การศึกษาคำยืมภาษาบาลีสันสกฤต ในวรรณคดีเรื่อง มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 1 การศึกษาคำยืมภาษาบาลีสันสกฤต ในวรรณคดีเรื่อง มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี นายสิทธินนท์ ซ้ายน้ำจืด1 นางสาวจิดาภา ด้าดา 1. บทนำ ภาษาเป็นสิ่งจำเป็นต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์สิ่งหนึ่ง ใช้ในการติดต่อสื่อสารให้เกิดความเข้าใจ เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน สร้างวัฒนธรรมที่สืบทอดกันมารุ่นสู่รุ่น ภาษาแต่ละภาษาล้วนมีเอกลักษณ์ของ ตนเองที่แตกต่างกันไป แต่อย่างไรก็ตามภาษาทุกภาษาไม่มีภาษาใดบริสุทธิ์ กล่าวคือ ย่อมไม่มีภาษาใดที่ ไม่มีการยืมคำภาษาอื่นเข้ามาใช้ในภาษาของตนเลย การนำคำหรือลักษณะทางภาษาของอีกภาษาเข้าไป ใช้ในภาษาของตนย่อมเกิดขึ้น เมื่อคนต่างภาษากันต้องทำการติดต่อหรือมีความสัมพันธ์กันเป็นระยะ เวลานาน ก็จะมีการยืมคำกันเกิดขึ้น ภาษาไทยก็เช่นเดียวกัน พ่อขุนรามคำแหงมหาราช สมัยสุโขทัย ทรงประดิษฐ์พยัญชนะไทยขึ้น ในสมัยนั้นเรียกว่า ลายสือไทย ซึ่งได้ปรากฏบนศิลาจารึกหลักที่ 1 ตัวอักษรมีการผสมผสานระหว่าง เขมร และ มอญ ซึ่งเป็นการยืมรูปพยัญชนะแล้วมาปรับให้เป็นลายสือ ไทย และยังปรากฏคำยืมมาจากภาษาบาลีสันสกฤตและภาษาเขมรเข้ามาผสมปะปนอยู่มากมาย ใน วรรณคดีไทย เรื่อง มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรีก็เช่นเดียวกัน ซึ่งการศึกษาค้นคว้าภาษาบาลี สันสกฤตนี้ จะช่วยให้เราได้เรียนรู้ถึงลักษณะของคำไทยแท้และสาเหตุของการนำคำภาษาอื่นมาใช้ใน ภาษาไทยอีก สุภาพร มากแจ้ง (2535:85) ที่กล่าวไว้ว่า ภาษาบาลีสันสกฤตเขามาปะปนกับภาษาไทยด้วย เหตุผลทางศาสนาเป็นสําคัญ ไทยเรารับพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจําชาติมีพราหมณ์เป็นผู้ประกอบพิธี ในราชสํานักถ้อยคําภาษาบาลีสันสกฤตที่ใช้ในศาสนพิธีและศาสนวรรณกรรมจึงปะปนอยูในภาษาไทย ได้รับการยกย่องว่าเป็นภาษาศักดิ์สิทธิ์สูงส่ง เพราะเป็นภาษาศาสนา ด้วยเหตุที่เป็นภาษาศาสนานี้เอง คําบาลีสันสกฤตจึงแพร่หลายไปปะปนอยู่ทั้งในภาษาไทยราชการและภาษาไทยท้องถิ่น จนเข้าแทนที่คํา ไทยบางคํา อิทธิพลทางด้านวรรณคดีเป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลต่อการใช้ภาษาบาลีสันสกฤตในภาษาไทย ดังที่ ประภาศรี สีหอําไพ (2538:55) ได้กล่าวว่า ไทยรับอิทธิพลทางวรรณคดีมาจากแปล การนํามา ดัดแปลง การรับแต่เค้าโครงเรื่องแล้วนำมาแต่งใหม่และรับอิทธิพล ความคิด ความเชื่อและขนบการแต่ง มาใช้เช่น วรรณคดีอินเดียทางศาสนา ได้แก่ เวสสันดร เตภูมิกถา มหากาพย์รามายณะ มหาภารตะ 1 นักศึกษาสาขาวิชาภาษาไทย คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 2 บทละคร โขน โองการแช่งน้ำ นิทานเวตาล หิโตปเทศ โคลงโลกนิติฉันทมาตราพฤติวรรณพฤติ กาพย์ สารวิลาสินี ฯลฯ ซึ่งจะเห็นได้ว่าวรรณคดีที่กล่าวมานั้นล้วนแล้วแต่เป็นแบบแผนในการแต่งคํา ประพันธ์ ในยุคต่อมา จากสาเหตุและความสำคัญดังกล่าวข้างต้น ผู้วิจัยมีความสนใจที่จะศึกษาคำยืมภาษาบาลี สันสกฤต ในวรรณคดีเรื่อง มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี เพื่อนำไปวิเคราะห์การยืมคำศัพท์ ภาษาต่างประเทศในภาษาไทย ที่มีผลต่อวรรณคดีไทย โดยเฉพาะคำยืมจากภาษาบาลีสันสกฤต ซึ่งจะ ทำให้ผู้วิชัยสามารถนความรู้จากการวิจัยไปพัฒนาและประยุกต์ใช้ในศาสตร์และสาขาวิชาที่เกี่ยวข้องได้ 2. วัตถุประสงค์ของการวิจัย 2.1 เพื่อศึกษาคำยืมภาษาบาลีสันสกฤตในวรรณคดี เรื่อง มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี 2.2 เพื่อศึกษาความหมายของคำยืมภาษาบาลีสันสกฤตในวรรณคดี เรื่อง มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี 2.3 เพื่อศึกษาความเหมือนและแตกต่างของคำยืมภาษาบาลีสันสกฤตในวรรณคดี เรื่อง มหา เวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรีกับคำศัพท์ในภาษาไทย 3. ขอบเขตของการวิจัย 3.1 ระยะเวลาในการศึกษา 1 ภาคเรียน 3.2 เนื้อหาที่จะศึกษา การยืมคำภาษาบาลีสันสกฤตในวรรณคดีเรื่อง มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี 4. ประโยชน์ของการวิจัย 4.1 สามารถเรียนรู้คำยืมภาษาบาลีสันสกฤต และจำแนกออกจากคำไทยแท้ได้อย่างชัดเจน 4.2 เกิดความเข้าใจในการเรียนรู้ภาษาบาลีสันสกฤต ทำให้ผู้วิจัยสามารถเข้าใจภาษาบาลี สันสกฤตได้มากยิ่งขึ้น 4.3 ทำให้ผู้ศึกษาทราบถึงสาเหตุของการยืมคำจากภาษาบาลีสันสกฤต มาประพันธ์ในวรรณคดี เรื่อง มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี 5. วิธีการดำเนินการวิจัย 5.1 ศึกษาเอกสารที่เกี่ยวข้อกับภาษาบาลีสันสกฤต 5.2 การเก็บรวบรวมข้อมูลภาษาบาลีสันสกฤตในวรรณคดีเรื่อง มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี ทั้งนี้ผู้วิจัยได้ตรวจสอบคำศัพท์ที่เป็นคำยืมภาษาบาลีสันสกฤตจากข้อมูลต่าง ๆ ดังนี้

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 3 5.2.1 พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช 2554 (ฉบับออนไลน์) 5.2.2 พจนานุกรมไทยภาษาบาลีสันสกฤต (ฉบับออนไลน์) 5.3 การวิเคราะห์ข้อมูล 5.3.1 วิเคราะห์คำยืมที่เก็บรวบรวมข้อมูลครบแล้วนั้น มาพิจารณา แยกคำยืมออกเป็น 2 กลุ่ม คือ คำยืมที่รับมาจากภาษาบาลี และ คำยืมที่รับมาจากภาษาสันสกฤต 5.3.2 นำเสนอข้อมูลวิจัยแบบพรรณนาวิเคราะห์ 5.3.3 อภิปรายผลการวิจัย 6. ทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง 6.1 ความหมายของภาษาบาลีสันสกฤต พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 (2546:1167) ได้ให้ความหมายของภาษา สันสกฤตไว้ว่าชื่อภาษาในตระกูลอินเดียยุโรป ซึ่งมีใชในวรรณคดีอินเดียโบราณ เช่น คัมภีร์ฤคเวท ยชุรเวทสามเวท ต่อมาใช้ในวรรณคดีของพราหมณ์โดยทั่วไป และในคัมภีร์พระพุทธศาสนาฝ่ายมหายาน ประดิษฐ์ฮวบเจริญ (ม.ป.ป.:97) ได้อธิบายความหมายของภาษาบาลีสันสกฤต ไว้ว่าภาษาบาลี หรือภาษามคธ เป็นภาษาที่ใช้ประจําสําหรับพุทธศาสนาลัทธิมหายาน ส่วนภาษาสันสกฤตเป็นภาษาที่ใช้ จารึกในคัมภีร์พระเวทอันเป็นคัมภีรศักดิ์สิทธิ์ของพวกพราหมณ์ทั้งยังเป็นภาษาที่ใช้ประจําในพุทธ ศาสนาลัทธิมหายาน อารีย์สหชาติโกสีย์ (2515:5) ได้อธิบายถึงความหมายวา ภาษาบาลีสันสกฤตเป็นภาษาที่มี วิภัตติปัจจัย คือ ภาษาที่ต้องประกอบด้วยวิภัตติหรือปัจจัย หรือทั้งวิภัตติและปัจจัยเสียก่อน จึงจะนําคํา นั้น ๆ มาใช้ในประโยคได้ จากความหมายที่กล่าวมา สรุปได้ว่า ภาษาบาลีสันสกฤตเป็นภาษาที่มีวิภัตติปัจจัยในตระกูล อินเดีย ยุโรป เป็นภาษาที่มีกฎเกณฑทางไวยกรณ์ที่ชัดเจนแน่นอน นํามาใช้เป็นภาษาทางศาสนาที่บ่ง บอกถึงความเคารพนับถือในสิ่งศักดิ์ 6.2 สาเหตุที่ภาษาบาลีสันสกฤตเข้ามาในภาษาไทย วิสันติ์กฎแก้ว (2545:3 – 4) ได้กล่าวถึงสาเหตุที่ภาษาบาลีสันสกฤตเข้ามาในภาษาไทยไว้ว่า ในบรรดาภาษาต่างประเทศที่มีความสัมพันธ์เกี่ยวของกับภาษาไทย นับว่าภาษาบาลีสันสกฤตเกี่ยวของ และปะปนอยู่ในภาษาไทยมากที่สุด ทั้งนี้ก็เพราะว่า เราได้ยืมคําภาษาบาลีสันสกฤตมาใช้ในภาษาไทย มากมาย ไม่ว่าจะเป็นคําที่อยูในศาสนาหรือคําที่พูดกันอยูในชีวิตประจําวัน บางคําเราใช้อยู่จนชินถึงกับ มีความรู้สึกว่าเป็นคําของเราเอง เรานําเอาคําภาษาบาลีสันสกฤตมาใช้ในวิชาการแขนงต่าง ๆ

