MDC Health คลินิกศูนย์แพทย์พัฒนา ฉบับที่ 4 เดือนเมษายน 2560 : รู้รักษ์สุขภาพช่องปากและฟัน Oral Health Issue

ควรจัดฟนั เมอื่ ไหรด่ ี
1. ปรึกษาทนั ตแพทยจ์ ดั ฟนั
2. พมิ พ์ปาก เพ่ือทำ�แบบจำ�ลองฟัน
3. ถา่ ยเอกซเรย์ เพอ่ื วเิ คราะหฟ์ นั และกระดกู ขากรรไกร
4. อธบิ ายแผนการรกั ษา ประเมนิ ระยะเวลารกั ษาและคา่
ใชจ้ า่ ย ตลอดจนเตรยี มชอ่ งปากกอ่ นการจดั ฟนั เชน่ การอดุ
ฟนั ขดู หนิ ปนู และถอนฟนั (ในรายทจ่ี �ำ เปน็ )
5. ตดิ เครอ่ื งมอื จดั ฟนั
6. พบทนั ตแพทยท์ กุ เดอื น (4 สปั ดาห)์ เพอ่ื เคลอ่ื นฟนั โดย
การปรบั เครอ่ื งมอื
7. เมอ่ื จดั ฟนั เสรจ็ ถอดเครอ่ื งมอื ออกและใสเ่ ครอ่ื งมอื คง
สภาพฟนั (Retainer)

49

ข้อปฏบิ ัติเมือ่ ตดิ เคร่ืองมอื จัดฟันครัง้ แรก
ดแู ลสขุ ภาพปากและฟนั ให้
ดีและสะอาดอยู่เสมอ ควรแปรง
ฟันหลังอาหารทุกม้ือ เพื่อป้องกัน
ฟนั ผุ เหงือกอกั เสบ และไมใ่ ห้เกดิ
กลิ่นปาก
หลีกเลี่ยงอาหารที่แข็งๆ
เหนยี วๆ และกรอบๆ เชน่ นำ้�แขง็
ถั่วเมล็ดแข็ง และควรตัดอาหาร
เป็นชิ้นเล็กๆ เน่อื งจากการกัดแทะ
อาหารช้ินใหญ่ รวมทั้งการทาน
อาหารแขง็ อาจมผี ลท�ำ ใหเ้ ครอื่ งมอื
หลดุ เสียหาย ซึง่ อาจมผี ลท�ำ ใหเ้ จบ็
ปวด และท�ำ ให้การจดั ฟันล่าชา้ ไม่
เปน็ ไปตามแผนการรกั ษาท่ีก�ำ หนด

ช่วงแรกภายหลงั ตดิ เครือ่ งมือจดั ฟนั ท่านอาจร้สู กึ
ร�ำ คาญ และระคายเคืองในชอ่ งปาก ซ่งึ อาการดังกลา่ วจะ
ดีขึ้นในสัปดาห์แรกของการจัดฟัน และท่านอาจใช้ขี้ผึ้งที่
ทันตแพทย์ให้ไป ป้ันเป็นก้อนกลมเล็กๆ ขนาดเท่าเม็ดถ่ัว
เขียวแล้วปดิ ไว้ทเ่ี คร่ืองมือ บรเิ วณทีท่ �ำ ใหร้ ู้สึกระคายเคอื ง
อาจเกดิ อาการปวดฟนั ในชว่ ง 3-5 วนั แรก ภายหลงั
การจดั ฟนั ซ่งึ เป็นเรือ่ งปกติ เน่อื งจากมกี ารเคล่อื นท่ี ทา่ น
สามารถรบั ประทานยาบรรเทาปวดได้ เชน่ พาราเซตตามอล
500 มิลลิกรมั 1-2 เม็ด

A50pril 2017

ปจั จยั ทท่ี ำ�ให้การจัดฟนั ประสบความสำ�เรจ็
ความสำ�เร็จของการจัดฟันจะเกิดข้ึนได้จากความร่วมมือกันระหว่างผู้ป่วย
ผูป้ กครอง และทนั ตแพทย์
ผ้ปู ว่ ยควรให้ความร่วมมือในการจดั ฟนั ดงั ต่อไปน้ี
• ท�ำ ความสะอาดฟนั และเครือ่ งมอื ใหส้ ะอาด
• งดอาหารประเภทแข็ง เหนียว และกรอบ
• ใหค้ วามรว่ มมอื ในการใส่ยาง หรอื เครอื่ งมอื เสริมตา่ งๆ ทก่ี ำ�หนด
• มาพบทนั ตแพทยจ์ ัดฟันตามนดั ทกุ 4 สัปดาห์ การผดิ นดั ทำ�ใหก้ ารเคลือ่ น
ฟนั ไมเ่ ป็นไปตามแผนการรักษาทว่ี างไว้ และเกดิ ผลเสยี ตอ่ ผู้ป่วยได้

51

การรกั ษาคลองรากฟนั (Root Canal Treatment)

ทันตแพทยห์ ญิง ณวรา สสติ านนท์

A52pril 2017

การรักษาคลองรากฟัน คือข้ันตอน
ทางทันตกรรมที่มีเป้าหมายเพ่ือกำ�จัด
เน้ือเย่ือประสาทฟันท่ีอักเสบติดเชื้อ
ออกจากโพรงและคลองรากฟนั

containing สว่ นประกอบตา่ งๆ ของตวั ฟนั ประกอบดว้ ยสว่ นของ
blood vessels ตวั ฟันและส่วนของรากฟนั ซ่งึ จะแบ่งเป็นส่วนตา่ งๆ อีกได้
and nerves ดังน้ี
• สว่ นอนี าเมล (Enamel) คอื สว่ นชน้ั เคลอื บฟนั แขง็ ๆ
ทเ่ี ราเห็นเป็นสขี าวๆ ในชอ่ งปาก
• สว่ นเดนทนี (Dentin) หรอื สว่ นเนอ้ื ฟนั ทอี่ ยดู่ า้ นใต้
ชัน้ อีนาเมลอกี ที
• ซเี มนตมั (Cementum) ซง่ึ จะเปน็ สว่ นท่เี คลอื บผวิ
ของรากฟัน
• ส่วนของโพรงประสาทฟนั (Pulp) ซึ่งจะอยู่ในส่วน
ตรงกลางของตัวฟันต้ังแต่ส่วนบนของตัวฟันลงไปจนถึง
ปลายราก ซงึ่ ในฟนั 1 ซสี่ ามารถมไี ดม้ ากกวา่ 1 คลองรากฟนั
สว่ นนเี้ ปน็ ทอี่ ยขู่ องเสน้ ประสาทฟนั (Nerve) เสน้ เลอื ด (Blood
vessels) ที่มาเล้ียงฟัน แต่ละซ่รี บั ความร้สู กึ ร้อน เย็น เสียว
ปวด ซึ่งจะเป็นส่วนทีเ่ ขา้ ไปท�ำ การรักษารากฟนั

การตดิ เชอ้ื ทเ่ี กดิ ขนึ้ สว่ นใหญ่ เกดิ จากเชอ้ื โรคทม่ี อี ยใู่ นชอ่ งปาก แตส่ ามารถเขา้ ไปถงึ ภายในตวั ฟนั ได้ ซง่ึ สาเหตสุ ว่ น
ใหญ่ เช่น ฟันผุ วัสดุบรู ณะฟันขอบร่ัว ฟันสึก หรอื จากอุบัติเหตตุ า่ งๆ เชน่ หกล้ม ฟันหกั ฟันรา้ ว เป็นต้น

ฟันผุ ฟันสึก ฟนั รา้ ว

การทเ่ี รารบั ประทานอาหารแลว้ ท�ำ ความสะอาดไมด่ จี ะท�ำ ใหเ้ กดิ ฟนั ผไุ ด้ ซง่ึ จะเรมิ่ ผจุ ากชน้ั เคลอื บฟนั ดา้ นนอกเขา้ ไป
ยงั สว่ นของเนอ้ื ฟนั ซงึ่ ถา้ สามารถตรวจเจอได้ในระยะแรกจะสามารถท�ำ การอดุ ฟนั เพอื่ ปอ้ งกนั ไมใ่ หล้ กุ ลามตอ่ ไปได้ แตถ่ า้
ละเลยจนการผทุ ะลุไปถึงสว่ นโพรงประสาทฟนั แล้ว จะท�ำ ให้เนื้อเยือ่ ประสาทฟันมกี ารอักเสบจากการติดเชอื้ จนในที่สดุ
เส้นประสาทฟันตายและเกิดหนองรอบๆ ปลายรากฟันได้

53

โดยผปู้ ว่ ยจะมที างเลอื กในการรกั ษาคอื เกบ็ ฟนั ไว้โดยการรกั ษารากฟนั และการบรู ณะถาวรภายหลงั หรอื ไมเ่ กบ็ ฟนั
โดยการถอนและใสฟ่ นั ทดแทน ซง่ึ การเกบ็ ฟนั ธรรมชาตไิ ว้ใชง้ านเปน็ หนง่ึ ในทางเลอื กทแ่ี นะน�ำ ในกรณที ฟี่ นั ซนี่ น้ั ๆ มโี อกาส
ประสบความสำ�เรจ็ ในการรักษาและสามารถทจี่ ะใช้งานไดต้ ามปกตภิ ายหลงั การรกั ษา

อาการบ่งชี้ท่ีมีการติดเช้ือเข้าในโพรงประสาทฟันมีอาการ
ต่างๆ ได้ดังนี้
• ปวดฟัน เสียวฟนั เวลาทานอาหารหรือเคร่ืองด่ืมท่ี
รอ้ นหรอื เย็น การปวดหรือเจ็บเวลากัดหรือเคย้ี วอาหาร ซ่งึ
สว่ นใหญจ่ ะมอี าการอยา่ งรนุ แรงและยาวนาน อาการปวดมกั
จะเกดิ ไดต้ อนนอนเนื่องจากความดนั ภายในตัวฟันเปลี่ยน

• ลกั ษณะฟันมีสคี ลำ�้ เม่ือเทยี บกับฟนั ซ่ีอื่น

• มีลกั ษณะของการบวมท่ีเหงือกหรือใบหน้า
• มีตุ่มหนองเกิดขึ้นที่เหงือกด้านข้างตัวฟันที่มีการ
ติดเชื้อนั้น

• หรือในบางคนอาจไม่มีอาการเลยก็เป็นได้ ซึ่ง
อาจตรวจเจอได้จากการถ่ายภาพรังสีแล้วพบการติดเชื้อ
ที่รากฟัน
A54pril 2017

ขัน้ ตอนของการรักษารากฟัน
• การรักษารากฟันส่วนใหญ่จะมีการใส่ยาชาเพื่อระงับความเจ็บปวดที่เกิดขึ้นระหว่างการรักษารากฟัน ทำ�ฟัน
ยกเวน้ กรณที ี่โพรงประสาทฟนั ตายแลว้ ซงึ่ จะไมม่ กี ารเจบ็ ปวดเกดิ ขน้ึ ระหวา่ งการรกั ษา และระหวา่ งท�ำ คนไขอ้ าจจะมคี วาม
รูส้ ึกเจ็บและตึงบา้ งระหว่างการรักษา
• การรกั ษารากฟันจะเรมิ่ จากการกรอเปิดทางเข้าจากตัวฟนั ด้านบนลงไปถึงโพรงประสาทฟันที่มีการอกั เสบ
• แล้วกจ็ ะกำ�จัดเอาเน้ือเย่ือทมี่ กี ารตดิ เชือ้ ออก
• ต่อมาจะมีการใช้เครอ่ื งมอื ขยายและท�ำ ความสะอาดคลองรากฟนั ให้ใหญข่ ึน้ เพอ่ื เตรียมที่ส�ำ หรบั อดุ รากฟัน
• ซึ่งระหว่างการทำ�ความสะอาดคลองรากฟนั จะมีการใช้นำ้�ยาล้างทำ�ความสะอาดร่วมดว้ ย
• ในกรณีที่ต้องทำ�การรักษาต่อเนื่อง จะมีการใส่ยาฆ่าเชื้อโรคในคลองรากฟันที่ทำ�ความสะอาดแล้วและอุด
ด้วยวัสดอุ ดุ ฟนั ชัว่ คราวเพอื่ นดั มารักษาต่อ
• จนเมอ่ื คลองรากฟนั สะอาดดแี ลว้ จงึ จะท�ำ การอดุ ปดิ โพรงประสาทฟนั โดยใชว้ สั ดอุ ดุ รากฟนั ตง้ั แตป่ ลายรากฟนั จนถงึ
พ้นื โพรงประสาทและตอ่ เน่ืองดว้ ยการบูรณะดว้ ยวัสดอุ ุดทางทันตกรรม หรอื การครอบฟันต่อเป็นการเสร็จสมบูรณ์

