�
คณะผู้้จััดทำำ� @
เจ้้าของ คณะทำ�ปรกษากตตมศัักดิ�
ิ
ิ
ึ
่
่
เทศบาลตำำาบลทาข้้าม นางสมีจิิตร พนธุ์์์ส์วรรณ
ั
์
่
นายกเทศมนตำรตำำาบลทาข้้าม
ี
บรรณาธิิการ นางสมีทัรง ส์ขุมีมีะสวสดิ์ ิ �
์
ั
นายสาโรช ทััพมีี
่
ี
ั
รองปลดเทศบาล รกษาราชการแทน รองนายกเทศมนตำรตำำาบลทาข้้าม
ั
ิ
�
่
ปลดเทศบาลตำำาบลทาข้้าม นายสมีศัักดิ์ จิร์ญเลิิศั
ั
่
ี
รองนายกเทศมนตำรตำำาบลทาข้้าม
ั
ั
กองบรรณาธิิการ นายณฐภูู ชวลิวรศัร ี
ี
่
ุ
กองวิิชาการและแผนงาน เลข้านการนายกเทศมนตำรตำำาบลทาข้้าม
�
ี
ั
ิ
์
นางพรภูนนทั ภููทัว
ี
่
ึ
�
ั
จ้ดทำำาโดย ทีปรกษานายกเทศมนตำรตำำาบลทาข้้าม
้
ำ
ิ
่
ฝ่่ายบรการและเผยแพรวิิชาการ สมีาชกสภูาเทัศับาลิตาบลิทั�าขุามีทั์กทั�าน
ิ
กองวิิชาการและแผนงาน
ำ
ค�นำำ�
�
ั
ิ
่
็
็
�
ปจจบนการทองเทียวิเชงนเวิศกาลงเปนทีนยม เพราะเปนคำำาตำอบสำำาหรบกระแสำ
ิ
ุ
ิ
ั
ำ
ั
ั
ิ
ั
่
�
�
�
�
็
การรกสำิงแวิดลอม รวิมทังผลกระทบในเรองระบบนเวิศทีมใหเหนเพิมมากข้ึนทกข้ณะ
�
ุ
้
ี
�
้
็
่
ิ
ิ
่
�
�
ู
การทองเที�ยวิเชงนเวิศ เปนการทองเที�ยวิรปแบบหนึงที�เกียวิข้้องกบการเดนทางไปยง ั
ิ
ั
ุ
้
ู
่
ั
�
�
ึ
ั
่
ี
ี
่
แหลงธรรมชาตำิ โดยมวิตำถุประสำงคำ์เพอชนชม ศกษา เรยนร เเละเพลิดเพลินไปกบ
์
ี
ุ
�
่
่
ั
ั
์
่
ั
ั
ี
ั
ทศนยภาพพชพนธและสำตำวิปา ตำลอดจนลกษณะทางวิฒนธรรมทปรากฏในแหลง
�
ธรรมชาตำนันๆ
ิ
่
ั
ู
้
ำ
ึ
่
่
ดงนนเทศบาลตำาบลท่าข้ามจงไดจดทำาคำมอทองเทยวิ “ดิ์นก ดิ์โลิมีา
ั
ู
ู
�
ั
ี
้
�
่
่
ึ
�
ุ
ี
เทัยวป่าชายเลิน” ข้น โดยมวิตำถุประสำงคำ์เพอเผยแพร่ประชาสำัมพันธ์การท่องเท�ยวิ
ั
ี
�
ี
�
ิ
็
่
ิ
ั
่
่
�
้
ุ
ำ
ั
่
เชงนเวิศในเข้ตำตำำาบลทาข้้าม โดยหวิงเปนอยางยงวิาจะทาใหทกทานไดรบคำวิามรูและ
้
ิ
้
ุ
เลงเหนถุงคำวิามสำาคำญข้องการอนรกษ ตำงแตำปาชายเลนซึ่งเปนทรพยากรทางธรรมชาตำ ิ
ั
ั
�
่
่
ั
็
์
็
�
ึ
็
ั
ึ
ำ
ี
่
�
ุ
�
ทีมคำณคำาอยางมากมายมหาศาล ทังทางดานสำิงแวิดลอม เศรษฐกจและสำงคำม เพราะ 3
ั
ิ
�
้
้
่
ปาชายเลนเปนทรวิบรวิมคำวิามหลากหลายดานชวิภาพ เปนทวิางไข้ เปนแหลงอาหาร
ี
่
้
่
�
็
ี
ี
�
็
่
็
�
์
ั
ิ
ั
ั
ั
และเปนทกาบงข้องสำตำวินา สำตำวิ์บก และสำตำวิปีก บนเกาะธรรมชาตำท่าข้้าม ท่านจะได ้
ำ
ี
ำ
็
�
์
่
ั
พบกบคำวิามหลากหลายข้องพนธไมปาชายเลนและนกนานาชนด ผานเสำนทางเดน
้
้
่
ั
์
ิ
ุ
ิ
่
�
่
ึ
ิ
ี
ั
�
ึ
ศกษาธรรมชาตำทีมระยะทางกวิา 1,500 เมตำร รวิมถุง หอชมวิิวิ ศาลาพกนกทองเทียวิ
ั
�
ั
้
ิ
ั
ิ
็
์
่
ี
�
รวิมทงธรรมชาตำรอบเกาะกลางปากแมนาบางปะกง ททานจะไดเหนทวิทศนทสำวิยงาม �
ี
�
่
�
ำ
ิ
และยังไดสำมผสำวิถุชวิตำชาวิบานรมสำองฝ่งนาบางปะกงทใชชวิตำผกพนกบสำายนาและ
ำ
�
้
ี
ำ
ี
�
�
้
ี
ิ
ั
้
ู
ั
ี
ั
ิ
�
ั
ิ
ั
่
ธรรมชาตำอยางเก่อกลกน
ั
�
ู
ิ
่
�
็
ี
ุ
�
่
่
ำ
่
่
้
นอกจากนจดเดนอกอยางข้องปากแมนาบางปะกงกคำอในชวิงปลายฝ่นตำน
ี
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
ุ
ี
ี
ิ
ุ
ิ
หนาวิ(เด่อนพฤศจกายน-กมภาพนธ) ข้องทกๆ ป จะมโลมาธรรมชาตำอพยพเข้้ามาหา
์
ั
้
่
้
อาหารและแสำดงพฤตำกรรมตำางๆ ใหไดพบเหนเปนประจา จนทาใหพ่นทีแหงนีกลาย
ำ
่
�
้
็
ิ
�
�
ำ
็
�
ี
ี
ั
เปน Unseen in Thailand ที�มชอเสำยงข้องจงหวิดฉะเชงเทรา
็
ั
่
ิ
้
ิ
ั
�
ิ
ี
็
ิ
่
้
่
ำ
่
ู
�
่
เทศบาลตำาบลทาข้าม หวิงเปนอยางยงวิาคำวิามรจากการทองเทยวิเชงนเวิศ
่
้
่
ั
ิ
ในเข้ตำตำำาบลทาข้้าม จะกอใหเกดสำวินรวิมในการพฒนาการทองเทียวิ ตำลอดจนการม ี
่
่
�
่
ั
ุ
่
ั
่
่
สำวินรวิมในการอนรกษและใชประโยชนจากทรพยากรอนมคำาอยางยงยนสำบตำอไป
ั
่
่
่
ี
์
ั
�
้
์
่
ใหลกหลานไดใชศกษาเรยนรู ้
ู
ี
้
้
ึ
้
ส�รบััญ
ำ
3 คำำานา 15 นกนางนวิลแกลบเคำราข้าวิ
ั
็
�
ำ
4 สำารบญ 16 นกกานาเลก
�
ิ
ำ
6 ระบบนเวิศรอบเกาะฯ 17 นกกานาปากยาวิ
ิ
่
8 เกาะธรรมชาตำทาข้้าม 18 นกยางโทนใหญ ่
10 ดิ์นก 19 นกยางเปย
ี
ู
้
12 นกที�สำามารถุพบไดบรเวิณเกาะฯ 20 นกแข้วิก
ิ
14 นกกระทง ุ 21 นกปากหาง
่
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
4
ิ
้
ู
�
ิ
่
22 ดิ์โลิมีา 32 รายชอสำตำวิหนาดนบรเวิณเกาะฯ
์
ั
้
ู
24 โลมาอรวิด ี 34 ปกามดาบ
ิ
ู
25 โลมาหวิบาตำรหลงเรยบ 35 ปแสำม
ั
ี
ั
ั
ู
26 โลมาหลงโหนก 36 ปทะเล
27 สำถุานการณโลมา 37 ปลาตำน
ี
์
29 การพบเหนโลมา 38 รายชอพนธุไมปาชายเลน
์
ั
�
่
่
็
้
30 เทัี�ยวป่่าชายเลิน 40 แสำมทะเล
41 โปรงแดง
42 แคำทะเล
43 ฝ่าดดอกแดง
44 ฝ่าดดอกข้าวิ
45 จาก 5
46 ข้ลู ่
47 โกงกางใบเลก
็
48 โกงกางใบใหญ ่
49 ลาพ ู
ำ
ำ
50 ลาแพน �
51 โพทะเล
ู
52 ตำะบนข้าวิ
ู
ำ
53 ตำะบนดา
�
ู
54 ข้ันตำอนการปลกตำนกลาฯ
้
้
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
55 ทีพกหลบสำบาย
ั
�
ั
็
้
ิ
56 รานนี�สำเดด!