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 4 (โดยเฉพาะศัพท์บัญญัติ) ตลอดจนตั้งชื่อและสกุลของบุคคล ชื่อสถานที่และเครื่องมือเครื่องใช้ต่าง ๆ เป็นต้น บางคําเราใช้ในลักษณะรูปศัพท์เดิมของบาลีสันสกฤต เช่น โลโภ โทโส โมโห พาโล ฯลฯ บางคําเรานํามาดัดแปลงเสียง หรือเพิ่มความหมายเสียงบ้าง เช่น คงคา กมล บพิธ ฯลฯ แต่บาง คําเราอาจจะเอามาเปลี่ยนแปลงรูปศัพท์ให้แปลกออกไปตามที่เราต้องการ เช่น จิร เจียร จําเนียร ดังนี้ เป็นต้น การที่คําบาลีสันสกฤตเข้ามาเกี่ยวข้องกับภาษาไทยเป็นจํานวนมากนั้น ด้วยสาเหตุดังนี้ 1. สาเหตุที่เกี่ยวกับศาสนา จากหลักฐานทางพระพุทธศาสนาปรากฏว่า พระเจ้าอโศก มหาราชได้เคยส่งสมณทูต 2 รูป คือ พระโสณะ และ พระอุตตระ มาเผยแผ่พระพุทธศาสนาในแคว้น สุวรรณภูมิ ซึ่งเป็นที่เข้าใจกันว่า คือดินแดนแห่งประเทศไทยในปัจจุบันนี้แต่คนไทยในขณะนั้นยังมิได้มา ตั้งถิ่นฐานอยูในแถบนี้เลยเมื่อคนไทยได้มาตั้งถิ่นฐานและตั้งต้นเป็นอิสระในแคว้นสุวรรณภูมิพ่อขุนศรี อินทราทิตย์ประกาศตั้งสุโขทัยเป็นราชธานีสืบมาจนกระทั่งรัชกาลพ่อขุนรามีคําแหง ปรากฏว่าไทยได้ ยอมรับนับถือพระพุทธศาสนาแล้ว ดังที่ปรากฏในศิลาจารึกพ่อขุนรามคําแหงว่า “พ่อขุนรามคําแหง กระทําโอยทานแก่มหาเถรสังฆราชปราชญ์เรียนจบปิฎกไตร หลวกกว่าปู่ครูในเมืองนี้ทุกคนแต่เมืองศรี ธรรมราชมา...” พ่อขุนรามคําแหงนอกจากจะนิมนต์พระสังฆราชมาจากเมืองนครศรีธรรมราชแล้วยังได้ เคยส่งสมณทูตไปสืบพระพุทธศาสนาที่ประเทศลังกาอีกด้วย 2. สาเหตุเกี่ยวกับวัฒนธรรมประเพณี ข้อนี้มีเหตุผลสืบเนื่องมาทางประวัติศาสตร์ของอินเดีย กล่าวคือ ประมาณพุทธศตวรรษที่ 6 (ราว พ.ศ. 500 – 600) เป็นต้นมาเกิดมีการผลัดเปลี่ยนแผ่นดิน และ ราชวงศขึ้นในอินเดีย คงจะเกิดการจลาจลวุ่นวายขึ้น ผู้ที่รักสงบโดยเฉพาะอย่างยิ่งพวกพราหมณ์ผู้ ซึ่งเป็นเจ้าตํารับทางนิติศาสตร์ ไสยศาสตร์ เวทางคศาสตร์ และศิลปกรรมต่าง ๆ ได้ออกเดินทางไปหา ถิ่นที่อยู่ใหม่ในต่างแดน โดยอาศัยไปกับพ่อค้าชาวอินเดียซึ่งเดินเรือและทําการค้าขายไปถึงแหลมอินโด จีนประเทศจีนและประเทศญี่ปุ่น เมื่อพวกพราหมณ์และพ่อค้าชาวอินเดียเหล่านั้นไปถึงที่ใด ก็มักจะเอา ลัทธิศาสนาพราหมณ์ประเพณีวัฒนธรรมและศิลปกรรมของตนไปเผยแผ่ด้วยเหตุนี้เอง ภาษาสันสกฤต อันบรรจุไว้ซึ่งวิทยาการเหล่านั้นจึงเขามาปะปนในภาษาไทยมากมายแม้แต่ในราชสํานักก็จะมีพระราช พิธีเกี่ยวกับลัทธิไสยศาสตร์และศาสนาพราหมณ์อยู่มากเช่น พระราชพิธีถือน้ำพระพิพัฒนสัตยา พิธี ตรียัมปวาย พิธีโสกันต์พิธีธานยเทาะห์ ฯลฯ 3. สาเหตุเกี่ยวกับทางด้านวรรณคดี วรรณคดีอินเดียทั้งที่เป็นวรรณคดีสันสกฤต และวรรณคดี บาลีโดยเฉพาะวรรณคดีชาดกที่มีอิทธิพลต่อวรรณคดีไทยเป็นอย่างมาก จะเห็นได้ว่าวรรณคดีไทยหลาย เรื่องได้เค้าเรื่องมาจากชาดกในพระพุทธศาสนา ทั้งอรรถกถานิบาตชาดกและปัญญาสชาดกเช่น จาก อรรถกถานิบาตชาดก มี รายยาวมหาเวสสันดรชาดก ได้เค้าเรื่องมาจาก มหาเวสฺสนฺดรชาดก

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 5 มหาชาติคําหลวงและกาพย์มหาชาติ ได้เค้าเรื่องมาจาก มหาเวสฺสนฺดรชาดก บทเห่เรื่องกากีและกากีคํากลอน ได้เค้าเรื่องมาจาก กากาติชาดกและกุณาล ชาดก จากปญญาสชาดก มี สมุทรโฆษคำฉันท์ ได้เค้าเรื่องมาจาก สมุทฺทโฆสชาดก เสือโคคําฉันท์ ได้เค้าเรื่องมาจาก พหลาคาวชาดก บทละครนอกเรื่องคาวี ได้เค้าเรื่องมาจาก พหลาคาวชาดก บทละครนอกเรื่องสังข์ทอง ได้เค้าเรื่องมาจาก สุวณฺณสงฺขชาดก พระรถเสน ได้เค้าเรื่องมาจาก รถเสนชาดก สรรพสิทธิคําฉันท์ ได้เค้าเรื่องมาจาก สพฺพสิทธิชาดก พระสุธน นางมโนห์รา ได้เค้าเรื่องมาจาก สุธนชาดก กลบทศิริวิบุลกิตติ ได้เค้าเรื่องมาจาก สิริวิปุลกิตฺติชาดก นอกจากนี้ยังมีวรรณคดีเรื่องอื่น ๆ อีกหลายเรื่องที่เกี่ยวกับพุทธศาสนา เช่น อุเทนคําฉันท์ สามัคคีเภทคําฉันท์ปฐมสมโพธิกถา ปุณโณวาทรคําฉันท์ฯลฯ ส่วนวรรณคดีไทยที่ได้เค้าเรื่องมาจาก วรรณคดีสันสกฤตก็มีหลายเรื่อง เช่น อิลราชคําฉันท์พระนลคําหลวง และพระนลคําฉันท์ บทละครเรื่อง ศกุนตลา สาวิตรี และเรื่องรามเกียรติ์ เป็นต้น เมื่อวรรณคดีอินเดียได้แพร่หลายและมีอิทธิพลตอวรรณคดีไทยเช่นนี้ในการประพันธ์กวีตองใช้ คําศัพท์ซึ่งได้ดัดแปลงมาจากคําบาลีสันสกฤต จึงทําให้คําบาลีสันสกฤตเข้ามาปะปนอยู่ในภาษาไทย มากมาย 4. สาเหตุที่เกี่ยวกับศัพท์บัญญัติ ปัจจุบันนี้ความรู้ทางด้านวิทยาการสาขาต่าง ๆ มีความเจริญ ขึ้นอย่างต่อเนื่อง ตํารับตําราที่บรรจุไว้ซึ่งวิทยาการเหล่านั้นเป็นภาษาอังกฤษเป็นส่วนมากการที่เราจะ เอาคําศัพท์ทางวิทยาการที่เป็นภาษาอังกฤตเหล่านั้นมาใช้ในภาษาไทย (ทับศัพท์) ดูจะไม่เหมาะสมกับ คนไทยนัก เราจึงต้องบัญญัติศัพท์ขึ้นมาใช้ให้เหมาะสมกับสภาพของสังคมไทย ศัพท์ที่เราจะมาบัญญัติ ขึ้นใช้โดยมากมักจะเป็นคําบาลีสันสกฤต อาศัยเหตุดังกล่าวนี้จึงทําให้ภาษาบาลีสันสกฤตเข้ามาปะปน อยู่ในภาษาไทยเป็นจํานวนมาก จากสาเหตุที่กล่าวมาอาจสรุปได้ว่า ปัจจัยสําคัญที่ภาษาบาลีสันสกฤตเข้ามาในภาษาไทยได้แก่ อิทธิพลด้านศาสนาที่ประเทศไทยรับเอาพระพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจําชาติตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัย เป็นราชธานีรวมถึงลัทธิทางศาสนาพพราหมณ์ที่เดินทางเข้ามาเผยแผ่ศาสนาพร้อมกับพ่อค้าชาวอินเดีย