การรักษารากฟันจะต้องมารับการรักษาอย่างต่อเนื่องจะทำ�ก่ีครั้งขึ้นอยู่กับการอักเสบหรือการติดเชื้อในคลอง
รากฟนั อาจจะหนึ่งคร้งั ถงึ สีค่ ร้ังหรอื มากกวา่ นัน้ ก็ได้
การดูแลรกั ษาหลังรักษารากฟัน
ข้ อ ร ะ วั ง ร ะ ห ว่ า ง ก า ร รั ก ษ า ร า ก ฟั น ไ ป จ น เ ส ร็ จ
กระบวนการแต่ก่อนการบูรณะฟันถาวรคือหลังการรักษา
ในแต่ละครั้งหลังจากที่ยาชาหายชา คนไข้อาจจะมีความรู้
สกึ ปวดๆ ระบมๆ ได้ ซึ่งแนะนำ�ใหร้ ับประทานยาแก้ปวดได้
ควรหลีกเล่ียงการบดเค้ียวหนักๆ บนฟันที่ได้รับการรักษา
เนอ่ื งจากฟนั ซนี่ นั้ ยงั ไมม่ คี วามแขง็ แรงเพยี งพอเพอ่ื ปอ้ งกนั
การแตกหัก สว่ นการแปรงฟนั สามารถท�ำ ไดต้ ามปกติ
ตามปกตแิ ลว้ ฟนั ท่ีไดร้ บั การรกั ษารากอยา่ งครบถว้ นจะสามารถเกบ็ ไว้ใชง้ านไดน้ าน แตถ่ า้ ฟนั ซนี่ นั้ ไมไ่ ดร้ บั การดแู ล
ท่ีดกี ็สามารถมกี ารตดิ เช้อื ซ�ำ้ ได้ ซง่ึ จะมีวิธีของการรกั ษารากฟันใหม่ได้ โดยขนั้ ตอนก็จะคล้ายกับการรักษารากฟันปกติ แต่
จะมีขนั้ ตอนทีต่ ้องร้อื วสั ดุอุดรากฟนั เดมิ ออกก่อนการรักษา

55

ดูแลอย่างไร...........ใหผ้ ู้สูงวยั มีย้มิ สดใส

พนั เอก ทนั ตแพทยห์ ญิง พัทยา สวุ รรณานนท์

A56pril 2017

ในขณะที่ประเทศไทยได้ก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างแท้จริง ผู้สูงวัยจำ�เป็นต้องเรียนรู้วิธีดูแลตัวเองทั้งทางด้าน
ร่างกายและจิตใจ เพ่ือให้ดำ�รงตนอยู่ได้อย่างมีความสุข จนกระท่ังถึงคราวท่ีร่างกายเร่ิมเสื่อมถอยจนผู้สูงวัยไม่สามารถ
ดแู ลตวั เองไดต้ ามล�ำ พงั ญาตพิ น่ี อ้ ง ลกู หลาน ตลอดจนผดู้ แู ลจงึ จ�ำ เปน็ ตอ้ งเรยี นรวู้ ธิ ดี แู ลสขุ ภาพในชอ่ งปากอยา่ งถกู ตอ้ ง
ผู้สงู วยั ที่ไดร้ บั การดูแลที่ดี จะสามารถมีสขุ ภาพในช่องปากที่สะอาดและมีรอยย้ิมท่ีสดใสไปจนกวา่ จะสิน้ อายขุ ยั ไดเ้ ช่นกนั
การดแู ลสุขภาพช่องปากของผูส้ ูงอายุ
ข้อแนะนำ�ในการดูแลสุขภาพในช่องปากของผู้สูง
อายุ แบ่งเปน็ 4 กลมุ่ ด้วยกนั ดังน้ี
1. กลมุ่ ผู้สูงอายุที่ช่วยเหลือตวั เองได้
1.1 การทำ�ความสะอาด
- การทำ�ความสะอาดเหงอื กและฟนั
แนะนำ�ให้แปรงฟนั อยา่ งน้อยวันละ 2 ครั้ง เช้า
และก่อนนอน ใช้ยาสีฟันที่ผสมฟลูออไรด์เพื่อ
ป้องกันฟันผุ เลือกใช้แปรงสีฟันที่จับถนัดมือ
ขนแปรงนิ่ม เปลี่ยนแปรงสีฟันเมื่อขนแปรง
บานหรือมีอายกุ ารใช้งาน 2-3 เดือน

57

ถ้าผู้สูงอายุมีปัญหากล้ามเน้ือมือหรือไม่สามารถควบคุมการใช้มือได้เป็นปกติ อาจเลือกใช้แปรงสีฟันไฟฟ้าหรือ
ปรับปรงุ ดา้ มแปรงใหจ้ บั ถนดั มือขน้ึ

แปรงสีฟนั ไฟฟา้ รปู แบบประยกุ ต์ของด้ามแปรงใหจ้ บั ถนัดมือ

- การทำ�ความสะอาดซอกฟนั - การใช้แปรงซอกฟนั
ไดแ้ ก่ การใช้ไหมขดั ฟนั แนะนำ�ให้ใชว้ ัน ใช้ท�ำ ความสะอาดซอกฟันทเ่ี ปน็ ช่องหรือฟนั
ละ 1 ครั้งก่อนนอน ห่าง เลือกขนาดท่ีใหญ่กวา่ ซอกฟัน มีท้ังแบบท่ ี
ใช้ในบา้ นและแบบทีพ่ กพา

- แปรงกระจกุ เดียว
ใช้ทำ�ความสะอาดในจดุ ทลี่ กึ และแคบ เช่น ด้านหลงั ฟนั กรามซส่ี ุดทา้ ยหรอื ตำ�แหน่งท่ีแปรงสฟี นั ปกตแิ ปรงไม ่
ถึงหรือไม่ถนดั ใชแ้ ปรงฟันซี่ท่เี หลือเด่ยี วๆ ไมม่ ีฟนั ข้างเคยี ง

- Oral irrigator ได้แก่ Waterpik เปน็ เคร่ืองฉีดนำ้�ท�ำ ความสะอาดฟนั ใชก้ �ำ จดั เศษอาหารตามซอกฟนั สามารถ
ใชร้ ว่ มกบั น�้ำ ยาอมบว้ นปาก แตห่ ากพบวา่ ประสทิ ธภิ าพในการท�ำ ความสะอาดซอกฟนั ดอ้ ยกวา่ ทค่ี วรจะเปน็ ซง่ึ เกดิ จากการ
สอดเครอื่ งมือไม่ถกู วธิ ี ก็ควรใช้ร่วมกับเคร่ืองมือท�ำ ความสะอาดซอกฟนั แบบอ่นื ร่วมดว้ ย
- การทำ�ความสะอาดเยอ่ื บชุ ่องปากและล้นิ ให้ใช้แปรงสำ�หรบั แปรงลน้ิ หรอื ไมก้ วาดล้นิ แปรงผวิ ลน้ิ จากโคน
มาปลายลน้ิ ทำ�ซำ�้ 4-5 ครัง้ จนสะอาด ส่วนอน่ื ๆ ใชแ้ ปรงสีฟันขนนุ่มหรอื ผา้ กอ๊ ซพันนว้ิ มือกวาดเบาๆ
5A8pril 2017

- การท�ำ ความสะอาดฟนั ปลอม
: ฟนั ปลอมชนดิ ถอดได้
ควรถอดฟันปลอมออกและทำ�ความสะอาด
ทุกครั้งหลังรับประทานอาหาร พร้อมกับทำ�ความสะอาด
ฟันแท้ในชอ่ งปาก ควรถอดฟนั ปลอมออกกอ่ นนอนทุกครั้ง
ท้ังกลางวันและกลางคืน ฟันปลอมท่ีถอดออกต้องล้างให้
สะอาดและแชน่ �ำ้ ไวท้ กุ ครงั้ เพอื่ ปอ้ งกนั ฟนั ปลอมเสยี สภาพ
และแตกช�ำ รดุ ก่อนเวลาอันควร

การท�ำ ความสะอาดฟนั ปลอม ขดั ถใู หส้ ะอาดแลว้ ลา้ ง ข้อควรระวัง ไม่นำ�ฟันปลอมแช่ในน้ำ�ร้อนหรือนำ้�
ออกดว้ ยน�้ำ สะอาด ถา้ มคี ราบหนิ ปนู คราบบหุ รต่ี ดิ ฟนั ปลอม เดือด ไม่ท้ิงฟันปลอมตากแห้ง ฟันปลอมมีอายุการใช้งาน
ให้ใช้นำ้�ยาเคมีหรือยาเม็ดสำ�หรับแช่ฟันปลอม ฟันปลอม เชน่ ฟนั ปลอมชัว่ คราวแบบถอดได้ ฟนั ปลอมฐานพลาสติก
ท่ีใช้ไปนานๆ อาจเกิดปัญหาเป็นเช้ือราในช่องปาก การใช้ เปน็ ตน้ ถา้ พบวา่ ฟนั ปลอมที่ใชอ้ ยทู่ �ำ ใหเ้ กดิ การระคายเคอื ง
น�ำ้ ยา chlorhexidine 2% จะช่วยใหแ้ ผน่ คราบฟันเกาะติด ตอ่ เหงอื ก และเนอ้ื เยอื่ ชอ่ งปาก ควรท�ำ การแก้ไข เพราะหาก
ฟนั ปลอมนอ้ ยลง ฟนั ปลอมทแี่ ชน่ �้ำ ยาแลว้ ตอ้ งลา้ งท�ำ ความ ทงิ้ ไว้ อาจเปน็ สาเหตหุ นงึ่ ทที่ �ำ ใหเ้ กดิ แผลมะเรง็ ในชอ่ งปาก
สะอาดและแชใ่ นน�ำ้ สะอาดก่อนนำ�มาใสเ่ สมอ ได้

: ฟันปลอมชนดิ ตดิ แนน่
ในกรณเี ปน็ ฟนั ซเ่ี ดยี่ วท�ำ ความสะอาดเหมอื นฟนั ธรรมชาติ สว่ นฟนั ปลอมตดิ แนน่ แบบสะพานฟนั หรอื ฟนั ปลอม
ตดิ แนน่ แบบทสี่ ว่ นตวั ฟนั สว่ นบนยดึ ตดิ กนั (crown splint) การท�ำ ความสะอาดซอกฟนั ใช้ไหมขดั ฟนั รว่ มกบั floss threader
หรอื แปรงซอกฟันหรือ superfloss เพอ่ื สอดใหเ้ ครอ่ื งมอื สามารถทำ�ความสะอาดใตส้ ะพานฟนั และขอบเหงือกได้

59

1.2 การเลือกรบั ประทานอาหาร
แม้วา่ ผ้สู งู อายุจะตอ้ งการพลงั งานปริมาณนอ้ ยลง แต่คณุ ค่าของอาหารก็ควรครบถ้วนพอเพยี งกับความตอ้ งการ
ของรา่ งกาย เพื่อใหผ้ ู้สงู อายมุ สี ขุ ภาพช่องปากทดี่ ี ควรปฏิบัตดิ งั น้ี
• รบั ประทานอาหารให้เป็นมอ้ื ไมค่ วรกนิ จบุ จิบระหว่างมอ้ื ในกรณที เ่ี ล่ียงไม่ได้ ควรเลอื กอาหารพวกโปรตนี และ
ผลไม้ ได้แก่ ฝรงั่ พุทรา ชมพู่ มันแกว ถว่ั อาหารธัญพชื เป็นตน้
• ลดอาหารทมี่ รี สหวานจดั แปง้ นำ้�ตาลที่นม่ิ และละเอียดมากๆ เพอ่ื ปอ้ งกันฟันผุ
• หลีกเลยี่ งเครื่องดม่ื ชา กาแฟ นำ้�อดั ลม ควรเปล่ียนเปน็ นมสดหรอื นำ้�ผลไม้ ท่ีมปี ระโยชนต์ ่อสขุ ภาพรา่ งกาย
มากกวา่
• ผทู้ ่ีใสฟ่ นั ปลอมแบบถอดได้ ควรรบั ประทานอาหารชนิ้ เล็กๆ พอดีคำ� หลกี เล่ยี งอาหารกรุบกรอบ อาหารทเ่ี หนียว
และแขง็ เพราะจะทำ�ให้ฟนั ปลอมหลดุ ได้ ตลอดจนท�ำ ให้ฟันปลอมแตกหักไดเ้ ช่นกนั

รูปแบบของอาหารทเ่ี หมาะสมส�ำ หรบั ผสู้ งู อายุท่ใี สฟ่ ันปลอม

ผกั เนอื้ สตั ว์ ขา้ ว / แปง้
• หนั่ เป็นช้ินพอดีค�ำ • ปลานง่ึ / ต้ม / ผัด • โจก๊ ขา้ วตม้
• สดหรอื ต้ม / ตุ๋นให้นิม่ • หมู / เนือ้ แบ่งเป็นกอ้ น • สปาเกตต้ี / มกั กะโรนี /
สับ เลก็ ๆ กว๋ ยเตย๋ี ว ทำ�ให้มขี นาด
เลก็ ๆ หรอื ท่อนสนั้ ๆ

ผลไม้ ขา้ วโพด ถ่วั / มันฝรัง่
• คน้ั / ปัน่ เป็นเครอ่ื งด่ืม • ซบุ
• ปอกเปลอื กทเี่ หนยี ว • บด / ป่น คลกุ เคลา้ กบั อาหาร
• ต้ม-ฝานบางๆ ผสมกับหมู อื่น
สับแลว้ นำ�ไปนึง่