ุ
58 Cafe สำดชคำ
ิ
ิ
59 การเดนทาง
ิ
่
�
ระบับันำเวศรอบัเก�ะธรรมช�ติิ ทำ�ข้�ม
ระ บับันำ ิ เวศรอ บั เก � ะธรรมช � ติิ ทำ ่ � ข้ � � ม
ี
โลมาท�เข้ามาหาอาหารบริเวิณ
้
โลม� ปากแมนาบางปะกง มดวิยกน 3 ชนด
ี
่
ำ
�
ิ
้
ั
ิ
ั
่
คำอ โลมาอรวิด โลมาหวิบาตำรหลงเรยบ
ี
ี
ั
และโลมาหลงโหนก แตำทีสำามารถุพบเหน
็
�
ั
่
่
ิ
้
ไดบอยคำ่อ โลมาอรวิด ี
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
6
ั
์
สติวป่่�ช�ยเลนำ
ุ
ู
แหลงอนบาลสำตำวินาวิยออน ทมคำวิามอดมสำมบรณและหลากหลาย
์
ุ
่
ี
ั
�
่
�
ี
์
ำ
ั
ู
ี
ไมวิ่าจะเป็น กง ปลา ปูทะเล ปูแสำม ปก้ามดาบหลากสำสำัน รวิมถุึง
้
ุ
่
่
้
็
ปลาตำนข้นาดใหญ ที�สำามารถุพบเหนไดโดยงาย
ี
่
้
ิ
ี
็
�
ำ
นกทสำามารถุพบเหนไดบรเวิณปากแมนา นำก
�
่
ำ
ิ
่
�
�
บางปะกงมทงนกประจาถุนและนกอพยพ เชน
ั
ี
�
ำ
นกกระทง นกยาง นกกานา และนกนางนวิล
ุ
้
เปนตำน
็
7
�
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
�
พัันำธ์ไม�ป่่�ช�ยเลนำ
ู
ิ
์
สำายนานาพามา ซึ่งคำวิามอดมสำมบรณข้องระบบนเวิศปาชายเลน
ำ
�
ำ
่
ุ
ึ
�
่
่
ิ
่
ทาให้เกาะธรรมชาตำทาข้้ามแห่งนี มพนธุไมปาชายเลนมากกวิา 30 ชนิด
ำ
�
์
้
ี
ั
่
�
เก�ะธรรมช�ติิทำ�ข้�ม
ิ
�
้
ึ
�
่
�
“เกาะธุ์รรมีชาตทัาขุามี” หรอเกาะนก เกาะซึ่งเกดจากการตำกตำะกอนข้องสำายนา
ำ
ิ
ิ
็
่
็
่
ิ
่
ี
บางปะกง เปนเวิลาหลายสำบปจนกลายเปนผนดนข้นาดใหญกลางปากแมนา � ำ
�
่
ั
ิ
่
บางปะกง ปจจบนเกาะธรรมชาตำข้้ามมพ่นทีประมาณ 125 ไร อยในเข้ตำพ่นที หมูที 1
่
�
�
ู
ุ
ี
�
ั
�
ำ
ำ
ตำาบลทาข้าม อาเภอบางปะกง อยในคำวิามดูแลข้องกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ง
�
ั
่
้
ู
่
่
ี
ิ
ี
ึ
ซึ่�งเป็นป่าชายเลนตำามมตำคำณะรัฐมนตำรี เม�อวิันท� 15 ธันวิาคำม พ.ศ. 2530 มสำภาพเป็นป่าไม ้
ี
่
้
ชายเลน ประกอบไปดวิยตำ้นจากและไม้แสำมเป็นสำวินมาก โดยในอดตำเกาะธรรมชาตำ ิ
้
ั
้
้
ุ
่
�
ี
ึ
ทาข้ามแหงนไดมชาวิบานเข้าไปใชประโยชนในการตำดจากข้าย รวิมถุงไดมการข้ดบอ
์
ี
้
่
ี
้
่
้
เพอเลยงกง ซึ่งไดมการตำดตำนไมออกไปเป็นจานวินมาก และได้เลกเลยงกงไปเมอป ี
้
่
ุ
ำ
�
ี
่
�
�
้
�
ุ
้
ึ
ี
�
้
้
ิ
ี
ั
�
พ.ศ. 2535 ซึ่งปาไมชายเลนไดเรมฟื้นตำวิเองมปรมาณเพมมากข้น แตำกเปนไปดวิย
้
ี
่
ั
็
็
�
ิ
ึ
ึ
�
้
้
ิ
�
่
�
ิ
้
คำวิามลาชา
่
้
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
8
ั
้
็
�
่
่
�
้
สำภาพโดยทวิไปยังคำงเปนปาจากและตำ้นแสำมเปนสำวินใหญ มไมอนแซึ่มบาง
็
่
่
ี
ำ
ี
ั
ั
่
่
ี
ุ
�
่
่
ำ
ั
แตำไมมากนก จากการสำารวิจทางอากาศข้องสำานกงานปาไมเข้ตำปราจนบร เมอวินท � ี
้
้
ี
่
่
28 มนาคำม พ.ศ. 2544 พบวิา บรเวิณรอบเกาะมตำนไมปาชายเลนข้ึ�นหนาแนน แตำใน
ี
่
่
้
ิ
้
้
่
่
็
�
่
ิ
้
ชวิงกลางเปนพนทวิางเปลามตำนไมข้นประปราย โดยเฉพาะบรเวิณดานใตำข้องเกาะ
้
ี
่
ี
�
ึ
�
�
่
�
่
้
ั
�
่
้
สำวินพ่นทีดานตำะวินตำกเฉยงใตำมดนเลนออกใหมจะมองเหนไดชดเจนเมอนาลง
ี
้
�
ำ
็
ี
ั
ิ
่
�
้
ิ
�
ี
�
สำภาพบนเกาะชายเลนแหงน มพรรณไมทหายากหลายชนด เนองจากเกาะน � ี
ี
ี
่
่
ำ
็
�
ำ
ู
ี
่
้
ี
ู
้
ไมมคำนอาศยอยและโดยรอบเกาะมหลอดนา (คำลองซึ่อยเลกๆ) ทาใหมกุง หอย ป ปลา
ั
ี
ี
�
่
ั
ไหลมาตำามกระแสำนำ�าข้นลงกลายเป็นแหลงอาหารข้องนกนานาชนิด นอกจากน ยงมี
�
ึ
ิ
ุ
ี
่
ี
่
�
่
ี
ปกามดาบหลายสำ และปลาตำีนตำวิใหญ่กวิาท�อนๆ การดำาเนนงานท�ผานมาในปัญหาบุกรก
ู
้
ั
ิ
ิ
ิ
ำ
ป่าชายเลน เทศบาลตำาบลท่าข้้ามไดสำนองพระราชเสำาวินีย์ สำมเด็จพระนางเจ้าสำรกตำ � ิ
้
�
่
ี
ิ
ิ
่
ู
พระบรมราชนนาถุ พระบรมราชชนนพนปหลวิง โดยยดถุอปฏบตำในการฟื้นฟื้สำภาพ
ิ
ี
ั
ี
้
ั
่
ิ
ี
ั
ำ
ปาชายเลนเพราะมคำวิามสำาคำญทางระบบนเวิศและมคำวิามหลากหลายทางชวิภาพ
ี
ี
เชน การจดกจกรรมปลกปา การสำรางคำอนโดป การจดทาแนวิปองกนกระแสำคำลนลม
่
�
ั
ำ
ิ
ู
้
่
ู
ั
่
ั
้
ิ
และการจดกจกรรมเกบข้ยะบนเกาะ
ั
็
ิ
ภ�พักจักรรม
9
�
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
ด้นำก
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
10
11
�
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
นำ ก ทำ ่ � � ่ ส � ม � รถ พับั ไ ด�
นำกทำส�ม�รถพับัได�
เวณเก
�
ะธรรมช
ิ
ิ บัร
�
ติิ
บัรเวณเก�ะธรรมช�ติิ
�
�
ม
�
�
ทำ�ข้�ม
่
ข้
่ ทำ
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
12
�
่
ร�ยชอนำก ชอวทำย�ศ�สติร ์
่
�
ิ
นกกระทง ุ Pelecanus philippensis
นกนางนวิลแกลบเคำราข้าวิ Chlidonias hybrida
็
ำ
นกกานาเลก Microcarbo niger
�
�
ำ
นกกานาปากยาวิ Phalacrocorax fuscicollis
นกยางโทนใหญ ่ Ardea alba
นกยางเปย Egretta garzetta
ี
นกแข้วิก Nycticorax nycticorax
่
นกปากหาง Anastomus oscitans
13
�
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
นำกกระทำ�ง
่
ั
�
Pelecanus philippensis ชอส�มญ : Spot-billed pelican
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
14
ั
ลิกษณะทัั�วไป่ : นกกระทงเปนนกข้นาดใหญ มคำวิามยาวิจากปากถุงปลายหาง
ี
ึ
่
ุ
็
�
ิ
ี
ิ
ั
�
้
ประมาณ 52–60 นวิ มข้าสำนใหญ่ ปากยาวิแบนข้างใตำ้มถุงสำออกม่วิงข้นาดใหญ่ บรเวิณ
ี
ุ
ี
�
ุ
่
่
ี
ู
็
ี
้
ิ
ี
ั
ำ
ี
ข้อบปากบนมจดสำนาเงนเข้มอยเปนระยะตำามคำวิามยาวิข้องจะงอยปาก ตำนมพงผด
�
ิ
สำีเหลองข้ึงเตำ็มระหวิ่างนวิทุกนวิคำล้ายเป็ด ม่านตำาสำีแดง แข้้งและตำีนสำีเน�อ สำามารถุ
่
ิ
่
�
ี
็
ี
ำ
่
ิ
ุ
ั
ู
�
ั
์
่
ิ
้
ี
�
ำ
้
ู
วิายนาไดด บนไดสำง ในฤดผสำมพนธ ข้นจะเปลยนเปนสำเทาเงนในชวิงบนข้องลาตำวิ
ี
ั
่
่
ี
ี
่
ี
่
์
้
ั
่
่
ำ
ุ
ู
้
ำ
็
�
สำวินชวิงลางจะเปนสำข้าวิ แตำถุาไมใชฤดผสำมพนธ ปก หางและสำวินใตำลาตำวิ จะมสำนาตำาล
่
เช่นเดียวิกับนกกระทุงทยังไม่โตำเตำ็มท� ท�งตำวิผและตำวิเมียรูปร่างและสำสำันเหมอนกัน
้
ู
�
ี
ั
ี
ั
ั
่
ี
็
ู
์
ั
�
็
่
ุ
้
นกกระทงชอบอยเปนฝ่ง กนปลา, กุง, กบ หร่อสำตำวิเล่อยคำลานเลกๆ เปนอาหารและ
็
ู
ิ
�
่
ำ
้
้
ั
ั
หาอาหารดวิยกน ถุาตำวิใดตำวิหนึ�งทาอะไรตำวิอนจะทาตำาม เวิลาทีอยเฉยๆ จะหนหนา
ั
ั
ำ
ั
้
�
่
ู
็
ี
ิ
�
ไปทางเดยวิกนหมด เวิลาบนจะหดคำอเข้้ามา บนกนเปนแถุวิเรยงหนึง บางคำรั�งบนเปน
็
ิ
ั
ั
ี
ิ
ั
้
้
่
่
ั
ั
่
ิ
็
�
รปตำวิ V สำวินใหญจะบนเปนรปข้นบนไดกวิางๆ รงสำรางดวิยกงไมใหญๆ วิางสำานกน
ู
ั
ิ
�
้
้
ู
ั
่
้
่
้
ี
บนตำนไมสำงๆ ข้นาดข้องรงมเสำนผานศนยกลาง 2 ฟื้ตำ วิางไข้คำรังละประมาณ 3 ฟื้อง
ู
ุ
์
้
�
ั
ู
่
ี
ี
้
ั
ั
ั
ิ
์
่
ึ
็
ั
ี
ั
