Topikal SPM

SOALAN TOPIKAL SPM

26. Siapakah yang dimaksudkan dengan golongan khawarij
*khawarij- kumpulan penyokong saidina Ali yang berjuan menentang Muawiyah

27. Huraikan berkenaan tiga golongan syiah
* syiah Imamiah – iktikad jawatan imam hanya layak untuk ahlul bait (keluarga
rasulullah)
* syiah zaidiyah- mengambil sempena nama pengasasnya, zaid bin ali zainal
abidin.
* syiah batiniah- al-Quran punyai makna zahir dan batin dimana mereka sahaja
yang faham

28. Terangkan dua pegangan golongan yang bermazhab kan khawarij
* pelaku dosa besar adalah kafir
* menghalalkan darah umat Islam yang berbeza iktikad dengan mereka

AJARAN SESAT
(29) Setiap orang Islam wajib mendalami ilmu agama agar tidak terpengaruh dengan

ajaran –ajaran sesat
i Apakah yang anda faham mengenai ajaran sesat

-ajaran atau amalan yang didakwa sebagai ajaran Islam, hakikatnya ia bercanggah

dengan ajaran al-Quran dan as-sunnah

ii Terangkan tiga ciri utama ajaran sesat
* mendewa-dewakan pemimpin
* mengubah prinsip asas aqidah Islam
* mencemarkan aqidah Islam
* mengubah cara dan bentuk ibadat

iii Jelaskan dua akibat ajaran sesat terhadap sesebuah negara
* ekonomi negara akan terjejas dan mundur
* keselamatan negara tidak stabil, berlaku keganasan
* membuang masa, tenaga dan wang ringgit

iv Senaraikan tiga ajaran sesat yang terdapat di Malaysia
* taslim
* qadiani
* kumpulan anti hadis

v Nyatakan dua perbezaan antara ajaran Islam yang sebenar dengan ajaran sesat

* ajaran Islam *ajaran sesat

- berlandaskan al-Quran dan sunnah - tidak berlandaskan quran & sunnah

51

SOALAN TOPIKAL SPM

- tidak mendewakan pemimpin - berlaku pendewaan pemimpin

vi Apakah akibat jika seseorang itu terpengaruh dengan ajaran sesat
* aqidah akan terpesong
* minda tertutup
* membuang masa, tenaga dan harta
* kehidupan tidak stabil

vii Kemukakan dua langkah yang sewajarnya dilakukan bagi menangani ajaran –
ajaran sesat di Malaysia
* lengkapkan diri dengan kefahaman Islam sebenar
* dedahkan ajaran Islam kepada masyarakat
* kerjasama dan penguatkuasaan undang-undang
* pemulihan akidah bagi mereka yang terbabit

viii Terangkan latar belakang kumpulan taslim
* diasaskan oleh Haji Muhammad matahari pada tahun 1870an di kampong
seronok P.Pinang. Ajarannya menyamai syiah Ismailiah Batiniah

Senaraikan tiga ciri kesesatan mereka.
* alam bersifat qadim
* tafsir ayat quran ikut nafsu
* amal nikah batin
* solat secara niat sahaja

52

SOALAN TOPIKAL SPM

IBADAT TINGKATAN 4
TAJUK: HAJI
1. Apakah pengertian haji dan umrah.
2. Apakah hokum mengerjakan haji dan Umrah.
3. Apakah pengertian upah Haji.
4. Jelaskan sebab-sebab yang mengharuskan upah haji.
5. Jelaskan hikmat mensyariatkan upah haji.
6. Nyatakan DUA faedah haji kepada:

i-Diri sendiri
ii-masyarakat
7. Nyatakan hikmah haji kepada umat Islam
8. Bagaimanakah cara untuk mempertingkatkan kesedaran umat Islam agar
menyegerakan ibadat haji.
9. Ibadat haji ialah amalan yang melibatkan spiritual,fizikal,mental dan
material.Bincangkan.
10. Ibadat haji dapat menguji kesabaran seseorang.
Berikan hujah anda untuk menjelaskan pernyataan di atas:
11. Jelaskan syarat-syarat yang mewajibkan seseorang itu menunaikan ibadat haji.
12. Apakah maksud Istita’ah.
13. Nyatakan rukun haji dan umrah satu persatu
14. Jelaskan 3 perbezaan antara ibadat haji dan umrah
15. Jelaskan perkara-perkara wajib haji.
16. Jelaskan perkara-perkara wajib umrah.
17. Mengapakah jemaah haji wajib mematuhi segala larangan yang diadakan ketika
ihram.

53

SOALAN TOPIKAL SPM

18. Senaraikan 5 daripada perkara yang dilarang semasa ihram.
19. Nyatakan 3 daripada perkara sunat haji
20. Jelaskan pengertrian haji Ifrad,Tamatuk dan Qiran.
21. Nyatakan kelebihan dan kekurangan bagi ketiga-tiga jenis haji tersebut.
22. Apakah maksud Dam.
23. Nyatakan jenis-jenis Dam.
24. Nyatakan jenis-jenis dam dan denda yang dikenakan bagi kesalahan berikut;

a)tidak wukuf di Arafah
b)memakai bau-bauan pada pakaian dan badan
25. Nyatakan maksud Tahalul.
26. Bagaimanakah seseorang itu dikira mendapat Tahalul awal
27. Apakah perkara-perkara yang dilarang semasa Tahalul awal
28. Nyatakan maksud Nafar.
29. Jelaskan syarat-syarat nafar awal
30. Apakah yang dimaksudkan dengan wukuf.
31. Apakah amalan yang sunat dilakukan ketika wukuf di Arafah
32. Nyatakan pengertian tawaf dan jenis-jenisnya.
33. Terangkan syarat-syarat tawaf
34. Nyatakan pengertian sae
35. Terangkan syarat-syarat sah sae
36. Nyatakan 2 hikmat sae
37. Nyatakan definisi bercukur
38. Jelaskan hikmat bercukur
39. i-Apakah pengertian miqat
ii-Nyatakan Bahagian miqat
40. Senaraikan Miqat makani bagi ibadat haji dan umrah.
41. Terangkan hikmat ditentukan miqat
42. i-Bilakah waktu untuk melontar bagi ketiga-tiga jamrah
ii-Nyatakan 2 syarat melontar
iii-Terangkan hikmat melontar

SEMBELIHAN

1. i-Apakah maksud sembelihan
ii-nyatakan hukum sembelihan

2. Senaraikan rukun dan syarat sah sembelihan.
3. Nyatakan 2 bahagian yang haram dimakan daripada binatang sembelihan
4. Jelaskan hikmat sembelih menggunakan pisau yang tajam
5. Senaraikan perkara-perkara sunat dan makruh semasa sembelihan

KORBAN DAN AQIQAH

1. i-Nyatakan pengertian korban
ii-Apakah hukum melakukan korban

2. i-Senaraikan binatang yang sah dijadikan korban dan umurnya.
ii-Terangkan cara pembahagian daging korban

54

SOALAN TOPIKAL SPM

iii-Jelaskan 3 syarat sah korban
3. Jelaskan 2 hikmat ibadat korban terhadap individu

AQIQAH

1. i-Nyatakan pengertian aqiqah
ii-Bilakah waktu melakukan aqiqah
iii-terangkan 3 syarat-syarat sah aqiqah

2. Nyatakan cara penyelenggaraan daging aqiqah.

JUAL BELI DAN SEWA

1. i-Jelaskan maksud jual beli menurut Islam
ii-Nyatakan 4 rukun jual beli
iii-Terangkan 2 jenis jual beli yang dilarang tetapi sah

2. Mengapakah Islam melarang sesuatu perniagaan haram.
3. Apakah akibat sekiranya seseorang menjalankan jual beli yang tidak mengikut syariat

Islam.

4. i-Nyatakan maksud sewa
ii-Senaraikan jenis-jenis sewaan
iii-Nyatakan rukun sewaan

5. Jelaskan 3 syarat sah sewaan
6. Jelaskan 3 sebab sesuatu kontrak sewaan menjadi batal

GADAIAN DAN SYARIKAT

1. Nyatakan maksud dari segi bahasa dan istilah.
2. Jelaskan rukun gadaian dan syarat sah gadaian
3. Huraikan perkara yang membatalkan gadaian.
4. Terangkan 2 perbezaan antara gadaian Islam dengan gadaian konvensional.

SYARIKAT

1. i-Jelaskan maksud syarikat menurut syarak.
ii-Jelaskan hikmah diharuskan syarikat

2. Senaraikan jenis-jenis syarikat.
3. i-Jelaskan rukun syarikat

ii-Jelaskan perkara yang membatalkan syarikat.

HUTANG,INSURAN DAN SAHAM

1. Nyatakan Pengertian
-Hutang
-Insuran
-Saham

55

SOALAN TOPIKAL SPM

2. Senaraikan rukun hutang
3. Jelaskan syarat untuk menjadi saksi dalam urusan hutang piutang.
4. Bagaimanakah cara untuk melaksanakan urusan hutang piutang.
5. Bezakan antara hutang dengan riba.
6. Nyatakan hikmah diharuskan berhutang.
7. i-nyatakan jenis-jenis insuran

ii-Huraikan prinsip insuran
8. Terangkan konsep insuran dari aspek:

-Tabarruk
-Mudharabah
-Ta’awun
9. Perniagaan insuran hendaklah dielakkan daripada tiga unsur.
Apakah unsur-unsur tersebut.
10. i-Nyatakan hukum saham menurut syarak.
ii-Jelaskan perbezaan antara saham dengan simpanan.
11. Nyatakan 3 ciri pelaburan saham yang diyakini halal.

ISI TEMPAT KOSONG

1. Salah satu rukun haji yang tidak terdapat dalam rukun umrah ialah ……………..

2. Haji …………………. Mengerjakan haji dan umrah secara serentak dengan berniat
ihram kedua-duanya sekali.

3 .……………………… ialah tempat pertemuan semula antara Nabi Adam a.s. dengan
isterinya Hawa semenjak berpisah.

4. Tawaf yang wajib ditunaikan oleh orang yang hendak meninggalkan Mekah
dinamakan tawaf ……………………..

5. Mengelilingi ka’bah sebanyak tujuh kali dengan niat beribadat kepada Allah
dinamakan ……………………..

6. Zaki membayar denda dengan menyembelih seekor kambing kerana beliau memakai
minyak wangi semasa dalam ihram.Dam tersebut dinamakan ………………

7. Miqat zamani bagi ibadat haji bermula dari 1 syawal hingga ………………….

8. Menggunakan alat sembelihan yang …………………… adalah makruh.

9. Dua jenis urat yang wajib dipotong ketika melakukan sembelihan ialah urat mari’ dan
………………………..

10. Binatang yang mati tanpa disembelih atau disembelih tidak mengikut syarak

56

SOALAN TOPIKAL SPM

dinamakan …………………….

11. Salah satu daripada syarat sah sembelihan ialah binatang tersebut mestilah halal dan
………………… ketika disembelih.

12. Hukum melakukan korban bagi orang …………………….. adalah wajib.

13. Binatang ternakan berkaki empat yang boleh dimakan dagingnya dan jinak disebut
……………………….

14. Cara yang ………………. Dalam membahagikan daging korban ialah disedekahkan
semuanya dalam keadaan mentah kepada fakir miskin.

15. Umur yang sebaik-baiknya bagi menyembelih kambing untuk dibuat akikah adalah
…………………………

16. Daging sembelihan akikah sunat dimasak ……………

17 ……………………….. dalam jual beli bermaksud membeli barang dengan tujuan
orang lain tidak dapat menjualnya.

18. Kadar sewa haruslah dipersetujui oleh keduas belah pihak dan bayaran sewa
hendaklah diketahui ……………………

19. Gadaian ialah sesuatu barang bernilai yang dijadikan …………………….. oleh
pemiliknya bagi mendapatkan pinjaman.

20. Gadaian Islam mestilah bebas daripada sebarang unsur riba dan ………………
21 …………….. ialah perjanjian perkongsian terhadap sesuatu perkara yang

dilaksanakan antara dua pihak atau lebih.

22. Hukum membayar hutang adalah wajib dan hokum menangguhkan pembayaran
hutang bagi orang yang berkemampuan adalah ……………….

