MDC Health คลินิกศูนย์แพทย์พัฒนา ฉบับที่ 4 เดือนเมษายน 2560 : รู้รักษ์สุขภาพช่องปากและฟัน Oral Health Issue

รรู้ กั ษOส์ rขุ aภl าHพeชaอ่ltงhปIาsกsuแeละฟนั

ฉบบั ท่ี 1 ปท ่ี 2 เดอื นเมษายน 2560 ISSN 2465-4841

www.md-center.org

รูร้ กั ษส์ ุขภาพชอ่ งปากและฟัน

Oral Health Issue

ฉบับที่ 1 ปีท่ี 2 เดอื นเมษายน 2560 ISSN 2465-4841

๐ ทรงเปน็ เทพในหัวใจไทยทัง้ ชาติ
ทรงเปน็ ดัง่ รตั นชาติอนั สดใส
ทรงเปน็ ราชสดุ าสวัสด์อิ งคฉ์ ตั รไชย
ทรงเปน็ ขวัญพสกไทยทั้งปฐพี
๐ เรยี งถ้อยรอ้ ยหวั ใจไทยท้ังหมด
ทลู ถวายอศริ พจน์ในดถิ ี
แดส่ ยามบรมราชกมุ าร ี
ดว้ ยภกั ดีขอพระองค์ ทรงพระเจรญิ ๚๛

ผูป้ ระพันธ์ : พลเอก นายแพทย์ วทัญญู ปรชั ญานนท์
ในนามของคลนิ ิกศนู ยแ์ พทย์พัฒนา บริษัท บ้านบึงเวชกจิ จ�ำ กดั

พระทน่ี ง่ั วิมานเมฆ ๑๐ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๘ พระที่นั่งวิมานเมฆ ๑๐ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๘
Vimanmek Mansion, October 10, 2015
ผู้ฉายพระบรมฉายาลักVษimณanm์ e:k นMaาnsยioนn, ติ Oิกctoรber 1ก0,ร2ยั01ว5 เิ ชยี ร

68

สารกรรมการผMู้อaำ�gนazวiยneการ

นิตยสาร MDC Health Magazine ฉบับนเ้ี ป็นฉบบั ที่ออกในเดือนเมษายน ท่ปี รกึ ษากิตตมิ ศักด์ิ
เพอ่ื เปน็ การเทดิ พระเกยี รตสิ มเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ าฯสยามบรมราชกมุ ารี เนอื่ ง
ในโอกาสวนั คล้ายวนั พระราชสมภพ ในวนั ท่ี ๒ เมษายน ๒๕๖๐ นี้ พระองค์ทรงเป็น นายจิรายุ อศิ รางกรู ณ อยุธยา
แบบอย่างอันดีเยี่ยม ทั้งคุณธรรม จริยธรรม มีพระวิริยอุตสาหะงดงามยิ่ง ในการ ศ.เกยี รติยศ นพ.สงคราม ทรัพย์เจรญิ
ทรงงานโดยไม่ทรงย่อท้อเหน็ดเหนื่อย ทรงมีความห่วงใยประชาชนชาวไทยในทุก พล.ท.นพ.เชดิ ชยั เจยี มไชยศรี
ด้าน ทรงมีพระราชกรณียกิจคุณูปการ โดยเฉพาะในด้านสุขภาพอนามัยของเด็ก พล.ท.ทพ.ทวศี กั ด์ิ ทวีศรี
เยาวชนและประชาชนท่ัวประเทศ ซึ่งพระองค์ทรงถือว่าปัญหาด้านสุขภาพอนามัย
ของประชาชนนั้น เปน็ ปญั หาส�ำ คัญท่ตี ้องได้รบั การแก้ไข น�ำ มาซงึ่ โครงการในพระ
ราชดำ�ริหลากหลายโครงการ ที่เกย่ี วข้องกับการพฒั นาด้านสาธารณสขุ โดยมีพระ ที่ปรึกษา
ราชปณิธานมุ่งหวังให้ประชาชนมีสุขภาพดี เนื่องในวาระอันเป็นศุภมงคลวนั คลา้ ย
วันพระราชสมภพ ๒ เมษายน ๒๕๖๐ แหง่ สมเด็จพระเทพรตั นราชสดุ าเจา้ ฟ้ามหา รศ.นพ.สาธติ โหตระกติ ย ์
จกั รสี ริ นิ ธร รฐั สมี าคณุ ากรปยิ ชาต ิ สยามบรมราชกมุ าร ี ขา้ พระพทุ ธเจา้ ในนามของผู้ รศ.นพ.สรนิต ศลิ ธรรม
บรหิ าร แพทย์ ทนั ตแพทย์ พยาบาล และพนกั งานคลนิ กิ ศนู ยแ์ พทยพ์ ฒั นา ขอถวาย พล.อ.นพ.วทัญญู ปรัชญานนท์
พระพรชยั มงคล ขออ�ำ นาจแหง่ คณุ พระศรรี ตั นตรยั  พระสยามเทวาธริ าช สงิ่ ศกั ดส์ิ ทิ ธ์ิ พล.ท.นพ.มาโนชญ์ จันทรศร
ทั้งหลายและพระบารมีแห่งสมเด็จพระบุรพมหากษัตริยาธิราชทุกพระองค์ โปรด นพ.ยิง่ ศกั ด์ิ ศุภนิตยานนท ์
อภบิ าลให้ใตฝ้ า่ ละอองพระบาท ทรงมพี ระพลานามยั สมบรู ณป์ ราศจากโรคาพาธและ นางสุปาณี ธรานนท ์
อปุ ทั วนั ตรายทงั้ ปวง พระชนมายยุ ง่ิ ยนื นาน ทรงพระเกษมส�ำ ราญเปน็ นติ ย ์ ขอทกุ สงิ่
จงสมั ฤทธดิ์ งั พระราชหฤทยั ปรารถนา เปน็ มง่ิ ขวญั ของขา้ พระพทุ ธเจา้ ทงั้ หลาย ตราบ
จิรัฐติ กิ าล บรรณาธิการ
อนึ่ง MDC Health Magazine ในฉบับนี้จะเน้นถึงการดูแลสุขภาพช่อง
ปากและฟัน ในหัวข้อเร่ือง “รู้รักษ์สุขภาพช่องปากและฟัน Oral Health Issue” ศ.คลนิ ิกเกยี รติคณุ
โดยจะมบี ทความทางทันตกรรมจากผู้ทรงคุณวฒุ ิ ไม่ว่าจะเป็นดา้ นการดูแลสขุ ภาพ ทพญ.ดร.ธีรลกั ษณ์ สทุ ธเสถียร
ช่องปากแกต่ นเอง ในเด็กและผสู้ งู อายุ การรักษาทางทนั ตกรรมในแงม่ ุมตา่ งๆ การ
รกั ษาคลองรากฟัน การจัดฟัน รากฟนั เทียม เชื้อราในชอ่ งปาก และภาวะการตาย คณะบรรณาธิการ
ของกระดกู ขากรรไกรจากการใชย้ า เปน็ ตน้ นิตยสาร MDC Health Magazine นี้ พล.ต.นพ.กนธรี ์ สังขวาส ี
ออกโดยคลินิกศูนย์แพทย์พัฒนา เพื่อเผยแพร่ความรู้ทางด้านสุขภาพอนามัยให้ พญ.กิ่งกาญจน์ เติมสริ ิ
แก่ประชาชนทั่วไป เป็นวิทยาทานแก่ผู้สนใจโดยไม่คิดมูลค่า  มุ่งหวังให้มีความ พ.ต.อ.นพ.คำ�นณู อธภิ าส
เข้าใจถึงการดแู ลตนเอง โดยตระหนกั ในความสำ�คัญของการสง่ เสรมิ สขุ ภาพ และ นพ.ประเสรฐิ พมิ ลแสงสรุ ิยา
การป้องกันโรค รวมทั้งความเข้าใจลักษณะของโรค การรักษา และเทคโนโลยี นพ.ปกรณ์ โลห่ ์เลขา
ต่างๆ ที่ชว่ ยในการรักษา การฟ้นื ฟูสภาพดา้ นรา่ งกายและจิตใจ ท�ำ ให้สามารถปรบั ศ.เกียรตคิ ุณ พญ.พนู สขุ จิตรนสุ นธ์ิ
พฤติกรรมให้มคี ุณภาพชวี ิตทด่ี ี พล.อ.นพ.ภูษิต รตั นธรรม
ผศ.พญ.รววิ รรณ นวิ าตพนั ธ ุ์
ศาสตราจารยเ์ กยี รตยิ ศ นายแพทย์ สงคราม ทรพั ยเ์ จรญิ พญ.วิญญารัตน์ ตันศริ ิ
รกั ษาการแทนกรรมการผอู้ �ำ นวยการ คลินิกศูนย์แพทย์พัฒนา พล.ร.ท.นพ.วเิ ชยี ร นาวินพิพฒั น ์
น.ต.นพ.วทิ ยา บญุ ยะทรัพย์
รศ.นพ.สมชาย เอ้ือรตั นวงศ ์
นพ.สมพร วงศ์อมรธรรม
นพ.สุรพงษ์ รัชตภษู ิต
ศ.พญ.อารีรตั น์ สุพุทธธิ าดา
นพ.โอรส ทรพั ย์เจรญิ
พล.อ.ทพ.อภิศกั ดิ์ จงรักษ์
นางสาวจรี ภา อิทธิปัญญากลุ
นางสาวเนจก์หทฒั บวั ติ๊บ
นางสาวพรพรรษา อาลยั ญาติ
นางสาวภัทรา เศวตมุกดา
นางสาววรรษมน บตุ รพรม

เลขานุการคณะบรรณาธิการ

นางสาวนงคน์ ุช รัตนคำ�

ออกแบบ/แยกส/ี พมิ พท์ ่ี
บรษิ ทั ไซเบอร์พริ้นทก์ รปุ๊ จ�ำ กดั
โทร 02-6419135-8

บทสมั ภาษณพ์ ิเศษ
พลโท ทันตแพทย์ ทวศี กั ด์ิ ทวศี รี

กรรมการบรษิ ทั บา้ นบงึ เวชกจิ จำ�กดั
กรรมการบริหาร ที่ปรึกษาคณะกรรมการการแพทย์ และ แพทย์หวั หน้าคลนิ กิ ทันตกรรม

คลินิกศูนยแ์ พทยพ์ ฒั นา

ประวตั ิความเป็นมาและการมีสว่ นรว่ มในโครงการ “ศูนย์แพทย์พัฒนา”

