัดทำฐานข้อมูลเพ่ือสนับสนุนการบริหารจัดการสาธารณภัย เช่น ฐานข้อมูลสถิติ
สาธารณภัย ฐานข้อมูลผู้ประสบภัย ฐานข้อมูลเจา้ หน้าท่ีและอาสาสมัคร ฐานข้อมูลผู้เช่ียวชาญ และฐานข้อมูลอื่นๆ
ทจ่ี ำเป็นเพือ่ ให้พร้อมเรียกใช้งานไดท้ ันทีเม่ือเกดิ ภาวะฉุกเฉิน และมีการเช่ือมโยงข้อมูลทุกภาคส่วนในทุกระดับ
โดยกำหนดให้มีข้อตกลงระหว่างหน่วยงานในการขอใช้ข้อมูลท่ีเป็นประโยชน์ในการประเมินความเส่ียงจาก
สาธารณภัยร่วมกัน เพื่อให้ได้แผนที่ความเส่ียง (Risk Map) ท้ังน้ี ให้มีการปรับปรุงฐานข้อมูลเชิงสถิติเพื่อการ
ประเมินความเสย่ี งจากสาธารณภัยอย่างสมำ่ เสมอ
(1.2) วิเคราะห์ความเสี่ยงโดยสร้างฉากทัศน์/สถานการณ์สมมุติ (Scenario - base risk assessment)
เปน็ การใช้สถานการณ์หรือสถิตขิ องภัยทเี่ คยเกิดขนึ้ ในอดีต เพอื่ คน้ หาความเส่ียงทอ่ี าจเกิดข้ึนในอนาคต (Future
Risk Scenario) หรือการเปล่ียนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยให้หน่วยงานท่ีเกี่ยวข้อง และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียใน
แผนปฏบิ ัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุช่ือ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 44
พ้ืนท่ีนำความร้แู ละแนวทางปฏิบัติจากภูมปิ ัญญาท้องถ่ินมาปรับใช้ร่วมกับความรู้เชิงวิทยาศาสตร์ ผนวกกับปัจจัย
ท่เี กยี่ วข้องกบั ความเส่ียงในทุกมิติ (Inclusive DRR)
(2) แนวทางปฏิบัตใิ นการใช้ผลการประเมนิ ความเส่ยี งเ ่ือการวางแผน
อปท. .... (ช่ืออปท.) วางแผนเพ่ือป้องกันความเสี่ยง แก้ไขปัญหาความเปราะบาง และความล่อแหลม
การเตรียมความพร้อมและเพ่ิมศักยภาพในการจัดการความเส่ียงจากสาธารณภัยในทุกระดับ โดยนำผลการประเมิน
ความเสี่ยงมาเป็นแนวทางในการกำหนดแผนงาน/โครงการในการลดความเสี่ยงจากสาธารณภัยจากทุกหน่วยงาน
มาใช้ในการลดความเสี่ยงจากสาธารณภัยตามภัยประเภทต่างๆ เพื่อจัดลำดับความสำคัญและจัดสรรทรัพยากร
รวมถึงการสร้างนวัตกรรมและใช้เทคโนโลยีเพ่ือการจัดการความเสี่ยงจากสาธารณภัยบรรจุในแผนปฏิบัติการ
ในการปอ้ งกนั และบรรเทาสาธารณภัยขององค์กรปกครองสว่ นท้องถ่ิน และแผนพัฒนาทอ้ งถ่ิน ดงั นี้
ตารางท่ี 4-1 : แผนงาน/โครงการในการลดความเสี่ยงจากสาธารณภัย
(ตัวอย่างการจัดทำแผนงาน/โครงการในการลดความเส่ียงจากสาธารณภัย โดยสามารถปรับให้สอดคล้อง
กับบรบิ ทของ อปท. แตล่ ะ อปท.)