ขนมปัง
• เลอื กเฉพาะสว่ นทน่ี ม่ิ แบ่ง
พอดีคำ�
• ท�ำ เปน็ แซนวิชปลาทนู า่ หรอื
ตับบด

A60pril 2017

1.3 การเสรมิ สรา้ งความแข็งแรงของชอ่ งปาก
: การใช้ฟลูออไรดเ์ ฉพาะที่ เพ่ือป้องกนั ฟันผุ
: การบริหารใบหน้า เพื่อกระตุ้นกล้ามเนื้อใบหน้า แนะนำ�ให้ทำ�หลังล้างหนา้ ตอนเช้า มี 3 ข้ันตอน แต่ละขั้นตอน
ใช้เวลา 10 วนิ าที แลว้ ผ่อนคลายทำ�ซ้�ำ 3 รอบ ดงั นี้

ขน้ั ท่ี 1 : สดู ลมหายใจเขา้ ใหเ้ ตม็ ปอด เหยยี ดรมิ ฝปี ากออกไปดา้ นขา้ ง เปน็ แนวกวา้ ง ขยบั แกม้ ใหส้ งู หลบั ตาใหส้ นทิ
ข้นั ท่ี 2 : อ้าปากกว้างและลมื ตาใหก้ วา้ ง
ข้ันที่ 3 : ปดิ ปากใหส้ นิท ปอ่ งแกม้ ขยบั ปาก ซา้ ย-ขวา
: การบริหารลิ้น เพื่อช่วยให้การเคลื่อนไหวของลิ้นดีขึ้น ทำ�ก่อนรับประทานอาหาร ดังนี้
การบรหิ ารโดยการเปดิ ปาก แตล่ ะขนั้ ตอนท�ำ 5 คร้งั

- แลบลิ้นเข้าและออก - แลบลิน้ แลว้ เคล่ือนไปทางซ้าย-ขวา หมนุ ล้ิน - แลบลนิ้ ขยบั ลนิ้ ข้นึ ลงเพอื่

ไปทางซา้ ย-ขวา เพอ่ื เลยี รอบรมิ ฝีปาก เลีย ปลายจมูกและคาง

การบริหารโดยการปดิ ปาก แต่ละขั้นตอนทำ� 5 ครง้ั

- ดนั รมิ ฝีปากบนด้วยลน้ิ - ดนั ริมฝีปากลา่ งด้วยล้นิ - ดนั แกม้ ซ้าย-ขวาดว้ ยลิน้ หมุน
ลิ้นไปรอบๆ ทง้ั ซ้ายและขวา
61

: การกระตุ้นการทำ�งานของต่อมน้ำ�ลาย แนะนำ�ให้ทำ�ก่อนรับประทานอาหาร ตรวจสอบตำ�แหน่ง
ที่จะนวด ทำ�ตามขั้นตอน ทำ�ซ้ำ� 2-3 ครั้ง

- การกระตุ้นต่อมใต้หู - การกระตุ้นต่อมใต้คาง - การกระตุ้นต่อมใต้ลิน้
วางนิ้วก้อยถึงน้ิวช้ี ไว้ท่ี วางน้ิวโป้งตรงส่วนท่นี ุ่ม ตรงกระดกู ใช้นิ้วโป้งทั้ง 2 มือกดลง
แก้ม แลว้ หมุนแถวๆ ฟนั คาง กดต้ังแต่บริเวณใต้หูจนถึงใต้ ช้าๆ ที่บริเวณลิ้น ข้างใต้
กรามบน วนจากข้างหลัง คางประมาณ 5 ตำ�แหน่งๆ ละ 5 คาง 10 ครงั้
ไปขา้ งหน้าท�ำ 10 ครงั้ ครั้ง ตามลำ�ดับ

1.4 การปอ้ งกนั ความผิดปกติ โดยปรบั พฤตกิ รรมเสี่ยง ได้แก่ งดสูบบุหร่ี งดเคีย้ วหมาก ยาเส้น เป็นตน้ ตรวจ
สุขภาพชอ่ งปากอย่างนอ้ ยทุก 6-12 เดือน หรือตามท่ีทันตแพทยแ์ นะน�ำ โดยเฉพาะผูส้ ูงอายทุ ม่ี ีโรคทางระบบ

2. กลุม่ ผ้สู ูงอายุทีม่ ีโรคทางระบบ
การดแู ลสขุ ภาพชอ่ งปากในผสู้ งู อายโุ รคเบาหวาน
- ดแู ลอนามยั ช่องปากใหด้ ีและสมำ่�เสมอ
- ควบคมุ ระดับน้ำ�ตาลในเลือดใหค้ งท่ีสม�ำ่ เสมอ ได้แก่ ควบคุมอาหารหวาน หมั่นออกกำ�ลังกาย รับประทานยา
เปน็ ประจ�ำ ตรวจรา่ งกายตามทแ่ี พทยก์ ำ�หนด เป็นต้น
- พบทนั ตแพทยท์ กุ 6 เดอื น หรอื ตามทท่ี นั ตแพทยก์ ำ�หนด

A62pril 2017

3. กลมุ่ ผ้สู ูงอายุที่ไดร้ ับรงั สรี ักษาและ/เคมบี �ำ บดั
- ควรดูแลความสะอาดในช่องปากอย่างถูกต้อง สม่ำ�เสมอ โดยแปรงฟันด้วยยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์อย่างน้อย
วันละ 2 ครัง้ ควรเลอื กใชแ้ ปรงสฟี ันขนนมิ่ หรือน่มิ มาก ยาสีฟนั ท่ีไมร่ ะคายเคอื งต่อเนื้อเย่ือในชอ่ งปาก รวมทัง้ ท�ำ ความ
สะอาดซอกฟันใหถ้ ูกตอ้ ง
- ควรใช้นำ้�ยาอมบ้วนปากฟลูออไรด์ หรือฟลูออไรด์เจลท่ีบ้านทุกวัน (1.1%NaFgel หรือ 0.4% Unflavored
standard F gel) เพอ่ื ปอ้ งกันฟันผุ ซง่ึ จะเกดิ ขนึ้ เร็วมากในผูป้ ว่ ยกลุ่มนี้
- อมบว้ นปากด้วยสารละลายเบคกงิ้ โซดาและเกลือ (น้�ำ อุน่ 1 แกว้ +เบคกง้ิ โซดา ¼ ช้อนชา+เกลอื 1/8 ชอ้ น
ชา) บว้ นตามดว้ ยนำ้�เปลา่ ชว่ ยลดอาการคล่ืนไส้ อาเจยี น
- ถา้ มอี าการปากแหง้ น�้ำ ลายแหง้ ควรจบิ น�ำ้ อนุ่ บอ่ ยๆ หรอื เคย้ี วหมากฝรง่ั ทมี่ ี xylitol ผสมอยู่ หรอื เคย้ี วพาราฟนิ
หรือ ใช้น้�ำ ลายเทียม
- เลือกรบั ประทานอาหารทเี่ หมาะสม อาหารควรน่มุ และชนื้ ลดอาหารทีแ่ ห้งและแขง็ เพอื่ ปอ้ งกันแผลในปาก
ลดอาหารแปง้ และน�้ำ ตาล เพอ่ื ป้องกันฟนั ผุ
- หลีกเล่ียงพฤตกิ รรมเส่ยี ง เช่น การดืม่ แอลกอฮอล์ การสูบบหุ รี่ เปน็ ตน้
- ควรพบทันตแพทยท์ ุก 4 เดือน เพอื่ ตรวจ เคลือบฟลูออไรดเ์ จลหรือฟลอู อไรด์วานชิ รวมทง้ั รบั การรักษาเม่ือ
เกดิ รอยโรค
- อาจใช้การบรหิ ารกลา้ มเนือ้ ใบหน้า ลิน้ นวดตอ่ มนำ้�ลาย เพื่อเพ่มิ ประสิทธภิ าพการท�ำ งานของชอ่ งปาก

63

4. กลุ่มผู้สงู อายุทีช่ ว่ ยเหลือตวั เองไมไ่ ด้ กรณผี สู้ งู อายทุ พ่ี อเคลอ่ื นไหวมอื ได้ ควรใหผ้ สู้ งู อายุ
4.1 การดแู ลเพอ่ื การคงสขุ ภาพชอ่ งปากทด่ี แี ละ แปรงฟนั เองหรอื ชว่ ยจบั มอื ควรหาอปุ กรณท์ ที่ �ำ ใหจ้ บั แปรง
ปอ้ งกนั โรค ไดถ้ นัดมือย่ิงข้ึนหรอื ใชแ้ ปรงสีฟันไฟฟ้า

กรณผี สู้ งู อายไุ มส่ ามารถชว่ ยเหลอื ตวั เองไดเ้ ลยแต่
ยังรบั รู้ได้ ควรดูแลผูส้ งู อายดุ ังนี้
- ชว่ ยแปรงฟนั ใหผ้ สู้ งู อายอุ ยใู่ นต�ำ แหนง่ กง่ึ นง่ั กง่ึ นอน
หรอื ใชห้ มอนหนนุ เพ่ือกนั ส�ำ ลกั ผูด้ ูแลอาจจบั มอื ผูส้ งู อายุ
แปรงฟนั หรือแปรงให้ คอ่ ยๆ แปรงทีละน้อย สลบั กับบว้ น
น�ำ้ ลาย จนครบทกุ ซที่ ง้ั ดา้ นกระพงุ้ แกม้ และดา้ นขา้ งลนิ้ ขา้ ง
เพดานปาก หากต้องการใช้น้ำ�ยาอมบ้วนปากควรปรึกษา
ทนั ตแพทย์
- ควรทาวาสลินบรเิ วณริมฝปี าก มุมปาก หลงั แปรง
ฟัน หลังรับประทานอาหาร ถา้ ปากแห้งควรให้จิบนำ้�อนุ่
- กรณีผู้สูงอายุใส่ฟันปลอม ให้ถอดล้างทำ�ความ
สะอาดทั้งฟันปลอมและช่องปากของผู้สูงอายุทุกคร้ังหลัง
รบั ประทานอาหาร

กรณผี ูส้ ูงอายชุ ว่ ยเหลือตัวเองไม่ไดแ้ ละไม่รบั รู้
- ใหผ้ ดู้ ูแลจดั ท่าแปรงฟนั ในสภาพกงึ่ นงั่ ก่ึงนอน ใสถ่ งุ มอื ใช้ผ้ากอ๊ ซชบุ น�ำ้ พนั นวิ้ เช็ดฟนั ลิน้ เหงอื ก กระพุ้งแกม้
ให้ทว่ั ผดู้ แู ลควรตรวจดูสภาพฟันปลอมวา่ ปกตดิ หี รอื ไม่ ถา้ พบวา่ ผิดปกติ มีแผลในชอ่ งปาก มีรอยโรคอน่ื ๆ เช่น ฝ้าขาว
แผล กอ้ นเนือ้ ท่ผี ดิ ปกติ เช้ือรา เป็นต้น ควรปรกึ ษาทนั ตแพทย์
4.2 การดแู ลเพอ่ื ฟน้ื ฟสู ขุ ภาพในชอ่ งปาก
กรณผี สู้ งู อายเุ คลอ่ื นไหวศรี ษะ กลา้ มเนอ้ื ใบหนา้ มอื ไดต้ ามปกติ ใหบ้ รหิ ารกลา้ มเนอ้ื ตามวธิ ที ก่ี ลา่ วมาขา้ งตน้
กรณผี ้สู ูงอายไุ มส่ ามารถเคลอ่ื นไหวหรือชว่ ยเหลือตวั เองไมไ่ ด้
- การบริหารกลา้ มเน้ือใบหนา้ ผ้ดู แู ลจะเปน็ ผปู้ ฏิบัติให้ โดย

- ใหผ้ ้สู งู อายุหลบั ตา วางนิว้ มอื ทง้ั 2 - จับบรเิ วณกลาง ซ้าย ขวา ซึง่ เปน็ - ดงึ แก้ม โดยดึงทง้ั ฝั่งซา้ ยขวา
ข้างท่ีเปลือกตาจากน้ันเคล่ือนนิ้วมือ กล้ามเน้ือรอบริมฝีปากบนและล่าง ปล่อยมอื 10 วินาที จากนน้ั ดงึ แกม้
ไปรอบๆ อย่างนุ่มนวล โดยใชน้ วิ้ มอื แล้วปลอ่ ยมือ 10 วินาที ขนึ้ เลก็ นอ้ ย ขยับซา้ ยไปขวาปลอ่ ย
มือ 10 วินาที

A64pril 2017

- การบรหิ ารกลา้ มเน้อื ลน้ิ ผู้ดูแลจะเปน็ ผปู้ ฏบิ ตั ใิ ห้ โดยท�ำ ก่อนรบั ประทานอาหาร ใชผ้ ้าก๊อซดงึ ลิน้ ขยับไปทางด้าน
หนา้ ซา้ ย และขวา ท�ำ ประมาณ 10 วินาที ท�ำ ซ้�ำ 3 ครง้ั จะชว่ ยใหก้ ารเคล่อื นไหวของลิ้นและการหล่งั นำ�้ ลายดขี ึน้