23. Kehadiran …………………. Adalah penting dalam suatu urusan hutang piutang
yang melibatkan banyak pihak.

24. Saham dalam Islam hendaklah bebas daripada unsur ……………………
25. Riba diharamkan kerana ia mengambil ………………………. Daripada kesusahan

orang lain.

57

SOALAN TOPIKAL SPM

SKEMA JAWAPAN:
HAJI
1. Apakah pengertian haji dan umrah?

-Pengertian Haji
Bahasa ialah mengunjungi tempat yang mulia.
Istilah syarak ialah mengunjungi Baitullah Al-haram di Mekah kerana mengerjakan
ibadat tertentu pada masa tertentu dengan syarat tertentu.
-Pengertian Umrah
Bahasa ialah ziarah.
Istilah syarak ialah menziarahi Baitullah Al-Haram kerana mengerjakan ibadat
tertentu pada bila-bila masa dengan syarat tertentu.
2. Apakah hukum mengerjakan haji dan Umrah?
-Wajib bagi umat Islam yang berkemampuan dan mencukupi syarat-syaratnya.
3. Apakah pengertian upah haji?.
-Melakukan ibadat haji bagi pihak orang lain.
4. Jelaskan sebab-sebab yang mengharuskan upah haji?
i -meninggal dunia
ii-tidak mempunyai keupayaan fizikal disebabkan uzur,terlalu tua,sakit yang tiada

harapan sembuh.
5. Jelaskan hikmat mensyariatkan upah haji.

58

SOALAN TOPIKAL SPM

-Memberi peluang kepada orang sakit yang tidak ada harapan sembug mengupah
orang lain mengerjakan haji bagi pihak dirinya.
-Orang tua yang hilang upaya dapat mengupah orang lain mengerjakan haji bagi
dirinya.
-Memberi peluang kepada anak atau ahli keluarga untuk berbakti kepada ibu bapa
atau keluarga yang telah meninggal dunia.

6. Nyatakan DUA faedah haji kepada:
i)Diri sendiri: -membersihkan jiwa daripada maksiat.
-menjadi hamba yang bersyukur dengan nikmat harta dan kesihatan.
ii)masyarakat:-Dapat menyatupadukan umat Islam
-Dapat menjalinkan hubungan persaudaraan sesama umat Islam.

7. Nyatakan hikmah haji kepada umat Islam
-Umat Islam dapat berkumpul dengan tujuan yang satu dengan ikhlas dan reda.
-Melahirkan perasaan sama taraf tanpa mengira darjat dan keturunan
-Umat Islam dapat berkenalan dan bertukar fikiran.

8. Bagaimanakah cara untuk mempertingkatkan kesedaran umat Islam agar
menyegerakan ibadat haji.
-Galakan menyimpan untuk tujuan tersebut
-Kempen kesedaran tentang kewajipan dan kepentingan haji.
-Menggalakkan penghasilan alat-alat atau bahan seperti kaset,CD untuk
mendapatkan maklumat haji.

9. Ibadat haji ialah amalan yang melibatkan spiritual,fizikal,mental dan
material. Bincangkan.
Spritual-Melahirkan manusia yang dapat mengikis sifat-sifat mazmumah untuk
mencapai haji yang mabrur.
Fizikal-Meningkatkan kesihatan yang baik sebagai persediaan untuk menunaikan
haji.
Mental-Akal yang waras merupakan syarat yang merupakan penyempurnaan haji.
Material-Diperlukan sebagai bekalan yang dapat menampung perbelanjaan ke
Tanah Suci dan mereka yang di bawah tanggungannya semasa ditinggalkan.
-menggalakkan umat Islam memperolehi perbelanjaan untuk keperluan hidup dan
bermatlamat menunaikan haji.

10. Ibadat haji dapat menguji kesabaran seseorang.
Berikan hujah anda untuk menjelaskan pernyataan di atas:
-sabar mengawal diri dari melakukan perkara-perkara yang membatalkan atau
merosakan ibadat haji.
-Kesabaran dengan menghadapi pelbagai kerenah dan ragam manusia.

11. Jelaskan syarat-syarat yang mewajibkan seseorang itu menunaikan ibadat haji.

59

SOALAN TOPIKAL SPM

-Islam (tidak wajib ke atas orang kafir dan murtad)
-Baligh (tidak wajib keatas kanak-kanak)
-Berakal (tidak wajib ke atas orang gila)
-Berkuasa (Istita’ah)/tidak wajib ke atas orang yang tidak berkemampuan
menunaikannya

12. Apakah maksud Istita’ah.
-Sihat tubuh badan
-cukup perbelanjaan pergi dan balik serta perbelanjaan untuk ahli keluarga yang
ditinggalkan.
-mempunyai kenderaan yang selamat untuk pergi dan balik.
-mempunyai kesempatan waktu untuk mengerjakan haji.
-terjamin keselamatan diri,nyawa dan harta dalam perjalanan dan semasa
mengerjakan haji.
-ada kesempatan waktu untu mengerjakan haji
-mendapat izin daripada suami bagi isteri dan ditemani oleh dua mahram atau tiga
wanita yang boleh dipercayai

13. Nyatakan rukun haji dan umrah satu persatu

Rukun Haji Rukun Umrah
1.Niat mengerjakan haji 1.Niat mengerjakan Umrah
2.Wukuf di Arafah 2.Tawaf di Baitullah
3.Tawaf di Baitullah 3.saie
4.Saie 4.Bercukur
5.Bercukur 5.Tertib
6.Tertib

14. Jelaskan 3 perbezaan antara ibadat haji dan umrah

Haji Umrah
1. 6 rukun 1. 5 rukun
2. Ada wukuf 2. Tiada wukuf
3. Waktu/tempuh tertentu 3. Bila-bila masa

15. Jelaskan perkara-perkara wajib haji.
-Niat ihram di miqat
-Bermalam di Muzdalifah
-Melontar Jamrah Al-Aqabah
-Bermalam di Mina
-melontar ketiga-tiga Jamrah
-meninggalkan perkara-perkara yang dilarang ketika ihram.

60

SOALAN TOPIKAL SPM

16. Jelaskan perkara-perkara wajib umrah.
-Berniat ihram di miqat
-meninggalkan perkara-perkara yang dilarang semasa ihram.

17. Mengapakah jemaah haji wajib mematuhi segala larangan yang diadakan ketika
ihram.
-Supaya jemaah haji dapat menumpukan perhatian sepenuhnya kepada ibadat haji.
-Menguji tahap keimanan terhadap Allah s.w.t.
-Menyedari bahawa semua manusia adalah sama di sisi Allah yang
membezakannya hanyalah ketaqwaaan.
-Melatih umat Islam supaya lebih berdisiplin.
-Menguji keimanan dan kesabaran manusia.

18. Senaraikan 5 daripada perkara yang dilarang semasa ihram.
-memakai pakaian yang berjahit bagi lelaki
-memakai wangi-wangian
-memotong kuku
-menutup kepala bagi lelaki
-menutup muka dan dua tapak tangan bagi perempuan.
-Menebang pokok
-Bersetubuh
-Berkahwin atau menikahkan orang lain.

19. Nyatakan 3 daripada perkara sunat haji
-mandi ketika hendak berniat ihram
-Solat sunat dua rakaat sebelum berniat ihram
-membanyakkan ucapan talbiah semasa ihram sehingga melontar di Jamratul
Aqabah
-memakai pakaian ihram berwarna putih.
-mandi ketika hendak memasuki kota Mekah dan hendak wukuf di Arafah.

20. Jelaskan pengertrian haji Ifrad,Tamatuk dan Qiran.
Ifrad-mengerjakan amalan haji dan umrah secara berasingan samada melakukan
umrah sebelum masuk bulan haji atau mengerjakan haji terlebih
dahulu,kemudian diikuti ibadat umrah.

Tamatuk-Mengerjakan umrah terlebih dahulu pada bulan haji ,kemudia mengerjakan
haji pada tahun yang sama.

Qiran-Mengerjakan haji dan umrah serentak setelah masuk bulan haji.

21. Nyatakan kelebihan dan kekurangan bagi ketiga-tiga jenis haji tersebut.

Jenis Kelebihan Kekurangan

Haji Ifrad Lebih afdal Mengambil masa yang panjang

Tidak dikenakan dam Menuntut kesabaran yang tinggi

Haji Tamatuk -Waktu ihram lebih pendek -dikenakan dam

61

SOALAN TOPIKAL SPM

Haji Qiran -Memberi kelapangan dan -Fadhilatnya kurang
keselesaan kepada jemaah haji .
-menjimatkan masa -dikenakan dam
-menyempurnakan haji dengan cara -Fadhilatnya kurang
yang ringkas

22. Apakah maksud Dam.
Bahasa-darah
Syarak-denda yang dikenakan ke atas seseorang yang melakuykan kesalahan semasa
mengerjakan haji dan umrah.

23. Nyatakan jenis-jenis dam.
-Dam tertib dan takdir
-Dam tertib dan takdil
-Dam Tahyir dan takdir
-Dam Tahyir dan takdil

24. Nyatakan jenis-jenis dam dan denda yang dikenakan bagi kesalahan berikut;
a)tidak wukuf di Arafah
b)memakai bau-bauan pada pakaian dan badan

Jenis Dam Denda yang dikenakan

a) Tertib dan takdir -Menyembelih seekor kambing
b) Tahyir dan takdir sekiranya tidak mampu
-berpuasa selama sepuluh hari iaitu 3 hari
di mekah dan 7 hari setelah pulang
tanahair.
-Menyembelih seekor kambing @
-Bersedekah kepada 6 orang fakir miskin
iaitu 2 cupak seorang @
-berpuasa selama 3 hari.

25. Nyatakan maksud Tahalul.
-Keluar dari ihram haji @ umrah.

26. Bagaimanakah seseorang itu dikira mendapat Tahalul awal
-Melakukan 2 dari perkara berikut:
-Melontar Jamrah Al-Aqabah pada 10 Zulhijjah
-Bercukur
-Tawaf

27. Apakah perkara-perkara yang dilarang semasa Tahalul awal

62

SOALAN TOPIKAL SPM

-Nikah
-Bercumbu-cumbuan
-Bersetubuh

28. Nyatakan maksud Nafar.
-Meninggalkan Mina dengan niat tidak akan kembali semula ke Mina.

29. Jelaskan syarat-syarat nafar awal
-keluar dari Mina selepas gelincir matahari pada 12 Zulhijjah
-Selesai melontar ketiga-tiga Jamrah
-Telah bermalam selama 2 malam di Mina
-Berniat tidak akan datang lagi ke Mina pada musim itu.

30. Apakah maksud wukuf.
-Berada di padang Arafah walaupun hanya sekejap di antara gelincir matahari 9
Zulhijjah hingga terbit fajar 10 Zulhijjah.

31. Apakah amalan yang sunat dilakukan ketika wukuf di Arafah
-Berzikir
-membaca Al-Qur’an
-Mengerjakan solat sunat dan berdoa

32. Nyatakan pengertian tawaf dan jenis-jenisnya.
-Pengertian-Mengelilingi Baitullah sebanyak 7 kali dengan syarat tertentu untuk
beribadat kepada Allah.

-Jenis--Tawaf Qudum (tawaf selamat datang)
-Tawaf Ifadah (tawaf Rukun)
-Tawaf Wida’ (tawaf selamat tinggal)
-Tawaf sunat

33. Terangkan syarat-syarat tawaf
-Suci daripada hadas dan najis
-Menutup aurat
-Melakukan sebanyak 7 kali pusingan
-Menjadikan Baitullah di sebelah kiri ketika tawaf
-Mulakan tawaf dari penjuru Hajarul Aswad
-Diluar Ka’abah tetapi di dalam Masjidil Haram

34. Nyatakan pengertian sae
-Berulang alik di antara bukit Safa ke bukit Marwah sebanyak 7 kali

35. Terangkan Syarat-syarat sah sae
-hendaklah dimulai dari Safa dan disudahi di Marwah

63

SOALAN TOPIKAL SPM

-hendaklah dilakukan sebanyak 7 kali dengan penuh yakin
-hendaklah dilakukan selepas tawaf rukun @ tawaf Ifadah
-hendaklah dilakukan dengan perjalanan biasa
-memulakan niat sae semasa di Safa.