ของ พลโท ทันตแพทย์ ทวีศักด์ิ ทวศี รี

“พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ทรงมี คนไขก้ ย็ งั มจี �ำ นวนนอ้ ยอยู่ ชว่ งหลงั พอมถี นนตดั ผา่ น การคมนาคม
โครงการจากพระราชด�ำ รเิ ยอะแยะมากมายซงึ่ “ศนู ยแ์ พทย์ ดขี น้ึ แตพ่ ระองคท์ า่ นกร็ บั สงั่ ไวค้ อื ไมใ่ หเ้ ปน็ โรงพยาบาล คอื ใหช้ ว่ ย
พัฒนา” ก็เป็นโครงการหน่ึงของพระองค์ท่าน โดยท่ีพ้ืนท่ี รักษาพยาบาลโดยท่ัวไป หากจะต้องรักษามากขึ้นก็จะให้ไปที่โรง
ตรงนี้สมัยก่อนเป็นสวนและหมู่บ้านท้ังหมด ถ้าประชาชน พยาบาล เนื่องจากเวลาพระองคท์ า่ นท�ำ อะไรตา่ งๆ พระองค์ทา่ น
จะเดนิ ทางเขา้ มาพนื้ ทบ่ี รเิ วณนต้ี อ้ งมาทางคลอง เพราะถนน จะท�ำ พอดไี มใ่ หก้ ระทบกบั หนว่ ยงานอน่ื ๆ แมก้ ระทง่ั โกลเดน้ เพลส
ยงั เขา้ มาไมถ่ งึ ตอนเกดิ เหตกุ ารณน์ �้ำ ทว่ มใหญพ่ ระองคเ์ สดจ็ ทเ่ี ปน็ โครงการหนงึ่ ของพระองคท์ า่ น กจ็ ะท�ำ เพอ่ื พฒั นา เพอื่ จะเอา
พระราชด�ำ เนนิ มาทอดพระเนตร และกม็ โี อกาสไดต้ ามเสดจ็ ผักตา่ งๆ มาจ�ำ หน่าย มีแค่ 6-7 แห่ง เทา่ นน้ั ไม่ขยายสาขาออกไป
มาดว้ ย หลงั จากนนั้ พระองคท์ า่ นกต็ รสั วา่ มพี ระราชประสงค์ อีก
ทจี่ ะท�ำ โครงการ “บ้าน วัด โรงเรยี น” (บวร) และจะท�ำ ศนู ย์ หลังจากมีเส้นทางการคมนาคมที่สะดวก ปริมาณคนไข้มี
แพทย์ให้เป็น Super Clinic เพอ่ื ใหเ้ ปน็ ท่ีพึง่ ของประชาชน จ�ำ นวนเพมิ่ มากขนึ้ อาคารเดมิ ไมส่ ามารถรองรบั ไดแ้ ลว้ จงึ ไดเ้ ขา้ ไป
ด้านสุขภาพ หลังจากน้ันทุกอย่างก็ค่อยๆเกิดข้ึน มีวัด มี กราบบังคมทูล วา่ ควรจะมีการขยายอาคารเพื่อรองรบั คนไข้ท่เี พ่มิ
โรงเรยี น และมคี ลินกิ ศนู ยแ์ พทยพ์ ฒั นา ในระยะเวลาใกล้ มากขน้ึ ซึ่งพระองคท์ า่ นก็อนญุ าต เรากเ็ ลยไดด้ ำ�เนินการก่อสรา้ ง
เคียงกนั อาคารใหม่ขึ้นมา พอมีอาคารใหม่ขึ้นมาแผนกต่างๆ ก็ย้ายไปยัง
ตอนเปิดคลินิกใหม่ๆ เรียกได้ว่าคนไข้มีไม่มากนัก อาคารใหม่ กเ็ ลยโอนชน้ั 2 ใหแ้ ผนกทนั ตกรรม จากเดมิ ทม่ี ี 4 หอ้ ง
เพราะคลินิกอยู่ในจดุ อับ การเดนิ ทางไม่สะดวก แตด่ ั้งเดิม ตรวจกข็ ยายเปน็ 12 ห้องตรวจ ซ่ึงตอนนี้กม็ ีทนั ตแพทย์ 50 คน
พระองคท์ า่ นตอ้ งการท�ำ ใหศ้ นู ยแ์ พทยเ์ ปน็ ทพี่ ง่ึ ส�ำ หรบั คนใน และบุคลากรอ่ืนๆ อกี ก็ไมน่ า่ เชื่อวา่ เราขยายใหญข่ นาดน้ี แผนก
หมบู่ ้านท่มี ปี ญั หาสุขภาพ แตไ่ ม่สามารถเดนิ ทางไปรักษาได้ ทันตกรรมจะทำ�ให้ครบวงจร ให้มีทันตแพทย์เฉพาะทางครบทุก
สะดวก แตเ่ ราก็ไมค่ ดิ วา่ กิจการจะขยายใหญ่โตมากขนาดน้ี สาขา เพื่อให้ทันตแพทย์ที่ชำ�นาญแต่ละสาขาให้การรักษา ก็ได้
ตอนสร้างใหม่ๆ แผนกทันตกรรมมีห้องตรวจเดียว เพราะ เจรญิ รุ่งเรอื งมาถึงปัจจุบัน”
เหน็ วา่ มผี มแคค่ นเดยี ว แตผ่ มขอ 4 หอ้ งตรวจ เพราะผมคดิ
ว่าศูนย์แพทย์จะต้องเจริญก้าวหน้ามากยิ่งข้ึน หลังจากน้ัน
ก็ไดช้ กั ชวนอาจารยว์ ฒั นะมาออกตรวจดว้ ย กท็ �ำ อยหู่ ลายปี

พลโท ทนั ตแพทย์ ทวศี กั ด์ิ ทวศี รี
ทนั ตแพทยผ์ ถู้ วายงานใตเ้ บอ้ื งพระยคุ ลบาท
พระบาทสมเดจ็ พระปรมนิ ทรมหาภมู ิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศร
รามาธิบดี จักรนี ฤบดินทร สยามินทราธริ าช บรมนาถบพติ ร
และผ้สู นองพระราชปณธิ านในการก่อต้ัง “ศูนยแ์ พทยพ์ ฒั นา”

เรื่องเล่า “กบพระราชทาน”
“ตอนน้ันพระองค์เสด็จพระราชดำ�เนินไปท่ีจังหวัด
สกลนคร และมีอาการปวดพระทนต์ ก่อนท่ีจะเสด็จออก
ไปเยย่ี มประชาชน มอี าการบวมไม่มาก ไดท้ �ำ การตรวจเช็ค
และให้พระองค์ท่านเสวยพระโอสถ ผมก็เป็นทันตแพทย์
คนเดียวที่ตามเสด็จไปด้วย ซ่ึงสมัยก่อนจะใช้วิทยุส่ือสาร
ในการติดต่อพระองค์ท่านก็วิทยุมาว่าเดี๋ยวจะส่งคนไข้ใหม่
มาให้ดแู ลรักษา รับสง่ั แคน่ ้ันแลว้ กห็ ยุดไป ผมกร็ อ ไม่เหน็
มใี ครมาซกั คน จนกระทงั่ กลบั มาทพ่ี ระต�ำ หนกั พระองคท์ า่ น
กใ็ หม้ หาดเลก็ เอากบทเี่ ปน็ รปู ปน้ั มาให้ เปน็ รปู ปน้ั กบเอามอื
กุมคาง คล้ายกบั คนกำ�ลังปวดฟัน ผมก็มีความรสู้ กึ ช่นื ชมท่ี
แม้ในพระอารมณข์ นั กย็ งั ทรงระลกึ ถงึ เหลา่ ทนั ตแพทย์ กบ
พระราชทานตัวนี้ก็ถือว่าเป็นสมบัติของคลินิกศูนย์แพทย์
พฒั นา เพอื่ เปน็ ขวญั และก�ำ ลงั ใจใหเ้ หลา่ ทนั ตแพทย์ในการ
ปฏิบตั ิหน้าที่ของตน”

ทนั ตแพทยผ์ เู้ ปน็ หน่ึงในสมาชิกวงดนตรี “อ.ส.วันศุกร์”
“ดั้งเดิม เป็นวงดนตรีซึ่งรวมสมาชิกท่ีล้วนเป็นพระราชวงศ์ผู้ใหญ่ที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ทรงคุ้นเคย โดยสมาชิกของวงมี อาทิ หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช ตอ่ มาวง อ.ส.วันศุกร์ ได้เกิดข้ึน และ
ระยะหลงั นกั ดนตรรี นุ่ เดมิ กแ็ กต่ วั ลงไมส่ ามารถเลน่ ดนตรไี ด้ จนกระทง่ั เหลอื พระองคท์ า่ น กบั คณุ แมนรตั น์
ศรีกรานนท์ คุณแมนรตั นก์ ็เลยชวนนกั ดนตรรี ่นุ หนมุ่ ๆ มาเล่น ผมก็เล่นดนตรที ่ีจุฬาฯ คุณแมนรัตน์ก็ชวน
และตงั้ วงใหม่ เลน่ อยกู่ บั พระองคท์ า่ นตงั้ แตส่ มยั เปน็ นกั เรยี นทนั ตแพทย์ อยรู่ บั ใชพ้ ระองคท์ า่ นกต็ ง้ั แตต่ อน
อยปู่ ี 3 อยกู่ บั พระองคท์ า่ นประมาณ 40 กวา่ ปี ในหลวงทา่ นทรงรว่ มวงบรรเลงดนตรกี บั สมาชกิ วง อ.ส.วนั ศกุ ร์
ออกกระจายเสยี งทางสถานวี ทิ ยุเป็นประจ�ำ ทกุ วนั ศุกร์ วง อ.ส.วนั ศุกร์ จึงมีสว่ นสรา้ งสรรค์ความสุข ความ
รน่ื เริง ความชน่ื ชมในเสียงดนตรี เสยี งเพลง เป็นที่นยิ มอยา่ งย่ิงของประชาชนในยคุ นนั้
ด้วยพระปรีชาสามารถของพระองค์ จะเห็นได้ว่าเวลาท่ีพระองค์ท่านประพันธ์เพลงใหม่ๆ จะเอามา
ซอ้ ม แก้ไขตลอด กวา่ จะออกมาได้ ใชเ้ วลาพอสมควรเพอื่ ให้ไดเ้ นอื้ รอ้ ง ท�ำ นองท่ีไพเราะ และพระองคท์ า่ น
มพี ระอจั ฉรยิ ภาพทางดา้ นดนตรมี ากคอื เปา่ ท�ำ นองเพลงใหม่ สกั ครกู่ เ็ ปน็ เพลงขนึ้ มาเลยโดยไมไ่ ดเ้ ขยี นโนต้
อะไรมากอ่ นเลย”

ที่สุดแห่งความประทับใจที่ได้ถวายงานรับใช้ใต้เบื้องพระยุคลบาท
“ประทับใจในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ตั้งแต่ที่รับใช้พระองค์ท่านมา ไม่เคยเห็น
พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั ทรงกรวิ้ หรอื โมโหอะไรให้ใคร พระทยั พระองคท์ า่ นเยน็ มาก บางที
เราก็มีอารมณ์บ้างเวลาเล่นดนตรี แต่พระองค์ท่านคงเส้นคงวาในการทรงดนตรี มีพระปรีชา
สามารถ ความโกรธไมเ่ คยปรากฏใหเ้ หน็ แมแ้ ตค่ รงั้ เดยี ว แลว้ ยงิ่ เวลาเสดจ็ พระราชด�ำ เนนิ ไปเยยี่ ม
ประชาชน สว่ นมากจะเสดจ็ ออกชว่ งบ่ายและกว่าจะเสดจ็ กลบั มา 3-4 ทุ่ม ไม่เคยเห็นพระองค์
ทา่ นนงั่ ประทบั พวกผมยงั เหนอื่ ย กต็ อ้ งขอนง่ั พกั แตพ่ ระองคท์ า่ นจะไดป้ ระทบั กต็ อนขบั รถ และ
พระองค์ท่านทรงขบั รถเองทกุ คร้ัง ทุกจงั หวดั ท่ีทา่ นเสดจ็ พระราชด�ำ เนินไป พระองคท์ รงเป็นผู้
เสียสละอยา่ งมาก เพอื่ ประชาชนชาวไทย โดยไมค่ �ำ นงึ ถึงความเหน็ดเหน่ือยของพระองคเ์ อง”

ๅๅ มารู้จกั “คลนิ ิกศูนย์แพทยพ์ ัฒนา” 80 ภาวะการตายของกระดูกขา
กนั เถอะ “คลินกิ ทนั ตกรรม” กรรไกรเนอ่ื งจากการใช้ยา
พล.อ.ทพ.อภิศักดิ์ จงรักษ์
พ.ต.อ.ทพ.พิมล บำ�รงุ
24 หนึง่ สมองสองมอื กับทกุ ความใสใ่ จ
ในงานทนั ตกรรมท่วั ไป 84 ภาพกิจกรรมคลนิ กิ ศนู ยแ์ พทย์พัฒนา
ทพญ.วชั รา เปรนุ าวนิ 93 ความภาคภูมใิ จของคลนิ กิ ศูนยแ์ พทยพ์ ฒั นา
94 ขา่ วสารคลินกิ ศนู ยแ์ พทย์พฒั นา
30 ยาสฟี นั
พล.อ.ทพ.อภศิ กั ดิ์ จงรักษ์
ทพญ.สายฝน แสงศิรนิ าวนิ

34 การแปรงฟัน
ทพญ.ทิพรัตน์ วรี วรรณ

40 ลูกฟันน้�ำ นมผุ..... ทำ�ยังไงดี
พ.ท.ทพญ.ศุทธิษา แต่บรรพกลุ

46 ท�ำ ไมต้องจดั ฟัน
ทพญ.รณติ ศุภพิพัฒน์

52 การรักษาคลองรากฟัน
ทพญ.ณวรา สสติ านนท์

56 ดแู ลอยา่ งไร...ใหผ้ สู้ งู วยั มยี ม้ิ สดใส
พ.อ.ทพญ.พัทยา สวุ รรณานนท์

66 โรคเบาหวานกับสุขภาพช่องปาก
ทพญ.ชนิดา เชอ้ื พลากจิ

70 การติดเช้ือราในช่องปาก
ผศ.ทพญ.ดร.ภัทรายุ แตบ่ รรพกุล

74 ทนั ตกรรมรากฟันเทียม
ทพ.สทิ ธเิ ดช นิลเจริญ

มาร้จู ัก คลนิ กิ ศูนยแ์ พทย์พฒั นา กันเถอะ
“คลินกิ ทนั ตกรรม”