น้ื ท่ีและระดับความเสย่ี ง แนวทางการลดความ แผนงาน/ หน่วยงาน แหลง่
ประเภทของภัย ระดบั สงู ระดับกลาง ระดบั ต่ำ เสี่ยงจากสาธารณภัย โครงการในการลด รับผดิ ชอบ งบประมาณ
ความเส่ยี งจาก
สาธารณภัย
อทุ กภัย ม. ..... ม. ..... ม. ..... 1. จัดทำฐานข้อมูลสถิติ ใช้โครงสรา้ ง 1. อปท. 1.งบประมาณ
ม. ..... ม. .....
ม. ..... ม. ..... ม. ..... เพ่ือนำมาวิเคราะห์พ้ืนที่ 1. โครงการขดุ ลอก 2. อำเภอ รายจ่าย
ลำน้ำสาธารณะ 2. จังหวดั ประจำปี
ม. ..... เสี่ยงภัย
2. สร้างระบบการแจ้งเตือน และการขุดสระกกั เกบ็ 3.หนว่ ยงาน 2.งบประมาณ
ภยั ให้มีประสทิ ธิภาพ นำ้ เพ่ือป้องกนั และ ทเ่ี ก่ียวข้อง อน่ื
แก้ไขปญั หาภัยแลง้
และอุทกภัย
3 . วิ เคราะห์ ปั จจั ยเสี่ ยง 2. การสร้างอา่ งเก็บ
และสาเหตุของการเกดิ ภยั กักนำ้ และสร้าง
4. ประเมินความเส่ียงภัย ระบบระบายน้ำ
จากอุ ทกภั ยและดิ น 3. ปลูกไม้คลุมหน้า
โค ล น ถ ล่ ม โด ย ก าร ดนิ กันดนิ พงั ทลาย
ประเมินภัยและความ 4. โครงการกอ่ สรา้ ง
ล่อแหลมเพื่อประเมิน ฝาย/เขอื่ นป้องกัน
โอกาสหรือความเป็น ตลิ่งรมิ แมน่ ำ้
ไปได้ท่ีจะเกิดอุทกภัย 5. โครงการขดุ เจาะ
แ ล ะ ดิ น โค ล น ถ ล่ ม บอ่ บาดาล
แผนปฏบิ ตั ิการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุชอื่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 45
น้ื ท่ีและระดบั ความเส่ียง แผนงาน/ หน่วยงาน แหลง่
ประเภทของภัย ระดับสูง ระดบั กลาง ระดบั ต่ำ แนวทางการลดความ โครงการในการลด รับผดิ ชอบ งบประมาณ
เสยี่ งจากสาธารณภัย ความเสี่ยงจาก
ภัยจากการ ม. ..... ม. ..... ม. .....
คมนาคมและ ม. ..... ม. ..... ม. ..... สาธารณภยั
ขนสง่ ม. ..... ม. ..... ม. ..... รวมทั้ งศึ กษ าวิ ธี ล ด 6. โครงการรณรงค์
ผลกระทบ เพ่ือนำไป ปลูกปา่ /หญ้าแฝก
กำหนดมาตรการท่ี ฯลฯ
เหมาะสมในการบริหาร ไม่ใช้โครงสรา้ ง
จัดการภัยจากอุทกภัย 1. การฝึกอบรมให้
และดนิ โคลนถล่ม ความรใู้ นการ
ชว่ ยเหลือตนเองเมื่อ
เกดิ อุทกภัย
2. โครงการด้าน
การจัดทำข้อมลู
สถิติภัย
3. โครงการดา้ น
การพัฒนาระบบ
การแจง้ เตือนภยั
1. การกำหนดจุดเสี่ยงของ ใช้โครงสร้าง
การเกิดอุบัติเหตุทาง 1. โครงการ
ถนน ปรบั ปรุงถนน
2. วิเคราะห์ ปั จจั ยเส่ี ยง 2. โครงการ
และสาเหตุของการเกิดภัย ก่อสร้าง
ถนนลาดยาง
ไม่ใช้โครงสรา้ ง
1.โครงการอบรมให้
ความรู้ วินัยจราจร
แก่ประชาชน
นักเรยี น นกั ศึกษา
2. โครงการณรงค์
การสวมหมวก
นริ ภัย/คาดเขม็ ขัด
นริ ภัย
แผนปฏบิ ตั กิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุชอื่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 46
น้ื ท่ีและระดับความเสย่ี ง แนวทางการลดความ แผนงาน/ หน่วยงาน แหลง่
ประเภทของภัย ระดบั สูง ระดับกลาง ระดับต่ำ เส่ียงจากสาธารณภยั โครงการในการลด รับผิดชอบ งบประมาณ
ความเสี่ยงจาก
อัคคภี ัย ม. ..... ม. ..... ม. ..... 1. จัดทำฐานข้อมลู สถิติ 1. อปท. 1.งบประมาณ
ม. ..... ม. ..... ม. ..... เพอื่ นำมาวิเคราะหพ์ น้ื ท่ี สาธารณภยั
ม. ..... ม. ..... ม. ..... เส่ียงภยั 3. สง่ เสริม 2. อำเภอ รายจ่าย
2. วเิ คราะหป์ ัจจัยเสยี่ ง มาตราการตรวจจับ 2. จังหวดั ประจำปี
และสาเหตขุ องการเกิดภยั กวดขนั วินยั จราจร 2.
4. กิจกรรมประชมุ 3.หนว่ ยงาน งบประมาณ
หน่วยงานท่ี ทเี่ กยี่ วข้อง อ่ืน
เกยี่ วขอ้ งเพ่ือรว่ ม
วเิ คราะห์จุดเส่ียง
5. กิจกรรมประชุม
หนว่ ยงานที่
เก่ยี วขอ้ งเพื่อร่วม
วเิ คราะห์ปัจจัย
เส่ียง และสาเหตุ
ของการเกิดภัย
6. กิจกรรมประชุม
ห น่ ว ย ง า น ท่ี
เกี่ยวข้องเพ่ือจัดทำ
แผนที่เสี่ยงภัยระบุ
เส้ น ท า ง ท่ี เกิ ด
อุบตั ิเหตซุ ำ้ ซาก
ฯลฯ
1. จัดต้ังศูนยเ์ ตรยี ม
ความพร้อมป้องกนั
ภยั ชุมชนจากภยั
อทุ กภัย วาตภัย
และอัคคีภยั
2. โครงการด้าน
การจัดทำข้อมูล
สถิตภิ ัยฯลฯ
แผนปฏบิ ัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุช่ือ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 47
ื้นท่ีและระดับความเสีย่ ง แนวทางการลดความ แผนงาน/ หน่วยงาน แหล่ง
ประเภทของภัย ระดบั สงู ระดบั กลาง ระดับต่ำ เส่ยี งจากสาธารณภัย โครงการในการลด รับผดิ ชอบ งบประมาณ
ภัยแลง้ ม. ..... ม. ..... ม. .....
1. จดั ทำฐานข้อมูลสถิติ ความเสีย่ งจาก
ม. ..... ม. ..... ม. ..... เพอื่ นำมาวิเคราะหพ์ นื้ ที่
ม. ..... ม. ..... ม. ..... เสีย่ งภัย สาธารณภยั
2. วเิ คราะหป์ ัจจยั เสย่ี ง
ฯลฯ และสาเหตุของการเกดิ ภัย ใช้โครงสรา้ ง 1. อปท. 1.งบประมาณ
1. โครงการขุดลอก 2. อำเภอ รายจ่าย
ลำน้ำสาธารณะ และ 2. จังหวัด ประจำปี
2.
