อยุธยา

4. พระเจาอูทองมาจากเมืองอูทอง เปนแนวคิด

ของสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ พระบิดาวิชาประวัติศาสตร

และโบราณคดีของไทย ทรงสันนิษฐานไวในหนังสือนิทาน

โบราณคดีวา พระเจาอูทองเปนบุตรของโชฎึกเศรษฐี และ

เปนบุตรเขยเจาเมืองอูทองมากอนจึงไดครองเมืองอูทองสืบตอมา

ตอมาเกิดอหิวาตกโรคระบาด พระองคจึงอพยพผูคนมาสราง

กรุงศรีอยุธยา ทาน้ำท่ีพระองคพาผูคนขามแมน้ำสุพรรณบุรี

ยังเรียกกันวา ทาทาวอูทอง แตหลักฐานจากการขุดคนดาน

โบราณคดีระบุวา เมืองอูทองไดรางไปกอนการต้ังกรุงศรีอยุธยา

มากกวา 200 ป ขอ สันนิษฐานดังกลาวจงึ เปนไปไมไ ด

แมวาพระราชประวัติและความเปนมาของพระองค

จะไมกระจางชัดก็ตาม แตเมื่อพระองคทรงสถาปนากรุงศรีอยุธยา

ข้ึนเปนราชธานีของอาณาจักรอยุธยาน้ัน กรุงศรีอยุธยา

มีความสัมพันธอยางแนนแฟนกับแควนลพบุรีหรือละโว และ

แควนสุพรรณบุรี ซึ่งเปนแควนที่มีความเจริญรุงเรืองและมั่งค่ัง

ทางเศรษฐกิจ ดงั ปรากฏความในพระราชพงศาวดารวา ทรงโปรด

ใหขุนหลวงพองั่ว (พะง่ัว) ซ่ึงเปนพระเชษฐาของพระมเหสี

ครองเมืองสุพรรณบุรี และใหพระราเมศวร พระราชโอรสครองเมืองลพบุรี พระเจา อูทอง

ซึ่งสงผลใหอาณาจักรอยุธยามีความม่ันคงทางการเมือง และความเข็มแข็ง

ทางการทหารแผขยายดินแดนไดอยางตอเน่ือง และขยายอาณาเขตไดอยางกวางขวาง จนกลายเปน

อาณาจักรทร่ี ุงเรือง มน่ั คง และมงั่ คั่งทางเศรษฐกิจสบื ตอ มา

บรรณานุกรม

ชาญวิทย เกษตรศิริ. บรรณาธิการ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการ
ตำราสงั คมศาสตรแ ละมนษุ ยศาสตร และมูลนธิ โิ ตโยตา แหง ประเทศไทย, 2546.

ปรีดี พิศภูมิวิถี. คูมือทองเที่ยวอยุธยา เพื่อการศึกษาประวัติศาสตรสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษา.
สถาบันวิจยั สังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม : เชียงใหม, 2552.

ทีม่ าของภาพ : ศึกษาธกิ าร, กระทรวง. พระนครศรอี ยธุ ยา : มรดกลำ้ คา ภมู ปิ ญ ญาเลอ่ื งลือ. หนา 106.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชุดท่ี 1 การสถาปนากรุงศรีอยธุ ยา

2. กรงุ ศรอี ยุธยาต้งั อยูใ นบริเวณที่เปนศนู ยก ลางการคมนาคมและการคา
กรงุ ศรีอยุธยาตงั้ อยใู นบรเิ วณท่ลี อ มรอบดวยแมนำ้ 3 สาย คือ แมน้ำเจาพระยา แมน ้ำปาสกั

และแมน้ำลพบุรี ทำใหกรุงศรีอยุธยาเปนศูนยกลางการคมนาคมทางน้ำ ทางบก และศูนยกลางการคา
ท้ังภายในประเทศและการคาระหวางประเทศ โดยชาวไทยสามารถเดินทางหรือนำสินคาจากทางเหนือ
ทางตะวันออกเฉียงเหนือ ทางตะวันตก และบริเวณที่ราบลุมแมน้ำมาตามเสนทางทางบกและทางน้ำ
มาคาขายยังกรุงศรีอยุธยา กรุงศรีอยุธยาจึงเปนแหลงรวมสินคาจากดินแดนภายใน ซ่ึงพอคาทั้งชาวไทย
และชาวตางประเทศคอยรับซ้ือหรือแลกเปลี่ยนสินคากันอยางคึกคัก จากน้ันจึงนำสินคาจากกรุงศรีอยุธยา
ออกเสนทางทะเลทีอ่ าวไทย

สวนการคาระหวางประเทศ กรุงศรีอยุธยาตั้งอยูไมไกลจากอาวไทย ทำใหเรือสินคา
นานาชาติเดินทางเขามาคาขายไดสะดวก อีกทั้งท่ีต้ังของกรุงศรีอยุธยายังต้ังอยูระหวางเสนทางการคา
ระหวาง 2 อารยธรรมโบราณ คือ จีน และอินเดีย ซึ่งเปนตลาดการคาใหญสำคัญที่ชาวตะวันตกตองการ
คาขายดว ย จงึ มกั แวะที่เมืองทาตา ง ๆ ของอาณาจักรอยุธยา หรือนำสินคานานาชาติมาแลกเปลีย่ นคา ขายที่
กรงุ ศรอี ยุธยา ทำใหก รุงศรีอยุธยากลายเปน ศนู ยร วมสินคา จากท่ตี า ง ๆ กรุงศรีอยธุ ยาจงึ เปนเมืองทา การคา
ทีส่ ำคญั แหงหนง่ึ ในเอเชียตะวนั ออกเฉยี งใต

3. กรงุ ศรีอยธุ ยาต้งั อยใู นบรเิ วณทมี่ คี วามเหมาะสมทางยุทธศาสตร
เน่ืองจากกรุงศรีอยุธยาตั้งอยูในบริเวณท่ีมีแมน้ำลอมรอบ จึงเสมือนเปนเกาะท่ีมีแมน้ำ

เปนปราการธรรมชาติทั้งทางเหนือ ตะวันตก และทางใต ท้ังเปนบริเวณท่ีราบลุมที่แมน้ำทวมถึง ในฤดูฝน
หรือฤดูน้ำหลาก น้ำจากทางเหนือจะไหลมาทวมบริเวณกรุงศรีอยุธยานานถึง 6 เดือน ขาศึกจึงไมสามารถ
เขาโจมตกี รุงศรอี ยุธยาในชว งเวลาดงั กลา วได ตอ งลา ถอยทัพกลบั ไปเอง

4. กรุงศรีอยุธยาตั้งอยูในบริเวณท่ีมีความเจริญรุงเรืองทางอารยธรรมมากอนการสถาปนา
กรงุ ศรอี ยธุ ยา

บริเวณที่ตั้งของกรุงศรีอยุธยาต้ังอยูระหวางแหลงอารยธรรมของโลก คือ จีน และอินเดีย
และยังเปนดินแดนที่เคยอยูในอิทธิพลทางวัฒนธรรมของอาณาจักรโบราณคือ ทวารวดี และเขมร ทำให
อยุธยารับอารยธรรมความเจริญดังกลาวเขามาผสมผสานกับวัฒนธรรมของตนเอง ท้ังดานการปกครอง
ภาษา วรรณคดี กฎหมาย ศาสนา ศิลปกรรม และขนบธรรมเนียมประเพณี

นอกจากนี้ กรุงศรีอยุธยายังต้ังอยูในบริเวณท่ีมีชุมชนหนาแนน และมีพ้ืนฐานทางเศรษฐกิจ
มั่นคงอยูแลว จึงสามารถสถาปนาพระพุทธเจาพแนงเชิง ซ่ึงเปนพระพุทธรูปขนาดใหญท่ีสวยงามได
ใน พ.ศ. 1867 กอ นการสถาปนากรงุ ศรอี ยุธยาถงึ 26 ป

ปจจัยที่ตั้งของกรุงศรีอยุธยาดังกลาวนี้เปนปจจัยสำคัญใหอาณาจักรอยุธยามีความม่ันคง
และเจรญิ รงุ เรอื งอยางรวดเร็ว

บรรณานกุ รม

วินัย พงศศ รเี พียร. บรรณาธกิ าร. อยุธยา : พรรณนาภมู ิสถาน และมรดกความทรงจำแหงพระนครศรีอยธุ ยา.
โครงการวิจยั เมธวี จิ ัยอาวโุ ส (สกว.). กรงุ เทพฯ : อุษาคเนย, 2551.

ศกึ ษาธกิ าร, กระทรวง. พระนครศรีอยธุ ยา : มรดกโลกลำ้ คา ภมู ปิ ญญาเล่ืองลือ. กรงุ เทพฯ : องคก ารคา
ของคุรสุ ภา, 2548.
. หนงั สอื เรียนรายวิชาพ้ืนฐานประวตั ิศาสตร ชัน้ มธั ยมศกึ ษาปท ี่ 2. กรุงเทพฯ : องคก ารคา
ของคุรสุ ภ า , 25V5ir4t.ual Field Trip ประวัติศาสตร

ชดุ ที่ 1 การสถาปนากรงุ ศรีอยธุ ยา

ภาพจิตรกรรมฝาผนังจำลองเหตุการณ ทางใต อยุธยาสามารถขยายอำนาจ
ครั้งสงครามยุทธหัตถี ไดอ ยา งมนั่ คง เหนอื นครศรีธรรมราช และพยายาม
ควบคุมหวั เมืองตา ง ๆ ในคาบสมุทรมลายู ซง่ึ เปนผล
ระหวา งสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ใหการคาทางทะเลเจริญรุงเรอื งขน้ึ
กบั พระมหาอุปราชของพมา
ทางตะวันตก อยุธยาไดขยายอำนาจ
ครอบครองหวั เมอื งมอญ ไดแ ก เมอื งทวาย มะริด
และตะนาวศรี ซึ่งเปนเมืองทาทางฝงทะเลอันดามัน
เพ่ือประโยชนทางการคา เปนผลใหอยุธยาเกิด
ความขัดแยงกับพมา สงผลใหอยุธยาตองทำศึก
กับพมาหลายคร้ัง เริ่มตนท่ีศึกเมืองเชียงกราน
เมื่อ พ.ศ. 2081 สงครามครัง้ สำคัญ เชน สงคราม
ครั้งเสียสมเด็จพระสุริโยทัย พ.ศ. 2091 สงคราม
เสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 1 พ.ศ. 2112 สงคราม
ยุทธหัตถีคร้ังพระมหาอุปราชของพมาสิ้นพระชนม
บนคอชาง พ.ศ. 2135 จนกระทั่งกรุงศรีอยุธยา
ตองลมสลายเม่ือเสียกรุงศรีอยุธยาคร้ังที่ 2 เม่ือ
พ.ศ. 2310

บรรณานุกรม

วินยั พงศศรีเพยี ร. บรรณาธกิ าร. อยธุ ยา : พรรณนาภูมิสถาน และมรดกความทรงจำแหงพระนครศรอี ยุธยา.
โครงการวจิ ยั เมธวี จิ ัยอาวโุ ส (สกว.). กรุงเทพฯ : อษุ าคเนย, 2551.