พลเอก ทันตแพทย์ อภศิ กั ดิ์ จงรักษ์

รองหัวหน้าแผนกทนั ตกรรม

11

คลินิกศูนย์แพทย์พัฒนา เป็นคลินิกขนาดใหญ่ ต้งั อยู่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระอัจฉริยภาพ
บนถนนประดิษฐ์มนูธรรม แขวงวังทองหลาง อันเป็นศนู ย์ และพระวิสัยทัศน์ในเร่ืองการพฒั นาเป็นอยา่ งย่ิง ทุกครัง้ ที่
รวมแพทย์ ทนั ตแพทยแ์ ละผเู้ ชย่ี วชาญในการวนิ จิ ฉยั บ�ำ บดั เสด็จพระราชดำ�เนินแปรพระราชฐานในต่างจังหวัด โปรด
และปอ้ งกนั โรค โดยดูแลรักษาโรคท่ัวไปและเฉพาะทางทกุ เกลา้ ฯ ใหห้ น่วยแพทย์พระราชทานทีต่ ามเสด็จฯ ให้บรกิ าร
สาขา ดว้ ยเครอ่ื งมอื ทท่ี นั สมยั ในลกั ษณะผปู้ ว่ ยนอก รวมทงั้ ทางการแพทยต์ รวจรกั ษาราษฎรผเู้ จบ็ ปว่ ยทมี่ ารบั การรกั ษา
การผ่าตัดที่ผู้ป่วยสามารถกลับบ้านได้ในวันเดียวกัน ไม่มี และพระราชทานพระบรมราชานุเคราะห์ในการรักษาต่อ
บรกิ ารรบั ผ้ปู ว่ ยค้างคนื และยังโปรดเกล้าฯ ให้เผยแพร่ความรู้ด้านสุขอนามัยที่
เปน็ ประโยชนต์ อ่ ประชาชน เม่อื ทรงทราบถงึ ปญั หาสขุ ภาพ
ของราษฎรในชมุ ชนคลองบรเิ วณโดยรอบคลนิ กิ ศนู ยแ์ พทย์
พัฒนา ที่มีปัญหาการคมนาคม ไม่มีการสัญจรทางรถ โรง
พยาบาลของรัฐก็ยังอยู่ไกล การเดินทางไม่สะดวก จึงมี
พระราชดำ�รใิ หจ้ ัดต้ังคลินกิ เพอ่ื ใหแ้ พทย์ผูเ้ ช่ียวชาญสาขา
ตา่ งๆ ทมี่ าตามเสดจ็ พระราชด�ำ เนนิ แปรพระราชฐานในการ
เยย่ี มราษฎรในตา่ งจงั หวดั เมอื่ มเี วลาวา่ ง มาชว่ ยตรวจรกั ษา
ราษฎรที่อยู่ในชุมชนคลองลาดพร้าวและคลองพลับพลา
ตลอดจนชมุ ชนใกล้เคยี งต้งั แต่ปี พ.ศ. 2532 และทรงพระ
กรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม พระราชทานทุนทรัพย์
ส่วนพระองค์ จัดต้ังเป็น บริษัท บ้านบึงเวชกิจ จำ�กัด จด
ประวตั ขิ องคลนิ กิ ศนู ยแ์ พทยพ์ ฒั นานน้ั เกดิ ขนึ้ จากแนว ทะเบยี นเปน็ นิติบุคคล เมื่อวันที่ 2 พฤษภาคม 2534 พร้อม
พระราชดำ�ริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวท่ีทรงห่วงใย ท้ังก่อสร้างอาคาร 4 ชั้น เป็นท่ีทำ�การของสถานพยาบาล
ประชาราษฎร์และทรงมุ่งหวังให้ประชาชนอยู่ดีมีสุข โดย บนพื้นที่ดินของสำ�นักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์
ตัง้ แต่ปี พ.ศ. 2526 พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู ัวไดเ้ สด็จ ประมาณ 10 ไร่ และโปรดเกล้าฯ พระราชทานเคร่ืองมือ
พระราชดำ�เนินทางรถยนต์ทอดพระเนตรพื้นท่ีบริเวณใกล้ แพทย์ จัดเป็นสถานพยาบาลท่ีไม่มีผู้ป่วยค้างคืน (คลินิก)
เคียงกับโรงเรียนไทย-ญ่ีปุ่น ตั้งอยู่ใกล้กับคลองลาดพร้าว พระราชทานนามวา่ “ศนู ยแ์ พทยพ์ ฒั นา” (Medical Development
และคลองพลบั พลาและถนนลาดพร้าว เพื่อส�ำ รวจพื้นทน่ี �้ำ Clinic) และพระราชทาน “รูปกากบาทสามมิติ” ให้เป็น
ทว่ มในชว่ งทม่ี เี หตกุ ารณน์ �ำ้ ทว่ มใหญใ่ นกรงุ เทพมหานคร ตอ่ สญั ลกั ษณ์ ตอ่ มาในวนั ที่ 29 กนั ยายน พ.ศ. 2541 พระบาท
มาในปี พ.ศ. 2531 พระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั ทรงทราบ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำ�เนินมายังคลินิกศูนย์
ถงึ ปญั หาน�้ำ เสยี ในคลองลาดพรา้ วและคลองพลบั พลา อกี ทง้ั แพทย์พัฒนา เป็นการส่วนพระองค์ เพ่ือทรงเจิมบนแผ่น
ไมม่ กี ารคมนาคมทางบกในบรเิ วณพื้นที่แยกคลองลาดพร้าว ศลิ าฤกษจ์ �ำ ลอง ในวันที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2549 พระบาท
และคลองพลับพลา มีแต่การสัญจรไปมาเฉพาะทางนำ�้ สมเด็จพระเจ้าอย่หู ัวทรงมีพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ
ขณะน้ันเป็นพ้ืนท่ีส่วนท่ีมีปัญหาจากนำ้�เน่าเสีย ชาวบ้าน พระราชทานตราตั้งให้ บริษัท บ้านบึงเวชกิจ จำ�กัด เป็น
ส่วนใหญ่จะทำ�การปลูกผัก เลี้ยงไก่ ตามสภาพของแต่ละ บริษทั ในพระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยูห่ วั
ครอบครัว หากมีมากพอก็จะนำ�ออกไปขาย บางรายก็จะ
ใส่ในเรือพายไปขายตามคลองลาดพร้าวในละแวกใกล้
เคยี ง ตามคลองท่สี ามารถจะสัญจรไปได้ พระบาทสมเด็จ
พระเจ้าอยู่หัวจึงได้พระราชทานโฉนดที่ดินของสำ�นักงาน
ทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ มีพระราชดำ�ริให้ขุดบ่อทำ�
“บึงพระราม 9” ให้นำ�นำ้�ที่เน่าเสียในคลองลาดพร้าวมา
บำ�บัดแล้วปล่อยลงคลอง เพ่ือบรรเทาการเน่าเสียของน้ำ�
ในคลองดังกล่าว อันนำ�มาซ่ึง “บึงพระราม 9” ตามพระ
ราชดำ�ริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวดำ�เนินการโดย
กรุงเทพมหานครตอ่ เนอื่ งมาจวบจนปัจจุบัน


A12pril 2017

สำ�หรับแผนกทันตกรรม น้ันได้
เกิดข้ึนพร้อมกับแผนกอ่ืนๆ ในคลินิก
ศูนย์แพทย์พัฒนา โดยมีวัตถุประสงค์
ให้บริการรักษาทางทันตกรรมท่ัวไป
และเฉพาะทาง มุ่งเน้นการรักษาท่ีมี
คุณภาพตามมาตรฐานวิชาชีพ ด้วย
ความรวดเรว็ ถูกต้อง ปลอดภัยเพือ่ ให้
ผรู้ บั บริการพึงพอใจ
ทันตแพทย์ท่ีคลินิกศูนย์แพทย์พัฒนา จะให้บริการตรวจรักษาโรคในช่องปากแก่ผู้รับบริการทุกกลุ่มอายุ เพศ วัย
ทกุ วนั โดยทันตแพทย์เฉพาะทาง ต้งั แต่เวลา 08.00-20.00 น. การบริการเน้นระบบนดั หมายล่วงหนา้ สว่ นผปู้ ่วยนอกนดั
ไดจ้ ดั เกณฑ์ในการประเมินความเรง่ ดว่ น เพือ่ ใหผ้ ปู้ ว่ ยไดร้ ับการรกั ษาจากทันตแพทยต์ ามความเหมาะสม งานหตั ถการท่ี
สำ�คัญไดแ้ ก่ อดุ ฟนั ถอนฟัน ขูดหินปนู รักษาคลองรากฟัน ใส่ฟันเทยี มทั้งชนิดถอดได้และตดิ แน่น จัดฟัน ผา่ ตดั ฟนั คดุ
ปริทันต์ งานทนั ตกรรมสำ�หรบั เดก็ และฟอกสีฟัน
เดมิ เมอื่ เรม่ิ จดั ตงั้ แผนกทนั ตกรรม มยี นู ติ ท�ำ ฟนั 4 เครอื่ ง มที นั ตแพทยเ์ รมิ่ ตน้ เพยี ง 2 คน ปจั จบุ นั มที นั ตแพทยป์ ระจ�ำ
ปฏิบัตงิ าน 50 คน แบง่ ตามสาขาต่างๆ ดังน้ี

ขอ้ มลู ดา้ นบุคลากร

มีทันตแพทย์ปฏบิ ตั ิงานประจ�ำ 50 คน
แบง่ ตามสาขาดงั นี้
1. ทนั ตแพทยท์ ว่ั ไป จ�ำ นวน 25 คน
2. ทนั ตแพทยเ์ ฉพาะทาง จ�ำ นวน 25 คน
- ทนั ตกรรมประดษิ ฐ ์ จ�ำ นวน 2 คน
- รกั ษาคลองรากฟนั จ�ำ นวน 5 คน
- จดั ฟนั จ�ำ นวน 5 คน
- ศลั ยกรรมชอ่ งปาก จ�ำ นวน 4 คน
- ทนั ตกรรมปรทิ นั ต ์ จ�ำ นวน 5 คน
- ทนั ตกรรมส�ำ หรบั เดก็ จ�ำ นวน 4 คน
3. พนกั งานผชู้ ว่ ยทนั ตกรรม จ�ำ นวน 19 คน
4. เจา้ หนา้ ทธ่ี รุ การทนั ตกรรม จ�ำ นวน 8 คน
5. พนกั งานธรุ การทนั ตกรรม จ�ำ นวน 5 คน
6. ผชู้ ว่ ยพยาบาล (PN) จ�ำ นวน 1 คน
และมยี นู ติ ท�ำ ฟนั เพม่ิ ขน้ึ เปน็ 12 เครอ่ื ง

13

ปัจจุบันแผนกทันตกรรมได้จัดตั้งข้ึน
มาเป็นเวลา 26 ปีแล้ว ซ่ึงได้พัฒนาเพิ่ม
ขึ้ น ต า ม ลำ � ดั บ แ ล ะ พ ร้ อ ม แ ล้ ว ที่ จ ะ ไ ด้ รั บ
การตรวจสอบจากสถาบันพัฒนาคุณภาพ
สถานพยาบาล (HA) มาตรฐาน ISO และ
มาตรฐาน JCI ภายใต้การบริหารของ
พลโท ทนั ตแพทย์ ทวศี กั ด์ิ ทวศี รี หวั หนา้ แผนก
และ พลเอก ทนั ตแพทย์ อภศิ ักด์ิ จงรกั ษ์ รอง
หัวหนา้ แผนก เพอื่ ทำ�ให้แผนกทนั ตกรรมไดร้ ับ
ความไว้วางใจจากคนไข้ ว่าได้รับการบริการที่
ถกู ตอ้ ง ไดม้ าตรฐาน ตามวชิ าชพี ดว้ ยเครอื่ งมอื
และเทคโนโลยที ีท่ ันสมัยตลอดไป
A14pril 2017

พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั รชั กาลท่ี 9 ทรงละเอยี ดและรอบคอบมาก เมอ่ื มพี ระราชด�ำ รจิ ะเสดจ็ พระราชด�ำ เนนิ ไปท่ี
ใดจะทรงศกึ ษาขอ้ มลู อยา่ งเปน็ ขน้ั เปน็ ตอนโดยละเอยี ดทกุ ครง้ั ซง่ึ ขน้ั ตอนตา่ งๆ เรม่ิ จากขน้ั ตอนแรกคอื การศกึ ษาขอ้ มลู กอ่ น
จะเสดจ็ พระราชด�ำ เนนิ ไปยงั พน้ื ท่ใี ดๆ นน้ั จะทรงศกึ ษาขอ้ มลู จากเอกสารและแผนทต่ี า่ งๆ ทม่ี อี ยู่ เพอ่ื ใหท้ ราบถงึ สภาพทอ้ ง
ถน่ิ อยา่ งละเอยี ดกอ่ นเสมอ ทกุ ครง้ั ทเ่ี สดจ็ เยย่ี มราษฎรทกุ ภาคของประเทศจะมหี นว่ ยแพทยแ์ ละทนั ตแพทย์ไปรว่ มตรวจรกั ษา
ประชาชนทกุ ครง้ั
ใครกต็ ามไมว่ า่ จะเปน็ คนไขห้ รอื บคุ คลทว่ั ไป เมอ่ื ขน้ึ ไปทแ่ี ผนกทนั ตกรรม ซง่ึ ตง้ั อยทู่ ช่ี น้ั 2 ของตกึ บวรเวชรกั ษ์ จะสงั เกต
เหน็ รปู ปน้ั กบ ก�ำ ลงั อา้ ปากและมอี กั ษรทฐ่ี านจารกึ ไวว้ า่ ...