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 6 และการรับอิทธิพลทางวัฒนธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งพระราชพิธีในราชสํานักที่ปฏิบัติสืบเนื่องต่อกันมา จนถึงปัจจุบัน 7. ผลการวิจัย งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคำยืม ความหมาย การปรับและผสานของคำยืมภาษาบาลี สันสกฤตในวรรณคดีเรื่อง มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี ดังนั้นผู้วิจัยจะนำเสนอผลการวิจัยดังนี้ 7.1 คำยืมภาษาบาลีสันสกฤตที่ใช้ในวรรณคดีเรื่องมหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี 7.1.1 คำยืมภาษาบาลี 22 คำ 7.1.2 คำยืมภาษาสันสกฤต 14 คำ 7.1.3 คำยืมภาษาบาลีและสันสกฤต 123 คำ 7.2 การปรับคำยืมภาษาบาลีสันสกฤตในวรรณคดีเรื่องมหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี คำศัพท์ภาษาบาลีและสันสกฤต มีการปรับคำยืมภาษาบาลีสันสกฤต เรื่องมหา เวสสันดรชาดก กัณฑ์มัทรี จำนวน คำ มีคำศัพท์ 2 แบบ ได้แก่ มีคำศัพท์ภาษาบาลีและสันสกฤตที่ เหมือนกับคำศัพท์ในภาษาไทย และคำศัพท์ภาษาบาลีและสันสกฤตที่แตกต่างจากคำศัพท์ภาษาไทย ดังนี้ 7.2.1 คำศัพท์ภาษาบาลีและสันสกฤตที่เหมือนกับคำศัพท์ในภาษาไทย มีจำนวน 60 คำ ดังตัวอย่างต่อไปนี้ ลำดับ คำศัพท์ คำศัพท์เดิม ความหมาย 1 กรุณา ป. กรุณา น. ความสงสารคิดจะช่วยให้พ้นทุกข์ เป็น 1 ในพรหมวิหาร 4 คือ เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา น. ใช้ประกอบหน้ากริยาแสดงความ ขอร้องอย่างสุภาพ เช่น กรุณาส่ง น. ใช้ร่วมกับคำ พระ เป็นสรรพนาม สำหรับพระมหากษัตริย์ เช่น กราบ บังคมทูลพระกรุณา. 2 กัลยาณี ป., ส. กัลยาณี น. นางงาม, หญิงงาม. 3 กาย ป., ส. กาย, กาย- น. ตัว เช่น ไม่มีผ้าพันกาย, มักใช้เข้า คู่กับคำ ร่าง เป็น ร่างกาย, ใช้เป็น ส่วนท้ายของสมาส หมายความว่า หมู่, พวก, เช่น พลกาย = หมู่ทหาร. 4 กาล ป., ส. กาล น. เวลา, คราว, ครั้ง, หน. 5 กุมาร ป., ส. กุมาร น. เด็กชาย.

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 7 น. ชื่อกัณฑ์ที่ 8 แห่งมหาเวสสันดร ชาดก. 6 เกสี ป. เกส, เกสา, เกสี น. เกศ, เกศา, เกศี. 7 จตุ- ป. จตุ- ว. สี่, ใช้ประกอบหน้าคำที่มาจาก ภาษาบาลี. 8 ชีวิต ป., ส. ชีวิต น. ความเป็น, ตรงข้ามกับ ความ ตาย. 9 ญาติ ป. ญาติ น. คนในวงศ์วานที่ยังนับรู้กันได้ทาง เชื้อสายฝ่ายพ่อหรือฝ่ายแม่. 10 ทศ ส. ทศ น. เรียกเหรียญทองสมัยรัชกาลที่ 4 ชนิดหนึ่ง มีค่าเท่ากับ 1 ใน 10 ของ ชั่ง = 8 บาท ว่า ทองทศ. ว. สิบ, มักใช้เป็นส่วนหน้าสมาส. 11 ทารก ป., ส. ทารก น. เด็กที่ยังอยู่ในครรภ์, เด็กแบเบาะ, เด็กเล็ก ๆ, เด็กที่ยังไม่เดียงสา. 12 ธาร ป., ส. ธาร น. การทรงไว้, การรับไว้, การหนุน, มักใช้เป็นบทหลังสมาส เช่น จุฑา ธาร. 13 นาฏ ป., ส. นาฏ น. นางละคร, นางฟ้อนรำ, ใช้ ประกอบกับคำอื่น หมายความว่า หญิงสาวสวย เช่น นางนาฏ นุชนาฏ. 14 นาสา ป., ส. นาสา น. จมูก. 15 นิยม ป., ส. นิยม น. การกำหนด. ก. ชมชอบ, ยอมรับนับถือ, ชื่นชม ยินดี, ใช้ประกอบท้ายคำสมาสบาง คำใช้เป็นชื่อลัทธิ เช่น ลัทธิชาตินิยม ลัทธิสังคมนิยม. 16 ประถม ส. ประถม ว. ปฐม, ลำดับแรก, ลำดับเบื้องต้น, เช่น ประถมศึกษา ชั้นประถม ว. ชั้นที่ ๑, เรียกเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นที่ ๑ ในตระกูล ช้างเผือกและมงกุฎไทย ว่า ประถมา ภรณ์ช้างเผือก ประถมาภรณ์มงกุฎไทย. 17 ปักษิน ส. ปักษิณ น. สัตว์มีปีก คือ นก.

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 8 18 ผล ป., ส. ผล น. ส่วนของพืชที่เจริญมาจากรังไข่ เช่น ผลมะม่วง ผลมะปราง น. สิ่งที่เกิดจากการกระทำ เช่น ผล แห่งการทำดี ผลแห่งการทำชั่ว น. ประโยชน์ที่ได้รับ เช่น ทำนาได้ผล เรียนได้ผล น. ในพระพุทธศาสนา เป็นชื่อแห่ง โลกุตรธรรม มี 4 ชั้น คือ โสดาปัตติ ผล สกิทาคามิผล อนาคามิผล อรหัตผล, คู่กับ มรรค น. ลักษณนามเรียกผลไม้ เช่น มะม่วง 2 ผล มะปราง 3 ผล น. จำนวนที่ได้จากการคำนวณ เช่น กับ 7 บวกกัน ได้ผลเท่ากับ 12, ผลลัพธ์ ก็ว่า. 19 พนัส ป., ส. วน พนัส น. ป่า, พง, ดง. 20 พุทธ ป. พุทธ น. ผู้ตรัสรู้, ผู้ตื่นแล้ว, ผู้เบิกบานแล้ว , ใช้เฉพาะเป็นพระนามของพระบรม ศาสดาแห่งพระพุทธศาสนา เรียก เป็นสามัญว่า พระพุทธเจ้า. 21 มณฑล ป., ส. มณฑล น. วง เช่น สุริยมณฑล คือ วงรอบ ดวงอาทิตย์ จันทรมณฑล คือ วงรอบ ดวงจันทร์, บริเวณ เช่น มณฑลพิธี, เขตปกครองที่แบ่งออกเป็นส่วนใหญ่ ๆ น. พระแท่นที่วงด้ายสายสิญจน์ เรียกว่า พระแท่นมณฑล. 22 เมฆ ป., ส. เมฆ น. ไอนํ้าที่รวมตัวกันเป็นกลุ่มก้อน ลอยอยู่ในอากาศ. 23 ยาจก ป., ส. เมฆ น. คนขอทาน. 24 โยชน์ ป., ส. โยชน์ น. ชื่อมาตราวัด ๔๐๐ เส้น เป็น ๑ โยชน์ น. การผูก. 25 รส ป., ส. รส น. สิ่งที่รู้ได้ด้วยลิ้น เช่น เปรี้ยว หวาน เค็ม ฝาด, โดยปริยายหมายถึง

