อยุธยา

ชดุ ที่ 4 ประณตี ศิลปแหงอยธุ ยา

ชดุ ท่ี 4 ประณีตศลิ ปแ หงอยุธยา

งานเครื่องถมลงยาสี ขันนำ้ เสวยทองคำลงยา

สวนเคร่ืองลงยาสี เปนการประดับตกแตงภาชนะเครื่องใชโลหะของไทยอีกอยางหน่ึง
ที่มีกรรมวิธีคลายคลึงกับเครื่องถม ดวยการนำแรบางชนิดท่ีหลอมละลายได เชน แกว มาหลอมละลาย
และใสลงไปในชองที่แกะลวดลายไวใหเปนตัวยาแทนน้ำยาถม ซ่ึงมีหลายสี และสามารถทำลงบน
โลหะอ่ืน ๆ นอกเหนอื จากเงนิ และทองคำ เชน ทองแดง และนาค บางครัง้ เรียกวา เครอื่ งลงยาสรี าชาวดี
สันนิษฐานวาคนไทยไดรับอิทธิพลมาจากชาวอาหรับและชาวเปอรเซีย ที่เดินทางมาคาขายในสมัยอยุธยา
โดยเปนสวนหน่ึงของเครื่องบรรณาการของสมเด็จพระนารายณมหาราชที่ไดพระราชทานใหแก
พระเจา หลุยสท ่ี 14 แหง ฝรง่ั เศส เชน เดียวกับเครือ่ งถม

ปจจุบันการทำเครื่องถมและเครื่องลงยาสีมีนอยมาก เพราะถือเปนของมีคาและราคาสูง
อีกทัง้ การทำตอ งใชฝ ม อื และความละเอียดประณีตสงู จงึ ใชกนั อยใู นราชสำนกั และผูม ฐี านะเทานัน้

บรรณานุกรม

โครงการสบื สานมรดกวัฒนธรรมไทย. มรดกชา งศลิ ปไ ทย. กรงุ เทพฯ : องคก ารคา ของคุรสุ ภา, 2512.
ชาญวทิ ย เกษตรศิร.ิ บรรณาธิการ. อยธุ ยา : Discovering Ayutthaya. กรงุ เทพฯ : มูลนิธโิ ครงการตำรา

สงั คมศาสตรและมนษุ ยศาสตร และมลู นิธิโตโยตาแหง ประเทศไทย, 2546.
ปรีดี พิศภูมิวิถี. คูมือทองเท่ียวอยุธยา เพ่ือการศึกษาประวัติศาสตรสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษา.

สถาบันวจิ ัยสงั คม มหาวิทยาลยั เชยี งใหม : เชียงใหม, 2552.

ท่มี าของภาพ : โครงการสืบสานมรดกวฒั นธรรมไทย. มรดกชา งศลิ ปไทย. หนา 414.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

POST-TEST ชดุ ที่ 4 ประณีตศลิ ปแหงอยธุ ยา

คำชี้แจง ใหน กั เรียนเลือกคำตอบทีถ่ กู ตอ งทีส่ ุดเพียงขอเดียวลงในกระดาษคำตอบ

1. ขอใดหมายถึง “ประณตี ศลิ ป”
ก. ผลงานทางศลิ ปกรรม
ข. ผลงานศลิ ปะท่ใี ชฝมอื ในการสรา งสรรคใ หงดงามประณตี
ค. ศิลปะของชนชั้นสูง คือ พระมหากษัตริยและพระราชวงศ
ง. ถูกทุกขอ

2. ขอ ใดหมายถงึ แผนกของงานชา งหลวงตามทำเนยี บทางราชการ
ก. ชางศิลปกรรม
ข. ชางประณีตศิลป
ค. ชา งสบิ หมู
ง. ชางจตสุ ดมภ

3. ตราประทับราชการใชช างประเภทใดเปน หลัก
ก. ชา งสลกั
ข. ชางหลอ
ค. ชา งเขยี น
ง. ชา งแกะ

4. งานชางประดับมุกใชชางประเภทใดเปน หลกั
ก. ชา งรัก
ข. ชา งบุ
ค. ชา งสลัก
ง. ชางกลึง

5. ตูพ ระไตรปฎกในพพิ ธิ ภัณฑสถานแหง ชาติพระนครทีม่ ฝี มือยอดเยย่ี มงดงามและเกา แกท่สี ุด
ที่เหลืออยูในปจจุบันเปน งานประณีตศิลปประเภทใด
ก. งานแกะสลักไม
ข. งานเครอื่ งถม
ค. งานเครอ่ื งลงยาสี
ง. งานประดบั มกุ

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

6. ภาชนะเคร่อื งใชแ ละเคร่ืองประกอบพระอสิ ริยยศของเจา นายและขนุ นางไทย
ในสมัยอยธุ ยาเปนงานประณตี ศิลปป ระเภทใด
ก. งานแกะสลัก
ข. งานเคร่อื งถม
ค. งานเครื่องลงยาสี
ง. งานประดบั มุก