คนไข้ ใหม่

ครง้ั หนง่ึ พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั ไดเ้ สดจ็ ฯ แปรพระราชฐานไปประทบั ท่ี พระต�ำ หนกั ภพู านราชนเิ วศน์
จงั หวดั สกลนคร เพอ่ื ทรงเยย่ี มราษฎรในทอ้ งทท่ี รุ กนั ดาร ขณะทท่ี รงเยย่ี มราษฎรอยนู่ น้ั ไดท้ อดพระเนตรเหน็
ชาวบา้ นท�ำ เครอ่ื งปน้ั ดนิ เผา เปน็ รปู กบเอามอื กมุ คาง คลา้ ยกบั คนก�ำ ลงั ปวดฟนั จงึ ทรงขอซอ้ื กบนน้ั ครง้ั เสดจ็
พระราชด�ำ เนนิ กลบั ถงึ ทป่ี ระทบั ทรงมวี ทิ ยถุ งึ ทนั ตแพทยป์ ระจ�ำ พระองคค์ นหนง่ึ วา่ จะทรงสง่ คนไขท้ ป่ี วดฟนั มาให้
ดแู ลรกั ษา ซง่ึ ทนั ตแพทยผ์ นู้ น้ั กต็ ง้ั หนา้ ตง้ั ตาคอยรบั ตอ่ มาปรากฏวา่ ทนั ตแพทยผ์ นู้ น้ั กลบั ไดร้ บั พระราชทานคนไข้
พเิ ศษเปน็ กบปน้ั ดว้ ยดนิ เผา ผลกค็ อื ทนั ตแพทยร์ สู้ กึ ผอ่ นคลายพรอ้ มกบั ความรสู้ กึ ชน่ื ชมทแ่ี ม้ในพระอารมณข์ นั ก็
ยงั ทรงระลกึ ถงึ เหลา่ ทนั ตแพทย์

ไดร้ บั พระราชทาน ๗ มกราคม ๒๕๒๗
แผนกทนั ตกรรม คลนิ กิ ศนู ยแ์ พทยพ์ ฒั นา

15

ตารางออกตรวจแพทยแ์ ผนกทนั ตกรรม ทพญ.ศุภญา ปยิ สลี กลุ

พล.ท.ทพ.ทวศี กั ดิ์ ทวศี รี ตารางออกตรวจ
วันจนั ทร์ 08.00 - 12.00 น.
ตารางออกตรวจ
วันจนั ทร์ 08.00 - 16.00 น.
วนั องั คาร 08.00 - 16.00 น.
วนั พธุ 08.00 - 16.00 น.
วันพฤหสั บดี 08.00 - 16.00 น.
วันศกุ ร์ 08.00 - 16.00 น.
วันเสาร์ 08.00 - 12.00 น.

พล.อ.ทพ.อภิศกั ดิ์ จงรกั ษ์ ทพญ.จุฑารตั น์ ไกรจิตเมตต์

ตารางออกตรวจ ตารางออกตรวจ
วันพธุ 13.00 - 17.00 น. วนั จันทร์ 08.00 - 12.00 น.
วนั พฤหัสบดี 08.00 - 12.00 น. วันอังคาร 08.00 - 12.00 น.
วนั ศุกร์ 08.00 - 16.00 น. วันพุธ 08.00 - 12.00 น.
(เฉพาะสัปดาหท์ ่ี 1, 2, 3 ของเดือน) วนั พฤหัสบดี 08.00 - 12.00 น.
08.00 - 12.00 น.
(เฉพาะสปั ดาหท์ ่ี 4, 5 ของเดอื น)
วันเสาร์ 14.00 - 20.00 น.
วนั อาทิตย์ 13.00 - 17.00 น.

ทพ.สรุ ินทร์ ตง้ั สุภมู ิ ทพญ.วชั รา เปรนุ าวิน

ตารางออกตรวจ ตารางออกตรวจ
วนั จันทร์ 08.00 - 12.00 น. วันจันทร์ 08.00 - 15.00 น.
วนั องั คาร 08.00 - 12.00 น. วันองั คาร 08.00 - 15.00 น.
วันพุธ 08.00 - 12.00 น. วันพธุ 08.00 - 15.00 น.
วันพฤหัสบดี 08.00 - 12.00 น. วันพฤหัสบดี 08.00 - 15.00 น.
วันศกุ ร์ 08.00 - 12.00 น. วนั ศุกร์ 08.00 - 15.00 น.
วนั เสาร์ 08.00 - 12.00 น. วันอาทิตย์ 08.00 – 12.00 น.
(เฉพาะสปั ดาห์ท่ี 2, 4 ของเดอื น) (เฉพาะสปั ดาห์ที่ 2, 4 ของเดือน)

A16pril 2017

ตารางออกตรวจแพทยแ์ ผนกทนั ตกรรม ทพญ.ณวรา สสติ านนท์

ทพญ.สรุ สา ตุลารักษ์ ตารางออกตรวจ
วันจนั ทร์ 08.00 - 18.00 น.
ตารางออกตรวจ วนั อังคาร 08.00 - 16.00 น.
วันจนั ทร์ 08.00 - 14.00 น. วนั พธุ 08.00 - 18.00 น.
วันองั คาร 08.00 - 14.00 น. วนั พฤหสั บดี 08.00 - 16.00 น.
วันพุธ 08.00 - 14.00 น. วนั ศกุ ร์ 08.00 - 17.00 น.
วันพฤหสั บดี 08.00 - 14.00 น.
วันศุกร์ 08.00 - 14.00 น.

ทพญ.ลักขณา ชวนเกริกกลุ ทพญ.สายฝน แสงศริ นิ าวนิ

ตารางออกตรวจ ตารางออกตรวจ
วันจนั ทร์ 08.00 - 16.00 น. วันจันทร์ 08.00 - 15.00 น.
วนั พฤหสั บดี 08.00 - 16.00 น. วันองั คาร 08.00 - 15.00 น.
วันศุกร์ 08.00 - 12.00 น. วันพธุ 08.00 - 15.00 น.
วนั พฤหัสบดี 08.00 - 15.00 น.

ทพ.ไชยยศ จนั ทรศักดิ์ ทพญ.จงกล ปฐมบรุ ี

ตารางออกตรวจ ตารางออกตรวจ
วันจนั ทร์ 08.00 - 16.00 น. วันจันทร์ 09.00 - 16.00 น.
วนั อังคาร 08.00 - 16.00 น. วนั อังคาร 09.00 - 16.00 น.
วันพธุ 08.00 - 16.00 น. วนั ศกุ ร์ 09.00 - 16.00 น.
วนั พฤหัสบดี 08.00 - 16.00 น.
17

ตารางออกตรวจแพทยแ์ ผนกทันตกรรม ทพญ.วภิ า วชิ ิตจารกุ ุล

ทพ.ธนติ บุญถกี ูล ตารางออกตรวจ
วันจนั ทร์ 13.00 - 20.00 น.
ตารางออกตรวจ
วันจันทร์ 09.00 - 17.00 น.
วันอังคาร 09.00 - 17.00 น.
วนั พธุ 09.00 - 17.00 น.
วนั พฤหสั บดี 09.00 - 17.00 น.
วันศกุ ร์ 09.00 - 17.00 น.

พล.ต.ทพ.ธรี ะ รกั ธรรม ทพ.สิทธิเดช นิลเจรญิ

ตารางออกตรวจ ตารางออกตรวจ
วันจันทร์ 13.00 - 16.00 น. วันจนั ทร์ 16.00 - 20.00 น.
วันองั คาร 13.00 - 16.00 น. วันองั คาร 16.00 - 20.00 น.
วันพฤหสั บดี 13.00 - 16.00 น. วันพุธ 16.00 - 20.00 น.
วนั ศกุ ร์ 13.00 - 16.00 น. วนั พฤหัสบดี 16.00 - 20.00 น.
วนั เสาร์ 13.00 - 16.00 น. วันศุกร์ 16.00 - 20.00 น.
วันเสาร์ 13.00 - 20.00 น.

ทพญ.ผดุ ผอ่ ง อย่ปู ระเสรฐิ พ.อ.(พเิ ศษ)ทพญ.จริ ชณยี ์ ใต้ธงชยั

ตารางออกตรวจ ตารางออกตรวจ
วันจันทร์ 13.00 - 17.00 น. วันจนั ทร์ 16.00 - 20.00 น.
วนั พธุ 13.00 - 17.00 น. (เฉพาะสปั ดาห์ท่ี 2 ของเดือน)
วนั ศุกร์ 08.00 - 17.00 น. วนั อาทิตย์ 08.00 - 12.00 น.
วนั เสาร์ 08.00 - 17.00 น. (เฉพาะสปั ดาหท์ ่ี 1 ของเดือน)

1A8pril 2017

ตารางออกตรวจแพทย์แผนกทนั ตกรรม ทพญ.วัชรี เจนพานิชการ

พ.อ.(พเิ ศษ)ทพ.สุเมธ เจียมศรมี งคล ตารางออกตรวจ
วนั อังคาร 08.00 - 12.00 น.
ตารางออกตรวจ วันพธุ 08.00 - 12.00 น.
วนั จันทร์ 16.00 - 20.00 น. วนั ศุกร์ 08.00 - 12.00 น.
วันอาทติ ย์ 08.00 - 12.00 น.

พล.ต.ทพญ.น่ิมนวล ศักด์ศิ ิรศิ ลิ ป์ ทพญ.ชนดิ า เช้ือพลากจิ

ตารางออกตรวจ ตารางออกตรวจ
วนั จันทร์ 16.00 - 20.00 น. วันอังคาร 09.00 - 14.00 น.
วันพุธ 16.00 - 20.00 น. วันพุธ 09.00 - 14.00 น.
วนั พฤหัสบดี 16.00 - 20.00 น. วันพฤหัสบดี 09.00 - 14.00 น.
วนั เสาร์ 09.00 - 12.00 น.
(เฉพาะสปั ดาหท์ ี่ 1, 3 ของเดือน)

ทพญ.เมฑิณี องั ศุรัตนเวช ทพญ.รณิต ศุภพพิ ัฒน์

ตารางออกตรวจ ตารางออกตรวจ
วันจนั ทร์ 17.00 - 20.00 น. วนั อังคาร 13.00 - 20.00 น.
(เฉพาะสปั ดาห์ที่ 4 ของเดอื น)
วนั พฤหสั บดี 13.00 - 20.00 น.
(เฉพาะสัปดาหท์ ่ี 1, 2, 3 ของเดือน)
วันอาทติ ย์ 08.00 - 12.00 น.
(เฉพาะสปั ดาหท์ ่ี 2, 4 ของเดือน)


19

ตารางออกตรวจแพทย์แผนกทันตกรรม พ.ท.ทพญ.ชนิ สุมน วงษ์มาก

ทพญ.ฟา้ ใส ตนั ตกิ ลุ วัฒนา ตารางออกตรวจ
วันองั คาร 17.00 - 20.00 น.
ตารางออกตรวจ วนั อาทติ ย์ 10.00 - 17.00 น.
วันองั คาร 13.00 - 20.00 น. (เฉพาะสัปดาห์ที่ 2, 4 ของเดือน)

ทพญ.รกั งาม วชิรธนิต พ.อ.ทพญ.วิมล ศักดินันท์

ตารางออกตรวจ ตารางออกตรวจ
วนั อังคาร 16.00 - 20.00 น. วันพธุ 08.00 - 12.00 น.
วนั พฤหัสบดี 16.00 - 20.00 น. วันศุกร์ 13.00 - 17.00 น.
วันเสาร์ 08.00 - 12.00 น.
(เฉพาะสปั ดาหท์ ี่ 2, 4 ของเดอื น)

ทพ.เมธี หาญพานิช พ.ท.ทพญ.ดวงรัตน์ พลนวิ ัตน์วงศ์

ตารางออกตรวจ ตารางออกตรวจ
วันองั คาร 17.00 - 20.00 น. วนั พธุ 17.00 - 20.00 น.
วนั พธุ 17.00 - 20.00 น.
วันพฤหัสบดี 17.00 - 20.00 น.

2A0pril 2017

ตารางออกตรวจแพทย์แผนกทนั ตกรรม ทพญ.รักวรรณ มรู ธานนท์

ศ.คลนิ ิก.ทพ.สุรชยั เดชคุณากร ตารางออกตรวจ
วันศกุ ร์ 08.00 - 17.00 น.
ตารางออกตรวจ วันอาทิตย์ 08.00 - 12.00 น.
วนั อังคาร 17.00 - 20.00 น. (เฉพาะสปั ดาหท์ ่ี 1, 3 ของเดอื น)
(เฉพาะสัปดาห์ท่ี 1, 3 ของเดอื น)
วนั พธุ 17.00 - 20.00 น.

พล.ต.ต.ทพ.กษพล กองเกียรตกิ ุล ทพญ.ทพิ รัตน์ วรี วรรณ

ตารางออกตรวจ ตารางออกตรวจ
วันพธุ 17.00 - 20.00 น. วันศุกร์ 13.00 - 20.00 น.
(เฉพาะสปั ดาหท์ ี่ 1, 3 ของเดอื น) วนั เสาร์ 09.00 - 12.00 น.
(เฉพาะสัปดาหท์ ่ี 1 ของเดอื น)
วนั อาทิตย์ 09.00 - 18.00 น.

ศ.ทพญ.ละอองทอง วัชราภัย ทพญ.ชพู ร เตรยี มรวยรน่ื

ตารางออกตรวจ ตารางออกตรวจ
วนั พฤหสั บดี 17.00 - 20.00 น. วนั ศกุ ร์ 17.00 - 20.00 น.

21

ตารางออกตรวจแพทยแ์ ผนกทันตกรรม พ.อ.ทพญ.นวลรัตน์ จติ ตนิ นั ทน์

ทพญ.เยาวพา จนั ทรศร ตารางออกตรวจ
วันเสาร์ 09.00 - 16.00 น.
ตารางออกตรวจ
วันเสาร์ 08.00 - 15.00 น.