36. Nyatakan 2 hikmat sae
-mengambil iktibar daripada peristiwa yang berlaku kepada Siti Hajar dan anaknya
Nabi Ismail.
-Mendidik manusia supaya tabah dan cekal dalam melakukan sesuatu pekerjaan.

37. Nyatakan Definisi bercukur
-Bercukur @ bergunting rambut sekurang-kurangnya 3 helai.

38. Jelaskan Hikmat bercukur
-sebagai simbul membersihkan diri daripada sifat tercela
-menghapuskan dosa

39. i-Apakah pengertian miqat
ii-Nyatakan bahagian miqat

i- pengertian miqat sempadan masa dan tempat bagi jemaah haji memulakan niat
ihram haji @ umrah.

ii-Bahagian miqat
-Miqat Makani (sempadan tempat)
-Miqat Zamani (sempadan Masa)

40. Senaraikan Miqat makani bagi ibadat haji dan umrah.

Miqat ibadat haji Miqat ibadat umrah
-Zulhulaifah (Bir Ali) -Tanah halal iaitu Hudaibiyah ,Tana’im dan
bagi penduduk Madinah dan sekitarnya.
-Al-Juhfah Jakranah.
bagi penduduk Mesir,Syam
Magribi,Sepanyol dan negeri
berhampiran.
-Qarnul Manazil
bagi penduduk Kuwait,Najd dan jemaah
yang melalui jalan udara.
-Yalamlam
bagi penduduk India,Yaman dan negeri
sebelah timur termasuk
Malaysia,Indonesia,Brunai dan Thailand.
-Zatul Irqin

64

SOALAN TOPIKAL SPM

bagi jemaah dari Iraq
-Dirumah sendiri
jemaah yang tinggal di mekah

41. Terangkan hikmat ditentukan miqat
-Untuk kita memahami bahawa setiap pekerjaan ada permulaan dan ada
kesudahannya.
-Supaya kita dapat membuat persediaan sebelum melakukan sesuatu pekerjaan.

42.i- Bilakah waktu untuk melontar bagi ketiga-tiga jamrah
ii- Nyatakan 2 syarat melontar
iii- Terangkan hikmat melontar

-Waktu melontar pada hari 11,12 dan 13 Zulhijjah
-Syaratnya:-menggunakan 7 biji anak batu pada tiap-tiap jamrah

-melontar mengikut tertib dimulai dengan Jamratul Ula,Jamratul
Wusta dan Jamratul Aqabah.
-berniat melontar kerana Allah s.w.t.

-Hikmatnya:-mengambil iktibar daripada perbuatan nabi Ibrahim untuk
mengusir syaitan.
-menghalau sebarang gangguan untuk melakukan kebaikan
-mengingatkan umat Islam supaya menentang musuh-musuh Islam

SEMBELIHAN

1.i- Apakah maksud sembelihan
ii- nyatakan hukum sembelihan

-Maksud sembelihan:
Sembelihan ialah menghilangkan nyawa binatang yang halal dimakan dengan cara
memutuskan urat halkum dan urat marik dengan menggunakan alat yang tajam
dengan niat kerana Allah.

-Hukumnya:Wajib dengan tujuan dimakan dagingnya.

2. Senaraikan rukun dan syarat sah sembelihan.
-Rukun -Penyembelih
-Binatang sembelihan
-alat sembelihan

-Syarat sah sembelihan:
-Islam
-tidak dalam ihram haji @ Umrah
-Niat menyembelih kerana Allah
-Binatang yang halal dimakan
-Putus urat halkum dan Mari’

65

SOALAN TOPIKAL SPM

-Alat sembelihan yang tajam
-Mati dengan sekali sembelihan
-Masih hidup sebelum disembelih

3. Nyatakan 2 bahagian yang haram dimakan daripada binatang sembelihan
-darah kecuali hati dan jantung
-ketumbuhan antara kulit dan daging
-pundi kencing

4. Jelaskan hikmat sembelih menggunakan pisau yang tajam
-mempercepatkan binatang tersebut mati
-mengelakkan keracunan pada binatang yang disembelih
-memupuk sifat belas kasihan
-tidak menyiksa binatang yang disembelih

5. Senaraikan perkara-perkara sunat dan makruh semasa sembelihan

Perkara Sunat Perkara Makruh
-menyebut nama Allah dengan lafaz -menggunakan alat @ pisau yang tumpul
Bismillah -menampakkan alat sembelihan kepada
-menghadapkan binatang itu kearah kiblat binatang yang hendak disembelih
dengan membaringkan ke sebelah rusuk -mematahkan leher binatang sebelum
kirinya. nyawanya hilang
-melakukan sembelihan di siang hari -Tidak membaca lafaz Bismillah
-menggunakan alat sembelihan yang paling -menyembelih di hadapan lain binatang
tajam. yang hendak disembelih.

KORBAN DAN AQIQAH

1. i- Nyatakan Pengertian korban
ii- Apakah Hukum melakukan korban

Pengertian-menyembembelih binatang ternakan (al-an’am) yang dilakukan pada hari
Aidil Adha @ hari-hari tasyrik dengan tujuan beribadat kepada Allah.

Hukum-Sunat muakad kepada orang yang berkemampuan.
Wajib apabila bernazar.

2. i- Senaraikan Binatang yang sah dijadikan korban dan umurnya.
ii- Terangkan Cara pembahagian daging korban

66

SOALAN TOPIKAL SPM

iii- Jelaskan 3 syarat sah korban

Binatang yang sah -Lembu/kerbau (2 tahun @ lebih)
Kambing (2 tahun @ lebih)
Biri-biri/kibas(1 tahun @ lebih @ telah berganti gigi)
Unta ( 5 tahun @ lebih)

Cara pembahagian -1/3 kepada fakir miskin
1/3 kepada orang ramai
1/3 dimakan oleh orang yang berkorban

Syarat sah -Binatang cukup umur
-Disembelih oleh orang Islam
-Disembelih dalam waktu korban
-Binatang yang sihat dan tidak cacat.
-Diniatkan korban ketika menyembelih
-Binatang ternakan yang halal dimakan

3.Jelaskan 2 hikmat ibadat korban terhadap individu
-Meningkatkan keimanan kepada Allah
-Melatih diri berkorban pada jalan Allah
-Menimbulkan rasa kesyukuran atas nikmat Allah

AQIQAH

1.i- Nyatakan Pengertian aqiqah
ii- Bilakah Waktu melakukan aqiqah
iii-Terangkan 3 syarat-syarat sah aqiqah

-Pengertian - Penyembelihan binatang ternakan(al-An’am) yang dilakukan ketika
mencukur rambut bayi yang baru dilahirkan sebagai tanda kesyukuran
kepada Allah.

-Waktu -Afdal 7 hari selepas kelahiran
Harus:bila-bila masa sehingga baligh

-Syarat sah aqiqah -berniat aqiqah ketika menyembelih
-menyembelih binatang yang cukup umur
-menyembelih binatang ternakan yang tidak cacat
-memenuhi syarat-syarat sembelihan

2. Nyatakan cara penyelenggaraan daging aqiqah.
-sunat disedekahkan dalam keadaan masak
-dimasak dengan masakan manis
-orang beraqiqah sunat memakan sedikit daging dan selebihnya disedekahkan.

67

SOALAN TOPIKAL SPM

JUAL BELI DAN SEWA

1.i- Jelaskan maksud jual beli menurut Islam
ii- Nyatakan 4 rukun jual beli
iii-Terangkan 2 jenis jual beli yang dilarang tetapi sah

-Maksud jual beli:Menukarkan barang dengan barang mengikut cara yang tertentu.
-Rukun jual beli:-Penjual dan Pembeli

-Barang
-Harga
-Jual beli yang dilarang tetapi sah:
-Membeli barang dengan bertujuan menyekat pembelian orang lain
daripada membeli barang tersebut.
-Membeli barang yang sedang dibeli oleh orang lain walaupun masih
dalam tempoh pilihannya.
-Menyekat penjual dari desa di pertengahan jalan supaya dapat mem-
beli dengan harga yang lebih murah dari harga pasaran.
-Monopoli dalam jual beli
-Jual beli barang yang halal tetapi digunakan untuki maksiat
-Mengurangkan timbangan dan sukatan
-Berlaku penipuan seperti penjual sengaja meletakan barang yang
baik di atas tetapi yang buruk di bawah.

2. Mengapakah Islam melarang sesuatu perniagaan haram.
- Supaya harta yang dicari bersih dan halal
- Tidak berlaku penipuan,kerugian,bahaya dan sakit hati sesama Islam
- Dapat membendung maksiat dalam masyarakat
- Memberi manfaat dan faedah kepada semua umat Islam.

3. Apakah akibat sekiranya seseorang menjalankan jual beli yang tidak mengikut syariat
Islam.
-Membawa pergaduhan dan permusuhan
-Melahirkan masyarakat yang mementingkan diri,tamak dan kedekut.
-Harta yang diperolehi dengan cara yang tidak adil adalah haram dan tidak
-Mendapat keberkatan Allah.

4.i- Nyatakan maksud sewa
ii- Senaraikan jenis-jenis sewaan
iii- Nyatakan rukun sewaan

-Pengertian sewa:akad atau perjanjian untuk mengambil manfaat atau faedah daripada
sesuatu barang dengan bayaran tertentu yang telah dipersetujui dalam perjanjian
mengikut syarat yang tertentu.

68

SOALAN TOPIKAL SPM

-Jenis sewa:-Sewa Manfaat
-Upah bekerja

-Rukun sewa:-Penyewa dan pemberi sewa
-Bayaran sewa
-Manfaat

5. Jelaskan 3 syarat sah sewaan
-Penyewa dan pemberi sewa hendaklah bersetuju mengadakan kontrak sewa
-Barang yang disewa hendaklah bermanfaat dan diharuskan oleh syarak.
-Barang yang disewa bukan menjadi kewajipan kepada pemberi sewa
-Manfaat yang tercatat dalam kontrak sewa dapat diberikan kepada penyewa oleh
pemberi sewa.

6. Jelaskan 3 sebab sesuatu kontrak sewaan menjadi batal
-Barang yang disewa hilang atau musnah kontrak
-Tidak menepati syarat-syarat kontrak
-Barang yang disewa rosak
-Tamat tempoh.

GADAIAN DAN SYARIKAT

1. Nyatakan maksud dari segi bahasa dan istilah.
Bahasa:Menahan sesuatu
Istilah :suatu barangan bernilai yang dijadikan cagaran oleh pemiliknya
untuk mendapatkan pinjaman.

2. Jelaskan Rukun gadaian dan syarat sah gadaian
-Rukun ialah-penggadai
-pemegang gadai
-barang yang digadaikan
-barang yang diberikan kepada penggadai
-akad
-ijab dan qabul

-Syarat sah:-Harta yang digadai itu sah untuk dijual beli
-Barangan yang diharamkan
-Barangan yang mempunyai nilai
-Tidak rosak barang gadaian pada waktu sebelum dan sehingga tamat
tempoh gadaian.
-Orang yang menggadai dan menerima itu aqil baligh
-Gadaian dibuat dengan kerelaan sendiri, bukan paksaan.
-Tidak merugikan orang yang menggadai.

3. Huraikan perkara yang membatalkan gadaian.
-Barang yang digadai diserah semula kepada penggadai
-Penggadai telah membayar semua hutangnya

69

SOALAN TOPIKAL SPM

-Barang yang digadai diperintahkan oleh pihak berkuasa untuk dijual
-Penggadai meninggal dunia
-pemegang gadai membatalkan gadaian
-Barang digadaikan hilang atau rosak
-Barang yang digadaikan telah disewa,dijual @ disedekahkan kepada orang lain.

4. Terangkan 2 perbezaan antara gadaian Islam dengan gadaian konvensional.

Gadaian Islam Gadaian Konvensional

-Barang gadaian tetap menjadi hak milik -Barang gadaian akan lupus jika tidak

asalnya. ditebus dalam tempuh

-dapat membantu seseorang dalam -membebankan seseorang kerana terpaksa

kesusahan membayar faedah.