ไข้มสำข้าวิ ทังตำวิผูและตำวิเมยชวิยกนกกไข้ประมาณ 4–5 อาทตำย จงฟื้กเปนตำวิ
่
�
นำกนำ�งนำวลแกลบัเคร�ข้�ว
�
่
ั
Chlidonias hybrida ชอส�มญ : Whiskered Tern
15
ั
ั
็
ำ
ั
ั
�
้
ลิกษณะทัวไป่ : เปนนกข้นาดกลาง ลาตำวิดานหลง
มสำเทาคำลา ทายทอยมสำดา สำวินหนาผากและกระหมอม
�
ำ
ำ
้
้
ี
่
ี
่
ี
ี
ี
ำ
ี
้
ี
เปนสำข้าวิ แกม คำอและทองมสำข้าวิ ปากและข้าสำดา
้
็
ี
ู
้
็
ั
์
ุ
หางเปนแฉกลก ในฤดผสำมพนธหนาผากหวิ และท้ายทอย �
ึ
ั
�
่
ี
่
ำ
ิ
ิ
ำ
ี
่
ำ
จะมสำดา ปากสำแดงเกอบดามกหากนอยูเหนอผวินาตำาม
ี
ั
�
่
ั
ำ
�
่
ิ
ชายทะเลและแหล่งนาจด ในข้ณะบนยนหวิและปากลง
ตำาเพอมองหาอาหารและจะใชวิธทงตำวิลงนาเพอใชปาก
้
�
่
ำ
ิ
ี
ิ
่
้
�
�
ำ
�
ั
�
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
�
ั
จบเหย่อ
นำกก�นำำ�เลก ชอส�มญ : Little cormorant,
็
�
่
�
ั
Microcarbo niger Javanese cormorant
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
16
็
ั
�
ึ
ี
็
�
ำ
ลิกษณะทััวไป่ : เปนนกกานาข้นาดเลก มคำวิามยาวิจากปลายปากถุงปลายหาง
�
่
ั
ำ
ั
ิ
�
ี
ั
51-56 เซึ่นตำเมตำร นาหนก 360-525 กรม คำวิามกวิางระหวิางปลายปกทงสำอง 90
้
ำ
้
ิ
ู
ั
�
ี
เซึ่นตำเมตำร ตำวิผและตำวิเมยมลกษณะเหมอนกน ข้นตำามลาตำวิมสำดาเหลอบนาเงน ตำรงปก
ั
ั
ำ
ี
ั
ี
ี
ำ
่
่
ี
ั
ิ
มสำนาตำาลปน บรเวิณรอบตำามจดสำข้าวิข้นาดเลก ใตำคำางมสำคำรม แตำข้นชดนอกและ
ี
ุ
้
ิ
ี
ี
่
ี
ี
ี
ี
ำ
�
ุ
็
ั
ั
�
ู
ั
ู
ุ
่
ในฤดผสำมพนธแตำกตำางกน นอกฤดผสำมพนธ ปากสำเนอแกมเทาหมน ข้นทวิทงหวิ,
์
�
ั
ี
ั
่
ั
์
�
ุ
่
ี
ี
ลาคำอ, ลาตำวิ ปกและหางสำนาตำาลแกมดา แตำข้นบรเวิณไหลและปกสำ คำอนข้างเทา
ำ
ั
่
�
่
ำ
ิ
ำ
ี
้
่
ี
ำ
ั
แตำข้อบข้นสำดา คำางคำอนข้้างข้าวิ ในฤดผสำมพนธุ ปากสำคำอนข้้างดา หวิ, ลาคำอ, อก, ทอง,
ั
ำ
ำ
่
่
ี
ำ
้
ี
ู
่
์
ำ
ี
่
�
ิ
ี
ำ
ี
ี
่
สำข้้างและข้นคำลมใตำโคำนหางเปลยนเปนสำดาเหลอบนาเงนและเข้ยวิ บนกระหมอม
�
็
ุ
้
�
ุ
ู
้
ี
ข้นคำลมห และทายทอยมลายริวิสำข้าวิ
ี
็
ำ
ู
ำ
ั
้
อาศยอยตำามหนองบง, แมนา, ลาคำลอง หรอทองนา จบปลาข้นาดเลกจาพวิกปลา
ึ
่
ำ
�
ั
่
่
�
่
้
ู
ตำะเพยนกนเปนอาหาร สำวินใหญชอบอยตำามลาพง บางคำรังอาจพบอยรวิมกนเปนฝ่งบาง
็
็
่
ำ
่
ั
ู
ั
ิ
ี
ู
่
้
ี
่
ำ
�
ำ
�
ั
ชอบดานาไลจบปลาเปนอาหาร เมอข้ึนจากนามกจะยนกางปกตำากแดดใหข้นแหง ้
่
�
็
�
่
ำ
ั
่
็
ั
ั
ำ
ั
�
ุ
นกกานาเลกผสำมพนธในราวิเดอนกรกฎาคำม ทารงอยบนตำนไมใหญรวิมกนหลาย
้
้
่
ำ
์
ู
่
้
ั
รงบนตำนเดยวิกน ทารงดวิยกิงไมเลกๆ ข้ดสำานไวิอยางหยาบๆ และวิางไข้คำรังละ 2-4
�
ี
�
้
ั
้
้
่
็
ั
ำ
่
ั
์
ฟื้อง จดเปนสำตำวิปาคำุมคำรองในประเทศไทย
ั
้
็
ั
่
ำ
�
นำกก�นำ�ป่�กย�ว ชอส�มญ : GF Indian cormorant,
ั
่
�
Phalacrocorax fuscicollis Indian shag
17
�
�
ั
ั
ลิกษณะทัวไป่ : เปนนกในวิงศ์นกกานำา
็
่
(Phalacrocoracida) พบตำามแหลงนาชอบอย ่ ู
ำ
�
ำ
�
ี
่
ุ
รวิมกันเป็นกลม มคำวิามแตำกตำ่างจากนกกานาเล็ก
ี
�
้
ั
ี
ี
่
้
(P. niger) ทมข้นาดใกลเคำยงกนคำอ ตำาสำฟื้า ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
ี
้
ั
็
้
็
ี
หวิเลก หนาผากลาด มปากยาวิแคำบโคำงเปนตำะข้อ �
ทีปลายปาก คำลายนกกานาใหญ แตำข้นาดเลกกวิา
้
ำ
�
่
�
่
่
็
ั
ั
ปากเรยวิบางกวิา หวิ คำอ และลาตำวิดานลางดา คำอ
ำ
่
ำ
้
่
ี
ี
้
ี
้
ใตำคำอ กลางอก และกลางทองอาจมสำข้าวิแซึ่ม
ำ
หลงนาตำาลเหล่อบเปนมน ในข้นชดผสำมพนธุ หวิ
ั
ุ
ั
ั
ั
็
์
�
้
็
ำ
ั
่
คำอ อก และลาตำวิดานลางดาเปนมน หนาผากและ
้
ำ
ั
้
ี
ี
่
้
็
เหนอตำามข้ดข้าวิเลกๆ กระจาย ข้างหัวิดานทาย
้
่
ี
ิ
�
่
ั
ี
มกระจกข้นสำข้าวิ เมอเวิลาบนมกจะยดคำอไปตำรงๆ
ุ
่
ำ
�
ั
ึ
่
�
วิายนาและจบปลาได้เกง แตำเมอข้นแล้วิตำองกางปีก
�
่
้
่
�
ผึงใหแหง ในประเทศไทยจดเปนสำตำวิปาคำุมคำรอง
้
็
์
ั
่
้
้
ั
นำกย�งโทำนำใหญ ่
ั
�
่
Ardea alba ชอส�มญ : Great egret
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
18
�
็
ั
ั
ุ
ี
ี
์
ำ�
่
ลิกษณะทัวไป่ : เปนนกลยนาข้นาดใหญในวิงศนกยาง (Ardeidae) มข้นสำข้าวิ
้
่
่
ั
่
ี
ั
้
ั
ตำลอดตำวิ คำอยาวิ มลกษณะคำลายนกยางโทนนอย แตำปากจะยาวิกวิา หวิไมกลมเหมอน
่
ี
นกยางโทนน้อย นกยางโทนใหญ่เปนนกข้นาดใหญ่มข้นาดคำวิามยาวิลำาตำวิประมาณ
็
ั
่
ี
ี
90 เซึ่นตำเมตำร สำข้าวิตำลอดตำวิ คำอยาวิ ปากยาวิแหลมมสำเหลอง ตำาเหลอง ไมมเปย
ี
ี
ั
่
่
ิ
ี
ุ
ี
ั
็
้
ั
ู
์
้
ู
่
ิ
�
ั
ข้าและนวิเทาดา ในฤดผสำมพนธมข้นประดบเปนเสำนยาวิๆ อยบนหลงและยาวิเลย
ำ
็
หางออกไปเลกนอย นกยางโทนทั�งตำวิผูและตำวิเมยมลกษณะคำลายกน ในฤดผสำมพนธุ์
ู
ั
ั
้
้
ี
ั
ี
ั
ั
้
�
ี
ึ
�
่
ึ
ำ
ี
�
ปากจะมสำดา นกยางโทนใหญหากนตำามทราบทนาทวิมถุง หนองบง ทะเลสำาบ และตำาม
ี
ิ
่
ำ
ี
ี
ิ
�
์
็
่
ั
ำ
่
ั
็
์
ปาชายเลน กนสำตำวินา กบ เข้ยด แมลง และสำตำวิข้นาดเลกอนเปนอาหาร นกยางโทนใหญ ่
�
่
้
์
ุ
ั
ั
ั
ู
้
ี
้
็
ั
ั
ผสำมพนธในฤดฝ่นและอยกนเปนฝ่งชอบทารงรวิมกนอยบนตำนไมตำนเดยวิกนกบนกยาง
ั
ู
ำ
ู
่
ู
็
ำ
�
ั
้
ิ
ู
ั
้
ำ
่
้
ชนดอน รงทาดวิยกงไมแหงๆ เลกๆ ข้ดสำานกัน มแองตำรงกลางสำาหรบเพศผและเพศเมีย
้
�
ิ
ั
ี
่
ั
่
่
ั
�
ั
่
ชวิยกนทารง กกไข้ และเลียงดลก วิางไข้คำราวิละ 3–4 ฟื้อง ระยะฟื้กไข้ 25–26 วิน
ั
ำ
ู
ู
่
ี
นำกย�งเป่ย
�
ั
่
Egretta garzetta ชอส�มญ : Little egret
ั
�
ู
่
ั
ลิกษณะทัวไป่: อยในวิงศ ์
นกยาง (Ardeidae) นกมสำข้าวิ
ี
ี
ี
ำ
ำ
มีปากเรียวิยาวิสำดา ข้าดา
ยาวิแตำนกเผาทางตำะวินตำกม ี
่
่
ั
้
ิ
�
็
่
เทาเหลองเปนนกนา หากนตำาม
ำ
ั
่
่
�
ำ
นาตำ�นๆ และบนพ�น กินสำตำวิ ์
่
ุ
็
ู
์
ั
ู
เลกตำางๆ อยผสำมพนธเปนฝ่ง
่
็
ู
่
�
ั
ั
่
ั
บอยคำรงอยกบนกนาสำายพนธ ์ ุ
�
ำ
่
อนๆ ทารงข้นาดใหญ (plat-
ั
�
ำ
่
้
form nest) จากกานไม พมไม ้
่
ุ
้
็
่
ี
ี
และหญา วิางไข้เปนสำเข้ยวิอม
้
�
่
ี
ั
�
ิ
ู
ำ
นาเงนทีทังพอแมฟื้กลกนกจะมข้นนกราวิ 6 สำปดาห ์ 19
�
ั
่
ิ
ี
นกโตำแลวิยาวิ 55-65 เซึ่นตำเมตำร รวิมปกกวิาง 88-106
้
้
็
เซึ่นตำเมตำร หนก 350-550 กรม ข้นปกตำข้าวิทั�งหมด แตำกมนกสำเข้้มกวิาทีโดยมากเปน
�
่
ั
ี
ี
ั
็
่
ิ
ิ
ำ
ั
ั
�
ิ
ี
สำเทาออกนาเงนๆ ในฤดผสำมพนธนกมข้นเปนเปยยาวิสำองเสำนทตำนคำอเหมอนกบหงอน
็
้
ี
้
�
ี
์
่
ุ
ี
ู
�
ั
้
ี
้
ู
ี
ี
ี
ิ
�
ซึ่งยาวิประมาณ 15 เซึ่นตำเมตำร ปลายแหลมและมรปเรยวิ มข้นคำลายๆ กนทอกดวิยแตำ ่
ึ
ี
ี
�
สำวินทเปนข้นรปตำะข้อ (barb) จะห่างๆ กนมากกวิ่า ยงมข้นยาวิท�สำะบก (กระดูกฐานท�ไหล่ �
่
ั
ั
ู
ั
็
ี
ี
�
้
ี
ี
ึ