7. ภาชนะเครื่องใชโลหะของไทยทีท่ ำจากทองแดงและนาค โดยมศี ิลปะการประดบั
ตกแตง ใหสวยงามเปน งานประณตี ศลิ ปประเภทใด
ก. งานแกะสลกั
ข. งานเครอื่ งถม
ค. งานเครอื่ งลงยาสี
ง. งานประดบั มุก

8. เครื่องถมทำดว ยโลหะชนิดใดเปน หลัก
ก. เงินและทอง
ข. ทองแดงและนาค
ค. สำริดและตะก่ัว
ง. เงิน ทองแดง และทองเหลอื ง

9. งานประณีตศิลปประเภทใดที่สมเด็จพระนารายณมหาราชทำเปนเคร่ืองราชบรรณาการ
ใหแกพระเจา หลยุ สท ี่ 14 แหง ฝรั่งเศส
ก. ถมเงินและถมทอง
ข. ถมทองราชาวดี
ค. งานประดบั มกุ
ง. เครอ่ื งถมและเครอ่ื งลงยาสี

10. วัสดหุ ลักท่ใี ชใ นงานประดับสิง่ ของเครือ่ งสงู ของพระมหากษัตรยิ แ ละงานประดบั
อาคารทางศาสนาคอื ขอใด
ก. เงิน ทอง
ข. เปลอื กหอย
ค. มุกและเพชร
ง. ถูกทกุ ขอ

เฉลย

1. ข 2. ค 3. ง 4. ก 5. ง
6. ข 7. ค 8. ก 9. ง 10. ข

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชดุ ที่ 5 นครประวตั ิศาสตรอยธุ ยา : มรดกโลก

ความสอดคลอ งกับหลกั สตู รแกนกลางการศกึ ษาข้ันพนื้ ฐาน พุทธศักราช 2551

การศึกษาชุดสื่อการเรียนรูประวัติศาสตรอยุธยา ผานสื่อ Virtual Field Trip ชุดที่ 5
นครประวัติศาสตรอยุธยา : มรดกโลก นักเรียนจะไดรับความรูซึ่งสอดคลองกับมาตรฐาน
การเรยี นรแู ละตัวชีว้ ดั ชัน้ ป ดงั นี้

ส 4.1 เขาใจความหมาย ความสำคัญของเวลา และยุคสมัยทางประวัติศาสตร
สามารถใชว ธิ กี ารทางประวตั ศิ าสตรมาวเิ คราะหเหตกุ ารณตาง ๆ อยางเปนระบบ

ม.2/ส 4.1 ขอ 1 ประเมินความนาเชื่อถือของหลักฐานทางประวัติศาสตร
ในลกั ษณะตาง ๆ

ส 4.3 เขาใจความเปนมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปญญาไทย มีความรัก
ความภมู ิใจ และธำรงความเปนไทย

ม.2/ส 4.3 ขอ 1 วเิ คราะหพ ฒั นาการของอาณาจกั รอยุธยาและธนบรุ ีในดา นตา ง ๆ
ม.2/ส 4.3 ขอ 2 วิเคราะหปจจัยที่สงผลตอความมั่นคงและความเจริญรุงเรือง
ของอาณาจักรอยธุ ยา
ม.2/ส 4.3 ขอ 3 ระบุภูมิปญญาและวัฒนธรรมไทยสมัยอยุธยาและธนบุรี
และอทิ ธพิ ลของภมู ปิ ญ ญาดงั กลาวตอ การพัฒนาชาตไิ ทยในยุคตอ มา

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

PRE-TEST ชุดที่ 5 นครประวัตศิ าสตรอ ยธุ ยา : มรดกโลก

คำชีแ้ จง ใหนกั เรียนเลือกคำตอบทีถ่ ูกตองที่สุดเพียงขอ เดียวลงในกระดาษคำตอบ

1. เหตุผลทที่ ำใหอทุ ยานประวตั ศิ าสตรไ ดรบั การยกยอ งจาก UNESCO ใหเ ปน มรดกโลก
ทางวฒั นธรรม
ก. เปน ท่ตี งั้ ของกรงุ ศรอี ยธุ ยาในอดตี
ข. เปน แหลง อาหารและแหลง เกษตรกรรมตั้งแตอดตี ถงึ ปจ จบุ ัน
ค. เปนแหลง ยนื ยันถงึ อารยธรรมที่ยงั คงปรากฏถึงปจจบุ ัน
ง. ถูกทุกขอ

2. นครประวัติศาสตรพ ระนครศรีอยธุ ยา มคี วามเจริญรงุ เรอื งในชว งใด
ก. พุทธศตวรรษท่ี 12 - 18
ข. พุทธศตวรรษที่ 19 - 20
ค. พทุ ธศตวรรษท่ี 23 - 24
ง. พุทธศตวรรษท่ี 19 - 24

3. ปญหาของอุทยานประวตั ิศาสตรคอื ขอใด
ก. การขยายตวั ของเมือง
ข. ทีอ่ ยูอาศยั บดบังทัศนียภาพ
ค. ภัยจากธรรมชาติทำลายโบราณสถาน
ง. ถกู ทุกขอ