บรรณานุกรม
- องคก์ รผู้บริหารคณะทันตแพทยศาสตรแ์ หง่ ประเทศไทย พ.ศ. 2543 เรื่อง เพือ่ รอยยม้ิ ใส............วยั สูงอายุ
- กองทนั ตสาธารณสุข กรมอนามยั กระทรวงสาธารณสุข เร่ืองนา่ รู้สขุ ภาพช่องปากผู้สูงวยั ;ขอ้ แนะนำ�ในการดแู ล
สขุ ภาพชอ่ งปากผสู้ งู อายุ บทที่ 3 (ขอ้ มลู ออนไลน)์ dental.anamai.moph.go.th/elderly/PR/E-book/elderly/keld04.html
(วันทค่ี ้นขอ้ มลู : 10 ธ.ค. 2559)

65

โรคเบาหวานกบั สุขภาพช่องปาก

ทนั ตแพทย์หญงิ ชนดิ า เชอ้ื พลากจิ

6A6pril 2017

โรคเบาหวานกับสขุ ภาพชอ่ งปากสัมพันธก์ นั อย่างไร
โรคเบาหวานเป็นกลุ่มโรคทางเมทาบอลิซึม
(Metabolic disorders) เกิดจากการท่ีร่างกายมี
ระดับน�้ำ ตาลในเลอื ดสูงเป็นเวลานาน อนั เนื่องมา
จากความผดิ ปกตใิ นการหลง่ั อนิ ซลู นิ หรอื ความผดิ
ปกตใิ นการท�ำ งานของอนิ ซูลนิ ท้งั นีเ้ พราะอนิ ซูลนิ
มีหน้าท่ีในการนำ�นำ้�ตาลจากกระแสเลือดเข้าสู่
เซลล์ของร่างกาย เมื่อมีระดับนำ้�ตาลในกระแส
เลือดสูงเป็นเวลานานจะก่อให้เกิดความผิดปกติ
ต่อโครงสร้างและการท�ำ งานของอวัยวะตา่ งๆ เช่น
ตา ไต เสน้ ประสาท หลอดเลือดและหัวใจ ผปู้ ่วย
โรคเบาหวานที่ไม่ได้รับการควบคุมระดับน้ำ�ตาลใน
กระแสเลอื ด หรอื การรกั ษาทเ่ี หมาะสมมโี อกาสเกดิ
ภาวะแทรกซอ้ นตา่ งๆ เชน่ การอดุ ตนั ของเสน้ เลอื ด
ท่ีไปเลยี้ งเสน้ ประสาทสว่ นปลาย เกดิ อาการชาหรอื
ปวดร้อนตามปลายมือปลายเท้า และการติดเช้ือ
ง่ายเน่ืองจากภูมิต้านทานโรคตำ่� มีอาการตามัวไป
จนถึงตาบอดได้ การทำ�งานของไตลดลง บวม ซีด
จนถงึ เป็นโรคไตระยะสดุ ท้าย เปน็ ตน้

โรคเบาหวานกบั สุขภาพชอ่ งปาก
ภาวะแทรกซ้อนในช่องปากของผู้ป่วยโรคเบาหวาน
พบได้ในผู้ป่วยโรคเบาหวานที่ไม่สามารถควบคุมโรคได้ ผู้
ป่วยส่วนใหญ่มักจะไม่ทราบถึงภาวะแทรกซ้อนท่ีเกิดขึ้น
ภายในช่องปาก ประกอบไปดว้ ย อาการปากแห้งเน่ืองจาก
น�้ำ ลายไหลนอ้ ยลง การเพมิ่ ความเสย่ี งตอ่ การตดิ เชอ้ื อาการ
แสบร้อนในช่องปาก แผลหายช้า และมีโอกาสเกิดโรค
เหงือกอักเสบ โรคปรทิ นั ตอ์ กั เสบและสญู เสียฟนั มากขึ้น
โรคเบาหวานกบั โรคเหงือกอักเสบและโรคปรทิ นั ตอ์ กั เสบ
โรคเหงอื กอกั เสบและโรคปรทิ นั ตอ์ กั เสบ เปน็ โรคทม่ี กี ารอกั เสบของอวยั วะปรทิ นั ตท์ รี่ องรบั ฟนั (เหงอื ก กระดกู เบา้
ฟนั เอน็ ยดึ ปรทิ นั ต์ เคลอื บรากฟนั ) มสี าเหตหุ ลกั จากเชอ้ื แบคทเี รยี ทก่ี ระจายอยภู่ ายในชอ่ งปากและสะสมอยบู่ รเิ วณขอบ
เหงอื กและซอกฟนั

67

มีหลายการศึกษาท่ีแสดงว่าโรคเบา
หวานเปน็ ปจั จยั เสยี่ งของการเกดิ โรคเหงอื ก
อักเสบและโรคปริทันต์อักเสบ โดยไปเพิ่ม
ความเสยี่ งของการเกดิ โรคเมอ่ื ผปู้ ว่ ยควบคมุ
ระดับน้ำ�ตาลได้ไม่ดีพอ การควบคุมระดับ
นำ้�ตาลเป็นตัวแปรสำ�คัญในการพิจารณา
วางแผนการรักษาทางปริทันต์ในผู้ป่วยโรค
เบาหวาน กรณีที่ผู้ป่วยคุมระดับนำ้�ตาลใน
เลือดไม่ดีจะมีผลต่อการเกิดโรค และเพิ่ม
ระดับความรุนแรงของโรค โดยพบการเกิด
โรคปริทันต์ในช่วงอายุที่น้อยกว่า มีระดับ
การทำ�ลายของกระดูกเบ้าฟันและการสูญ
เสียเหงือกยึดได้มากกว่าผู้ป่วยที่ควบคุม
ระดับนำ้�ตาลได้ดีถึง 3 เท่า และในทาง
กลับกันมีการศึกษาที่บ่งชี้ว่า การรักษาและ
ควบคุมโรคปริทันต์ส่งผลต่อการควบคุม
ระดับน้ำ�ตาลในเลือด เมื่อผู้ป่วยได้รับการ
ขูดหินปูน เกลารากฟันร่วมกับการใช้ยา
ปฏิชีวนะ นอกจากจะมีสภาวะปริทันต์ท่ีดี
ข้ึนแล้วยังทำ�ให้การควบคุมระดับนำ้�ตาลใน
เลอื ดดขี ึ้นอกี ดว้ ย
นอกจากโรคเบาหวานมีความสัมพันธ์ต่อความเส่ยี ง
ของโรคปรทิ นั ตอ์ กั เสบแลว้ การมภี าวะตดิ เชอ้ื จากโรคปรทิ นั ต์
ก็มีผลต่อภาวะโรคเบาหวานด้วย (TWO-WAY Relation-
ship) โดยพบว่าภาวะการติดเช้ือในโรคปริทันต์จะส่งผลให้
ร่างกายมีการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกัน เกิดการสร้าง
สารอักเสบในร่างกายเพ่ิมมากขึ้น ซ่ึงสารอักเสบเหล่านี้มี
บทบาทในการเหน่ียวนำ�ให้เกิดภาวะด้ือต่ออินซูลินเพ่ิมข้ึน
การทำ�งานของอินซูลินลดลง เกิดภาวะนำ้�ตาลในกระแส
เลอื ดสงู ได้
สว่ นในผปู้ ว่ ยเบาหวานทคี่ วบคมุ ระดบั น�ำ้ ตาลในเลอื ด
ได้ดี พบว่ามีความเส่ียงต่อการเกิดโรค ระดับความรุนแรง
ของโรค และการตอบสนองต่อการรักษาโรคเหงือกอกั เสบ
และโรคปริทันต์อักเสบใกล้เคียงกับผู้ท่ีไม่ได้เป็นโรคเบา
หวาน

A68pril 2017

โรคเบาหวานกับอาการปากแห้ง
อาการปากแห้ง เกิดเน่ืองมาจากการเปลี่ยนแปลง
อตั ราการไหลของนำ้�ลายและสว่ นประกอบในนำ�้ ลาย ทำ�ให้
ผู้ป่วยรู้สึกไม่สบายในปาก อาจเกิดแผลที่ทำ�ให้เจ็บปวด มี
แผลติดเช้ือและทำ�ให้ฟันผุ สาเหตุของการเกิดอาการปาก
แห้ง คือการรับประทานยา มีตัวยาหลายชนิดท่ีทำ�ให้เกิด
อาการปากแหง้ ได้ (Xerogenic medication) เชน่ ยาแกห้ วดั
ยารกั ษาโรคความดนั โลหติ สงู ยาคลายเครยี ด ยาท่ีใช้ในการ
ควบคมุ ระดบั น�ำ้ ตาล เปน็ ตน้ เนอ่ื งจากผปู้ ว่ ยเบาหวานมกั จะ
ไดร้ บั ยาหลายชนดิ ในการรกั ษาโรค ท�ำ ใหเ้ กดิ ภาวะแทรกซอ้ น
จากการใช้ยาเหล่านี้ ส่งผลใหเ้ กดิ อาการปากแหง้ ตามมาได้

โรคเบาหวานกบั การติดเช้อื ราในช่องปาก
มีการศึกษาท่ีรายงานว่าผู้ป่วยเบาหวานมีความเสี่ยงสูงต่อการ
ติดเช้ือแคนดิดาในช่องปาก เน่ืองจากการไหลของน้ำ�ลายที่ลดลงอาจไป
เพม่ิ ความเสยี่ งตอ่ การตดิ เชอ้ื มากขนึ้ และจากการทสี่ ภาพของเนอ้ื เยอื่ ใน
ชอ่ งปากทแ่ี หง้ ท�ำ ใหเ้ กดิ การรบกวนไดง้ า่ ย และท�ำ ใหเ้ ชอ้ื ราสามารถเจรญิ
เติบโตได้ดี จึงทำ�ให้ผู้ป่วยเบาหวานมีโอกาสเกิดการติดเชื้อราแคนดิดา
เพิ่มข้ึน โดยอาการแสดงในช่องปากของผู้ป่วยเบาหวานมักจะเป็นในรูป
แบบของการติดเช้ือฉวยโอกาส ซึ่งพบว่ามีความสัมพันธ์กับการสูบบุหรี่
การใส่ฟันปลอม และการควบคุมระดับน้ำ�ตาลท่ีไม่ดี ในผู้ป่วยเบาหวาน
ท่ีใส่ฟันปลอมมีความเสี่ยงต่อการติดเช้ือได้ง่าย เพราะเช้ือราเจริญได้ดี
ในน�ำ้ ลายทม่ี รี ะดับน�้ำ ตาลกลูโคสสูง ทงั้ นี้การควบคุมเบาหวานได้ดี การ
ไม่สูบุหรี่และการทำ�ความสะอาดฟันปลอมทุกวันก็จะช่วยป้องกันการติด
เช้อื ราในช่องปากได้

ดังน้ันผู้ป่วยโรคเบาหวาน ควรได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม มีการออกกำ�ลังกาย
รับประทานอาหารและยา ควบคู่กับการรักษาโรคในช่องปาก โดยเข้ารับการขูดหินปูน
เกลารากฟันทั้งปากจากทันตแพทย์ ร่วมกับการแปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันอย่างถูกวิธี
โดยมีจดุ มงุ่ หมายในการก�ำ จัดคราบแบคทเี รียนอกเหนอื จากเศษอาหารที่ตดิ ตามซอกฟัน
อย่างไรก็ตามการดูแลทำ�ความสะอาดช่องปากอย่างถูกต้องและได้ผลท่ีดี ควรปรึกษา
ทันตแพทย์เพอ่ื รับคำ�แนะนำ� และการตดิ ตามผลอย่างต่อเนอ่ื งต่อไป

69

การติดเชื้อราในช่องปาก (Candidiasis)

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ทันตแพทย์หญงิ ดร. ภทั รายุ แตบ่ รรพกุล

เช้ือราในชอ่ งปากเกิดจากอะไร
การติดเชื้อราในช่องปาก เป็นการติดเชื้อในบริเวณ
ช่องปากและคอหอย (oropharynx) ทพี่ บไดบ้ ่อย สามารถ
พบได้ในเด็กแรกเกดิ และในผูม้ ภี ูมติ ้านทานตำ่� สาเหตขุ อง
การตดิ เชอื้ ราในชอ่ งปาก สว่ นใหญเ่ กดิ จากเชอ้ื รา แคนดดิ า
(Candida) โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ สปชี สี อ์ ลั บแิ คนด์ (albicans)
ซ่งึ สามารถพบไดม้ ากกวา่ 50% ในช่องปาก ของคนปกติ
(normal carrier) โดยอยอู่ ยา่ งสมดุลกับเช้อื แบคทีเรยี อน่ื ๆ
เมื่อมีสาเหตุส่งเสริมให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของความ
สมดุลดังกล่าว จะทำ�ให้มีการเพมิ่ จำ�นวนและมีการยดึ เกาะ
ของเช้ือรากับเนื้อเย่ืออ่อนในช่องปาก จึงทำ�ให้เกิดการติด
เช้อื ราในชอ่ งปากขึน้ ได้
A70pril 2017