ด้านหลังซึ่�งรองรับกระดูกปีก) ทมสำวินข้นรูปตำะข้อยาวิไมยึดเข้้าดวิยกันโดยข้นอาจยาวิถุึง
่
่
์
่
ู
ิ
ั
้
20 เซึ่นตำเมตำร ชวิงฤดหนาวิ ข้นจะคำลายกบชวิงฤดผสำมพนธุแตำข้นทีสำะบกจะสำันกวิา
ู
่
�
ั
ั
่
�
่
็
และดเหมอนข้นปกตำมากกวิา ปากยาวิเรยวิดาโดยบรเวิณระหวิ่างตำากบรจมกกดา
ำ
ู
ั
ู
ู
ำ
่
ี
่
ิ
ิ
�
ิ
่
ึ
ี
ดวิยมผวิโลงสำเทาออกเข้ยวิๆ ทฐานข้ากรรไกรล่างและรอบๆ ตำาซึ่งมมานตำาเหลอง
ี
่
ี
ี
้
�
่
ี
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
่
ข้าสำดาแตำ่เท้าสำีเหลอง ลูกนกคำล้ายกับผใหญชวิงท�ไม่ผสำมพันธแตำมข้าดาออกเข้ียวิๆ
ำ
่
ู
้
ำ
่
ี
ี
่
ี
์
ุ
่
ี
ู
่
�
ำ
้
้
ี
และเทาเหล่องออนๆ กวิาและอาจมข้นสำเทาๆ หร่อนาตำาลๆ อยบาง
่
นำกแข้วก ชอส�มญ : Black-crowned night heron,
ั
�
่
Nycticorax nycticorax Night heron
ั
ิ
่
ั
็
�
็
ึ
ลิกษณะทั�วไป่ : เปนนกชนดหนงจาพวิกนกยาง จัดเปนนกยางหรอนกกระยาง
ำ
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
ิ
้
ึ
�
ิ
ั
่
ิ
ั
ี
ี
�
ั
�
�
่
้
20 ชนดทปรบตำวิใหหากนในเวิลากลางคำนได ซึ่งตำางจากนกยางทวิไปทหากนในเวิลา
้
่
ี
�
ั
้
กลางวิัน โดยไดชอมาจากเสำียงรองทดง “แควก” ทมกจะรองดงข้ณะบินผ่านยามคำาคำน
ั
่
�
ำ
�
�
้
ี
้
ั
่
่
ั
ุ
่
่
�
ำ
้
ู
่
�
ำ
ี
เปนนกทมแหลงอาศยอยใกลแหลงนาเกอบทกประเภท โดยเฉพาะแหลงนาข้นาดใหญ ่
�
็
ี
ู
เชน บงทีมไมยนตำนข้ึนรกๆ หร่อแมแตำตำามสำวินสำาธารณะในเม่องใหญ มกเกาะอย่กบ
�
�
่
ี
ั
่
่
้
ึ
่
้
ั
้
�
�
้
์
ั
กงไมหรอตำอไมนงๆ เพอรอจบเหยอ ซึ่งไดแก สำตำวินารวิมถุงสำตำวิเลอยคำลานและ
่
่
ึ
ึ
ิ
ั
์
�
ำ
่
้
�
้
่
�
่
ิ
ั
�
�
็
ั
ำ
่
็
่
์
ิ
สำตำวิสำะเทนนาสำะเทนบกเลกๆ แมจะหากนในเวิลากลางคำนเปนหลกและไมคำอยบนไกล
่
ิ
ั
�
ิ
ิ
้
ิ
�
่
ั
็
็
ิ
ในเวิลากลางวิน แตำพฤตำกรรมการหากนในเวิลากลางวินกเปนเรองปกตำ พบกระจายพนธุ ์
ิ
ั
ั
่
้
ี
อยู่ทวิทกภมภาคำข้องโลก พบไดทงในเข้ตำอบอนและเข้ตำรอน ยกเวินทวิปออสำเตำรเลย
ั
�
ู
�
ุ
้
ั
ี
ุ่
ิ
้
่
นกแข้วิกทางตำอนใตำข้องทวิปอเมรกามกระหมอมและหลงสำเทาออนกวิาทอน นอกจากน � ี
่
�
ั
้
ี
่
ิ
ี
�
ี
่
ี
บรเวิณสำวินหวิและอกกเปนสำนาตำาลอมเทา ประชากรทางตำอนเหนอจะอพยพบนสำ ู ่
ั
ำ
ี
ิ
�
่
็
่
็
ิ
ิ
ำ
ู
่
ทางใตำ้ในชวิงฤดูหนาวิ ทารังวิางไข้่บนตำ้นไม้ มีพฤตำิกรรมอาศัยอยรวิมกันเป็นอาณานคำม
่
้
ปะปนกบนกนาประเภทอ่�นๆ โดยเฉลยในตำัวิเมยจะมเสำนข้นยาวิคำล้ายเปยททายทอย
ี
�
ี
�
ำ�
้
ั
ี
ี
ี
ั
็
ี
สำันกวิาตำวิผู และมข้นาดตำวิเลกกวิา มานตำาจะคำอยๆ เปลียนจากสำเหล่องเปนสำแดงกา
ี
�
ำ
้
ี
่
�
่
็
่
�
่
ั
่
ำ
ี
�
ำ
ี
�
ั
่
ี
ั
�
่
็
ี
ึ
เมออายุได้ 3 ปข้นไป ในวิัยทยงไมโตำเตำมท�มลาตำวิเตำมไปดวิยลวิดลายสำนาตำาลกลมกลน
�
้
ี
็
ี
กบสำภาพแวิดลอม มแตำมสำข้าวิตำามข้นปก ซึ่งลวิดลายเหลานีจะหายไปและแทนทีดวิย
้
�
้
ี
ึ
�
ั
่
้
ี
�
ั
ี
กระหมอมและหลงสำเทาเข้้ม ตำดกบลาตำวิสำเทาออนจนเก่อบข้าวิเมอมอายมากข้ึ�น
่
ี
่
ี
�
่
ั
ั
ุ
ั
ำ
่
นำกป่�กห�ง
�
ั
่
Anastomus oscitans ชอส�มญ : Asian openbill
21
่
่
ลิกษณะทัวไป่ : จดอยในวิงศนกกระสำา (Ciconiidae) จดเดนทไมเหมอน
ู
�
ั
ี
์
่
ั
ั
่
ุ
�
ั
�
่
ุ
่
่
ี
่
่
ำ
้
ใคำรกคำอปากทยามหบจะเหลอชองตำรงกลาง ทาใหมนคำาบเปลอกหอยโข้งและ
็
�
ั
�
่
่
�
้
ั
�
หอยเชอรททงกลมทงลนไดอยางชาชอง เมอจบหอยไดแลวิมนจะคำาบไปหา ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
�
้
ั
ี
่
ำ
�
ี
�
ั
้
ิ
ำ
้
ี
�
้
่
�
่
�
ำ
ิ
ทาเลเหมาะๆ เพอใชจะงอยปากทาหนาทเหมอนแหนบจกเนอหอยออกมากน �
่
ี
้
่
ู
่
ั
ตำวิผและตำวิเมียคำล้ายกัน มข้ายาวิ คำอยาวิ ปากใหญสำวินกลางข้องปากห่างออกเพ�อ
ั
่
ำ
ี
ี
ี
ี
ั
ี
่
�
ี
�
ำ
ิ
้
่
คำาบหอยโข้งซึ่งกลมลนได ข้นตำามตำวิมสำข้าวิมอๆ หางมสำดาแกมนาเงน ข้นปลายปกมสำ ี
ึ
�
ี
้
ั
เหมอนและเปนแถุบสำดา นกปากหางมลาตำวิยาวิ 32 นวิ ชอบอยเปนฝ่ง ทารงบนตำนไม ้
ำ
ู
ำ
ำ
็
่
ู
ั
ี
่
็
�
ิ
่
ั
�
ี
ั
้
ั
ู
ำ
่
้
ั
ี
้
ทารงดวิยเรยวิไมแบบนกยางหรอรงกา ออกไข้คำรงละ 2-4 ฟื้อง ตำวิผและตำวิเมยจะ
ั
่
้
ั
ั
่
ั
้
้
์
ี
ั
�
ี
ั
ผลดกนกกไข้ ในการผสำมพนธุ เวิลาตำวิผูข้ึนทบตำวิเมยนัน นกตำวิผูจะใชเทาจบข้อบปก
�
ั
ั
้
ั
ี
่
้
้
หนาข้องตำวิเมยไวิแนน ทังสำองตำวิจะกระพ่อปกชวิยการทรงตำวิ ตำวิผูจะแกวิงปากข้อง
่
้
ั
ี
�
ั
ั
ั
่
ู
ู
่
ั
่
ี
่
ำ
�
ี
มนให้กระทบกับปากข้องตำัวิเมยอยตำลอดเวิลาททาการทบ ลกนกเม่อออกจากไข้ใหมๆ
ั
�
็
จะไมมข้น หลังจากน�นไมกวิันกมข้นปุยข้าวิๆ คำลุม อีกราวิเกอบ 2 เดอนกมปีกหาง
ี
�
่
ี
ั
่
่
่
็
ี
ี
ิ
ั
็
้
แข้งแรงแลวิกเริ�มหดบน
็
ด้โลม�
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
22
23
�
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
โลม�อรวด่ วงศ : Delphinidae
ิ
์
�
ิ
่
์
Irrawaddy dolphin ชอวทำย�ศ�สติร :
Orcaella brevirostris
ำ
ี
้
�
โลิมีาอิรวดิ์ พบเหนไดบอยและงายทสำดใกล้ปากแม่นาบางปะกง ตำลอดจน
่
ิ
่
�
ี
ุ
็
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
�
ั
่
�
ี
่
่
�
อาวิไทยตำอนใน ชอโลมาอรวิดมาจากแหลงทพบคำรงแรกโดยชาวิตำะวินตำกในแมนา
�
ำ
ั
่
ี
ิ
24
ึ
�
�
ี
่
ิ
่
่
ู
ั
ิ
ำ
อรวิด ประเทศพมา ซึ่งโลมาชนดนสำามารถุวิายนาเข้าไปอาศยอยตำามลานาข้นาดใหญ ่
ำ
�
ี
้
ำ
�
ในบงคำลาเทศ พมา ไทย ลาวิ กมพชา และอนโดนเชย (Mahakan river-East
่
ี
ั
ู
ั
ี
ิ
ู
ี
ั
ิ
็
่
ั
Kalimantan) เมอตำวิเตำมวิยยาวิ 2 - 2.75 เมตำร ลกแรกเกดยาวิ 1 เมตำร ไมมจะงอยปาก
�
่
ั
ี
ั
ั
ำ
�
ั
ิ
ี
ั
(Beak) หวิกลมมนคำลายโลมาหวิบาตำรหลงเรยบ มากลาตำวิสำนาเงนเทาดานหลง
ำ
้
้
ู
ี
ี
ำ
็
ั
่
่
ั
้
และสำเทาจางดานทอง และมคำรบหลงเลก อยกึ�งกลางลาตำวิคำอนไปทางหาง
้
ี
ิ
โลิมีาอิรวดิ์ี วิายนาคำอน
่
่
ำ�
ี
ั
ั
ข้างชา มกโผลคำรบหลงข้นมา
้
ึ
่
้
�
็
้
�
่
ั
ี
ใหเหนเพยงชวิงสำนๆ ชอบโผล ่
่
สำวินหวิข้นมาเหนอนาและมอง
ั
ึ
�
่
�
ำ
ออกไปโดยรอบ การรวิมฝ่งลา
่
ู
ั
้
็
ปลาเปนอาหาร ทาใหพวิกมน
ำ
ี
เปนผชวิยทดข้องชาวิประมง
�
่
็
ี
้
ู
�
่
ี
�
่
ู
เนองจากฝ่งปลาทแตำกตำนจะ
�
ิ
เตำลดเข้าไปตำดอวินข้องชาวิ
้
ิ
ประมง
ั
ั
โลม�หวบั�ติรหลงเร่ยบั วงศ : Phocoenidae
์
�
่
์
ิ
Finless Porpoise ชอวทำย�ศ�สติร :
Neophocaena Phocaenoides
25
�
ี
ี
ิ
ี
ั
ึ
ั
โลิมีาหัวบาตรหัลิังเรยบ มลกษณะภายนอกคำลายคำลงกบโลมาอรวิดทงสำผวิ
ี
ั
ิ
ั
้
่
ั
่
ี
่
ิ
ลกษณะหวิ จะงอยปาก และพฤตำกรรมแตำมข้นาดเลกกวิา คำ่อระหวิาง 1.0-1.9 เมตำร �
็
ั