4. พระมหากษัตรยิ พ ระองคใ ดอุทศิ พ้นื ที่วังใหเปนวดั พระศรีสรรเพชญ อยธุ ยา
ก. สมเด็จพระรามาธิบดที ่ี 1 (พระเจา อูทอง)
ข. สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ
ค. สมเด็จพระนารายณมหาราช
ง. สมเด็จพระเจาทรงธรรม

5. พระท่ีน่ังจกั รวรรดไิ พชยนตมหาปราสาท ตงั้ อยใู นบริเวณใด
ก. เขตพระราชฐานชนั้ นอก
ข. เขตพระราชฐานช้นั กลาง
ค. เขตพระราชฐานช้ันใน
ง. นอกเขตพระราชฐาน

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

6. พระพทุ ธรปู ทรงเครอ่ื ง มคี วามหมายตรงกบั ขอใด
ก. พระพุทธรูปทีท่ รงเครือ่ ง เชน เทวดา
ข. พระพุทธรูปทท่ี รงเคร่ืองกษตั ริย
ค. พระศรีอารยิ เมตไตร ซงึ่ จะเปนพระพุทธเจา ในอนาคต
ง. ถกู ทุกขอ

7. ซำปอกง หรือหลวงพอโต วัดพนัญเชิง สรางขึ้นในสมยั ใด
ก. กอ นการสถาปนากรงุ ศรีอยุธยาเปน ราชธานีไทย
ข. สมยั สมเดจ็ พระรามาธิบดีท่ี 1 (พระเจา อูทอง)
ค. สมยั สมเดจ็ พระบรมไตรโลกนาถ
ง. หลังการลม สลายของอาณาจกั รอยธุ ยา

8. วดั ที่ถือเปนแบบอยางในการสรา งวัดพระศรีรตั นศาสดารามในกรุงเทพมหานคร
ก. วดั ราชบรู ณะ
ข. วดั พระศรสี รรเพชญ
ค. วัดพระเมรุราชกิ าราม
ง. วัดพนัญเชงิ หรือวดั หลวงพอ โต

9. ลักษณะเดน ของวดั พระศรสี รรเพชญ คือขอ ใด
ก. พระพุทธรปู น่งั ขนาดใหญเ ต็มพนื้ ที่อาคาร
ข. พระเจดียใหญเปน ทรงระฆังแบบลงั กา
ค. พระปรางควัดบรรจเุ ครื่องทองทเี่ ปนราชูปโภค
ง. พระเจดียสามองคตั้งเรยี งรายเปน สัญลักษณ

10. วดั ใดเปน ที่ถวายพระเพลงิ พระบรมศพเจา อา ยพระยาและเจา สามพระยา
ก. วัดราชบรู ณะ
ข. วัดพระศรสี รรเพชญ
ค. วดั พระเมรุราชิการาม
ง. วดั พนญั เชิงหรอื วดั หลวงพอโต

เฉลย
1. ค 2. ง 3. ง 4. ข 5. ก
6. ง 7. ก 8. ข 9. ง 10. ก

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชดุ ท่ี 5 นครประวัตศิ าสตรอยุธยา : มรดกโลก

วัดวาอาราม ปอมปราการ บานเรือนท่ีอยูอาศัย ตลอดจน
วิถีชีวิตของชาวอยุธยาในอดีต อีกท้ังยังสะทอนถึงความ
ชาญฉลาดของบรรพชนในอดีตท่ีไดเลือกท่ีตั้งเมืองในบริเวณ
ท่ีอุดมสมบูรณ เปนแหลงอาหารและแหลงเกษตรกรรม
มาจนถึงปจจุบัน รวมท้ังผลงานทางดานสถาปตยกรรม
จติ รกรรม ประตมิ ากรรม ประณีตศลิ ป ยังเปน ประจักษพ ยาน
แสดงถึงความเจริญรุงเรืองทางอารยธรรมของไทยในภูมิภาค
เอเชยี ตะวนั ออกเฉียงใต ในชว งพทุ ธศตวรรษท่ี 19 - 24 อกี ดว ย

หลักฐานแหงอารยธรรมของชาวกรุงศรีอยุธยา
สงผลใหนครประวัติศาสตรแหงน้ีไดรับการยกยองจาก
องคการศกึ ษา วทิ ยาศาสตร และวฒั นธรรมแหง สหประชาชาติ
(UNESCO) ใหเปน มรดกโลกทางวัฒนธรรม เมอื่ พทุ ธศักราช
2534 ดวยคณุ สมบตั ทิ คี่ รบถวนตามหลักเกณฑ คือ

“เปนส่ิงทีย่ นื ยนั ถงึ หลักฐานของอารยธรรม หรือ
อารยธรรมที่ปรากฏใหเห็นอยูในปจจุบัน หรือวาที่สาบสูญ
ไปแลว ”