สาเหตุต่างๆ ที่อาจเก่ยี วขอ้ งกบั การตดิ เชื้อราในช่องปาก
อย่างท่ีได้กล่าวมาแล้ว สาเหตุของการติดเชื้อราใน
ชอ่ งปากเกย่ี วขอ้ งกบั ปจั จยั ทท่ี �ำ ใหเ้ กดิ การเปลย่ี นแปลง ของ
สภาวะในชอ่ งปาก เช่น สภาวะปากแหง้ ชว่ั คราวจากการใช้
ยาบางชนิดหรือปากแห้งถาวรจากความผิดปกติของต่อม
น้ำ�ลาย การได้รับยาปฏิชีวนะท่ีมีการออกฤทธิ์อย่างกว้าง
ขวาง (broad spectrum) เป็นเวลานานๆ สง่ ผลใหเ้ กิดการ
ลดจำ�นวนของเชื้อแบคทีเรียในช่องปาก การได้รับยากด
ภูมิคุ้มกัน (immunosuppressive drugs) การไดร้ บั ยาพวก
คอรต์ โิ คสเตยี รอยด์ การไดร้ บั รงั สรี กั ษาเพอ่ื การบ�ำ บดั มะเรง็
บริเวณศรี ษะและล�ำ คอ การระคายเคืองต่อเน้อื เย่ือในชอ่ ง
ปากอย่างเร้ือรงั (chronic local irritation) เชน่ การมฟี ัน
ปลอมที่หลวม การใส่เคร่ืองมือจัดฟัน การสูบบุหร่ีจัด ซึ่ง
เหล่าน้ีส่งผลทำ�ให้ความสมบูรณ์ (integrity) ของเย่ือบุผิว
ลดลง และมีการตดิ เชอ้ื ราตามมาได้

นอกจากนน้ั อายุ กจ็ ดั เปน็ ปจั จยั
ท่ีมีความเก่ียวข้อง โดยการติดเชื้อรา
ในช่องปาก จะมีโอกาสพบได้มาก ใน
เดก็ และผสู้ งู อายุ การมีสภาพรา่ งกาย
ที่ทรุดโทรม หรือการมีโรคทางระบบ
เช่น เบาหวาน หรือมะเร็ง สขุ ภาพช่อง
ปากท่ีไมด่ ี (poor oral hygiene) การมี
ความผิดปกติในโครงสร้างของเซลล์
เยอื่ ออ่ นบชุ อ่ งปาก ซง่ึ พบได้ในโรคบาง
อยา่ ง กเ็ ปน็ ปจั จยั ทสี่ ง่ เสรมิ ใหม้ โี อกาส
ตดิ เช้อื ราในช่องปากตามมาไดเ้ ชน่ กัน

71

ลกั ษณะทางคลนิ กิ ทพี่ บได้

มักพบลักษณะรอยฝ้าขาวที่เช็ดออกได้ ท่ีเรียกว่า นอกจากรอยปน้ื ขาวแลว้ บางครง้ั อาจพบเปน็ ลกั ษณะ
pseudomembranous candidiasis ในช่องปาก โดยพบ รอยแดง ซึ่งมกั เป็นการตดิ เช้อื แทรกซ้อนที่เกดิ ขึน้ จากการ
เปน็ ปนื้ สขี าวนวล (thrush) ขูดลอกออกได้ เหลอื เปน็ รอย ใช้ยาปฏิชีวนะในกลุ่มทมี่ กี ารออกฤทธิอ์ ยา่ งกว้างขวาง หรือ
แดงข้างใต้ อยู่กระจัดกระจายท่ัวไปท่ีกระพุ้งแก้ม (buccal ได้ยากดภมู คิ ุ้มกัน ในกรณนี ี้ผู้ปว่ ยมกั จะมอี าการเจ็บในช่อง
mucosa) เพดานอ่อน (soft palate) เนื้อเยือ่ ชอ่ งปากจะมี ปาก (sore mouth) มีอาการปวดแสบปวดร้อน (burning
ลักษณะแหง้ และสาก โดยปกติไม่เจบ็ ปวด โดยปกติจะเป็น sensation) การรับรสไม่ดี ตำ�แหน่งที่พบได้บ่อย คือ ด้าน
ขึ้นมาโดยเฉียบพลัน (acute infection) แต่ก็สามารถเกิด บนลนิ้ จะพบลกั ษณะลนิ้ เลยี่ นเปน็ รอยแดง บางครง้ั พบการ
เป็นซ้ำ�ไดห้ ลายครั้งระยะเวลาเป็นเดอื นหรอื เปน็ ปี ติดเช้อื ท่ีบรเิ วณมมุ ปาก (angular cheilitis) รว่ มด้วย โดย
ในกรณีของการติดเช้ือราอย่างเรื้อรัง อาจพบได้ใน จะพบเป็นร่องเกิดท่ีบริเวณมุมปาก ลักษณะทางคลินิกเห็น
วัยทารก คนสูงอายุที่ไม่แข็งแรง ผู้ป่วยด้วยโรคเรื้อรัง ผู้ เป็นร่องแผ่ตัวออกจากมุมปาก บางคร้ังมีสะเก็ดนำ้�เหลือง
ปว่ ยภูมคิ ุม้ กนั บกพรอ่ ง (immunocompromised patients) แห้งสีเหลืองเกาะติดอยู่ ในกรณีเกิดข้ึนได้มักพบได้จาก
หรอื ผู้ท่ีไดร้ ับยาต้านเช้ือแบคทเี รีย (antibiotic) ยาคอรต์ ิโค การติดเชื้อราแคนดิดาจากภายในช่องปาก ซ่ึงมักมีสาเหตุ
สเตียรอยด์ท้ังชนิดทาและรับประทานและยากดภูมิคุ้มกัน มาจากฟนั ปลอมที่ไมด่ ี หรอื เกดิ ไดจ้ ากการตดิ เชอื้ แบคทเี รยี
(immunosuppressive drug) ตอ่ เนอื่ งเปน็ เวลานาน เปน็ ตน้ staphylococcus aureus ร่วมดว้ ย เปน็ ตน้

รอยฝ้าขาวบรเิ วณสันเหงอื กบน

มีรอยโรคที่เก่ียวข้องกับการติดเช้ือราอีกชนิดหนึ่ง
ซึง่ พบได้ในผู้ใส่ฟันเทียม มีช่ือเรียกวา่ ปากอักเสบเหตฟุ นั
เทียม หรือ denture stomatitis น้ัน จะพบรอยโรคบริเวณ
ใต้ฐานฟันปลอม โดยเฉพาะฟันปลอมบน โดยเช้ือราแคน
ดิดา มีส่วนร่วมเป็นปัจจัยที่ทำ�ให้เกิดรอยโรคร่วมกับปัจจัย
อ่ืนๆ เช่น การมีฟันเทียมท่ีหลวม การมีสุขภาพช่องปากท่ี
ไมด่ ี พฤตกิ รรมการดูแลท�ำ ความสะอาดฟันเทยี ม โดยรอย
โรคทพ่ี บสามารถแบง่ ออกไปตามความรนุ แรง เรม่ิ จากพบมี
การอักเสบเฉพาะที่ หรอื มรี อยแดงเปน็ จุดๆ แตเ่ มอื่ มีความ
รนุ แรงมากขึ้นจะพบลักษณะรอยโรคเป็นสีแดง กระจายทว่ั
บริเวณเน้ือเย่อื ทีร่ องรับฐานฟนั เทยี ม หากเป็นเรอ้ื รงั นานๆ
จะพบลกั ษณะทางเนอ้ื เยอ่ื รองรบั ฐานฟนั เทยี มเกดิ เปน็ ตมุ่ ๆ
จากการอักเสบเรื้อรัง โดยพบบริเวณเพดานปาก ซ่ึงบาง
คร้ังอาจไม่มีอาการใดๆ หรืออาจมีอาการแสบร้อนบริเวณ
เนื้อเย่อื ใตฐ้ านฟันเทียมได้เชน่ กัน
A72pril 2017

วิธีการวินิจฉยั โรค
สามารถให้การวินิจฉัยโดยการตรวจดูลักษณะทาง
คลินิก ร่วมกับการซักประวัติทางการแพทย์ต่างๆ ท่ีอาจ
เก่ยี วข้อง เชน่ การใชย้ า หรอื การมโี รคประจ�ำ ตัว บางครง้ั
การตรวจเพมิ่ เตมิ ทางห้องปฏบิ ัตกิ าร เช่น การขดู ฝ้าขาวไป
สอ่ งตรวจ หรอื การตดั ชน้ิ เนอ้ื ทร่ี อยโรคอาจมคี วามจ�ำ เปน็ ขน้ึ อยู่
กบั ดุลยพนิ ิจของทันตแพทย์

วธิ กี ารรักษา
การรักษาการติดเชื้อราในช่องปากมีหลักการคือ
ควรควบคุมโรคที่เป็นสาเหตุส่งเสริมให้มีโอกาสติดเชื้อรา
หรือกำ�จัดหรือแก้ไขปัจจัยชักนำ�ต่างๆ ที่มี (predisposing
factor) เช่น ควบคมุ โรคเบาหวาน แก้ไขฟนั ปลอมที่หลวม
รวมท้ังควรดูแลรักษาสุขอนามัยช่องปากให้ดี ในกรณีของ
การติดเช้ือราใต้ฐานฟันเทียม มีข้อแนะนำ�เพ่ิมเติม ได้แก่
หลีกเลี่ยงการใส่ฟันเทียมขณะนอนหลับเพื่อให้เน้ือเยื่อได้
พัก และควรท�ำ ความสะอาดฟันเทียมท้งั ด้านนอกและดา้ น
ในของฟันปลอมทุกคร้ังหลังรับประทานอาหารและก่อน
นอน ทันตแพทย์อาจแนะนำ�การใช้นำ้�ยาฆ่าเช้ือบางชนิด
ตามความเหมาะสมของชนดิ ฟนั ปลอม เชน่ น้ำ�ยาบ้วนปาก
คลอเฮกซดิ นี (chlorhexidine mouthwash) และโซเดยี มไฮ
โปคลอไรด์ (sodium hypochlorite) โดยแชฟ่ นั เทยี มไวต้ อน
กลางคนื ส�ำ หรบั น�้ำ ยาบว้ นปากคลอเฮกซดิ นี อาจท�ำ ใหเ้ กดิ
การตดิ สขี องฟนั เทยี มได้ ในกรณนี คี้ วรแชไ่ ดส้ กั 15 นาทแี ลว้
เปลยี่ นเปน็ น�ำ้ ธรรมดา นอกจากนนั้ เมด็ ฟทู่ �ำ ความสะอาดฟนั
ปลอมทมี่ ขี ายทวั่ ไปตามทอ้ งตลาด กส็ ามารถน�ำ มาใช้ในการ
ดแู ลท�ำ ความสะอาดฟันปลอมได้เช่นกนั
นอกจากนนั้ ทนั ตแพทยจ์ ะพจิ ารณาจา่ ยยาตา้ นเชอ้ื รา (antifungal agent) ในการก�ำ จดั เชอื้ ราแคนดดิ า ซง่ึ มที งั้ ชนดิ
รบั ประทานและใชเ้ ฉพาะที่ ซงึ่ โดยปกตแิ ล้วรอยโรคการติดเชอ้ื รามกั ดขี ึ้นภายใน 2 สัปดาห์ หลงั การรกั ษาด้วยยา อย่างไร
ก็ตามควรมาติดตามการรักษาและใช้ยาต่อเน่ืองตามท่ีทันตแพทย์แนะนำ� ถ้าหากมีการเกิดการติดเช้ือขึ้นซ้ำ�ใหม่อีกภาย
หลงั การรกั ษาอยา่ งเตม็ ทแ่ี ละหายดแี ลว้ การตรวจรา่ งกายหรอื ประเมนิ สขุ ภาพของผปู้ ว่ ยเพม่ิ เตมิ มคี วามจ�ำ เปน็ เพอ่ื คน้ หา
ปจั จัยชกั น�ำ อ่ืนๆ และหาสาเหตุที่ท�ำ ใหเ้ กิดการตดิ เช้อื ราข้ึนมาได้อีก

บรรณานกุ รม
1. Ellepola, ANB and Samaramayake, LP. Oral candidal infections and antimycotics. Crit Rev Oral
Biol Med 2000; 11(2): 172-198
2. Rogers III, RS and Bruce, A. (guest editors). Dermatologic clinics: Oral medicine/Oral dermatology.
Philadelphia, PA: WB SAUNDERS; 2003.
3. Samaranayake LP, McFarland TW. Oral Candidosis. London, UK: Butterworth & Co. Ltd; 1990.