ำ
�
�
ั
่
้
็
่
ี
ี
ั
ั
�
้
ี
�
และไมมคำรบหลง เปนโลมาทอาศยใกลชายฝ่ง ในเข้ตำนาตำนแมจะพบแพร่กระจาย
้
ั
ั
็
ในเข้ตำอาวิไทย แตำกพบเหนไดยากเนองจากไมมคำรบหลงใหสำงเกตำจากรายงานข้อง
็
่
่
้
ี
ี
่
่
�
ิ
ั
่
ำ
ชาวิประมงบรเวิณปากแมนาบางปะกง ระบวิาบางคำรั�งพบหากนรวิมกบโลมาอรวิด ี
ิ
�
ิ
่
ุ
่
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
โลม�หลงโหนำก วงศ : Delphinidae
ั
์
�
์
่
ิ
Indo-Pacific humpไback dolphin ชอวทำย�ศ�สติร :
Sousa Chinensis
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
26
ึ
ั
ี
ี
่
็
่
โลิมีาหัลิงโหันก มข้นาดใหญกวิาโลมาอรวิดมาก โตำเตำมที�มข้นาดถุง 3.2 เมตำร
ิ
ี
ี
�
�
ี
ี
�
้
ิ
ั
จดเดนอยทสำผวิทซึ่ดข้าวิ หรอสำชมพจางๆ พบท�วิไปใกลชายฝ่งมหาสำมทรแปซึ่พก
ี
ิ
ิ
ุ
ุ
ี
ู
ู
ั
่
่
่
ี
ั
่
ึ
้
่
ี
ี
และทะเลจนใตำ รวิมถุงชายฝ่ั�งอาวิไทย โลมาหลงโหนก มรปรางยาวิ ปากเรยวิยาวิ
ู
ี
�
ำ
ำ
ี
่
�
ี
ั
�
ั
สำทลาตำวิมหลากหลายทงสำนาตำาลเหลองซึ่ด เทาจางๆ ไปจนถุึงข้าวิอมชมพูและ
ี
ี
้
ี
�
่
่
้
ี
่
่
�
ำ
ิ
ี
�
�
ี
ิ
ย�งอายมาก สำทจะงอยปากจะยงจางลง เนองจากมข้นาดใหญ สำออน และวิายนาไดชา
ุ
็
ึ
ั
โลมาหลงโหนกจงเหนไดงาย และเหนไดจากระยะไกล ประกอบกบคำรบหลงที�ฐาน
ี
ั
ั
้
็
่
้
กวิางโคำ้งไปด้านหลังมาก มข้นาดเกอบ 1 ใน 3 ข้องหลงยิ�งทาใหเห็นได้เดนชด อย่างไร
ี
้
้
ั
่
่
ั
ำ
่
ี
ั
่
้
่
็
่
กตำามโลมาชนิดนคำอนข้างระแวิดระวิงเรอ ไมชอบวิ่ายเข้ามาใกล้หรอวิายนาเรอ
่
่
�
ำ
้
�
แตำชอบใชหางตำนาหร่อตำะแคำงตำวิวิายนา
ำ
ี
�
ำ
ั
่
่
้
สถ�นำก�รณโลม�
สถ �นำ ก � ร ณ ์ ์ โลม �
ั
ำ
ั
่
็
่
สำถุานการณคำวิามอยู่รอดข้องโลมาอรวิดทวิโลกกาลงตำกอยู่ในภาวิะนาเปนหวิง
ิ
์
�
ี
ี
�
้
ี
ี
ิ
ำ
ั
�
่
�
รวิมทงในประเทศไทยเอง นอกจากจานวินประชากรโลมาอรวิด ทมนอยเนองจาก
่
่
ู
ิ
ี
ลกษณะทางชีวิวิทยา หรอพฤตำิกรรมข้องโลมามีคำวิามเสำ�ยงตำอการสำูญพันธอยูสำง เชน
่
์
ั
่
ุ
�
คำวิามตำองการพนทอาศยทมลกษณะเฉพาะ หรอการตำกลกเพยงคำราวิละ 1 ตำวิ รวิมทง
่
่
ี
�
ั
ั
�
ี
ี
�
ู
ี
ั
้
ั
ี
ำ
ิ
ี
่
จานวินข้องโลมาอรวิดยังลดลงอย่างรวิดเรวิ มสำาเหตำหลกๆ จากกจกรรมตำางๆ ข้อง
ุ
็
ิ
ั
ุ
ุ
มนษย์คำกคำามสำตำวิรวิมโลกทกชนด
ุ
ั
์
่
ิ
27
ิ
้
โลมาทัง 3 ชนด ที�พบไดบรเวิณปาก จากสำถุตำในแตำละปโลมาลดลง �
�
ิ
ี
่
ิ
ิ
ำ�
ุ
่
ู
่
แมนาบางปะกง แม้จะไมถุกคำกคำามจาก จำานวินมาก โดยเฉพาะโลมาอิรวิดีจำานวิน
็
่
่
ั
้
ิ
�
การลาโดยตำรง แตำพวิกมนกตำองเผชญ ไม่น้อยตำ้องจบชีวิิตำลง เพราะเคำร่องม่อ
�
่
ั
ั
�
ุ
์
ุ
ั
กบภยคำกคำามอนๆ โดยมนษย ทงจาก ประมงและการทำาประมงโดยรู้เท่าไม่ถุึง
ิ
�
ี
่
�
่
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
กจกรรมทางนำาทหนาแนน การข้นสำงและ การณ์มีโลมาอิรวิดีประมาณ 5 เปอร์เซึ่็นตำ์
การประมง ตำดเคำรองมอประมงตำาย (ในบรเวิณ
่
ิ
่
�
ิ
�
่
การนำาเรอออกไล่ตำามเพอตำิดตำาม ทะเลสำาบสำงข้ลา) บางสำ่วินถุูกล่าเพ่�อนำา
่
ิ
ู
ั
ดพฤตำกรรม โดยข้าดคำวิามเข้้าใจ ปญหา มาทำาอาหารสำำาหรับผูชอบเปิบพิสำดาร
้
ิ
่
�
่
ำ
ึ
็
มลพษ การทาลายปาชายเลน ซึ่งเปนแหลง และโลมาอิรวิดีก็ยังเข้้าข้่าย“อิาจิไดิ์้รับ
�
์
ำ
่
่
ั
อนุบาลสำตำวินาข้นาดเล็ก ที�จะเป็นหวิงโซึ่ ผลิกระทับอิันเน่�อิงจิากการค้า” เน่�องจาก
ั
์
ำ
่
�
่
้
อาหารใหกบสำตำวินาข้นาดใหญตำอไป มโลมาอรวิดจานวินมากตำองถุกกวิาดตำอน
ั
ำ
ู
้
ี
ิ
ี
้
ำ
�
้
์
้
ุ
ั
ี
ุ
้
่
์
่
้
ั
เข้าธรกิจแสำดงโชวิ์สำตำวินา ดวิยคำวิามท� คำรอบคำรอง หรอหามเพาะพนธเวินแตำจะ
้
ี
ั
ั
็
ิ
ุ
�
ั
์
ี
็
่
ี
ิ
ิ
โลมาอรวิดเปนสำตำวิทมพฤตำกรรมนารก ไดรบอนญาตำ) สำมเดจพระนางเจาสำรกตำิ �
ิ
้
ิ
ี
ฉลาดและแสำนรู ประกอบกบ สำามารถุ พระบรมราชนนาถุ พระบรมราชชนน ี
ั
้
ิ
ำ
้
�
ำ
ี
ั
ู
่
่
อยได้ในนาจด ทาใหมคำ่าใชจ่ายในการ พนปีหลวิง ได้ทรงมีพระราชประสำงคำ์
้
่
ั
่
้
็
้
ู
็
�
ำ
่
ิ
์
ั
�
ึ
ั
ี
ดแลรกษานอยกวิาโลมาทอยูนาเคำมมาก ใหชวิยกนอนรกษโลมาอรวิดซึ่งเปนสำตำวิ ์
ั
ี
ุ
�
�
ี
็
้
ั
ี
์
ิ
้
ึ
ำ
้
้
จงทาใหโลมาอรวิดเปนทตำองการข้อง หายาก พรอมทงทรงรบไวิเปนสำตำวิใน
ั
ั
�
็
ำ
ู
้
้
ผประกอบการและทาใหเข้าใกลภาวิะ พระบรมราชินปถุัมภ์ และในระดับโลก
้
ู
้
ี
ุ
ั
้
์
ิ
ุ
ำ
่
สำญพนธเข้าไปทกท จานวินธรกจแสำดง สำหภาพสำากลวิาดวิยการอนรกษ (IUCN)
้
์
ั
ู
ุ
ุ
ั
ู
�
ิ
่
็
สำตำวินากเพมข้นเรอยๆ โดยเฉพาะใน กจดใหโลมาอิรวิดีอยในบัญชีตำวิแดง
ั
ึ
ั
่
�
็
�
ำ
์
้
�
ี
ู
ึ
�
้
ิ
ภมภาคำเอเชยตำะวินออกเฉียงใตำ ซึ่งม (Red List) โดยอยในสำถุานะใกลสำญพนธ ์ ุ
่
ู
ั
ู
ั
ี
้
ุ
์
สำถุานแสำดงพันธสำตำวินากวิา 80 แห่ง อย่างวิกฤตำ (Critically Endangered)
ั
่
ำ
�
์
ิ
ุ
ำ
ั
ุ
และกาลงอยระหวิางการก่อสำร้างอีกถุึง และจากการประชมภาคำอนสำญญาวิา
ี
่
ั
่
่
ู
่
ึ
่
่
�
13 แหง นนหมายคำวิามวิาหากสำถุาน ดวิยการคำ้าระหวิางประเทศ ซึ่งชนด
�
ิ
ั
้
์
ุ
์
์
่
ุ
่
�
แสำดงพนธสำตำวินาหนงแหงตำองใชโลมา สำตำวิปาและพชปาทใกล้สำญพนธหรอ
ั
ึ
่
่
ำ
�
ั
์
่
ู
ั
้
้
�
ั
ี
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
ั
�
้
์
ั
ิ
ุ
ู
ี
อรวิด 5 ตำวิ ในการแสำดงจะตำองมโลมา ไซึ่เตำสำ(CITES) คำรงท 13 ณ ศนยการประชม
ี
ี
�
28 อรวิดีในธรรมชาตำิถุกกวิานซึ่อไมตำากวิา แหงชาตำสำรกตำิ ทีประเทศไทยเปนเจาภาพ
ิ
�
�
้
็
�
่
ิ
ิ
่
ู
่
่
ำ�
ิ
ิ
้
ี
ั
ั
65 ตำวิเลยทเดยวิ เมอวินท 2-14 ตำลาคำม 2547 ทประชมได ้
่
�
�
ี
�
ี
ุ
ุ
ี
ั
ี
ตำามกฎหมายไทยโลมาอิรวิดได้รบ เหนชอบ ใหเลอนสำถุานภาพจากเดมทอย ่ ู
�
ี
ิ
�
้
่
็
ู
่
็
ุ
้
์
้
ุ
ั
การจัดใหเปนสำตำวิปาคำมคำรองลำาดบท ในบัญชี 2 ข้องอนสำัญญา CITES มาอยใน
�
ี
่
ั
็
ั
ี
�
138 (สำตำวิปาคำมคำรองเปนสำตำวิปาทม บญชที� 1 กลาวิคำ่อ หามซึ่่�อข้ายระหวิาง
้
์
่
ี
ุ
้
่
ั
์
่
ี
ั
่
�
่
�
้
ำ
่
ี
็
ู
ิ
ั
่
รายชออยในพระราชกฤษฎกากาหนด ประเทศเดดข้าด ยกเวินเพอการวิจยทาง
ุ
้
้
้
ั
็
์
่
้
่
ใหเปนสำตำวิปาคำมคำรอง หามลา หาม วิิชาการตำามข้้อเสำนอข้องประเทศไทย
็
็
ก � ร พับั เ ห นำ โลม
ก�รพับัเหนำโลม��
่
�
ิ
็
ำ
�
ี
�
่
่
็
ึ
เนองจากโลมาทปากแมนาบางปะกงเปนโลมาธรรมชาตำ ทานจงอาจพบเหน
�
่
่
่
ั
ิ
พฤตำกรรมตำางๆ ข้องโลมาแตำกตำางกนไป เชน การหาอาหาร การลอยตำวิข้ึนมาหายใจ
ั
ิ
ั
่
์
�
�
ำ
�
�
่
ตำามธรรมชาตำ การผสำมพนธุ การคำลอดลก และอนๆ รวิมทังจานวินทีพบเหนในแตำละคำรัง
็
ู
ซึ่งไมสำามารถุกาหนดกฎเกณฑ์์ในเรองข้องจานวิน สำถุานทีและเวิลาได ้