-tiada unsur penipuan -terdapat unsur penipuan

-Nilai barang dan upah -Nilai barang termasuk faedah

SYARIKAT

1.i- Jelaskan maksud syarikat menurut syarak.
ii- Jelaskan hikmah diharuskan syarikat

-Maksud:Perjanjian perkongsian terhadap sesuatu perkara yang dilaksanakan antara dua
pihak atau lebih.

-Hikmah:- mendatangkan kemajuan kepada sesuatu bangsa dan negara
-dapat mengadakan perniagaan yang lebih besar yang tidak terdaya dilakukan
oleh orang perseorangan
-Memimpin masyarakat supaya sentiasa bersifat amanah.

2. Senaraikan Jenis-jenis syarikat.
-syarikat badan
-syarikat Mufawadhah
-syarikat wujuh
-syarikat Iman.

3.i- Jelaskan rukun syarikat
ii- Jelaskan perkara yang membatalkan syarikat.

-Rukun:-Ahli Syarikat
-Modal
-Lafaz akad

-Perkara yang membatalkan syarikat:
-syarikat dibatalkan oleh salah seorang rakan kongsi

70

SOALAN TOPIKAL SPM

-kematian salah seorang daripada ahli yang berkongsi
-salah seorang bersyarikat murtad atau lari dari musuh.

HUTANG,INSURAN DAN SAHAM

1. Nyatakan pengertian
-Hutang
-Insuran
-Saham

-Hutang:memberikan sesuatu barang atau manfaat kepada seseorang
-Insuran:Satu faedah apabila satu kumpulan berikrar untuk mengumpul dan
menggembeling usaha serta sumber bagi mengadakan pakatan untuk saling
bekerjasama dan tolong menolong apabila ditimpa musibah.
-Saham:Sejenis terbitan yang dikeluarkan oleh syarikat sebagai alat pemilikan.

2. Senaraikan rukun hutang
-penerima dan pemberi hutang
-marang yang diberi hutang
-sighah (akad)
-Saksi

3. Jelaskan syarat untuk menjadi saksi dalam urusan hutang piutang.
-Adil
-Dua orang lelaki @ seorang lelaki @ 2 orang perempuan
-tidak dipaksa

4. Bagaimanakah cara untuk melaksanakan urusan hutang piutang.
-catatkan jumlah hutang yang diambil
-catatkan tarikh berhutang
-catatkan tempoh bayaran balik.

5. Bezakan Beza antara hutang dengan riba.

Hutang Riba

-Dibenarkan oleh Islam -Diharamkan oleh Islam

-Bertujuan membantu mereka yang susah -mengambil peluang daripada kesusahan

-Tiada faedah atau bunga yang orang lain.

dikenakan -faedah @ bunga dikenakan.

-Hutang boleh dirunding dengan pihak -Tidak boleh berunding bahkan faedah

pemberi hutang jika gagal membayar akan dikenakan untuk setiap jangkamasa

dalam masa yang ditetapkan. yang lewat.

71

SOALAN TOPIKAL SPM

6. Nyatakan Hikmah diharuskan berhutang.
-Membantu golongan yang susah
-mengelak daripada sikap malas dan suka meminta-minta secara percuma
-membolehkan golongan yang kurang berkemampuan untuk memiliki sesuatu dengan
cara yang diharuskan oleh Islam.
-mengeratkan hubungan baik sesama Islam.

7.i- nyatakan Jenis-jenis insuran
ii- Huraikan Prinsip insuran

-Jenis insuran: a-Insuran nyawa
b-Insuran Am

-Prinsip: -pemegang polisi bekerjasama antara satu sama lain.
-bertujuan untuk memberi sumbangan bagi meringankan kerugian yang
dihadapi oleh ahli secara perjanjian bersama.
-bebas daripada unsur gharar(ketidakpastian)
-saling melindungi mana-mana ahli yang ditimpa musibah
-bertujuan memberi keuntungan yang saksama di kalangan ahli.

8. Terangkan konsep insuran dari aspek:
-Tabarruk
-Mudharabah
-Ta’awun

-Tabaruk (menyediakan manfaat tuntutan apabila seseorang peserta menghadapi
kerugian atau kehilangan kerana ditimpa musibah)

-Mudharabah (Nisbah pembahagian bergantung persetujuan bersama dan
dinyatakan di dalam perjanjian.Kadar nisbah keuntungan sementara nilai tidak
ditentukan dan bergantung kepada keuntungan)

-Ta’awun (Insuran untuk meringankan bebanan apabila ditimpa musibah,bukan
untuk mencari keuntungan)

9. Perniagaan insuran hendaklah dielakkan daripada tiga unsur.
Apakah unsur-unsur tersebut?
-unsur gharar
-Unsur judi
-Unsur riba

10.i- Nyatakan hukum saham menurut syarak.
ii-Perbezaan antara saham dengan simpanan.

-Hukum: Harus

72

SOALAN TOPIKAL SPM

Perbezaan: Simpanan
Saham -Suatu bentuk tabungan .
-Tiada melibatkan untung rugi
-Suatu bentuk pelaburan atau perniagaan
-Melibatkan untung dan rugi daripada -Tiada risiko kerugian.
pelaburan
-Risiko berlaku kerugian .

11.Nyatakan 3 ciri pelaburan saham yang diyakini halal.
-bebas daripada unsur riba
-bebas daripada unsur spekulasi
-tidak melabur dalam perniagaan haram.
-modal saham bukan disimpan dalam bank konvensional.

Jawapan isi tempat kosong

1wukuf
2.Qiran
3.Arafah
4.Widak
5.Tawaf
6.Tahyir dan takdir
7.10 zulhijjah
8.Tumpul
9.halqum
10.bangkai
11.Hidup
12.Bernazar
13.Al An’am
14.Afdhal
15.2 tahun atau lebih
16.Manis
17.Monopoli
18.Nilainya
19.Cagaran
20.Gharar
21.Syarikat
22.Haram
23.Saksi
24.Riba
25.faedah.

73

SOALAN TOPIKAL SPM

IBADAT TINGKATAN 5
PERKAHWINAN
1. Jelaskan pengertian perkahwinan dan hukum-hukumnya.
2. Jelaskan hikmah perkahwinan.
3 i-Apakah implikasi perkahwinan yang tidak mengikut undang-undang keluarga Islam

ii-terangkan 2 langkah untuk mengatasi masalah perkahwinan yang tidak mengikut
undang-undang.

4. Senaraikan ciri-ciri bakal suami dan isteri.
5. Kenapa Islam menitikberatkan agama dalam pemilihan bakal suami dan isteri.
6. Nyatakan golongan perempuan yang haram dikahwini disebabkan

keturunan,penyusuan dan persemendaan.
7. Nyatakan maksud merisik dan meminang
8. i-Senaraikan perempuan yang haram dipinang.

ii-Nyatakan batas pergaulan dalam tempuh peminangan
9. i-Apakah hukum meminang perempuan yang masih dalam idah rajie

ii-Nyatakan 2 hikmat diharuskan melihat bakal isteri
10. Senaraikan rukun nikah satu persatu.
11. Jelaskan syarat-syarat bakal suami dan bakal isteri.
12. Nyatakan pengertian wali.
13. i-Siapakah wali mujbir

ii-Jelaskan sebab perpindahan kuasa wali nasab ke wali hakim.
14. Salah satu rukun nikah ialah saksi.

Terangkan dua sebab mengapakah saksi diperlukan dalam akad nikah.
15. Nyatakan syarat-syarat saksi
16. Nyatakan pengertian ijab dan qabul.

74

SOALAN TOPIKAL SPM

17. i-Nyatakan maksud mahar
ii-Jelaskan hukum dan jenis mahar.

18. Huraikan hikmat diwajibkan Mahar.
19. i-Nyatakan pengertian walimatul urus dan hukumnya.

ii-Jelaskan cara walimatul urus yang dibenarkan dalam islam
iii-Jelaskan hikmat mengadakan walimatul urus
20. Terangkan dua tanggungjawab suami dan dua tanggungjawab isteri.
21. Jelaskan kesan pengabaian tanggungjawab terhadap keluarga.
22. Bagaimanakah cara untuk mewujudkan kebahagian dalam sesebuah rumahtangga.
23. Nyatakan pengertian berikut:
i-Talak
ii-Rujuk
iii-Iddah
iv-Fasakh
v-Khuluq
vi-Nusyuz
vii-Zihar
viii-Li’an

24. i-Nyatakan hukum Talak
ii-Senaraikan rukun talak
iii-Jelaskan jenis-jenis talak

25. i-Jelaskan rukun rujuk
ii-Nyatakan syarat bagi rujuk
iii-jelaskan hikmat rujuk

26. Nyatakan jenis-jenis dan tempuh bagi iddah.
27. Jelaskan hikmat disyariatkan iddah.
28. Apakah hak dan status isteri semasa dan selepas iddah.
29. Jelaskan tujuan larangan yang dikenakan ke atas perempuan yang beriddah.
30. Nyatakan sebab-sebab yang membolehkan fasakh.
31. i-Bagaimanakah cara untuk menuntut fasakh

ii-Jelaskan kesan fasakh
iii-Nyatakan hikmat Fasakh
32. Nyatakan perbezaan antara talak dengan fasakh.
33. Nyatakan 3 faktor yang mendorong seorang isteri mengambil keputusan untuk
bercerai secara khuluq.
34. Nayatakan hikmat disyariatkan khuluq.
35. Jelaskan kesan khuluq dalam rumahtangga.
36. Nyatakan perbezaan antara fasakh dengan khuluq
37. Jelaskan perkara-perkara yang boleh membawa kepada Nusyuz.
38. Nyatakan faktor berlakunya Nusyuz di kalangan isteri.
39. Huraikan peranan suami untuk membendung perbuatan Nusyuz.
40. Nyatakan cara untuk menangani isteri yang Nusyuz.
41. Apakah kesan perbuatan Nusyuz.
42. Senaraikan rukun zihar dan syarat zihar.

75

SOALAN TOPIKAL SPM

43. Terangkan kifarah zihar mengikut tertib.
44. Nyatakan tiga kesan zihar kepada seseorang.
45. Jelaskan langkah-langkah untuk mengatasi zihar.
46. Jelaskan proses berlakunya Li’an
47. Huraikan implikasi li’an terhadap suami isteri.
48. Nyatakan hikmat li’an
49. i-Nyatakan pengertian poligami

ii-Jelaskan tiga syarat poligami
50. Jelaskan 2 hikmah poligami

KEMAHIRAN KEIBUBAPAAN

1. Nyatakan 3 tangungjawab ibubapa semasa bayi dalam kandungan.
2. Apakah tangungjawab ibubapa terhadap bayi yang baru dilahirkan.
3. Nyatakan maksud pendidikan moral.
4. Jelaskan dua tujuan pendidikan moral.
5. Apakah yang dimaksudkan dengan pendidikan sosial.
6. Pada pendapat anda mengapakah terdapat remaja yang terlibat dengan gejala sosial

seperti dadah,perzinaan dan sebagainya.
7. Nyatakan implikasi sekiranya ibubapa tidak melaksanakan tanggungjawab terhadap

anak-anak dengan sempurna.

UNDANG-UNDANG KELUARGA ISLAM

1. Apakah maksud undang-undang keluarga Islam
2. Nyatakan tiga bidang kuasa mahkamah syariah.
3. Terangkan dengan ringkas bidangkuasa jenayah mahkamah syariah
4. Nyatakan struktur organisasi mahkamah syariah
5. i-Jelaskan 2 peranan mahkamah syariat terhadap kebahagian keluarga Islam

ii-Terangkan dengan ringkas cara mahkamah syariah menyelesaikan sesuatu kes
dalam rumahtangga.

ANAK AMANAH ALLAH

1. Berikan pengertian anak angkat
2. Nyatakan 2 peraturan mengambil anak angkat.
3. Jelaskan hikmah larangan menasabkan anak angkat kepada bapa angkat,

HADHANAH

1. Nyatakan pengertian Hadhanah dan hukumnya.
2. Senaraikan golongan yang mendapat hak hadhanah jika ibu hilang kelayakan

mengikut urutan.
3. Apakah syarat-syarat orang yang mendapat hak hadhanah.
4. Nyatakan 2 sebab gugur hak hadhanah.
5. Apakah akibat terhadap anak sekiranya hak hadhanah diabaikan oleh mereka yang

76

SOALAN TOPIKAL SPM
bertanggungjawab.