73

ทันตกรรมรากฟนั เทยี ม (Dental Implant)

ทนั ตแพทย์ สิทธิเดช นิลเจรญิ

A74pril 2017

การฝังรากฟันเทยี มคืออะไร

การฝงั รากเทยี ม คอื การผา่ ตดั ทนี่ �ำ โลหะผสมฝงั ลงไปในกระดกู ขากรรไกรใตเ้ หงอื ก เมอ่ื ตวั รากเทยี มนม้ี กี ารยดึ ตดิ
กบั กระดกู ขากรรไกรแขง็ แรงดแี ลว้ ทนั ตแพทยจ์ ะน�ำ เอาครอบฟนั สะพานฟนั หรอื ฟนั เทยี มครอ่ มหลกั มายดึ ตดิ กบั รากทฝ่ี งั
เอาไว้ เพอ่ื ทดแทนฟนั ธรรมชาตทิ ่สี ูญเสยี ไป
รากฟนั เทียมมีรูปร่างสกรู ทำ�จากโลหะไทเทเนียม มคี วามหนา 3 - 6 มม. และยาว 8 - 16 มม. โดยปกตแิ ลว้ จะใช้
เวลา 3 - 6 เดอื น เพอ่ื ใหร้ ากเทยี มติดได้อย่างแนบแนน่ กบั กระดูกขากรรไกร ก่อนทีจ่ ะใส่ฟันเทียมเขา้ ไป แต่ในบางกรณี
อาจใชเ้ วลาเร็วกวา่ นนั้
ส่วนที่ทดแทนรากฟนั มักประกอบดว้ ย 3 ส่วน ไดแ้ ก่
รากเทียม ท่ีรูปร่างคล้ายสกรูในกระดูกขากรรไกร เดือย
รองรับครอบฟันที่ติดกับเหงือก และตัวฟันเทียมที่อาจจะ
เปน็ ครอบฟนั (Single Crown) สะพานฟนั (Implant retained
Bridge) ฟนั เทยี มแบบผสม (Hybrid Denture) หรอื ฟนั เทยี ม
คร่อมหลกั (Implant retained Overdenture) ซ่ึงอยู่ด้านบน
ของเหงือก ขั้นตอนท้ังหมดจะใช้เวลานัดเพ่ือทำ�การรักษา
4 - 8 ครงั้ รวมการตรวจรักษาทางทนั ตกรรมคร้งั แรกดว้ ย
ทั้งน้ีข้ึนอยู่กับว่าจะต้องท�ำ รากเทียมเพื่อทดแทนฟันจำ�นวน
เทา่ ใด และจะเลอื กชนดิ ฟนั เทียมแบบใด

Single Tooth Implant Implant Retained Bridge Hybrid Denture on Implant
(ครอบฟันบนรากฟันเทยี ม) (สะพานฟันบนรากฟนั เทยี ม) (ฟันเทยี มแบบผสมบนรากฟันเทยี ม)

Implant Retained Overdenture
(ฟนั เทยี มครอ่ มหลักบนรากฟนั เทยี ม)

75

ท�ำ ไมจึงตอ้ งมีรากฟันเทียม
รากฟันเทียมใช้เพอื่ ทดแทนฟนั ธรรมชาติทหี่ ายไปอนั เนอื่ งจากการบาดเจ็บ โรคฟนั ผุ โรคเหงือก หรอื การสญู เสีย
ฟันที่ไม่สามารถเจรญิ เติบโตได้ (Missing Tooth) หากผู้ป่วยสูญเสียฟันธรรมชาติจ�ำ นวนหลายซี่ ทันตแพทย์สามารถฝงั
รากฟันเทียมจำ�นวนหลายซ่ี เพอ่ื เป็นฐานรองรับสะพานฟนั หรอื ฟันเทียมแบบถอดได้ ข้นั ตอนต่างๆ ระหวา่ งการรักษากบั
ทันตแพทย์จะกินเวลาไม่มากนัก แต่มักจะมีระยะเวลาการรอที่ค่อนข้างนานเพื่อให้รากเทียม และกระดูกผสานกัน โดย
ระยะเวลาการรอจะแตกตา่ งกนั ไปในผู้ปว่ ยแตล่ ะคน
รากเทยี มท�ำ งานได้อยา่ งไร
รากเทียมจะทำ�งานร่วมกับกระดูกขากรรไกรเม่ือท้ัง
สองอย่างประสานกันอย่างสนิทแล้ว จะให้เกิดการรองรับ
ฟนั โดยฟนั เทยี มหรอื ทยี่ ดึ ฟนั เทยี มทท่ี �ำ งานรว่ มกบั รากเทยี ม
จะไม่เล่ือนหรือลื่นออกจากจุดท่ีต้องการ ซ่ึงจะมีประโยชน์
สงู สดุ โดยเฉพาะตอนทพ่ี ดู และรบั ประทาน การฝงั รากเทยี ม
น้ชี ว่ ยในการทำ�ฟันเทียม การครอบฟนั และทีย่ ึดฟันเทยี ม
บนรากเทียม (ฟันเทียมคร่อมหลัก) จะให้ความรู้สึกที่เป็น
ธรรมชาตมิ ากกวา่ ฟนั เทยี มหรอื การท�ำ ฟนั เทยี มแบบธรรมดา
สำ�หรับผูป้ ว่ ยบางราย การทำ�ฟนั เทียมแบบธรรมดาไมไ่ ด้ใหค้ วามรสู้ กึ สบาย อาจมีบางจุดท่ีท�ำ ใหเ้ จ็บ นูน หรือยนื่
ออกมา บางครงั้ อาจมคี วามรสู้ กึ คลนื่ ไส้ กรณที อ่ี ยากใสฟ่ นั แบบตดิ แนน่ (สะพานฟนั ) แตไ่ มต่ อ้ งการกรอแตง่ ฟนั ธรรมชาติ
กส็ ามารถเลือกวธิ ีฝังรากฟันเทยี มทดแทนได้

7A6pril 2017

ใครบา้ งทีส่ ามารถใส่รากฟนั เทียมได้
การฝงั รากเทยี ม เปน็ วธิ กี ารท่ีไดร้ บั การยอมรบั และเหมาะสมกบั ผปู้ ว่ ยจ�ำ นวนมาก ผปู้ ว่ ยโดยสว่ นใหญแ่ ลว้ สามารถ
ใส่รากฟันเทียมได้ การเตรียมตัวส�ำ หรับการฝงั รากต้องมสี ุขภาพเหงือกที่แขง็ แรง และมีกระดูกมากเพียงพอทจ่ี ะรองรบั
รากฟัน และต้องยอมรับที่จะรักษาสุขภาพของเหงือก และกระดูกให้สมบูรณ์ แต่ในบางกรณีอาจมีกระดูกในขากรรไกร
ไม่เพยี งพอ หรืออาจมีสาเหตทุ างดา้ นสุขภาพ หรอื รับประทานยาทจ่ี ำ�กดั ทางเลอื ก ผทู้ ส่ี บู บหุ รี่จะมคี วามเสีย่ งมากขน้ึ ที่
รากฟันเทียมจะหลวมและต้องถกู ถอดออก ทันตแพทยจ์ ะดำ�เนนิ การตรวจช่องปากอยา่ งละเอียดถ่ถี ว้ น และแจ้งให้ทราบ
ว่าผู้ป่วยรายนน้ั สามารถท�ำ รากฟนั เทียมไดห้ รอื ไม่ หรอื มีทางเลอื กอืน่ ทด่ี กี วา่ การดูแลความสะอาดของช่องปากอย่างถูก
ต้อง และไปพบทันตแพทย์ตามระยะเวลาที่ก�ำ หนด จะทำ�ใหก้ ารฝังรากฟันมีอายุการใชง้ านได้นานยิ่งข้ึน

ความหนาแน่นของกระดกู ในระดบั ต่างๆ
1. Dense compact bone (D-1) เป็นกระดูกทม่ี ีความหนาแน่นมาก มักพบไดท้ ่ขี ากรรไกรล่างด้านหนา้ (anterior
mandible) ถ้าฝงั รากฟันเทียมบริเวณน้ี จะต้องใชเ้ วลาในการเกดิ bone remodeling ประมาณ 5 เดือน
2. Dense to thick porous compact and coarse trabeculae bone (D-2) ประกอบด้วย dense to porous
compact bone อยู่ดา้ นนอก และ coarse trabeculae bone ด้านใน พบมากที่บริเวณส่วนหน้าและส่วนหลงั ของกระดกู
ขากรรไกรลา่ ง มกั นิยมฝงั รากเทยี มลงในกระดูกประเภทนี้ จะใช้เวลาในการเกดิ bone remodeling ประมาณ 4 เดือน
3. Porous compact and fine trabeculae bone (D-3) ประกอบดว้ ย thinner porous compact bone และ fine
trabeculae bone พบได้ที่บริเวณด้านติดริมฝีปากของกระดูกขากรรไกรบน และบริเวณสันเหงือกล่าง ถ้าฝังรากเทียม
บรเิ วณน้ีจะใช้เวลาในการเกดิ bone remodeling ประมาณ 6 เดอื น
4. Fine trabeculae bone (D-4) มคี วามหนาแน่นของกระดูกบางมาก พบมากท่ี posterior of maxilla ถา้ ฝังราก
เทยี มบรเิ วณน้ีใช้เวลาในการหายของกระดกู ประมาณ 5 เดือน

77

การประเมินกระดูกในการฝังรากฟนั เทียม (available bone) จะพจิ ารณาจาก
- ความกวา้ งของกระดูกรอบรากฟนั (width) ควรมเี หลือลอ้ มรอบรากฟนั เทยี มอย่างน้อย 0.5 – 1 มม.
- ความสงู ของกระดกู (height) วดั จากขอบบนของสนั กระดกู ขากรรไกร (crest of edentulous ridge) ไปถงึ ต�ำ แหนง่
ส�ำ คัญทฝ่ี งั ลงไปไม่ได้ เชน่ ในขากรรไกรล่างด้านหลงั เปน็ คลองเส้นประสาท (mandibular canal) ในขากรรไกรล่างด้าน
หนา้ เปน็ ขอบล่างของกระดูกขากรรไกรลา่ ง (inferior border) บริเวณขากรรไกรบนดา้ นหลังเป็นโพรงอากาศแมกซิลลารี่
(maxillary sinus) ในขากรรไกรบนด้านหนา้ เป็น maxillary nasal nares โดยพจิ ารณาจากภาพถา่ ยรงั สี panoramic เปน็
เกณฑ์
- ความยาวของบรเิ วณทจี่ ะฝงั รากเทยี ม (length) เปน็ ความยาวทวี่ ดั ในแนวใกลก้ ลาง - ไกลกลาง (mesio – distal)
- ความเอียง เปน็ มุมท่ีวดั ระหวา่ งความเอยี งของรากฟนั กับระนาบการสบฟนั (occlusal plane)
- สดั ส่วนระหวา่ ง crown-implant body เปน็ ความสงู ของ crown วัดจาก incisal edge ไปถงึ crest ของกระดูก
สันเหงอื กปกติ ค่าไมค่ วรมากกวา่ 1 ถ้าคา่ นม้ี าก แสดงว่ารากเทยี มมขี นาดสน้ั กวา่ crown และการรบั แรงจะด้อยลง
ข้นั ตอนในการท�ำ รากฟนั เทียม
1. การตรวจวนิ จิ ฉยั อยา่ งละเอยี ดโดยท�ำ การเอกซเรย์
และพมิ พ์ฟนั และแบบขากรรไกร
2. จากนน้ั จะผา่ ตดั เพอื่ ใสร่ ากฟนั เทยี ม และรอใหร้ าก
เทยี มผสานตดิ กบั กระดกู โดยธรรมชาตซิ งึ่ ใชร้ ะยะเวลา 3-6
เดอื น
3. ทนั ตแพทยอ์ าจตดั สนิ ใจทจี่ ะฝงั รากฟนั เทยี มไว้ใต้
เหงอื ก เพ่อื ใหร้ ากเทียมผสานกบั กระดกู ขากรรไกรไดด้ ี ซึ่ง
จะต้องทำ�การผ่าตัดเล็กๆ เพ่ือต่อเดือยรองรับครอบฟันให้
ยึดติดกับเหงือก หรืออาจจะใส่เคร่ืองมือเพื่อสร้างรูปร่าง
เหงอื ก (Healing Abutment) ไปเลยถ้าพิจารณาแลว้ ว่าจะ
ไม่ทำ�ใหร้ ากฟันเทยี มทฝี่ งั ไปมีปัญหา
4. เมื่อรากฟันเทียมยึดติดแน่นสนิทกับกระดูกขา
กรรไกรดีแล้ว ทนั ตแพทยจ์ ะพมิ พป์ ากและดำ�เนินการสง่ ให้
ช่างทันตกรรมเพื่อทำ�ครอบฟัน สะพานฟัน ฟันเทียมแบบ
ผสม หรอื ฟันเทยี มครอ่ มหลกั
5. ทนั ตแพทยจ์ ะใส่ส่วนประกอบสุดทา้ ยภายในชอ่ ง
ปาก
6. หลงั จากใสร่ ากฟนั เทยี มแลว้ จะมกี ารนดั ตรวจเปน็
ระยะๆ เพอ่ื ใหร้ ากฟนั เทยี มอยใู่ นชอ่ งปากในสภาพทสี่ มบรู ณ์
ตลอดไป