ำ
่
ำ
�
ึ
�
�
่
ล
ช
่
่
ป่
่
่
โลม
ม
ไ
�
ใ
โลม�ไมใชป่ล�� 29
ึ
ั
่
�
ั
ำ
้
ี
่
�
หลายคำนคำงนกสำงสำยวิาทาไมไมใชปลา ทังทีมลกษณะคำลายปลา
่
่
่
ั
ู
ั
่
ลองมาดกนวิาตำางกนอยางไร
ู
้
1. โลมาเปนสำตำวิเลี�ยงลกดวิยนม
์
็
ั
2. โลมาใชปอดในการหายใจ แตำปลาใชเหง่อก �
้
่
้
ู
ั
่
3. โลมาออกลกเปนตำวิ แตำปลาออกลกเปนไข้ ่
ู
็
็
ั
�
ั
่
�
ำ
4. หางโลมาข้นานกบพ่นนา แตำปลาตำังฉากกบพ่นนา
ำ
�
�
�
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
ด�
ั ร
ั
กษ์์
�
�
เร
รกษ์์โลม� เร�ทำำ�ได�
ทำำ
โลม
�ไ
การที�จะอนรักษ์หร่อรักษารวิมกับการใช้ประโยชนดวิยนั�น
์
้
่
ุ
์
�
ิ
ิ
ตำองคำานงวิาเราอนรกษหรอรกษาอะไร หัากเป่นสงมีชวตจิะ
่
ี
ึ
ี
็
่
้
ุ
ำ
ั
ั
ู
้
�
้
้
็
ั
ั
์
้
�
�
์
ู
อินรกษเคาใหัอิยตราบนานเทัานานกตอิงชวยกนดิ์แลิบานแลิะ
ั
้
แหัลิ�งอิาหัารเคาดิ์วยจิงจิะเรยกว�าอิน์รกษ ์
ึ
ี
้
่
�
เทำยว
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
ป่่�ช�ยเลนำ
30
31
�
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
ร�ยชอสติวหนำ��ดนำนำ
์
์
�
ร � ย ช ่ � ่ อ ส ั ั ติว ห นำ� �ด ิ ิ
ิ บัร
ะธรรมช
�
บัรเวณเก�ะธรรมช�ติิ
�
ติิ
เวณเก
ิ
�
ม
�
�
่ ทำ
ทำ�ข้�ม
�
ข้
่
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
32
�
่
ชอสติวหนำ��ดนำ วงศ ์
ิ
์
ั
ู
ปกามดาบ Ocypodidae
้
ปแสำม Family Grapsidae
ู
ปทะเล Portunidae
ู
ปลาตำน Gobidae
ี
33
�
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
ป่้ก��มด�บั วงศ : Ocypodidae
์
่
�
่
�
้
Fiddler Crab ชออนำ : ปููเปูยว
�
ั
ั
ำ
ี
ั
ลิกษณะทั�วไป่ : ลาตำวิมคำวิามยาวิประมาณ 2-4 เซึ่นตำิเมตำร มีกระดองเป็น
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
้
ู
ี
�
้
ู
้
ู
้
�
ี
้
ั
้
้
ั
34 รปสำเหลยมคำางหมดานหนาโคำงมน ดานข้างปลายสำอบเข้าหากน ดานหลงนนออก
้
ี
์
ี
้
่
�
เลกนอย นยนตำามกานตำายาวิ ซึ่งเคำลอนไหวิไปตำามทศทางทีปตำองการ สำข้องกระดอง
ิ
�
ู
�
ึ
ั
้
็
้
เปนสำสำมปนนาตำาล กามข้วิาที�มข้นาดใหญข้องตำวิผูมปลายกามหนบสำข้าวินวิล โคำนสำ ี
็
ั
่
ี
ี
ี
ำ
้
�
ี
้
้
ี
แดงอมชมพ เมอพบอนตำรายจะหดกานตำาเข้าเกบในเบาตำา ปากข้องปอยใตำตำา มฟื้นกราม
็
ั
ู
้
่
้
ู
้
้
ู
�
่
ี
ั
�
�
์
ู
ำ
็
ี
ิ
้
�
้
ู
่
6 คำู และรยางคำเลกคำลายเข้ียวิอกหนึงคำู่ ปหายใจดวิยเหง่อก โดยดดออกซึ่เจนจากนา
ี
ิ
ซึ่งไหลเข้้าทางชองที�อยหนากามหนบ ทางนาออกจะอยบรเวิณข้้างๆ รยางคำปาก
ู
่
�
์
ำ
่
ู
้
่
้
�
ึ
ี
�
ั
ั
่
่
้
ี
้
ตำวิผูมลกษณะโดดเดนคำ่อมกามข้้างใดข้้างหนึงใหญกวิาอกข้้าง ซึ่งจะใชกามข้้างนี �
่
ี
ึ
�
้
้
ู
้
ู
่
ั
�
่
ี
้
ั
ู
ี
็
่
ุ
ในการแบกไปมาเพอใชเปนอาวิธในการตำอสำ ข้ศตำรและเรยกรองคำวิามสำนใจจากตำวิเมย
้
่
ั
ั
ข้ณะที�ปตำวิเมย กามทัง 2 ข้้างจะเลกเทากน
็
ี
้
�
ู
อิาหัาร : กนอนทรยสำารและซึ่ากสำตำวิ ์
ิ
ิ
ั
์
ี
ั
การขุยายพนธุ์์์ : ปกามดาบเวิลาผสำมพนธุ ตำวิเมยอาจ
์
้
ั
ู
ั
ี
้
เล่อกตำวิผูเปนรอยตำวิ เมอจบคำูไดแลวิ ตำวิผูจะเปนฝ่่าย
ั
่
่
้
้
้
็
ั
�
ั
้
ั
็
ุ
นาตำวิเมียลงไปผสำมพันธในรู โดยตำวิผจะเป็นฝ่่ายดูแล
์
ำ
ู
้
ั
ั
ั
่
ตำวิเมียและไข้ท�บริเวิณปากรู และรอจนกวิ่าใหตำวิเมีย
้
ั
ี
่
ั
ฟื้กไข้จนออกมาเปนตำวิสำมบรณ ์
ู
ั
็
ป่้แสม วงศ : Family Grapsidae
์
�
่
่
�
Meder’s Mangrove Crab ชออนำ : ปููเค็็ม
้
�
ี
ำ
ั
ี
ี
ำ
ำ
�
ี
ลาตำวิมคำวิามยาวิประมาณ 3-5 เซึ่นตำเมตำร มสำนาตำาลดา ปลายกามมสำนาตำาลแดง
ี
ิ
ำ
่
�
ิ
ี
�
็
่
่
็
ี
ี
ี
ู
ี
ี
ิ
ั
ั
�
ข้ณะทมชวิตำบรเวิณชองปากมสำมวิงเปนประกาย กระดองเกอบจะเปนรปสำเหลยมจตำรสำ
ี
ุ
ั
ี
ี
ุ
่
่
่
มกลมข้นสำนๆ กระจดกระจายอยบนกระดองยกเป็นสำันเกอบตำรง มรอยหยกเหมอน
ั
่
�
ั
ู
ั
�
้
ี
ั
ฟื้น 2 ซึ่ ทมมนอกข้องเบ้าตำาตำอนกลางกระดอง ซึ่ึงอยู่ตำรงกันข้ามกบปากมีลกษณะ
�
ั
ุ
�
ี
ั
�
ั
่
ี
้
โคำงนนปลายแหลมเหนไดชด สำนข้างปากข้นาดใกล้เคำยงกนทงสำองคำ รองอกไมชด แตำรอง
็
ั
ู
ั
่
้
่
่
ู
่
ั
้
้
ู
้
ั
ั
่
ู
ี
ั
ั
็
้
ั
ิ
็
ั
ี
กนหวิใจเหนไดชด บรเวิณเหงอกมสำนเลกๆ เฉยงอยข้างละ 5-6 สำน ข้อบหลงตำาโคำงนน
่
�
ี
้
ั
ี
แกมทั�งสำองข้้างมข้นาดใกลเคำยงกน
้
อิาหัาร : กนใบไมและซึ่ากสำตำวิทีผเป้�อย
ุ
�
ิ
้
์
ั
ั
์
์
ู
ี
่
�
การขุยายพันธุ์ : ปเพศเมยเมอไดรบการผสำมกบเพศผ ้ ู
ั
้
่
้
�
ู
็
แลวิ ไข้จะเจรญอยภายในกระดอง เมอไข้แกเตำมทีจะถุก
่
�
่
ู
่
ิ
่
ี
้
สำ่งไปเก็บไวิท�ใตำจับป�งบริเวิณหน้าอก ฤดทวิางไข้มี 2 ชวิง 35
่
ี
ิ
้
�
ู
่
ู
่
�
่
ชวิงแรกอย่ระหวิางเด่อนเมษายน-กรกฎาคำม ชวิงทีสำอง
่
่
ั
่
่
อยระหวิางเดอนกนยายน-พฤศจิกายน ไข้จะอยูนอก
ู
่
่
กระดองประมาณ 14 วิน แลวิกจะฟื้กเปนตำวิ
ั
ั
็
้
็
ั
�
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
ป่้ทำะเล วงศ : Portunidae
์
่
�
่
�
Serrated Mud Crab ชออนำ : ปููดำำ�, ปููข�ว, ปููทองหล�ง,
ปููทองโหลง, ปููทองแดำง
่
ั
ำ
ั
ลิกษณะทั�วไป่ : กระดองมลักษณะกลมรีเป็นรูปไข้สำีดาปนแดงหรอสำ ี
ี
่
ั
ำ
์
ี
้
่
ั
่
้
้
ั
นาตำาลเข้มข้อบระหวิางนยนตำามหนาม 4 อน สำวินดานข้างนยนตำาแตำละข้างม ี
์
้
่
�
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
ู
หนามข้างละ 8-9 อน กามจะมหนามแหลมสำวินข้าอนๆ ไมมหนาม ตำวิผจะม ี
้
่
่
�
ั
่
ั
้
ี
ี
36 ก้ามข้นาดใหญ่ แข้็งแรงกวิ่าตำวิเมียอย่างเห็นไดชัด เม�อโตำเตำ็มท�อาจมนาหนัก
ั
ี
ี
้
ำ
่
�
ั
ถุง 3.5 กโลกรม เจรญเตำบโตำดวิยวิธการลอกคำราบ โดยตำรงข้อบหลง
้
ิ
ิ
ิ
ึ
ี
ั
ิ
้
็
่
�
่
่
่
�
ึ
ี
ั
�
ี
ข้องกระดองจะเผยออกใหเหนกระดองใหมทยงเปนเนอเยอบางๆ ซึ่งเรยกวิา
็
�
ั
ี
ึ
�
ี
ี
ู
์
่
ู
่
�
ี
็
้
“สอิงกระดิ์อิง” ถุาหากปนตำวิเมยทมคำวิามสำมบรณเพศจะมไข้อยในกระดองซึ่งพบ
ิ
่
�
ี
ิ
มากในเด่อนพฤศจกายน ปลายสำดข้องข้าคำูที 2-4 มลกษณะแหลม เรยกวิา “ขุาเดิ์น”
่
ั
ี
ุ
้
่
�
่
่
็
�
�
ี
�
ุ
ทาหนาทีในการเดนเคำลอนที สำวินข้าคำูที 5 เปนคำูสำดทายเรยกวิา “ขุาว�ายนา” ตำอนปลาย
ิ
่
่
�
้
ำ
ำ
้
ั
ั
ี
ี
ู
่
ุ
สำดข้องข้าคำนมลกษณะแบนคำลายใบพาย ใชสำาหรบวิายนา ปทะเลในบางแหลงจะม ี
่
�
่
�
ู
ำ
้
ำ
ี
่
่
้
ี
ี
สำสำนทีแตำกตำางกนออกไปมากมาย เชน สำเข้ยวิหมน สำฟื้า สำข้าวิออนๆ, สำเหล่อง เปนตำน
่
้
็
ั
�
ี
ี
ี
ั
่
ั
ำ
่
ั
์
์
อิาหัาร : สำตำวินาข้นาดเลก ซึ่ากพ่ช ซึ่ากสำตำวิตำางๆ
็
�
่
ั
่
ั
ั
ู
่
การขุยายพนธุ์์์ : ฤดกาลวิางไข้ผสำมพนธุข้องปทะเลอยในชวิงเด่อนกนยายน-ธนวิาคำม
ู
์