Isi tempat kosong
1. Perempuan yang haram dikahwini terbahagi kepada dua jenis iaitu haram

……………….. dan haram selamanya.
2. Rasulullah s.a.w. menyarankan kepada individu yang ingin berkahwin supaya memilih

pasangan yang kuat pegangan ………………….. kerana ia membawa kebahagian yang
berkekalan.
3. Lamaran daripada seorang lelaki kepada seorang perempuan untuk dijadikan isteri
merujuk kepada pengertian ……………………….
4. Wali ………… ialah wali bapa dan datuk yang berhak mengahwinkan pengantin
perempuan yang masih gadis tanpa persetujuannya terlebih dahulu.
5. Wali yang berada dalam ihram haji atau umrah merupakan sebab kuassa wali nasab
berpindah kepada wali …………………
6. Semua barang yang …………… di sisi syarak boleh dijadikan mahar dalam
perkahwinan.
7. Hukun bermain kompang,gendang,pertunjukan silat dan nasyid yang mengandungi
nasihat dalam majlis walimatul urus adalah ……………….
8. Suami hendaklah berlaku …………………. Kepada isteri-isterinya berpoligami.

77

SOALAN TOPIKAL SPM

9. ……………. Ialah tempuh masa larangan berkahwin yang wajib dipatuhi oleh isteri
selepas berpisah dengan suami.

10 ……………… ialah isteri membayar jumlah wang yang dipersetujui kepada suami
supaya dia diceraikan.

11. Sumpahan seorang suami yang menuduh isterinya berzina dan menafikan nasab
anaknya dinamakan ……………………

12. Perkara-perkara yang berkaitan dengan pertunangan,perkahwinan dan perceraian
adalah di bawah bidangkuasa ……………………

SKEMA:

PERKAHWINAN

1.Jelaskan Pengertian perkahwinan dan hukum-hukumnya.
- Bahasa(cantum @ himpun)
- Istilah (akad yang menggunakan lafaz nikah yang menghalalkan lelaki

dan perempuan melakukan persetubuhan.
- Hukum:-Harus

(Orang yang tidak mempunyai tuntutan mendesak untuk berkahwin dan
tidak ada perkara yang mengharamkannya berkahwin)
-Wajib
(Orang yang berkemampuan memberi nafkah zahir dan batin dan dikhuatiri
terjerumus kepada maksiat)
-sunat
(orang berkemampuan menunaikan nafkah zahir dan batin tidak dikhuatiri
terjerumus kepada maksiat)
-makruh
(Bagi mereka yang tidak mampu memberi nafkah tetapi berkeinginan untuk
beristeri)
-Haram
(Orang yang tidak berkemampuan menunaikan nafkah zahir dan batin dan
dikhuatiri melakukan kezaliman terhadap pasangannya)

2. Jelaskan hikmah perkahwinan.
-menjamin kesihatan.
-memupuk kasih saying

78

SOALAN TOPIKAL SPM

-memenuhi tuntutan rohani dan jasmani
-menjalinkan silaturahim
-memberi ketenteraman kepada suami dan isteri.

3. i- Apakah implikasi perkahwinan yang tidak mengikut undang-undang keluarga Islam
ii-Terangkan 2 langkah untuk mengatasi masalah perkahwinan yang tidak mengikut
undang-undang.

-Implikasi -menyalahi undang-undang
-dikenakan denda atau hukuman
-nama baik keluarga akan tercemar
-lahir masyarakat yang tidak berdisiplin.

-Langkah -semua pihak bertanggungjawab memastikan sesuatu perkahwinan itu
sah mengikut syarak.
-memperbanyakkan ilmu yang berkaitan dengan undang-undang keluarga
Islam.
-Penguatkuasaan undang-undang ke atas mereka yang melanggar syariat.

4. Senaraikan ciri-ciri bakal suami dan isteri.
-Ciri suami -bertaqwa
-beriman
-berilmu
-bertanggungjawab
-bertimbangrasa

-Ciri isteri: -beragama
-keturunan yang baik
-berharta
-kecantikan.

5. Kenapa Islam menitikberatkan agama dalam pemilihan bakal suami dan isteri.
-mereka yang beragama akan melaksanakan tanggungjawab dengan sempurna.
-dapat melahirkan generasi yang baik dan beramal soleh
-menjaga kehormatan diri dan keluarga

6. Nyatakan golongan perempuan yang haram dikahwini disebabkan keturunan,
penyusuan dan persemendaan.
- Keturunan -ibu,nenek ke atas
-anak perempuan,cucu dan ke bawah
-adik beradik perempuan(saudara kandung)
-dan lain-lain
-Penyusuan -ibu susuan dan ke atas
-anak susuan dan ke bawah
-adik beradik susuan

79

SOALAN TOPIKAL SPM

-Persemendaan-ibu tiri dan ke atas
-isteri anak
-ibu mertua

7. Nyatakan maksud merisik dan meminang
- merisik -langkah awal dalam proses memilih calon isteri yang sesuai
yang dikehendaki oleh seseorang
-meminang -lamaran daripada seorang lelaki kepada seorang perempuan untuk
dijadikan pasangan hidup.

8.i- Senaraikan perempuan yang haram dipinang.
ii- Nyatakan batas pergaulan dalam tempuh peminangan

- Perempuan yang haram dipinang ialah:
-tunang orang
-isteri orang
-perempuan dalam idah rajie

- Batas pergaulan dalam tempoh peminangan:
-bergaul bebas dan keluar berdua-duaan tanpa mahram
-melihat aurat

9.i- Apakah hukum meminang perempuan yang masih dalam idah rajie
ii-Nyatakan 2 hikmat diharuskan melihat bakal isteri

Hukum -haram,sama ada secara terang atau sindiran
Hikmat -Berpuas hati dan tidak berasa tertipu

Untuk memastikan sihat

10. Senaraikan Rukun nikah satu persatu.
-bakal suami
-bakal isteri
-wali
-dua orang saksi
-sighah (ijab dan qabul)

11. Jelaskan syarat-syarat bakal suami dan bakal isteri.
-Bakal suami:
-Islam
-lelaki
-tidak beristeri empat
-bukan dalam ihram haji
-bukan mahram kepada isteri
-Bakal isteri:
-Islam @ ahli kitab
-perempuan
-Bukan isteri orang
-Bukan dalam idah talak rajie
-Bukan dalam ihram haji @ umrah

80

SOALAN TOPIKAL SPM

-Bukan mahram kepada suami.

12. Nyatakan pengertian wali.
-Orang yang berkuasa mengahwinkan seseorang perempuan.

13.i- Siapakah Wali mujbir
ii- Jelaskan Sebab perpindahan kuasa wali nasab ke wali hakim.
-Wali mujbir ialah bapa dan datuk
-Sebab perpindahan kuasa wali:
-tidak terdapat wali nasab mengikut susunan
-wali akrab tidak dapat dikesan
-wali tinggal jauh melebihi 2 marhalah
-wali akrab dalam tahanan dan tidak dapat dihubungi.

14. Salah satu rukun nikah ialah saksi.
Terangkan dua sebab mengapakah saksi diperlukan dalam akad nikah.
-memberi keterangan sekiranya berlaku sesuatu pertikaian
-menjamin sesuatu perkahwinan sah
-memuliakan perkahwinan.

15. Nyatakan syarat-syarat saksi
-Islam
-baligh
-adil
-lelaki
-memahami lafaz ijab dan qabul
-sejahtera pancaindera,tidak buta,pekak dan bisu.

16. Nyatakan pengertian ijab dan qabul.
-Ijab ialah lafaz yang diucapkan oleh wali
-Qabul jawapan penerimaan yang diucapkan oleh bakal suami.

17.i- Nyatakan maksud mahar
ii- Jelaskan Hukum dan jenis mahar.
-Maksud mahar ialah suatu pemberian wajib daripada suami kepada isteri sama
ada bentuk wang atau sesuatu yang bernilai selepas akad nikah.

-Hukum mahar adalah wajib.
-Jenis mahar ialah:

-mahar Musthama
-mahar misil

18. Nyatakan hikmat diwajibkan mahar.
-melahirkan keikhlasan suami dan isteri atas perkongsian hidup bersama.
-sebagai tanda kesanggupan suami untuk membina rumahtangga.
-sebagai persiapan pertama bagi suami untuk memikul tanggungjawab

81

SOALAN TOPIKAL SPM

memberikan nafkah kepada isteri.
-mengembirakan hati isteri yang sanggup meninggalkan keluarga.
-memulia dan mengiktiraf kedudukan kaum wanita.

19.i- Huraikan pengertian walimatul urus dan hukumnya.
ii- Jelaskan cara walimatul urus yang dibenarkan dalam islam
iii- Jelaskan hikmat mengadakan walimatul urus
-Walimatul Urus ialah jamuan atau kenduri yang diadakan untuk meraikan
perkahwinan.
-Hukum mengadakannya ialah sunat muakad
-Cara yang dibenarkan ialah:
-Mengadakan secara sederhana,tidak membazir.
-Tidak bercampur unsur-unsur maksiat
-Menjaga ada-adab pergaulan.
-Hikmatnya;
-Melahirkan kesyukuran kepada Allah
-Melahirkan rasa kegembiraan atas ikatan perkahwinan
-Mengisytiharkan perkahwinan kepada orang ramai
-Tanda tahniah dan selamat kepada pasangan pengantin.

20. Terangkan dua tanggungjawab suami dan dua tanggungjawab isteri.
Tangungjawab suami:
-memberi nafkah zahir dan batin
-memberi didikan kepada isteri dan anak-anak
-memberi layanan baik terhadap isteri dan ahli keluarga

Tanggungjawab isteri:
-Mematuhi suami kepada perkara yang tidak bertentangan dengan syariat
-menjaga kehormatan diri dengan menjauhkan perkara-perkara yang
menimbulkan fitnah.
-menjaga harta suami dan mengurus perbelanjaan dengan bijak.
-memberi layanan baik kepada suami.

21. Jelaskan kesan pengabaian tanggungjawab terhadap keluarga.
-kerukunan rumahtangga akan tergugat
-suami dan isteri tidak menghormati antara satu sama lain
-anak-anak tidak mendapat perhatian sepenuhnya

22. Bagaimanakah cara untuk mewujudkan kebahagian dalam sesebuah rumahtangga.
-mempunyai ilmu pengetahuan terutama ilmu agama.
-ekonomi yang stabil/kukuh
-berakhlak mulia

23. Nyatakan pengertian berikut:

Perkara Pengertian

Talak Merungkaikan ikatan perkahwinan melalui lafaz talak @

82

SOALAN TOPIKAL SPM

Rujuk yang mengandungi makna keduanya.
Iddah Suami mengambil kembali isteri yang telah diceraikan
Fasakh kepangkuannya.
Tempuh masa larangan berkahwin yang wajib dipatuhi oleh
Khuluq isteri selepas berpisah dengan suami.
Nusyuz Pembatalan ikatan perkahwinan melalui kuasa kadi atau
Zihar mahkamah disebabkan oleh masalah yang berlaku dalam
rumahtangga.
Li’an Perceraian antara suami isteri melalui lafaz talak atau
khuluq dengan bayaran tertentu oleh pihak isteri.
Keengganan isteri menunaikan kewajipan terhadap suami
tanpa alasan yang munasabah mengikut hukum syarak.
Suami menyamakan isterinya @ mana-mana anggota
isterinya dengan ibunya @ mana-mana perempuan yang
mahram baginya.
Sumpah suami yang disertakan dengan laknat daripada
Allah untuk menolak hukuman qazaf disebabkan tuduhan
zina terhadap isteri atau menafikan nasab.