A78pril 2017

ภาพถา่ ยรังสแี สดงครอบฟันบนรากฟนั เทียม

การดูแลรักษารากฟนั เทียม
• รากฟันเทยี มมคี า่ ใชจ้ ่ายค่อนขา้ งสงู ควรจะต้องไดร้ ับการดแู ลรักษาที่เหมาะสม เพอื่ ให้ใชง้ านได้ยาวนาน
• คราบจุลินทรีย์ท่ีติดอยู่บนเหงือกรอบๆรากฟันเทียม อาจทำ�ให้เหงือกอักเสบ และในกรณีเลวร้ายที่สุดคือเป็น
สาเหตุท�ำ ใหร้ ากฟนั เทยี มโยก และอาจหลดุ ออกมาได้
• รากฟันเทยี มต้องอาศยั การทำ�ความสะอาดอย่างระมดั ระวัง เช่นเดียวกบั ฟันธรรมชาติโดยปกตทิ ัว่ ไป คราบทตี่ ิด
อยตู่ ามเหงือกและบนครอบฟนั หรอื สะพานฟัน จะต้องไดร้ บั การท�ำ ความสะอาดเปน็ ประจ�ำ ทุกวนั ทงั้ ในตอนเชา้ และกอ่ น
เขา้ นอน นอกจากการใชแ้ ปรงสฟี ันตามปกตแิ ล้ว ควรใช้ไหมขัดฟนั ร่วมดว้ ย
• หากผู้ป่วยไม่แน่ใจว่าจะสามารถรักษาสุขภาพช่องปากและดูแลฟันให้ดีเย่ียมตลอดไป การทำ�รากฟันเทียมอาจ
ไมใ่ ช่ตวั เลอื กทีเ่ หมาะสม
• ควรกลบั มาตรวจสุขภาพช่องปากและรากฟันเทยี มกบั ทันตแพทย์เปน็ ประจ�ำ เชน่ เดียวกับฟนั โดยปกติท่ัวไป

79

ภาวะการตายของกระดกู ขากรรไกรเนอ่ื งจากการใช้ยา
Medication-Related Osteonecrosis of the Jaws

พันต�ำ รวจเอก ทันตแพทย์ พมิ ล บ�ำ รุง

8A0pril 2017

การเกดิ การตายของกระดกู ขากรรไกร เปน็ รอยโรคของกระดกู ทม่ี คี วามรนุ แรง สามารถเกดิ ไดท้ ง้ั ขากรรไกรบนและ
ลา่ ง เกดิ จากภาวะทเ่ี ส้นเลือดมาหลอ่ เลย้ี งลดลง ซ่งึ ได้มีการกล่าวถึงมาประมาณ 160 ปแี ล้ว เราแบง่ ตามสาเหตุเปน็ 4
ชนดิ ดว้ ยกนั คอื กระดกู ตายภายหลงั รงั สรี กั ษา (Osteoradionecrosis (ORN)) กระดกู ตายเนอ่ื งจากการตดิ เชอ้ื (Osteomyelitis)
กระดกู ตายเนอื่ งจากผลของยาบางชนดิ (Drug-induced osteonecrosis) และกระดกู ตายเนอ่ื งจากผลของยาสเตอรอยด์
(Steroid-induced osteonecrosis) เรม่ิ มรี ายงานของการเกดิ การตายของกระดกู ขากรรไกรทเี่ กย่ี วขอ้ งกบั การใชย้ าในกลมุ่
Bisphosphonate ที่ใช้ในรูปแบบฉดี เขา้ เสน้ เลือด (Zometa ; zolendronic acid และ Aredia; pamidronate) ครัง้ แรกใน
ปี 2003 เพือ่ ใชร้ กั ษาการปวดของกระดูกภาวะ hypercalcemia โรคมะเร็งบางชนดิ เชน่ มะเรง็ เตา้ นม มะเร็งต่อมลกู
หมาก มะเรง็ ปอด และ Multiple myeloma เปน็ ตน้ นอกจากนย้ี า Bisphosphonate ท่ีใช้ในรปู แบบรบั ประทาน (Fosamax
; alendronate, Actonel ; risedronate and Boniva ; ibandronate) ยังน�ำ มารักษาโรคกระดกู พรุนอย่างแพร่หลาย เป็น
เหตุให้ผู้ป่วยหญิงสูงอายุที่มาพบทันตแพทย์มีจำ�นวนมากที่ใช้ยากลุ่มน้ีอยู่ จึงมีความเสี่ยงท่ีจะเกิดอุบัติการณ์ของโรคนี้
เพม่ิ มากข้ึน ซึ่งเราเรยี กภาวะของโรคนวี้ า่ Bisphosphanate Related Osteonecrosis of the Jaws (BRONJ) แต่ใน
ปัจจุบันมีการรายงานว่ามีอัตราการเกิดการตายของกระดูกขากรรไกรจากยากลุ่มอื่นท่ีไม่ใช่ยาในกลุ่ม Bisphosphanate
ที่เปน็ พวก antiresorptive หรือ antiangiogenic agents เพ่ิมมากขึ้นเรือ่ ยๆ จงึ มกี ารเปล่ยี นแปลงการเรียกช่อื ใหม่เป็น
Medication-Related Osteonecrosis of the Jaws (MRONJ) ตามค�ำ แนะน�ำ ของสมาคมศัลยแพทย์ช่องปากและแม็ก
ซลิ โลเฟเชยี ลแหง่ ประเทศสหรฐั อเมรกิ า (American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons) เมอ่ื ปี ค.ศ. 2014
สาเหตทุ ภี่ าวะนเี้ กดิ ในกระดกู ขากรรไกรแตไ่ มเ่ กดิ ทส่ี ว่ นอนื่ ในรา่ งกายเปน็ เพราะวา่ กระดกู ขากรรไกรมกี ระบวนการ
remodeling มากกว่า ทำ�ใหต้ วั ยาท่รี ับเข้าไปมาสะสมท่ีกระดกู ขากรรไกรมากกว่าท่อี ืน่ และสาเหตหุ ลักๆ ทรี่ ว่ มทำ�ใหเ้ กิด
ภาวะน้ีคอื การได้รบั การรักษาทางทนั ตกรรม เช่น ถอนฟนั แตพ่ บน้อยในกรณีที่ไดร้ บั ยาเพียงอยา่ งเดยี ว การเกิดการตาย
ของกระดูกขากรรไกรมีผลต่อคุณภาพชีวิต และทำ�ให้เกิดความสูญเสียและพิการกับผู้ป่วยเป็นอย่างมาก เพราะฉะนั้น
ผู้ป่วยเหล่าน้ีส่วนใหญ่จะอยู่ในความดูแลของทันตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านศัลยกรรมช่องปากและแม็กซิลโลเฟเชียล ซึ่ง
มีหน้าท่ีที่ต้องให้คำ�ปรึกษาและการรักษา แต่การตายของกระดูกขากรรไกรท่ีมีสาเหตุจากการใช้ยาในกลุ่มน้ี มักไม่ค่อย
ตอบสนองตอ่ การรกั ษา แม้แตใ่ นกรณที รี่ ุนแรงซ่งึ มีการกำ�จัดเอาสว่ นกระดูกท่ีตายออกอย่างกวา้ งขวางแลว้ กต็ าม เพราะ
ฉะนนั้ การซักประวตั ิ การวางแผนล่วงหนา้ ส�ำ หรบั ผู้ป่วยทีจ่ ะไดร้ ับยาในกล่มุ นที้ ตี่ อ้ งการการรกั ษาทางทนั ตกรรม เปน็ วธิ ีที่
มปี ระสทิ ธิภาพที่สดุ ทจ่ี ะชว่ ยลดภาวะการเกิดการตายของกระดกู ขากรรไกร

81

การวินจิ ฉยั โรค ผูป้ ่วยจะได้รบั การวินิจฉยั ว่ามภี าวะ MRONJ เมือ่ มีองคป์ ระกอบต่อไปนี้ ครบ 3 ประการ
1. มปี ระวตั หิ รอื กำ�ลังไดร้ บั การรกั ษาดว้ ยยากลมุ่ antiresorptive หรอื antiangiogenic
2. มกี ระดกู โผลใ่ นชอ่ งปากหรอื ชอ่ งทางตดิ ตอ่ ถงึ กระดกู ไดจ้ ากในหรอื นอกชอ่ งปากได้ในบรเิ วณชอ่ งปาก ขากรรไกร
และใบหน้า นานกว่า 8 สัปดาห์
3. ไมม่ ปี ระวตั กิ ารไดร้ บั การฉายรงั สรี กั ษาหรอื มกี ารแพรก่ ระจาย (metastasis) ของมะเรง็ ในบรเิ วณกระดกู ขากรรไกร

ยาที่เป็นสาเหตุท�ำ ใหเ้ กิดการเกิดการตายของกระดูกขากรรไกร

1. กล่มุ ยา Antiresorptive แบง่ ใหญ่ๆ เปน็
1.1 พวก bisphosphanates ยากลุ่มนี้ออกฤทธิ์ไปจับที่ผวิ กระดูก โดยเฉพาะที่ resorption lacunae โดย
จะไปยับยั้ง osteoclasts ทำ�ให้มี bone resorption, bone remodeling ลดลง และทำ�ให้เกิดเซลล์ตาย (apoptosis)
ยากลุม่ นี้ ใช้ในการรกั ษา
- มะเรง็ ทม่ี กี ารแพรก่ ระจายไปยงั กระดกู (bone metastasis) โดยเฉพาะ มะเรง็ ปอด มะเรง็ เตา้ นม มะเรง็
ต่อมลกู หมาก และมะเร็ง multiple myeloma คนไขก้ ลมุ่ น้ี มักไดย้ าใหท้ างเส้นเลอื ด เชน่ Zoledronate (Zometa) หรือ
Pamidronate (Aredia)

- โรคกระดกู พรนุ (osteopenia & osteoporosis) รวมทั้งโรคกระดกู บางชนิด เช่น Paget disease of
bone, osteogenesis imperfect คนไขก้ ลุ่มน้ี มักไดย้ ารับประทาน เชน่ Alendronate (Fosamax) หรือ Risedronate
(Actonel) เปน็ ต้น
1.2 ยากลุม่ receptor activator of nuclear factor k B ligand (RANKL) inhibitor คอื denosumab
ยาตวั นี้เป็นยากลมุ่ antiresorptive เช่นกนั โดยตัวมนั เปน็ fully humanized antibody ไปต้าน RANKL จึงออกฤทธิ์ยบั ยั้ง
การทำ�งานของ osteoclasts จงึ ช่วยลดการเกิด bone resorption & remodeling ยากล่มุ น้ี จะไมไ่ ปจับโดยตรงทีก่ ระดูก
ซึ่งผลของยามักส้นิ สดุ ภายใน 6 เดือน หลังหยุดยา
2. กลุ่มยา Angiogenesis inhibitors เชน่ bevacizumab (Avastin®, Roche) ปกติมักใช้รักษาเนือ้ งอกหรอื มะเร็ง
ต่างๆ เชน่ gastrointestinal tumors, renal cell carcinomas, neuroendocrine tumors

A82pril 2017

การปอ้ งกนั การเกดิ MRONJ กอ่ นทแ่ี พทยจ์ ะพจิ ารณาใหย้ ากลมุ่ antiresoptive หรอื
antiangiogenics แก่ผู้ปว่ ย ไม่ว่าจะเป็นรปู แบบรับประทานหรอื แบบฉีดกต็ าม ควรท่ีจะ
สง่ ตอ่ ผปู้ ว่ ยเพอ่ื ใหท้ นั ตแพทยท์ �ำ การเตรยี มชอ่ งปากกอ่ นทจี่ ะรบั ยา โดยใหค้ วามส�ำ คญั ใน
เร่ืองของการควบคมุ ดูแลอนามยั ช่องปากของผู้ปว่ ยเอง และใหก้ ารรักษาทางทนั ตกรรม
โดยค�ำ นงึ ถงึ การปอ้ งกนั การรกั ษาทางศลั ยกรรมชอ่ งปากในอนาคต ส�ำ หรบั การรกั ษาทาง
ทนั ตกรรมในผปู้ ว่ ยท่ีได้รบั ยา antiresoptive หรือ antiangiogenics ชนดิ ฉีด ควรหลีก
เลยี่ งงานศัลยกรรมช่องปากทุกประเภท เน่ืองจากมีโอกาสสงู ทีจ่ ะเกิด MRONJ