ศกึ ษาธิการ, กระทรวง. พระนครศรีอยธุ ยา : มรดกโลกลำ้ คา ภมู ิปญญาเลอื่ งลอื . กรุงเทพฯ : องคก ารคา
ของคุรุสภา, 2548.
. หนังสอื เรยี นรายวชิ าพ้นื ฐานประวตั ศิ าสตร ชั้นมัธยมศกึ ษาปท ี่ 2. กรงุ เทพฯ : องคก ารคา
ของครุ สุ ภา, 2554.

ท่ีมาของภาพ : http://www.1mod.go.th/heritage/king/naresuan/naresuan3htm.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

POST-TEST ชุดท่ี 1 การสถาปนากรงุ ศรอี ยธุ ยา

คำชีแ้ จง ใหน ักเรียนเลือกคำตอบที่ถกู ตอ งที่สดุ เพียงขอ เดียวลงในกระดาษคำตอบ

1. ขอใดคือหลักฐานสำคญั ท่กี ลาวถึงกรงุ ศรอี ยุธยาเปน ศูนยกลางการปกครอง
และการคา ขา มภมู ภิ าค
ก. ศิลาจารึกวัดจฬุ ามณี
ข. พงศาวดารกรุงเกา ฉบบั หลวงประเสริฐอักษรนติ ิ์
ค. จดหมายเหตุลาลูแบร ฉบับสมบูรณ
ง. วรรณกรรมไทย เรือ่ ง โคลงยวนพา ย

2. พระราชพงศาวดารกรุงเกา ฉบบั หลวงประเสรฐิ อักษรนติ ิ์ ไดร ับการยกยองในเรอื่ งใด
ก. ฉบบั เกาท่สี ดุ ทีห่ ลงเหลอื มาถึงปจจุบัน
ข. มีรายละเอียดประวตั ศิ าสตรอยธุ ยาชัดเจนมากทีส่ ดุ
ค. บันทึกเรอ่ื งราวตั้งแตการสถาปนาของกรุงศรีอยุธยาจนถึง พ.ศ. 2310
ง. ถกู ทกุ ขอ

3. ขอใดถอื วา เปนบนั ทึกเหตุการณร วมสมยั ทถ่ี ูกตองชดั เจนท่ีสุด
ก. พระราชพงศาวดารกรงุ ศรีอยธุ ยา
ข. โคลงมงั ทรารบเชยี งใหม
ค. คำใหการขนุ หลวงหาวดั
ง. จดหมายเหตุโกษาปาน

4. การทีพ่ ระเจาอทู องทรงรวมแควนลพบุรแี ละสพุ รรณบรุ เี ขา เปน สว นหนึง่ ของอาณาจกั ร
อยธุ ยา ทำใหเ กิดขอใดข้นึ
ก. อาณาจักรอยุธยามคี วามอุดมสมบรู ณ
ข. มคี วามมัน่ คงทางการเมืองการปกครอง
ค. มีความมัน่ คงและมั่งค่งั ทางเศรษฐกจิ
ง. การติดตอกบั ชาวตา งชาตสิ ะดวกและรวดเร็วข้ึน

5. ขอ ใดคือปจ จัยท่ีสง เสริมใหช าวตะวนั ตกสามารถทำแผนทก่ี รุงศรีอยุธยาไดอ ยางมีประสทิ ธิภาพ
ก. การสนับสนนุ ของบริษทั อนิ เดียตะวนั ออกของฮอลนั ดา
ข. การสนับสนุนของสมเดจ็ พระนารายณม หาราช
ค. ความรทู างดา นดาราศาสตรแ ละภูมิศาสตรข องชาวตะวันตก
ง. ถูกทุกขอ

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

6. ขอใดคือเอกสารชาวตา งชาติท่ีบนั ทึกเรือ่ งราวเกีย่ วกบั พระราชประวตั ขิ องพระเจา อูท อง
ก. จดหมายเหตุโกษาปาน
ข. จดหมายเหตุลาลแู บร ฉบบั สมบูรณ
ค. จดหมายเหตปุ ระจำรชั กาลประวัตศิ าสตรร าชวงศหมิง
ง. ถูกทกุ ขอ

7. ปจจยั ท่สี งเสริมใหกรงุ ศรอี ยุธยามกี ำลังไพรพลสรางความเขม แข็งทางการทหาร
และความมั่นคงทางเศรษฐกจิ ไดค อื ขอ ใด
ก. ตง้ั อยูใ นบริเวณทรี่ าบลุมอดุ มสมบูรณ
ข. มีชาวตา งชาตจิ ำนวนมากมาตัง้ ถนิ่ ฐานคา ขายในกรุงศรีอยุธยา
ค. มสี ภาพเปน เกาะทีม่ แี มนำ้ เปนปราการธรรมชาตลิ อ มรอบ
ง. ตงั้ อยูในบริเวณทม่ี ีความเจรญิ รงุ เรอื งทางอารยธรรม

8. สาเหตใุ ดอยุธยาจึงขยายอำนาจควบคุมหวั เมืองในคาบสมทุ รมลายู
ก. ตองการแสดงอำนาจของกษตั ริย
ข. ครอบครองเมอื งเกาเพอ่ื การคาระหวางประเทศ
ค. ของปาและทรัพยากรธรรมชาติ
ง. ถกู ทุกขอ

9. ในสมยั สมเดจ็ พระบรมราชาธิราชท่ี 1 (ขุนหลวงพะงว่ั ) อยุธยาขยายอำนาจครอบครอง
ดินแดนใด
ก. สโุ ขทยั
ข. เขมร
ค. พมา
ง. หวั เมอื งมลายู

10. ในสมยั ของเจา สามพระยา อยธุ ยาประสบความสำเร็จในการขยายอำนาจครอบครอง
ดินแดนใด
ก. สโุ ขทยั
ข. เขมร
ค. พมา
ง. หัวเมืองมลายู

เฉลย

1. ค 2. ก 3. ง 4. ข 5. ง
6. ข 7. ก 8. ข 9. ก 10. ข

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชุดที่ 2 วรี กษัตรยิ แหง อยุธยา

ความสอดคลองกบั หลักสตู รแกนกลางการศึกษาขัน้ พืน้ ฐาน พทุ ธศกั ราช 2551

การศึกษาชุดส่ือการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานส่ือ Virtual Field Trip ชุดที่ 2
วีรกษัตริยแหงอยุธยา นักเรียนจะไดรับความรูซ่ึงสอดคลองกับมาตรฐานการเรียนรูและ
ตวั ชว้ี ัดช้ันป ดังน้ี

ส 4.1 เขาใจความหมาย ความสำคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร
สามารถใชว ิธีการทางประวัติศาสตรม าวิเคราะหเหตกุ ารณต า ง ๆ อยา งเปน ระบบ

ม.2/ส 4.1 ขอ 1 ประเมินความนาเชื่อถือของหลักฐานทางประวัติศาสตร
ในลักษณะตา ง ๆ

ส 4.3 เขาใจความเปนมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปญญาไทย มีความรัก
ความภูมใิ จ และธำรงความเปนไทย

ม.2/ส 4.3 ขอ 1 วเิ คราะหพ ัฒนาการของอาณาจักรอยุธยาและธนบรุ ีในดานตา ง ๆ
ม.2/ส 4.3 ขอ 2 วิเคราะหปจจัยท่ีสงผลตอความมั่นคงและความเจริญรุงเรือง
ของอาณาจกั รอยุธยา
ม.2/ส 4.3 ขอ 3 ระบุภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยาและธนบุรี
และอิทธพิ ลของภมู ิปญ ญาดงั กลา วตอการพัฒนาชาตไิ ทยในยคุ ตอมา

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

PRE-TEST ชุดท่ี 2 วีรกษตั ริยแ หง อยุธยา

คำชี้แจง ใหน กั เรียนเลือกคำตอบทีถ่ กู ตองที่สุดเพียงขอ เดียวลงในกระดาษคำตอบ

1. พระมหากษัตริยพ ระองคใด ยกวดั และพ้ืนทีต่ ั้งวังใหเ ปนวดั พุทไธศวรรย
ก. สมเด็จพระรามาธิบดที ี่ 1 (พระเจาอูทอง)
ข. สมเดจ็ พระบรมไตรโลกนาถ
ค. สมเด็จพระบรมราชาธิราชท่ี 1 (ขนุ หลวงพะง่ัว)
ง. สมเด็จพระบรมราชาธริ าชท่ี 2 (เจา สามพระยา)

2. พระมหากษัตรยิ พ ระองคใ ดเสด็จนำทัพไปตีเมอื งกำแพงเพชร ทำใหไ ดอาณาจักรสโุ ขทยั
เปนเมืองประเทศราชของอยุธยา
ก. สมเด็จพระรามาธบิ ดีที่ 1 (พระเจา อูท อง)
ข. สมเดจ็ พระบรมไตรโลกนาถ
ค. สมเดจ็ พระบรมราชาธริ าชท่ี 1 (ขนุ หลวงพะง่ัว)
ง. สมเดจ็ พระบรมราชาธิราชที่ 2 (เจา สามพระยา)

3. ปจ จยั ที่ทำใหสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงปฏริ ปู การปกครองของอาณาจกั รอยธุ ยาคือขอ ใด
ก. การเลื่อมใสศรทั ธาในพุทธศาสนา
ข. อยธุ ยาขยายอาณาเขตออกไปอยา งกวา งขวาง
ค. ควบคมุ หัวเมอื งตาง ๆ ไดอ ยางมน่ั คง
ง. การคากับตางประเทศขยายตวั อยางกวางขวาง

4. ขอ ใดหมายถงึ การปกครองจตสุ ดมภ
ก. แยกการบริหารการปกครองเปน ฝา ยพลเรือนและทหาร
ข. แยกการบริหารการปกครองเปน 4 กรม คือ เวยี ง วัง คลงั นา
ค. ประกาศใชกฎหมายควบคมุ กำลังไพรพ ล
ง. การรักษาเสถยี รภาพการเมืองภายในราชสำนัก

5. การกำหนดฐานะทางชนชัน้ ของบคุ คลทุกคนตงั้ แตเ จา นายไปจนถงึ ทาสใหม ีบทบาทหนาที่
และความรับผดิ ชอบตอบา นเมอื งคือขอ ใด
ก. มลู นาย
ข. ศกั ดินา
ค. จตสุ ดมภ
ง. มณเฑยี รบาล