24.i- Nyatakan hukum talak
ii- Senaraikan rukun talak
iii- Jelaskan jenis-jenis talak

Hukum talak ialah : Keterangan
Hukum Penyelesaian terakhir kepada krisis rumahtangga
Harus Apabila suami tidak dapat melaksanakan kewaipannya @
Wajib melakukan kezaliman terhadap isteri.
Apabila isteri mempunyai akhlak yang buruk dan tiada cara
Sunat yang dapat memperbaikinya.
Mentalakan isteri ketika dalam haid,nifas.hamil @ tujuan
Haram menganiayainya
Menceraikan isteri tanpa sebab atau menceraikan isteri yang
Makruh solehah.

-Rukun talak;

-Suami

-Isteri

-Lafaz talak

-Jenis Talak:
-aspek Hukum(suni dan bid’i)
-aspek kesan (Raj’ie dan ba’in)

25.i- Jelaskan rukun rujuk
ii- Nyatakan syarat bagi rujuk

83

SOALAN TOPIKAL SPM

iii- Jelaskan hikmat rujuk

-rukun rujuk -suami

-Isteri

-Lafaz rujuk

-Syarat rujuk:

Rukun Syarat

Suami 1.Islam

2.Baligh

3.Berakal

4.Kemahuan isteri

Isteri 1.Islam

2.Telah disetubuhi oleh suami

3.bukan perceraian secara Fasakh/Khuluq

4.Bukan dijatuhkan talak tiga

5.masih dalam tempuh iddah

Sighah 1.menggunakan lafaz rujuk

2.Tidak bertaklik (bersyarat)

3.Tidak ditentukan masa

-Hikmat rujuk:

-bertepatan dengan fitrah manusia yang ingin kembali kepangkal jalan apabila

melakukan kesilapan.

-suami dan isteri diberi peluang untuk menyambung semula hubungann mereka

dengan keazaman dan sikap yang baru.

-suami dan isteri berpeluang untuk memperbaiki kelemahan dan kesilapan yang

lalu.

-dapat menyatukan semula keluarga.

-anak-anak tidak lagi hidup menderita kerana ada orang yang melindungi dan

mengambil berat.

26. Nyatakan jenis-jenis dan tempuh bagi idah.

Idah disebabkan perceraian hidup Idah disebabkan kematian suami

Status isteri Idah Status isteri Idah

-hamil Hingga melahirkan Hamil Hingga melahirkan

anak anak

-tidak hamil Tiga kali suci Tidak hamil Empat bulan 10

hari

-putus haid Tiga bulan Putus haid Empat bulan 10

hari

-belum disetubuhi Tiada idah Belum disetubuhi Empat bulan 10

hari

27. Jelaskan hikmat disyariatkan idah.
-memastikan isteri tidak hamil dengan bekas suaminya untuk mengelak daripada
berlaku percampuran keturunan apabila isteri berkahwin dengan lelaki lain.
-memberi peluang kepada suami dan isteri untuk berfikir dan menyedari kesilapan

84

SOALAN TOPIKAL SPM

masing-masing.
-merupakan waktu berkabung untuk isteri yang kematian suami sebagai tanda
berduka cita.
-memberi peluang kepada isteri beristirehat sebelum berkahwin lain.
-memberi penghormatan pada suami yang meninggal dan menjaga perasaan
keluarganya terutama isteri.

28. Apakah hak dan status isteri semasa dan selepas iddah?.

Hak semasa iddah Hak selepas iddah
1.Perempuan dalam iddah raj’ie -tidak lagi mermpunyai hubungan dengan

(*isteri berhak mendapat nafkah bekas suaminya.

zahir,pakaian,tempat tinggal dan harta -bebas menentukan hidupnya sendiri

pewarisan) -berhak/boleh berkahwin dengan lelaki

(*isteri dilarang keluar rumah yang lain.

disediakan oleh suami tanpa izin) -tidak berhak mendapat nafkah daripada

(*suami berhak merujuk walaupun bekas suaminya.

tanpa persetujuan)
2.Isteri dalam tempuh iddah talak Bai’n

(*tidak berhak mendapat nafkah kecuali

tempat tinggal)

(*tidak berhak mewarisi harta suaminya)

3.isteri kematian suami

(*Berhak mendapat tempat tinggal

selama tempuh iddah)

29. Apakah tujuan larangan yang dikenakan ke atas perempuan yang beriddah.
-memelihara maruah kaum wanita
-menunjukkan Islam mengangkat kaum wanita
-menghindarkan apa berlaku perkara tidak diingini ke atas perempuan.

30. Nyatakan sebab-sebab yang membolehkan fasakh.
-suami menghilangkan diri lebih daripada tiga bulan.
-Suami tidak memberi nafkah
-suami berpenyakit
-Suami melakukan kezaliman terhadap isteri.
-Suami atau isteri murtad.

31.i- Bagaimanakah cara untuk menuntut fasakh
ii- Jelaskan kesan fasakh
iii- Nyatakan hikmat Fasakh

-Cara menuntut fasakh ialah;
-isteri mengadu kepada mahkamah
-Pihak mahkamah akan menyiasat tuntutan/aduan isteri
-jika sabit kesalahan,mahkamah membubarkan perkahwinan

85

SOALAN TOPIKAL SPM

-Kesan fasakh ialah;
-suami isteri tidak boleh rujuk dalam tempuh iddah
-mereka boleh berkahwin semula dengan akad yang baru.
-isteri tidak berhak mendapat nafkah semasa dalam tempuh iddah
-Rumahtangga akan runtuh dan anak-anak kehilangan kasih saying.

-Hikmat fasakh ialah:
-memberi peluang kepada isteri membuat tuntutan pembatalan perkahwinan
-mengelakkan kemudaratan yang akan ditanggung oleh isteri sekiranya
perkahwinan diteruskan.
-Ingatan kepada suami agar bertanggungjawab dalam menunaikan hak-hak isteri
dan keluarga.
-menghindarkan suasana yang tidak baik terhadap perkembangan fizikal,mental dan
emosi anak-anak.

32. Nyatakan perbezaan antara talak dengan fasakh.

Fasakh Talak

1.Pembatalan perkahwinan melalui 1.suami melepaskan ikatan perkahwinan

mahkamah atau kuasa kadi.

2.Hak suami dan isteri 2.Hak suami sahaja.

3.Gugur dengan sebab 3.Gugur tanpa sebab

4.Tidak boleh rujuk dalam tempuh iddah 4.Boleh dirujuk dalam tempuh iddah

5.Isteri tidak berhak mendapat nafkah 5.Isteri berhak mendapat nafkah dalam

dalam tempuh iddah tempuh iddah

6.Tiada bilangan dan tidak mengurangkan 6.ada bilangan sehingga talak tiga dan

bilangan talak. mengurangkan bilangan talak.

33. Nyatakan 3 faktor yang mendorong seorang isteri mengambil keputusan untuk
bercerai secara khuluq.
-Suami tidak bertanggungjawab
-bertemu dengan lelaki pilihannya
-suami tidak mahu menceraikannya dengan cara biasa
-isteri tidak mahu nusyuz terhadap suami.
-tidak ada kesesuaian antara mereka.

34. Nyatakan hikmat disyariatkan khuluq.
-mengelakkan isteri berlaku nusyuz
-penghormatan kepada isteri supaya boleh bertindak mengikut undang-undang.
-mengelakan sifat ego suami yang suka menyalahgunakan kuasa sebagai ketua
keluarga.
-membolehkan suami dan isteri berkahwin lain dengan pasangan pilihan.

35. Jelaskan kesan khuluq dalam rumahtangga.
-runtuh intitusi keluarga
-suami dan isteri tidak boleh rujuk tetapi boleh berkahwin semula
-isteri tidak berhak mendapat nafkah semasa dalam iddah.

86

SOALAN TOPIKAL SPM

-anak-anak hilang kasih sayang dan perhatian.

36. Nyatakan perbezaan antara fasakh dengan khuluq

Fasakh Khuluq

-Pembatalan perkahwinan melalui kuasa -isteri membuat tuntutan membebaskan

kadi atas sebab tertentu diri daripada suami dengan bayaran @

memulangkan mahar melalui mahkamah

-Hak suami. -hak isteri sahaja

-tiada bayaran -ada bayaran tertentu

37. Jelaskan perkara-perkara yang boleh membawa kepada Nusyuz.
-Isteri enggan melayan suami ditempat tidur(bersetubuh)
-Keluar rumah tanpa izin suami
-Isteri bersikap kasar sama ada dengan perkataan dan perbuatan.
-Ingkar perintah suami yang tidak bertentangan dengan syarak.
-Membenarkan lelaki ajnabi masuk ke rumah tanpa pengetahuan suami.

38. Nyatakan faktor berlakunya Nusyuz di kalangan isteri.
-Isteri tidak mempunyai didikan agama yang cukup.
-Isteri tidak menghormati suami
-Sikap isteri yang mementingkan diri
-Suami tidak bertanggungjawab terhadap rumahtangga

39. Huraikan peranan suami untuk membendung perbuatan nusyuz.
-Membimbing isteri tentang ilmu agama.
-Suami hendaklah melaksanakan tanggungjawab dengan sempurna
-Bertolak ansur dan bertimbang rasa.

40. Nyatakan cara untuk menangani isteri yang nusyuz.
-memberi nasihat dengan penuh hikmah
-memisahkan tempat tidur
-memukulnya dengan tujuan mendidik
-campur tangan pihak keluarga
-jika gagal,suami boleh membuat pengaduan di Mahkamah
-terahir,menceraikan.

41. Apakah kesan perbuatan nusyuz.
-Suami tidak dihormati isteri akan merasa tercabar dan hilang pertimbangan.
-Mendorong suami mengabaikan tanggungjawab terhadap rumahtangga.
-Membawa kepada perbuatan mendera dan memukul isteri.
-Anak akan menjadi mangsa daripada sikap ibubapa mereka—
-Institusi kekeluargaan Islam tidak akan dihormati oleh masyarakat lain.

42. Senaraikan rukun zihar dan syarat zihar.

87

SOALAN TOPIKAL SPM

Rukun Syarat
Suami 1.Baligh
2.Berakal
Isteri 3.Sah talak
4.Kemahuan sendiri
Orang yang diserupakan 1.Isteri yang sah
dalam zihar 2.Zihar disandarkan kepada isterinya atau mana-mana
Sighah anggotanya.
1.Perempuan
2.perempuan yang mahram sebab nasab atau semendaan
1.Lafaz yang jelas(soreh)
2.lafaz tidak jelas (kinayah)-memerlukan niat

43. Terangkan kifarah zihar mengikut tertib.
-memerdekakan seorang hamba mukmin
jika tidak mampu
-berpuasa dua bulan berturur-turut
Jika tidak mampu
-memberi makan kepada 60 orang miskin secupak seorang.

44. Nyatakan tiga kesan zihar kepada seseorang.
-suami mendapat kemurkaan dan dosa besar
-suami isteri haram melakukan persetubuhan
-menjatuhkan maruah isteri
-suami wajib membaya kifarat.

45. Jelaskan langkah-langkah untuk mengatasi zihar.
-Tidak mengikut sifat jahiliah apabila marah dan berselisih faham.
-Memahami konsep zihar yang sebenar.
-Suami dan isteri memahami ilmu agama.
-Suami hendaklah berwaspada dalam melakukan sesuatu tindakan

46. Jelaskan proses berlakunya Li’an
-Suami bersumpah di hadapan hakim
(sumpah 4 kali,sumpah yang ke 5 suami bersumpah Allah melaknat dirinya jika
berbohong)
-Isteri bersumpah menafikan tuduhan suami
(sumpah 4 kali,sumpah yang ke 5 isteri bersumpah Allah melaknat dirinya jika
berbohong)

47. Huraikan implikasi li’an terhadap suami isteri.
-suami isteri terpisah selepas sumpah li’an
-suami tidak boleh berkahwin semula dengan bekas isterinya selama-lamanya.
-suami dilepaskan daripada hukuman qazaf
-isteri dikenakan had zina jika tidak menolak tuduhan dengan sumpah li’an.
-anak yang dinafikan sumpah li’an ternafi nasabnya daripada suami yang

88

SOALAN TOPIKAL SPM

bersumpah.
-Isteri berhak nmenuntut nafkah jika suami tidak menafikan nasabnya.