ข้อพิจารณาในการรักษาทางทันตกรรมในผู้ป่วยที่ได้รับยา antiresoptive
หรือ antiangiogenic
ก. ADA Council on Scientific Affairs ในปี 2011 แนะน�ำ วา่ กรณีท่ีได้ lower cumulative doses ของ bisphos-
phanates (ขนาดยาต�ำ่ ๆ และ <2 ปี) หรือได้ยา denosumab อาจไม่ตอ้ งหยดุ ยาในการทำ� invasive dental procedure
ข. International ONJ Task Force แนะน�ำ ใหห้ ยดุ ยา (drug holiday) ในผปู้ ว่ ยทม่ี คี วามเสย่ี งสงู ไดแ้ ก่ ผทู้ ม่ี ี greater
cumulative exposure ของ bisphosphanates (>4 ป)ี และกลุ่มที่มี comorbid risk เชน่ rheumatoid arthritis, prior or
current glucocorticoid exposure, เบาหวาน หรอื สูบบุหร่ี จนกว่าแผลถอนฟนั จะหาย

83

ภาพกิจกรรมคลนิ ิกศนู ย์แพทยพ์ ัฒนา

วันที่ 19 มกราคม 2560
คลินิกศูนย์แพทย์พัฒนาได้รับพระบรมราชานุญาตให้เป็นเจ้าภาพบำ�เพ็ญกุศลถวายพระบรมศพ พระบาทสมเด็จ
พระปรมนิ ทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มหิตลาธิเบศร รามาธิบดี จักรีนฤบดนิ ทร สยามมนิ ทราธริ าช บรมนาถบพติ ร โดยมี
ศาสตราจารยเ์ กยี รตยิ ศ นายแพทย์ สงคราม ทรพั ยเ์ จรญิ เปน็ ประธาน พรอ้ มดว้ ยคณะผบู้ รหิ าร แพทย์ ทนั ตแพทย์ พยาบาล
และหวั หนา้ แผนกตา่ งๆ ณ พระทน่ี ง่ั ดสุ ติ มหาปราสาท พระบรมมหาราชวงั

A84pril 2017

วนั ท่ี 2 ธนั วาคม 2559 และ วนั ท่ี 21 มกราคม 2560
คลนิ ิกศนู ยแ์ พทย์พัฒนาจัดพธิ สี งฆ์ ครบรอบ 50 วัน (ปญั ญาสมวาร) และครบรอบ 100 วนั (สตมวา) เพ่ือนอ้ ม
เกลา้ นอ้ มกระหมอ่ มถวายเปน็ พระราชกศุ ลแดพ่ ระบาทสมเดจ็ พระปรมนิ ทรมหาภมู พิ ลอดลุ ยเดช โดยมคี ณุ ท�ำ นุ ธรรมมงคล
กรรมการบรษิ ัทบา้ นบึงเวชกจิ จ�ำ กัด (คลินิกศนู ย์แพทย์พัฒนา) เปน็ ประธานในพิธี ณ ห้องสัมมนา ชนั้ 3 บริรกั ษอ์ าคาร

85

วันท่ี 5 ธนั วาคม 2559
คณะผู้บริหาร ข้าราชบรพิ าร แพทย์ ทันตแพทย์ และพนกั งานคลนิ ิกศนู ย์แพทย์พัฒนา ร่วมกันจดั โครงการน้อม
เกล้าน้อมกระหม่อมรำ�ลึกในพระมหากรุณาธิคุณพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในวันที่ 5 ธันวาคม
2559 ซง่ึ เป็นวันคลา้ ยวันเฉลมิ พระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภมู ิพลอดลุ ยเดช เพ่อื น้อมเกล้าฯ ถวาย
เป็นพระราชกศุ ลและรว่ มถวายความอาลัยพระบาทสมเด็จพระปรมนิ ทรมหาภมู ิพลอดลุ ยเดช
8A6pril 2017

วันที่ 16 ธันวาคม 2559
คลินิกศูนย์แพทย์พัฒนา จัดกิจกรรมจิตอาสาเพ่ือสาธารณประโยชน์ เพ่ือน้อมเกล้าน้อมกระหม่อมรำ�ลึกในพระ
มหากรุณาธิคุณ และน้อมเกล้าฯ ถวายเป็นพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช และเพ่ือ
สนองแนวพระราชดำ�ริ 3 ประสาน คือ บ้าน วัด และโรงเรียน หรือ บวร โดยจดั กิจกรรมด้านสาธารณประโยชน์ให้แก่
ชมุ ชนทัง้ 13 ชมุ ชน วัดและโรงเรียนโดยรอบคลนิ กิ ศูนยแ์ พทยพ์ ฒั นา

87

A88pril 2017

วันที่ 9 ธันวาคม 2559
คลินิกศนู ย์แพทยพ์ ฒั นา จดั พธิ บี วงสรวงองค์ครุฑ เนอื่ งในโอกาสวนั ครบรอบอัญเชิญองคค์ รุฑขน้ึ ประดิษฐาน ณ
อาคารบวรเวชรักษ์

วนั ที่ 23 ธันวาคม 2559
คลินิกศูนย์แพทย์พัฒนาจัดกิจกรรม ในโครงการ “84 พรรษา น้อมดวงใจบริจาคโลหิตถวายแม่ของแผ่นดิน”
เฉลิมพระเกยี รติ 84 พรรษา สมเดจ็ พระนางเจา้ สิรกิ ติ ์ิ พระบรมราชนิ นี าถ และรว่ มเป็นส่วนหนงึ่ ในการใหค้ วามสนับสนนุ
การดำ�เนนิ งานของศูนยบ์ รกิ ารโลหติ แหง่ ชาติ สภากาชาดไทย ในการประชาสมั พนั ธแ์ ละจดั หาโลหติ บริจาค ด้วยการเป็น
จดุ รบั บรจิ าคโลหติ เพอื่ น�ำ มาใหค้ วามชว่ ยเหลอื แกผ่ ปู้ ว่ ยทตี่ อ้ งการโลหติ ในการรกั ษาพยาบาล โดยมรี ถของสภากาชาดไทย
มาใหบ้ รกิ ารทกุ ๆ 3 เดอื น

89

เน่อื งในศุภวาระขึ้นปใี หม่ 2560 คณะผู้บริหารน�ำ โดย พลโทนายแพทยม์ าโนชญ์ จนั ทรศร ผชู้ ว่ ยผ้อู �ำ นวยการฝ่าย
บรกิ ารสุขภาพ นายแพทยย์ ิง่ ศักดิ์ ศุภนติ ยานนท์ ผ้ชู ่วยผอู้ �ำ นวยการฝา่ ยสนับสนนุ บรกิ ารสุขภาพ ศาสตราจารย์คลินกิ
เกียรตคิ ณุ ทนั ตแพทยห์ ญงิ ดร.ธรี ลักษณ์ สทุ ธเสถยี ร ที่ปรึกษากรรมการผู้อำ�นวยการ และแผนกสอ่ื สารองค์กร เป็นตัว
แทนคลนิ ิกฯ เดนิ ทางเขา้ เยย่ี มและมอบกระเช้าของขวญั สวัสดปี ใี หม่ ใหก้ บั โรงพยาบาล บริษทั คูส่ ัญญา ส่อื มวลชน และ
หนว่ ยงานภาคีเครือขา่ ยตา่ งๆ
A90pril 2017

วนั ที่ 14 มกราคม 2560
นางสาวกติ มิ า ทรงประกอบ หวั หน้าแผนกสรา้ งเสริมสุขภาพชมุ ชนอาวโุ ส พร้อมดว้ ยเจา้ หนา้ ทแี่ ละพยาบาลแผนก
สร้างเสริมสุขภาพชุมชน เป็นตัวแทนคลินิกฯมอบเงินสนับสนุนการจัดงานวันเด็ก 13 ชุมชนโดยรอบคลินิกศูนย์แพทย์
พัฒนา
วันที่ 3 - 24 มนี าคม 2560
โรงเรียนนานาชาติ เดอะ รีเจ้นท์ ส่งนักเรียนเข้ารับการฝึกงานที่คลินิกศูนย์แพทย์พัฒนา เพ่ือเรียนรู้และหา
ประสบการณก์ ารท�ำ งานดา้ นการรกั ษาพยาบาล เพอื่ เปน็ ประโยชนต์ อ่ การตดั สนิ ใจเลอื กเรยี นตอ่ ในระดบั มหาวทิ ยาลยั ของ
นักเรยี นในอนาคต โดยมนี ายแพทย์อลงกรณ์ วงศส์ วสั ด์ิ แพทยป์ ระจำ�แผนกเวชกรรมฉุกเฉนิ ให้ความรู้ในการเขา้ รบั การ
ฝึกงานในคร้ังน้ี

91

วนั ที่ 13 มีนาคม 2560
คณะผบู้ รหิ ารคลนิ กิ ศนู ยแ์ พทยพ์ ฒั นาน�ำ โดย ศาสตราจารย์ เกยี รตยิ ศ นายแพทย์ สงคราม ทรพั ยเ์ จรญิ รกั ษาการ
แทนกรรมการผอู้ �ำ นวยการ คณุ กรองสญิ จน์ กนษิ ฐสตุ คณะกรรมการบรหิ าร และคณุ สปุ าณี ธรานนท์ ทปี่ รกึ ษากรรมการ
ผอู้ �ำ นวยการ เขา้ รว่ มพธิ บี �ำ เพญ็ กศุ ลเจรญิ อายวุ ัฒนมงคล 79 ปี พระธรรมบณั ฑติ (อภพิ ล อภพิ โล) เจา้ อาวาสวดั พระราม
9 กาญจนาภเิ ษก และกรรมการมหาเถรสมาคม ณ พระอโุ บสถวดั พระราม 9 กาญจนาภิเษก
9A2pril 2017

ความภาคภูมใิ จของคลนิ ิกศนู ยแ์ พทย์พฒั นา

พ.ศ.2553 - ผ่านการรบั รองคณุ ภาพมาตรฐาน (HA) ขน้ั ที่ 1
พ.ศ.2554 - ผา่ นการรบั รองคณุ ภาพมาตรฐาน (HA) ขนั้ ที่ 2
- ผา่ นการประเมินมาตรฐานการรกั ษา โดยการฟอกเลอื ดดว้ ยเครอ่ื งไตเทยี ม
พ.ศ.2555 - ประเมินมาตรฐานงานห้องปฏิบตั ิการเทคนคิ การแพทย์
- ผ่านการรบั รองคุณภาพมาตรฐาน (HA) ขน้ั ท่ี 3
พ.ศ.2556 - ผ่านการประเมนิ มาตรฐานระบบคุณภาพ ISO9001:2008
พ.ศ.2557 - ผ่านการประเมิน Reaccreditation HA คร้งั ท่ี1
พ.ศ.2558 - ประเมินมาตรฐานงานหอ้ งปฏิบตั ิการเทคนิคการแพทย์
พ.ศ.2559 - ผ่านการประเมนิ มาตรฐานระบบคุณภาพ ISO9001:2008

93

ข่าวสารคลินิกศูนย์แพทยพ์ ัฒนา

คลินิกศูนย์แพทย์พัฒนา ให้บริการตรวจสุขภาพแบบครอบคลุมสำ�หรับบุคคลทั่วไป และบริษัทหรือหน่วยงานท้ัง
กอ่ นเขา้ งาน ตรวจสขุ ภาพประจำ�ปี และการฉดี วคั ซนี ป้องกันไขห้ วัดใหญ่ โดยทีมแพทย์ พยาบาล และบคุ ลากร ดว้ ยเครอ่ื ง
มอื ทที่ ันสมยั มาตรฐานระดับสากล รวมถงึ ให้บรกิ ารส�ำ หรับบรษิ ัทค่สู ญั ญาด้านการรกั ษาพยาบาลแบบเงนิ เช่ือ
แจง้ ความประสงคข์ อเขา้ รว่ มตรวจสขุ ภาพหรอื รว่ มเปน็ บรษิ ทั คสู่ ญั ญากบั ทางคลนิ กิ ศนู ยแ์ พทยพ์ ฒั นา และสอบถาม
รายละเอียดเพิม่ เตมิ ได้ท่ี
แผนกสือ่ สารองคก์ ร
โทรศัพท์ : 02-1050345, 02-3087600 ต่อ 2391-2394
โทรสาร : 02-1050349 E-mail : [email protected]
A94pril 2017

95

สมัครสมาชิก ช่ือ/นามสกลุ วนั /เดือน/ปเี กิด
เพือ่ รับนติ ยสารปี 2560 หมายเลขบตั รประชาชน
สถานทจ่ี ดั สง่ นิตยสาร MDC Health อาชพี
ฟรี! ทอี่ ยู่
บ้าน บริษทั

โทรศัพท ์ โทรสาร E-mail

*กรณุ ากรอกรายละเอียดนำ�ใสซ่ องตดิ แสตมปส์ ่งกลับมาตามทีอ่ ยู่น้ี

แผนกสอื่ สารองค์กร (นติ ยสาร MDC Health)
บรษิ ัท บ้านบงึ เวชกจิ จ�ำ กัด (คลินกิ ศนู ยแ์ พทยพ์ ัฒนา)
159 ถ.ประดิษฐม์ นูธรรม เขตวงั ทองหลาง กรงุ เทพมหานคร 10310
โทรศพั ท์ 02-3087600, 02-1050345 ตอ่ 2391-2394

E-mail: [email protected]

วันศุกรที่ 23 มิถุนายน 2560
วันศุกรที่ 22 กันยายน 2560
วันศุกรที่ 22 ธันวาคม 2560