การขุดสระกกั เก็บนำ้ 3.หนว่ ยงาน งบประมาณ
เพ่อื ป้องกันและ ที่เกี่ยวข้อง อน่ื
แกไ้ ขปญั หาภัยแล้ง
และอุทกภยั
2. การสรา้ งอ่างเก็บ
กกั นำ้ และสร้าง
ระบบระบายน้ำ
3. โครงการก่อสร้าง
ฝาย/เขื่อนป้องกัน
ตลิง่ ริมแมน่ ้ำ
4. โครงการขดุ เจาะ
บอ่ บาดาล
ฯลฯ
ไมใ่ ช้โครงสร้าง
1. โครงการดา้ น
การจัดทำข้อมูล
สถติ ิภยั
2. โครงการด้าน
การพัฒนาระบบ
การแจ้งเตือนภยั
ฯลฯ
หมายเหตุ (สามารถเพ่ิมเติมประเภทภัย/แผนงาน/โครงการในการลดความเสี่ยงจากสาธารณภัย
ใหส้ อดคล้องกบั บรบิ ทของ อปท. แต่ละ อปท.)
แผนปฏิบัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยของ (ระบุชือ่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 48
(3) แนวทางปฏิบัติในการสร้างความรู้ความเข้าใจเร่ืองการลดความเสี่ยงจากสาธารณภัย
เ อ่ื นำไปสู่การปฏบิ ตั ิ
อปท. .... (ชื่ออปท.) ได้กำหนดให้มีสร้างความรู้ความเข้าใจเรื่องการลดความเส่ียง
จากสาธารณภัยเพ่ือนำไปสู่การปฏิบัติ ดังนี้
(3.1) สร้างความรู้ความเข้าใจให้แก่ประชาชนและทุกภาคส่วนได้รับทราบความเสี่ยงของพื้นท่ี
ตนเอง เพ่ือให้มีความตระหนัก เข้าใจความเสี่ยงในพื้นท่ีรู้เท่าทันภัย และเตรียมความพร้อมรับมือกับสาธารณภัย
ในการวางแผนและการลงทุนในการลดความเส่ียงจากสาธารณภัย โดยการสนับสนุนให้ส่ือประชาสัมพันธ์
ทุกแขนงมีบทบาทในการรณรงค์ประชาสัมพันธ์เพ่ือปลูกฝังจิตสำนึกด้านความปลอดภัยในชีวิตประจำวัน เช่น
การใชถ้ นนอย่างปลอดภัย การใช้อปุ กรณ์ไฟฟา้ ภายในบ้าน การเตรียมการในการรบั มือ สาธารณภัย โดยเฉพาะ
อย่างย่ิงสื่อประชาสัมพันธ์ท่ีสามารถเข้าถึงประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ เช่น วิทยุ โทรทัศน์ หนังสือ
อินเตอร์เนต็
(3.2) จัดทำ ปรับปรุง และพฒั นาคู่มือการประเมินความเสี่ยงจากสาธารณภัย (Disaster Risk
Assessment Guideline) โดยให้หน่วยงานภาคในระดับท้องถิ่น ประเมินความเส่ียงจากสาธารณภัยร่วมกับ
ผู้มสี ่วนไดส้ ว่ นเสียในภาคสว่ นตา่ งๆ ไดร้ บั รู้ความเสย่ี งของพ้นื ที่
(3.3) ส่งเสริมและสนับสนุนให้องค์กรเครือข่ายในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
ทุกภาคส่วน ทง้ั ภาครฐั ภาคเอกชน องคก์ รปกครองส่วนท้องถิ่น และอาสาสมัครต่างๆ มีส่วนร่วมในการรณรงค์
ในเรอ่ื งความปลอดภัยอย่างตอ่ เนือ่ ง
กลยทุ ธ์ท่ี 2 ัฒนามาตรการลดความเสี่ยงจากสาธารณภัย
การลดความเสี่ยงจากสาธารณภัยมุ่งเน้นการป้องกันไม่ให้เกิดความเสี่ยงใหม่และลดความเสี่ยงทมี่ ี
อยู่เดิมด้วยมาตรการและวิธีการท่ีหลากหลายในการป้องกันและลดความล่อแหลม เปราะบาง และเพิ่มศักยภาพ
ในการเตรียมความพร้อมในการเผชิญเหตุ รวมท้ังฟ้ืนฟูให้กลับคืนสภาพได้อย่างรวดเร็วและดีขึ้นกว่าเดิม
โดยพิจารณาเลือกใชว้ ธิ ีการลดความเสยี่ งจากสาธารณภัยตามแนวทางปฏิบัติ ดงั น้ี
(1) แนวทางปฏบิ ัติในการหลกี เลี่ยงความเส่ียง (Risk Avoidance) เช่น
(1.1) ย้ายที่ตั้งชุมชน หมู่บ้านและอาคารสถานท่ีออกนอก พ้ืนท่ีเสี่ยงต่อการเกิด
สาธารณภยั หรือการออกแบบโครงสร้างและใช้วัสดุในการกอ่ สร้างที่มีความคงทนและปลอดภัย
(1.2) กำหนด/จดั ทำโซนนิ่ง เพ่อื วางแผนการจัดการความเสี่ยงจากสาธารณภยั
(1.3) จัดทำผังเมือง โดยคำนึงถึงผลกระทบต่อส่ิงแวดล้อมและความเส่ียงจากสาธารณภัย
และมีการบังคับใช้อย่างเคร่งครัด พรอ้ มท้งั จัดทำกฎระเบียบมาตรฐานดา้ นความปลอดภยั ในชุมชนท่ีอยู่อาศยั
(2) แนวทางปฏิบตั ิในการปอ้ งกนั และลดผลกระทบจากความเสี่ยง (Risk Prevention and Mitigation)
ดำเนินการป้องกันและลดผลกระทบ โดยดำเนินการท้ังท่ีใช้โครงสร้าง และไม่ใช้โครงสร้าง
เพ่ือขจัดหรือลดโอกาสที่สาธารณภัยจะสร้างผลกระทบต่อบุคคล ชุมชนหรือสังคม เพ่ือเตรียมการด้าน
ทรัพยากร ระบบการปฏิบัติการและความพร้อมไว้รองรับสถานการณ์สาธารณภัยที่อาจเกิดขึ้น ทั้งการป้องกัน
บรรเทาและระงับภัยใหม้ คี วามพรอ้ มท่ีจะเผชิญสาธารณภยั ได้อยา่ งมปี ระสทิ ธิภาพ
แผนปฏบิ ัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุช่อื อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 49
(2.1) มาตราการเชิงใชโ้ ครงสร้าง
การป้องกันและลดผลกระทบโดยใช้โครงสร้าง หมายถึง การใช้สิ่งก่อสร้างที่มนุษย์สร้างขึ้น
เช่น อาคาร เข่ือน กำแพง อ่างเก็บน้ำ ฝาย เหมือง เส้นทางคมนาคมเพ่ือส่งกำลังบำรุง ป้ายสัญญาณ ฯลฯ
เพ่ือการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ซึ่งจะต้องพิจารณาให้สอดคล้องกับสภาพพื้นที่ว่าควรใช้การป้องกัน
แบบใดจึงจะเหมาะสมกบั สภาพพื้นทเ่ี สี่ยงภัยนั้นๆ ประกอบดว้ ย
(1) จัดหาพื้นท่ีรองรับน้ำและกักเก็บน้ำ เช่น อ่างเก็บน้ำ เข่ือน สระน้ำ ทำนบ เหมือง
ฝาย รวมท้ังการขดุ ลอกคูคลอง แหล่งน้ำสาธารณะที่ตื้นเขิน เพ่ือเพม่ิ ประสิทธิภาพการกกั เกบ็ น้ำไว้ใช้ในฤดแู ล้ง
และการระบายในฤดฝู น
(2) ก่อสร้างกำแพง ผนัง หรือรอดักตะกอน เพ่ือป้องกันการเอ่อล้นหรือสูญเสียพื้นดิน
จากการกัดเซาะชายฝง่ั ของทะเลและแม่นำ้