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

6. อคั รเสนาบดีท่มี ีหนาทค่ี วบคมุ ทหารท่ัวราชอาณาจักรในสมัยพระบรมไตรโลกนาถ
คอื ขอ ใด
ก. ธรรมาธกิ าร
ข. โกษาธิบดี
ค. สมุหนายก
ง. สมหุ พระกลาโหม

7. ขอ ใดหมายถงึ วีรสตรไี ทยที่กลา หาญปกปองกษตั รยิ ใ หพ น ภัยจากศตั รู
ก. พระสุรโิ ยทัย
ข. พระวสิ ุทธกิ ษัตริย
ค. พระเทพกษตั รยิ 
ง. พระสุพรรณกลั ยา

8. ยุคสมัยท่ีมคี วามเจริญรุงเรืองทางวรรณกรรมจนไดรบั การยกยอ งวาเปน ยคุ ทอง
ของอยุธยาคอื สมยั ใด
ก. สมเดจ็ พระนเรศวรมหาราช
ข. สมเด็จพระเจา ทรงธรรม
ค. สมเดจ็ พระนารายณมหาราช
ง. สมเด็จพระเจา อยูหัวบรมโกศ

9. ขอใดหมายถึงราชทตู ไทยท่ีเดินทางไปฝรงั่ เศสในสมยั สมเดจ็ พระนารายณม หาราช
ก. โกษาเหล็ก
ข. โกษาปาน
ค. พนั ทา ยนรสงิ ห
ง. ออกพระศกั ดิสงคราม

10. ชมุ ชนทร่ี วมมือกันปกปอ งบา นเมอื งในสมัยปลายอยุธยาคอื ขอใด
ก. ชาวบานเมอื งสงิ หบ ุรี
ข. ชาวบานสุพรรณบุรี
ค. ชาวบานวิเศษไชยชาญ
ง. ชาวบานบางระจนั

เฉลย

1. ก 2. ง 3. ข 4. ข 5. ข
6. ง 7. ก 8. ค 9. ข 10. ง

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชุดท่ี 2 วีรกษตั รยิ แ หง อยุธยา

พระพุทธรูปอดีตเทวรูปพระเจาอูทอง
กลาวกันวาพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟา
จุฬาโลกมหาราช โปรดเกลาฯ ใหอัญเชิญ
พระพุทธรูปปางหามสมุทรมาจากหอพระเชษฐ
บิดรในวัดพระศรีสรรเพชญ แตบางทาน
กลาววา พระเชษฐบิดร คือ เทวรูปสมเด็จ
พระรามาธิบดีที่ 1 ผูสรางกรุงศรีอยุธยา
ซึ่งเดิมประดิษฐานที่ซุมปรางควัดพุทไธศวรรย
กรงุ ศรีอยธุ ยา ซึง่ โปรดเกลาฯ ใหอญั เชิญลงมา
แ ล ว แ ป ล ง เ ป น พ ร ะ พุ ท ธ รู ป ป ร ะ ดิ ษ ฐ า น
ไวท่ีหอพระนาก ตอมาเม่ือพระบาทสมเด็จ
พระจอมเกลาเจาอยูหัวไดทรงสถาปนาปราสาท
พระเทพบิดรในวัดพระแกว จึงไดอัญเชิญมา
ประดิษฐานภายในปราสาทพระเทพบดิ ร

บรรณานุกรม

ชาญวิทย เกษตรศิริ. บรรณาธิการ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการ
ตำราสังคมศาสตรแ ละมนุษยศาสตร และมลู นธิ ิโตโยตา แหง ประเทศไทย, 2546.

ศึกษาธกิ าร, กระทรวง. พระนครศรอี ยุธยา : มรดกโลกลำ้ คา ภมู ิปญ ญาเลือ่ งลือ. กรุงเทพฯ : องคการคา
ของครุ ุสภา, 2548.
. หนังสือเรียนรายวิชาพ้ืนฐานประวัติศาสตร ชั้นมัธยมศึกษาปท่ี 2. กรุงเทพฯ : องคการคา
ของคุรสุ ภา, 2554.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชุดที่ 2 วรี กษัตริยแหง อยุธยา

ชดุ ท่ี 2 วรี กษัตรยิ แ หงอยุธยา

1. ทรงแบงแยกการบริหารราชการออกเปน 2 ฝาย คือ พลเรือน และทหาร ซ่ึงจะเปนการ
ถวงดุลอำนาจการปกครองของขุนนาง โดยฝายทหารใหอยูภายใตการดูแลของอัครมหาเสนาบดี
สมุหพระกลาโหม ควบคุมทหารทั่วราชอาณาจักร สวนพลเรือนใหอยูภายใตการดูแลของอัครมหาเสนาบดี
สมุหนายก ทจี่ ะควบคมุ ดแู ลจตสุ ดมภ หรอื กรมหลักท้งั 4

2. ปรับปรุงระบบจตุสดมภ โดยเปล่ียนช่ือกรมเมืองเปนนครบาล กรมวังเปนธรรมาธิกรณ
กรมคลังเปนโกษาธิบดี และกรมนาเปนเกษตราธิการ มีเสนาบดีกำกับดูแลทุกกรม และกำหนด
อำนาจหนา ท่ชี ัดเจน

3. ปรับปรุงการปกครองหัวเมือง โดยยกเลิกเมืองลูกหลวง และขยายเขตการปกครองของ
ราชธานอี อกไปถึงเมืองตา ง ๆ ท่อี ยูร ายรอบราชธานี และแบงเขตการปกครองเปน หวั เมืองช้นั ใน เปนเมอื ง
ช้ันจัตวาซ่ึงพระมหากษัตริยทรงแตงตั้งผูที่เหมาะสมไปปกครอง หัวเมืองชั้นเอก เปนเมืองขนาดใหญ
ซึ่งพระมหากษัตริยทรงแตงต้ังเจานายหรือขุนนางไปปกครอง หัวเมืองชั้นโท เปนเมืองท่ีมีความสำคัญ
รองจากเมืองชั้นเอก และหัวเมืองช้ันตรี เปนเมืองเล็ก ๆ ท่ีมีความสำคัญรองลงมา สวนเมืองประเทศราช
ยังคงเปน แบบเดิมคอื ใหชาวพนื้ เมืองปกครองกันเอง

4. ทรงประกาศใชกฎหมาย 3 ฉบับ คือ กฎมณเฑียรบาล เพื่อรักษาเสถียรภาพการเมือง
ภายในราชสำนัก เพราะไดกำหนดฐานะ หนาที่ และสิทธิทางการเมืองของเช้ือพระวงศในระดับตาง ๆ
พระไอยการ ตำแหนงนาพลเรือน และพระไอยการตำแหนงนาทหารหัวเมือง อันเปนการกำหนดฐานะ
ทางชนชั้นของบุคคลทุกคนต้ังแตเจานายหรือเช้ือพระวงศ ขุนนาง พระสงฆ ราษฎรท้ังไพรและทาสใหมี
“ศักดินา” ประจำตวั ซง่ึ แสดงอำนาจหนาที่และความรบั ผิดชอบของบคุ คลในสังคมไทย

การปกครองในสมัยพระบรมไตรโลกนาถไดใชสืบตอกันมาตลอดสมัยอยุธยา ธนบุรี และ
รัตนโกสินทรตอนตน โดยมีการปรับเปลี่ยนตามสถานการณบานเมือง จนถึงสมัยรัชกาลที่ 5 แหง
กรงุ รตั นโกสนิ ทรไดป ฏิรูปการปกครองแผน ดนิ ครงั้ ใหญ

บรรณานกุ รม

ชาญวิทย เกษตรศิริ. บรรณาธิการ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการ
ตำราสังคมศาสตรและมนษุ ยศาสตร และมูลนธิ ิโตโยตาแหงประเทศไทย, 2546.

ศกึ ษาธิการ, กระทรวง. พระนครศรอี ยุธยา : มรดกโลกลำ้ คา ภมู ิปญ ญาเลื่องลอื . กรงุ เทพฯ : องคก ารคา
ของครุ สุ ภา, 2548.
. หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานประวัติศาสตร ชั้นมัธยมศึกษาปที่ 2. กรุงเทพฯ : องคการคา
ของครุ สุ ภา, 2554.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชุดท่ี 2 วรี กษตั รยิ แ หง อยุธยา

เจดียศรีสุริโยทัย เปนเจดียยอมุมไมสิบสอง สีทองสูงเดน ต้ังอยูทางดานทิศตะวันตกของ
เกาะกรุงศรีอยุธยา ริมแมน้ำเจาพระยา ตรงขามกับวัดกษัตราธิราชและวัดธรรมาราม ซ่ึงเปนวัดท่ีสรางมา
ต้งั แตส มยั อยุธยา

ภาพจิตรกรรมวรี กรรมพระสุรโิ ยทัย จากหนังสอื โคลงภาพพระราชพงศาวดาร

บรรณานกุ รม

ชาญวิทย เกษตรศิริ. บรรณาธิการ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการ
ตำราสังคมศาสตรแ ละมนุษยศาสตร และมูลนธิ ิโตโยตาแหง ประเทศไทย, 2546.

ศึกษาธกิ าร, กระทรวง. พระนครศรีอยธุ ยา : มรดกโลกล้ำคา ภมู ิปญ ญาเลื่องลือ. กรงุ เทพฯ : องคการคา
ของคุรสุ ภา, 2548.
. หนงั สือเรยี นรายวิชาพ้นื ฐานประวัตศิ าสตร ชนั้ มธั ยมศกึ ษาปท ี่ 2. กรุงเทพฯ : องคการคา
ของครุ สุ ภา, 2554.