48. Nyatakan hikmat li’an
-suami dapat mencari jalan penyelesaian secara adli dan diredai Allah
-isteri dapat menbersihkan maruahnya melalui sumpah li’an.
-suami dapat mempertahankan kesucian nasabnya akibat perbuatan curang isteri.
-memberi peluang kepada suami dan isteri menegakan kebenaran demi menjaga
maruah masing-masing.

49.i- Nyatakan pengertian poligami
ii- Jelaskan tiga syarat poligami
-poligami ialah-Bahasa(banyak isteri)
Istilah syarak(Lelaki yang beristeri lebih dari seorang tetapi tidak
melebihi 4 isteri pada satu masa.
-syarat poligami:
-tidak melebihi empat isteri
-suami boleh berlaku adil
-suami mampu dari segi jasmani dan kewangan

50. Jelaskan 2 hikmah poligami
-untuk menyambung zuriat
-membela anak yatim dan wanita
-mengelakan diri daripada maksiat
-mendapat kebahagian di dunia dan akhirat.

TAJUK:KEMAHIRAN KEIBUBAPAAN

1. Nyatakan 3 tangungjawab ibubapa semasa bayi dalam kandungan.
-sentiasa mendekatkan diri kepada Allah
-meninggalkan perkara maksiat
-menunaikan kewajipan agama
-bersabar
-melazimi membaca al-qur’an
-sentiasa menjaga akhlak
-berdoa supaya dikurniakan anak yang soleh.

2. Apakah tangungjawab ibubapa terhadap bayi yang baru dilahirkan.
-Azan dan iqamat di telinga bayi
-mentahnik
-menamakan bayi dengan nama yang baik
-mencukur rambut bayi
-melakukan akikah.

3. Nyatakan maksud pendidikan moral.
-menanamkan prinsip-prinsip akhlak dan budi luhur ke dalam diri anak-anak

89

SOALAN TOPIKAL SPM

semenjak usia mumaiyiz hingga baligh dan dewasa.

4. Jelaskan dua tujuan pendidikan moral.
-supaya anak-anak terdidik dengan sifat-sifat mahmudah serta menjauhkan sifat-
sifat mazmumah.
-supaya anak-anak menjadi muslim yang sebenar dan menjadi anggota masyarakat
yang berguna.

5. Apakah maksud dengan pendidikan sosial.
-mendidik anak-anak tentang konsep persaudaraan,adab bermasyarakat dan
sebagainya.

6. Pada pendapat anda mengapakah terdapat remaja yang terlibat dengan gejala sosial
seperti dadah,perzinaan dan sebagainya.
-Tidak mendapat didikan agama yang sempurna
-Ibubapa tidak memberi perhatian serius terhadap tingkah laku anak-anak.
-Terpengaruh dengan ajakan kawan-kawan
-Iman yang tidak mantap.

7. Nyatakan implikasi sekiranya ibubapa tidak melaksanakan tanggungjawab terhadap
anak-anak dengan sempurna.
-anak-anak menjadi liar dan susah untuk dididik.
-anak-anak terdedah dengan perbuatan tidak bermoral

TAJUK;UNDANG-UNDANG KELUARGA ISLAM

1. Apakah maksud undang-undang keluarga Islam
-undang-undang yang memperuntukkan tentang hal-hal yang berkaitan dengan
perkahwinan,perceraian dan perkara yang berkaitan dengan keduanya di kalangan
orang Islam

2. Nyatakan tiga bidang kuasa mahkamah syariah.
-mendengar dan memmutuskan prosiding di kalangan orang Islam berkaitan
pertunangan,perkahwinan,perceraian,pembatalan perkahwinan atau perpisahan.
-sebarang pelupusan atau tuntutan kepada harta
-nafkah kesahtarafan atau penjagaan kanak-kanak.
-pembahagian atau tuntutan harta sepencarian
-wasiat.

3. Terangkan bidangkuasa jenayah mahkamah syariah
-Mahkamah syariah diberi kuasa dalam kesalahan-kesalahan yang boleh dihukum
penjara sehingga tiga tahun atau denda sehingga RM5000 atau sebat 6 rotan atau
kedua-duanya sekali.

4. Nyatakan struktur organisasi mahkamah syariah

90

SOALAN TOPIKAL SPM

Mahkamah Rayuan
Syariah

Mahkamah Tinggi Syariah

Mahkamah Rendah
Syariah

5. i- Jelaskan 2 peranan mahkamah syariat terhadap kebahagian keluarga Islam
ii- Terangkan cara mahkamah syariah menyelesaikan sesuatu kes dalam
rumahtangga.

-Peranan Mahkamah syariah:
-mengadakan khidmat nasihat kepada pasangan yang baru mendirikan
rumahtangga.
-memberi bimbingan kepada pasangan yang ingin berumahtangga untuk membina
rumahtangga bahagia.
-bertanggungjawab menerima dan menyelesaikan kes-kes yang berada di bawah
bidangkuasanya secara adil dan saksama.

-Cara menyelesaikan kes:
-menerima sesuatu kes
-memanggil mereka yang terlibat
-mengadakan bimbingan kaunseling

TAJUK:ANAK AMANAH ALLAH

1. Berikan pengertian anak angkat
-Anak yang dipelihara oleh bukan ibubapa kandungnya.

2. Nyatakan 2 peraturan mengambil anak angkat.
- anak angkat tidak boleh dibinkan atau dibintikan kepada bapa angkat.
- menjaga batas pergaulan dan aurat antara anak angkat dengan keluarga angkat
- anak angkat tidak boleh mewarisi harta pusaka keluarga angkat kecuali
hibah,hadiah dan wasiat tidak melebihi 1/3 harta .

3. Jelaskan hikmah larangan menasabkan anak angkat kepada bapa angkat,
- Menjaga hubungan baik antara ibubapa kandung dengan keluarga angkat

91

SOALAN TOPIKAL SPM

- Mengiktiraf keluarga bapa kandung dan mengekalkan kemulian pertalian nasab
anak angkat.

- Memelihara hak anak angkat dalam mewarisi harta pusaka bapa kandungnya.
- Memelihara hak wali nikah seseorang bapa ke atas anaknya.
- Memelihara harta pusaka bapa kandung dan salasilah keluarga supaya tidak

bercampur dengan anak angkat yang tiada hubungan nasab dengan mereka.

TAJUK:HADHANAH

1. Nyatakan pengertian Hadhanah dan hukumnya.
-Hadhanah ialah hak penjagaan anak yang masih kecil yang belum mumaiyiz dan
tidak mampu menguruskan diri sendiri.

-Hukum;wajib bagi anak yang belum mampu berdikari

2. Senaraikan golongan yang mendapat hak hadhanah jika ibu hilang kelayakan
mengikut urutan.
-nenek sebelah ibu atau ke atas
-bapa
-nenek sebelah bapa ke atas
-datuk
-saudara perempuan seibu sebapa
-saudara perempuan seibu
-saudara pempuan sebapa
-anak perempuan kepada saudara perempuan seibu sebapa (anak saudara)
-anak perempuan kepada saudara perempuan seibu
-anak perempuan kepada saudara perempuan sebapa
-emak saudara sebelah ibu
-emak saudara sebelah bapa
-waris lelaki yang berhak menerima asabah

3.Apakah syarat-syarat orang yang mendapat hak hadhanah.
-Islam
-berakal
-dewasa
-berakhlak mulia

4. Nyatakan 2 sebab gugur hak hadhanah.
-ibu kanak-kanak berkahwin dengan lelaki yang tidak mempunyai hubungan nasa
dengan kanak-kanak tersebut
-ibu berkelakuan buruk secara keterlaluan hingga menjatuhkan maruah diri.
-berpindah tempat kediaman dengan tujuan menghalang bapa kanak-kanak
menziarahinya
-cuai atau menganiayai kanak-kanak tersebut.
-murtad

92

SOALAN TOPIKAL SPM

5. Apakah akibat terhadap anak sekiranya hak hadhanah diabaikan oleh mereka yang
bertanggungjawab?
-Kewajipan anak akan terabai
-anak-anak akan terdedah dengan perkara negatif

jawapan ibadat tingkatan 5.

1.sementara
2.agama
3.meminang
4.mujbir
5.hakim
6.bernilai
7.harus
8.adil
9.idah
10.khuluq
11.li’an
12.mal.
TAMADUN DAN TOKOH
Tingkatan 4 (Khulafa' al-Rasyidin)

Struktur
1. Saidina Abu Bakar r.a. telah memerangi golongan ____________ iaitu __________

palsu dan golongan yang enggan membayar ______________.
2. Pada zaman pemerintahan Saidina Umar al-Khattab r.a. tanah yang dikuasai oleh

tentera Islam dalam peperangan yang dikenali sebagai harta _____________ tidak
dibahagikan.
3. Saidina Uthman bin Affan r.a. menetapkan al-Quran dibaca dengan menggunakan
lahjah ________________ .
4 Khalifah Ali b Abi Talib r.a. meneruskan majlis ___________ walaupun mendapat
tentangan dari golongan ______________ .
5 Tulis nombor dalam ruangan yang disediakan mengikut jasa Khulafa' al-Rasyidin.

Sumbangan dan jasa khulafa' al-Rasyidin

1. Saidina Abu Bakar As-Siddik Mengumpulkan al-Quran dalam satu
2. Saidina Umar al-Khattab. mashaf
Memerangi nabi palsu

3. Saidina Uthman bin Affan Menerima jawatan khalifah ketika
4. Saidina Ali bin Abi Talib Negara dalam keadaan huru-hara.
Mengisytiharkan kalendar Islam
mengikut tahun Hijrah.

Subjektif
1. Apakah yang dimaksudkan dengan Khulafa' al-Rasyidin?

93

SOALAN TOPIKAL SPM

2. Jelaskan kepimpinan Khulafa' al-Rasyidin?
3. Terangkan dasar pemerintahan Khulafa'al-Rasyidin yang telah membawa

kegemilangan umat Islam ketika itu?
4. Jelaskan tiga kesan corak pentadbiran mereka terhadap cara hidup umat Islam pada

zaman tersebut.
5. Khulafa' al-Rasyidin telah menjalankan dasar musyawarah dalam melaksanakan dasar

pemerintahan Negara. Apakah yang dimaksudkan dengan ahli majlis syura?
6. Terangkan dua kebaikan amalan syura dalam sesuatu perkara
7. Pada Zaman Khalifah Umar bin al-Khattab, jawatan Gabenor diwujudkan bagi

mewakili khalifah mentadbir wailayah-wilayah Islam yang semakin meluas.
Nyatakan cara-cara perlantikan gabenor.
8. Di zaman khulafa' al-Rasyidin, ad-Diwan atau jabatan ditubuhkan bagi memastikan
sistem pengurusan lebih berkesan.
Jelaskan jabatan tersebut.
9. Jelaskan kesan kepimpinan khulafa' al-Rasyidin dari aspek kepimpinan dan sosial.
10. Apakah akibat membelakangkan kepemimpinan khulafa' al-Rasyidin?
11. Penubuhan Diiwan al-Jundi dan Diiwan al-Kharaj pada zaman khulafa’ al- Rasyidin
bertujuan untuk memastikan sistem pengurusan dapat berjalan dengan lebih teratur.
Terangkan dua fungsi bagi jabatan-jabatan tersebut.
12. Khulafa’ al-Rasyidin adalah mereka yang mendampingi dan mendapat didikan
daripada Rasulullah s.a.w.
Buktikan kenyataan di atas dengan memberikan contoh-contohnya.

Kerajaan Bani Umaiyyah

Struktur
1. Nama Umaiyah di ambil sempena nama _______________ kepada khalifah pertama

kerajaan Bani Abbasiyah.
2. Kerajaan Bani Umaiyah barpusat di _____________ .
3. Kerajaan Umaiyah mempunyai beberapa peringkat pemerintahan iaitu zaman

kelahiran bermula dengan khalifah ______________ , kemudian zaman kemajuan
bermula dari khalifah ______________ b Marwan dan berakhir dengan pemerintahan
Hisham yang berpusat di ____________ .
4. Padankan bahagian-bahagian dalam tentera zaman Umaiyah dengan menulis nombor
diruangan yang sesuai.