ทพญ.อรวิภา ดิลกโรจนกลุ รศ.ทพ.ดร.คมสรรพ์ บณุ ยสิงห์

ตารางออกตรวจ ตารางออกตรวจ
วันเสาร์ 09.00 - 16.00 น. วนั เสาร์ 13.00 - 16.00 น.

ทพญ.นรศิ รา วนวิทย์ พ.อ.ทพญ.ทริ าพร ลีนานพุ ันธ์ุ

ตารางออกตรวจ ตารางออกตรวจ
วนั เสาร์ 09.00 - 17.00 น. วนั เสาร์ 13.00 - 17.00 น.
(เฉพาะสปั ดาห์ที่ 2, 4 ของเดือน)
A22pril 2017

ตารางออกตรวจแพทย์แผนกทันตกรรม ทพญ.ศทุ ธิษา แต่บรรพกลุ

พ.ต.อ.ทพ.พมิ ล บำ�รุง ตารางออกตรวจ
วันอาทติ ย์ 09.00 - 15.00 น.
ตารางออกตรวจ (เฉพาะสัปดาห์ท่ี 2, 4 ของเดอื น)
วันเสาร์ 15.00 - 20.00 น.

ทพญ.ศวิ พร สขุ สวา่ ง พ.ท.ทพญ.อรปภา หอมวิเศษวงศา

ตารางออกตรวจ ตารางออกตรวจ
วนั อาทติ ย์ 08.00 - 12.00 น. วันอาทิตย์ 09.00 - 16.00 น.
(เฉพาะสปั ดาหท์ ี่ 1, 3, 5 ของเดือน)

พ.อ.ทพญ.พัทยา สุวรรณานนท์ ผศ.ทพญ.ภัทรายุ แตบ่ รรพกุล

ตารางออกตรวจ ตารางออกตรวจ
วนั พุธ 17.00 - 19.00 น. วนั อาทิตย์ 09.00 - 17.00 น.
วันอาทิตย์ 08.00 - 15.00 น. (ยกเวน้ สัปดาห์ที่ 2 ของเดือน)

23

หนึ่งสมอง สองมือ กับทุกความใสใ่ จในงานทนั ตกรรมท่วั ไป

ทนั ตแพทยห์ ญงิ วัชรา เปรนุ าวนิ

2A4pril 2017

ในยุคปัจจุบันท่ีมีการนำ�เทคโนโลยีและงานนวัตกรรมทางทันตกรรมมาใช้ในวงการทันตแพทย์ แต่ส่ิงที่เรายัง
พบเหน็ เหตกุ ารณท์ ผ่ี ปู้ ว่ ยมาพบทนั ตแพทยห์ รอื ทเ่ี ราเรยี กกนั งา่ ยๆ วา่ หมอฟนั กต็ อ่ เมอ่ื ผปู้ ว่ ยมอี าการ เชน่ ปวดฟนั เสยี วฟนั
เคย้ี วอาหารเจบ็ เหงอื กบวม ผปู้ ว่ ยบางรายอาจไดร้ บั การรกั ษาทย่ี งุ่ ยากซบั ซอ้ น และตามมาดว้ ยประสบการณท์ ่ีไมด่ ใี นการ
พบหมอฟนั รวมถึงเสยี คา่ ใชจ้ า่ ยที่สงู กวา่ กบั การที่ควรไปพบหมอฟันอย่างนอ้ ยปลี ะ 1-2 ครงั้ ซ่ึงข้นึ อยกู่ ับสภาพชอ่ งปาก
และฟันของแต่ละคน ดังน้นั หากผูป้ ว่ ยเริ่มต้นใหค้ วามรว่ มมือไปตรวจสุขภาพชอ่ งปากและฟันอย่างสม่ำ�เสมอกับหมอฟัน
ในงานทันตกรรมทั่วไป เพือ่ หลกี เลย่ี งปญั หาตา่ งๆ และคา่ รกั ษาที่สงู ขึ้นในอนาคต

จุดเร่มิ ต้นของงานทันตกรรม
ผู้ป่วยทุกคนที่มารับการตรวจสุขภาพช่องปากและฟันประจำ�ปี ไม่ว่าจะวัยเด็กน้อยร้องเสียงดัง วัยทำ�งาน หรือ
ผู้สูงอายุ เร่ิมต้นทันตแพทย์จะไม่ได้ตรวจฟันเพียงอย่างเดียว แต่จะมีการซักประวัติ สอบถามโรคประจำ�ตัว การใช้ยา
และการแพ้ยา ท่ีมีความเส่ียงต่อผู้ป่วยทันตแพทย์ นอกจากทำ�ฟันแล้วยังเป็นผู้ช่วยวางแผนการรักษาโรคทางระบบ
ท่ีเกี่ยวข้องกับโรคทางช่องปากและฟันท่ีอาจสัมพันธ์กับโรคทางระบบ และยาท่ีผู้ป่วยได้รับกับแพทย์ประจำ�ตัว โดย
เฉพาะปัจจุบันผู้สูงอายุมีแนวโน้มท่ีจะได้รับยาต้านการแข็งตัวของเลือด และยาละลายล่ิมเลือดมากข้ึน ซ่ึงจำ�เป็นต้อง
ได้รับการดูแลจากแพทย์ประจำ�ตัว ก่อนทำ�ฟันท่ีมีความ
เสี่ยงต่อภาวะเลือดไหลไม่หยุดหลังทำ�หัตถการ จากน้ัน
ทันตแพทย์จะทำ�การตรวจสุขภาพช่องปากและฟัน โดย
ดูว่าผู้ป่วยสามารถแปรงฟันขจัดคราบจุลินทรีย์พลัคหรือ
คราบข้ีฟัน ซ่ึงเป็นแบคทีเรียท่ีเกาะกันเป็นคราบน่ิมติดอยู่
บนฟนั ของผปู้ ่วย ผลเสียหายที่เกิดจากคราบจลุ ินทรีย์ หรอื
พลัคในเบ้ืองต้น คือ โรคฟันผุ โดยแบคทีเรียจะเปล่ียน
น้ำ�ตาลในเศษอาหารให้เป็นกรด ซ่ึงจะกัดกร่อนเคลือบฟัน
ทำ�ให้ฟนั มรี พู รนุ เลก็ ๆ ในทีส่ ุดฟันกจ็ ะผุ เนอ่ื งจากบริเวณที่
เปน็ รพู รนุ ยบุ ตวั จนกลายเปน็ โพรงในฟนั ผปู้ ว่ ยจะไมร่ สู้ กึ เจบ็
ปวดอะไรในระยะน้ี แต่เม่ือฟันผุลามไปถึงเน้ือฟันท่ีอยู่ตรง
กลาง ผปู้ ว่ ยกอ็ าจมอี าการเสยี วฟนั ถงึ ปวดฟนั เปน็ สญั ญาณ
เตอื นว่าตอ้ งรบี มาพบหมอฟันโดยดว่ น

25

รูปภาพแสดงขัน้ ตอนฟันผใุ นระยะตา่ งๆ

รูปภาพแสดงภาวะเหงือกอกั เสบ

นอกจากน้ี คราบข้ฟี ัน คราบจลุ นิ ทรีย์ หรือพลคั เมื่อ
ผู้ป่วยแปรงฟันออกไม่หมด ท้ิงคราบติดบนฟัน เม่ือสัมผัส
กบั น�ำ้ ลายกจ็ ะกลายเปน็ คราบแขง็ ทเ่ี รยี กวา่ หนิ น�้ำ ลายหรอื
หนิ ปนู ซง่ึ อาจท�ำ ใหเ้ หงอื กอกั เสบและรน่ ผลกค็ อื จะเกดิ ชอ่ ง
ระหว่างฟันกับเหงือก ซ่ึงจะดักจับอาหารไว้เล้ียงแบคทีเรีย
ท่ีทำ�ให้เหงือกมีการติดเชื้อ มีการทำ�ลายกระดูกนำ�ไปสู่โรค
เหงือกอกั เสบในทส่ี ุด
2A6pril 2017

การตรวจและรักษาในงานทันตกรรมทว่ั ไป

ผปู้ ว่ ยทม่ี าพบทนั ตแพทย์ในงานทนั ตกรรมทว่ั ไปจะได้
รับการรักษาตามอาการสำ�คัญที่มาพบทันตแพทย์ก่อนเป็น
อันดับแรก เช่น มีอาการปวดฟันจากฟันที่เคยอุดมาก่อน
หนา้ น้ี ทนั ตแพทยจ์ ะท�ำ การตรวจวา่ ฟนั ซน่ี น้ั มสี ภาพแตกหกั
ชำ�รุด ขอบวัสดุอุดไมแ่ นบกบั ตวั ฟนั หรอื ไม่ และบางกรณีท่ี
ตอ้ งมคี วามจ�ำ เปน็ ถา่ ยภาพรงั สเี พอ่ื ชว่ ยการวนิ จิ ฉยั โรค เพอ่ื
นำ�มาเป็นแหล่งข้อมูลสำ�คัญในการช่วยวางแผนการรักษา
ตลอดจนใช้ในการตดิ ตามผลการรกั ษา โดยการถา่ ยภาพรงั สี แล้วแต่วัตถุประสงค์ว่าจะดูอะไรบ้าง เช่น การถ่ายภาพ
ในทนั ตกรรมมที ง้ั ถา่ ยภาพรงั สใี นชอ่ งปากและนอกชอ่ งปาก รังสีในช่องปากจะใช้ดูรอยผุในด้านประชิด ใช้ในงานรักษา
รากฟัน ถอนฟัน และอื่นๆ การถ่ายภาพรังสีในช่องปาก
จะได้รับปริมาณรังสีน้อยกว่าปริมาณรังสีที่แพทย์ ใช้ ใน
การเอกซเรย์อวัยวะอื่นๆ นอกจากนี้ยังมีการนำ�เทคโนโลยี
การถ่ายภาพรังสีด้วยระบบดิจิตอลท่ีทำ�ให้ผู้ป่วยได้รับรังสี
น้อยลง 50% เม่ือเทยี บกับระบบเกา่ และถ้าทันตแพทย์พบ
ว่ามีร่องรอยของฟันผุก็จะทำ�การอุดฟัน โดยใช้เครื่องกรอ
ฟนั ความเรว็ สงู ส�ำ หรบั คนทกี่ ลวั มากเปน็ พเิ ศษหรอื รอยฟนั
ผุขนาดใหญ่ลึกใกล้ประสาทฟัน ทันตแพทย์อาจพิจารณา
การอุดฟันภายใต้ยาชาเฉพาะท่ี กรณีที่พบว่ารอยผุขนาด
ใหญ่ท่ีใกล้ประสาทและ/หรือทะลุประสาทฟัน จะมีการส่ง
ต่อทันตแพทย์เฉพาะทางให้มีทางเลือกการรักษาโดยรักษา
คลองรากฟนั หรือถอนฟัน

27

ส่วนผู้ป่วยที่มาพบทันตแพทย์ โดยมาทำ�การตรวจสุขภาพช่องปากและฟันอย่างสม่ำ�เสมอ ทันตแพทย์จะทำ�การ
ตรวจและบันทึกสภาพเหงือกและฟันในช่องปาก วางแผนการรักษาอย่างเป็นระบบ โดยเริ่มต้นจากการทำ�ความสะอาด
ชอ่ งปาก ส�ำ หรบั ผปู้ ว่ ยทเ่ี ปน็ ผู้ใหญ่ ทนั ตแพทยจ์ ะเปน็ หว่ งโรคเหงอื กเปน็ พเิ ศษ เพราะจะเกดิ ไดง้ า่ ยกบั อายทุ ม่ี ากขน้ึ ดงั นน้ั
ถา้ ทันตแพทย์ตรวจพบคราบแขง็ ของหินน�ำ้ ลาย กจ็ ะท�ำ การขดู หินนำ�้ ลายและขัดท�ำ ความสะอาดฟนั ให้ความรู้ แนะน�ำ วิธี
การแปรงฟนั ทถี่ กู ตอ้ งยง่ิ ขน้ึ รวมถงึ การแนะน�ำ การใชอ้ ปุ กรณช์ ว่ ยท�ำ ความสะอาดอนื่ ๆ เชน่ ไหมขดั ฟนั แปรงซอกฟนั ตาม
ความเหมาะสมของผปู้ ว่ ยแตล่ ะคน หากพบฟนั ผุ ฟนั แตก ทนั ตแพทยม์ เี ทคนคิ ใหมๆ่ หลายอยา่ งในการบรู ณะฟนั ใหส้ ามารถ
ใช้งานได้ตามปกติและคงความสวยงาม กรณีที่ผู้ป่วยต้องการใส่ฟันปลอมทดแทนช่องว่างที่ถูกถอนฟันไป ทันตแพทย์
สามารถทำ�ฟันปลอมบางส่วน ชนิดถอดไดห้ รอื อาจท�ำ สะพานฟันตดิ แนน่ ซง่ึ จะครอบฟันท่อี ย่ทู ้งั สองด้านของชอ่ งวา่ งเพอ่ื
ยดึ ฟนั ปลอมหนง่ึ ซห่ี รอื มากกวา่ นน้ั ใหอ้ ยกู่ บั ท่ี แตถ่ า้ พจิ ารณาแลว้ วา่ มคี วามซบั ซอ้ นและความยากตอ่ การรกั ษา ทันตแพทย์ท่ี
ท�ำ งานทนั ตกรรมทว่ั ไปจะท�ำ การสง่ ทนั ตแพทยเ์ ฉพาะทางเพอ่ื การรกั ษาทเี่ หมาะสมตอ่ ไป ส�ำ หรบั ผปู้ ว่ ยเดก็ ทนั ตแพทยจ์ ะ
เอาใจใสฟ่ นั กรามทเี่ พง่ิ ขนึ้ มาใหมเ่ ปน็ พเิ ศษ เพอ่ื ดวู า่ มหี ลมุ หรอื รอ่ งใดๆบนผวิ ฟนั ซงึ่ ยากจะท�ำ ความสะอาดโดยใชแ้ ปรงสฟี นั
หมอฟนั จะแนะน�ำ ใหอ้ ดุ รอ่ งนนั้ โดยการใชส้ ารเคลอื บหลมุ รอ่ งฟนั เพอ่ื ท�ำ ใหผ้ วิ ฟนั เรยี บและงา่ ยตอ่ การท�ำ ความสะอาด จงึ
เปน็ การปอ้ งกนั ฟนั ผุ การพบทนั ตแพทยก์ ็ไมใ่ ชป่ ระสบการณท์ น่ี า่ กลวั อกี ตอ่ ไป หากผปู้ ว่ ยไปรบั การตรวจฟนั เปน็ ประจ�ำ ทกุ ปี
หรอื ปลี ะ 2 ครงั้ ทนั ตแพทยเ์ ปน็ ผทู้ สี่ ามารถชว่ ยปอ้ งกนั ความทกุ ขท์ รมานจากการปวดฟนั การสญู เสยี ฟนั และท�ำ ใหค้ วาม
สามารถในการบดเค้ยี วของผู้ปว่ ยกลบั คนื มา สง่ิ ตอบแทนคนื มา คอื รอยยิ้มของผูป้ ่วยและคณุ ภาพชีวิตทดี่ ขี ึน้
A28pril 2017