ทีม่ าของภาพ : ศิลฺ ปากร, กรม. โคลงภาพพระราชพงศาวดาร. หนา 43.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชุดท่ี 2 วรี กษัตรยิ แ หง อยุธยา

ตัวประกันแทน จากนั้นพระนเรศไดรับการสถาปนาใหเปนพระมหาอุปราช หรือ “วังหนา” พระองค
จึงไดตระเตรียมกองกำลังใหเขมแข็ง สรางและซอมแซมกำแพงเมืองตลอดจนปอมปราการ และจัดหาอาวุธ
เพ่ือเตรียมทำสงครามกับพมา และปกปองอาณาจักรไทยจากการรกุ รานของเขมร

เมื่อกรุงศรีอยุธยาเสียแกพมา พระยาละแวกกษัตริยเขมรมักหาโอกาสกวาดตอนผูคน และ
ปลนสะดมตามเมืองชายแดนและเมืองทาของไทย สมเด็จพระนเรศวรจึงไดนำทัพทำสงครามกับเขมร
จนไดรบั ชยั ชนะ

สำหรับการทำสงครามกับพมาน้ัน พระนเรศวรไดประกาศเอกราชจากพมาเมื่อ พ.ศ. 2127
กองทัพพมาจึงไดยกทัพมาตีกรุงศรีอยุธยาอีกหลายครั้ง พระองคปกปองเอกราชไทยไดทุกครั้ง ทำให
ชื่อเสียงของพระองคไดรับการกลาวขานไปท่ัววาทรงพระปรีชาสามารถทางการสงคราม ภายหลังเม่ือเสด็จ
ขึ้นครองราชสมบัติเปนกษัตริยของอยุธยาแลว พระมหาอุปราชของพมาไดยกทัพใหญมาตีกรุงศรีอยุธยา
สมเด็จพระนเรศวรไดทำสงครามยุทธหัตถี หรือตอสูโดยการชนชาง เปนสงครามที่สมเด็จพระนเรศวรทรงมี
ชัยชนะอยางเด็ดขาดเหนือกองทัพพมา พระมหาอุปราชสิ้นพระชนมดวยพระแสงของาว ใน พ.ศ. 2135
ภายหลงั สงครามครง้ั น้ันไทยวางเวนจากสงครามกบั พมานานถึง 150 ป

ตลอดรัชสมัยของสมเด็จพระนเรศวรทรงสถาปนาความม่ันคงและความเปนปกแผนใหอาณาจักร
อยุธยา ทรงขยายอาณาเขตออกไปไดอยา งกวางขวาง จึงไดร บั สมญานามวา สมเด็จพระนเรศวรมหาราช

สมเด็จพระนเรศวรมหาราชเสด็จสวรรคตท่ีเมืองหาง เม่ือ พ.ศ. 2148 ขณะมีพระชนมายุได
50 พรรษา

บรรณานกุ รม

ชาญวิทย เกษตรศิริ. บรรณาธิการ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการ
ตำราสังคมศาสตรแ ละมนุษยศาสตร และมลู นิธโิ ตโยตา แหง ประเทศไทย, 2546.

ศึกษาธกิ าร, กระทรวง. พระนครศรอี ยธุ ยา : มรดกโลกล้ำคา ภมู ิปญญาเล่ืองลอื . กรุงเทพฯ : องคก ารคา
ของครุ สุ ภา, 2548.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชดุ ที่ 2 วรี กษตั ริยแหง อยธุ ยา

3. ทางดานความเจริญกาวหนาทางวิทยาการ ทรงสนพระทัยในวิทยาการแขนงตาง ๆ
ของตะวันตก เชน ดาราศาสตร ทรงใชกลองสองดูดาวเพ่ือสังเกตปรากฏการณของจันทรุปราคาและ
สรุ ิยปุ ราคา โปรดใหสรา งอาคารส่ิงกอ สรางตามสถาปต ยกรรมตะวนั ตก

4. ทางดานวรรณกรรม ทรงสงเสริมนักปราชญและกวีหลายทาน ทำใหเกิดผลงาน
ดานวรรณกรรมท่ียอดเย่ียม เชน จินดามณี ซึ่งไดรับการยกยองวาเปนแบบเรียนภาษาไทยเลมแรกของไทย
สมทุ รโฆษคำฉนั ท ราโชวาทชาดก พระราชพงศาวดารกรุงเกา ฉบับหลวงประเสรฐิ

นอกจากน้ี ยังทรงใหสรางเมืองลพบุรีเปนราชธานีแหงที่ 2 และเสด็จไปประทับท่ีพระราชวัง
ลพบรุ ีเปน ประจำ

สมเดจ็ พระนารายณม หาราชเสดจ็ สวรรคตเมือ่ วันท่ี 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2231

บรรณานุกรม

ชาญวิทย เกษตรศิริ. บรรณาธิการ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการ
ตำราสงั คมศาสตรและมนษุ ยศาสตร และมลู นธิ ิโตโยตา แหงประเทศไทย, 2546.

ศกึ ษาธกิ าร, กระทรวง. พระนครศรีอยุธยา : มรดกโลกลำ้ คา ภมู ิปญญาเลื่องลอื . กรงุ เทพฯ : องคการคา
ของคุรุสภา, 2548.
. หนงั สอื เรยี นรายวิชาพืน้ ฐานประวัติศาสตร ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที่ 2. กรงุ เทพฯ : องคการคา
ของครุ สุ ภา, 2554.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชุดท่ี 2 วีรกษตั ริยแ หงอยุธยา

ดวยเหตุที่ออกญาโกษาธิบดีสามารถทำหนาที่ทางการทูตในการเจริญสัมพันธไมตรีกับฝรั่งเศส
ไดอยางเหมาะสม ดวยความเฉลียวฉลาดในการเจรจา และรอบรูธรรมเนียมการทูต ทำใหคณะทูตชุดนี้
โดยเฉพาะออกญาโกษาปานไดร บั คำชมเชยจากขาราชการและขนุ นางฝร่ังเศส

นอกจากน้ี ออกญาโกษาธิบดียังเปนผูท่ีสนใจศึกษาหาความรูและความเจริญกาวหนาของ
ฝร่ังเศส เมอ่ื เดนิ ทางไปยังที่ใด ทา นจะซักถามและจดบันทึกเรือ่ งราวตาง ๆ ไวอ ยางละเอยี ด บนั ทึกดังกลา ว
ไดกลายเปนเอกสารทางประวัติศาสตรท่ีสำคัญในปจจุบัน คณะทูตไทยพำนักอยูท่ีฝรั่งเศสเปนเวลานาน
8 เดือนเศษ จึงเดินทางกลบั ไทยใน พ.ศ. 2230

ในสมัยพระเพทราชา ออกญาโกษาธิบดี (ปาน) เปนผูเจรจากับกองกำลังทหารฝรั่งเศส
ท่ปี อมเมอื งบางกอกไดสำเร็จ ทำใหกองทหารฝร่งั เศสเดินทางออกจากประเทศไทย

บรรณานกุ รม

ชาญวิทย เกษตรศิริ. บรรณาธิการ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการ
ตำราสังคมศาสตรแ ละมนุษยศาสตร และมลู นิธโิ ตโยตาแหง ประเทศไทย, 2546.

ศึกษาธกิ าร, กระทรวง. พระนครศรีอยธุ ยา : มรดกโลกล้ำคา ภูมิปญญาเลื่องลือ. กรุงเทพฯ : องคการคา
ของคุรุสภา, 2548.
. หนงั สอื เรยี นรายวิชาพื้นฐานประวัตศิ าสตร ชั้นมธั ยมศกึ ษาปท่ี 2. กรุงเทพฯ : องคก ารคา
ของครุ สุ ภา, 2554.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชุดที่ 2 วรี กษัตริยแ หงอยธุ ยา

ชุดที่ 2 วรี กษัตริยแ หงอยธุ ยา

บานบางระจันเปนชัยภูมิที่เหมาะสม เปนแหลงที่มีเสบียงอาหารสมบูรณ ต้ังอยูบนท่ีดอน
เปนปาเปล่ียว อยูที่พรมแดนเมืองวิเศษไชยชาญกับเมืองสุพรรณบุรีและเมืองสิงหบุรี ขาศึกจะเขาไปถึงยาก
และชาวบานบางระจันไดนมิ นตพระอาจารยธ รรมโชติ วดั เขานางบวช แขวงเมอื งสพุ รรณ ใหมาชวยคมุ ครอง
สรา งขวัญกำลังใจใหชาวบาน

ชาวบานบางระจันสะสมอาวุธเทาท่ีหาได และมีผูนำเพิ่มขึ้นอีก 5 คน คือ ขุนสรรค พันเรืองกำนัน
นายทองเหมน็ นายจนั หนวดเข้ยี ว และนายทองแสงใหญ รวมหัวหนา ชาวบา นบางระจันเปน 11 คน

ฝายพมารขู า วชาวไทยทร่ี วมตัวกันตอ สูพมา จงึ สงกองทหารไปปราบปรามหลายครงั้ แตช าวบา น
บางระจันก็สามารถตอสูกับทัพพมาไดทุกคร้ัง แมวาจะเสียเปรียบดานอาวุธและกำลังไพรพล แตดวย
ความรักชาติ ความสามคั คี ความกลา หาญ ตลอดจนความเสียสละ ทำใหไดร บั ชัยชนะไดถงึ 7 ครง้ั ดว ยกนั

ศึกคร้ังท่ี 8 พมาส่ังใหชาวมอญ ตำแหนงสุกี้ หรือพระนายกอง คุมทหารไปตีคายบางระจัน
สุก้ีดำเนินการรบอยางฉลาด ตั้งคายอยางม่ันคง และใชปนใหญระดมยิงคายบางระจันทุกวัน ผูนำชาวบาน
บางระจันไดสงคนเดินทางไปกรุงศรีอยุธยาเพ่ือขอปนใหญ แตฝายอยุธยาเห็นวาอาจถูกทหารพมา
ดักแยงชิงกลางทาง ไดแตขุนนางมาหลอปนใหญให ซึ่งสามารถหลอหลอมปนใหญได 2 กระบอก
แตปนใหญใชการไมได คายบางระจันจึงถูกกองทัพพมาโจมตีจนแตกพาย เมื่อ พ.ศ. 2309 ชาวบาน
บางระจนั บางคนถกู จบั เปนเชลย บางคนหนีไปได

วีรกรรมชาวบานบางระจันที่รวมตัวกันตอสูพมาจึงไดรับการยกยอง ถือเปนแบบอยางท่ีดีแก
อนชุ นรุนหลังตอ ไป

บรรณานกุ รม

ชาญวิทย เกษตรศิริ. (บรรณาธิการ). อยุธยา : Discovering Ayutthaya. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการ
ตำราสังคมศาสตรและมนษุ ยศาสตร และมูลนิธโิ ตโยตา แหงประเทศไทย, 2546.