(3) เสรมิ ความแขง็ แรงของโครงสร้างบ้าน อาคาร ใหส้ ามารถต้านทานแรงจากลมพายุ
(4) กรณีการก่อสรา้ งอาคารและส่ิงปลูกสร้างในพ้ืนท่ีเส่ียงภยั ต้องให้มีความมั่นคงแขง็ แรง
และมีระบบความปลอดภัยสำหรับผู้ใช้อาคาร ทั้งนี้ให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ.๒๕๒๒
และท่ีแกไ้ ขเพมิ่ เติม รวมทง้ั ขอ้ กำหนดและกฎกระทรวงทเ่ี ก่ียวข้อง
(5) ก่อสร้าง/ปรับปรุงเส้นทางเพ่ือการส่งกำลังบำรงุ หรือเส้นทางไปสถานที่หลบภัยให้ใช้
การได้ตลอดเวลา
(2.2) มาตราการทไี่ มใ่ ช้โครงสรา้ ง
การป้องกันและลดผลกระทบโดยไม่ใช้โครงสร้าง เป็นการดำเนินการเพ่ือช่วยทำให้
การดำเนินงานในการป้องกันและลดผลกระทบจากภัยให้มีประสิทธิภาพมากย่ิงข้ึน เช่น การใช้มาตรการด้าน
กฎหมายควบคุมมาตรฐานการก่อสร้าง การจัดสรรการใช้ประโยชน์ท่ีดิน การอบรมวิศวกรในการก่อสร้าง
(1) กําหนดเขตพ้ืนที่และจัดกลุ่มที่ต้ังทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม เพ่ือหลีกเลี่ยง
พน้ื ท่ีเสีย่ งภัย เชน่ การวางแผนการใชท้ ่ีดิน การจดั ทำแผนท่ีเสี่ยงภัย การกําหนดมาตรฐาน ความปลอดภัยของ
กิจกรรมตา่ ง ๆ การกำหนดโซนน่ิง เป็นตน้
(2) เสริมสร้างความแข็งแรงของตลง่ิ ปลกู ตน้ ไม้ ไมพ้ มุ่ หญา้ แฝก ปอ้ งกันชมุ ชนริมนา้ํ
(3) ปรับแผนการเกษตรเพ่ือกระจายความเส่ียง เช่น ปลูกป่าต้นไม้ ปลูกไม้คลุมหน้าดิน
กนั ดินพังทลาย ทำแนวปลูกแบบขวาง แนะนำพันธุ์พืชที่ทนต่อแมลงศัตรูพืชและความแห้งแล้ง รวมถึงส่งเสริม
การปลกู พืชใหเ้ หมาะสมกบั สภาพพนื้ ทแี่ ละสภาพภมู ิอากาศ เป็นตน้
(4) ออกมาตรการท่ีจำเป็นในการลดความเส่ยี งจากสาธารณภยั
(5) บังคับใช้กฎหมายและการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่กับหน่วยงานภาครัฐ
ในการป้องกันไม่ให้เกิดอัคคีภัย เช่น การให้ข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้องแก่ประชาชนเกี่ยวกับ สาธารณภัยต่างๆ
ที่เกดิ จากการกระทำของประชาชนเอง เชน่ การเผาตอซังข้าว การเผาใบอ้อย เป็นต้น
อปท. ....(ช่ือ อปท.) ได้นำแนวคิดการลดความเสี่ยงมาใช้ในการบริหารจัดการสาธารณภัย
ภายใต้การวิเคราะห์ประเมินความเส่ียงจากสาธารณภัยต่างๆ ของ อปท. โดยได้จัดทำโครงการ/มาตราการ/
แผนปฏิบัตกิ ารในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภยั ของ (ระบุชอื่ อปท.) พ.ศ. 2564-2570 หนา้ 50
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
ตัวอย่างแผน อปทฉบับรวมเล่ม
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search