29

ยาสฟี นั

พลเอก ทันตแพทย์ อภิศกั ดิ์ จงรกั ษ์
ทนั ตแพทย์หญงิ สายฝน แสงศิรินาวิน

เมื่อพูดถึงยาสีฟันทุกคนก็ต้องรู้จัก
กันดี ตั้งแต่เด็กจนถึงผู้สูงอายุ เพราะ
ยาสฟี นั เปน็ สง่ิ ท่ีใชค้ กู่ บั แปรงสฟี นั ในการ
แปรงฟนั ซ่ึงยาสฟี ันท่ีเราใช้กันทกุ วนั นัน้
มกั จะอยู่ในรูปของเนอื้ ครีม เจล หรอื เน้อื
ผง โดยมสี ว่ นผสมแตกตา่ งกนั ไป แลว้ แต่
วัตถุประสงค์ของผู้ผลิต เช่น สูตรเกลือ
สตู รฟลูออไรด์ สตู รฟอกฟันขาว เปน็ ต้น

A30pril 2017

ประวัติของยาสีฟนั ถือก�ำ เนดิ ครั้ง
แรกในสมัยอียิปต์โบราณ โดยยาสฟี ันทำ�
จากการผสมวัตถุดิบธรรมชาติซึ่งได้แก่
เกลือป่น พริกไทยป่น ใบมินต์ และ
ดอกไมต้ า่ งๆ ในสมยั โรมนั มกี ารคดิ คน้ สตู ร
ยาสฟี นั ของตวั เองขน้ึ มาใหม่ ซง่ึ ออกแนว
คอ่ นขา้ งประหลาด เพราะใชป้ สั สาวะของ
มนุษย์เป็นส่วนผสมหลัก โดยชาวโรมัน
เช่ือว่าแอมโมเนียที่อยู่ในปัสสาวะอาจจะ
ช่วยให้ฟันขาวสะอาดข้ึน ต่อมาในช่วง
ราวศตวรรษที่ 18 ยาสีฟันตำ�รับอเมริกัน
ใชข้ นมปงั เผาเปน็ สว่ นผสม ศตวรรษท่ี 19
จะนยิ มยาสฟี นั ประเภทผง และยคุ ปจั จบุ นั
นยิ มเปน็ แบบหลอดบบี ซงึ่ เรมิ่ ผลติ และใช้
มาตัง้ แต่ปี ค.ศ.1896
ยาสฟี ันทม่ี ีจำ�หน่ายตามทอ้ งตลาดในปัจจุบัน มผี ลติ ออกมาหลายยห่ี อ้ และหลากหลายผลติ ภณั ฑ์ให้เลอื กใช้ สว่ น
ผสมโดยทั่วไปจะประกอบด้วยสารทำ�ใหเ้ กดิ ฟอง ผงขัด สารลดแรงตึงผวิ สารควบคุมความเป็นกรด-ด่าง สารทำ�ใหเ้ กดิ
ความเหนียว ความขน้ สารคงความชุม่ ช้ืน สารปรุงแตง่ กลิ่นรส ซึ่งจะกล่าวในรายละเอียดต่อไป
สารขดั สี ท�ำ หน้าทชี่ ่วยกำ�จัดสี คราบฟนั คราบจลุ นิ ทรยี ์ ที่เกิดจากอาหาร
และเครื่องดื่ม สารชนิดน้ีมีคุณสมบัติเป็นสารเฉื่อยไม่ทำ�ปฏิกิริยาใดๆ มี
การกระจายตวั สม�ำ่ เสมอ ไมเ่ ปน็ อนั ตรายตอ่ สารเคลอื บฟนั และเนอื้ ฟนั สาร
ในกลมุ่ นี้ ไดแ้ ก่ แคลเซย่ี มคารบ์ อเนต ไดแคลเซยี่ มฟอตเฟต ซลิ กิ า้ เปน็ ตน้
สารท�ำ ใหเ้ กิดฟอง ท�ำ หน้าที่ให้ยาสฟี นั มีลักษณะเป็นโฟมขณะใช้งานและ
ชว่ ยใหย้ าสฟี นั กระจายตวั ไดอ้ ยา่ งทวั่ ถงึ ในชอ่ งปาก สารในกลมุ่ น้ี ไดแ้ ก่ โซ
เดยี มลดิลฟอตเฟต
สารควบคุมความเหนียว เป็นสารท่ีทำ�หน้าท่ีให้เนื้อยาสีฟันคงตัวตลอด
เวลา ปอ้ งกนั การแยกตวั ของเนอ้ื ยาสฟี นั และน�ำ้ ออกจากกนั ขณะไมใ่ ชง้ าน
สารในกลุ่มนี้ ไดแ้ ก่ คารบ์ อกซีเมทัลเซลลโู ลส
สารคงความชมุ่ ชน้ื เปน็ สารทที่ �ำ หนา้ ทช่ี ว่ ยใหเ้ นอ้ื ยาสฟี นั เปน็ ของเหลวขน้
ตลอดเวลา ไม่แหง้ งา่ ยเมื่อโดนลมสารในกลมุ่ นี้ ได้แก่ กลซี อรอล

31

สารแต่งกล่นิ รส ทำ�หน้าที่ใหก้ ลิน่ และรสของยาสีฟนั สารในกลุ่มน้ี ไดแ้ ก่ ซัค
คาไรน์ เมนทอล เปปเปอร์มนิ ต์ เป็นตน้
สารออกฤทธ์ิ หมายถึงสารท่เี ติมเพื่อป้องกนั ฟนั ผุและต้านเชือ้ จุลินทรยี ์
- สารปอ้ งกนั ฟนั ผุ ไดแ้ ก่ ฟลอู อไรดแ์ ละแคลเซ่ยี ม
- สารต้านเช้อื จุลนิ ทรีย์ ได้แก่ บีสไบกวาไนด์ สารสกัดจากสมุนไพร
ต่างๆ เปน็ ต้น
สตู รยาสีฟัน
- สตู รเกลือ มีสว่ นผสมของเกลือ ซง่ึ จะรสู้ ึกเค็มเมือ่ สมั ผัสกบั ล้นิ
- สตู รป้องกันฟนั ผุ จะมสี ว่ นผสมของแคลเซ่ียมและฟลูออไรด์ เพ่ือ
ป้องกนั ฟนั ผุ
- สตู รลมหายใจสดชน่ื มกั ผสมสมนุ ไพรและสารใหก้ ลน่ิ หอม เชน่ มนิ ต์
- สตู รลดการเสยี วฟัน มสี ่วนผสมของสารปอ้ งกนั การเสยี วฟัน
- สตู รฟนั ขาว มีส่วนผสมของผงขัดฟันและสารขจัดคราบหนิ ปนู
- สูตรสำ�หรบั เดก็ จะผสมแคลเซ่ยี มและฟลูออไรด์ ในปรมิ าณท่ีไม่เป็น
อนั ตรายกับเด็กโดยเฉพาะ
- สตู รสมนุ ไพร มักจะผสมคาร์โมมายล์ ตา้ นการอกั เสบของเหงือก อซิ ิ
นาเซีย จะออกฤทธก์ิ ระตนุ้ การทำ�งานของเมด็ เลอื ดขาว ทำ�ใหม้ ีความ
ตา้ นทานการติดเชอ้ื ในชอ่ งปาก เซจ ชว่ ยฆา่ เชอื้ และระงับกล่ินปาก
เมอรร์ ทั ทานี ชว่ ยสมานแผลในชอ่ งปาก น�้ำ มนั เปปเปอรม์ นิ ต์ มฤี ทธต์ิ า้ น
เชอ้ื จุลินทรยี ์ มกี ลิ่นหอมทำ�ให้ลมหายใจสดชื่น

A32pril 2017

ลักษณะของยาสีฟันท่ดี ี
1. มสี ่วนผสมของผงขดั ท่ลี ะเอยี ด อาจอยูใ่ นรูปของผงหรอื ครีม ท�ำ ให้ไมร่ ้สู กึ เสียวฟัน
2. มสี ว่ นผสมของฟลอู อไรดท์ ่ีช่วยเสรมิ ความแขง็ แรงให้กับฟนั
3. มีสแี ละกลน่ิ น่าใช้
4. ไมม่ ีส่วนผสมของน้�ำ ตาล

สรุป
ปจั จบุ นั ในทอ้ งตลาดมยี าสฟี นั ใหผ้ บู้ รโิ ภคไดเ้ ลอื กใชต้ ามความตอ้ งการ

มากมายหลายชนดิ เพราะฉะนน้ั จงึ ควรพจิ ารณาดวู า่ ตวั เองตอ้ งการยาสฟี นั
ชนิดไหน ถ้าไม่แน่ใจสามารถปรึกษาทันตแพทย์ได้ทุกคน ทันตแพทย์
สามารถแนะน�ำ และอธบิ ายถงึ ประโยชนข์ องยาสฟี นั แตล่ ะชนดิ ใหค้ นไข้ได้
แต่อย่าลืมว่าการแปรงฟันท่ีถูกวิธี การใช้ไหมขัดฟันและการไปพบ
ทนั ตแพทยอ์ ย่างน้อยปลี ะ 2 ครง้ั ยังเปน็ ส่ิงทจี่ �ำ เป็นอยู่นะครบั

33

การแปรงฟนั

ทนั ตแพทย์หญิง ทพิ รตั น์ วีรวรรณ

A34pril 2017

หลากหลายคำ�ถามเกี่ยวกับการแปรงฟนั

Q: แปรงสีฟนั ทีม่ ีลกั ษณะขนแขง็ จะสามารถท�ำ ความ
สะอาดฟันได้ดกี ว่าแปรงท่ีมขี นอ่อนนุ่มหรือไม?่

A: หลายคนมักคิดว่าแปรงสีฟันท่ีมีลักษณะขนแข็ง (Hard
bristle) จะสามารถทำ�ความสะอาดฟันได้ดีกว่าแปรงท่ี
มีขนอ่อนนุ่ม (Soft bristle) แต่ที่จริงแล้ว ขนแข็งกลับ
ทำ�อันตรายต่อเหงือกและฟันมาก การใช้แปรงสีฟันท่ี
ไม่เหมาะสม จะไม่สามารถทำ�ความสะอาดฟันได้ดี เช่น
ขนแปรงปลายคมทำ�ให้บาดเหงือก ขนแปรงแข็งทำ�ให้ฟัน
สกึ เรว็

Q: แปรงสีฟันทีด่ ีควรมีลกั ษณะอยา่ งไรบา้ ง? รปู แปรงสฟี นั ทมี่ ีลกั ษณะทถี่ กู ต้อง

A: ขนแปรง ควรออ่ นนุ่ม (Soft bristle) ท�ำ ดว้ ยไนลอน ยาวประมาณ 1 เซนติเมตร
มหี นา้ ตดั แปรงเรยี บตรง ขนแปรงทกุ เสน้ มลี กั ษณะเหมอื นกนั หมด ปลายขนเรยี บและ
มน ออ่ นโยนต่อเหงอื ก มคี วามคงตัวและความยืดหยนุ่ ดเี มื่อเปียกน้ำ� หัวแปรง ควรมี
ขนาดพอเหมาะไมใ่ หญเ่ กนิ ไป และมคี วามโคง้ มนไมก่ ระแทกกระพงุ้ แกม้ เพอ่ื ใหส้ ามารถ
ซอกซอนท�ำ ความสะอาดไดท้ วั่ ถงึ ทกุ บรเิ วณไดอ้ ยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ สว่ นดา้ มแปรง ควร
ตรงและยาวพอเพ่ือการจับที่มัน่ คง ถนัดมอื ในการควบคมุ ทิศทางการขยบั แปรง