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 9 ความไพเราะ เช่น กลอนบทนี้ไม่มี รส. 26 โลหิต ป., ส. โลหิต น. เลือด ว. สีแดง, โรหิต ก็ว่า. 27 วันทนา ป., ส. วันทนา น. การไหว้, การเคารพ. 28 วาจา ป., ส. วาจา น. ถ้อยคำ, คำกล่าว, คำพูด, เช่น วาจาสุภาพ วาจาอ่อนหวาน วาจา สัตย์. 29 วารี ป., ส. วารี น. น้ำ 30 วาสนา ป., ส. วาสนา น. บุญบารมี, กุศลที่ทำให้ได้รับลาภ ยศ, เช่น เด็กคนนี้มีวาสนาดี เกิดใน กองเงินกองทอง, มักใช้เข้าคู่กับคำ บุญ หรือ บารมี เป็น บุญวาสนา หรือ วาสนาบารมี เช่น เป็นบุญวาสนา ของเขา เขาเป็นคนมีวาสนาบารมี มาก. 31 วิทยาธร ส. วิทยาธร น. พิทยาธร 32 วิมาน ป., ส. วิมาน น. ที่อยู่หรือที่ประทับของเทวดา น. ยานทิพย์ 33 วิโยค ป., ส. วิโยค น. การจากไป, การพลัดพราก, ความ ร้าง, ความห่างเหิน. 34 เวทนา ป., ส. เวทนา น. ความรู้สึก, ความรู้สึกทุกข์สุข, เป็นขันธ์ ๑ ในขันธ์ ๕ คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ ก. สังเวชสลดใจ เช่น เรามักเวทนา ผู้เคราะห์ร้าย เด็กคนนี้น่าเวทนา. 35 เวสสันดร ป. เวสสันดร น. พระนามพระโพธิสัตว์ชาติที่ 10 ในทศชาติ, โดยปริยายหมายถึงผู้ที่มี ใจกว้างขวางชอบให้ของแก่ผู้อื่น อย่างไม่มีขอบเขตจำกัด เช่น ใจกว้าง เหมือนพระเวสสันดร มีอะไรให้เขา หมด. 36 โวหาร ป. โวหาร น. ชั้นเชิงหรือสำนวนแต่งหนังสือ หรือพูด เช่น มีโวหารดี, ถ้อยคำที่ เล่นเป็นสำบัดสำนวน เช่น อย่ามาตี โวหาร เขาชอบเล่นโวหาร.

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 10 37 ศพ ส. ศว; ป. ฉว ศพ น. ซากผี, ร่างคนที่ตายแล้ว. 38 ศศิธร ส. ศศิธร น. ดวงจันทร์. 39 ศิษย์ ส. ศิษย์ น. ผู้ศึกษาวิชาความรู้จากครูหรือ อาจารย์, คู่กับ ครู หรืออาจารย์, ผู้ อยู่ในความคุ้มครองดูแลของอาจารย์ เช่น ศิษย์วัด, โดยปริยายหมายถึงผู้ที่ ศึกษาหาความรู้จากตำราของผู้ใดผู้ หนึ่งแล้วนับถือผู้นั้นเป็นเสมือนครูบา อาจารย์ของตน. 40 41 สังเกต ป., ส. สังเกต ก. กำหนดไว้, หมายไว้, เช่น ทำ เครื่องหมายไว้เป็นที่สังเกต ก. ตั้งใจดู, จับตาดู, เช่น ไม่ได้สังเกต ว่าวันนี้เขาแต่งตัวสีอะไร สังเกต กิริยาท่าทางเขาไว้ว่าเป็นคนดีหรือ คนร้าย. 42 สัญจร ป., ส. สัญจร ก. ผ่านไปมา เช่น ทางสัญจร. น. ช่องทาง, ถนน น. การผ่านไปมา. 43 สาธุ ป., ส. สาธุ ว. ดีแล้ว, ชอบแล้ว, (เป็นคำที่ พระสงฆ์เปล่งวาจาเพื่อยืนยันหรือ รับรองพิธีทางศาสนาที่กระทำไป). (ปาก) ก. เปล่งวาจาแสดงความเห็น ว่าชอบแล้วหรืออนุโมทนาด้วย, มัก ใช้เข้าคู่กับคำ โมทนา เป็น โมทนา สาธุ ก. ไหว้ (เป็นคำบอกให้เด็กแสดง ความเคารพตามธรรมเนียม กร่อน เสียง เป็น ธุ ก็มี). 44 สาธุการ ป., ส. สาธุการ น. การเปล่งวาจาว่าชอบแล้วเมื่อ เวลาเห็นควรหรือยกย่องสรรเสริญ เช่น แซ่ซ้องสาธุการ กล่าวสาธุการ ขึ้นพร้อม ๆ กัน น. ชื่อเพลงไทยประเภทเพลงหน้า พาทย์ที่สำคัญยิ่ง ใช้บรรเลงใน พิธีกรรมเพื่อบูชาหรืออัญเชิญพระ

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 11 รัตนตรัย เทพยดา สิ่งศักดิ์สิทธิ์ และ ใช้เพื่อแสดงกิริยานบไหว้ เป็นเพลง อันดับแรกที่ใช้สอนเมื่อเริ่มต้นเรียน วิชาปี่พาทย์ และเป็นเพลงอันดับ แรกของชุดโหมโรงเช้าโหมโรงเย็น. 45 สาร น. แก่น, เนื้อแท้, มักใช้เข้าคู่กับคำ แก่น เป็น แก่นสาร น. ข้อความ, ถ้อยคำ, เรื่องราว, เช่น กล่าวสาร สื่อสาร, หนังสือ เช่น นิตยสาร วารสาร, จดหมาย เช่น เขียนสาร สารของนายกรัฐมนตรีถึง เยาวชน. 46 สิทธิ์ ป., ส. สิทธ์ น. อำนาจอันชอบธรรม เช่น บุคคลมี สิทธิและหน้าที่ตามรัฐธรรมนูญ เขา มีสิทธิ์ในที่ดินแปลงนี้. (กฎ) อำนาจที่กฎหมายรับรองให้ กระทำการใด ๆ โดยสุจริตได้อย่าง อิสระ แต่ต้องไม่กระทบกระเทือนถึง สิทธิของคนอื่น. 47 สุข ป., ส. สุข น. ความสบายกายสบายใจ เช่น ขอให้อยู่ดีมีสุข เกิดมาก็มีสุขบ้างทุกข์ บ้าง, มักใช้เข้าคู่กับคำ เป็น เช่น ขอให้อยู่เย็นเป็นสุข ขอให้เป็นสุข ๆ นะ. ว. สบายกายสบายใจ เช่น เดี๋ยวนี้เขา อยู่สุขสบายดี. 48 สุคนธ- ป., ส. สุคนธ- น. กลิ่นหอม น. เครื่องหอม เช่น น้ำอบ น้ำปรุง น้ำร่ำ น้ำหอม, ราชาศัพท์ใช้ว่า เครื่องพระสุคนธ์. 49 สุนทร ป., ส. สุนทร ว. งาม, ดี, ไพเราะ, เช่น วรรณคดี เป็นสิ่งสุนทร, มักใช้เข้าสมาสกับคำ อื่น เช่น สุนทรพจน์ สุนทรโวหาร. 50 สุราลัย ส. สุราลัย น. ที่อยู่ของเทวดา, สวรรค์. 51 เหตุ ป., ส. เหตุ น. สิ่งหรือเรื่องที่ทำให้เกิดผล, เค้า มูล, เรื่อง

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 12 น. เหตุผล. สัน. ด้วย, เพราะ. 52 อนาถ ป., ส. อนาถ ก. สงสาร, สังเวช, สลดใจ. 53 อมร ป., ส. อมร น. ผู้ไม่ตาย, เทวดา. ว. ไม่ตาย, ไม่เสื่อมสูญ, ยั่งยืน. 54 อัมพร ป., ส. อัมพร น. ฟ้า, ท้องฟ้า, อากาศ 55 อัสสุชล ป. อัสสุชล น. น้ำตา 56 อาราม ป., ส. อาราม น. วัด น. สวนเป็นที่น่ารื่นรมย์. น. ความยินดี, ความรื่นรมย์, ความ เพลิดเพลิน. ว. มุ่งหมายอย่างรีบร้อน, พะวงที่จะ ทำการใด ๆ, ตั้งหน้าตั้งตา, ใช้ นำหน้ากริยา เช่น อารามจะไปเลย ลืมกระเป๋าสตางค์. 57 อาวาส ป., ส. อาวาส น. วัด เช่น เจ้าอาวาส ที่อยู่ เช่น พุทธาวาส (พุทธ + อาวาส) คือ ที่ ประดิษฐานพระพุทธรูป หมายถึง โบสถ์ วิหาร สังฆาวาส (สังฆ + อาวาส) คือ ที่อยู่ของพระสงฆ์ น. ผู้ครอบครอง เช่น ฆราวาส (ฆร + อาวาส) คือ ผู้ครอบครองเรือน หรือ ผู้อยู่ครองเรือน. 58 อาหาร ป., ส. อาหาร น. ของกิน, เครื่องคํ้าจุนชีวิต, เครื่อง หล่อเลี้ยงชีวิต, เช่น อาหารเช้า อาหารปลา อาหารนก น. โดยปริยายหมายถึงสิ่งที่มีลักษณะ คล้ายคลึงเช่นนั้น เช่น อาหารตา อาหารใจ. 59 โอรส ป. โอรส น. ลูกชาย (ใช้แก่เจ้านาย) ใช้ว่า พระ ราชโอรส หรือ พระโอรส. 60 โอฬาร ป. โอฬาร ว. ใหญ่โต, โอ่โถง, กว้างขวาง ว. ยิ่งใหญ่, เลิศล้น ว. ประเสริฐ, ดี, เอาฬาร ก็ใช้. (แผลง มาจาก อุฬาร).