ั
ู
ู
่
่
ี
ั
ั
�
แมปจะมไข้ในระหวิางเดอนกนยายน-ตำลาคำม สำามารถุวิางไข้ไดตำลอดทงป โดยจะวิางไข้ ่
่
ี
้
ุ
่
่
่
ั
ุ
ชกชมในระหวิางเด่อนสำงหาคำม-ธนวิาคำม
ิ
ุ
ี
่
่
้
ู
ไข้ข้องปทะเลจะมสำสำมแดง เมอไข้แกข้ึน
่
ี
่
�
�
ึ
็
ู
�
ำ
ำ
่
จะเปนสำนาตำาลเก่อบดา ซึ่งจะถุกปลอยออก
ี
�
มานอกกระดองบรเวิณใตำจบปิง �
ั
ิ
้
ป่ล�ติ่นำ วงศ : Gobiidae
์
�
่
่
�
ั
Mudskipper ชออนำ :ปูล�จุุมพรวดำ, ปูล�กระจุง
ั
ั
ี
้
ู
ั
ำ
ลิักษณะทั�วไป่ : ลาตำวิมคำวิามยาวิเฉล�ยประมาณ 10-25 เซึ่นตำเมตำร ตำวิผจะม ี
ิ
ี
่
ำ
�
ึ
่
้
ู
ี
ิ
ข้นาดใหญ่กวิาตำวิเมยชอบอาศยบนผวิเลนมากกวิาในนา คำรบคำหนาหรอคำรบอกจงม ี
ั
ี
่
ี
ั
่
่
ี
ิ
ำ
้
็
้
ุ
ลกษณะแข้งแรง บรเวิณกระพงแกมท�ปดเหงอกจะโปงพองออกมา ทาให้สำามารถุ
่
ิ
ั
ิ
�
ั
�
�
็
่
ำ
ู
กกเกบนาไวิได สำวินหวิมข้นาดโตำ ลกตำาทโปงนนอยบนหวิสำามารถุกลงกลอกได ้
ี
่
้
ั
่
ู
ี
ั
ู
้
่
ำ
ั
้
ทาใหมองเหนเดนชด
็
37
ี
้
อิาหัาร : กนสำิงมชวิิตำเลกๆ เชน ลกกุง, ลกตำวิออนข้อง �
ี
ั
�
ู
่
็
่
ิ
ู
ี
่
ี
ำ
ั
�
ี
์
�
ิ
็
สำตำวินาข้นาดเลก, สำาหราย, แบคำทเรยและซึ่ากสำงมชวิตำ
ิ
ี
ทีอยบนผวิเลน
ิ
ู
�
่
์
ี
้
ั
�
ี
ี
ั
์
ั
ู
การขุยายพนธุ์์ : ฤดผสำมพนธุปลาตำนตำวิผูจะมสำข้ึนและ
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
ุ
ั
้
่
ุ
มอาณาเข้ตำข้องการสำบพนธ โดยจะมการสำรางหลมซึ่ง � ึ
์
ี
ี
ุ
ี
ั
่
มนจะไปกวิาดโคำลนมากองบนปากหลม เราเรยกวิา
“หัลิ์มีป่ลิาตน” ซึ่งปลาตำนตำวิผูและตำวิเมยจะผสำมพนธุ ์
ี
ึ
ี
ี
�
ั
้
ั
ั
้
ในหลมทตำวิผข้ดไวิ นอกจากนนยงมพฤตำกรรมหวิง
ุ
ี
ั
�
ี
ุ
ั
ั
้
ิ
ู
�
่
เข้ตำแดน เม�อมีปลาตำีนตำวิอ�นรุกลา จะแสำดงการกางคำรีบ
ำ
�
ั
่
�
�
ำ
ุ
้
่
หลงขู้ และเคำลอนทีเข้้าหาผูรกลาทนท ี
ั
่
ั
�
ร�ยชอพัันำธ�ไม�ป่่�ช�ยเลนำ
่
ร � ย ช � อพัั นำธ� ์ ์ ไ ม� ป่่ � ช � ยเล นำ
่
�
ิ
ะธรรมช
�
ติิ
บัรเวณเก�ะธรรมช�ติิ
�
ิ บัร
เวณเก
�
ม
�
�
�
ทำ�ข้�ม
่
ข้
่ ทำ
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
38
ิ
ชอพัันำธ�ไม� ชอวทำย�ศ�สติร ์
�
์
่
�
่
แสำมทะเล Avicennia marina
โปรงแดง Ceriops tagal
แคำทะเล Dolichandrone spathacea
ฝ่าดดอกแดง Lumnitzera littorea
ฝ่าดดอกข้าวิ Lumnitzera racemosa
จาก Nypa fruticans
ข้ลู ่ Pluchea indica
โกงกางใบเลก Rhizophora apiculata
็
โกงกางใบใหญ ่ Rhizophora mucronata 39
ำ
ลาพ ู Sonneratia caseolaris
ำ
ลาแพน Sonneratia ovata
โพทะเล (กานสำั�น) Thespesia populnea
้
ตำะบนข้าวิ Xylocarpus granatum �
ู
ู
ำ
ตำะบนดา Xylocarpus moluccensis
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
แสมทำะเล วงศ : AVICENNIACEAE
์
�
่
�
่
็
ี
ี
Avicennia marina (Forsk.) Vierh. ชออนำ : ปู้ปู้ดำำ� (ภููเกต); แสมข�ว, พพเล
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
40
่
้
้
็
็
ู
เปนไมยนตำนข้นาดเลก-ปานกลาง สำง 5-8 เมตำร
ิ
็
้
ู
ิ
ี
มรากหายใจเปนรปคำลายดนสำอ ยาวิ 10-20 เซึ่นตำเมตำร
่
ั
่
้
ิ
้
ิ
ิ
เหนอผวิดน หนาแนนบรเวิณโคำนตำน ทรงตำนลกษณะ
่
ำ
ี
็
เปนพมสำวินใหญมสำองลาตำนหรอมากกวิา เรอนยอด
่
้
่
่
่
่
ุ
่
�
โปรงใบเดี�ยวิเรยงตำรงข้้ามหนาแนนทีปลายกิง ใบรปไข้ ่
�
ี
่
ู
ั
ี
ั
็
ปลายมน ผวิเรยบเปนมน หลงใบสำเข้ยวิอมข้าวิ
ี
ี
ิ
ิ
ข้อบใบเรยบ ใบมวินกลบหลง ดอกช่อเชงลด แตำกท � ี
ั
้
ั
ี
่
่
ี
�
�
ู
ปลายกิง ผลรปไข้เบียวิ แบน ปลายผลไมมจะงอย
ำ
์
้
้
่
ป่ระโยชน : ลาตำนใชทาฟื้้นและถุาน
ำ
ำ
้
�
ำ
่
�
สรรพค์ณ : นาแกนไปตำมผสำมนา ใชดมแกทองรวิง
้
่
่
้
้
โป่รงแดง วงศ : RHIZOPHORACEAE
์
่
�
่
�
Ceriops tagal (Perr.) C. B. Rob. ชออนำ : โปูรง, โปูรงใหญ่่;
ุ
ี
ั
ปูรง (สมทรส�ค็ร, จุนทบุุร); แสม (ใต) ้
็
็
่
้
้
เปนไมยนตำนข้นาดเลก-กลาง สำง 7-15 เมตำร
ู
ู
ี
�
โคำนตำนมพพอนเลกนอย มรากคำาจนข้นาดเลก
็
็
ุ
้
ำ
้
ี
้
ู
่
รากหายใจรปคำลายเข้า อวินกลม ยาวิ 12-20
้
ิ
ี
ิ
่
�
ำ
เซึ่นตำเมตำร เหนอผวิดน สำนาตำาลอมชมพ เรอนยอด
ู
่
ิ
็
้
ี
่
ี
�
ิ
ี
ุ
็
่
ี
เปนกลมกลม สำเข้ม กงสำเข้ยวิ มชองอากาศเลกๆ
ึ
ี
ู
่
ำ
่
ี
�
เปลอกสำชมพเรอๆ หรอนาตำาลอ่อน เรยบถุง
่
�
ี
็
แตำกเปนสำะเก็ด ตำนแกมรอยแผลในช่องอากาศ
่
้
ำ
่
เหนเดน ชดสำนาตำาลออน
็
�
ี
ั
่
ำ
้
ป่ระโยชน : เปล่อกนาและยางใชทาผาบาตำก
ำ
ิ
์
้
�
้
�
่
้
ใชยอมแห อวิน และเสำอ
้
้
ั
สรรพค์ณ : เปล่อกใชตำมกบนา 41
�
ำ
ใชชะลางบาดแผลได ้
้
้
�
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
แคทำะเล วงศ : BIGNONIACEAE
์
�
่
่
�
่
ำ
�
Dolichandrone spathacea Schum. ชออนำ : แค็น�, แค็น�, แค็ปู� (กล�ง)
้
แค็ฝ�, แค็ปู้�ฮ่่อ, แค็แหนแท (เหนอ)
ื
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
42
ั
่
้
เปนไมยนตำนข้นาดเลก ไมผลดใบ สำง 4-10 เมตำร
็
่
้
็
ู
้
่
่
่
แตำกกิ�งกานนอย เร่อนยอดแผกวิาง แตำละสำวินเมอแหง ้
้
่
้
�
็
ี
�
ี
่
่
็
จะเปลยนเปนสำดา เปลอกสำเทา เรยบหรอแตำกเปน
ี
ี
ำ
รองตำ่�นๆ มชองอากาศตำามลาตำน
ำ
่
ี
่
้
์
่
�
่
ป่ระโยชน : เน่�อไมใชทาเปนเคำรองเร่อนและหบใสำข้อง
ำ
็
้
ี
้
ำ
ำ
สรรพคณ : ใบนาไปทาเปนยาบวินปาก ใชรกษาแผลในปาก
์
้
ั
็
้
ฝ�ดดอกแดง วงศ : COMBRETACEAE
์
Lumnitzera littorea Voigt ชออนำ : ดำำ�เส�ทะเล (พงง�, กระบุี�, ตรง)
่
ั
�
่
ั
�
ุ
่
่
็
้
้
่
ู
เปนไมพมหรอไมยนตำนข้นาดกลาง สำงถุง
ึ
้
ึ
ี
�
ำ
ี
่
่
็
20 เมตำร เปลอกสำนาตำาลมรอยแตำกเปนรองลก
ู
ี
้
ี
่
ี
�
ิ
มรากหายใจรปคำลายเข้า ใบเดยวิเรยงเวิยนรอบกง
ี
�
ู
�
�
่
ออกหนาแนนทปลายกง แผนใบหนารปรแกม
ิ
ี
่
ี
้
�
ู
รปไข้ปลายใบกลม เวิาตำ่นๆ โคำนใบรปลิม ข้อบใบ
่
�
ู
็
�
หยกมน มตำอมข้นาดเลก กานใบสำัน ดอกออกเปน
้
็
ั
ี
่
�
็
ชอทีปลายกิง ฐานรองดอกเปนหลอด กลบเลียง 5
ี
�
่
�
่
ี
ี
ู
ี
ี
ี
กลบ สำเข้ยวิรปไข้ กลบดอก 5 กลบ สำแดง
ี
ป่ระโยชน : เปล่อกนาและยางใชทาผาบาตำก
ำ
้
ิ
์
้
�
ำ
้
ใชยอมแห อวิน และเสำอ
�
่
้
้
�
้
ั
สรรพค์ณ : เปล่อกใชตำมกบนา 43
ำ
ใชชะลางบาดแผลได ้
้
้
�
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
ฝ�ดดอกข้�ว วงศ : COMBRETACEAE
์
่
�
่
�
้
Lumnitzera racemosa Willd. ชออนำ : ฝ�ดำ (กล�ง, ใต); ขว�ดำ
ุ
(สมทรส�ค็ร); กะลง (ชุุมพร)
ุ
็
็
้
ู
้
่
เปนไมยนตำนข้นาดเลก สำง 8 เมตำร
ำ
ี
ี
�
เปล่อกข้รข้ระ สำนาตำาลแดงมรากหายใจ
ุ
่
ไมเดนชด
ั
่
้
้
่
ป่ระโยชน : เน่�อไมนามาใชกอสำรางไดด ี
้
้
์
ำ
้
้
้
้
่