การดแู ลและท�ำ ความสะอาดแปรงสฟี นั หลงั การแปรงฟนั ทกุ ครง้ั ตอ้ งลา้ งแปรงสฟี นั ใหส้ ะอาดและผงึ่ ไว้ในทอี่ ากาศ
ถ่ายเทไดส้ ะดวก เพ่ือไมใ่ หเ้ ป็นทกี่ กั เก็บเชอ้ื โรค แปรงสีฟันควรมอี ายกุ ารใช้งานประมาณ 3 เดอื น หรอื เมื่อรปู รา่ งของขน
แปรงบานจากปกติ เพราะขนแปรงจะไปบาดเหงอื ก

35

รปู แปรงสฟี นั ไฟฟา้

Q: แปรงสีฟันไฟฟ้ามปี ระสิทธิภาพมากกวา่ แปรงสฟี นั ธรรมดาหรือไม?่

A: แปรงสฟี นั ไฟฟา้ มหี ลายแบบ แต่ละแบบจะมวี ิธีใช้ของแบบนั้นๆ ซง่ึ ตอ้ งใช้ให้ถูกตอ้ ง จึงจะมปี ระสิทธิภาพเท่าเทียมกบั
การใชแ้ ปรงสฟี นั ปกติ แตโ่ ดยทว่ั ไปมกั แนะน�ำ ให้ใชแ้ ปรงสฟี นั ธรรมดามากกวา่ เพราะการควบคมุ แรงทแี่ ปรงในบรเิ วณตา่ งๆ
ไดด้ กี วา่ ซงึ่ จะลดโอกาสทแ่ี ปรงท�ำ อนั ตรายตอ่ เหงอื ก ทนั ตแพทยจ์ ะแนะน�ำ ให้ใชแ้ ปรงสฟี นั ไฟฟา้ ส�ำ หรบั ผทู้ ี่ไมส่ ามารถใช้
มอื ไดอ้ ยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ เชน่ ผสู้ งู อายุ ผปู้ ว่ ยเปน็ โรคปวดตามขอ้ คนพกิ าร ผปู้ ว่ ยในโรงพยาบาลที่ไมส่ ามารถชว่ ยตวั เอง
ได้ เดก็ เล็กๆ และที่ใสเ่ คร่ืองมอื จัดฟนั

Q: ยาสีฟนั มีประโยชน์อยา่ งไรในการท�ำ ความสะอาด
ชอ่ งปากและฟัน?

A: ในการแปรงฟนั น้ัน วธิ กี ารแปรงฟันอย่างถกู ต้องเป็นส่งิ
ทสี่ �ำ คัญทส่ี ุด ยาสีฟันเป็นเพยี งอุปกรณช์ ่วยในการท�ำ ความ
สะอาดฟนั เทา่ นน้ั แทจ้ รงิ แลว้ เราตอ้ งการคณุ สมบตั อิ ยา่ งอน่ื
จากสารต่างๆ ในยาสีฟนั มากกว่า ไดแ้ ก่ ฟลอู อไรดป์ ้องกนั
ฟันผุ สารลดการเสียวฟัน สารลดการเกิดคราบจุลินทรีย์
และหินปนู เป็นตน้

A36pril 2017

Q: อุปกรณ์เสรมิ ที่ใช้ร่วมกับการแปรงฟันจำ�เปน็ หรอื ไม่ อยา่ งไร?

A: การแปรงฟนั เพยี งอยา่ งเดยี วไมส่ ามารถท�ำ ความสะอาดได้ทกุ บรเิ วณ โดยเฉพาะบรเิ วณซอกฟนั ฟนั ซอ้ นเก ฟันลม้ ได้
อย่างมปี ระสทิ ธิภาพ ดงั นั้นจงึ จ�ำ เป็นตอ้ งใช้ร่วมกบั อปุ กรณ์อน่ื ๆ ดว้ ย

รูปไหมขดั ฟนั รูปแปรงขัดซอกฟัน รูปแปรงกระจกุ เดยี ว รปู น้ำ�ยาบ้วนปาก

• ไหมขดั ฟนั ใชท้ �ำ ความสะอาดบรเิ วณซอกฟนั ทชี่ ดิ
กนั แนน่ ควรใชเ้ ปน็ ประจ�ำ วนั ละ 1 ครงั้ กอ่ นหรอื หลงั แปรง
ฟันกอ่ นนอน
• แปรงขัดซอกฟัน คล้ายแปรงล้างขวดนม
ใช้ทำ�ความสะอาดบริเวณซอกฟันที่ห่างหรือ เห็นช่อง
สามเหลี่ยมทีเ่ กิดจากเหงอื กร่น
• แปรงกระจุกเดียว คือจะมีขนแปรงอยู่แค่กระจุก
เดยี วเลก็ ๆ ใชท้ �ำ ความสะอาดฟนั ซอ้ นเก ฟนั ล้ม

37

• น้ำ�ยาบ้วนปาก ซ่ึงมีหลายแบบในท้องตลาด แต่
โดยทั่วไปการทำ�ความสะอาดด้วยการแปรงฟันอย่างมี
ประสิทธิภาพร่วมกับการใช้ไหมขัดฟันเป็นประจำ�ก็เพียง
พอแลว้ ในบางกรณที ที่ นั ตแพทยแ์ นะน�ำ ให้ใชน้ �ำ้ ยาบว้ นปาก
รว่ มดว้ ยนั้น ยกตัวอย่าง เชน่

o น�ำ้ ยาบว้ นปากทมี่ สี ว่ นผสมของฟลอู อไรด์ แนะน�ำ ในผปู้ ว่ ยทมี่ คี วามเสย่ี งโรคฟนั ผสุ งู เชน่ มฟี นั ผหุ ลายซ่ี ผรุ นุ แรง
อยรู่ ะหวา่ งการจดั ฟนั หรอื ผปู้ ว่ ยที่ไมส่ ามารถแปรงฟนั ดว้ ยตวั เองได้ โดยควรใชท้ ง้ิ ระยะหา่ งจากการแปรงฟนั ประมาณ 30
นาทีถึง 1 ชัว่ โมง เพ่อื ให้ฟลูออไรด์ที่ในชอ่ งปากคงอยู่ตอ่ เน่ืองมาจากฟลอู อไรดจ์ ากยาสฟี ันท่ีแปรงไปแลว้
o น�้ำ ยาบว้ นปากทม่ี สี ว่ นผสมของ Chlorhexidine ใช้ในกรณมี คี ราบจลุ นิ ทรยี ม์ าก และมเี หงอื กอกั เสบ หรอื เปน็ โรค
ปรทิ นั ต์อกั เสบ หรือมแี ผลผา่ ตดั ในชอ่ งปาก

Q: วธิ กี ารแปรงฟนั ทคี่ นสว่ นใหญใ่ ช้กนั คือ แปรง
ข้ึนๆ ลงๆ และถไู ปมาตามแนวราบ เปน็ วธิ ีที่ถูกต้อง
หรือไม่?

A: การแปรงฟันวิธีน้ีไม่แนะนำ�ให้ใช้ในการทำ�ความสะอาด
ช่องปาก เนื่องจากการแปรงขึ้นๆ ลงๆ จะมีผลเสียทำ�ให้
เหงอื กรน่ จากขนแปรงทท่ี �ำ อนั ตรายตอ่ ขอบเหงอื ก และการ
แปรงถไู ปมาตามแนวราบจะท�ำ ใหฟ้ นั สกึ ทบี่ รเิ วณคอฟนั ดงั
นน้ั จึงควรหลกี เลย่ี งการแปรงฟันด้วยวิธีน้ี

Q: วธิ ีแปรงฟันที่ถกู ตอ้ งและไม่อนั ตรายตอ่ เหงอื กและฟัน ท�ำ อยา่ งไร?

A: วธิ มี อดฟิ ายดแ์ บส (Modified Bass Method) เปน็ วธิ ที ม่ี ปี ระสทิ ธภิ าพสงู ในการท�ำ ความสะอาดเหงอื กและฟนั โดยเฉพาะ
ในรอ่ งเหงอื ก และใชเ้ วลานอ้ ย ดงั น้ี
เรม่ิ ตน้ แปรงจากดา้ นกระพุ้งแกม้ จนครบกอ่ นทั้งฟนั บนและลา่ ง จากนน้ั ให้แปรงวิธเี ดยี วกนั ท่ีด้านลน้ิ ควรแปรงเป็น
ระบบเพ่อื ไม่ลมื แปรงในบางบริเวณ
1. วางแปรงทบ่ี รเิ วณรอยต่อเหงือกและฟนั เอียงขนแปรงทำ�มมุ 45 องศา ชเี้ ขา้ หาเหงือก
2. กดขนแปรงใหเ้ ข้าไปในรอ่ งเหงอื กและซอกฟนั เบาๆ ขยบั สั้นๆ ไปมาในแนวราบ ประมาณ 6-8 ครั้ง โดยที่ขน
แปรงยงั คงอยู่ในตำ�แหน่งเดิม ทง้ั นเ้ี พอื่ เปน็ การเนน้ การแปรงที่บรเิ วณคอฟนั ทอี่ ยชู่ ิดขอบเหงอื ก ซ่งึ เป็นจุดทม่ี กี ารสะสม
ของแผ่นคราบจลุ ินทรยี ์ ซึ่งเปน็ สาเหตขุ องโรคปรทิ ันต์ (Gingivitis and Periodontitis) และเป็นการนวดเหงือกดว้ ย
3. บิดข้อมือปัดเข้าหาด้านบดเคี้ยวของฟัน (ฟันบนให้ปัดลงล่าง ฟันล่างให้ปัดข้ึนบน) ทำ�ซ้ำ�ๆ กัน ท่ีบริเวณเดิม
ประมาณ 6 ครง้ั แล้วจงึ ขยับไปบรเิ วณถัดไป โดยวางแปรงให้เหลย่ี ม (overlap) กบั บริเวณทแ่ี ปรงไปแล้วเล็กน้อย แปรง
ลักษณะนี้ไปจนทัว่ ทุกด้าน ท้งั ด้านกระพุ้งแกม้ และดา้ นลน้ิ

A38pril 2017

ทมี่ า : tube.medchrome.com/2013/04/brushing-technique-bass-and-modified.html

ด้านบดเคย้ี ว ให้วางแปรงตัง้ ฉากกบั ด้านบดเคย้ี วของฟันแลว้ ถไู ปมาในแนวราบเป็นช่วงส้นั ๆ
แปรงลิ้น ปัดเบาๆ เพื่อกำ�จดั คราบตา่ งๆ ที่สะสมบนลิน้ เนอื่ งจากบริเวณล้นิ มีตุ่มรบั รสเล็กๆ อยมู่ ากทำ�ให้มีซอกเลก็ ๆ บน
ลน้ิ ซ่ึงจะเปน็ ทเ่ี กบ็ กักเชอ้ื โรคได้

ควรแปรงฟนั วันละ 2 คร้งั คือ เช้า-
ก่อนนอน โดยเฉพาะก่อนนอน เพราะ
ระหว่างการนอนจะไม่มีการเคลื่อนไหว
ภายในช่องปาก ทำ�ให้คราบจุลินทรีย์มา
สะสมบนตัวฟนั มาก การเคลื่อนไหวภายใน
ช่องปาก เช่น การเคี้ยวอาหาร การพูด
จัดเป็นขบวนการทำ�ความสะอาดเองโดย
ธรรมชาติ ถ้าเป็นไปได้ควรแปรงฟันหลัง
อาหารทุกมื้อ แต่ถ้าไม่สามารถทำ�ได้ ให้
บว้ นน้ำ�แรงๆ ทุกคร้งั หลงั อาหาร

39

ลกู ฟนั น�ำ้ นมผุ....ทำ�ยงั ไงดี

พนั โท ทนั ตแพทย์หญงิ ศทุ ธษิ า แตบ่ รรพกลุ

หลายครง้ั ทพ่ี อ่ แมพ่ บวา่ ลกู ตวั นอ้ ยอายเุ พยี ง
ขวบสองขวบ กม็ ฟี นั ผแุ ลว้ ท�ำ ไมจงึ เกดิ ขน้ึ ได้
รวดเร็ว สาเหตุและการรักษาต้องทำ�อย่างไร
หรอื จะมวี ธิ ปี อ้ งกนั ไม่ใหล้ กู ฟนั ผอุ ยา่ งไรบา้ ง

4A0pril 2017

ฟันผใุ นเดก็ เกิดจากอะไร
ฟนั ผเุ กดิ จากแบคทเี รยี ในชอ่ งปาก ยอ่ ยสลายอาหาร
ประเภทแปง้ และน�ำ้ ตาล เกดิ กรดไปท�ำ ลายฟนั ท�ำ ใหเ้ กดิ รผู ุ
ซง่ึ เปน็ หลกั การเดียวกับการเกดิ ฟันผทุ ่วั ไป แต่ในเดก็ จะมี
ลกั ษณะการทานอาหาร ขนม นม นมขวด ลกั ษณะฟนั น�้ำ นม
วธิ กี ารดูแลสขุ ภาพชอ่ งปากท่ตี ่างจากผู้ใหญ่ ทำ�ให้พบฟนั ผุ
ได้ต้ังแตเ่ ดก็ อายุน้อยและลกุ ลามไปอยา่ งรวดเร็ว

