@BOOKS_KITOB O'N IKKI STUL

илгариям бу ер клуб бўлган, биринчи темир йўл -
участкасига қарарди. Шунга қоровул эдим. Клуб
эмас, ғирт даҳм аза эди... Ўт ёққан билан ҳеч иси-
масди. Ўртоқ Красильников бўлса нуқул менга
тиқилинч қиларди, шунча ўтинни нима қиляп-
сан, деб. Нима қилардим, пишириб ермидим ўтин-
ни. Ўртоқ Красильниковнинг ўзиям роса қийна-
либ кетди. Бир қарасанг зах, совуқ, ҳали карнай
тўгарагига жой етишмайди, томоша кўрсатай
деса, унгаям имкон йўк, артист тўралар совқотиб
қолиши мумкин-да. Янги клуб қурамиз, деб беш
йилгача пул сўраб юришди, охири нима бўлди,
билмадим. Темир йўл касабаси пул бермабди. Шу
денг, кз^клам пайти эди, ўртоқ Красильников саҳ-
нага қ}шиш з^ун битта стул опкеб қолди, ўзиям
юмшоққина, жонон стул экан...

Ипполит М атвеевичнинг қулоғи қоровулда
бўлса ҳам бутун гавдаси билан унга суяниб, ча-
лажон бўлиб турарди. Чол кула-кула бир куни
электр лампасини бурамоқчи бўлиб стулга чиқ-
қанини, кейин стулдан думалаб тушганини га-
пириб берди.

- Уша стулдан йиқилиб тушдим, устидаги жил-
диям йиртилиб кетди. Бундоқ қарасам, ичидан
алламбалолар сочилиб кетди. Уки, ш иш а матоҳ-
лар, уки, шода -ш ода оппоқ маржонлар.

- Маржон? - деди секингина Ипполит Матвее-
вич.

- Ҳ а, маржон! - завқидан қийқиргудай бўлиб
деди чол. - Кейин бундоқ қарасам, яна бир талай
қутича кўринди, аскар бола. Қутичасига қўлим-
ниям теккизганим йўқ. Тўғри ўртоқ Красильни-
ковнинг олдига бориб, бўлган воқеани айтдим.
Кейин ҳайъат аъзоларигаям гапириб бердим.
Қути-пзггисига зинҳор текканим й }^ . Тегмаганим
яхши бўлган экан, аскар бола, нега десанг ичи-

450

дан қиммат тошлар чиқибди, буржуазия яшириб

кетган экан...
- Қани ўш а тошлар? - деб чинқириб юборди

сардор.
- Қани, қани, - деди уни масхаралаб, - фаро-

сатни ишлатиш керак, аскар бола. Мана улар!

- Қани? Қани?
- Мана деяпман-ку, сенга! - деб з^қ и р д и икки
бети қип-қизил қоровул бу одамни калака қила-
ётганидан завқланиб. —Мана уш а тошлар! Кўзинг-
ни очиб қара! Клуб қурдик, аскар бола. Кўряп-
санми? Мана ўш а клуб! Буғ билан иситилади, соат
билан ўйнайдиган дамкадан тортиб буфет, театр-
гача - ҳаммаси бор, ф ақат калишни ечиб кириш

керак!..
Ипполит Матвеевич қотиб қолди, қимирлаш-

гаям ҳоли келмай, кўзини пирпиратганича бино-

га тикилди.
Ана холос, Петухова хонимнинг бутун бисоти

шу ерда экан-да! Вой-бў! Ҳаммаси-я! Остап Су-
лаймон-Берта - Мария Бендернинг тили билан
айтганда, юз эллик минг ср л , тийин тийинигача.

Гавҳарлар бинонинг олд томонидаги яхлит ой-
наларга, темир-бетон тўсинларга айланибди, мар-
варидлар салқин гимнастика заллари ҳолига ке-
либди. Олмос кўзли тиллақош саҳнаси айланади-
ган театр залини бунёд қилибди, ёқут кўзли зи-
рак бир талай қандилга етибди, зумрад тошдан
кўз қўйилган тилла билагузуклар зўр кутубхона
ташкил этибди, гавҳар тўғнағич шарофати би-
лан эса болалар боғчаси, планер устахонаси, шах-
мат кабинет ҳамда бильярдхона ю зага келибди.

Дафина турибди, уни сақлаб қолишибди, ҳатто
ёнига яна кўшишибди ҳам. Уни згшлаб кўриш мум-
кин, аммо кўтариб кетиб бўлмайди. Дафина бош-
қа одамлар хизматида энди.

451

Иван Матвеевич гранит тош билан жилолан-
ган бинони пайпаслаб кўрди. Муздай тош нақ
юрагига санчилгандай бўлди.

У бўкириб юборди.
Қоқ юрагидан ўқ еган урғочи бўрининг нола-
сига 5Ьсшаган ваҳш иёна, алам зада в а ю ракка лар-
за солзтчи бу фарёд майдон ўртасига етиб борди-
да, ўзини кўприк тагига урди, шу ондаёқ уйқу-
дан турган азим шаҳарнинг шовқин-сурони уни
босиб тушди, бир зуъ1д а нафасини ўчирди. Ором-
бахш куз тонги шудринг босган томлардан сак-
раб, Москва кўчаларига тушди. Шаҳар кундалик
куиманчиғини бошлаб юборди.

452

МУНДАРИЖА

БИРИНЧИҚИСМ
ЭСКИ ШАҲАРЛИК ТАКА

Биринчи боб. Безенчук ва «Нимфа»..........................................3
Иккинчи боб. Петухова хонимнинг қазоси........................... 14
Учинчи боб. «Гуноҳкорнинг башараси»................................. 24
Тўртпинчи боб. Сафар васвасаси ........................................... 32
Бешинчи боб. Буюк мудаббир................................................. 37
Олтинчи боб. Жавоҳир жилоси...............................................46
Еттинчи боб. «Титаник» асорати........................................... 53
Саккизинчи боб. Уятчан ўғри...................................................59
7^»^?^изинчи5о5. Ия, жамалаклари қани? ...........................73
Ўнинчи боб. Чилангар, тўти ва фолбин.................................83
Ўн биринчи боб. «Ҳаёт кўзгуси» алифбоси............................97
Ўн иккинчи боб. Шоир орзу қилган оташ ж з^он............. 113
Ўн учинчи боб. Чуқурроқ нафас олинг:
ҳаяжондасиз!............................................................................... 128
Ўн тўртинчи боб. «Қилич ва омоч» бирлашмаси............147

ИККИНЧИҚИСМ
МОСКВАДА

Ўн бешинчи боб. Тоғ-тоғ стул..................................................165
Ўн олтинчи боб. Роҳиб Бертольд Шварц номидаги
ётоқхона....................................................................................... 167
Ўн еттинчи боб. Т ^ а к н и ардоқланг, ўртоқлар! ........177
Ўн саккизинчи боб. Жиҳозлар музейи.................................185
Ўн тўк;1%изинчи боб. Европача сайлов................................197
Йигирманчи боб. Севильядан Гренадага қад ар ............ 209
Йигирма биринчи боб. Ж азо..................................................224
Йигирма иккинчи боб. Одамхўр Эллочка.........................238
Йигирма учинчи боб. Авессалом Владимирович
Изнуренков................................................................................. 249
Йигирма тўртинчи боб. Автомобилчилар клуби ........... 262
Йигирма бешинчи боб. 51ланғоч инженер билан
суҳбат.............................................................................................272
Йигирма олтинчи боб. Қўшалоқ ташриф.........................281

453

Йигирма еттинчи боб. Тергов саватига нима
етсин ............................................................................................ 288
Йигирма саккизинчи боб. Товуқча ва бабақ : ^ о з ..... 299
Йигирма тўққизинчи боб. «Гаврилнома» муаллифи ... 310
Ўттизинчи боб. Колумб театрида..................................... 320

УЧИНЧИҚИСМ.
ПЕТУХОВА ХОНИМ ДАФИНЛСИ

Ўттиз биринчи боб. Волгада сеҳрли 'гун........................... 336
Ўттиз иккинчи боб. Қули эгри журалар........................... 346
Ўттиз учинчи боб. Жаннатдан қувилганлар.................356
Ўттиз тўрт боб. Сайёралараро шахмат конгресси.. 364
Ўттиз бешинчи боб. Ва бошқалар.......................................383
Ўттиз олтинчи боб. Зилол қўлмак манзараси ...............390
Ўттиз еттинчи боб. Яшил бурун......................................... 402
Ўттиз саккизинчи боб. Булутлар остида....................... 413
Ўттиз тўк^г^изинчи боб. Зилзила...................................... 423
Қирқинчи боб. Дафина...........................................................440

Адабий-бадиий нашр

ИЛЬЯ ИЛЬФ
ЕВГЕНИЙ ПЕТРОВ

ЎН ИККИ СТУЛ

Муҳаррирлар
Маъмура ҚУТЛИЕВА,
Феруза ҚУВОНОВА

Мусаҳҳиҳлар
Суннат МУСАМЕДОВ,
Шаҳноза РАҲМОНОВА

Техник муҳаррир
Сурайё АҲМЕДОВА

Бадиий муҳаррир
Уйғун СОЛИҲОВ

Компьютерда саҳифаловчи
Феруза БОТИРОВА

Босишга 0 6.10.2014 й.да рухсат этилди. Бичими 84x108 1\32.
Восма тобоғи 14,25. Шартли босма тобоғи 23,94.
Гарнитура «Вооктап Суг+игЬ». Офсет қоғоз.
Адади 3000 нусха. Буюртма № 319 .
Баҳоси келишилган нархда.

«Янги аср авлоди» нашриётида тайёрланди.
Лицензия рақами; А1 № 198, 2011 йил 2 8 .0 8 да берилган.

100113. Тошкент, Чилонзор-8, Қатортол кўчаси, 60.

Мурожаат учун телефонлар:
Нашр бўлими - 2 7 8 -3 6 -8 9 ; Маркетинг бўлими - 128-78-43

ф а к с — 2 7 3 -0 0 -1 4 ; е-таИ : уап§1а5гэу1п<^1Г^та11.ги

Ғафур Ғулом номидаги наш риёт-матбаа ижодий
уйида чоп этилди.

Тош кент шаҳар, Ш айхонтоҳур кучаси, 86-уй.

«ЯНГИ АСР АВЛОДИ» НММ
«^КАМОАОТ КУТУБХОНАСИ» РУКНИДА
ҚУЙИДАГИ КИТОБЛАРНИ ТАҚДИМ ЭТАДИ:

А .Д ю м а
«ГРАФ МОНТЕ-КРИСТО - 1, 2»
8 4 x 1 0 8 1 / 3 2 , 7 5 2 , 7 5 6 бет, қаттиц муп;ова
Икки китобдан иборат асарнинг бош қаҳрамони Эдмон
Д антес - Монте Кристо «Иф» қалъасидан халос бўлгач, разолат
ботқорига ботган инсонларни зўр матонат, ақл-идрок билан
фош этади. Жазо ҳам, мукофот ҳам Аллоҳнинг иродаси билан
инсон тириклигидаёқ уни бенасиб қолдирмаслиги асар ниҳоя-
сида акс этади, фақат, Граф таъкидлаганидек, «кутмоқ ва умид
қилмоқ керак».

Артур Конан ДоЙА
«ШЕРЛОК ХОЛМС ВА ДОКТОР УОТСОННИНГ САРГУ-
ЗАШТЛАРИ»
84x108 1 /3 2 5 2 8 бет, қаттнқ муқова
Бу тўпламда ёзувчинингдетектив, илмий фантастика, сар-
гузашт асарларидан саралаб олинган ҳаётий далилларга бой
ҳикоя ва қиссалари жой олган.
1990 йилда «Баскервиллар ити» номи билан нашр этилган
мазкур асар китобхонлар илтимосига кўра қайта чоп этилмоқда.

Андерсен
«ҚОР ОДАМ..
8 4 x 1 0 8 1 / 3 2 3 8 2 бет, юмшоя; мзгқова
Андерсеннинг эртаклари бугун ҳам энг кўп ўқилаётган асар-
лар сирасига киради. Уларда болаларга хос бўлган беғубор ке-
чинмалар, эзгуликнингғалабаси, орзу-умидларнингушалиши,
ёрур оламда ҳар биримиз ҳар қадамда дуч келиб, кундалик
ҳаётимизда юз бераётган оддий воқеа-ҳодисаларнинг ўзгача
талқини тилга олинади.

Даниел Дефо
«РОБИНЗОН КРУЗО..
Инглнэ ва ўзбек тнлида.
8 4 x 1 0 8 1 /3 2 , 4 8 бет, юмшоқ муқова
Йигирма саккиз йил кимсасиз ва бепоён оролда ёлғиз ўзи
яшаган Робинзон Крузонинг бошидан кечирган саргузаштларга
бой ҳаёти ва зпнинг бахтли якуни ҳақидаги қизиқарли ҳикоя
сизни бефарқ қолдирмайди.

Иехиел-Лейб
Арьевич

Файнзильберг

(1897- 1937)

Евгеней
Петрович

Катаев

( 1903- 1942)

Рус ҳаммуаллиф ёзувчилари.
Ҳар иккала ёзувчи ҳам Украинанинг Одесса
шаҳрида туғилган. Ихтирочи фирибгар Остап
Бендер ҳақида улардан сўнг бошқа ёзувчилар ҳам
кўплаб асарлар яратишган.
Ҳар иккала ёзувчининг ҳаммуаллифликда ёзган
«Ўн икки стул» (роман, 1928). «Олтин бузоқ» (ро-
ман, 1931), «Колокаламск шаҳрининг ғайритабиий
тарихи ва ҳаёти» (новеллалар, 1928), «Ёруғ шахс»
(фантастик қисса), «Минг бир кун ёхуд янги Шаҳзо-
да» (новеллалар, 1929), «Бир сафар ёзда» (фильм
сценарийси, 1936), «Бир қаватли Америка» (қисса,
1937) каби асарларини бугун барча адабиёт ихлос-
мандлари севиб мутолаа қиладилар.

ЯНГИАСР АВЛОДИ 13ВМ 978-9943-27-313-9
9 789943 273139