ศึกษาธกิ าร, กระทรวง. พระนครศรีอยธุ ยา : มรดกโลกล้ำคา ภมู ปิ ญญาเลอ่ื งลอื . กรุงเทพฯ : องคก ารคา
ของคุรสุ ภา, 2548.
. หนงั สอื เรยี นรายวิชาพืน้ ฐานประวัติศาสตร ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที่ 2. กรงุ เทพฯ : องคก ารคา
ของครุ ุสภา, 2554.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

POST-TEST ชุดท่ี 2 วีรกษัตริยแ หงอยธุ ยา

คำชี้แจง ใหนักเรียนเลือกคำตอบทีถ่ กู ตอ งทีส่ ุดเพียงขอ เดียวลงในกระดาษคำตอบ

1. พระมหากษัตรยิ พ ระองคใ ดเปน ปฐมกษตั รยิ ข องราชวงศสุพรรณบรุ ี
ก. สมเดจ็ พระรามาธิบดที ่ี 1 (พระเจา อทู อง)
ข. สมเดจ็ พระบรมไตรโลกนาถ
ค. สมเดจ็ พระบรมราชาธิราชท่ี 1 (ขนุ หลวงพะงว่ั )
ง. สมเด็จพระบรมราชาธิราชท่ี 2 (เจา สามพระยา)

2. พระมหากษตั รยิ พระองคใดรวบรวมเมอื งตา ง ๆ ของคนไทยที่เคยปกครองอยางอิสระ เชน
สุพรรณบุรแี ละลพบรุ มี าเปนสวนหนง่ึ ของอาณาจักรอยธุ ยา
ก. สมเดจ็ พระรามาธบิ ดีท่ี 1 (พระเจาอทู อง)
ข. สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ
ค. สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 (ขุนหลวงพะงว่ั )
ง. สมเด็จพระบรมราชาธิราชท่ี 2 (เจา สามพระยา)

3. พระมหากษัตริยพ ระองคใ ดผนวกอาณาจกั รสโุ ขทัยเขา เปน สว นหน่งึ ของอาณาจกั รอยุธยา
โดยสมบรู ณ
ก. สมเด็จพระรามาธบิ ดที ี่ 1 (พระเจา อทู อง)
ข. สมเดจ็ พระบรมไตรโลกนาถ
ค. สมเดจ็ พระบรมราชาธริ าชท่ี 1 (ขนุ หลวงพะงวั่ )
ง. สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2 (เจา สามพระยา)

4. ขอ ใดหมายถงึ กฎหมายท่ีรกั ษาเสถียรภาพการเมอื งภายในราชสำนกั
ก. กฎนครบาล
ข. กฎมณเฑยี รบาล
ค. พระไอยการตำแหนง นาพลเรือน
ง. พระไอยการตำแหนง นาพลหวั เมอื ง

5. การปกครองทีแ่ ยกการปกครองเปน เวยี ง วัง คลงั นา คอื ขอ ใด
ก. จตสุ ดมภ
ข. สมุหนายก
ค. สมุหพระกลาโหม
ง. กฎมณเฑียรบาล

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

6. อัครเสนาบดีทมี่ ีอำนาจควบคุมพลเรอื นทว่ั ราชอาณาจักรในสมยั สมเดจ็
พระบรมไตรโลกนาถคอื ขอใด
ก. ธรรมาธิการ
ข. โกษาธิบดี
ค. สมุหนายก
ง. สมุหพระกลาโหม

7. ขอใดหมายถึง “วีรกษตั ริยไทยผูกอบกูเอกราช”
ก. สมเด็จพระเจาทรงธรรม
ข. สมเด็จพระนเรศวรมหาราช
ค. สมเด็จพระนารายณมหาราช
ง. สมเดจ็ พระเจา อยหู วั บรมโกศ

8. ยุคสมัยที่มีความเจรญิ รุงเรอื งทางดา นการคาและการติดตอกับตางประเทศคือสมัยใด
ก. สมเด็จพระเจาทรงธรรม
ข. สมเด็จพระนเรศวรมหาราช
ค. สมเดจ็ พระนารายณมหาราช
ง. สมเดจ็ พระเจา อยหู ัวบรมโกศ

9. ขอ ใดหมายถงึ “ผรู ักษากฎระเบยี บของบานเมอื งย่ิงกวาชวี ติ ตน”
ก. โกษาเหล็ก
ข. โกษาปาน
ค. พันทา ยนรสงิ ห
ง. ออกพระศกั ดสิ งคราม

10. ขอใดหมายถึงวรี กรรมของชาวบานบางระจัน
ก. ชาวบานท่รี วมตัวกนั ขบั ไลท หารเขมรท่มี าปลนสะดมตามชายแดน
ข. นำทพั ไทยตอสูกับกองกำลงั ของทหารฝรั่งเศสทป่ี อ มเมอื งบางกอก
ค. ชมุ ชนผซู อ่ื สตั ยรกั ษากฎระเบยี บของบานเมืองย่งิ กวาชีวติ ตน
ง. รวมตวั กันตอสูกับกองทพั พมาไดอยางกลา หาญในสมยั อยุธยาตอนปลาย

เฉลย
1. ง 2. ก 3. ข 4. ข 5. ก
6. ค 7. ข 8. ค 9. ค 10. ง

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชดุ ที่ 3 อยุธยาเมอื งทาการคา นานาชาติ

ความสอดคลอ งกับหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขนั้ พ้นื ฐาน พุทธศกั ราช 2551

การศึกษาชุดส่ือการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip ชุดท่ี 3
อยุธยาเมืองทาการคานานาชาติ นักเรียนจะไดรับความรูซ่ึงสอดคลองกับมาตรฐานการเรียนรู
และตวั ชว้ี ดั ชัน้ ป ดงั น้ี

ส 4.1 เขาใจความหมาย ความสำคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร
สามารถใชว ธิ กี ารทางประวัติศาสตรมาวเิ คราะหเหตุการณต าง ๆ อยา งเปน ระบบ

ม.2/ส 4.1 ขอ 1 ประเมินความนาเช่ือถือของหลักฐานทางประวัติศาสตร
ในลักษณะตา ง ๆ

ส 4.3 เขาใจความเปนมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปญญาไทย มีความรัก
ความภูมิใจ และธำรงความเปน ไทย

ม.2/ส 4.3 ขอ 1 วเิ คราะหพฒั นาการของอาณาจกั รอยุธยาและธนบุรใี นดานตา ง ๆ
ม.2/ส 4.3 ขอ 2 วิเคราะหปจจัยที่สงผลตอความมั่นคงและความเจริญรุงเรือง
ของอาณาจกั รอยธุ ยา
ม.2/ส 4.3 ขอ 3 ระบุภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยาและธนบุรี
และอทิ ธพิ ลของภูมิปญ ญาดงั กลาวตอการพฒั นาชาตไิ ทยในยคุ ตอ มา

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

PRE-TEST ชดุ ท่ี 3 อยธุ ยาเมอื งทา การคา นานาชาติ

คำชีแ้ จง ใหน ักเรียนเลือกคำตอบทีถ่ ูกตองทีส่ ุดเพียงขอ เดียวลงในกระดาษคำตอบ

1. นโยบายทางดา นการปกครองคนตางชาติของอาณาจกั รอยธุ ยาสง ผลอยางไร
ก. สง เสรมิ ใหกรุงศรีอยุธยาเปน เมอื งทาการคานานาชาติ
ข. กรุงศรอี ยธุ ยาเปน ทีร่ วมสินคา หลากหลาย
ค. การคา ระบบบรรณาการเจริญรุงเรืองเพม่ิ ข้นึ
ง. ถกู ทกุ ขอ

2. หนวยงานใดมีหนา ที่ดูแลการคา และชุมชนจีน
ก. กรมทาขวา
ข. กรมทาซา ย
ค. กรมทา กลาง
ง. กรมพระคลงั สนิ คา

3. ขอใดคือรายไดสำคัญของอาณาจกั รอยุธยา
ก. ภาษอี ากร
ข. สวยและราชบรรณาการ
ค. การคา กบั ตางประเทศ
ง. การคาภายในภมู ิภาค

4. ขอใดหมายถึงชาวญป่ี นุ ทร่ี บั ราชการในสมัยอยธุ ยา
ก. ออกพระศักด์ิสงคราม
ข. ออกญาเสนาภมิ ุข
ค. พระยาโชฎึกเศรษฐี
ง เจาพระยาวไิ ชเยนทร

5. ชาวตางชาตใิ นขอ ใดเคยดำรงตำแหนงอคั รเสนาบดใี นสมยั อยธุ ยา
ก. ออกพระศักดิ์สงคราม
ข. ออกญาเสนาภมิ ุข
ค. พระยาโชฎกึ เศรษฐี
ง พระยาวิไชเยนทร

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

6. ขอ ใดเปนเอกสารชาวตา งชาตทิ เ่ี ปน หลกั ฐานเกี่ยวกบั การคา ของอยธุ ยา
ก. จดหมายเหตุ ลาลแู บร ฉบับสมบูรณ
ข. จดหมายเหตขุ อง โยช เชาเตน
ค. ประวตั ิศาสตรธรรมชาตแิ ละการเมอื งแหง ราชอาณาจกั รสยาม
ง. ถูกทกุ ขอ

7. ปจจัยที่เอ้อื อำนวยใหกรุงศรีอยธุ ยาเปนเมืองทาการคา นานาชาตคิ ือขอ ใด
ก. ที่ตั้งและสภาพภูมิศาสตร
ข. นโยบายสงเสรมิ การคา ของทางราชการ
ค. นโยบายการอนญุ าตใหชาวตางชาตินับถือศาสนา และประกอบพิธกี รรม
ทางศาสนาได
ง. ถกู ทกุ ขอ

8. หลกั ฐานทางประวตั ิศาสตรในขอใดใหขอมูลเก่ยี วกบั ความเปน อยขู องผคู น
ในสมยั อยธุ ยา
ก. จติ รกรรมฝาผนงั
ข. หนังสือนิทานโบราณคดี
ค. พระราชพงศาวดารกรงุ ศรีอยุธยา
ง. พระราชพงศาวดารกรุงเกา ฉบับหลวงประเสริฐอกั ษรนติ ิ์

9. ขอใดคอื บทบาทหนา ท่ขี องพระคลังสนิ คา
ก. ควบคมุ กำลังไพรพลตอ เรือสนิ คา
ข. รวบรวมสนิ คา และแตง สำเภาไปคา ตางประเทศ
ค. รวบรวมหางขา ว และจำหนายขาวไปตา งประเทศ
ง. ถูกทุกขอ

10. ชาวตางชาตใิ นขอ ใดท่เี พิ่งมคี วามสัมพันธก บั ไทยในสมัยสมเดจ็ พระนารายณมหาราช
ก. องั กฤษ
ข. ฝร่งั เศส
ค. โปรตุเกส
ง. สหรัฐอเมริกา

เฉลย

1. ก 2. ข 3. ค 4. ข 5. ง
6. ง 7. ง 8. ก 9. ข 10. ข

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชดุ ที่ 3 อยธุ ยาเมืองทาการคานานาชาติ

2. นโยบายทางดานเศรษฐกิจของพระมหากษัตริยอยุธยาทุกพระองค ทรงเห็นความสำคัญ
ทางดานการคานานาชาติ ซ่ึงเปนรายไดหลักของอาณาจักรอยุธยา จึงสงเสริมและสนับสนุนการคา
โดยอยุธยาไดจัดต้ังหนวยงานที่ทำหนาที่ดูแลการคานานาชาติ คือ พระคลังสินคา ทำหนาที่แตงสำเภา
ไปคา ขายกับตา งประเทศ รวมท้ังผูกขาดสินคาและเกบ็ คาธรรมเนียมการคา