5 bahagian dalam pasukan tentera kerajaan Bani Umaiyyah

1. Pasukan teras Al-Maimanah

2. Sayap kanan Al-Muqaddimah

3. Sayap kiri Safah al-Jaisy

4. Pasukan hadapan Al-Maisarah

5. Pasukan belakang Qalbu al-Jaisy

5. Khalifah Muawaiyah telah menyusun angkatan tentera laut terdiri dari _________
buah kapal perang

6. _______________ dijadikan bahasa rasmi Kerajaan Umaiyah

94

SOALAN TOPIKAL SPM

7. Pada kurun ke sepuluh masihi kota Cordova menjadi pusat perkembangan
______________ di Eropah.

8. Lengkapkan carta berikut :

Perkembangan
pendidikan

Usaha khalifah Kesan perkembangan
pendidikan

a. ________________ d. ________________
___ ____

b. ________________ e. ________________
___ ____

9. Antara ciri-circi .keg_e_m__il_a_n_g_a_n_p_e_m__e_ri_ntahan khalifah Umf.ar _b_in__A_b_d__A_z_i_z_i_al_a_h_beri
tumpuan kepada __________________ rakyat, melantik pegaw_ai_y_a_ng _____________ ,
ekonomi dan ___________ berada pada tahap yang tinggi dan membukukan

__________ Rasulullah.

Subjektif

1. Apakah hasil negara di zaman Kerajaan Bani Umaiyah?
2. Jelaskan faktor-faktor yang membawa kepada kejayaan Bani Umaiyah.
3. Bidang ekonomi sangat penting kepada kemajuan dan pembangunan negara.

Jelaskan tiga usaha pemerintah Bani Umaiyah untuk meningkatkan sektor
ekonomi negara dan pendapat rakyat.
4. Jelaskan tiga faktor kejatuhan kerajaan Bani Umaiyah.

Tokoh

Imam Abu Hanifah
1. Imam Abu Hanifah adalah pengasas Mazhab Hanafi yang diikuti sebahagian umat

Islam. Mengapa beliau digelar Abu Hanifah?
2. Nyatakan tiga contoh akhlak yang menunjukkan Imam Abu Hanifah seorang yang

berpendirian kukuh ketika menuntut ilmu.
3. Apakah bidang-bidang yang dipelajari oleh Imam Abu Hanifah?
4. Apakah sumbangan Imam Abu Hanifah terhadap tamadun Islam?
5. Jelaskan ujian-ujian yang terpaksa dilalui oleh Imam Abu Hanifah hingga ke akhir

hayatnya.

95

SOALAN TOPIKAL SPM

Imam Malik
1. Imam Malik Rahimahullah seorang yang sangat tinggi akhlaknya . Nyatakan contoh

sifat tersebut.
2. Jelaskan pernyataan bahawa Imam Malik sangat menghormati Rasulullah dan hadis

baginda.
3. Terangkan dengan ringkas sikap yang menunjukkan beliau seorang yang tetap

pendirian.

Imam Syafie
1. As-Syafie ialah panggilan masyhur kepada Muhammad bin Idris b. Al-Abbas b.

Osman b. Syafie b. As-Saib. Huraikan sifat-sifat peribadi beliau.
2. Jelaskan kenapa beliau juga digelar “Bapa Usul al-Fiqh”
3. Bagaimanakah beliau mendisiplinkan masanya?
4. Mengapakah Imam Syafie melarang sifat taklid dalam sesuatu perkara?
5. Apakah sumbangan Imam Syafie terhadap agama?

Imam Ahmad bin Hambal
1. Bagaimanakah cara Imam Ahmad bin Hanbal mengisbatkan hukum?
2. Nyatakan kelebihan Imam Ahmad bin Hambal
3. Apakah pengajaran yang dapat diperolehi daripada kegigihan Imam Ahmad bin

Hanbal?

Imam al-Bukhari
1. Terangkan dengan ringkas riwayat hidup Imam Bukhari
2. Nyatakan sifat peribadi beliau
3. Bagaimanakah beliau menilai sesuatu hadis untuk dikumpulkan di dalam kitabnya

sahih al-Bukhari?
4. Nyatakan sumbangan Imam Bukhari terhadap perkembangan ilmu.
5. Apakah syarat perawi yang ditetapkan oleh Imam al-Bukhari untuk diiktiraf sesuatu

hadis itu sahih?
6. Bagaimanakah usaha gigih Imam Bukhari dalam mengumpul hadis?

Imam al-Ghazali
1. Terangkan dengan ringkas riwayat hidup Imam Bukhari.
2. Apakah peribadi Imam al-Ghazali yang menjadikan beliau menjadi ahli fikir

terkenal?
3. Nyatakan sifat-sifat Imam al-Ghazali yang boleh dicontohi.
4. Bincangkan usaha Imam al-Bukhari mendalami ilmu.

Tokoh Islam Ting 4

Soalan 1 hingga 3

96

SOALAN TOPIKAL SPM

Tokoh Pilihan

AB C

Imam Abu Hanifah Imam Malik Imam Syafie

No Soalan Sumbangan Jawapan

1 Menulis kitab al-Fiqh al-Ahkam dan kitab al-Faraid

2 Menulis kitab al-Risalah
3 Menulis kitab al-Muwatta’

4. Padankan jawapan yang betul Nama sebenar
Tokoh Nukman b. Thabit
1. Imam As-Syafie Malik b. Anas
2. Imam Abu Hanifah Muhammad b. Idris b. Abbas
3. Imam Malik Ahmad bin Muhammad
4. Imam Ahmad

5. Suka menuntut ilmu dan sentiasa
mendampingi guru. Mempunyai
Sejak kecil beliau terdidik dalam akal yang tajam. Suka mengembara
urusan perniagaan. Sangat untuk mendalami ilmu
berpegang teguh dengan Agama
dan Islam.

a. __________ Sifat keperibadian b. __________
empat

Imam Mazhab

Suka berpakaian cantik dan Seorang yang pendiam dan sangat
bersih. Seorang yang tawadhuk kuat beribadat. Mengerjakan solat
dan sangat menghormati 300 rakaat setiap hari.
Rasulullah.

c. __________ d. __________

6. Imam Abu Hanifah dihukum ____________ kerana menolak jawatan hakim yang
ditawarkan kepadanya.

7. Beliau digelar sebagai Abu Hanifah kerana sentiasa membawa __________ untuk
menulis.

8. Imam Abu Hanifah mempelajari pelbagai ilmu terutama ilmu _________ Islam.

97

SOALAN TOPIKAL SPM

9. Kitab yang menjadi pegangan utama mazhab maliki selepas al-Quran dan Hadis
ialah Kitab _________.

10. Para sejarawan berpendapat Imam Malik berguru dengan lebih _________ orang
guru dari kalangan ___________ dan Tabi' Tabi'in.

11. Imam Malik dianggap sebagai tokoh terkemuka dalam ilmu ____________ dan ilmu
____________ .

12. Imam Syafie melarang anak muridnya ___________ semata-mata dengan hukum
yang dikeluarkan oleh ulamak tanpa usul periksa.

13. Imam As-Syafie digelar sebagai bapa ____________ kerana beliau orang yang
pertama menulis buku dalam bidang tersebut iaitu "al-Risalah".

14. Imam Ahmad b. Hanbal bijak dalam masalah-masalah ___________ .
15. Mazhab Hanbali di perbaharui oleh pendokong-pendokong mazhab yang dikenali

sebagai ___________ .
16. Imam Ahmad b. Hanbal meninggal dunia pada usia _________ dan dikebumikan di

__________ .
17. Imam Ahmad digelar sebagai _____________ kerana menghafaz lebih daripada

700,000 hadis.
18. Imam Ahmad sangat kuat beribadat. Beliau mengerjakan ________ rakaat solat

sunat setiap hari.
19. Hasil karya agung Imam Bukhari yang menjadi rujukan kepada umat Islam hingga

hari ini ialah _____________
20. Kitab Sahih al-Bukhari mengandungi __________ buah hadis yang diperolehi

daripada ramai ulama'
21. Imam al-Bukhari mengumpul hadis-hadis untuk dimuatkan dalam sahih al-Bukhari

selama __________.
22. Imam al-Bukhari mencatatkan hadis daripada gurunya melebihi ________ orang.
23. Karya agung yang dihasilkan oleh Imam al-Ghazali ialah ____________
24. Perdana menteri di Baghdad iaitu ___________ menjemput Imam al-Ghazali untuk

mengajar dan menjadi penasihat agung.
25. kemasyhurannya dalam __________ menarik ramai orang menghadiri kelas

pengajiannya.
26. Mendokong fahaman ____________ atau dikenali sebagai mazhab ahli Sunnah wal-

Jamaah.
27. Imam al-Ghazali menolak fahaman ahli _________ yang meresap dalam ilmu kalam

98

SOALAN TOPIKAL SPM

SKEMA JAWAPAN
Khulafa' al-Rasyidin
1. murtad, nabi palsu, zakat.
2. ghanimah
3. Quraish
4. tahkim, khawarij
5. Tulis nombor dalam ruangan yang di sediakan mengikut jasa khulafa' al-rasyidin.

(3,1,4,2)
Subjektif
1. Maksud Khulafa' al-Rasyidin

✓ khulafa' al-Rasyidin ialah empat sahabat nabi yang memerintah selepas kewafatan
baginda.

13. Ciri kepimpinan Khulafa' al-Rasyidin
✓ Adil kepada semua rakyat.
✓ Melaksanakan tanggungjawab dengan penuh amanah
✓ Bersifat tawadduk, mengutamakan akhirat mengatasi dunia.
✓ Tegas mendaulatkan agama.
✓ Menerima pandangan rakyat

14. Dasar pemerintahan Khulafa'al-Rasyidin
✓ Undang-undang berdasarkan al-Quran dan Sunnah.
✓ Khalifah merupakan ketua Negara

99

SOALAN TOPIKAL SPM

✓ Khalifah tidak mendapat hak istimewa mengatasi undang-undang

15. Tiga kesan corak pentadbiran terhadap cara hidup umat Islam pada zaman
tersebut.

✓ Bekerjasama dalam semua perkara
✓ Melaksanakan amar makruf nahi mungkar

16. Maksud majlis syura.
✓ Pandai menghurai dan membuat keputusan.

17. Dua kebaikan amalan syura dalam sesuatu perkara
✓ Mencapai kata sepakat.
✓ Mengelakkan permusuhan

18. Cara-cara perlantikan gabenor.
✓ Diberikan surat serah tugas
✓ Harta mereka diperiksa

19. Jabatan tersebut ialah
✓ Diwan al-Jundi
✓ Diwan al-Kharaj

20. Kesan kepimpinan khulafa' al-Rasyidin dari aspek kepimpinan dan sosial.

✓ kepimpinan : pemimpin Negara merupakan ketua agama.

✓ sosial : rakyat diberi layanan yang sama

21. Akibat membelakangkan kepemimpinan khulafa' al-Rasyidin.
✓ Kepimpinan Negara Islam dipilih melalui sistem warisan.
✓ Timbul perpecahan aliran pemikiran

22. Dua fungsi jabatan-jabatan tersebut ialah :
✓ Diwan al-Jundi : mengendalikan urusan berhubung dengan ketenteraan seperti
mengendalikan latihan, mengambil data bilangan tentera dan sebagainya.
✓ Diwan al-Kharaj : bertanggungjawab memungut hasil Negara dengan lebih
berkesan dan teratur.

23. Bukti Khulafa’ al-Rasyidin adalah mereka yang mendampingi dan mendapat
didikan daripada Rasulullah s.a.w.

Bukti kenyataan tersebut ialah:
✓ Abu Bakar as-Siddiq – Usaha beliau menghapuskan golongan murtad merupakan

satu tindakan tepat dan membawa negara Islam berada dalam keadaan aman dan
stabil.
✓ Usman bin Affan – Beliau bersetuju menjadi wakil Rasulullah s.a.w dalam
perundingan dengan kaum musyrikin Mekah semasa perjanjian Hudaibiah.
✓ Ali Bin Abi Talib sanggup tidur di tempat Rasulullah s.a.w semasa baginda keluar

100