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 13 7.2.2 คำศัพท์ภาษาบาลีและสันสกฤตที่แตกต่างจากคำศัพท์ภาษาไทย มีจำนวน คำ ส่วนมากคำศัพท์ภาษาบาลีและสันสกฤต ใช้เครื่องหมายพินทุ (.) หรือจุดบอด เขียนใต้ พยัญชนะเพื่อแสดงว่าพยัญชนะตัวนั้นมีเสียงสระประสมอยู่หรือแสดงว่าเป็นเสียงพยัญชนะควบ กล้ำ ดังตัวอย่างต่อไปนี้ ลำดับ คำศัพท์ คำศัพท์เดิม ความหมาย 1 กษัตริย์ ส. กฺษตฺริย ป. ขตฺติย (ราชา) น. พระเจ้าแผ่นดิน น. คนในวรรณะที่ 2 แห่งสังคมฮินดู ซึ่งมี 4 วรรณะ ได้แก่ วรรณะ พราหมณ์ วรรณะกษัตริย์ วรรณะ แพศย์ และวรรณะศูทร. 2 กัญญา ป.; ส. กนฺยา น. สาวรุ่น, สาวน้อย. น. เครื่องบังแดดรูปหลังคาทรงจั่ว ใช้ สำหรับตั้งเหนือแคร่หามหรือเรือยาว เพื่อเป็นเกียรติยศแก่ผู้เป็นนายในที่ นั้น, เรียกแคร่หามหรือเรือยาวที่มี กัญญา ว่า แคร่กัญญา เรือกัญญา. น. เรียกข้าวเหนียวดำพันธุ์หนึ่งที่ เมล็ดดำเป็นมัน ว่า ข้าวกัญญา. 3 กัณฑ์ ป.; ส. กฤณฺฑ น. ข้อความที่แต่งเป็นคำเทศน์เรื่อง หนึ่ง ๆ ที่จบลงคราวหนึ่ง ๆ, ตอน หนึ่ง ๆ ของคำเทศน์ที่เป็นเรื่องยาว เช่น มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์ทศ พร กัณฑ์หิมพานต์, ลักษณนามของ เทศน์ เช่น เทศน์กัณฑ์หนึ่ง เทศน์ 2 กัณฑ์ น. เรื่องหรือหมวด, ตอน, ส่วนของ เรื่อง, เช่น วานรกัณฑ์. 4 กัณห- ป.; ส. กฤษฺณ ว. ดำ, มักใช้เป็นส่วนหน้าของสมาส. 5 กัมปนาท ป. กมฺป + นาท น. เสียงสนั่นหวั่นไหว. 6 เกียรติ ส. กีรฺติ; ป. กิตฺติ น. ชื่อเสียง, ความยกย่องนับถือ, ความมีหน้ามีตา. 7 คนธรรพ์ ส. คนฺธรฺว; ป. คนฺธพฺพ น. ชาวสวรรค์พวกหนึ่ง เป็นบริวาร ท้าวธตรฐ มีความชำนาญในวิชา ดนตรีและขับร้อง. 8 จิต ป. จิตฺต น. ใจ, สิ่งที่มีหน้าที่รู้ คิดและนึก, (โบ เขียนว่า จิตร), ลักษณนามว่า ดวง.

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 14 9 เจรจา ส. จรฺจา ก. พูด, พูดจากัน, พูดจากันเป็น ทางการ. 10 ฉัตร ส. ฉตฺร; ป. ฉตฺต น. เครื่องสูงชนิดหนึ่ง มีรูปคล้ายร่มที่ ซ้อนกันขึ้นไปเป็นชั้น ๆ ชั้นบนมี ขนาดเล็กกว่าชั้นล่างลดหลั่นกันไป โดยลำดับ สำหรับแขวน ปัก ตั้ง หรือ เชิญเข้ากระบวนแห่เป็นเกียรติยศ. น. ส่วนที่ต่อจากปุ่มฆ้องเป็นฐานแผ่ ออกไปแล้วงองุ้มลงมาเป็นขอบ โดยรอบอย่างฉัตร น. ชื่อดาวฤกษ์อารทรา. 11 ดาวดึงส์ ป. ตาวตึส; ส. ตฺรยสฺตฺรึศตฺ น. ชื่อสวรรค์ชั้นที่ 2 แห่งสวรรค์ 6 ชั้น มีพระอินทร์เป็นใหญ่ในชั้นนี้. 12 ดุริยางค์ ป. ตุริย + องฺค น. เครื่องดีดสีตีเป่า. 13 เดช ป. เตช; ส. เตชสฺ น. อำนาจ น. ความร้อน, ไฟ. 14 ธรรม ส. ธรฺม; ป. ธมฺม น. คุณความดี เช่น เป็นคนมีธรรมะ เป็นคนมีศีลมีธรรม น. คำสั่งสอนในศาสนา เช่น แสดง ธ ร ร ม ฟ ั ง ธ ร ร ม ธ ร ร ม ะ ข อ ง พระพุทธเจ้า น. หลักประพฤติปฏิบัติในศาสนา เช่น ปฏิบัติธรรม ประพฤติธรรม น. ความจริง เช่น ได้ดวงตาเห็นธรรม น. ความยุติธรรม, ความถูกต้อง, เช่น ความเป็นธรรมในสังคม น. กฎ, กฎเกณฑ์, เช่น ธรรมะแห่ง หมู่คณะ น. กฎหมาย เช่น ธรรมะระหว่าง ประเทศ น. สิ่งของ เช่น เครื่องไทยธรรม. 15 นิตย์ ส.; ป. นิจฺจ ว. เสมอไป, สมํ่าเสมอ, มักใช้ว่า เป็น นิตย์. 16 นิทรา ส.; ป. นิทฺทา น. การหลับ, การนอนหลับ. ก. หลับ, นอน, เช่น ให้หาวนิทราเป็น พ้นไป (อิเหนา).

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 15 17 เนตร ส.; ป. เนตฺต น. ตา, ดวงตา น. ผู้นำทาง. 18 บรรจถรณ์ ป. ปจฺจตฺถรณ น. เครื่องลาด, เครื่องปู, ที่นอน. 19 บรรณศาลา ส. ปรฺณศาลา ป. ปณฺณสาลา น. ที่สำนักของฤๅษีหรือผู้บำเพ็ญพรต เป็นต้น ถือกันว่ามุงบังด้วยใบไม้. 20 บรรพ- ป. ปพฺพ; ส. ปรฺวนฺ น. เล่ม, หมวด, ภาค, ตอน, กัณฑ์. 21 บริจาค ป. ปริจฺจาค; ส. ปริตฺยาค ก. สละให้, เสียสละ. น. การสละ, การให้, การแจก, ความ เสียสละ, เป็นธ รรมข้อ 1 ใน ทศพิธราชธรรม. 22 บริสุทธิ์ ป. ปริสุทฺธิ ว. แท้, ไม่มีอะไรเจือปน, เช่น ทอง บริสุทธิ์, ปราศจากมลทิน, ปราศจาก ความผิด, เช่น เป็นผู้บริสุทธิ์, หมด จดไม่มีตำหนิ เช่น เพชรบริสุทธิ์ เครื่องแก้วบริสุทธิ์ ว. เรียกสาวพรหมจารี ว่า สาว บริสุทธิ์. น. แร่ชนิดหนึ่ง คือตะกั่วที่ใช้ผสม เป็นนวโลหะ. 23 บัณฑิต ป., ส. ปณฺฑิต น. ผู้ทรงความรู้, ผู้มีปัญญา, นักปราชญ์, ผู้สำเร็จการศึกษาขั้น ปริญญาซึ่งมี 3 ขั้น คือ ปริญญาตรี ปริญญาโท ปริญญาเอก เรียกว่า บัณฑิต มหาบัณฑิต ดุษฎีบัณฑิต, ผู้ มีความสามารถเป็นพิเศษโดยกำเนิด เช่น คนนี้เป็นบัณฑิตในทางเล่น ดนตรี. 24 บุคคล ป. ปุคฺคล; ส. ปุทฺคล น. คน (เฉพาะตัว) (กฎ) บุคคลธรรมดาและนิติบุคคล. 25 บุญ ป. ปุญฺ ; ส. ปุณฺย น. ความสุข เช่น หน้าตาอิ่มบุญ น. การกระทำดีตามหลักคำสอนใน พระพุทธศาสนา เช่น ไปทำบุญที่วัด น. ความดี เช่น ปล่อยนกปล่อยปลา เอาบุญ, คุณงามความดี เช่น เขา ทำบุญช่วยเหลือคนตกทุกข์ได้ยาก,

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 16 ช่วยเหลือเกื้อกูลผู้อื่น เช่น คนใจบุญ, ผลของการทำความดีจากชาติปาง ก่อน เช่น เขามีบุญจึงเกิดมาบนกอง เงินกองทอง. 26 บุตร- ส. ปุตฺร; ป. ปุตฺต น. ลูก, ลูกชาย. 27 ปฏิบัติ ป. ปฏิปตฺติ ก. ดำเนินการไปตามระเบียบแบบ แผน เช่น ปฏิบัติราชการ, กระทำ เพื่อให้เกิดความชำนาญ เช่น ภาคปฏิบัติ ก. กระทำตาม เช่น ปฏิบัติตาม สัญญา ก. ประพฤติ เช่น ปฏิบัติสมณธรรม ปฏิบัติต่อกัน ก. ปรนนิบัติรับใช้ เช่น ปฏิบัติบิดา มารดา ปฏิบัติครูบาอาจารย์. 28 ประการ ส. ปฺรการ; ป. ปการ น. อย่าง เช่น จะทำประการไร, ชนิด เช่น หลายประการ น. ทำนอง, แบบ, เช่น ด้วยประการ ฉะนี้. 29 ประกาศ ส. ปฺรกาศ; ป. ปกาส ก. ป่าวร้อง, แจ้งให้ทราบ, เช่น ประกาศงานบุญงานกุศล. น. ข้อความที่แจ้งให้ทราบทั่วกัน เช่น ประกาศของวัด ประกาศของบริษัท น. ข้อความที่ทางราชการแจ้งให้ ประชาชนทราบหรือวางแนวทางให้ ปฏิบัติ เช่น ประกาศพระบรมราช โองการ ประกาศกระทรวง ประกาศ สำนักนายกรัฐมนตรี. 30 ประจักษ์ ส. ปฺรตฺยกฺษ; ป. ปจฺจกฺข ว. ปรากฏชัด อาจเป็นทางตาหรือใจ ก็ได้ เช่น ประจักษ์แก่ตา ประจักษ์ แก่ใจ. 31 ประทีป ส. ปฺรทีป; ป. ปทีป น. ไฟที่มีเปลวสว่าง (หมายเอา ตะเกียง ไฟเทียน เป็นต้น), ตะเกียง, โคม. 32 ประเทศ ส. ปฺรเทศ; ป. ปเทส น. บ้านเมือง, แว่นแคว้น, ถิ่นที่อยู่

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 17 น. คำเพิ่มข้างหลังของคำเดิม เมื่อ เพิ่มแล้วความหมายคงเดิม เช่น อุร ประเทศ หทัยประเทศ. 33 ประพาส ส. ปฺรวาส; ป. ปวาส ก. ไปต่างถิ่นหรือต่างแดน เช่น ประพาสหัวเมือง ประพาสยุโรป, ไป เที่ยว เช่น ประพาสป่า. 34 ประมาณ ส. ปฺรมาณ; ป. ปมาณ ก. กะหรือคะเนให้ใกล้เคียงจำนวน จริงหรือให้พอเหมาะพอควร เช่น เขาประมาณราคาค่าก่อสร้างบ้านไว้ 3 ล้านบาท. 35 ประยงค์ ส. ปฺริยงฺคุ; ป. ปิยงฺคุ น. ชื่อไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดเล็กชนิด Aglaia odorataLour. ใ น ว ง ศ์ Meliaceae ดอกกลมเล็ก ๆ สีเหลือง ออกเป็นช่อตามง่ามใบ กลิ่นหอม. 36 ประสงค์ ส. ปฺรสงฺค; ป. ปสงฺค ก. ต้องการ, อยากได้ ก. มุ่งหมาย, มุ่ง. 37 ปรารถนา ส. ปฺรารฺถนา; ป. ปตฺถนา ก. มุ่งหมาย, อยากได้, ต้องการ. 38 ปราศรัย ส. ปฺรศฺรย น. การพูดด้วยไมตรีจิต, การแสดง อัชฌาสัยในระหว่างผู้ใหญ่ต่อผู้น้อย หรือผู้ที่เสมอกัน น. คำปรารภ. ก. พูดด้วยไมตรีจิต, พูดแสดง อัชฌาสัยระหว่างผู้ใหญ่ต่อผู้น้อย หรือผู้ที่เสมอกัน ก. ปรารภ. 39 ปริชาต ป. ปาริจฺฉตฺต, ปาริชาต ส. ปาริชาต น. ต้นไม้สวรรค์ในสวนพระอินทร์, ต้นทองหลาง. 40 ปัจจุสมัย ป. ปจฺจูสสมย น. เวลาเช้ามืด. 41 พรรณนา ส. วรฺณนา; ป. วณฺณนา ก. กล่าวเป็นเรื่องเป็นราวอย่าง ละเอียดให้ผู้ฟังนึกเห็นเป็นภาพ. 42 พรหมจารี ป.; ส. พฺรหฺมจารินฺ น. ผู้ศึกษาปรมัตถ์, นักเรียนพระเวท น. ผู้ถือพรตบางอย่าง เช่นเว้นเมถุน เป็นต้น, ในพระพุทธศาสนาหมาย เอาผู้ตั้งอยู่ในธรรม มีเว้นจากเมถุน เป็นต้น เช่นภิกษุ น. หญิงที่ยังบริสุทธิ์.

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 18 43 พฤกษ- ส. วฤกฺษ; ป. รุกฺข น. ต้นไม้. 44 พักตร์ ส. วกฺตฺร น. หน้า, ใช้ว่า พระพักตร์. 45 พาทย์ ส. วาทฺย น. เครื่องประโคม. 46 พิสดาร ส. วิสฺตาร; ป. วิตฺถาร ว. กว้างขวาง, ละเอียดลออ (ใช้แก่ เนื้อความ) เช่น ประวัติศาสตร์ฉบับ พิสดาร มีความพิสดารดังนี้ (ปาก) ว. แปลกพิลึก เช่น เล่น พิสดาร. 47 ภัสดา ส. ภฺรตฤ; ป. ภตฺตา น. ภรรดา, ผัว. 48 มนเทียร ป., ส. มนฺทิร น. เรือนหลวงซึ่งใช้เป็นที่ประทับ ประจำของพระมหากษัตริย์ ใช้ว่า พระราชมนเทียร, โบราณใช้ว่า พระ ราชมณเฑียร. 49 มรคา ส. มารฺค; ป. มคฺค น. ทาง, ช่อง, ถนน. 50 มหัศจรรย์ ส. มหาศฺจรฺย; ป. มหจฺฉริย ว. แปลกประหลาดมาก, น่าพิศวง มาก, ผิดปรกติวิสัยของธรรมชาติ. 51 มัจฉริยะ ป.; ส. มาตฺสรฺย น. ความตระหนี่. 52 มัธยัสถ์ ส. มธฺยสฺถ ก. ใช้จ่ายอย่างประหยัด. 53 มาลย์ ป., ส. มาลฺย น. ดอกไม้, ดอกไม้ที่ร้อยเป็นพวง. 54 มุจลินท์ ป.; ส. มุจิลินฺท น. ต้นจิก น. ชื่อสระใหญ่ในป่าหิมพานต์ ซึ่ง ขอบสระประกอบด้วยต้นจิก. 55 รัตนะ ป. รตน; ส. รตฺน น. แก้วที่ถือว่ามีค่ายิ่ง เช่น อิตถี รัตนะ คือ นางแก้ว หัตถิรัตนะ คือ ช้างแก้ว น. คน สัตว์ หรือสิ่งของที่ถือว่าวิเศษ และมีค่ามาก เช่น รัตนะ 7 ของพระ เจ้าจักรพรรดิ ได้แก่1. จักรรัตนะจักรแก้ว 2. หัตถิรัตนะ-ช้างแก้ว 3. อัสสรัตนะ-ม้าแก้ว 4. มณิรัตนะ-มณี แก้ว 5. อิตถีรัตนะ-นางแก้ว 6. คห ปติรัตนะ-ขุนคลังแก้ว 7. ปริณายก รัตนะ-ขุนพลแก้ว น. ของประเสริฐสุด, ของยอดเยี่ยม, เช่น รัตนะ 3 คือ พระพุทธ พระ

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 19 ธรรม พระสงฆ์ เป็นแก้วอันประเสริฐ สุดของพุทธศาสนิกชน น. ใช้ประกอบคำอื่นหมายถึงยอด เยี่ยมในพวกนั้น ๆ เช่น บุรุษรัตน์ นารีรัตน์ รัตนกวี. 56 ราตรี ส. ราตฺริ; ป. รตฺติ น. กลางคืน, เวลามืดคํ่า. น . ช ื ่ อ ไ ม ้ พ ุ ่ ม ช น ิ ด Cestrum nocturnum L. ใ น ว ง ศ์ Solanaceae ดอกเล็ก สีขาวปน เขียว ออกเป็นช่อ กลิ่นหอมแรง เฉพาะเวลากลางคืน. 57 ฤทธิ์ ส.; ป. อิทฺธิ น. อำนาจศักดิ์สิทธิ์, แรงอำนาจ, เช่น เทวดามีฤทธิ์. 58 วิญญาณ ป.; ส. วิชฺ าน น. สิ่งที่เชื่อกันว่ามีอยู่ในกายเมื่อมี ชีวิต เมื่อตายจะออกจากกาย ล่องลอยไปหาที่เกิดใหม่ น. ความรับรู้ เช่น จักษุวิญญาณ คือ ความรับรู้ทางตา โสตวิญญาณ คือ ความรับรู้ทางหู เป็นขันธ์ 1 ในขันธ์ 5 คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ น. โดยปริยายหมายถึงจิตใจ เช่น มี วิญญาณนักสู้ มีวิญญาณศิลปิน. 59 วิบัติ ป., ส. วิปตฺติ น. พิบัติ, ความฉิบหาย, ความหายนะ , ความเป็นอัปมงคล, เช่น ทรัพย์ สมบัติวิบัติ น. ความเคลื่อนคลาด, ความผิด, เช่น อักขราวิบัติ. ก. ฉิบหาย เช่น ขอจงวิบัติทันตาเห็น. 60 วิปโยค ป. วิปฺปโยค; ส. วิปฺรโยค น. ความพลัดพราก, ความกระจัด กระจาย, ความจากกัน. ว. เศร้าโศก เช่น วันวิปโยค แม่น้ำ วิปโยค. 61 วิสุทธิ์ ป.; ส. วิศุทฺธ, วิศุทฺธิ ว . สะอาด, ใส, ขาว, หมดจด, บริสุทธิ์, หมดมลทิน.