ในเด็กเล็กสาเหตุหลักที่ทำ�ให้เกิดฟันผุ มักจะ
เกิดจากการทานนมขวด โดยเฉพาะเวลากลางคืน ทำ�ให้
รูปแบบการผุของเด็กเล็กมักจะพบบริเวณฟันหน้าบน
เป็นตำ�แหน่งแรก ถ้ายังมีการทานนมขวดนานเกินวัยที่
สามารถจะเปลี่ยนเป็นนมกล่องหรือนมจากแก้ว ก็จะพบ
ว่าฟันผุลุกลามเร็วมาก และพบในฟันหลังร่วมด้วยได้
นอกจากนี้เด็กมักจะชอบทานขนม ของหวาน
ประเภทน้ำ�ตาล ทำ�ให้เกิดฟันผุได้ง่าย
ปจั จัยเสยี่ งทท่ี �ำ ให้เกดิ ฟันผใุ นเด็ก
1. จำ�นวนเชื้อแบคทีเรีย ที่ทำ�ให้เกิดฟันผุพวก
Mutans Streptococci และ Lactobacillus series ซึ่ง
สามารถถ่ายทอดจากผู้เลี้ยงดูไปยังเด็กได้ทางน้ำ�ลาย

2. ลักษณะฟันที่ขึ้นมาในช่องปากได้ไม่นานจะมี
ผิวเคลือบฟันที่ไม่สมบูรณ์ ทำ�ให้ง่ายต่อการเกิดฟันผุ
นอกจากนี้ในรายที่มีโรคประจำ�ตัว ต้องทานยาบางชนิด
หรือ มีภาวะการสร้างฟันที่ไม่สมบูรณ์จะทำ�ให้เสี่ยงต่อ
การเกิดฟันผุได้มากกว่าเด็กปกติ

41

3. ความถี่ในการบริโภคอาหารประเภทน้ำ�ตาล ความถี่
ในการดื่มนมขวดในเวลากลางคืน การดื่มนมหรือน้ำ�หวาน
จากแก้วสำ�หรับหัดดื่ม (sippy cup) เป็นประจำ� และความถี่
ในการบริโภคเครื่องดื่มหรือของหวานที่มีน้ำ�ตาลสูงระหว่าง
มื้ออาหาร

4. การทำ�ความสะอาดในช่องปากของเด็ก
เนื่องจากเด็กยังไม่มีความสามารถในการแปรงฟันได้ดี
หรือได้ถูกวิธี ทำ�ให้ต้องอาศัยผู้เลี้ยงดูหรือผู้ปกครอง
ช่วยทำ�ความสะอาดในช่องปาก ซึ่งต้องอาศัยความ
ร่วมมือของเด็ก และความเอาใจใส่ของผู้เลี้ยงดูหรือผู้
ปกครอง

ฟันน�้ำ นมจ�ำ เป็นต้องรักษาหรอื ไม่

อนั ดบั แรก ควรทราบถงึ ความส�ำ คัญของฟันน�้ำ นม โดยฟนั น้�ำ นมซ่ีแรกจะขน้ึ เม่อื อายปุ ระมาณ 6 เดือน และทยอย
ข้นึ จนครบ 20 ซี่ เมือ่ อายุ 2 ขวบครึง่ ถึง 3 ขวบ ฟันนำ้�นมมหี นา้ ท่สี �ำ คัญ คอื

1. ช่วยในการบดเคี้ยวอาหาร เมื่อมีการบดเคี้ยว 3. ช่วยในเรื่องความสวยงามโดยเฉพาะฟันหน้า
ที่ดี จะช่วยส่งเสริมการทำ�งานของระบบทางเดินอาหาร มีผลต่อการพัฒนาบุคลิกภาพ
ทำ�ให้เด็กได้รับสารอาหารที่เหมาะสม มีผลต่อการพัฒนา 4. ช่วยในการกันที่ของฟันแท้ที่จะขึ้นมาใหม่ให้ขึ้น
ร่างกายให้เจริญเติบโตที่ดี ตรงตำ�แหน่ง เพราะหากมีการสูญเสียฟันน้ำ�นมไปก่อน
2. ช่วยในการออกเสียงพูดที่ถูกต้องชัดเจน กำ�หนด ฟันน้ำ�นมข้างเคียงจะล้มมาปิดช่องว่างของฟัน
ที่ถอนไป ทำ�ให้ฟันแท้ที่อยู่ข้างล่างจะไม่มีพื้นที่พอที่จะ
ขึ้นมา ทำ�ให้เกิดปัญหาฟันแท้ซี่ดังกล่าวขึ้นซ้อนเก
42
April 2017

โดยส่วนมากมักมีความเชื่อว่า
ฟันน้ำ�นมไม่ต้องรักษา เนื่องจากจะ
มีฟันแท้ขึ้นทดแทน แต่ในความเป็น
จริง ฟันน้ำ�นมจะเริ่มทยอยหลุดเมื่อ
อายุประมาณ 6 ปี จนถึงอายุประมาณ
12 ปี การที่มีฟันน้ำ�นมผุและไม่ได้รับ
การรักษา ทำ�ให้ในช่องปากมีเชื้อโรค
ฟันผุมากกว่าปกติ มีผลให้ฟันแท้
ที่ขึ้นมามีโอกาสเกิดฟันผุได้ง่าย
นอกจากนี้หากปล่อยทิ้งไว้จนฟันผุลุกลามมากจะทำ�ให้เด็กมีอาการปวดบวม รับประทานอาหารลำ�บาก ในบาง
รายมีอาการบวม มีไข้ จนต้องขาดเรียนและต้องนอนโรงพยาบาล ต้องเสียเวลาและค่าใช้จ่ายในการรักษา นอกจาก
นี้ การสูญเสียฟันน้ำ�นมก่อนกำ�หนด ทำ�ให้ฟันแท้ขึ้นซ้อนเก นำ�ไปสู่การจัดฟันได้ในอนาคต

43

การรกั ษาฟนั น�ำ้ นมผุ
1. กรณีฟันผใุ นระดบั เคลือบฟัน (enamel) หรือเน้อื
ฟัน (dentine) สามารถรกั ษาโดยการอดุ ฟนั หรือในกรณที ี่รู
ผกุ ว้าง ผหุ ลายดา้ นอาจต้องรักษาโดยการครอบฟัน
2. กรณีที่ฟันผุทะลุโพรงประสาทฟันไม่พบพยาธิ
สภาพที่รุนแรงบริเวณรากฟันหรือกระดูกรอบรากฟัน และ
มีเน้ือฟันเหลือเพียงพอสามารถทำ�การรักษาโดยการรักษา
โพรงประสาทฟนั น�้ำ นม (pulpotomy) หรอื การรกั ษารากฟนั
นำ้�นม (pulpectomy) และควรบูรณะฟันซี่ดงั กล่าวด้วยการ
ครอบฟนั
3. กรณีฟันผุทะลุโพรงประสาทฟัน มีการละลาย
ของรากฟันและกระดูกรอบรากฟันเป็นอย่างมาก หรือตัว
ฟันผจุ นไม่สามารถบูรณะได้ หรอื มอี าการปวดบวมลกุ ลาม
ไปยังบริเวณใกล้เคียง เช่น คาง แก้ม ควรรักษาด้วยการ
ถอนฟนั ดงั กลา่ วและพจิ ารณาใสเ่ ครอ่ื งมอื กนั ฟนั ลม้ (space
maintainer) ตามความเหมาะสมในภายหลงั

A44pril 2017

การปอ้ งกันฟนั ผุในเดก็
1. ควรเลิกนมมื้อดึกเมื่อลูกอายุประมาณ 6 เดือน
2. ควรเลิกขวดนมเมื่อลูกอายุประมาณ 1 ปีครึ่ง
3. เริ่มพาเด็กไปพบทันตแพทย์ครั้งแรกเมื่อลูกมี
ฟันน้ำ�นมซี่แรกขึ้น หรืออย่างน้อยภายในขวบปีแรก
4. ควรแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์
หลังอาหาร หรืออย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ตอนเช้าและ
ก่อนนอนร่วมกับการใช้ไหมขัดฟัน โดยการดูแลของผู้
ปกครอง
5. ลดความถี่และปริมาณในการบริโภคอาหาร
ประเภทแป้งและน้ำ�ตาล โดยให้รับประทานอยู่ในมื้อ
อาหาร หลีกเลี่ยงการรับประทานจุบจิบระหว่างมื้ออาหาร
6. พาลูกไปพบทันตแพทย์เป็นประจำ� สม่ำ�เสมอ
ทุก 3-6 เดือน ตามที่ทันตแพทย์แนะนำ�

45

ท�ำ ไมตอ้ งจดั ฟัน

ทันตแพทยห์ ญิง รณติ ศุภพพิ ฒั น์

A46pril 2017

ท�ำ ไมต้องจัดฟัน
มีเหตผุ ลมากมายท่ีคนเราตอ้ งการการจดั ฟนั เชน่
• เพอ่ื แก้ไขการสบฟนั ท่ผี ดิ ปกตแิ บบต่างๆ
• ฟันยนื่ ฟนั ซ้อนเก ฟนั หา่ ง ฟนั สบคร่อม
• ฟันลม้ จากการถอนฟันและไม่ได้ใส่ฟนั ปลอม
• เพอ่ื แก้ไขหรอื ลดแรงกระแทกจากการสบฟนั ผดิ ปกติ

ฟนั หน้าลา่ งสบครอ่ มฟนั บน ฟนั ย่นื และซอ้ นเก

ฟนั ล้ม / เลือ่ นเข้าสู่ช่องวา่ ง

ฟันหา่ งและย่ืน ฟันซ้อนเก ท�ำ ความสะอาดไม่สะดวก

47

สาเหตุของการสบฟันที่ผดิ ปกติ
นิสัยท่ีผิดปกติ เช่น ชอบดูดน้ิวมือ การกลืนท่ีผิดปกติ
ชอบกดั ริมฝีปาก อาจทำ�ใหฟ้ นั หา่ ง และ/หรือ ฟนั ยืน่
พันธกุ รรม เช่น ฟันมขี นาดใหญ่แตข่ ากรรไกรขนาดเลก็
เป็นลักษณะท่ีถ่ายทอดทางพันธุกรรม จากพ่อแม่สู่ลูก
หลานได้
การสูญเสียฟันน้ำ�นมก่อนกำ�หนด ทำ�ให้ฟันข้างเคียง
เลื่อน หรือล้มเข้าสู่ช่องว่าง และไม่มีเน้ือท่ีเพียงพอให้
ฟันแท้ขนึ้ จึงเกิดฟนั ซอ้ นเก

การได้รับแรงกระแทก บรเิ วณใบหนา้ และขากรรไกร
มคี วามผดิ ปกตขิ องรปู รา่ ง จ�ำ นวน หรอื ขนาดของฟนั เชน่
ฟันหายไป ทำ�ใหเ้ กิดชอ่ งวา่ ง ฟนั หา่ ง หรือมฟี นั เกนิ ทำ�ให้
เกดิ ฟนั ซอ้ นเก
มสี ง่ิ กดี ขวางการขน้ึ ของฟนั เชน่ ฟนั คดุ กอ้ นเนอ้ื งอก หรอื
ถุงน�ำ้ ขวางฟันทก่ี �ำ ลงั จะขนึ้ มาสชู่ ่องปาก

ควรจดั ฟันเมื่อไหร่ดี
โดยปกตคิ วรเรมิ่ จดั ฟนั เมอ่ื ฟนั น�้ำ นมหลดุ หมด หรอื ฟนั แทข้ นึ้ ครบ กลา่ วคอื เมอื่ มอี ายปุ ระมาณ 10-12 ปี (เนอ่ื งจาก
พฒั นาการของฟันในเดก็ แต่ละคนมคี วามแตกต่างกัน)
ในบางกรณีทกี่ ารสบฟันทผ่ี ิดบางอยา่ ง เชน่ ตอ้ งการแก้ไขทศิ ทางการเจริญเติบโตของขากรรไกรและใบหนา้ ทีผ่ ิด
ปกติ ก็ควรไดร้ บั การรักษาเร็วข้นึ กล่าวคือ ในช่วงอายุ 7-8 ปี
หากท่านพบความผิดปกติของการสบฟัน ไม่ว่าจะอายุเท่าไหร่ก็ควรรีบปรึกษาทันตแพทย์เพื่อขอรับคำ�แนะนำ�ต้ัง
แต่เน่ินๆ
การจดั ฟนั ไมม่ ขี อ้ จ�ำ กดั เรอื่ งอายุ แม้ในผู้ใหญก่ ส็ ามารถรบั การจดั ฟนั ได้ หากมสี ขุ ภาพฟนั ทแ่ี ขง็ แรง แตอ่ าจใชเ้ วลา
ในการรกั ษานานกวา่ ในเด็ก เนอ่ื งจากการเคลอ่ื นฟันสามารถท�ำ ได้ชา้ กว่า
A48pril 2017