อุทยานประวัติศาสตรพระนครศรีอยุธยา มีเน้ือที่
1,810 ไร ต้ังอยูภายในเกาะเมืองอยุธยา เขตเทศบาลเมือง
พระนครศรีอยุธยา อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยกรมศิลปากรไดประกาศ
กำหนดเขตท่ีดินโบราณสถานพระนครศรีอยุธยา ครอบคลุมเกาะเมืองอยุธยาและพ้ืนท่ีรอบเกาะนอกเมือง
ทุกดานทป่ี รากฏหลกั ฐานดา นประวตั ิศาสตรโบราณคดี เมอื่ พทุ ธศกั ราช 2540 ประมาณ 3,000 ไร

ปจจุบันนครประวัติศาสตรพระนครศรีอยุธยา มีการขยายเมืองเพื่อสรางที่อยูอาศัยตาง ๆ
ทำใหบดบงั ทศั นียภาพท่สี วยงาม เปนการทำลายคณุ คา ของโบราณสถานไปอยางมาก

บรรณานุกรม

โครงการสบื สานมรดกวัฒนธรรมไทย. มรดกชางศิลปไ ทย. กรงุ เทพฯ : องคก ารคา ของคุรสุ ภา, 2512.
ชาญวิทย เกษตรศิริ. บรรณาธกิ าร. อยธุ ยา : Discovering Ayutthaya. กรุงเทพฯ : มลู นิธโิ ครงการตำรา

สังคมศาสตรแ ละมนษุ ยศาสตร และมูลนิธโิ ตโยตาแหงประเทศไทย, 2546.
ปรีดี พิศภูมิวิถี. คูมือทองเที่ยวอยุธยา เพ่ือการศึกษาประวัติศาสตรสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษา.

สถาบนั วจิ ยั สงั คม มหาวิทยาลยั เชยี งใหม : เชียงใหม, 2552.

ที่มาของภาพ : ศึกษาธิการ, กระทรวง. พระนครศรีอยุธยา : มรดกลำ้ คา ภมู ิปญ ญาเลอื่ งลอื . หนา 155.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชดุ ที่ 5 นครประวตั ิศาสตรอ ยธุ ยา : มรดกโลก

พระราชวงั โบราณแบงพื้นท่อี อกไดเ ปน 3 สวน คือ
1. เขตพระราชฐานช้ันนอก เปนท่ีต้ังของสถานท่ีทำการตาง ๆ เชน ศาลลูกขุนใน โรงเก็บ
พระราชรถ และพระท่ีนั่งจักรวรรดิไพชยนตมหาปราสาท ซึ่งสรางข้ึนในสมัยพระเจาปราสาททอง
เมื่อ พ.ศ. 2175 เพ่ือใชสำหรับทอดพระเนตรการตรวจพลสวนสนาม การซอมพยุหยาตราทางชลมารค
และพระราชพิธตี ามพระราชประสงค
2. เขตพระราชฐานช้ันกลาง เปนท่ีตั้งของพระที่นั่งสรรเพชญมหาปราสาท เขาใจวาเปน
พระที่น่ังองคแรกที่สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถโปรดเกลาฯ ใหสรางขึ้น เพ่ือใชสำหรับพระราชพิธีสำคัญ
เชน พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พระราชพิธีโสกันต พระที่นั่งวิหารสมเด็จมหาปราสาท ซึ่งสรางขึ้นใน
สมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช เพ่ือใชประกอบพระราชพิธีตาง ๆ พระที่นั่งสุริยาสนอมรินทรมหาปราสาท
ซ่งึ สรา งขึ้นตอ เนอ่ื งในหลายรชั สมยั เพ่ือใชทอดพระเนตรขบวนแหพยุหยาตราทางชลมารค
3. เขตพระราชฐานชั้นใน บริเวณน้ีเปนพระตำหนักท่ีประทับสำหรับเจานายสตรี โดยพ้ืนที่
ทางตอนเหนือถูกกันเปนฝายหนา เปนที่ต้ังพระท่ีน่ังบรรยงกรัตนาสนมหาปราสาท หรือพระที่นั่ง
ทายสระ ต้ังอยูบนเกาะ มีสระน้ำลอมรอบ สำหรับเปนที่ประทับสำราญพระราชหฤทัย พระท่ีนั่งทรงปน
เปนทองพระโรงสำหรับเสดจ็ ออกวาราชการแผน ดิน
ทางดานหลังของพระท่ีน่ังสรรเพชญมหาปราสาท มีรองรอยของพระที่น่ังตรีมุขต้ังอยู
ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกลาฯ ทรงโปรดเกลาฯ ใหสรางพลับพลาตรีมุขข้ึนในบริเวณท่ีสราง
พระท่ีนั่งตรีมุขเดิม เพื่อประกอบพระราชพิธีบวงสรวงบุรพกษัตริยในวาระที่พระองคครองราชยครบ 40 ป
เทากับสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถแหงอยุธยา ตอมาใน พ.ศ. 2531 พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัวภูมิพล
อดุลยเดช ไดเสด็จประกอบพระราชพิธีบวงสรวงบุรพกษัตริยาธิราชเจา ในพิธีสมโภชรัชมังคลาภิเษก
ทรงครองราชยครบ 42 ป ทีพ่ ลบั พลาแหงนเี้ ชนกัน