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 20 62 ศรัทธา ส. ศฺรทฺธา; ป. สทฺธา น. ความเชื่อ, ความเลื่อมใส, เช่น สิ้น ศรัทธา ฉันมีศรัทธาในความดีของ เขา บางทีก็ใช้เข้าคู่กับคำ ประสาทะ เป็น ศรัทธาประสาทะ. ก. เชื่อ, เลื่อมใส, เช่น เขาศรัทธาใน การรักษาแบบแพทย์แผนโบราณ. 63 ศักดิ์ ส. ศกฺติ; ป. สตฺติ น. อำนาจ, ความสามารถ, เช่น มี ศักดิ์สูง ถือศักดิ์ น. กำลัง น. ฐานะ เช่น มีศักดิ์และสิทธิแห่ง ปริญญานี้ทุกประการ น. หอก, หลาว. 64 สงฆ์ ป. สงฺฆ; ส. สํฆ น. ภิกษุ เช่น ของสงฆ์ พิธีสงฆ์, บาง ทีก็ใช้ควบกับคำ พระ หรือ ภิกษุ เป็น พระสงฆ์ หรือ ภิกษุสงฆ์ เช่น นิมนต์พระสงฆ์มาเจริญพระพุทธ มนต์ มีภิกษุสงฆ์มารับบิณฑบาตมาก , ลักษณนามว่า รูป หรือ องค์ เช่น ภิกษุสงฆ์ 2 รูป พระสงฆ์ 4 องค์ น. ภิกษุตั้งแต่ 4 รูปขึ้นไปร่วมกันทำ สังฆกรรม แต่จำนวนภิกษุที่เข้าร่วม สังฆกรรมแต่ละอย่างไม่เท่ากัน คือ ในสังฆกรรมทั่ว ๆ ไป เช่น ในการ สวดพิธีธรรม สวดอภิธัมมัตถสังคหะ ประกอบด้วยภิกษุ 4 รูป เรียกว่า สงฆ์จตุรวรรค ในการรับกฐิน สวด พระปาติโมกข์ ปวารณากรรม และ อุปสมบทในถิ่นที่ขาดแคลนภิกษุ ต้องประกอบด้วยภิกษุ 4 รูป เรียกว่า สงฆ์ปัญจวรรค ในการอุปสมบทใน ถิ่นที่มีภิกษุมาก ต้องประกอบด้วย ภิกษุ 10 รูป เรียกว่า สงฆ์ทสวรรค และในการสวดอัพภานระงับอาบัติ สังฆาทิเสส ต้องประกอบด้วยภิกษุ 20 รูป เรียกว่า สงฆ์วีสติวรรค, ภิกษุ ที่เข้าร่วมสังฆกรรมดังกล่าว ถ้า

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 21 มากกว่าจำนวนที่กำหนดจึงจะใช้ได้ ถ้าขาดจำนวนใช้ไม่ได้. 65 สนธยา ส. สนธฺยา; ป. สนฺธิ น. เวลาโพล้เพล้พลบคํ่า, บางทีใช้ว่า ยํ่าสนธยา น. ช่วงเวลาที่ต่อระหว่างกลางวันกับ กลางคืน คือเวลาที่พระอาทิตย์ขึ้น หรือพระอาทิตย์ตก. 66 สมบัติ ป., ส. สมฺปตฺติ น. ความถึงพร้อม หมายถึง ทรัพย์สิน เงินทอง ของใช้ เป็นต้นที่มีอยู่ เช่น ถึงมีสมบัติมากมายก็ไม่พ้นความตาย ไป ทำงานมาเกือบ 20 ปี มีสมบัติ อย่างเดียวคือบ้าน. 67 สมภาร ป., ส. สมฺภาร น. พระที่เป็นเจ้าอาวาส. 68 สรรค์ ส. สรฺค ก. สร้างให้มีให้เป็นขึ้น, มักใช้เข้าคู่ กับคำ สร้าง เป็น สรรค์สร้าง หรือ สร้างสรรค์. 69 สระ ป. สร; ส. สฺวร น. แอ่งนํ้าขนาดใหญ่ ซึ่งเป็นเองหรือ คนขุด. น. เสียงพูดที่เปล่งออกมาโดยอาศัย การเคลื่อนไหวของลิ้นและริมฝีปาก เป็นสำคัญ แต่ไม่มีการสกัดกั้นจาก อวัยวะส่วนใดส่วนหนึ่งในปาก เช่น เสียง อะ อา โดยทั่วไปจะออกเสียง สระร่วมกับเสียงพยัญชนะ หรือออก เสียงเฉพาะเสียงสระอย่างเดียวก็ได้, เสียงสระ ก็เรียก น. ตัวอักษรที่ใช้แทนเสียงสระ เช่น ะ า, รูปสระ ก็เรียก. ก. ฟอกให้สะอาดหมดจด ในคำว่า สระหัว สระผม, ชำระล้างให้สะอาด เช่น สระหวี. ก. คำที่แผลงมาจากคำที่ขึ้นต้นด้วย คำ สะ ซึ่งใช้ในบทกลอน เช่น สะท้อน เป็น สระท้อน. น. เสียง.

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 22 70 สวามิภักดิ์ ส. สฺวามินฺ + ภกฺติ ก. ยอมตนหรือมอบตนอยู่ใต้อำนาจ เช่น ข้าศึกเข้ามาสวามิภักดิ์, สามิภักดิ์ ก็ว่า. 71 สักการ- ป.; ส. สตฺการ ก. บูชาด้วยสิ่งหรือเครื่องอันพึงบูชา เช่น ดอกไม้ ธูป เทียน, บางทีก็ใช้เข้า คู่กับคำ บูชา เป็น สักการบูชา. 72 สังข์ ป.; ส. ศงฺข น. ชื่อหอยทะเลกาบเดี่ยวหลายชนิด เช่น สังข์รดน้ำหรือสังข์อินเดีย (Turbinella pyrumLamarck) ใ น วงศ์ Turbinellidae เปลือกสีขาว รูปทรงงดงาม ใช้สำหรับหลั่งน้ำพระ พุทธมนต์หรือน้ำเทพมนตร์, สังข์แตร [Chalonia tritonis (Linn.)] ในวงศ์ Cymatiidae เปลือกมีสีและลวดลาย สวยงาม ใช้เป่าในงานพิธีของชาว เกาะแถบมหาสมุทรแปซิฟิกตอนใต้, ลักษณนามว่า ขอน เช่น สังข์ 2 ขอน. 73 สัตย- ส.; ป. สจฺจ น. ความจริง เช่น รักษาสัตย์, คำมั่น สัญญา, เช่น เสียชีพอย่าเสียสัตย์ ลูกเสือให้สัตย์ปฏิญาณ. ว. จริง เช่น วาจาสัตย์, มักใช้เข้าคู่ กับคำอื่น เช่น สัตย์ซื่อ ซื่อสัตย์ สัตย์ จริง. 74 สัตว์ ส. สตฺตฺว; ป. สตฺต น. สิ่งมีชีวิตซึ่งแตกต่างไปจากพรรณ ไม้ ส่วนมากมีความรู้สึกและ เ ค ล ื ่ อ น ไ ห ว ย ้ า ย ท ี ่ ไ ป ไ ด ้ เ อ ง, ความหมายที่ใช้กันเป็นสามัญ หมายถึง สัตว์ที่ไม่ใช่คน, เดรัจฉาน. 75 สันดาน ป., ส. สนฺตาน น. อุปนิสัยที่มีมาแต่กำเนิด เช่น มี สันดานดี มีสันดานเลว, (ปาก) มักใช้ ไปในทางไม่สู้จะดี เช่น สันดานของ เขาเป็นเช่นนั้น อย่าไปถือเลย. น. ชื่อโรคลมอย่างหนึ่งมีอาการให้จุก เสียดเรื้อรังอยู่เสมอ เรียกว่า ลม สันดาน.

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 23 76 สามี ป.; ส. สฺวามินฺ น. ผัว, ชายที่เป็นคู่ครองของหญิง, คู่ กับ ภรรยา หรือ ภริยา น. นาย, เจ้าของ. 77 สายัณห์ ป. สายณฺห; ส. สายาหฺน น. เวลาเย็น. 78 สิกขา ป.; ส. ศิกฺษา น. ข้อที่จะต้องศึกษา, ข้อที่จะต้อง ปฏิบัติ ได้แก่ ศีล เรียกว่า ศีลสิกขา สมาธิ เรียกว่า จิตสิกขา และปัญญา เรียกว่า ปัญญาสิกขา รวมเรียกว่า ไตรสิกขา น. การศึกษา, การเล่าเรียน, เช่น ปริยัติสิกขา ปฏิบัติสิกขา. 79 สูญ ป. สุ ฺ ; ส. ศูนฺย ก. ทำให้หายสิ้นไป เช่น คนโบราณ ใช้ปูนแดงสูญฝี, หายไป เช่น ทรัพย์ สมบัติสูญไปในกองเพลิง. ว. ที่หมดไป ในคำว่า หนี้สูญ. 80 โสต ป.; ส. โศฺรตฺร น. หู, ช่องหู. 81 โสมนัส ป. โสมนสฺส น. ความสุขใจ, ความปลาบปลื้ม, ความเบิกบาน. น. ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทำด้วยมะพร้าว คั่ว ไข่ขาว และน้ำตาลทราย หยอด เป็นก้อนกลม แล้วผิงให้กรอบ, โบราณเรียก โคมะนัส เพี้ยนมาจาก coconut. 82 หงส์ ป., ส. หํส น. นกในนิยายถือว่าเป็นนกใน ตระกูลสูง มีเสียงไพเราะ เป็น พาหนะของพระพรหม น. ในวรรณคดีหมายถึงบุคคลที่มี ชาติตระกูลสูงและเปรียบการเดินที่ งดงามอ่อนช้อยและเป็นสง่าเทียบ ด้วยการเดินของหงส์. น. ชื่อนกจำพวกเป็ดขนาดใหญ่หลาย ชนิด วงศ์ย่อย Cygninae ในวงศ์ Anatidae คอยาว เป็นนกที่นำเข้า มาในประเทศไทย มีถิ่นกำเนิดใน ทวีปยุโรป อเมริกา และตอนเหนือ ของทวีปเอเชีย เช่น หงส์ขาว

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 24 [ Cygnus olor (Gmelin)] หงส์ด ำ [C. atratus (Latham)] หงส์คอดำ [C. melanocorypha (Molina)]. 83 หัตถ์ ป.; ส. หสฺต น. มือ น. ศอกหนึ่ง น. งวงช้าง. 84 องค์ ป., ส. องฺค น. ส่วนของร่างกาย, อวัยวะ, (ราชา) ตัว (ใช้แก่หม่อมเจ้า) เช่น รู้สึกองค์ แต่งองค์ น. ส่วนย่อยที่เป็นองค์ประกอบ เช่น มรรคมีองค์ 8 น. ในราชาศัพท์ใช้เป็นลักษณนาม เรียกอวัยวะ สิ่งของ หรือคำพูด เป็น ต้น ของกษัตริย์หรือเจ้านาย เช่น พระทนต์ 1 องค์ (ฟัน 1 ซี่) พระ สุพรรณภาชน์ 1 องค์ พระศรี 1 องค์ (หมาก 1 คำ) พระที่นั่ง 1 องค์ พระ บรมราโชวาท 2 องค์ 85 อมรินทร์ ส. อมร + อินฺทฺร น. พระอินทร์. 86 อลงการ ป., ส. อลงฺการ น. การตกแต่ง, การประดับ น. เครื่องตกแต่ง, เครื่องประดับ. ว. งามด้วยเครื่องประดับตกแต่ง. 87 อัศจรรย์ ส. อาศฺจรฺย; ป. อจฺฉริย ว. แปลก, ประหลาด. น. ปรากฏการณ์อันเนื่องแต่ บุญญาภินิหารของพระโพธิสัตว์และ พระพุทธเจ้า เช่นเมื่อพระพุทธเจ้า ประสูติ ตรัสรู้แสดงปฐมเทศนา ปลง อายุสังขาร และปรินิพพาน จะมี ความหวั่นไหวปั่นป่วนของโลกธาตุ บังเกิดขึ้น. 88 อาตมา ส. อาตฺมภาว, อาตฺมา ส. คำใช้แทนตัวผู้พูด สำหรับ พระภิกษุสามเณรพูดกับคฤหัสถ์ ทั้ง ที่เป็นเจ้านายหรือสามัญชน, เป็น สรรพนามบุรุษที่ 1. 89 อาภัพ ป. อภพฺพ ว่า ไม่สมควร ว. ปราศจากโชค, เคราะห์ร้าย, วาสนาน้อย, ตกอับ.

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 25 90 อารมณ์ ป. อารมฺมณ น. สิ่งที่ยึดหน่วงจิตโดยผ่านทางตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ เช่น รูปเป็น อารมณ์ของตา เสียงเป็นอารมณ์ของ หู, เครื่องยึดถือเป็นจริงเป็นจัง เช่น เรื่องนี้อย่าเอามาเป็นอารมณ์เลย น. ความรู้สึกทางใจที่เปลี่ยนแปลงไป ตามสิ่งเร้า เช่น อารมณ์รัก อารมณ์ โกรธ อารมณ์ดี อารมณ์ร้าย น. อัธยาศัย, ปรกตินิสัย, เช่น อารมณ์ขัน อารมณ์เยือกเย็น อารมณ์ ร้อน น. ความรู้สึก เช่น อารมณ์ค้าง ใส่ อารมณ์, ความรู้สึกซึ่งมักใช้ไปในทาง กามารมณ์ เช่น อารมณ์เปลี่ยว เกิด อารมณ์. ว. มีอัธยาศัย, มีปรกตินิสัย, เช่น เขา เป็นคนอารมณ์เยือกเย็น เขาเป็นคน อารมณ์ร้อน. 91 อาศรม ส.; ป. อสฺสม, อสฺสมปท น. ที่อยู่ของนักพรต. 92 อาสัญ ป. อสฺ ว่า ไม่มีสัญญา น. ความตาย. ก. ตาย เช่น โทษลูกนี้ผิดเป็นนักหนา ดังแกล้งผลาญมารดาให้อาสัญ (สังข์ ทอง). 93 อินทรีย์ ป., ส. อินฺทฺริย น. ร่างกายและจิตใจ เช่น สำรวม อินทรีย์ น. สติปัญญา เช่น อินทรีย์แก่กล้า น. สิ่งมีชีวิต. 94 อุตสาหะ ส. อุตฺสาห; ป. อุสฺสาห น. ความบากบั่น, ความพยายาม, ความขยัน, ความอดทน, ใช้ว่า อุษา หะ อุสสาหะ หรือ อุสส่าห์ ก็มี. ก. บากบั่น, พยายาม, ขยัน, อดทน. 95 อุบล ป. อุปฺปล; ส. อุตฺปล น. บัวสาย. 96 อุรา ป.; ส. อุรสฺ น. อก. 97 ไอศวรรย์ ส. ไอศฺวรฺย; ป. อิสฺสริย น. ความเป็นเจ้าเป็นใหญ่, ความเป็น พระเจ้าแผ่นดิน น. อำนาจ

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 26 (กลอน) น. สมบัติแห่งพระราชาธิบดี, ใช้ว่า ไอศุริย หรือ ไอศูรย์ ก็มี. 98 พรรณนา ส. วรฺณนา; ป. วณฺณนา ก. กล่าวเป็นเรื่องเป็นราวอย่าง ละเอียดให้ผู้ฟังนึกเห็นเป็นภาพ. 99 ราตรี ส. ราตฺริ; ป. รตฺติ น. กลางคืน, เวลามืดคํ่า. น . ช ื ่ อ ไ ม ้ พ ุ ่ ม ช น ิ ด Cestrum nocturnum L. ใ น ว ง ศ์ Solanaceae ดอกเล็ก สีขาวปน เขียว ออกเป็นช่อ กลิ่นหอมแรง เฉพาะเวลากลางคืน. 8. อภิปรายผลการวิจัย 1. จาการศึกษาคำยืมภาษาบาลีสันสกฤตจากวรรณคดีเรื่อง มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์ มัทรี ปรากฏว่า พบคำศัพท์ภาษาบาลีและสันสกฤต จำนวนทั้งหมด 159 คำ 1.1 แบ่งเป็นภาษาบาลี 22 คำ คิดเป็นร้อยละ 13.83 1.2 แบ่งเป็นภาษาสันสกฤต 14 คำ คิดเป็นร้อยละ 8.81 1.3 รวมทั้งภาษาบาลีและสันสกฤต 123 คำ คิดเป็นร้อยละ 77.36

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 27 2. จาการศึกษาคำยืมภาษาบาลีสันสกฤตจากวรรณคดีเรื่อง มหาเวสสันดรชาดก กัณฑ์ มัทรี ปรากฏว่า มีคำศัพท์ภาษาบาลีและสันสกฤต ที่มีความเหมือนและแตกต่างจากคำศัพท์ภาษาไทย 2.1 คำศัพท์ภาษาบาลีและสันสกฤตที่เหมือนกับคำศัพท์ภาษาไทย มี 60 คำ คิดเป็น ร้อยละ 37.74 2.2 คำศัพท์ภาษาบาลีและสันสกฤตที่แตกต่างกับคำศัพท์ภาษาไทย มี 99 คำ คิดเป็น ร้อยละ 62.26 9. บรรณานุกรม กระทรวงศึกษาธิการ. (2555). หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐานภาษาไทย วรรณคดีวิจักษ์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5. กรุงเทพฯ : สกสค. ลาดพร้าว ประดิษฐ์ฮวบเจริญ. มปป. วิชาเอกภาษาไทย. กรุงเทพฯ : อักรษรบัณฑิต ประภาศรี สีหอําไพ. (2524). วิธีสอนภาษาไทยระดับมัธยมศึกษา.กรุงเทพฯ : คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. ประภาศรีสีหอําไพ. (2538). วัฒนธรรมทางภาษา. กรุงเทพฯ : จุฬาลงณ์มหาวิทยาลัย ราชบัณฑิตยสถาน. (2546). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542. กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์. วิสันติ์ กฎแก้ว (2545). ภาษาบาลีสนสกฤตที่เกี่ยวข้องกับกับภาษาไทย. กรุงเทพฯ :

Influences of Foreign Languages on Thai Language หน้า 28 พัฒนาศึกษา. สุภาพร มากแจ้ง. (2535). ภาษาบาลี– สันสกฤตในภาษาไทย.กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร์. อารีย์สหชาติโกสีย์. (2515). เทียบลักษณะคําบาลี– สันสกฤตกับคําไทย. กรุงเทพฯ : วิทยาลัยการศึกษาพระนคร