สรรพค์ณ : ยอดออนแกทองอ่ด ทองเฟื้อ
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
44
จั�ก วงศ : PALMAE
์
่
่
�
๊
ู
�
ั
Nypa fruticans Wurmb. ชออนำ : อตตะ (มล�ย-ใต) ้
ำ
เปนไมจาพวิกปาลม มข้นาดเลก ลาตำน
ี
้
ำ
็
้
์
็
ิ
เปนเหงาอยู่ใตำดนมรากอวิบอวินอดแนนบรเวิณ
้
ั
่
ิ
ี
้
็
้
่
ี
ู
ำ
�
กอเหง้ามลักษณะคำล้ายฟื้องนา มักจะจมอยใน
้
่
ำ
�
ู
่
โคำลน และอยใตำนาข้ณะนาทวิม
ำ
�
45
�
ั
ป่ระโยชน : ใบนาไปมงหลงคำา ทาหมวิก
์
ำ
ุ
ำ
็
งวิงจาก ทาเปนแสำ ้
ำ
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
ั
้
สำำาหรบปดแมลงและไมกวิาด
ั
พอนจากใชทาเปนเช่อเพลง ิ
�
้
ำ
็
�
สรรพค์ณ : ใบใชตำมกบนา ดมแก ้
ั
ำ
้
่
้
�
้
่
อาการทองรวิงได ้
ข้ล้ ่ วงศ : COMPOSITAE
์
่
�
่
�
�
ั
ู
้
ั
Pluchea indica Less. ชออนำ : ขล (ใต); หนวดำงัว, หน�ดำวว, หน�ดำงว
ี
้
๋
(อดำรธ�น); หลวงไซ (จุนแตจุว); หลวนชุ (จุน)
ุ
่
ี
�
ี
ี
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
46
็
่
�
เปนไมพุมข้นาดเลก พุมตำังตำรง ข้ึนอยรวิมกน
่
ั
�
็
่
ู
้
ี
้
เปนกอแตำกก�งกานมากสำง 1-1.5 เมตำร มข้นเล็ก
ิ
ู
็
ุ
ี
ละเอยด ปกคำลมตำามกิ�ง
สรรพค์ณ : ใบและตำนออนนามาตำม
่
้
้
ำ
�
่
ั
้
แลวิใชอาบ ชวิยรกษาหด ข้ีเร่อน
้
ิ
�
ำ
เปล่อกนามาสำบเปนชินๆ มวินเปน
�
็
ั
็
ุ
บหรี� สำบแกโพรงจมกอกเสำบได ้
ู
้
ู
ั
็
โกงก�งใบัเลก วงศ : RHIZOPHORACEAE
์
่
่
ั
�
�
็
hizophora apiculata Bl. ชออนำ : กงก�ง (ระนอง); พงก�ใบุเลก
(พงง�); พงก�ทร�ย (กระบุี�)
ั
ั
่
้
้
ิ
ึ
�
้
ั
่
่
็
ึ
ี
�
่
ำ
เปนไมยนตำนข้นาดกลางมกข้นในดนเลนคำอนข้างออน และมนาทะเลทวิมถุงแบบ
สำมาเสำมอบรเวิณชายฝ่ังสำงประมาณ 20-30 เมตำร ลาตำนแตำกเปนกิงกานมาก มรากคำาจน
�
ุ
ำ
�
ี
ำ
�
้
็
�
ำ
ิ
ู
้
่
ำ
้
ี
�
้
ั
ี
็
ี
็
ำ
้
ทาหนาทพยงลาตำน เปลอกลาตำนเปนสำเทา ใบเปนใบเดยวิออกเรยงตำรงกนข้าม ใบหนา
้
ุ
�
ี
ำ
ี
เป็นมัน ลักษณะรูปมนคำ่อนไปทางรูปใบหอก ปลายใบแหลม ใบมข้นาดกวิ้างประมาณ
็
้
ิ
3-8 เซึ่นตำเมตำร และยาวิประมาณ 7-18 เซึ่นตำเมตำร หร่อเลกกวิา กานใบยาวิประมาณ
่
ิ
ุ
ี
่
้
ิ
ิ
้
ู
่
1.5-3 เซึ่นตำเมตำร สำวินหใบเปนสำแดงเข้ม ยาวิประมาณ 4-8 เซึ่นตำเมตำร หมใบออนไวิ ้
็
ั
ุ์
ี
ั
ี
้
�
ิ
ั
้
็
ิ
ั
ั
้
ใบเกลยงทงหนาและหลงใบ นยมข้ยายพนธดวิยวิธการใชฝ่กโดยตำรง ดวิยการเกบฝ่กแก ่
้
�
�
์
ู
ำ
์
ี
�
ู
ำ
�
็
ั
่
�
ำ
็
่
่
้
่
ั
และสำมบรณหรอเกบฝ่กทรวิงหลนในนา (ฝ่กสำมบรณจะลอยนา) เมอเกบมาแลวิคำวิรนา
ไปปลกทนทเพราะหากเกบไวินานคำวิามสำามารถุในการงอกจะลดลงไปตำามระยะเวิลา
ั
ี
ู
็
้
47
�
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
์
ป่ระโยชน : ปาโกงกางชวิยปองกนรกษาชายฝ่ังทะเลจากการกดเซึ่าะข้อง
ั
�
่
่
ั
้
ั
้
็
ำ
ำ
กระแสำนา และใชเปนแนวิกาบงคำลนลม ในอดตำนยมนาเน่อไมมาใช ้
ำ
้
�
ี
�
่
�
ิ
ั
ี
ี
�
�
ำ
้
�
่
้
่
็
้
ั
ู
ทาฟื้นและถุาน เนองจากเปนไมทใหคำวิามรอนสำงและนาน อกทง
้
้
�
้
ี
ิ
ยงมข้ีเถุานอยและไมเกดสำะเกดไฟื้เวิลานามาใช ้
ั
็
ำ
่
ั
้
ำ
็
ำ
สรรพค์ณ : ใบนาไปทาเปนยาบวินปาก ใชรกษาแผลในปาก
้
โกงก�งใบัใหญ ่ วงศ : RHIZOPHORACEAE
์
่
่
�
�
ี
Rhizophora mucronata Poir. ชออนำ : กงกอน (ชุุมพร); กงก�งนอก (เพชุรบุุร);
กงเกง (นค็รปูฐม); พงก�ใบุใหญ่่ (ใต) ้
ั
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
48
ี
็
�
็
้
ึ
�
ั
่
ิ
้
ึ
ั
เปนไมยนตำนข้นาดกลาง มกข้นในบรเวิณทเปนดนเลนปนทราย และมกจะข้นอย ่ ู
�
ิ
ี
ำ
ู
ในบรเวิณทีชดตำดกบแมนา สำงประมาณ 20-30 เมตำร ลาตำนแตำกเปนกิงกานมาก มราก
ั
ิ
�
้
�
ิ
ำ
่
็
�
้
ิ
้
ำ
ำ
�
็
�
ั
็
ี
ี
ำ
้
้
�
ำ
ุ
�
ุ
ำ
คำาจนทาหนาทีพยงลาตำน เปล่อกลาตำนเปนสำนาตำาลเทา ใบเปนใบเดียวิออกเรยงตำรงกนข้้าม
ั
ี
ั
ู
ู
่
ใบหนาเปนมน ลกษณะข้องใบเปนรปมนคำอนไปทางรปใบหอก ปลายใบแหลม ใบมคำวิาม
็
็
้
้
กวิางประมาณ 5-13 เซึ่นตำเมตำรและยาวิประมาณ 8-18 เซึ่นตำเมตำร สำวินกานใบยาวิ
ิ
่
ิ
้
ี
ู
ี
ิ
ประมาณ 2.5-5.5 เซึ่นตำเมตำร และยงมหใบสำแดงเข้มยาวิประมาณ 5-9 เซึ่นตำเมตำร
ิ
ั
้
ี
่
ิ
ั
ุ
ั
หุมใบออนไวิ นยมข้ยายพนธ์ดวิยวิิธการใชฝ่กโดยตำรง
้
้
้
์
์
ป่ระโยชน : ปาโกงกางมคำวิามสำำาคำญอยางมากสำำาหรบสำตำวิทะเลตำางๆ เนองจาก
่
ั
่
�
ั
ี
่
่
ั
็
�
ั
่
�
ุ
่
เปนทีวิางไข้และฟื้กตำวิออน และเปนแหลงทีมสำภาพสำมดลทาง
ั
ี
่
็
�
้
ิ
่
ี
ิ
ู
ธรรมชาตำสำงมาก ในดานอนๆ เปล่อกข้องตำนโกงกางมสำารแทนนน
้
�
และฟื้นอลจากธรรมชาตำสำงมาก อกทังยงมราคำาถุกทีสำด ซึ่งสำาร
ู
ั
ุ
�
ู
ี
ิ
�
ี
ึ
ี
ำ
ั
์
้
่
ำ
้
่
่
ดงกลาวิสำามารถุนาไปใชประโยชนไดหลายอยาง เชน ทายา
ำ
้
ำ
ึ
้
ี
ิ
็
ำ
ทาหมก ทาสำ ใชในการฟื้อกหนง ใชทากาวิสำำาหรบตำดไม เปนตำน
้
้
ั
ั
ำ
ล�พั้ วงศ :SONNERATIACEAE
์
�
่
่
�
Sonneratia casealaris (L.) Engl. ชออนำ : -
่
้
เปนไมยนตำนข้นาดกลาง-ใหญ สำง 8 - 20 เมตำร
็
ู
่
้
ั
ไมผลดใบ กงหอยยอยลง รากหายใจปลายเรยวิ
้
้
�
ิ
ี
่
้
่
โผลเหนอนา ใบเดยวิแตำกตำรงกนข้ามกาน
้
ำ
�
่
ี
ั
�
ี
ิ
้
ี
ี
ี
็
ใบสำชมพ ใบรสำเข้ยวิเข้ม ผวิเรยบ เปนมน
ี
ู
ั
ี
�
�
ี
ี
�
ี
ิ
ี
ดอกเดยวิออกดอกทปลายกงมกลบเลยงสำเข้ยวิ
ี
�
ี
หมไวิกลบดอกสำชมพออกแดงฐานดอกเปนรปถุวิย
้
ี
ี
้
้
ุ
ู
ู
็
ิ
่
ผลดบและสำกสำามารถุรับประทานได้ ออกผลเดอน
ุ
ุ
ั
ตำลาคำม-กมภาพนธ ์
ุ
์
้
้
ำ
ุ
ำ
ป่ระโยชน : ลาตำนใชทาจกข้วิดและภาชนะ
ิ
่
ปดฝ่าโอง ไห
สรรพค์ณ : ผลแกนาไปตำำา คำันเอานา 49
่
ำ
�
�
ำ
้
้
่
�
่
ดมแกทองรวิง
�
ดููนก ดููโลมา เที่่ยวป่่าชายเลน
ล�แพันำ วงศ : SONNERATIACEAE
ำ
์
่
�
่
�
Sonneratia ovata Back ชออนำ : -
้
่
�
ู
็
่
็
ั
เปนไมยนตำนข้นาดเลก-กลาง สำง 4-12 เมตำร เร่อนยอดแผออกแตำกกิงระดบตำา
�
ำ
้
่
�
ำ
ิ
ิ
�
หากหายใจตำงตำรงรปกรวิยคำวิาเหนอผวิดน ใบเดยวิแตำกตำรงกนข้ามฐาน ใบโคำงมน
ี
ู
้
ั
�
้
ั
ิ
ิ
ี
ี
ี
ี
มสำีเข้ียวิเป็นมัน ผวิใบเรียบ ดอกเด�ยวิท�ปลายก�ง 1-3 ดอก มีกลีบเล�ยง 6-8 กลีบปลายกลีบ
้
ิ
ั
ุ
ี
็
ู
่
ี
ี
เลี�ยวิมนงอเข้้ามสำเข้ยวิออนฐานดอกเปนรปถุวิย ผลดบและสำกสำามารถุรบประทานได ้
ออกดอกและผลตำลอดป ี
เทศบาลตำำาบลท่าข้้าม
50
้
์
ป่ระโยชน : ลาตำนใชทาเสำาหร่อคำอกสำตำวิ ยอดและใบแก ่
ำ
ั
้
์
ำ
่
้
้
ตำำาแลวิผสำมนาใชฉดพนปองกนยงลาย
ั
ุ
้
�
ำ
ี
�
็
้
่
ั
ำ
้
้
ำ
�
�
่
ำ
สรรพค์ณ : ลาตำนนาไปตำมกบนา ดมแกเมอยเคำลด
่
้
่
้
ตำามข้อ กระดก และแกอาการถุายเปนเลอด
็
ู
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search