3. นโยบายทางดานการปกครองชาวตางชาติ กรุงศรีอยุธยาเปดกวางทางศาสนา พระมหา
กษัตริยไทยอนุญาตใหชาวตางชาติตั้งคลังสินคา พักอยูอาศัยในพระนครศรีอยุธยาได และสามารถสราง
ศาสนสถานประกอบพธิ ีกรรมตามความเช่อื ของตนเองไดอ ยา งอิสระ

นอกจากนี้ ยังมอบหมายใหหนวยงานราชการดูแลชาวตางชาติ เชน กรมทาซายดูแลการคา
กับจีนและฮอลันดา สวนกรมทาขวาดูแลการคากับชาวอังกฤษ ชวา อินเดีย เปอรเซีย และเวียดนาม
โดยชาวตางชาติเหลาน้ีจะต้ังถ่ินฐานเปนชุมชน ซึ่งทางไทยจะแตงตั้งใหชาวตางชาติควบคุมดูแลกันเอง
ชาวตางชาติบางคนท่ีชวยกิจการคาใหกับราชการ จะไดรับพระราชทานบรรดาศักดิ์เปนขุนนางอยุธยา เชน
พระยาโชฎึกเศรษฐี ชาวจีน ออกญาเสนาภิมุข (ยามาดะ นางามะซะ) ชาวญี่ปุน เจาพระยาวิไชเยนทร
(คอนสแตนตนิ ฟอลคอน) ชาวกรีก ออกพระศักด์ิสงคราม หรือเชอวาลเิ อร เดอ ฟอรแปง ชาวฝร่ังเศส

4. กรุงศรีอยุธยาเปนแหลงรวมสินคาหลากหลาย เชน สินคาของปาท่ีมาจากดินแดนภายใน
ภมู ภิ าค เครอ่ื งเคลอื บ ผาไหมจากจีน อัญมณี ผา และเคร่อื งประดับจากเปอรเซยี และอินเดีย เปนตน

ดว ยปจจยั ดังกลา วทำใหกรงุ ศรอี ยธุ ยาเปน ศนู ยก ลางการคาท่สี ำคญั ในภมู ิภาคตะวนั ออกเฉยี งใต

บรรณานุกรม

ชาญวิทย เกษตรศิริ. บรรณาธิการ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการ
ตำราสงั คมศาสตรและมนุษยศาสตร และมูลนธิ ิโตโยตาแหงประเทศไทย, 2546.

วินยั พงศศ รเี พยี ร. บรรณาธกิ าร. อยธุ ยา : พรรณนาภมู ิสถาน และมรดกความทรงจำแหงพระนครศรีอยธุ ยา.
โครงการวจิ ัยเมธวี ิจยั อาวโุ ส (สกว.). กรุงเทพฯ : อุษาคเนย, 2551.

ศกึ ษาธกิ าร, กระทรวง. พระนครศรอี ยุธยา : มรดกโลกล้ำคา ภูมิปญญาเล่อื งลอื . กรุงเทพฯ : องคก ารคา
ของครุ ุสภา, 2548.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชุดที่ 3 อยุธยาเมืองทาการคานานาชาติ

2. ภาพจิตรกรรมฝาผนัง
วัดในสมัยอยุธยาจำนวนมากมีภาพจิตรกรรมฝาผนังท่ีสะทอนใหเห็นสภาพความเปนอยู

ลักษณะการแตงกาย การประกอบพิธีกรรมตามความเช่ือทางศาสนาและวิถีการดำเนินชีวิต นับเปนหลักฐาน
ทางประวตั ิศาสตรทสี่ ำคญั เชน ภาพจติ รกรรมฝาผนังทว่ี ัดเกาะแกวสทุ ธาราม จังหวดั เพชรบุรี

แขกมัวร ท่ีวัดเกาะแกวสุทธาราม จติ รกรรมฝาผนงั รปู “แขก” สมัยปลายอยธุ ยา
จังหวัดเพชรบรุ ี จากวัดเกาะแกว สุทธาราม จงั หวัดเพชรบุรี

กองทหารอาสาญ่ีปุนในกองทพั อยธุ ยา

ทมี่ าของภาพ : ชาญวิทย เกษตรศริ .ิ อยธุ ยา : Discovering Ayutthaya. หนา 144, 152 และ 160.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ภาพฝร่งั ในคราวกบฎมกั กะสันสมยั สมเด็จพระนารายณม หาราช

บรรณานกุ รม

ชาญวิทย เกษตรศิริ. บรรณาธิการ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการ
ตำราสังคมศาสตรแ ละมนุษยศาสตร และมูลนิธโิ ตโยตาแหง ประเทศไทย, 2546.

วนิ ัย พงศศ รเี พยี ร. บรรณาธกิ าร. อยุธยา : พรรณนาภูมิสถาน และมรดกความทรงจำแหงพระนครศรีอยธุ ยา.
โครงการวิจัยเมธวี จิ ัยอาวโุ ส (สกว.). กรุงเทพฯ : อษุ าคเนย, 2551.

ศึกษาธิการ, กระทรวง. พระนครศรีอยุธยา : มรดกโลกลำ้ คา ภมู ิปญ ญาเลือ่ งลือ. กรุงเทพฯ : องคก ารคา
ของครุ สุ ภา, 2548.

ทีม่ าของภาพ : ชาญวิทย เกษตรศิริ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. หนา 145.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชุดที่ 3 อยุธยาเมอื งทาการคา นานาชาติ

ผูสนับสนุนความสัมพันธทางการทูตและการคาระหวาง
อยุธยากับญ่ีปุน จึงไดรับแตงต้ังใหเปนเจากรมอาสาญ่ีปุน
ใน พ.ศ. 2171 จึงไดรับแตงต้ังเปนออกญาเสนาภิมุข
หัวหนากรมอาสาญ่ีปุนที่มีความจงรักภักดีตอสมเด็จ
พระเจาทรงธรรม ดวยความขัดแยงทางการเมือง และ
การแยงชิงอำนาจในราชสำนัก ทำใหออกญาเสนาภิมุข
ถูกกีดกัน และจำกัดอำนาจทางการเมืองโดยถูกสงตัวไป
เปนเจาเมืองนครศรีธรรมราช ใน พ.ศ. 2173 ในสมัย
สมเด็จพระเจาปราสาททอง และสิน้ ชีวิต

● ออกพระศักด์ิสงคราม หรือเชอวาลเิ อร เดอ
ฟอรแ ปง ชาวฝรั่งเศส

นายเชอวาลิเอร เดอ ฟอรแปง เปนชาวฝร่ังเศส
เกิดในตระกูลเกาแก และมีช่ือเสียงของฝร่ังเศส เคยรับ
ราชการเปนทหารเรือในสมัยพระเจาหลุยสท่ี 14 ใน
พ.ศ. 2228 คณะทูตของฝรั่งเศสนำโดย เชอวาลิเอร
เดอ โชมองต ไดนำคณะหลวง วิศวกร ชางฝมือ เดินทาง
มาสัมพันธไมตรีกับกรุงศรีอยุธยาในสมัยสมเด็จพระนารายณ
มหาราช นายเชอวาลิเอร เดอ ฟอรแ ปง ซึ่งมอี ายเุ พยี ง 29 ป ไดสมัครขอเดินทางมาราชการในครั้งน้นั ดวย
โดย เชอวาลิเอร เดอ โชมองต ไดมอบหมายให ฟอรแปง เปนนายทหารประจำตัว ซึ่งเปนผลทำใหเขา
ไดเขาเฝาถวายพระราชสาสนพระเจาหลุยสท่ี 14 ตอ สมเด็จพระนารายณม หาราชดวย
เมื่อราชทูต เชอวาลิเอร เดอ โชมองต ถวายบังคมลาสมเด็จพระนารายณมหาราชกลับไปยัง
ฝรั่งเศส สมเด็จพระนารายณมหาราชไดขอตัว เชอวาลิเอร เดอ ฟอรแปง ใหอยูรับราชการที่อยุธยาตอ
ซึ่งทานราชทูตไดสนองพระราชประสงค นายฟอรแปง จึงไดรับมอบหมายใหเปนผูฝกหัดทหารไทย
ตามแบบฝรั่งเศส และดูแลการสรางปอมที่บางกอก สมเด็จพระนารายณมหาราชไดแตงต้ังใหเปน
ออกพระศกั ดส์ิ งคราม
ออกพระศักด์ิสงคราม ไดปฏิบัติหนาที่สำเร็จหลายประการ เชน การปราบปรามกบฎมักกะสัน
การจับนายทหารเรืออังกฤษท่ีฉอโกงราชทรัพย แตการทำงานของเขาไมราบร่ืนเทาใดนัก และถูกปองราย
จากออกญาวิไชเยนทร ชาวกรีกท่ีมีอำนาจในราชสำนักไทย เขาจึงลาออกจากตำแหนง และเดินทางกลับ
ฝรั่งเศส เมื่อ พ.ศ. 2230 และกลับไปรบั ราชการทีป่ ระเทศฝรัง่ เศสดงั เดมิ

ทม่ี าของภาพ : ชาญวทิ ย เกษตรศิริ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. หนา 202.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

● ซิมอง เดอ ลาลูแบร ราชทตู ฝร่ังเศส
ซิมอง เดอ ลาลูแบร เปนราชทูตฝร่ังเศส เดินทางมาเจริญสัมพันธไมตรีกับกรุงศรีอยุธยา
เปนคณะสุดทายในสมัยสมเด็จพระนารายณมหาราช ใน พ.ศ. 2230 โดยเดินทางมากับคณะทหารฝร่ังเศส
เปนจำนวนถงึ 636 คน เพอื่ ใหมาประจำอยทู ่เี มอื งบางกอก
ซมิ อง เดอ ลาลูแบร ไดถวายพระราชสาสนพระเจาหลุยสท ี่ 14 ตอสมเดจ็ พระนารายณมหาราช
และไดทำสนธิสัญญาเจริญสัมพันธไมตรีทางการคากับอยุธยา ในขณะที่เขาพำนักที่กรุงศรีอยุธยาเขาไดพยายาม
ศึกษาอาณาจักรอยุธยาในแงมุมตาง ๆ และไดบันทึกรายละเอียดไว ภายหลังไดเรียบเรียงออกมาเผยแพร
ในชือ่ Description du Royaume de Siam ซ่ึงเปน หนังสือทีใ่ หส าระดา นประวตั ิศาสตร สงั คม วฒั นธรรม
เศรษฐกจิ และธรรมชาติวิทยา จัดเปน หลกั ฐานทางประวตั ศิ าสตรช ั้นตน ที่สำคัญในการศึกษาประวัตศิ าสตร
อยุธยา
ซมิ อง เดอ ลาลูแบร เดนิ ทางกลับประเทศฝรั่งเศส เมอ่ื พ.ศ. 2231

บรรณานกุ รม

ชาญวิทย เกษตรศิริ. บรรณาธิการ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการ
ตำราสงั คมศาสตรและมนษุ ยศาสตร และมูลนธิ ิโตโยตา แหงประเทศไทย, 2546.