บรรณานุกรม

โครงการสบื สานมรดกวฒั นธรรมไทย. มรดกชางศิลปไทย. กรงุ เทพฯ : องคก ารคาของคุรุสภา, 2512.
ชาญวทิ ย เกษตรศริ .ิ บรรณาธิการ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. กรงุ เทพฯ : มลู นธิ ิโครงการตำรา

สงั คมศาสตรและมนุษยศาสตร และมูลนธิ โิ ตโยตา แหงประเทศไทย, 2546.
ปรีดี พิศภูมิวิถี. คูมือทองเท่ียวอยุธยา เพื่อการศึกษาประวัติศาสตรสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษา.

สถาบนั วจิ ัยสังคม มหาวทิ ยาลัยเชียงใหม : เชียงใหม, 2552.
วินยั พงศศรเี พียร. บรรณาธกิ าร. อยธุ ยา : พรรณนาภมู ิสถาน และมรดกความทรงจำแหงพระนครศรอี ยธุ ยา.

โครงการวิจัยเมธวี ิจยั อาวโุ ส (สกว.). กรุงเทพฯ : อุษาคเนย, 2551.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชดุ ที่ 5 นครประวัตศิ าสตรอ ยุธยา : มรดกโลก

วัดพระศรีสรรเพชญ เปนวัดท่ีมีพระเจดีย 3 องคต้ังเรียงรายเปนสัญลักษณ วัดน้ีสมเด็จ
พระบรมไตรโลกนาถไดโปรดเกลาฯ ใหสรางขึ้น ตอมาใน พ.ศ. 2035 สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2
(พระเชษฐาธริ าช) พระโอรสของสมเดจ็ พระบรมไตรโลกนาถ ไดท รงโปรดเกลาฯ ใหสรา งเจดียใหญ 2 องค
เพื่อบรรจุพระบรมอัฐิพระราชบิดาและพระเชษฐา มาถึงรัชกาลสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 4 (หนอพุทธางกูร)
โปรดเกลา ฯ ใหสรางพระเจดยี ใหญอ กี 1 องค เพอื่ บรรจพุ ระอฐั ิสมเดจ็ พระรามาธบิ ดที ี่ 2 ระหวา งเจดียป ระธาน
3 องค มมี ณฑปค่นั อยู ดานหนา มพี ระวิหารหลวง สรางขนึ้ เมือ่ พ.ศ. 2042 เพอื่ ประกอบพระราชพิธีสำคญั
ตาง ๆ ในวิหารเคยมีพระพุทธรูปหุมทองคำมีพระนามวา พระศรีสรรเพชญดาญาณ แตถูกทำลาย
เมื่อครั้งเสียกรุงศรีอยุธยา ครั้งท่ี 2 สมเด็จพระพุทธยอดฟาจุฬาโลกมหาราช ใหอัญเชิญมาบรรจุไวเจดียวัด
พระเชตพุ นวิมนมงั คลาราม แลวถวายพระนามวา เจดียพระศรสี รรเพชญดาญาณ

วดั ราชบูรณะ
วัดราชบรู ณะ เปนวดั ทส่ี มเดจ็ พระบรมราชาธริ าชที่ 2 (เจา สามพระยา) โปรดเกลาฯ ใหส รา งขน้ึ
เมือ่ พ.ศ. 1967 ณ บรเิ วณทถ่ี วายพระเพลงิ พระบรมศพเจาอายพระยา และเจายพี่ ระยา ซึ่งกระทำยทุ ธหตั ถี
แยงชงิ อำนาจเพ่ือขึ้นครองราชสมบัตติ อจากสมเด็จพระอินทราชา ซง่ึ เปนพระราชบิดา
วัดราชบูรณะ มีพระปรางคเปนเจดียประธาน ทางดานหนาคือทิศตะวันออกเปนวิหารหลวง
ดานทิศตะวันตกคือพระอุโบสถ เมื่อคราวเสียกรุงศรีอยุธยา คร้ังท่ี 2 วัดน้ีเสียหายมาก แตองคพระปรางค
ของวัดยังอยใู นสภาพดี ราวป พ.ศ. 2500 คนรายไดลกั ลอบขุดของมีคา ทบ่ี รรจอุ ยูในพระปรางคไปสวนหน่งึ
ปจจุบันโบราณวัตถุที่คนพบในวัดราชบูรณะ เชน เครื่องทอง ซึ่งเปนเครื่องราชูปโภค พระพุทธรูป
พระเทวรูป ไดเ ก็บรักษาไวใ นพพิ ิธภัณฑสถานแหงชาติเจา สามพระยา พระนครศรีอยธุ ยา

บรรณานกุ รม

โครงการสบื สานมรดกวัฒนธรรมไทย. มรดกชางศิลปไ ทย. กรุงเทพฯ : องคการคาของคุรุสภา, 2512.
ชาญวทิ ย เกษตรศริ ิ. บรรณาธิการ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. กรงุ เทพฯ : มลู นธิ โิ ครงการตำรา

สงั คมศาสตรแ ละมนษุ ยศาสตร และมูลนธิ โิ ตโยตาแหงประเทศไทย, 2546.
ปรีดี พิศภูมิวิถี. คูมือทองเที่ยวอยุธยา เพ่ือการศึกษาประวัติศาสตรสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษา.

สถาบนั วิจัยสังคม มหาวทิ ยาลัยเชียงใหม : เชียงใหม, 2552.
วินยั พงศศ รีเพียร. บรรณาธิการ. อยุธยา : พรรณนาภูมสิ ถาน และมรดกความทรงจำแหงพระนครศรอี ยุธยา.

โครงการวจิ ยั เมธีวิจยั อาวโุ ส (สกว.). กรงุ เทพฯ : อุษาคเนย, 2551.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

ชุดที่ 5 นครประวตั ศิ าสตรอ ยุธยา : มรดกโลก

หลวงพอ โต หรอื หลวงพอพนญั เชงิ เปนพระพทุ ธรปู ปนู ปน ลงรกั ปดทอง ปางมารวิชัย สรา งขึน้
กอนการสถาปนากรงุ ศรอี ยธุ ยาเปนราชธานี พระพกั ตรมลี กั ษณะแปนสี่เหลยี่ ม พระนาสกิ ใหญ เสนพระศก
ขมวดเปนยอดแหลม หนา ตกั กวาง 20 เมตร สงู 19 เมตร ซึ่งแตเดมิ นน้ั ประทบั อยกู ลางแจง และมเี รอ่ื งเลา
เก่ียวกับความศักดิ์สิทธ์ิมากมาย แมกระทั่งพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ก็ไดบันทึกไววา เม่ือคราวจะเสีย
กรงุ ศรอี ยธุ ยา ครัง้ ท่ี 2 ใน พ.ศ. 2310 น้ัน พระเจาพแนงเชิงมนี ำ้ พระเนตรไหลจรดพระนาภี

หลวงพอโตวัดพนัญเชิง มีการซอมแซมปฏิสังขรณหลายคร้ังในสมัยรัชกาลที่ 5 เกิดไฟไหม
ใน พ.ศ. 2444 ทำใหหลวงพอโตชำรุดเสียหายหลายแหง จึงโปรดเกลาฯ ใหบูรณปฏิสังขรณครั้งใหญ
และในรัชกาลปจ จบุ ันไดมีการซอ มแซมอีกหลายครง้ั จึงปรากฏสภาพอยา งที่เห็นอยูในปจจุบนั

พระพทุ ธรูปทรงเครอื่ งวดั หนาพระเมรุ
วัดหนาพระเมรุ หรือวัดพระเมรุราชิการาม ซ่ึงเปนท่ีท่ีพระมหาจักรพรรดิของอยุธยาใชทำ
สัญญาสงบศึกกับพระเจาหงสาวดีบุเรงนองของพมา เม่ือ พ.ศ. 2092 คราวสงครามชางเผือกนั้น
ในพระอุโบสถวัดหนาพระเมรุ ประดิษฐานพระพุทธรูปทรงเคร่ืององคใหญที่สุดองคหนึ่ง เปนพระพุทธรูป
ประทับนั่งปางมารวิชัย พระพักตรดูสงา สงบน่ิง และนาเกรงขาม ซ่ึงไดรับพระราชทานนามภายหลังวา
“พระพุทธนิมิตวิชิตมารโมลีศรีสรรเพชญบรมไตรโลกนาถ” ซึ่งสรางในสมัยสมเด็จพระเจาปราสาททอง
(พ.ศ. 2172 - 2199) พระพุทธรูปทรงเครอ่ื ง หมายถึง พระพุทธรปู ทรงเคร่ืองกษตั ริย ซง่ึ ทีม่ าอาจหมายถงึ
พระศรีอาริยเมตไตร ผูซ่ึงจะไดตรัสรูเปนพระพุทธเจาองคท่ี 5 ที่ไดเสด็จมาส่ังสอนและนำสังคมเขาสู
ยุคอุดมสมบูรณและสงบสุขในอนาคต ปจจุบันพระองคยังเปนเทพบุตรอยูในสรวงสรรค จึงทรงเครื่อง
เชนเทวดาทั้งหลาย หรืออาจจะหมายถึงพุทธประวัติตอนที่พระพุทธเจาทรมานพญามารชมพูบดี ดวยพญามาร
อวดตนม่ังมีร่ำรวย แตงกายสวยงาม พระพุทธเจาจึงเนรมิตพระองคใหมีความงามกวาพญามาร ดังน้ัน
พญามารจงึ ยอมรับพระพทุ ธเจา

บรรณานุกรม

โครงการสบื สานมรดกวฒั นธรรมไทย. มรดกชางศลิ ปไทย. กรงุ เทพฯ : องคก ารคาของคุรสุ ภา, 2512.
ชาญวิทย เกษตรศิร.ิ บรรณาธกิ าร. อยธุ ยา : Discovering Ayutthaya. กรงุ เทพฯ : มลู นิธิโครงการตำรา

สงั คมศาสตรแ ละมนษุ ยศาสตร และมูลนธิ โิ ตโยตาแหงประเทศไทย, 2546.
ปรีดี พิศภูมิวิถี. คูมือทองเที่ยวอยุธยา เพ่ือการศึกษาประวัติศาสตรสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษา.

สถาบันวิจัยสงั คม มหาวิทยาลัยเชียงใหม : เชยี งใหม, 2552.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

POST-TEST ชุดที่ 5 นครประวตั ิศาสตรอยุธยา : มรดกโลก

คำชี้แจง ใหน กั เรียนเลือกคำตอบที่ถูกตอ งทีส่ ดุ เพียงขอเดียวลงในกระดาษคำตอบ

1. ส่ิงที่แสดงถงึ ความเจรญิ รงุ เรืองทางอารยธรรมของกรงุ ศรอี ยุธยาที่ UNESCO ยกยอง
ใหเปน มรดกทางวฒั นธรรม คือขอ ใด
ก. ทีต่ ัง้ และสภาพภูมศิ าสตรเหมาะสม
ข. เปนแหลงอาหาร แหลง เกษตรกรรม และแหลง การคา ต้งั แตอ ดตี
ค. เปน ศนู ยก ลางทางการปกครอง เศรษฐกจิ และสงั คมของไทยในอดตี
ง. ผลงานทางดา นสถาปตยกรรม จิตรกรรม ประติมากรรม และประณตี ศิลปของอยธุ ยา

2. กรุงศรีอยุธยาเปนศนู ยก ลางการปกครองของราชอาณาจกั รไทยในชว งใด
ก. พ.ศ. 1789 - 2400
ข. พ.ศ. 1789 - 2310
ค. พ.ศ. 1893 - 2310
ง. พ.ศ. 1893 - 2325

3. ปญ หาในขอใดท่ีเปน การทำลายคณุ คา ของโบราณสถานในอทุ ยานประวตั ิศาสตรใหลดนอ ยลง
ก. การขยายตวั ของเมือง
ข. ความทรุดโทรมของโบราณสถาน
ค. ภยั จากธรรมชาตทิ ำลายโบราณสถาน
ง. นกั ทอ งเทย่ี ว

4. บริเวณทตี่ ้งั ของพระราชวังหลวงในสมัยเริม่ การสถาปนากรุงศรอี ยธุ ยาอยู ณ ทีใ่ ด
ก. ใกลแ มน้ำเจา พระยา
ข. บริเวณทต่ี ั้งวดั ราชบูรณะ
ค. พระท่นี ัง่ มงั คลาภเิ ษกมหาประสาท
ง. บริเวณท่ตี ั้งวดั พระศรสี รรเพชญ

5. วดั ราชบูรณะสรางขนึ้ ในรชั กาลใด
ก. สมเด็จพระรามาธิบดที ี่ 1
ข. สมเด็จพระบรมราชาธริ าชที่ 2
ค. สมเดจ็ พระบรมไตรโลกนาถ
ง. สมเดจ็ พระนารายณมหาราช

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

6. ศาลลูกขุนในตง้ั อยูในพื้นท่สี วนใดของพระราชวงั โบราณ
ก. นอกเขตพระราชฐาน
ข. เขตพระราชฐานชน้ั ใน
ค. เขตพระราชฐานชน้ั นอก
ง. เขตพระราชฐานช้นั กลาง

7. พระทีน่ ัง่ ทีส่ รางขน้ึ ในสมัยสมเดจ็ พระนเรศวรมหาราชเพอื่ ใชป ระกอบพระราชพิธี
ตา ง ๆ คือขอ ใด
ก. พระที่นั่งสรรเพชญมหาปราสาท
ข. พระที่น่งั วหิ ารสมเด็จมหาปราสาท
ค. พระทีน่ ั่งสุรยิ าสนอ มรินทรมหาปราสาท
ง. พระทนี่ ง่ั จักรพรรดไิ พชยนตม หาปราสาท

8. วดั ทเ่ี ปนอนสุ รณถ ึงเจาอายพระยาและเจา ยีพ่ ระยาที่กระทำยทุ ธหตั ถแี ยงชงิ อำนาจ
กนั เองคือขอ ใด
ก. วัดราชบูรณะ
ข. วดั พนญั เชงิ
ค. วัดพระศรีสรรเพชญ
ง. วดั พระเมรุราชิการาม

9. วดั ทมี่ ลี ักษณะเดนเปนพระเจดียสามองคตง้ั เรียงรายเปน สญั ลกั ษณค ือขอ ใด
ก. วดั ราชบูรณะ
ข. วดั พนัญเชงิ
ค. วดั พระศรีสรรเพชญ
ง. วัดพระเมรุราชกิ าราม

10. วัดที่เปนประดษิ ฐานพระพทุ ธรูปขนาดใหญท่สี รา งขน้ึ กอนการสถาปนากรงุ ศรอี ยุธยา
เปนราชธานคี ือขอ ใด
ก. วัดราชบูรณะ
ข. วดั พระศรสี รรเพชญ
ค. วดั พระเมรุราชกิ าราม
ง. วัดพนัญเชิง หรือวดั หลวงพอ โต

เฉลย

1. ง 2. ค 3. ก 4. ง 5. ข
6. ค 7. ข 8. ก 9. ค 10. ข

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

บรรณานกุ รม

โครงการสืบสานมรดกวัฒนธรรมไทย. มรดกชา งศิลปไทย. กรงุ เทพฯ : องคการคาของครุ สุ ภา, 2512.
คึกฤทธิ์ ปราโมช, ม.ร.ว. และคณะ. ลกั ษณะไทย : ภมู ิหลัง. กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานชิ

จำกดั , 2551.
ชาญวิทย เกษตรศิริ. บรรณาธิการ. อยุธยา : Discovering Ayutthaya. กรุงเทพฯ :

มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตรและมนุษยศาสตร และมูลนิธิโตโยตา
แหงประเทศไทย, 2546.
. อยุธยา : ประวัติศาสตรและการเมือง. กรุงเทพฯ : โรงพิมพมหาวิทยาลัย
ธรรมศาสตร, 2542.
ปรดี ี พศิ ภมู วิ ถิ .ี คมู ือทองเท่ยี วอยธุ ยา เพื่อการศกึ ษาประวตั ิศาสตรสำหรบั นกั เรยี นระดบั
มธั ยมศึกษา. สถาบันวิจัยสังคม มหาวทิ ยาลัยเชยี งใหม : เชียงใหม, 2552.
วินัย พงศศรีเพียร. บรรณาธิการ. อยุธยา : พรรณนาภูมิสถาน และมรดกความทรงจำ
แหงพระนครศรีอยุธยา. โครงการวิจัยเมธีวิจัยอาวุโส (สกว.). กรุงเทพฯ :
อุษาคเนย, 2551.
ศิลปากร, กรม. กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร. ประชุมพงศาวดาร ฉบับ
กาญจนาภิเษก เลม 1. กรงุ เทพฯ : โรงพมิ พค ุรุสภาลาดพรา ว, 2542.
. รวบรวมบันทึกประวัติศาสตรอยุธยาของฟานฟลีต (วันวลิต). กรุงเทพฯ :
หจก. โชติวงศ ปริน้ ต้งิ , 2546.
. สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร. โคลงภาพพระราชพงศาวดาร
พรอมบทขยายความและบทวิเคราะห. กรุงเทพฯ : หจก. อรุณการพิมพ,
พมิ พค รัง้ ท่ี 6, 2550.
ศึกษาธิการ, กระทรวง. พระนครศรอี ยุธยา : มรดกโลกล้ำคา ภูมปิ ญ ญาเล่อื งลอื . กรงุ เทพฯ :
องคก ารคา ของคุรสุ ภา, 2548.
. หนังสือเรียนรายวิชาพ้ืนฐานประวัติศาสตร ช้ันมัธยมศึกษาปที่ 2. กรุงเทพฯ :
องคการคาของคุรุสภา, 2554.
องคการบริหารสวนจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. ทองเที่ยวราชธานีเกาไปกับนายก อบจ.
พระนครศรอี ยธุ ยา. กรงุ เทพฯ : บรษิ ทั รังสมิ นั ต จำกดั , ม.ป.ป.

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร

คณะผจู ดั ทำ

ท่ีปรึกษา

นายชินภัทร ภูมิรตั น เลขาธกิ ารคณะกรรมการการศกึ ษาขนั้ พนื้ ฐาน

นายชัยพฤกษ เสรรี ักษ เลขาธิการคณะกรรมการการอาชีวศกึ ษา

นางเบญจลักษณ น้ำฟา รองเลขาธิการคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พืน้ ฐาน

นางสาววณี า อคั รธรรม ผูอำนวยการสำนกั วิชาการและมาตรฐานการศึกษา

นางสกุ ญั ญา งามบรรจง ผูเชีย่ วชาญดา นการพัฒนาส่ือและการเรยี นรู

ร.ท.หญงิ สุดาวรรณ เครอื พานิช ผอู ำนวยการสถาบนั สงั คมศึกษา

นางสาวเยาวลกั ษณ เตยี รณบรรจง ผูอำนวยการกลุมพัฒนาส่อื การเรยี นรู

ผเู ขียน

นางระวิวรรณ ภาคพรต
นางสาวมาลี โตสกุล
นางมนพร จนั ทรคลอ ย

ผตู รวจ

ศ.ดร.ประเสริฐ ณ นคร
รศ.วฒุ ชิ ยั มลู ศิลป
ดร.ปรีดี พิศภมู วิ ถิ ี

บรรณาธิการ

นางฟาฏนิ า วงศเลขา

ผูรับผิดชอบโครงการ

นางฟาฏินา วงศเลขา

Virtual Field Trip ประวัติศาสตร