วนิ ัย พงศศรีเพยี ร. บรรณาธกิ าร. อยธุ ยา : พรรณนาภมู สิ ถาน และมรดกความทรงจำแหงพระนครศรอี ยุธยา.
โครงการวิจัยเมธีวิจัยอาวโุ ส (สกว.). กรงุ เทพฯ : อุษาคเนย, 2551.

ศึกษาธกิ าร, กระทรวง. พระนครศรอี ยุธยา : มรดกโลกลำ้ คา ภมู ปิ ญญาเล่อื งลอื . กรุงเทพฯ : องคก ารคา
ของคุรสุ ภา, 2548.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร



ชุมชนลาว สวนใหญมาจากการถูกกวาดตอนและอพยพเขามาต้ังถิ่นฐานใกลพระนครศรีอยุธยา
ในสมัยสมเด็จพระนารายณมหาราช มีกองทหารลาวเปนกองทหารมารักษาพระองคโดยผูบังคับกอง
มตี ำแหนง เปนออกญาลาว มีหนาทต่ี ามเสดจ็ ออกจากพระราชวงั

ชุมชนมอญ สวนใหญมักจะหนีการรุกรานของพมา อพยพมาตั้งถิ่นฐานในอาณาเขตของ
อยุธยา ในสมัยสมเด็จพระนารายณมหาราช โปรดใหชุมชนมอญไปตั้งถิ่นฐานแถบชานพระนครริมวัดตองปุ
คลองคจู าม และบา นสามโคก ริมแมน ้ำเจา พระยา

ชุมชนเขมร สวนมากมักถูกกวาดตอนมาจากสงคราม โดยเฉพาะในสมัยสมเด็จ
เจาสามพระยา โดยราชสำนักไทยไดร บั วัฒนธรรมดานตาง ๆ ของเขมรมาใชในทางการเมอื งการปกครอง

ชมุ ชนมสุ ลมิ บางครั้งเรียกชุมชนแขก ซึ่งหมายถึง พวกอินเดยี อาหรบั เปอรเซีย พวกจาม
มลายู ชวา ซ่ึงนับถือศาสนาอิสลาม ชาวมุสลิมเหลานี้ตั้งชุมชนอยูทางใตของกรุงศรีอยุธยา และอยูใน
ความดแู ลของจุฬาราชมนตรี เจา กรมทา ขวา สังกดั กรมพระคลงั

ชุมชนจีน เปนกลุมคนที่มีบทบาทสำคัญทางการคาของอยุธยา ซึ่งเดินทางมาคาขาย และ
ตั้งถิ่นฐานในดินแดนไทยมานานแลวกอนการสถาปนากรุงศรีอยุธยา ชุมชนชาวจีนอยูในความดูแลของ
หลวงโชฎกึ ราชเศรษฐี เจา กรมทา ซาย สังกัดกรมพระคลงั

ชุมชนญี่ปุน ชาวญ่ีปุนเดินทางมาคาขายในดินแดนไทย ในราวสมัยสมเด็จพระมหาธรรมราชา
และตั้งถ่ินฐานอยูทางฝงตะวันออกริมแมน้ำเจาพระยาตอนใตของเกาะเมือง ชาวญี่ปุนบางคนไดเปนทหาร
อาสาใหร าชสำนักอยุธยา เรียกกรมอาสาญี่ปุน

ชุมชนโปรตเุ กส ชาวโปรตุเกสเปนชาวตะวนั ตกชาติแรกที่เดนิ ทางมาติดตอ คาขายกับอยุธยา
เม่ือ พ.ศ. 2054 และต้ังถ่ินฐานอยูบริเวณใกลเคียงกับชุมชนแขกหรือชุมชนมุสลิม จึงอยูในความดูแล
ของจุฬาราชมนตรดี วย

ชุมชนฝรั่งเศส ชาวฝรั่งเศสเดินทางมาอยุธยาในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณมหาราช
โดยไดรับอนุญาตใหสรางวัดคริสตและโรงเรียนข้ึนเมื่อ พ.ศ. 2205 และใหตั้งถิ่นฐานท่ีริมฝงแมน้ำเจาพระยา
และทหารฝร่ังเศสไดรับมอบหมายใหดูแลปอมบางกอกและเมืองมะริด ชุมชนฝร่ังเศสมีความแตกตางจาก
ชุมชนโปรตุเกสและญี่ปุน ท่ีมีประชากรอยูอาศัยเปนชุมชนเพ่ือประกอบการคาเปนสำคัญ แตชุมชนฝรั่งเศส
เปนสถานที่ต้ังทางศาสนาคริสตนิกายคาทอลิก มีชาวฝรั่งเศสดูแลอยูเพียงไมก่ีคน เชน วัดนักบุญเซนต
ยอแซฟที่อยุธยา

ชุมชนฮอลนั ดา ชาวฮอลันดาเดินทางมาคาขายที่อยุธยาเปนครั้งแรกใน พ.ศ. 2127 ในนาม
ของบริษัทอินเดียตะวันออกของดัทช หรือบริษัทดัทช อิสท อินเดีย ชาวฮอลันดาสวนใหญท่ีพักอยูจึงเปน
พนกั งานของบรษิ ัทนี้ โดยตง้ั ถน่ิ ฐานอยรู มิ แมนำ้ เจา พระยาตดิ กบั ชุมชนญี่ปนุ

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

สสุ านของชาวครสิ ต บรเิ วณหมบู า นโปรตเุ กส

บรรณานุกรม

ชาญวิทย เกษตรศิริ. บรรณาธิการ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการ
ตำราสังคมศาสตรและมนษุ ยศาสตร และมลู นิธิโตโยตา แหง ประเทศไทย, 2546.

วนิ ัย พงศศรีเพยี ร. บรรณาธิการ. อยธุ ยา : พรรณนาภมู ิสถาน และมรดกความทรงจำแหงพระนครศรีอยุธยา.
โครงการวิจัยเมธวี จิ ัยอาวโุ ส (สกว.). กรุงเทพฯ : อุษาคเนย, 2551.

ศึกษาธกิ าร, กระทรวง. พระนครศรีอยุธยา : มรดกโลกลำ้ คา ภูมิปญญาเลอื่ งลอื . กรุงเทพฯ : องคก ารคา
ของคุรสุ ภา, 2548.

ท่มี าของภาพ : ชาญวทิ ย เกษตรศริ ิ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. หนา 165.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

POST-TEST ชดุ ที่ 3 อยธุ ยาเมืองทาการคา นานาชาติ

คำชีแ้ จง ใหนกั เรียนเลือกคำตอบทีถ่ กู ตองทีส่ ุดเพียงขอ เดียวลงในกระดาษคำตอบ

1. ปจ จยั ทส่ี งเสริมใหกรงุ ศรีอยธุ ยาเปนเมืองทาการคานานาชาติคือขอใด
ก. ทีต่ ้ังและสภาพภมู ศิ าสตรเอือ้ อำนวย
ข. นโยบายสงเสริมการคา นานาชาติของทางราชการ
ค. นโยบายทางดานการปกครองที่ใหช าวตางชาติมีเสรีภาพ
ง. ถูกทุกขอ

2. หนวยงานใดมีหนา ที่ดแู ลการคา และชมุ ชนอนิ เดยี และเปอรเ ซยี
ก. กรมทาขวา
ข. กรมทาซาย
ค. กรมทากลาง
ง. กรมพระคลังสนิ คา

3. หนวยงานทีม่ ีหนา ทีผ่ กู ขาดการคาและเกบ็ คา ธรรมเนียมการคา กับตา งประเทศ
ก. กรมทา ขวา
ข. กรมทาซาย
ค. กรมทา กลาง
ง. กรมพระคลงั สนิ คา

4. ขอ ใดหมายถงึ ชาวฝร่ังเศสท่ีเปน ผฝู กหดั ทหารไทยตามแบบฝรง่ั เศส
ในสมยั สมเดจ็ พระนารายณมหาราช
ก. ออกพระศกั ดิ์สงคราม
ข. ออกญาเสนาภิมขุ
ค. พระยาโชฎึกเศรษฐี
ง พระยาวไิ ชเยนทร

5. ชาวตา งชาตใิ นขอ ใดเคยดำรงตำแหนงเจา กรมอาสาญปี่ ุนในสมยั สมเด็จพระเจาทรงธรรม
ก. ออกพระศักดิ์สงคราม
ข. ออกญาเสนาภมิ ุข
ค. พระยาโชฎึกเศรษฐี
ง พระยาวไิ ชเยนทร

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

6. ขอ ใดคือผูเ ขียนหนังสอื เรอ่ื งประวตั ศิ าสตรธรรมชาตแิ ละการเมอื ง
แหง ราชอาณาจกั รสยาม
ก. โตเม ปเ รส
ข. เชอวาลิเอร เดอ โชมองต
ค. นโิ กลาส แซรแวส
ง. ซมิ อง เดอ ลาลแู บร

7. ขอ ใดหมายถงึ นโยบายการคา ของอาณาจักรอยธุ ยา
ก. มอบหมายใหช าวตา งชาตคิ วบคุมดแู ลชมุ ชนตนเอง
ข. กรุงศรอี ยธุ ยาเปน แหลงรวมสินคา นานาชาติ
ค. อนญุ าตใหชาวตา งชาตมิ เี สรีภาพในการนบั ถือศาสนา
ง. พระคลงั สนิ คาไดผกู ขาดสนิ คา และแตง สำเภาไปคากับตา งประเทศ

8. ขอใดคือตำแหนง และบทบาทหนา ที่ของพระยาโชฎึกเศรษฐี
ก. เจากรมทา ซาย ดูแลชมุ ชนชาวจีน
ข. เจากรมทาขวา ดแู ลชมุ ชนมสุ ลมิ
ค. ออกญาจีน ดแู ลการคา กับจีนและเวยี ดนาม
ง. กรมพระคลงั สินคา ดแู ลการคา นานาชาติ

9. หลักฐานในขอใดทแ่ี สดงใหเ หน็ ถงึ ผูคนหลากหลายเช้อื ชาตใิ นกรงุ ศรอี ยธุ ยา
ก. เอกสารชาวตะวนั ตก
ข. ภาพจิตรกรรมฝาผนัง
ค. จดหมายเหตุชาวตางชาติ
ง. ถกู ทุกขอ

10. ชาวตะวันตกชาตแิ รกทเ่ี ดนิ ทางมาติดตอคาขายกับอยธุ ยาคอื ขอ ใด
ก. อังกฤษ
ข. ฝรัง่ เศส
ค. โปรตุเกส
ง. สหรัฐอเมริกา

เฉลย

1. ง 2. ก 3. ง 4. ก 5. ข
6. ค 7. ง 8. ก 9. ง 10. ค

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชุดท่ี 4 ประณีตศลิ ปแหง อยธุ ยา

ความสอดคลอ งกับหลกั สูตรแกนกลางการศกึ ษาขั้นพ้ืนฐาน พุทธศักราช 2551

การศึกษาชุดสื่อการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานส่ือ Virtual Field Trip ชุดที่ 4
ประณีตศิลปแหงอยุธยา นักเรียนจะไดรับความรูซ่ึงสอดคลองกับมาตรฐานการเรียนรู
และตัวชวี้ ัดช้นั ป ดังนี้

ส 4.1 เขาใจความหมาย ความสำคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร
สามารถใชวธิ ีการทางประวตั ศิ าสตรม าวิเคราะหเหตกุ ารณต า ง ๆ อยางเปน ระบบ

ม.2/ส 4.1 ขอ 1 ประเมินความนาเช่ือถือของหลักฐานทางประวัติศาสตร
ในลักษณะตาง ๆ

ส 4.3 เขาใจความเปนมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปญญาไทย มีความรัก
ความภมู ิใจ และธำรงความเปน ไทย

ม.2/ส 4.3 ขอ 1 วิเคราะหพ ฒั นาการของอาณาจักรอยธุ ยาและธนบุรีในดานตา ง ๆ
ม.2/ส 4.3 ขอ 2 วิเคราะหปจจัยที่สงผลตอความมั่นคงและความเจริญรุงเรือง
ของอาณาจักรอยุธยา
ม.2/ส 4.3 ขอ 3 ระบุภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยาและธนบุรี
และอิทธิพลของภูมปิ ญ ญาดงั กลาวตอการพัฒนาชาตไิ ทยในยุคตอมา

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

PRE-TEST ชดุ ท่ี 4 ประณีตศิลปแหง อยธุ ยา

คำชี้แจง ใหนกั เรียนเลือกคำตอบที่ถกู ตองทีส่ ุดเพียงขอ เดียวลงในกระดาษคำตอบ

1. สาเหตใุ ดราชสำนกั จงึ อุปถัมภชางทส่ี รา งสรรคง านประณตี ศลิ ป
ก. เพราะเปน งานศิลปะทใ่ี ชในราชพิธี
ข. ผลงานมคี วามประณีตงดงามมาก
ค. มคี ณุ คาทางศลิ ปหัตถกรรมชน้ั สูง
ง. มีคาใชจ ายสงู

2. ชางในขอ ใดหมายถงึ ชา งสบิ หมู
ก. ชีชา ง
ข. ชางหลวง
ค. ชา งอสิ ระ
ง. ชางพ้ืนบา น

3. การทำบษุ บกประดิษฐานพระพทุ ธรูปใชช างประเภทใดเปนหลกั
ก. ชางสลกั
ข. ชางเขียน
ค. ชางบุ
ง. ชางรัก

4. การทำเครื่องเขินใชชางประเภทใดเปน หลัก
ก. ชา งสลกั
ข. ชา งเขียน
ค. ชา งบุ
ง. ชางรัก

5. วัสดุหลกั ท่ีใชใ นการสรางสรรคงานประดบั มุกคอื ขอ ใด
ก. มกุ
ข. เงนิ
ค. ทอง
ง. เปลือกหอย

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

6. บานประตวู ิหารหลวงวดั พระศรีมหาธาตุ จังหวัดพษิ ณโุ ลก เปนงานประณีตศิลป
ประเภทใด
ก. งานเครือ่ งถม
ข. เคร่อื งลงยาสี
ค. งานประดบั มุก
ง. งานเคร่ืองทอง

7. การทำตราประทับราชการ เปน งานประณตี ศิลปท ่ีตอ งใชชางประเภทใดเปน หลัก
ก. ชางปน
ข. ชางแกะ
ค. ชางหลอ
ง. ชา งกลึง

8. เคร่อื งราชปู โภคของไทย เปน งานประณตี ศลิ ปประเภทใดเปนหลัก
ก. เคร่อื งถม
ข. เครื่องโลหะ
ค. ลงรกั ปด ทอง
ง. ถกู ทกุ ขอ

9. เครื่องใชและภาชนะที่ทำดวยเงินและทองตองประดับตกแตงดวยงานประณีตศิลป
ประเภทใดจงึ จะทำใหม คี วามงดงามยงิ่ ขึ้น
ก. เคร่ืองถม
ข. เคร่ืองลงยาสี
ค. เคร่ืองประดับมุก
ง. ถกู ทกุ ขอ

10. เคร่ืองใชและภาชนะท่ที ำดวยนาคตองประดับตกแตงดวยงานประณีตศลิ ปป ระเภทใด
จึงจะทำใหมีความงดงามยิ่งขึ้น
ก. เครอื่ งถม
ข. เครอ่ื งลงยาสี
ค. เครอื่ งประดบั มุก
ง. ถกู ทุกขอ

เฉลย

1. ก 2. ข 3. ค 4. ง 5. ง
6. ค 7. ข 8. ก 9. ก 10. ข

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชุดท่ี 4 ประณตี ศลิ ปแ หง อยธุ ยา

2. ชางปน หมายถึง ผูมีฝมือและ
ความสามารถในการใชวัสดุประเภทดิน ปูน ข้ีผ้ึง
และอนื่ ๆ นำมาสรางใหเ ปน รปู ทรง ภาพ และลวดลาย
ใหเกดิ ความงดงาม และมคี ณุ คา ทางศลิ ปกรรม

3. ชางแกะ หมายถึง ผูมีความสามารถ
ในการใชเครื่องมือในการแกะ แคะ ควัก ลงบน
วัสดุตาง ๆ ใหเกิดเปนลวดลายหรือรูปภาพข้ึน
งานของชางแกะตองใชฝมือและความละเอียดประณีตมาก
ไดแก งานแกะเครื่องสด เชน งานแทงหยวก
งานแกะผลไม พืช ผัก เพื่อใชในการตกแตง
และงานแกะถาวรวัตถุ เชน งานแกะไม งาชาง หิน
เปนตราประทบั ราชการ เปนตน

4. ชางสลัก หมายถึง ผูมีฝมือและ
ความสามารถในการใชเคร่ืองมือประเภทสิ่ว ทำการ
เจาะหรือสลักลงบนวัสดุประเภทไม หิน หนัง และ
กระดาษ

5. ชางหลอ หมายถึง ผูที่สรางงาน
ประติมากรรมดวยการหลอมโลหะใหละลายเปน
ของเหลว และเทกรอกลงไปในแมพิมพ เมื่อโลหะ
คืนตัวแข็งดงั เดมิ แลว จงึ แกะแมพ ิมพ จงึ ไดร ปู หลอโลหะ เชน หลอ พระพุทธรูป และเครือ่ งโลหะตา ง ๆ

6. ชางกลึง หมายถึง ผูมีความสามารถในการทำสิ่งของเคร่ืองใชดวยเทคนิคการกลึงใหเปน
รูปทรงตาง ๆ งานของชา งกลึง เชน ลูกกรง หัวเสา ตลบั งา ดา มพัดยศ หมากรกุ เปน ตน

7. ชางหุน หมายถึง ผูมีความชำนาญในการสรางรูปหุนตาง ๆ ดวยการใชวัสดุตาง ๆ เชน
งานโครงรูปหุนไม ดิน กระดาษ เพ่ือเปนหุนจำลองในการสรางอาคาร โบสถ วิหาร หรือหุนเชิด หัวโขน
ละคร หนา กาก เปนตน

8. ชางรัก หมายถึง ผูมคี วามชำนาญในการใชยางรัก ซง่ึ เปนยางไมชนิดหนงึ่ ทำงานศิลปกรรม
ตกแตงตา ง ๆ เชน งานลงรกั ปด ทองคำเปลว งานปดทองลายรดน้ำ งานชา งประดบั กระจก งานชา งประดบั มุก
รวมทงั้ ภาชนะเครือ่ งรักและเครอื่ งเขนิ

ท่ีมาของภาพ : โครงการสบื สานมรดกวฒั นธรรมไทย. มรดกชางศิลปไ ทย. หนา 63.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

9. ชางบุ หมายถงึ ผมู คี วามสามารถในการตกแตง ผวิ ภายนอกของศลิ ปวตั ถแุ ละสถาปต ยกรรม
ดวยการใชวัสดุตาง ๆ เชน ผา กระดาษ แผนโลหะบาง ๆ หุมประดับผิวภายนอก เชน งานบุโลหะ
หุมองคพระธาตุเจดยี  และบษุ บกประดิษฐานพระพทุ ธรูปสำคัญ

10. ชางปูน เปนงานชางเกาแก เก่ียวของกับการสรางสิ่งกอสรางที่กออิฐถือปูนใหเปน
สิ่งกอสรา งตาง ๆ เชน สถูป เจดีย พระปรางค พระพุทธรปู ขนาดใหญ เปนตน

ชางศิลปไทยเหลาน้ีไดสรางสรรคงานศิลปกรรมที่เปนประณีตศิลปที่งดงาม และเปนมรดก
ตกทอดในสงั คมไทยจวบจนปจจบุ ัน

บรรณานกุ รม

โครงการสืบสานมรดกวฒั นธรรมไทย. มรดกชางศิลปไ ทย. กรุงเทพฯ : องคก ารคา ของคุรสุ ภา, 2512.
ชาญวทิ ย เกษตรศิริ. บรรณาธิการ. อยธุ ยา : Discovering Ayutthaya. กรงุ เทพฯ : มลู นธิ ิโครงการตำรา

สงั คมศาสตรและมนษุ ยศาสตร และมูลนธิ โิ ตโยตาแหงประเทศไทย, 2546.
ปรีดี พิศภูมิวิถี. คูมือทองเท่ียวอยุธยา เพ่ือการศึกษาประวัติศาสตรสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษา.

สถาบนั วิจยั สงั คม มหาวทิ ยาลยั เชยี งใหม : เชยี งใหม, 2552.
วนิ ยั พงศศรีเพียร. บรรณาธิการ. อยุธยา : พรรณนาภมู สิ ถาน และมรดกความทรงจำแหง พระนครศรีอยธุ ยา.

โครงการวจิ ัยเมธีวิจัยอาวุโส (สกว.). กรงุ เทพฯ : อุษาคเนย, 2551.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร