การออกแบบสวัสดิการการศึกษาในโรงเรียน กรณีศึกษา 14 โรงเรียน

วิชา CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรับเด็กพิเศษ อาจารย์ผสู้ อน ผศ.ดร.ป่ นิ หทัย หนูนวล 47
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

อา้ งอิง
จากประสบการณข์ องตวั เองและเพอ่ื นศิษย์เก่าโรงเรยี นธรรมภริ กั ษ์
เวบ็ ไซตข์ องโรงเรียน
Thampirak. (2565). ประวตั โิ รงเรียนธรรมภิรกั ษ,์ สบื ค้นเม่ือ30 เมษายน 2565. จาก
http://www.thampirak.ac.th/index.php
ค่มู อื การจัดการเรยี นรู้ TPR Active Learning Model
ฝ่ายบริหารโรงเรยี นธรรมภิรักษ.์ (2563). ค่มู อื การจัดการเรยี นรู้ Active Learning ของโรงเรยี น
ธรรมภริ กั ษ์
จากการสมั ภาษณบ์ คุ ลากรของโรงเรียนธรรมภิรักษ์
สมั ภาษณ์ ดร.สกาวรตั น์ ธรรมภิรักษ,์ ผู้อํานวยการโรงเรียนธรรมภิรกั ษ,์ โรงเรยี นธรรมภริ กั ษ,์ 22
เมษายน 2565
สัมภาษณ์ สมควร เสอื เทศ, รองผอู้ ํานวยการฝา่ ยประถม, โรงเรียนธรรมภิรกั ษ,์ 7 เมษายน 2565
สัมภาษณ์ จิรวรรณ สุขัมศร,ี คณุ ครปู ระจําชนั้ ประถม, โรงเรียนธรรมภริ กั ษ,์ 7 เมษายน 2565
สัมภาษณ์ สมุ นา ตันประเสรฐิ , คุณครปู ระจําชั้นประถม, โรงเรียนธรรมภิรกั ษ,์ 7 เมษายน 2565

วชิ า CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรับเดก็ พิเศษ อาจารย์ผูส้ อน ผศ.ดร.ป่ ินหทัย หนูนวล 48
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นที่ 2 ปกี ารศึกษา 2564

โรงเรยี นสตรวี ทิ ยา

นางสาวปภาดา กลอนกลาง 6205680462

ขอ้ มูลเบ้อื งตน้ ของโรงเรยี น

โรงเรียนสตรีวิทยา อักษรย่อ ส.ว. ตั้งอยู่ที่ ถนนดินสอ แขวงบวรนิเวศ เขตพระนคร
กรุงเทพฯ ปณ. 10200 ใกล้กับอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ
และเป็นโรงเรียนหญิงล้วนอยู่ในสังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 1
(กรุงเทพมหานคร) คําขวญั ของโรงเรยี นคอื เรยี นเดน่ เลน่ ดี มวี นิ ยั ใฝพ่ ฒั นา และคตพิ จน์ คือ ธมม
สุจริตต จเร พึงประพฤติธรรมให้สุจริต สีประจําโรงเรียนคือสีแดง –ขาว โดยสีแดง หมายถึง
ความรักและความสามัคคี ส่วนสีขาว หมายถึง ความมีคุณธรรมและความบริสุทธิ์ โรงเรียนสตรี
วิทยานั้นเปิดสอนตั้งแต่ระดับชั้น ม.1 ถึง ม.6 ชั้นปีละ 14 ห้อง แต่ละห้องมีนักเรียนประมาณ
40-50คน โรงเรียนสตรีวิทยามีการเปิดสอนแผนการเรียนทั้งหมด 14 แผนการเรียนด้วยกัน
แบ่งเป็นชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี 1-3 เปิดสอนทั้งหมด 3 แผนการเรียน ได้แก่ 1.ห้องเรียนทั่วไปตาม
หลักสูตรขั้นพื้นฐาน 2.ห้องเรียนโครงการความเป็นเลิศทางคณิตศาสตร์-วิทยาศาสตร์(Gifted)
และ 3.ห้องเรียนพิเศษ โครงการ English Program ในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4-6 เปิดสอนทั้งหมด
11 แผนการเรียน ได้แก่ 1.แผนการเรียนวิทย์-คณิตปกติ 2.แผนการเรียนวิทย์-คณิต เทคโนโลยี
และสิ่งแวดล้อม (SMTE) 3.แผนการเรียนวิทย์-คณิต ห้องเรียนพิเศษ GIFTED MATH 4.แผนการ
เรียนวิทย์-คณิต English Program 5.แผนการเรียนวิทย์-คณิต Intensive 6.แผนการเรียนศิลป์-
คํานวณ 7.แผนการเรียนสายศิลป์-จีน 8.แผนการเรียนศิลป์-ญี่ปุ่น 9.แผนการเรียนศิลป์-เยอรมัน
10.แผนการเรียนศลิ ป-์ ฝรงั่ เศส และ11.แผนการเรียนศลิ ป-์ ไทย

สวัสดกิ ารและบรกิ ารภายในโรงเรยี น

- ห้องพยาบาล : ห้องพยาบาลของโรงเรียสตรีวิทยาทางโรงเรียนมีการจัดหาอุปกรณ์
และเครื่องมือที่มีคุณภาพ และครบครันเพื่อการช่วยเหลือและการปฐมพยาบาลเบื้องต้น
มีพยาบาลประจําและคุณครูเวรประจําการที่ห้องพยาบาลตลอดเวลา รวมถึงมีตารางให้คําปรึกษา
เรอื่ งสุขภาพกบั คณุ หมอเฉพาะทางจากโรงพยาบาลขา้ งนอกเขา้ มาให้คําปรกึ ษากบั นกั เรียน

- การตรวจสุขภาพ : มีการจัดตรวจสุขภาพประจําปีแก่นักเรียนในโรงเรียน การตรวจวัด
สายตา การตรวจปัสสาวะ การX-rayปอด การเข้าพบและปรึกษาคุณหมอ และมีการติดตาม
และประเมินผลสุขภาพนักเรียนที่มีสุขภาพที่ไม่แข็งแรง รวมถึงมีการดูแลเรื่องการบริโภคของ
นกั เรียนท่มี ีปัญหาในเรอื่ งโภชนาการ

- ประกันสุขภาพ : ทางโรงเรียนมีการจัดทําประกันอุบัติเหตุแก่นักเรียนทุกคนในโรงเรียน
เมื่อนักเรียนในโรงเรียนได้รับบาดเจ็บจากอุบัติเหตุในโรงเรียนสามารถใช้ประกันที่ทางโรงเรียนได้
จดั ทาํ ไว้ให้ได้ไม่ต้องเสียค่าใช้จา่ ยเอง

วชิ า CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรบั เด็กพิเศษ อาจารยผ์ ู้สอน ผศ.ดร.ป่ นิ หทยั หนูนวล 49
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

- การเยี่ยมบ้าน : ทางโรงเรียนมีการมอบหมายให้คุณครูที่ปรึกษาของนักเรียน
ในแต่ละห้องเรียน ลงพื้นที่เยี่ยมบ้านของนักเรียนที่อยู่ในความดูแล เพื่อดูแลและตรวจสอบความ
เป็นอยู่ สภาพแวดล้อมของนักเรียน เพื่อหากนักเรียนคนใดต้องการความช่วยเหลือทางโรงเรียน
จะได้สามารถให้การช่วยเหลือได้ทันท่วงที เช่น หากทางบ้านของนักเรียนมีปัญหาทางด้านการเงิน
ทางโรงเรียนก็จะจัดหาทนุ การศึกษาหรอื ทุนอาหารกลางวนั มาใหแ้ กน่ กั เรียนคนนน้ั

- ทุนการศึกษา : โรงเรียนสตรีวิทยานั้นมีทรัพยากรและมีเครือข่ายอยู่มาก ทําให้ทาง
โรงเรียนมีทุนการศึกษาและทุนค่าครองชีพจํานวนมาก ไม่ว่าจะเป็นทุนแก่นักเรียนเรียนดี
ทุนนักเรียนประพฤติตนดี ทุนนักเรียนที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ และนอกจากนี้ยังมีเงินสนับสนุน
นกั เรยี นทีส่ ร้างชอื่ เสียงแกโ่ รงเรยี น

- การส่งเสริมและสนับสนุนการทํากิจกรรมของนักเรียน : อํานวยความสะดวกในการ
จัดกิจกรรมของนักเรียน ไม่ว่าจะเป็นการอํานวยสถานที่จัดการ การให้เงินสนับสนุน
หรอื การสนบั สนนุ เปน็ ส่ิงของ

- การจัดหาติวเตอร์ : จัดหาติวเตอร์ในการติวสอบO-net แก่นักเรียนระดับชั้นม.3
และระดับม.6 และการจัดติวสอบเข้ามหาวิทยาลัย เพื่อช่วยเหลือนักเรียนที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ใน
การเรียนพิเศษนอกโรงเรียน โดยในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 นั้นจะมีการจัดติว 1-3 วันต่อ
สปั ดาห์ และในระดบั ชั้นมธั ยมศกึ ษาปีที่ 6 นนั้ จะมีการจัดติว 3-5 วันตอ่ สัปดาห์

- การแนะแนวการศึกษา : มีการจัดกิจกรรมแนะแนวการเรียนต่อในมหาวิทยาลัย
การให้คําแนะนําในการศึกษาต่อ โควตามหาวิทยาลัย ทุนศึกษาต่อในประเทศหรือต่างประเทศ
รวมถึงมีการสง่ เสริมการเรยี นแลกเปลยี่ นตา่ งประเทศในชว่ งระดับชน้ั มธั ยมศึกษาตอนปลาย

- ด้านกีฬา : มีห้องออกกําลังกายในร่ม และเครื่องออกกําลังกายกลางแจ้ง โรงยิม
หน้าผาจําลอง สนามกีฬากลางแจ้ง รวมถึงการอํานวยความสะดวกด้าน อุปกรณ์การเล่นกีฬา
ที่หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็น บาส แฮนด์บอล เทควันโด้ ปิงปอง มวยไทย ฯลฯ และส่งเสริมการ
จัดต้งั ทมี โรงเรียนเพือ่ เขา้ ร่วมการแข่งขนั กีฬาต่างๆ

กิจกรรมต่างๆในโรงเรยี น

- Play and Learn : เป็นกิจกรรมเปิดตัวชมรมต่างๆของนักเรียนในโรงเรียน โดยการเข้า
ร่วมชมรมนั้นจะไม่มีการบังคับเข้าร่วม อยู่ที่ความสนใจของนักเรียนโดยในวันกิจกรรม Play and
Learn นั้นนักเรียนที่อยู่ในชมชรมนั้นๆก็จะมีการตั้งบูธกิจกรรมเพื่อโปรโมทและเชิญชวนนักเรียน
ในโรงเรียนมาเข้าร่วมชมรมของตน - วันสถาปนาโรงเรียน : กิจกรรมวันสถาปนาโรงเรียนในวัน
นั้นจะมีการมอบทุนการศึกษา เกียรติบัตร และโล่เกียรติคุณต่างๆให้แก่นักเรียนที่ได้รับ
ทุนการศึกษาและนักเรียนที่สร้างชื่อเสียงให้กับโรงเรียน มีการจัดคอนเสิร์ต จัดกิจกรรมถนนคน
เดนิ ให้นกั เรยี นในโรงเรียนนําของมาขาย

วิชา CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรบั เด็กพิเศษ อาจารยผ์ ู้สอน ผศ.ดร.ป่ นิ หทยั หนนู วล 50
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนที่ 2 ปกี ารศึกษา 2564

- วันวิชาการ : เป็นกิจกรรมที่ให้นักเรียนในแต่ละห้องนั้นจัดทําบูธกิจกรรมตามหัวข้อท่ี
ได้รับมอบหมายโดยในวันงานนั้นทางโรงเรียนจะเปิดให้นักเรียนต่างโรงเรียนสามารถเข้ามาเยี่ยม
ชมและเขา้ ร่วมกจิ กรรมได้

- วันต่อต้านยาเสพติด : มีการเดินขบวนรณรงค์ต่อต้านยาเสพติด การจัดบูธและจัด
บอรด์ กจิ กรรมในแต่ละหอ้ งเรยี น และมีการแสดงคอนเสิรต์ จากศลิ ปนิ ขา้ งนอก

- กฬี าสี : เปน็ กจิ กรรมท่มี ีช่วงเวลาเตรียมการค่อนข้างนานและมกี ิจกรรมท่ีใหเ้ ขา้ รว่ มเยอะ
ทั้งการแข่งกีฬา การขึ้นสแตนเชียร์ การคัดผู้นําเชียร์ การทําคัตเอ้าท์ การจัดทําของขายเพื่อหา
รายได้เข้าสีของตนเอง เป็นต้น ซึ่งในการเตรียมตัวและซ้อมโชว์ทางโรงเรียนจะมีการจัดช่วงเวลา
ซ้อมให้โดยจะเป็นการซ้อมช่วงเลิกเรียนซึ่งทางโรงเรียนจะมีการส่งจดหมายแจ้งผู้ปกครองในเรื่องน้ี
ด้วย และในวันงานกีฬาสีมีการแสดงโชว์ของผู้นําเชียร์และสแตนเชียร์ที่ได้ซ้อมกันมา และมีการ
แขง่ ขันกฬี าประเภทตา่ งๆในรอบชงิ ชนะเลศิ

- ภาคีสังคมศึกษา : ภาคีสังคมศึกษาเป็นภาคีท่ีเกิดจากการรวมตัวของนักเรียนโรงเรียน
ต่างๆ ได้แก่ โรงเรียนสวนกุหลาบ โรงเรียนกรุงเทพคริสเตียน โรงเรียนสาธิตจุฬา โรงเรียน
อัสสัมชัญศึกษา โรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย ฯลฯ โดยเป็นการรวมตัวกันเพื่อการจัดกิจกรรมวิชาการ
และสาธารณประโยชน์ เช่นการจัดแนะแนวการศึกษา การจัดเสวนาการศึกษาต่างๆ ค่ายพัฒนา
สังคมศาสตร์ เปน็ ต้น

- การจัดทัศนศึกษา : โรงเรียนมีการจัดทัศนศึกษาให้แก่นักศึกษาในทุกระดับชั้น โดยแต่ละ
ระดับชนั้ กจ็ ะไปทัศนศกึ ษาในพน้ื ท่ี ๆ แตกต่างกันออกไป และมีการปรบั เปลย่ี นสถานท่ีในทุกๆปี

- การรับนักเรียนแลกเปลี่ยน : ทางโรงเรียนมีการรับนักเรียนแลกเปลี่ยนจากต่างประเทศ
เข้ามาเรียนร่วมกันกับนักเรียนในโรงเรียนในทุกๆปี รวมถึงนักเรียนในโรงเรียนก็มีการไป
แลกเปล่ยี นทโี่ รงเรยี นในตา่ งประเทศเช่นเดยี วกัน

- การเลือกตั้งประธานนักเรียนและกรรมการนักเรียน : ในทุกๆปีทางโรงเรียนจะมีการ
เลือกตั้งประธานนักเรียนและทีมคณะกรรมการนักเรียน เพื่อเป็นตัวแทนของนักเรียนในโรงเรียน
และเป็นตัวแทนจัดกิจกรรมต่างๆให้กับนักเรียนในโรงเรียน โดยทางโรงเรียนจะมีการจัดช่วงเวลา
หาเสียงและวันดีเบตเพื่อเป็นการแสดงทัศนคติของแคนดิเดตและประกอบการเลือกประธาน
นกั เรยี นของนกั เรยี นในโรงเรียน

วิชา CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรบั เด็กพิเศษ อาจารยผ์ ้สู อน ผศ.ดร.ป่ นิ หทัย หนนู วล 51
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

สถานการณแ์ ละปัญหาทพี่ บในโรงเรียน

- การกลั่นแกล้งในโรงเรียน : การถูกกลั่นแกล้งและบูลลี่ ทั้งร่างกายและจิตใจ ผ่านทั้ง
การพูดและการกระทําของเพื่อนๆในโรงเรียน การถูกผลักออกจากสังคมเพื่อนๆ ถูกทําให้รู้สึก
แปลกแยกจากสังคม

- ความกดดัน การแข่งขัน : การเรียนการสอนที่เข้มงวดและกดดัน รวมถึงการแข่งขัน
ภายในโรงเรียนที่สูง ส่งผลให้นักเรียนเกิดความเครียดและความกดดันในการเรียนเพราะต้องทํา
ผลการเรยี นใหด้ ีและเป็นทีย่ อมรับของคณุ ครใู นโรงเรยี น

- การดูแลที่ไม่ทั่วถึง : ทางโรงเรียนมีจํานวนนักเรียนในแต่ละห้องที่มากจนเกินไป
ทําให้คุณครูผู้ทําการสอนหรือคุณครูที่ปรึกษามีการดูแลที่ไม่ทั่วถึง และการแบ่งชนชั้นในแต่ละ
ห้องเรยี นท่ีคณุ ครูมกั ให้ความสนใจห้องเรยี นที่เปน็ เด็กเกง่ มากกวา่ ห้องเดก็ นกั เรยี นทดี่ อ้ ยกวา่

- การไม่มีพื้นที่สําหรับนักเรียนพิการ : โรงเรียนมีการเปิดรับนักเรียนพิการบางประเภท
แต่ทางโรงเรียนไม่มีการรองรับหรือการอํานวยความสะดวกแก่นักเรียน นักเรียนพิการต้องจัดหา
อุปกรณห์ รอื สงิ่ อํานวยความสะดวกในการเรียนด้วยตนเอง

- กฎระเบียบที่เข้มงวด : ทางโรงเรียนออกกฎระเบียบที่เข้มงวดและละเมิดสทิ ธิส่วนบุคคล
ของนักเรยี นส่งผลใหน้ กั เรียนเกดิ ความเครียดและรูส้ ึกว่าถูกละเมิดสิทธิส่วนบุคคลของตนเอง

- ภาระงานที่มากจนเกินไป : ในแต่ละรายวิชามีการมอบหมายงานที่มากจนเกินไป
มอบหมายงานชนกันในหลายวิชา และการใกล้เวลาในการทําที่น้อย จนทําให้นักเรียนเกิด
ความเครียด ไม่มีเวลาทาํ กิจกรรมอื่นๆ และไม่มีเวลาในการพักผอ่ น

- การใช้คําพูดของคุณครู : การใช้คําพูดที่รุนแรงของคุณครูบางท่านในโรงเรียน คําพูดท่ี
ทําร้ายจิตใจ การใช้คําพูดดูถูกนักเรียน การตีตรา การเลือกปฏิบัติและเปรียบเทียบนักเรียนในแต่
ละห้องเรียน ทําให้นักเรียนเกิดความเครียดและรู้สึกไม่ดี ส่งผลให้เกิดเป็นปมและแผลในใจของ
นักเรียน

- การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด : เนื่องจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัส
โควิด-19 ทําให้ทางโรงเรียนต้องปรับเปลี่ยนรูปแบบการเรียนการสอนเป็นรูปแบบออนไลน์ ไม่มี
การเรียนการสอนที่โรงเรียน ไม่ได้เจอเพื่อนๆ อีกทั้งสภาพแวดล้อมที่ไม่เอื้อมต่อการเรียน ทําให้
นักเรียนในโรงเรียนต้องปรับตัวในการเรียนออนไลน์อย่างมากส่งผลให้เกิดความเครียดและความ
กดดันจากการเรยี นออนไลน์

การจดั สวัสดิการที่เหมาะสมแกน่ ักเรียนในโรงเรียน

- ศูนย์ให้คําปรึกษา : จัดทําศูนย์ให้คําปรึกษาแก่นักเรียนเพื่อให้นักเรียนได้เข้ามาระบาย
ปัญหา พูดคุย แลกเปลี่ยนความคิดต่างๆกับนักสังคมสงเคราะห์หรือนักจิตวิทยาประจําศูนย์ โดย

วิชา CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรับเดก็ พิเศษ อาจารย์ผสู้ อน ผศ.ดร.ป่ นิ หทยั หนนู วล 52
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

สามารถเข้ามาพูดคุย ขอคําปรึกษาปัญหาได้ในทุกๆด้าน ไม่ว่าจะเป็น การเรียน เพื่อน ครอบครัว
การใชช้ วี ติ ประจําวนั ความรกั ฯลฯ

- นักสังคมสงเคราะห์/นักจิตวิทยาประจําโรงเรียน : ทางโรงเรียนควรที่จะจัดหาหรือจ้าง
นักสังคมสงเคราะห์หรือนักจิตวิทยาเพื่อการให้คําปรึกษา การดูแล และการเยียวยาสภาพจิตใจ
ของนักเรียน และเพื่อให้นักเรียนได้ระบายความรู้สึกหรือรู้สึกว่ามีคนรับฟัง ในกรณีที่นักเรียนไม่
กล้าทจ่ี ะเข้าไปพดู คยุ หรอื ปรึกษาปญั หากบั เพื่อนหรอื คุณครู

- ลดภาระงาน : มีการจัดการพูดคุยและตกลงกันของคุณครูในแต่ละระดับชั้นและในแต่
ละรายวิชาเพื่อลดการมอบหมายงานที่ชนกัน ลดภาระงานที่มากจนเกินไป เพื่อลดความเครียด
และความกดดันในตัวของนักเรียน และเพื่อให้นักเรียนได้มีเวลาในการพักผ่อนและการทํากิจกรรม
อน่ื ๆมากขน้ึ

- ประเมินสุขภาพจิตและสภาวะอารมณ์ : จัดตรวจและประเมินสุขภาพจิตใจของ
นักเรียนและบุคลากรในโรงเรียนทุกๆ3เดือนเพื่อป้องกันการเกิดโรคซึมเศร้าหรือภาวะเครียดจาก
การเรยี นในเด็ก

- การจัดอบรบ : จัดอบรบและให้ความรู้ความเข้าใจในเรื่องของจิตใจและอารมณ์ในช่วง
วัยรุ่นรวมถึงการใช้คําพูดหรือการปฏิบัติตนต่างๆแก่คุณครู นักเรียน และผู้ปกครอง เพื่อสร้าง
บรรยากาศทด่ี รี ะหวา่ งเดก็ กับโรงเรยี นและบรรยากาศที่ดรี ะหวา่ งเด็กและครอบครัว

- ชั่วโมงพูดคุย : มีการจัดชั่วโมงหรือช่วงเวลาพูดคุยแบบเดี่ยวระหว่างนักเรียนกับคุณครูท่ี
ปรึกษาหรือคุณครูที่นักเรียนไว้ใจ เพื่อการดูแลที่ท่ัวถึงและรับรู้ปัญหาที่เกิดขึ้นภายในห้องเรียน
หรือปัญหาของนักเรียน และหากเกิดปัญหาทางโรงเรียนหรือคุณครูจะได้เข้าช่วยเหลือและ
แก้ปญั หาไดท้ นั

บทบาทนกั สังคมสงเคราะห์

- การลงพื้นที่เยี่ยมบ้านร่วมกับคุณครู : ลงพื้นที่เยี่ยมบ้านร่วมกับคุณครู เพื่อการประเมิน
สภาพแวดล้อมความเป็นอยู่ของนักเรียน รวมถงึ การประเมนิ ความเสย่ี งและประเมนิ พฤติกรรมของ
นักเรียนและครอบครัว การสืบเสาะข้อมูลความของนักเรียน หากนักเรียนต้องการความช่วยเหลือ
นักสังคมสงเคราะห์จะได้สามารถเข้าช่วยเหลือและประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้อย่าง
ทนั ท่วงที

- การเป็นคนกลางในการสื่อสาร : บทบาทการเป็นคนกลางในการพูดคุยติดต่อสื่อสาร
ระหว่างนักเรียนกับนักเรียน นักเรียนกับคุณครู หรือนักเรียนกับผู้ปกครองในกรณีที่นักเรียนไม่
สามารถบอกหรือพดู คยุ กบั คุณครูหรอื ผปู้ กครองโดยตรงได้

- การประสานงานหรือประสานสิทธิที่นักเรียนควรได้รับ : บทบาทของการเป็นคน
ประสานสิทธิ พิทักษ์สิทธิของนักเรียนในโรงเรียน เพื่อให้นักเรียนในโรงเรียนได้รับสิทธิและ

วิชา CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรับเดก็ พิเศษ อาจารย์ผู้สอน ผศ.ดร.ป่ ินหทัย หนูนวล 53
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

สวัสดิการที่ควรได้รับ หรือการประสานสิทธิของนักเรียนที่มีปัญหา ต้องการความช่วยเหลือจาก
หน่วยงานต่างๆ

- การวางแผนและจัดกิจกรรมส่งเสริมคุณภาพชีวิตของนักเรียน : นักสังคมสงเคราะห์
จัดทําแผนงานหรือโครงการเพื่อส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตของนักเรียนในโรงเรียน ในทุกๆ
ด้าน ไม่ว่าจะเป็นด้านร่างกาย ด้านจิตใจ ด้านสังคม ด้านสภาพแวดล้อม ด้านพฤติกรรม ฯลฯ
รวมถึงการจัดกิจกรรมป้องกันและแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นในโรงเรียนโดยมีการพูดคุยหรือประชุม
ร่วมกนั กบั ทางโรงเรียนเพอื่ จดั กิจกรรมหรอื โครงการรว่ มกัน

- การให้การดูแล ช่วยเหลือนักเรียนพิการหรือเด็กพิเศษที่ศึกษาอยู่ในโรงเรียน :
บทบาทในการดูแลและช่วยเหลือนักเรียนพิการ อํานวยความสะดวกหรือจัดหาสวัสดิการต่างๆที่
เหมาะสมแก่นักเรียนพิการ หรือนักเรียนที่เป็นเด็กพิเศษ เพื่อให้สามารถเรียนและใช้ชีวิตใน
โรงเรยี นร่วมกบั นักเรยี นคนอน่ื ๆได้

- การประเมินสภาพร่างกาย-จิตใจและประเมินความเสี่ยงของนักเรียนและบุคลากรใน
โรงเรียน : นักสังคมสงเคราะห์ จัดทําการติดตามและการประเมินสภาพจิตใจของนักเรียนและ
บุคลากร เพื่อหากเกิดภาวะเครียดหรือการเกิดโรคซึมเศร้า ก็จะสามารถให้การเยียวยาและ
ช่วยเหลือได้อย่างรวดเร็ว รวมถึงการดูแลเยียวยาสภาพจิตใจของนักเรียนและบุคลากรในโรงเรียน
ให้นักเรียนและบคุ ลากรในโรงเรยี นมีสภาพจิตใจทีด่ ี มภี าวะอารมณ์ที่ดี

อ้างองิ
การสัมภาษณ์
นางสาวสุทธดิ า ศรสี ขุ . ศษิ ยเ์ กา่ โรงเรียนสตรวี ิทยา. (3 เมษายน 2565). สมั ภาษณ.์
ส่อื อเิ ล็กทรอนิกส์

โรงเรียนสตรีวิทยา. (2565). ข้อมูลโรงเรียนสตรีวิทยา. (ออนไลน์). สืบค้นจาก
https://www.satriwit.ac.th/home2/

วิชา CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรบั เด็กพิเศษ อาจารยผ์ สู้ อน ผศ.ดร.ป่ ินหทยั หนูนวล 54
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นที่ 2 ปกี ารศึกษา 2564

โรงเรียนโพธิสารพทิ ยากร

นางสาวจดิ าภา พุธะภาชน์ 6205680512

ข้อมูลท่ัวไป

เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาแบบสหศึกษา สังกัดสํานักงานเขตพื้นทีการศึกษา
กรุงเทพมหานคร เขต 3 เปิดทําการสอนเมื่อปี พ.ศ. 2499 โดยท่านพระครูโพธิสารคุณ
(นวล ธมฺมธโร) หรือหลวงปู่นวล เจ้าอาวาสวัดโพธิ์สมัยนั้น เป็นผู้ริเริ่มโดยเรียนที่ศาลาวัดริมคลอง
บางระมาด ต่อมาได้บอกบุญเรี่ยไรจากชุมชน ประกอบกับเงินงบประมาณของทางราชการ
เพื่อสร้างอาคารไม้แบบอุดร 2 ชั้น ขนาด 12 ห้องเรียน จนสามารถเป็นสถานที่ประกอบการเรียน
การสอนได้สมบูรณใ์ นปี พ.ศ. 2501

- ตั้งอยู่เลขที่ 14/2 หมู่ 2 ถนนพุทธมณฑล สาย 1 แขวงบางระมาด เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ
10170 โทรศพั ท์ 0-2448-6130 , 0 –2448-6931

- เปิดสอนในชน้ั มธั ยมศกึ ษาตอนตน้ และตอนปลาย
- ผู้อํานวยการ ดร.ภมู สิ ิษฐ์ สุคนธวงศ์ ดาํ รงตําแหนง่ เม่ือ 20 พฤศจกิ ายน 2562 - ปัจจุบัน
- ผบู้ รหิ าร ครแู ละบุคลากร

คณะผบู้ ริหาร
กลุ่มบริหารวชิ าการ 4 คน
กลมุ่ บริหารงบประมาณ 3 คน
กลุ่มบริหารงานบคุ คล 4 คน
กลุ่มบรหิ ารทว่ั ไป 3 คน

บคุ ลากร

กล่มุ สาระฯ วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี 23 คน

กลุ่มสาระฯ คณติ ศาสตร์ 17 คน

กลุ่มสาระฯ ภาษาตา่ งประเทศ 15 คน

กลมุ่ สาระฯ ภาษาไทย 14 คน

กลุ่มสาระฯ สงั คมศึกษาฯ 16 คน

กลมุ่ สาระฯ การงานอาชพี 13 คน

กลุ่มสาระฯ ศิลปะ 8 คน

กลุ่มสาระฯ สุขศึกษาฯ 8 คน

กลุ่มสาระฯ แนะแนว 5 คน

วิชา CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรบั เดก็ พิเศษ อาจารย์ผสู้ อน ผศ.ดร.ป่ นิ หทยั หนนู วล 55
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปกี ารศึกษา 2564

- แผนการเรียน
ชนั้ มัธยมศกึ ษาตอนต้น (หอ้ งเรียน)
ห้องเรยี น หลักสตู รนานาชาติ International Program
ห้องเรยี น English Program
ห้องเรียน Intensive English Program
ห้องเรียน วิทยาศาสตร-์ เทคโนโลยี (หนุ่ ยนต)์
หอ้ งเรียน General Program (ปกติ)
ชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย (แผนการเรียน)
แผนการเรยี นเตรียมแพทย์ Per Medicine
แผนการเรยี นเตรียมเภสชั – สหเวช Pre Pharmacy – Allied Health Sciences
แผนการเรยี นเตรียมวิศวะ Pre Engineering
แผนการเรยี นเตรยี มสถาปตั ย์ Pre Architecture
แผนการเรียนเตรียมวทิ ย์ – คอม Pre Science – Computer
แผนการเรียนเตรยี มนิติ – รฐั ศาสตร์ Pre Law – Political Science
แผนการเรียนเตรยี มนิเทศ paper Communication Arts
แผนการเรียนเตรยี มศิลปกรรม Pre Fine – Arts
แผนการเรียนเตรียมบรหิ ารธุรกิจ บญั ชี และการบรกิ าร Pre Business-
Accountancy And Hospitality
แผนการเรยี นเตรยี มมนุษย์ – ครุศาสตร์ Pre Humanities – Education

สถานการณ์ปญั หา

1. พฤติกรรมคณุ ครู
- คําพูด เช่น พูดแซะนักเรียน ด่าด้วยถอยคําหยาบคาย การใช้ถ้อยคําหยาบคาย

กับนักเรียนนั้นไม่เหมาะสมเพราะบางคําพูดอาจส่งผลต่อสภาพจิตใจของนักเรียน ทําให้
บรรยากาศในการเรียนไม่ดี และทําให้นักเรียนมีภาพจําในช่วงการเรียนที่ไม่ดี และการใช้
คําพูดที่หยาบคายเป็นการละเมิดด้านวาจาและอารมณ์ตอ่ เด็ก หรอื แม้กระทัง่ ดถู กู นกั เรียน
ในหลายๆครั้งนักเรียนที่มีผลการเรียนไม่ดี จะถูกคุณครูดูถูก และไม่ได้รับการยอมรับใน
การทํากิจกรรม ส่งผลให้นักเรียนได้รับความกดดัน และรู้สึกไม่ได้รับการยอมรับในสังคม
การกระทําดังกลา่ งอาจะสง่ ผลรุนแรงมากข้ึน ผลการสาํ รวจออนไลนข์ องโครงการยรู พี อร์ต
ประเทศไทย ที่ได้ศึกษากลุ่มตัวอย่างวัยรุ่น 2,692 ราย พบว่า วัยรุ่น 50% รู้สึกหดหู่ เศร้า
สิ้นหวัง ท้อแท้ 70% รู้สึกเบื่อหรือทําอะไรไม่สนุก ไม่เพลิดเพลิน และ 1 ใน 4 เคยคิดทํา
ร้ายตัวเองหรือฆ่าตัวตาย ข้อมูลนี้ สอดคล้องกับข้อมูลจากกรมสุขภาพจิต ปี 2560 ที่ระบุ
ว่า อัตราป่วยเป็นโรคซึมเศร้าของวัยรุ่นไทย (อายุ 10-19 ปี) สูงถึง 18% คิดเป็นจํานวน
ประมาณ 1 ลา้ นคน โดยปญั หาอันดบั ตน้ ๆ ท่ีทําให้วยั ร่นุ แบกรบั ความเครียด กดดนั วิตก
กังวล จนถึงป่วยเป็นโรคซึมเศร้านั้น เกี่ยวข้องกับปัญหาการเรียน ปัญหาครอบครัว

วชิ า CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรับเดก็ พิเศษ อาจารย์ผู้สอน ผศ.ดร.ป่ ินหทยั หนูนวล 56
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นที่ 2 ปกี ารศึกษา 2564

และความรัก ปัญหาจิตเภท ซึ่งปัญหาทั้งหมดมีผลกระทบต่อตัวตนและคุณค่าที่วัยรุ่นให้
ตัวเองท้งั ส้ิน และกระตุน้ ความคดิ หรือความพยายามฆา่ ตัวตาย ที่มีแนวโน้มเพม่ิ ขนึ้ ทุกวนั

- เหยียดเพศ เป็นพฤติกรรมที่เกิดขึ้นจากครูที่มีการเหยียดเพศนักเรียน ซึ่งเป็นสิ่งที่
ไม่ควรเกิดขึ้นและโรงเรียนควรจริงจังกับสิ่งนี้ เพราะการเหยียดเพศนั้นส่งผลต่อสภาพ
จิตใจ เด็กโดยตรงจนอาจทําให้เกิดเป็นปมในการใช้ชีวิตได้ เด็ก ๆ LGBTQ+ ตกเป็น
เป้าหมายของการกลั่นแกล้งรังแกทั้งในแบบออนไลน์และออฟไลน์ โดยกลุ่มนักเรียนท่ี
เปิดเผยในงานวิจัย (MGR online, 2563) ว่าเป็น LGBT เผยว่า มีประสบการณ์เคยโดน
กลั่นแกล้งทางวาจา (ร้อยละ 47.67) แกล้งทางเพศ (ร้อยละ8.46) แกล้งทางไซเบอร์
(ร้อยละ5.16) และถูกกลั่นแกล้งทุกประเภท (ร้อยละ 87.42) จึงเป็นกลุ่มเด็กนักเรียนที่ถูก
รังแกมากที่สุด เมื่อเทียบกับนักเรียนชายหญิงปกติ นอกจากนี้ เด็กนักเรียนร้อยละ 33.8
ระบุว่า ครูคือบุคคลที่นักเรียนต้องการแจ้งปัญหาและร้องขอความช่วยเหลือมากที่สุด
เมื่อนักเรียนเผชิญกับปัญหาการถูกกลั่นแกล้งทั้งที่โรงเรียนและบนพื้นที่ออนไลน์
แต่ในขณะเดียวกัน ครูก็เป็นส่วนหนึ่งในการทําให้เกิดบาดแผลทางจิตใจของนักเรียน
นักเรียนจึงไม่กล้าที่จะร้องเรียน เพราะรู้สึกไม่เช่ือถือในความยุติธรรมของครู และครู
อาจจะไม่มีความรู้หรือทักษะที่จะช่วยแก้ปัญหาโดยเฉพาะในเรื่องการกลั่นแกล้งทาง
ออนไลน์ และปญั หาอืน่ ๆ ทเี่ ก่ยี วกับความเสยี่ งออนไลน์

- ครูดุ จนทําให้บรรยากาศไม่น่าเรียน กลัว ไม่กล้ายกมือถามหรือไม่กล้าตอบ
คําถาม เนื่องจากกลัวว่า ถ้ายกมือถามหรือถ้าตอบแล้วผิดจะโดนดุ ปัญหาดังกล่าว
จะทําให้นักเรียนไม่กล้าคิด ไม่กล้าตั้งคําถาม ในบางสถานการณ์ อาจเป็นการละเมิดสิทธิ
เสรีภาพในการแสดงออก ซึ่งเรียกว่าอํานาจนิยมในสถานศึกษา (เฝาซี, 2564)
คือ การปลูกฝังให้เช่ือฟังผู้มีอํานาจโดยปราศจากการตั้งคําถาม ทําให้เด็กไม่สามารถใช้
สิทธิในเสรีภาพการแสดงความคิดเห็น ได้อย่างอย่างเต็มที่อาจทําให้เกิดความไม่มั่นใจใน
การคดิ เพื่อทาํ งานในอนาคต

- ความรับผิดชอบต่องานนักเรียน เช่น ครูทํางานนักเรียนหาย ซึ่งในบางครั้ง
นักเรียนจะต้องทํางานชิ้นนั้นเพื่อส่งใหม่ การกระทําดังกล่าว เป็นสิ่งที่ไม่ควรเกิดเพราะการ
ทํางานแต่ละงานมาจากความคิดและความตั้งใจของนักเรียนซึ่งอาจทําให้นักเรียนรู้สึกแย่
กับการเรียนและครผู ู้สอน และยังส่งผลต่อความไว้ใจและความเชอ่ื ม่นั ตอ่ ครูอีกดว้ ย

2. การจําขัดขอบเขตในการเลือกสายการเรียนในมหาวิทยาลัย
นักเรียนแต่ละคนมีความต้องการในการเรียนที่แตกต่างกัน ครูบางท่านที่ให้

คําปรึกษานักเรียน ไม่เข้าใจนักเรียนและจํากัดเส้นทางของการศึกษาต่อ เช่น แนะนําให้
นักเรียนควรเรียนคณะที่โด่งดัง หรือจนกระทั่งแนะนําอาชีพนี้ โดยบางครั้งไม่ได้มีการเปิด

ใจและถามความต้องการของนักเรียนบางครั้งครูไม่มีความรู้เกี่ยวกับคณะนั้น ๆ มากพอ

ทําให้เกิดการสื่อสารผิดพลาด จึงทําให้เมื่อปรึกษาครูแล้วเกิดความเข้าใจผิดเกี่ยวกับการ

วชิ า CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรับเดก็ พิเศษ อาจารยผ์ ู้สอน ผศ.ดร.ป่ นิ หทัย หนนู วล 57
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

เรียนในคณะนั้น การเรียนต่อในมหาวิทยาลัยเป็นสิ่งที่โรงเรียนควรให้ความรู้เพื่อเป็น

ทางเลือกในการเรียนแก่นักเรียน ดังนั้น ครูแนะแนวควรมีความเข้าใจในแต่ละคณะและ

มหาวิทยาลัย ซึ่งการให้ข้อมูลผิดๆอาจทําให้นักเรียนสับสนและเลือกผิดพลาด ซึ่งส่งผลต่อ

นาคตของเดก็ เป็นอย่างมาก

3. ความสะอาด
เป็นปัญหาที่โรงเรียนควรให้ความสําคัญเป็นอย่างมาก เพราะอาจส่งผลต่อสุขภาพ

ของนักเรียน และภาพลกั ษณ์ของโรงเรยี นได้ โดยปัญหาท่ีพบประกอบดว้ ย

- ตู้นํ้าไม่สะอาด นักเรียนที่มีการเติมนํ้าดื่มจากตู้นํ้าพบว่า นํ้ามีกลิ่นหรือสีที่ผิดปติ
ซึ่งความผิดปกติดังกล่าว มีผลเกี่ยวกับเรื่องสุขอนามัยเด็กนักเรียน เช่น เกิดการ
ทอ้ งเสีย โรคนวิ่ โรคตบั อกั เสบ โรคโปลโิ อ
- ห้องนํ้ามีกลิ่นไม่พึงประสงค์ ซึ่งอาจะเกิดจากการทําความสะอาด เป็นแหล่ง

สะสมเชื้อโรค มลพิษทางกลิ่นมีผลต่อสุขภาพเป็นอย่างมาก อาจะทําให้เกิดปัญหา

ระบบทางเดนิ หายใจเรอื้ รงั โรคภมู แิ พ้ และโรคอ่ืน ๆ ตามมา

4. การจดั ตารางเรียนและวชิ าเรียนท่ีไมต่ อบโจทย์
- การจัดตารางเรียน นักวิจัยสาธารณสุขแห่งชาติสนับสนุนโดยสํานักงานส่งเสริม
สุขภาพ (สสส.) กล่าวว่าเด็กไทยเรียนหนักที่สุดในโลกรองจากประเทศญี่ปุ่น
(ณัฐธนีย์, 2562) ตารางเรียนโดยพื้นฐานมีการจัดการเรียน 8 คาบ แต่ในบางวันมี
การเรียนถึง 9-10 คาบ บางครั้งในการเรียนวิชาพละ ทําให้นักเรียนมีเหงื่อออก
แล้วก็ต้องกลับมานั่งเรียนในห้องเรียน ส่งผลต่อกลิ่นไม่พึงประสงค์ในห้องเรียนอีก
ดว้ ย
- บางวิชาไม่สามารถนํามาใช้ได้จริง เช่น วิชากระบี่กระบอง ปัจจุบันมีวิชาการ

เรียนต่างๆนั้นไม่ได้ปรับให้เข้ากับยุคสมัย การเรียนบางวิชาอาจไม่สามารถ

นําไปใช้ได้ในชีวิตจริง ซ่ึงอาจทําให้สูญเปล่าได้ โดยโรงเรียนควรมีการปรับวิชาให้

เขา้ กบั ยคุ สมัยปัจจุบัน

5. กฎระเบยี บ
บางกฎระเบียบหรือข้อกําหนดของโรงเรียนนั้นเป็นการละเมิดสิทธิด้านร่างกายของ

นักเรียน และไม่ได้เป็นตามระเบียบกระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งอาจทําให้ส่งผลต่อสภาพจิตใจ

ของนักเรียนด้วยการลงโทษนักเรียนที่ทําผิดกฎบางการกระทําเป็นการละเมิดสิทธิของ

นักเรียน โดยตามระเบียนกระทรวงการศึกษา ว่าด้วยการลงโทษนักเรียนและนักศึกษา

(กระทรวงศึกษาธิการ, 2548) ได้ให้นิยามของการลงโทษไว้ว่า การลงโทษ หมายความว่า

การลงโทษนักเรียนหรือนักศึกษาที่กระทําความผิด โดยมุ่งหมายเพื่อการอบรมสั่งสอน

กาํ หนดบทลงโทษแกน่ ักเรยี นหรือนกั ศึกษีก่ ระทําความผิด 4 สถาน ดงั น้ี

(1) ว่ากลา่ วตกั เตอื น
(2) ทาํ ทัณฑ์บน
(3) ตดั คะแนนความประพฤติ

วิชา CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรับเด็กพิเศษ อาจารย์ผู้สอน ผศ.ดร.ป่ ินหทัย หนนู วล 58
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2564

(4) ทาํ กจิ กรรมเพื่อให้ปรบั เปล่ียนพฤตกิ รรม
โดยห้ามลงโทษด้วยความรุนแรง แบบกลั่นแกล้ง หรือลงโทษด้วยความโกรธ ด้วยความ
พยาบาท ให้คํานึงถึงอายุของนักเรียนหรือนักศึกษาและความร้ายแรงของพฤติการณ์
ประกอบการลงโทษด้วย แต่ในการลงโทษนี้ในบางคร้ังมีการละเมิดสทิ ธิของนกั เรยี น เช่น

- การก้อนผม/ตัดผมนักเรียน โดยอ้างว่าเป็นการผิดกฎ ซึ่งระเบียบ
กระทรวงศึกษาธิการ ว่าด้วยทรงผมของนักเรียน (กระทรวงศึกษาธิการ, 2563)
กําหนดข้อปฏิบัติไว้ว่า นักเรียนชายจะไว้ผมสั้นหรือผมยาวก็ได้ กรณีไว้ผมยาว
จะต้องไม่เลยตีนผม ด้านหน้าและกลางศีรษะให้เป็นไปตามความเหมาะสมและมี
ความเรียบร้อย นักเรียนหญิงจะไว้ยาวหรือผมสั้นก็ได้ กรณีไว้ผมยาวให้เป็นไป
ตามความเหมาะสม และจะต้องรวบให้เรียบร้อย จากฎระเบียบดังกล่าวมิได้มีข้อ
ห้ามในการถักเปีย ซึ่งเป็นทรงผมที่เรียบร้อย และมิได้มีการห้ามไว้หน้าม้า หลายๆ
คนอาจคิดว่าเป็นเรื่องที่ไม่สําคัญ แต่สุดท้ายแล้วทรงผมเป็นเรื่องของความมั่นใจ
ในตนเอง

- ห้ามใช้กระเป๋าจาคอป/ยึดกระเป๋า ซึ่งในระเบียบของกระทรวงศึกษาไม่มีกฎใน
เรื่องของกระเป๋านักเรียน แต่โรงเรียนได้มีการบังคับให้ใช้กระเป๋าที่มีขายใน
โรงเรียนเทา่ นนั้
- การลงโทษด้วยการตี ดังที่อ้างอิงระเบียบของกระทรวงศึกษาธิการ ว่าด้วยการ
ลงโทษนักเรียนและนักศึกษาข้างต้น ได้มีข้อกําหนดห้ามใช้ความรุนแรงกับ
นักเรียน ซึ่งในบางครั้งคุณครูยังมีการใช้การตีเป็นการลงโทษนักเรียน Elizabeth
T. Gershoff และ Andrew Grogan-Kaylor นักวิชาการจากมหาวิทยาลัยออสติน
ในสหรัฐฯ (Thanyawat, 2019) เคยทําการศึกษาเกี่ยวกับการลงโทษและผลของ
การเรียนรู้ของเด็กๆ ค้นพบว่า ไม่มีข้อบ่งชี้ที่ชัดเจนจนยืนยันได้ว่า การลงโทษด้วย
การตีเด็กนั้น จะทําให้เด็กได้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมได้ และน่ากังวลว่า การตีเด็กยัง
จะทําให้เด็กท่ีเป็นเป้าของความรุนแรง มีแนวโน้มพฤติกรรมที่อาจก้าวร้าวและใช้
กําลังกับคนอืน่ ๆ ในอนาคตอีกด้วย
6. ปัญหาการ Bully
ในโรงเรียนพบการรังแกกัน ซึ่งนักเรียนที่ถูกรังแกมักจะมีความแตกต่างจากคนอื่น
เช่น รูปร่าง สีผิว ตัวเล็กหรือตัวใหญ่กว่าคนอื่น ความแตกต่างทางเพศ มีการเรียนรู้ช้าหรือ
มีความบกร่องบางอย่าง ผู้รังแกมักจะคุ้นชินกับการมีอํานาจและใช้ความรุนแรงกับผู้อ่ืน
โดยการรังแกที่พบโดยส่วนใหญ่จะเป็นในด้านคําพูด เช่น พูดกระทบจิตใจ เหยียดหยาม
พุดคุกคาม การใส่รา้ ย เป็นตน้ นอกจากนี้ทพี่ บเหน็ ได้มากคือ การกลั่นแกล้งทางไซเบอร์ มี
การใช้เทคโนโลยีเป็นตัวกลางเนื่องจาก สามารถโพสต์รูป หรือส่งข้อความได้โดยไม่รู้ว่า
ผู้กระทํานั้นคือใคร สถานการณ์ดังกว่า เป็นสาเหตุของการเกิดภาวะด้านจิตจและอารมณ์

วิชา CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรบั เด็กพิเศษ อาจารย์ผ้สู อน ผศ.ดร.ป่ นิ หทยั หนูนวล 59
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นที่ 2 ปกี ารศึกษา 2564

เปดิ บาดแผลทางจติ ใจ สญู เสยี ความเป็นตัวเอง โรคซมึ เศร้า ความก้าวรา้ ว เดก็ ไม่อยากมา
โรงเรียน ไมค่ อ่ ยมีเพ่ือน ไมอ่ ยากทานอาหาร ผลการเรยี นตกตา่ํ
7. การเรยี นออนไลนใ์ นชว่ งสถานการณโ์ ควิด

ปัจจุบันการเรียนการสอนนั้นเป็นรูปแบบออนไลน์เนื่องจากสถานการณ์การแพร่
ระบาดของโควิด ซึ่งนักเรียนนั้นพบปัญหามากมายเพราะต้องมีการปรับตัวให้เข้ากับ
สถานการณ์ซึ่งการเรียนออนไลน์นั้นมีค่าใช้จ่าย บางครอบครัวอาจมีปัญหาด้านการเงิน
และการเรียนออนไลน์มีความยากลําบากต่อการเรียนมากกว่าการเรียนในห้องเรียน
เพราะไม่สามารถที่จะพูดคุยกับครูได้โดยตรง โดยจากการสัมภาษณ์พบปัญหาการเรียน
ออนไลน์ดังน้ี

- ดูแลนกั เรยี นไม่ทว่ั ถึง
- เรียนไม่เขา้ ใจ
- ติดตอ่ ครยู าก
-อุปกรณ์การเรยี นไม่พรอ้ ม

สวสั ดิการและบรกิ ารในโรงเรยี น

1. ร้านค้าสวัสดิการโรงเรียน ร้านค้าในโรงเรียนมีเครื่องเขียน สมุด อุปกรณ์การเรียนต่าง ๆ
ที่จําเป็น เช่นเสื้อพละ เสื้อคณะสี กางเกงพละ อุปกรณ์กีฬา เพื่ออํานวยความสะดวกแก่
นกั เรียนทอี่ าจลมื อปุ กรณห์ รอื จําเป็นต้องใชอ้ ุปกรณ์ทีเ่ รง่ ดว่ น

2. ธนาคารโรงเรียน ทําให้เด็กได้ฝึกอดออม โดยมีสมุดบัญชีเงินฝากเป็นหลักฐานในการออม
ซึ่งธนาคารโรงเรียนเป็นธนาคารจําลองที่จัดขึ้นในโรงเรียนร่วมกับธนาคารออมสิน
ดําเนินการโดยนักเรียนในโรงเรียน เพื่อเป็นการค้นหาความชอบและฝึกการทํางานอย่าง
เป็นระบบ มีครู/อาจารย์ และพนักงานธนาคารออมสิน เป็นที่ปรึกษา ทั้งนี้เพื่อส่งเสริมให้
นักเรียนมีการออมทรัพย์อย่างสมํ่าเสมอ, ฝึกฝนให้นักเรียนรู้หลักการบริหารและการ
บริการที่ถูกต้อง โดยการฝากเงินของธนาคารโรงเรียนนั้นเป็นประเภทฝากเผื่อเรียก (ออม
ทรัพย์) นักเรียนสามารถฝากเงินได้อย่างสมํ่าเสมอในวันเปิดทําการโรงเรียน ฝากได้ตั้งแต่
5 บาทขึ้นไป ไม่เกิน 5,000 บาท โดยให้ดอกเบี้ยอัตราเดียวกับประกาศธนาคารออมสิน
ประเภทเงินฝากเผื่อเรียก สามารถถอนเงินได้ไม่จํากัดวงเงิน แต่ต้องมียอดเงินคงเหลือไว้
ในบญั ชี 10 บาท ในการถอนเงนิ แต่ละครั้งต้องแสดงบตั รประจาํ ตวั ทกุ ครั้ง

3. ห้องพยาบาล เพื่อให้นักเรียนที่ไม่สบายได้รับยาหรือการดูแลเบื้องต้น และนักเรียนที่ได้รับ
อุบัติเหตุสามารถทําการปฐมพยาบาลเบื้องต้นก่อนการส่งต่อไปยังโรงพยาบาล โดยมี
บุคลากรที่มีความรู้และความสามารถเฉพาะด้านดูแล และให้คําปรึกษา โดยงานอนามัย
โรงเรียนทํางานร่วมกับ โรงพยาบาลวิชัยเวช (แยกไฟฉาย) โดยมีคณะผู้บริหาร ครูและ
บุคลากรทางการศึกษา ดูแลและประสานงานให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย มีการลงชื่อเมื่อ
เข้าใช้บริการ รวมถึงเก็บประวัติการเข้าใช้บริการห้องพยาบาลเพื่อนํามาวิเคราะห์ตัวบุคคล
หรือวิเคราะห์การเข้าใช้โดยรวมว่า เข้าใช้เนื่องจากสาเหตุใดเป็นหลัก นอกจากนี้ยัง
ดําเนินการตรวจสุขภาพของนักเรียนและบุคลากรปีละ 1 ครั้ง ดําเนินการฉีดวัคซีน

วชิ า CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรับเด็กพิเศษ อาจารย์ผูส้ อน ผศ.ดร.ป่ ินหทยั หนนู วล 60
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปกี ารศึกษา 2564

เพื่อป้องกันโรคต่าง ๆ รวมถึงมีการทําประกันอุบัติเหตุในนักเรียนและบุคลากร เพื่อเป็น
การเช็ดสุขภาพเบื้องต้นของนักเรียนว่ามีนักเรียนที่เจ็บป่วยหรือประสบปัญหาทางร่างกาย

หรอื ไม่ และเป็นเกณฑ์ชี้วัดสุขภาพโดยรวมของนกั เรียนในโรงเรยี น
4. สนามกีฬา โรงเรียนมีสนามกีฬาหลากหลายชนิด เช่น สนามบาสเกตบอล สนามฟุตซอล

สนามฟุตบอล สนามวอลเลย์บอล สนามเปตอง และอื่นๆ เพื่อเป็นสถานที่ฝึกฝนของ

นักกีฬาเฉพาะด้านต่างๆ เพื่อการแข่งขัน รวมถึงสามารถใช้เป็นสถานที่ออกกําลังกายของ
นักเรียนในเวลาว่างหรือหลังเลิกเรียน เพื่อสุขภาพและเพื่อเป็นสถานที่พบปะทํากิจกรรม

ของนักเรียน โดยมีบุคลากรดูแลในด้านความสะอาดของสถานที่ และคุณครูและนักเรียนมี
สว่ นรว่ มดูแลในดา้ นความสมบรู ณ์ของอปุ กรณ์

5. ห้องออกกําลังกาย (ฟิตเนส) นักเรียนและบุคลากรในโรงเรียนสามารถเข้าไปใช้บริการ
ออกกําลังกายได้ โดยมีเครื่องออกกําลังกายที่หลากหลาย และมีคุณภาพตาม

มาตรฐานสากล เพื่อส่งเสริมการดูแลสุขภาพ ให้มีสุขภาพที่ดีและแข็งแรง โดยมีการลงชื่อ

เข้าใช้ ช่วงเวลาที่เข้าใช้และออกทุกครั้งในการใช้บริการ เพื่อบันทึกและเก็บข้อมูลจํานวน
ผู้ใช้ นําไปวิเคราะห์เชิงสถิติและแนวโน้ม อีกทั้งวิเคราะห์ร่วมกับการตรวจสุขภาพประจําปี

ว่ามีผลสอดคล้องกันหรือไอย่างไร โดยห้องออกกําลังนี้จะมีคุณครูผู้มีความรู้เฉพาะทาง
ดูแลความปลอดภัย และสามารถขอคาํ แนะนาํ ในการออกกาํ ลงั กายอยา่ งถูกต้องได้

6. ห้องสมุด เพื่อให้นักเรียนได้ศึกษาค้นคว้าความรู้เพิ่มเติม ในประเด็นที่นักเรียนมีความ

สนใจ และส่งเสริมให้นักเรียนรักการอ่านหนังสือ รวมถึงมีคอมพิวเตอร์เพื่อให้นักศึกษา
สามารถหาข้อมูลเพิ่มเติม สามารถยิมหนังสือกลับบ้านได้ โดยมีคุณครูและบุคลากร

อํานวยความสะดวกภายในห้องสมุด อีกทั้งนักเรียนสามารถเป็นส่วนหนึ่งในการเป็น
บรรณารกั ษไ์ ด้ เป็นการสง่ เสรมิ การทํางานอย่างเป็นระบบและฝกึ ความรบั ผิดชอบ

7. ห้องคอมพิวเตอร์ ห้องคอมพิวเตอร์มีทั้งหมด 3 ห้อง จํานวนห้องละ 30-40 เครื่อง

เพื่อรับรองจํานวนนักเรียนที่ต้องการค้นคว้าหาข้อมูล ทําการบ้าน หรือเรียนรู้เพิ่มเติม
เนื่องจากนักเรียนบางคนอาจมีอุปกรณ์ที่ไม่พร้อมในการทํางาน โดยมีคุณครูที่มีความรู้

เฉพาะด้านดแู ลอย่างทว่ั ถงึ พรอ้ มใหค้ ําปรึกษาในการใชโ้ ปรแกรมตา่ งๆ
8. ห้องตรวจสารเสพติด คุณครูจะมีการสุ่มตรวจนักเรียนอย่างน้อยเดือนละ 1 คร้ัง

เพื่อตรวจสอบนักเรียนที่มีโอกาสเสี่ยง จะมีการขออนุญาตนักเรียนในการตรวจสอบทุกครั้ง
เพื่อรักษาสิทธิส่วนบุคคลการตรวจสอบนี้จะเกิดขึ้นโดยครูผู้มีความรู้ความสามารถเฉพาะ

ด้าน เพื่อรับรู้ปัญหาที่อาจประสบอยู่เพื่อได้แก้ไขในลําดับถัดไป หากพบสารเสพติดจะมี

การปรึกษา ร่วมพูดคุยกับผู้ปกครอง เพื่อตรวจสอบสาเหตุ ปัจจัย และร่วมกันแก้ปัญหา
ซงึ่ จะตอ้ งมีตัวกลางในการพดู คยุ เปน็ นักสงั คมสงเคราะห์ในการรว่ มพดู คยุ

9. ติวสอบให้นักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย มีการเชิญติวเตอร์และวิทยากรเฉพาะด้าน
จากสถานบันให้ความรู้อื่น ๆ มาให้ความรู้กับนักเรียน โดยเฉพาะนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปี

ที่ 6 ที่กําลังเตรียมพร้อมในการสอบเข้ามหาวิทยาลัย เพื่อเป็นการเรียนรู้เพิ่มเติมจากใน

ห้องเรียน และได้มีความรู้ในการเตรียมสอบเข้ามหาวิทยาลัยได้ โดยจะมีการเตรียมงาน
อยา่ งเปน็ ระบบ ดงั นี้

วชิ า CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรับเดก็ พิเศษ อาจารยผ์ ูส้ อน ผศ.ดร.ป่ ินหทยั หนนู วล 61
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนท่ี 2 ปกี ารศึกษา 2564

• การเชิญวิทยากร โดยบุคลากรผู้มีหน้าที่ประสานงาน ตกลงวัน เวลา และสถานท่ี
โดยส่วนใหญจ่ ะเป็นการติวภายในโรงเรยี น

• เมื่อถึงวันที่กําหนด จะมีการจัดบุคลากรมาต้อนรับและดูแลวิทยากรเป็นอย่างดี
รวมถงึ มีการดแู ลความเรียบร้อยในระหว่างการปฏิบตั กิ าร

• หลังจากจบการติวหรือแนะแนวแล้ว จะมีตัวแทนของนักเรียนมากล่าวขอบคุณ

วทิ ยากรและกล่าวถงึ ความรู้สึกท่ไี ด้รบั ในการตวิ คร้ังน้ันๆ
• บุคลากรที่เกี่ยวข้องนําข้อมูล และบรรยากาศในการติวนั้น มาร่วมพูดคุย ปรึกษา

และวิเคราะหป์ ญั หาท่ีเกดิ ระหว่างการติว เพื่อเป็นขอ้ มูลในการจดั กิจกรรมคร้งั ตอ่ ไป
10.เยี่ยมบ้าน ครูที่ปรึกษาของแต่ละห้องเรียนจะมีการไปเยี่ยมนักเรียนที่บ้านของนักเรียน

อย่างน้อยปีบะ 1 ครั้ง เพื่อได้พูดคุยกับผู้ปกครองเกี่ยวกับพฤติกรรมของนักเรียน รวมถึง
ตรวจเช็ดสภาพแวดล้อมที่นักเรียนอาศัย ซึ่งในการเยี่ยมบ้านแต่ละครั้งจะต้องมีการ

สอบถามความพร้อมของผู้ปกครอง และตกลงวันเวลาอย่างชัดเจนเพื่อความสะดวกใจของ

ผู้ปกครอง ครูจะเก็บข้อมูลจากการพูดคุย การสํารวจบ้านของนักเรียนมาวิเคราะห์
พฤติกรรมของนักเรียน เพื่อทําความเข้าใจกับนักเรียนให้ได้มากที่สุด ในการวิเคราะห์นั้น

อาจทําใหไ้ ด้พบสาเหตขุ องปัญหาทีน่ ักเรียนประสบอยู่
11.ทุนการศึกษา มีการมอบทุนการศึกษาต่าง ๆ ให้กับนักเรียนที่มีความสามารถหรือมีความ

ลําบาก เพื่อสนับสนุนให้นักเรียนได้มีการศึกษาที่ดีอย่างไม่ต้องกังวล โดยผู้ให้

ทุนการศกึ ษาคอื ครู บคุ ลากรของโรงเรยี น รวมถึงศิษย์เกา่ ของโรงเรียน การพิจารณาใหท้ นุ
นั้นมีการเก็บข้อมูลจากพฤติกรรมของนักเรียน การไปเยี่ยมบ้าน รวมถึงบางทุนมีการ

พิจารณาผลการเรียนของนักเรียน ในการคัดเลือกนักเรียนที่ได้รับทุนนั้น ผู้ให้ทุนจะมีสิทธิ
หลักในการพิจารณา โดยมีการปรึกษาครูที่ปรึกษาของนักเรียนคนนั้น ๆ เพื่อความแน่ใจ

และโปรง่ ใสตอ่ การให้ทุน

12.Application ในการรายงานตัวเมื่อมาถึงโรงเรียน ผู้ปกครองและนักเรียนสามารถดาวน์
โหลด Application หรือหากผู้ปกครองท่านใดไม่สะดวก จะเป็น SMS ส่งรางานผู้ปกครอง

แจ้งเตือนข่าวสารสําคัญ และการรายงานตัวของนักเรียนเมื่อมาถึงโรงเรียน เพื่อความ
ปลอดภัยและความไว้วางใจของผู้ปกครอง โดยนักเรียนจะต้องแสกนนิ้วเมื่อมาถึงโรงเรียน

เพื่อยืนยันการมาโรงเรียนในเวลาต่าง ๆ โดยจะส่งผลการแสกนนิ้วไปทาง Application
หรือ SMS อีกทั้งผู้ดูแลระบบของโรงเรียนจะมีการเก็บข้อมูลดังกล่าว หากพบนักเรียนที่มา

สายบ่อยครั้ง จะมีการพูดคุย ปรึกษาหาสาเหตุของปัญหา และร่วมกันแก้ไขปัญหาร่วมกับ

ผู้ปกครอง
13.มีกล้องวงจรปิด มีการติดตั้งกล้องวงจรปิด ทั้งในทางเดิน และในห้องเรียน เพื่อรักษา

ความปลอดภัยภายในโรงเรียน และป้องกันเหตุการณ์ที่ก่อให้เกิดความเสียหาย
เช่น การลักขโมย การทําร้ายร่างกาย เป็นต้น โดยมีผู้ดูแลระบบอยู่ภายในห้องปกครอง

ดังนั้น หากมีการกระทําผิด ครูฝ่ายปกครองที่มีดูแลนักเรียนจะสามารถรับรู้ได้ทันที

สามารถตรวจสอบ และมีหลักฐานในการยนื ยันความผิด
14.มีสถานที่จอดรถจักรยานยนต์และจักรยาน สําหรับนักเรียนที่ขับขี่รถมาโรงเรียน

และมีการรักษาความปลอดภัยอย่างแน่นหนา โดยมีกฎอย่างชัดเจน(อ้างอิงกฎหมาย)

วิชา CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรบั เด็กพิเศษ อาจารย์ผูส้ อน ผศ.ดร.ป่ นิ หทัย หนูนวล 62
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนที่ 2 ปกี ารศึกษา 2564

ในการขับขี่รถจักรยานยนต์ เพื่อความปลอดภัย และขับขี่อย่างถูกกฎหมายของนักเรียน
หากพบการกระทําความผิดจะมีการลงโทษ ตั้งแต่ ตักเตือน ไปจนกระทั่ง มีการพูดคุยกับ
ผปู้ กครองเพอ่ื ร่วมกันแกไ้ ขปญั หา เพื่อป้องกนั ปัญหาและอุบตั ิเหตทุ ่ีอาจเกดิ ข้ึนในอนาคต
15.มีสัญญาณอินเตอร์เน็ตฟรี โดยสามารถเข้าสู่ระบบด้วยรหัสนกั เรียนได้ เพื่อให้นักเรียนได้
มีการค้นหาข้อมูลต่างในระหว่างการเรียนได้ เนื่องจากการเรียนรู้ไม่ได้มีเพียงหนังสือ
เท่านั้น และเพื่อความสะดวกในการค้นคว้า หรือทํารายงานนั้น จะสามารถเข้าถึงได้ง่าย
ขั้นและสะดวกขึ้น ซึ่งจะมีการเก็บข้อมูลในการใช้อินเทอร์เน็ตทุกครั้ง เพื่อป้องกันการเข้า
เว็บไซต์ผิดกฎหมายหรือการกระทําที่ผิดกฎหมาย ทําให้สามารถดูแลนักเรียนในทางไซ
เบอรใ์ กล้ชดิ มากยง่ิ ขึน้

กิจกรรม

1. กิจกรรมหน้าเสาธง สวดมนต์ นั่งสมาธิ ชมการแสดงในวันสําคัญต่าง ๆ เช่น กิจกรรมวัน
ปีใหม่ มีจับฉลากของขวัญ กิจกรรมต่าง ๆ จะถูกจัดขึ้นด้วยความร่วมมือของครู นักเรียน
และบุคลากร เป็นการสร้างสีสันในโรงเรียนและสร้างสัมพันธภาพที่ดีระหว่างนักเรียนและ
ครู และยังเป็นการส่งเสริมความสามารถของนักเรียนอีกด้วย ซึ่งในการดําเนินการจะมีการ
ส่งตัวแทนในการนําจัดกิจกรรมต่างกันไปตามวาระต่าง ๆ เพื่อให้นักเรียนได้มีการฝึกการ
ทํางาน ฝึกความรับผดิ ชอบ และการทาํ งานรว่ มกับบุคลในหลากหลายกลมุ่

2. การแข่งขันด้านวิชาการ ทางโรงเรียนได้มีการจัดการคัดเลือกนักเรียน เพื่อไปแข่งขัน
ทางด้านวิชาการในแขนงต่าง ๆ เช่น ด้านคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ สังคมศึกษา รวมถึง
แข่งด้านทักษะต่างๆ เช่น กีฬา ร้องเพลง เต้น เป็นต้น โดยนักเรียนจะได้รับการฝึกฝนจาก
ครูผู้มีความสามารถเฉพาะทางนั้น ๆ ในช่วงนอกเวลาเรียน ซึ่งไม่กระทบต่อตารางเรียน
หลัก และมีการดูแลจากครูผู้ที่เกี่ยวข้องอื่นๆ เพื่อความปลอดภัย และความสบายใจของ
นกั เรียนและผู้สอน

3. กิจกรรมกีฬาสี เป็นวันที่นักเรียนที่ทํากิจกรรมร่วมกันด้านการเล่นกีฬา การตกแต่ง
อัฒจรรย์ การบริหารงานในสายกีฬาและเสริมความสามัคคีในนักเรียน และฝึกการทํางาน
อย่างเป็นระบบ โดยมีตําแหน่งต่าง ๆ เช่น ประธานสี หัวหน้าในฝ่ายต่าง ๆ เป็นต้น
โดยการทํางานทั้งหมดจะมีครูที่ปรึกษาในการทํางาน เพื่อปรึกษา ให้ความรู้ ร่วมแก้ไข
ปัญหากับนักเรยี น

4. Music Awards เป็นกิจกรรมประกวดวงดนตรี ได้เป็นเวทีในการแสดงความสามรถของ
นักเรียนที่มีความสนใจในด้านดนตรี มีการเชิญผู้มีชื่อเสียงทางด้านดนตรีมาเป็นกรรมการ
ในการตัดสินและให้ความรู้เฉพาะด้าน อีกทั้งยังมีการเชิญวงดนตรีมาจัดคอนเสิร์ตภายใน
โรงเรียน เป็นกิจกรรมผ่อนคลายให้นักเรียน และให้โอกาสนักเรียนมีส่วนร่วมในการทํางาน
เบื้องหลัง ฝึกการทํางานอย่างเป็นระบบร่วมกับผู้อื่น เช่น การประสานงาน การจัดระบบ
เครื่องเสียง การดูแลศิลปิน เป็นต้น ซึ่งการทํางานดังกล่าวจะอยู่ในการดูแลของครูที่
เกย่ี วข้อง เพอ่ื เป็นท่ีปรึกษาในการทํางานและร่วมกนั แกไ้ ขปญั หาท่ีอาจเกิดขน้ึ

5. การเลือกตั้งกรรมการนักเรียน เป็นที่แรกเริ่มของประชาธิปไตย โดยทําให้เด็กได้รู้จักกับ
การใช้สิทธิของตนเองในการเลือกผู้แทนนักเรียน โดยมีการประชาสัมพันธ์ทั้ง offline ด้วย

วิชา CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรับเดก็ พิเศษ อาจารย์ผ้สู อน ผศ.ดร.ป่ ินหทยั หนนู วล 63
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนที่ 2 ปกี ารศึกษา 2564

การโปรโมทหน้าเสาธง และ online ทางสื่อออนไลน์ของโรงเรียน มีการฝึกการทํางาน
ตําแหน่งต่าง ๆ ในการบริหารงานภายในพรรค ฝึกความรับผิดชอบต่อหน้าที่ การทํางาน

ร่วมกับผอู้ ่ืน การใชห้ ลักประชาธิปไตย
6. สัปดาห์วิชาการ เช่น สัปดาห์วิทยาศาสตร์ สัปดาห์คณิตศาสตร์ มีกิจกรรมสนุกๆ

ให้ทํามากมาย เช่น กิจกรรมประกวดโครงงานวิทยาศาสตร์ เพื่อให้นักเรียนได้ฝึกการคิด

วิเคราะห์ในด้านวิทยาศาสตร์ และสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ฝึกการนําเสนอโครงงาน และฝึก
ความกล้าแสดงออก นอกจากนี้นักเรียนได้รับความรู้เพิ่มขึ้น และเป็นการเรียนรู้นอก

ห้องเรียน โดยมีการให้นักเรียนจัดบูธเพื่อแสดงความสามารถ และเป็นกิจกรรมให้นักเรียน
ได้มีการระดมความคิด และสร้างสรรค์งานร่วมกัน ซึ่งครูจะมีบทบาทในการเข้ามา

ช่วยเหลอื และเปน็ ที่ปรกึ ษาในการจดั ทาํ กิจกรรมของนักเรียน
7. Dance for Health เ ป ็ น ก า ร จ ั ด ก ิ จ ก ร ร ม ก า ร แ ข ่ ง เ ต ้ น เ พ ื ่ อ ต ่ อ ต ้ า น ย า เ ส พ ติ ด

เป็นช่องทางการแสดงความสามารถด้านการเต้นของนักเรียนที่มีความสนใจ เป็นการ

ส่งเสริมสุขภาพ อีกทั้งมีการให้ความรู้เรื่องยาเสพติด การป้องกัน การปฏิเสธ
และผลกระทบของยาเสพติดอีกดว้ ย

8. กิจกรรมชุมนุม เป็นกิจกรรมที่ให้นักเรียนได้ทําในสิ่งที่สนใจ เพื่อค้นหาความชอบตัวเอง
และฝึกทักษะความรู้ของตนเอง เช่น ชุมนุม UPO เป็นชุมนุมที่เกี่ยวกับจัดกิจกรรมต่าง ๆ

สันทนาการทําให้เด็กได้กล้าแสดงออก มีความเป็นผู้นํา, ชุมนุมศิลปะ, ชุมนุมคณิตศาสตร์

เป็นต้น โดยมีครูที่ปรึกษาชุมนุมที่มีความสามารถในด้านดังกล่าว สามารถให้คําปรึกษา
และสอนความรู้เพ่ิมเติมได้

9. กิจกรรมประกวดการจัดบอร์ดในวันกิจกรรมต่าง ๆ เพื่อในนักเรียนได้ค้นหาข้อมูลและ
ทําความเข้าใจเกี่ยวกับวันกิจกรรมต่าง โดยผ่านกระบวนการเรียนรู้ด้วยตนเอง

และนําเสนอออกมาได้ ในรูปแบบที่เข้าใจง่ายและสวยงาม เช่น วันสุนทรภู่ วันภาษาไทย

เป็นต้น เป็นฝึกทักษะการเรียนรู้นอกเหนือจากหนังสือเรียน ฝึกการกรองข่าวสาร รวบรวม
ข้อมูลจากแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้ ซึ่งสามารถนํามาปรับใช้ในการหาข้อมูลในการทํา

รายงานหรอื โครงงานตา่ ง ๆ ได้
10.ค่ายกิจกรรม มีค่ายกิจกรรมอย่างมากมายเพื่อส่งเสริมทักษะต่าง ๆ ของนักเรียน

และเป็นการฝึกการทํางานอย่างเป็นระบบ การวางแผนการทํางาน การจัดกิจกรรมแบบ
กลุ่มการแก้ไขปัญหาร่วมกัน ความสามัคคี และความผูกพันของนักเรียนแต่ละระดับชั้น

เชน่ ค่ายธรรมะ ค่ายผนู้ าํ คา่ ยสัมพนั ธพ์ ี่นอ้ งวิทยาศาสตร์ คา่ ยสานใจศลิ ป์จีน เปน็ ตน้

11.กิจกรรมประชุมผู้ปกครอง เป็นการพบปะกันระหว่างผู้ปกครองและคุณครู เพื่อปรึกษา
พูดคุยและร่วมกันแก้ปัญหา ในเรื่องของการเรียนและพฤติกรรมของนักเรียน และเพื่อ

สอบถามสภาพความเป็นอยู่และความพร้อมของผู้ปกครอง เพื่อสะท้อนพฤติกรรมของ
นักเรียน ดูแลช่วยเหลือนักเรียน ส่งเสริมพัฒนา ป้องกัน และการแก้ไขปัญหาให้แก่

นักเรียน เพื่อให้นักเรียนมีคุณลักษณะที่พึงประสงค์ มีภูมิคุ้มกันทางจิตใจที่เข้มแข็ง

มีคุณภาพชีวิตที่ดี มีทักษะในการดํารงชีวิต โดยครูที่ปรึกษาเป็นบุคลากรหลักในการ
ดําเนินงาน

วิชา CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรบั เด็กพิเศษ อาจารย์ผสู้ อน ผศ.ดร.ป่ ินหทยั หนนู วล 64
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

สวสั ดิการทเ่ี หมาะสมกับโรงเรยี น

1. จัดโครงการอบรมครู ทั้งด้านวิชาการและจิตวิทยาเพื่อให้มีความเข้าใจเด็กมากยิ่งข้ึน
ปรับความคิดและทัศนคติให้ทันเด็กยุคใหม่ เพิ่มเทคนิคการสอน ลดช่องว่างระหว่างวัย
และใหม้ ปี ระสทิ ธภิ าพในการสอนมากขน้ึ ซึ่งในอบรมนน้ั สามารถจัดได้หลายประเภท ดังนี้
• การจัดฝึกอบรมเองภายในองค์กร คือ การจัดฝึกอบรมที่ดําเนินการภายในโรงเรียน
โดยดําเนินการตามขั้นตอนในการจัดโครงการฝึกอบรมเพื่อพัฒนาบุคลากรในทุก
ฝา่ ย รวบรวมปญั หาภายในโรงเรยี น และร่วมกันแก้ปัญหาเพือ่ พัฒนาองค์กร
• การส่งบุคลากรไปอบรมภายนอก คือ การส่งบุคลากรของโรงเรียนออกไปอบรมกับ
หน่วยงานภายนอก เชน่ สง่ บุคลากรในโรงเรียนไปรว่ มกิจกรรมการอบรมในโครงการ
ต่าง ๆ ของหน่วยงานอื่นที่จัดขึ้น เพื่อพัฒนาตนเองและศึกษางานเพื่อนํามาปรับใช้
และปฏบิ ตั ิจรงิ
• การจัดประชุมเชิงปฏิบัติการ คือ การจัดประชุมโดยยกปัญหาที่มีอยู่มาให้ศึกษาหรือ
ทดลองปฏิบัติ มีการปรึกษานักสังคมสงเคราะห์ จําลองเหตุการณ์ ศึกษาวิธีการ
แก้ปัญหาทั้งทางทฤษฎีและปฏิบัติ อย่างถูกต้อง และอาจใช้เป็นแนวในการปฏิบัติ
จรงิ หลังเสร็จส้นิ การประชุม
• ศึกษาดูงาน คือ การออกไปศึกษาและสังเกตการปฏิบัติงานต่าง ๆ ของหน่วยงานอ่ืน
เช่น การไปศึกษางานที่โรงเรียนตัวอย่าง การไปศึกษางานเกี่ยวกับงานจิตวิทยาของ
นักเรียน รวมถึงไปพูดคุยปรึกษากับนักสงคมสงเคราะห์เพื่อนําความรู้มาวิเคราะห์
ปญั หา และแก้ปญั หาทเี่ กดิ ข้ึนภายในโรงเรียน
• การฝึกอบรมในขณะปฏิบัติงานจริง คือ การฝึกอบรมหรือให้ความรู้ในขณะ
ปฏิบัติการสอน เช่นในช่วงเวลาที่เกิดปัญหาภายในโรงเรียน มีการเสนอแนะให้
คาํ ปรกึ ษาจากนกั สงคมสงเคราะห์ เพื่อแกป้ ญั หาได้อย่างทนั ที
การฝึกอบรมครู ถือเป็นเรื่องสําคัญที่ครูผู้สอนทุกคนควรใส่ใจ เนื่องจากครูเป็น

บุคคลสําคัญในช่วงเวลาที่นักเรียนกําลังเจริญเติบโต และเกิดการเปลี่ยนแปลงทางร่างกาย

และจิตใจ และเป็นช่วงที่อารมณ์ค่อนข้างอ่อนไหวง่าย จึงจะต้องมีการใส่ใจ เข้าใจ

และดูแลเอาใจใส่อย่างใกล้ชิด

2. จัดชั่วโมงให้นักเรียนพบปะนักสังคมสงเคราะห์ สอนร่วมกับวิชาแนะแนวเพื่อให้ความรู้
ในเรื่องต่างๆ เช่น สิทธิของเด็ก การละเมิดสิทธิเด็ก ความรู้เกี่ยวกับการเป็นซึมเศร้า
ความรุนแรงในครอบครัว เป็นต้น โดยการจัดให้มี 1 คาบเรียน ใน 1 สัปดาห์ ร่วมกับวิชา
แนะแนว เป็นชั่วโมงในการพูดคุย ปรึกษา ให้คําแนะนํา ระหว่างนักเรียน คุณครู และนัก
สงั คมสงเคราะห์ โดยมขี น้ั ตอนใน ดังน้ี
• ขั้นตอนที่ 1 การหาข้อเท็จจริง มีปารประเมินสถานการณ์ หาสาเหตุของปัญหา
รวบรวมเอาข้อมูลต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับพฤติกรรมของนักเรียนที่แสดงออกเมื่อพบ
ปัญหา อทิ ธพิ ลของสง่ิ แวดลอ้ ม ทําความรู้จกั นกั เรียนให้ได้มากที่สุด
• ขนั้ ตอนท่ี 2 การวเิ คราะห์ จําแนกปัญหาและความตอ้ งการของนกั เรยี น เพ่อื เตรยี ม
ในการจัดกิจกรรมได้ถูกต้องตามความต้องการของนักเรียน มีการวิเคราะห์

วชิ า CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรับเดก็ พิเศษ อาจารย์ผสู้ อน ผศ.ดร.ป่ นิ หทยั หนนู วล 65
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

แยกแยะให้เห็นองค์ประกอบและลักษณะของปัญหา ซึ่งจะต้องมีการคิดวิเคราะห์
วางแผน อย่างเป็นระบบและกําหนดขอบเขตอย่างชัดเจน ซึ่งนักสังคมสงเคราะห์

จะช่วยให้นักเรียนรู้จักตัดสินใจ รู้จักรับผิดชอบ และเปิดโอกาสให้นักเรียนได้มีส่วน
รว่ มในการวางแผนกจิ กรรม เพือ่ กระตุ้นถึงความสามารถและฝึกการเรยี นรู้

• ขั้นตอนที่ 3 การให้บริการ นักสงคมสงเคราะห์จะต้องรู้จักกิจกรรมที่หลากหลาย

และเลือกใช้ให้เหมาะกับกลุ่มนักเรียน จะต้องเป็นผู้ชี้แนะถึงกิจกรรมและ
จุดมุ่งหมาย อีกทั้งช่วยในกระบวนการตัดสินใจ ให้นักเรียนสามารถปรับปรุง

สภาวการณ์ของตนเอง ซึ่งในบางครั้งอาจต้องทํางานร่วมกับ แพทย์ จิตแพทย์ โดย
นกั สงั คมสงเคราะห์จะต้องอยูช่ ่วยในกจิ กรรมตลอดเวลา

• ขั้นตอนที่ 4 การประเมินผล ประเมินผลการทํางาน ซึ่งจะต้องใช้ความสามารถและ
ประสบการณ์ที่มี พิจารณากลุ่มนักเรียนว่าสามารถทํากิจกรรมได้บรรลุเป้าหมาย

หรือไม่ องค์กรและคุณครูให้ความร่วมมือมากน้อยเพียงใด กิจกรรมเป็นไปได้ด้วย

ความสมบูรณ์หรือไม่ เมื่อประเมินแล้วจะต้องนํามาพิจารณาแก้ไขข้อบกพร่องใน
การทาํ กิจกรรมครงั้ ต่อไป

• ขั้นตอนที่ 5 การติดตามผล จะมีการติดตามผลกลุ่มนักเรียนที่ทํากิจกรรมว่าเป็นํา
ปตามวัตถุประสงค์หรือไม่ รวมถึงติดตามเป็นรายบุคคล เพื่อรับรู้ถึงปัญหาที่อาจ

เกดิ ขน้ึ ซ่ึงจะตอ้ งทาํ การศึกษาและวิเคราะห์เพม่ิ ขน้ึ

3. จัดห้อง Counseling เป็นหน้าที่ของนักสังคมสงเคราะห์เพื่อให้นักเรียนและคุณครู
สามารถเข้ามาพูดคุยเกี่ยวกับปัญหาต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการเรียน การสอนหรือปัญหา

ชีวิตและคอยตรวจสอบผู้รับคําปรึกษา สังเกตพฤติกรรม ซึ่งเป็นการให้คําปรึกษาเป็น
รายบุคคล ให้คําปรึกษาจะเป็นการพบกันระหว่างนักสังคมสงเคราะห์และนักเรียนโดยตรง

การให้คําปรึกษาแบบนี้มีจุดมุ่งหมายที่จะช่วยให้นักเรียนหรือคุณครู สามารถเข้าใจตนเอง

เข้าใจปัญหา และสามารถแกไ้ ขปญั หาตา่ ง ๆ ไดด้ ว้ ยตนเอง ตระหนกั ถงึ ความรสู้ กึ เกย่ี วกบั
ปฏิกิริยาและการแสดงออกของอารมณ์ของตนเองและผู้อื่น เข้าใจความสําคัญของ

ทัศนคติ ความเชื่อ ค่านิยม แรงจูงใจ พฤติกรรมต่าง ๆ ของบุคคล สามารถวางแผนใน
อนาคตไดอ้ ย่างมีประสิทธิภาพ โดยมีกระบวนการใหค้ ําปรกึ ษา ดงั น้คี ือ

• ขั้นตอนที่ 1 การสร้างสัมพันธภาพ นักสังคมสงเคราะห์จะต้องสร้างความอบอุ่น
สบายใจ และไว้วางใจ ตอ่ นักเรยี นหรือคุณครทู ีต่ อ้ งการมาปรึกษา

• ขั้นตอนที่ 2 สํารวจปัญหา นักสังคมสงเคราะห์ช่วยให้นักเรียนหรือคุณครูได้สํารวจ

ปัญหา และปัจจยั การเปิดปญั หาต่าง ๆ ดว้ ยตัวเอง เพ่ือเป็นการสํารวจตวั เอง
• ขั้นตอนที่ 3 เข้าใจปัญหา สาเหตุ ความต้องการ นักสังคมสงเคราะห์ช่วยให้

คําปรกึ ษา รวมถงึ เขา้ ใจปัญหา สาเหตุ และความต้องการของตนเอง
• ขั้นตอนที่ 4 วางแผน แก้ปัญหา นักสังคมสงเคราะห์ช่วยและชี้แนะให้นักเรียนหรือ

คณุ ครพู จิ ารณาวธิ ี แก้ปัญหาและตดั สินใจเลอื กสง่ิ ทจี่ ะปฏิบตั ิดว้ ยตนเอง

• ขั้นตอนที่ 5 ยุติการให้คําปรึกษา นักสังคมสงเคราะห์ยํ้าความเข้าใจที่เกิดขึ้น
ระหวา่ ง ทใ่ี หค้ าํ ปรกึ ษา และชว่ ยใหน้ กั เรยี นหรอื คณุ ครมู แี รงจงู ใจและกาํ ลงั ใจ ทจ่ี ะ

แก้ปญั หาและพัฒนาตนเอง

วิชา CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรับเดก็ พิเศษ อาจารยผ์ ูส้ อน ผศ.ดร.ป่ นิ หทัย หนูนวล 66
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

4. จัดสัปดาห์ค้นหาตนเอง เป็นการจัดงานคล้าย Open House โดยจัดบูธแต่ละ
มหาวิทยาลัยให้ข้อมูลว่าแต่ละคณะเรียนเกี่ยวกับอะไร มีกิจกรรมให้ลองทําเพื่อค้นหา
ตนเองว่าสนใจสายการเรียนนี้หรือไม่ โดยมีการจัดงานอย่างน้อยเทอมละ 1 ครั้ง เป็น
ระยะเวลาที่นักเรียนได้มีการทบทวนตัวเอง และศึกษาความเป็นตัวเอง นักเรียนบางคนไม่
สามารถบอกได้ว่า ชอบหรือไม่ชอบอะไร นักสังคมสงเคราะห์มีหน้าที่ในการแนะแนว
นักเรียนโดยให้นักเรียนได้มีการสํารวจตัวเองในรูปแบบต่าง ๆ ซึ่งในกิจกรรมควรจัดตั้ง
เป็นบูธที่มีข้อมูลของแต่ละคณะ และมีผู้เชี่ยวชาญ บุคคลที่มีความเข้าใจเฉพาะทาง หรือ
รนุ่ พท่ี เ่ี รยี นคณะดงั กลา่ วมาใหค้ าํ แนะนํา และใหค้ วามร้เู พ่ิมเติม

5. ให้ยืมอุปกรณ์การเรียน สําหรับนักเรียนที่อุปกรณ์ไม่พร้อมในการเรียนออนไลน์ช่วงโควิด
และติดตามปัญหาหรืออุปสรรคในการสอนออนไลน์เพื่อนํามาแก้ไขปรับปรุงการเรียนการ
สอน โดยมีการจัดการอย่างเป็นระบบ มีการลงทะเบียนวันที่ยืม และวันที่คืนอุปกรณ์อย่าง
ชัดเจน และมีผู้ดูแลทั้งด้านทะเบียนและตรวจสอบความสมบูรณ์ของอุปกรณ์ทุกครั้งที่มี
การนําอุปกรณ์มาคืน มีการเก็บข้อมูลผู้ยืมในระบบ เพื่อวิเคราะห์สถิติจํานวนผู้ยืม รวมถึง
วิเคราะห์แนวโน้มว่าในช่วงเวลาแต่ละเดือนมีผู้มายืมเพิ่มขึ้นหรือลดลงอย่างไร พร้อมทั้ง
ตรวจสอบความต้องการของนกั เรียนอย่างทัว่ ถงึ

6. การตรวจสอบความสะอาด จัดให้มีการตรวจสอบและควบคุมคุณภาพความสะอาดให้
ถูกต้องตามหลักอนามัยอย่างเคร่งครัด สถานที่ต่าง ๆ ภายในโรงเรียน เช่น ตู้กดนํ้า โรง
อาหาร ห้องนํ้า เป็นต้น ซึ่งการแก้ไขปัญหาความสะอาดนี้ต้องอาศัยความร่วมมือจาก
หลายฝา่ ย ทง้ั ผู้บริหาร ครู บุคลากร รวมถงึ นักเรียนดว้ ยเชน่ กนั จงึ จําเป็นต้องมีอาสาสมัคร
นักเรียนแกนนําเป็นสื่อกลางในการให้ความรู้และนําไปเผยแพร่ให้นักเรียนด้วยกัน โดยจัด
ให้นักเรียนแกนนํามบี ทบาท ดังนี้
• เป็นแบบอย่างที่ดีและเป็นผู้เผยแพร่ประชาสัมพันธ์ข้อมูล ข้อแนะนําและองค์
ความรู้ทเี่ กีย่ วขอ้ ง
• จัดกจิ กรรมและรณรงค์ในโอกาสตา่ งท่ีเหมาะสมกบั สถานการณ์
• สอดส่องดูแล บํารงุ รกั ษาความสะอาดและตรวจสอบคณุ ภาพอยา่ งสมาํ่ เสมอ
• ประสานงานกับนักเรยี น ผ้บู รหิ าร เพือ่ แจ้งเหคแุ ละข่าวสาร
• จดบันทกึ การทํางานและรายงานผลการปฏบิ ัติการ
ซึ่งในบทบาททั้งหมด นักสังคมสงเคราะห์มีหน้าที่ให้คําปรึกษา ชี้แนะแนวทาง

วิธีการประชาสัมพันธ์อย่างเพื่อให้เข้าถึงนักเรียนในหลากหลายกลุ่มได้มากที่สุด รวมถึง

วิเคราะห์ผลการจัดกิจกรรม การรณรงค์ว่าวิธีที่ได้ผลดีคือวิธีใด และได้ผลเป็นร้อยละ

เท่าไรของจํานวนนกั เรียนท้งั หมด

7. จัดการตรวจสอบสภาพของอุปกรณ์การเรียน ให้อยู่ในสภาพดีและพร้อมใช้งาน
เช่น ปากกาเขียนบอร์ด โต๊ะและเก้าอี้ เป็นต้น จะต้องมีการจัดตารางตรวจสอบอุปกรณ์ทุก
อย่างอย่างสมํ่าเสมอ เช่น ตรวจสอบรายเดือน หรือ 2 เดือน และจะต้องจดข้อมูลความ
เสียหาย จํานวนอุปกรณ์ที่เสียหาย สาเหตุของความเสียหาย นําผลที่ได้ไปวิเคราะห์เพื่อ
ปอ้ งกนั สาเหตคุ วามเสียหายดงั กล่าว

วิชา CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรบั เด็กพิเศษ อาจารยผ์ ู้สอน ผศ.ดร.ป่ นิ หทัย หนนู วล 67
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

8. กล่องปัญหาร้องเรียน ในโรงเรียนมีจํานวนเด็กนักเรียนากกว่า 3000 คน การเข้าถึง
นักเรียนทุกคนเป็นเรื่องยาก จึงควรมีกล่องหรือช่องทางเพื่อรับปัญหาร้องเรียนใน
สถานศึกษา เพื่อการรับรู้และแก้ไขปัญหาอย่างถูกจุด โดยเปิดให้ร้องเรียนในทุกเรื่อง
ทั้งในทางออนไลน์ และออฟไลน์ แต่มีการนําผลมาตรวจสอบทุกสัปดาห์เพื่อให้ปัญหาถูก
แก้ได้รวดเร็วที่สุด ซึ่งปัญหาที่ได้รับนั้นต้องนํามาวิเคราะห์ สาเหตุ ปัจจัย และแนวทาง
แก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ รวมถึงสํารวจองค์รวมของปัญหาเพิ่มเติม จะต้องมีการเก็บ
รวบรวมสถิติการร้องเรียน และแนวโน้มของการร้องเรียนว่ามีการเพ่ิมขึ้นหรือลดลงอย่างไร
หากมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจะมีวิธีการป้องกัน แก้ไข และรับมือย่างไร ซึ่งหน้าที่ในการสํารวจน้ี
จะต้องมีการทํางานร่วมกันระหว่างนักสังคมสงเคราะห์ คุณครู และตัวแทนของนักเรียน
เพ่ือความเป็นกลาง และเพอ่ื การมองเห็นสาเหตุของปญั หาทแี่ ท้จริง

9. ปรับวิชาเรียนและชั่วโมงในการเรียน ปรับเป็นบางวิชาให้สามารถนําไปใช้ไปในชีวิตจริง
และเป็นประโยชน์ต่อตัวเด็กในอนาคต เช่น วิชาการป้องกันตัว วิชาการลงทุน ซึ่งเป็นหลัก
ปัจจัยพื้นฐานสําคัญที่ต้องใช้ในการดําเนินชีวิต อีกทั้งควรปรับเวลาเรียนให้มีคาบ
เหมาะสมต่อการเรียน ซึ่งจะต้องมีการประชุมในคณะครู ผู้บริหาร และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องใน
การออกแบบหลักสูตร ต้องวิเคราะห์แนวโน้มการทํางาน เศรษฐกิจ การใช้ชีวิต และความ
ต้องการของเด็กในปัจจุบัน โดยจะต้องมีนักสังคมสงเคราะห์เป็นที่ปรึกษาในการออกแบบ
เนื่องจากนักสังคมสงเคราะห์จะมีการสํารวจความต้องการของเด็ก และทําความเข้าใจเด็ก
ให้มากทส่ี ุด เพอ่ื เป็นแนวทางให้ผู้บรหิ ารนาํ มาออกแบบหลกั สูตร

บทบาทของนกั สงั คมสงเคราะห์

1. นักสังคมสงเคราะห์ในโรงเรียนทําหน้าที่พูดคุยรับฟังปัญหากับเด็กไม่ว่าเป็นด้านการเรียน
จิตใจ พฤติกรรม ร่างกาย อาจจะพูดคุยเป็นรายบุคคลหรือเป็นกลุ่ม คือการพูดคุยกันใน
ชั้นเรียน หรือการเยี่ยมบ้านเพื่อตรวจสอบความปลอดภัยของเด็ก ซึ่งถ้าคุณครูมีความ
สงสัยว่าเด็กถูกทารุณกรรมในทุกกรณี จะต้องรายงานมายังนักสังคมสงเคราะห์เพื่อทํา
การตรวจสอบคมุ้ ครองเดก็ และให้ความชว่ ยเหลือ

2. นักสังคมสงเคราะห์ มีหน้าที่ดแู ลสิทธิ และการละเมิดสิทธิของนักเรียนหรือบคุ ลากรภายใน
โรงเรียน ไม่ว่าจะเป็นด้านร่างกาย หรือด้านจิตใจ เพื่อส่งเสริมความเสมอภาคและโอกาส
ทางการศึกษาอย่างเท่าเทียมกัน ซึ่งการพิทักษ์สิทธิจัดเป็นสวัสดิการทางการศึกษาขั้น
พื้นฐานท่นี กั สงั คมสงเคราะหจ์ ะมอบใหแ้ ก่นักเรยี น

3. งานสังคมสงเคราะห์ในโรงเรียน คือ การดูแลสวัสดิภาพและคุ้มครอง โดยมีจุดมุ่งหมาย
เพื่อสร้างภูมิคุ้มกัน และป้องกันปัญหาที่จะเกิดขึ้นกับตัวนักเรียนในอนาคต สามารถแนะ
แนว ให้ความรู้ เพื่อให้เกิดความสําเร็จทางด้านความสามารถและความเชื่อมั่น นักสังคม
สงเคราะห์ ให้คําปรกึ ษาในการวางแผนการเปลี่ยนแปลงในชีวิต และสามารถแนะแนวทาง
ในการใชช้ วี ติ ได้

4. นักสังคมสงเคราะห์จะทําหน้ามีหน้าที่ในการการเยียวยา, ช่วยเหลือ และ การ
ประคับประคองเพื่อให้ผู้เรียนสามารถกลับสู่สภาวะปกติ เช่น การให้คําปรึกษา เยียวยา

วิชา CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรบั เดก็ พิเศษ อาจารยผ์ ู้สอน ผศ.ดร.ป่ นิ หทยั หนูนวล 68
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

จิตใจนักเรียน ช่วยสร้างภูมิคุ้มกันให้เด็กสามารถกลับมาสะท้อนตัวเองได้ว่าเขาคือใคร
ชอบอะไร หรือสะท้อนความคดิ ของนักเรยี น

5. ดูแลและควบคุมปฏิสัมพันธ์ระหว่างนักเรียนกับนักเรียน และ นักเรียนกับคุณครู เพื่อสร้าง
บรรยากาศทด่ี ใี นการเรียน

6. ดูแลและการติดต่อกับครอบครัวของนักเรียน เพื่อปรึกษาปัญหาจากการเรียนท่ีเกิดข้ึน

เช่น ปัญหาจากความต้องการของผู้ปกครองที่ไม่ตรงกับความต้องการของเด็กในด้านกร
เลือกสายการเรียน ซึ่งจะส่งผลต่อสภาพจิตใจของที่มีความกดดัน ความไม่ชอบ และส่งผล

ต่ออนาคตด้านการเรยี นของเดก็ ได้
7. การวิเคราะห์การสื่อสารระหว่างเด็กนักเรียนกับครู เพื่อแก้ไขปัญหาความขัดแย้งของครู

และนักเรียนที่มตี อ่ กัน

วชิ า CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรบั เดก็ พิเศษ อาจารย์ผ้สู อน ผศ.ดร.ป่ ินหทัย หนูนวล 69
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปกี ารศึกษา 2564

เอกสารอา้ งอิง

MRD online. (2563). ลดเด็กบลู ลีท่ างเพศ เคารพความตา่ ง เปดิ แพลตฟอร์ม “พัฒนาครู
สูโ่ คช้ ” . [ออนไลน์]. จากเว็บไซต์ :
https://mgronline.com/greeninnovation/detail/9630000102319.

Plook Teacher. (2563). ประโยชนข์ องการฝกึ อบรมครู. [ออนไลน์]. จากเว็บไซต์ :
https://www.trueplookpanya.com/education/content/80328/-teaartedu-teaart-
teaarttea-.

School team. (2562). [Problem Insight] ปญั หาสขุ ภาพจติ ในวยั รนุ่ . [ออนไลน]์ . จาก
เวบ็ ไซต์ : https://www.schoolofchangemakers.com/knowledge/22491/.

ณฐั ธนีย์ ล้ิมวฒั นาพันธ.์ (2562). เด็กไทยเรยี นหนัก-เครียดพ่อแมก่ ดดัน-แบกความหวงั ของ
คนรอบข้าง. [ออนไลน์]. จากเวบ็ ไซต์ :

https://www.tcijthai.com/news/2019/7/scoop/9226.

เฝาซี ล่าเตะ๊ . (2564). ลักษณะในการละเมดิ สิทธิเดก็ ทีเ่ หน็ กนั บอ่ ย. [ออนไลน์]. จากเวบ็ ไซต์
: https://www.amnesty.or.th/latest/blog/865/.

ระเบยี บกระทรวงศกึ ษา. (2548). เรือ่ ง การลงโทษนกั เรยี นและนักศกึ ษา. [ออนไลน์]. จาก
เวบ็ ไซต์ :

https://www.rmutsb.ac.th/university_council/resolution/category_student/stude

nt06.pdf.

ระเบยี บกระทรวงศกึ ษา. (2563). เรอื่ ง ทรงผมของนักเรยี น. [ออนไลน์]. จากเวบ็ ไซต์ :
http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2563/E/103/T_0006.PDF.

โรงเรยี นโพธิสารพิทยากร. ประวัตโิ รงเรียน ขอ้ มูลผู้บรหิ ารและบุคลากร ระบบการศกึ ษา.

[ออนไลน์]. จากเวบ็ ไซต์ : https://www.ps.ac.th/psth/.

สรุ ยิ า ฆ้องเสนาะ.(2561). ปญั หาการรักแกกนั ใน (Bullying) สถานศึกษา. [ออนไลน์]. จาก
เว็บไซต์ :

https://www.parliament.go.th/ewtadmin/ewt/parliament_parcy/ewt_dl_link.php?
nid=52582&filename=house2558.

องคก์ ารยนู เิ ซฟประเทศไทย กรมอนามยั กระทรวงสาธารณสขุ . (2550). ค่มู อื การเฝา้ ระวงั
คุณภาพน้าํ ด่ืม ในโรงเรยี น สาํ หรับนักเรียนแกนนาํ . [ออนไลน์]. จากเว็บไซต์ :

https://shorturl.asia/vdRX3.

วิชา CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรับเด็กพิเศษ อาจารยผ์ ู้สอน ผศ.ดร.ป่ นิ หทยั หนนู วล 70
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นที่ 2 ปีการศึกษา 2564

โรงเรียนเตรยี มอดุ มศกึ ษาพัฒนาการ นนทบรุ ี

นางสาวกฤษณา พลภักดี 6205680843

การไดม้ าซง่ึ ข้อมลู

ประสบการณ์ส่วนตัวของนักศึกษา การสัมภาษณ์กลุ่มเพื่อน ๆ ที่เป็นศิษย์เก่า รุ่นน้องที่ยัง
ศึกษาอยู่ภายในโรงเรียน การสัมภาษณ์จากครูอาจารย์ภายในโรงเรียน และการค้นคว้าหาข้อมูล

เพ่มิ เติมจากเว็บไซตแ์ ละข้อมูลสารสนเทศของโรงเรยี นเตรียมอุดมศึกษาพฒั นาการ นนทบุรี

ขอ้ มลู พื้นฐาน : โรงเรยี นเตรยี มอุดมศกึ ษาพัฒนาการ นนทบุรี
ชื่อสถานศกึ ษา (ไทย)
ช่ือสถานศึกษา (องั กฤษ) : Triamudomsuksapattanakarn Nonthaburi School
สงั กดั : สํานกั งานเขตพืน้ ท่กี ารศกึ ษามธั ยมศกึ ษานนทบรุ ี
ระดับการศกึ ษา
ประเภท : มธั ยมศกึ ษาตอนต้น - มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย
ขนาด : สหศกึ ษา
จาํ นวนนักเรียน (ปจั จบุ ัน)
ก่อตงั้ เมอ่ื : ใหญ่พิเศษ
ท่อี ยู่ : 3,453 คน

ผู้อํานวยการ : 8 เมษายน พ.ศ. 2502 (62 ปี)
บคุ ลากรในโรงเรยี น
: เลขที่ 98 หมู่ 10 ตําบลบางกร่าง อําเภอเมืองนนทบุรี
จงั หวดั นนทบรุ ี 11000

: นางธราภรณ์ พรหมคช (2562-ปจั จุบนั )
: ผบู้ ริหารและขา้ ราชการครู 124 คน ครูอตั ราจ้าง 26 คน

ครชู าวต่างชาติ 11 คน

เจ้าหนา้ ที่ประจาํ สาํ นักงาน 13 คน
พนกั งานราชการ 1 คน

ลูกจา้ งทว่ั ไป 5 คน
รวม 180 คน

วชิ า CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรบั เด็กพิเศษ อาจารยผ์ สู้ อน ผศ.ดร.ป่ นิ หทยั หนนู วล 71
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนท่ี 2 ปกี ารศึกษา 2564

แผนการเรยี นทเ่ี ปดิ สอน :

ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น

• โครงการพิเศษ

1) ห้องเรียนพิเศษด้านความเป็นเลิศทางคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์

(Gifted Program)

2) ห้องเรียนพิเศษด้านนวัตกรรมและเทคโนโลยี (ITP: Innovation and

Technology Program)

3) หอ้ งเรียนพเิ ศษภาษาอังกฤษ (EP: English Program)

• โครงการปกติ

ระดบั ชนั้ มัธยมศกึ ษาตอนปลาย

• โครงการพเิ ศษ

1) ห้องเรียนพิเศษด้านความเป็นเลิศทางคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์

(Gifted Program)

2) ห้องเรียนพิเศษด้านสื่อสารภาษากลและนวัติกรรม (ICI: International

Communication and Innovation Program)

• โครงการปกติ

1) แผนการเรียนวทิ ยาศาสตร-์ สขุ ภาพ

2) แผนการเรยี นวิทยาศาสตร-์ วิศวกรรม

3) แผนการเรยี นวทิ ยาศาสตร-์ เทคโนโลยี

4) แผนการเรยี นวิทยาศาสตร-์ สถาปัตยกรรม

5) แผนการเรยี นวทิ ยาศาสตร-์ เตรียมทหาร-เทคโนโลยี

6) แผนการเรียนเศรษฐศาสตร-์ การบัญชี

7) แผนการเรยี นนิตศิ าสตร์-รฐั ศาสตร์

8) แผนการเรยี นศลิ ปศาสตร์ (เน้นภาษาจนี )

9) แผนการเรยี นศิลปศาสตร์ (เน้นภาษาญปี่ ุ่น-ภาษาฝรงั่ เศส)

สถานการณเ์ ดก็ ภายในโรงเรยี น
จากสถานการณ์การแพร่ระบาดโควิด-19 ทําให้โรงเรียนนั้นต้องจัดการเรียนการสอนใน

รูปแบบออนไลน์ ซึ่งส่งผลกระทบกับต่อสถาบันการศึกษา สถาบันครอบครัว และเด็กนักเรียนเป็น
อยา่ งมาก โดยประเดน็ ปญั หาท่พี บนั้นก็มอี ยหู่ ลากหลายประเดน็ ดว้ ยกนั ดังน้ี

1) ปญั หาการเรียนออนไลน์

1.1) เด็กนักเรียนไม่สามารถเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ เนื่องจากการเรียนออนไลน์น้ัน
เป็นการเรียนออนไลน์จากที่บ้าน แต่ละครอบครัวก็มีพื้นที่ ความพร้อม และสภาพแวดล้อม

การเรียนออนไลน์ที่แตกต่างกันที่อาจส่งผลกระทบให้เด็กนักเรียนไม่มีสมาธิ หรือสามารถ
เรยี นรูไ้ ดอ้ ย่างมีประสทิ ธิภาพ

1.2) การขาดอปุ กรณ์อเิ ลก็ ทรอนิกสท์ ีใ่ ชใ้ นการเรียนออนไลน์ / สญั ญาณอินเตอรเ์ น็ต

วชิ า CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรบั เดก็ พิเศษ อาจารยผ์ สู้ อน ผศ.ดร.ป่ นิ หทัย หนูนวล 72
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นที่ 2 ปีการศึกษา 2564

1.3) ในกรณีที่เด็กนักเรียนขาดเรียนเป็นประจําในเวลาเรียนออนไลน์ ครูประจําวิชาไม่
สามารถทราบถึงสาเหตุและปัญหาของการขาดเรียน ทําให้ไม่สามารถตามเด็กนักเรียนให้
เขา้ เรียนได้
1.4) ความเครียดจากการเรียนออนไลน์ ที่เกิดจากการเรียนที่อาจไม่มีประสิทธิภาพมาก
เท่าการเรียนในห้องเรียนทําให้นักเรียนไม่เข้าใจในบทเรียน รวมไปถึงการสั่งงาน/การ
ทํางานกลุ่มในช่วงเรียนออนไลน์ที่อาจประสบปัญหาในเรื่องของการทํางานมากยิ่งขึ้น และ
ส่งผลกระทบตอ่ ปัญหาสขุ ภาพจติ
1.5) การขาดปฏิสัมพันธ์กับกล่มุ เพอ่ื น / การขาดทักษะในการทํากจิ กรรมตา่ ง ๆ
2) สถานภาพทางเศรษฐกจิ ของผู้ปกครอง

สถานการณ์การแพร่ระบาดโควิด-19 ส่งผลกระทบเชิงเศรษฐกิจกับสถาบัน
ครอบครัวหลายครอบครัว ทําให้ผู้หารายได้หลักของครอบครัวนั้นตกงาน สูญเสียรายได้
หรือรายได้ลดลงจากเดิมในช่วงสถานการณ์ปกติ ซึ่งทําให้ประสบปัญหาทางการเงินใน
เรื่องของค่าใช้จ่ายภายในบ้าน ค่าบํารุงการศึกษา และค่าใช้จ่ายทางด้านการศึกษาของ
บุตร ทําให้เกิดความเสี่ยงในการที่เด็กนักเรียนผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์นั้นจะหลุดออกจาก
ระบบการศึกษาข้นั พ้นื ฐาน
3) การศึกษาต่อของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 และนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี
4-6
3.1) นักเรียนในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ที่มีความสนใจในการศึกษาต่อด้านสาขา
วชิ าชพี ไม่สามารถไปทศั นศกึ ษาหรอื งานแนะแนวโรงเรยี นสายอาชพี ณ สถานทจี่ ริงได้
3.2) นักเรียนในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4-6 ไม่สามารถไปงาน Open-House ของ
มหาวิทยาลัยต่าง ๆ ที่แนะนําและแนะแนวรายละเอียดในการศึกษาต่อและเตรียมความ
พรอ้ มในการศกึ ษาต่อมหาวทิ ยาลัยได้
3.3) นักเรียนในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีท่ี 3 และ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4-6 บางกลุ่ม
นนั้ ไมท่ ราบวา่ ตนเองจะศึกษาตอ่ ในสาขาวิชา / คณะ / มหาวทิ ยาลัยใด
3.4) นักเรียนต้องการเตรียมความพร้อมในการสอบทางการศึกษาระดับชาติวิชาต่าง ๆ
เพอื่ ผลทางการศกึ ษาและการใช้คะแนนเพอื่ ย่นื ศึกษาต่อในมหาวทิ ยาลยั
3.5) ข้อมูลหรือกฎระเบียบในการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติ มีการเปลี่ยนแปลง
แก้ไขอยู่เป็นระยะ อาจทาํ ใหน้ กั เรียนไม่สามารถติดตามข้อมูลขา่ วสารไดอ้ ย่างท่วั ถึง

สวัสดิการ บรกิ าร และกิจกรรมทมี่ ใี นโรงเรยี น

• สวัสดกิ ารและบรกิ าร

ดา้ นวิชาการ

§ บรกิ ารรบั เข้า : ใหข้ อ้ มูลเกี่ยวกบั การศกึ ษาและแผนการเรยี นทีน่ ักเรียน

สนใจ

§ การไปเรียนแลกเปลย่ี น : โรงเรียนเตรียมอดุ มศกึ ษาพฒั นาการ นนทบรุ ี ได้

ลงนามในบันทึกข้อมตกลงความร่วมมือทางการศึกษาระหว่างโรงเรียนใน

วิชา CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรับเด็กพิเศษ อาจารย์ผ้สู อน ผศ.ดร.ป่ ินหทยั หนูนวล 73
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

การแลกเปลี่ยนการศึกษา (MOU) กับโรงเรียนในประเทศสิงคโปร์ ประเทศ

สาธารณรฐั ประชาชนจนี และประเทศอนิ เดยี จาํ นวน 6 โรงเรียน

River Valley High School Baoding No.7 Middle School

(Singapore) (China)

Wenjiang Middle School No.9 Middle School (China)

(China)

Lan Zhou 5 Middle School Springdles School (India)

(China)

§ แนะแนวเกย่ี วกบั การศึกษาตอ่

§ ห้องเรยี นปฏบิ ัติการตามกลุม่ สาระการเรียนรูต้ ่าง ๆ

ดา้ นสขุ ภาพ

§ ห้องพยาบาลประจาํ โรงเรียน 2 ห้อง

§ ประกันอุบตั ิเหตุ : ประกนั อบุ ัติเหตุทางด้านจักรยานยนตใ์ ห้สาํ หรับนักเรยี น

ดา้ นสิ่งอาํ นวยความสะดวก

§ ลฟิ ตป์ ระจาํ อาคารเรยี น

§ โปรเจคเตอรป์ ระจาํ ห้องเรยี น / เครอ่ื งเสียง

§ บริการรถรับส่ง : บริการรับส่งนักเรียนในเส้นทางหลักที่มีนักเรียนอยู่เป็น

จาํ นวนมาก

§ หอพักในโรงเรียน

ดา้ นบริการทว่ั ไป

§ บัตรนักเรียน : สําหรับการเช็คชื่อแสกนเข้าออกโรงเรียน ใช้จ่ายสหกรณ์

และร้านอาหาร

§ สหกรณ์ ร้านกาแฟ รา้ นเครอ่ื งดืม่ และรา้ นอาหารภายในโรงเรียน

ดา้ นการเงิน

§ สวัสดกิ ารเรยี นฟรี 15 ปี : นกั เรียนได้รบั เงินอดุ หนุนค่าเทอม คา่ อปุ กรณ์

การเรยี น ค่าหนงั สือเรยี น คา่ เครอ่ื งแบบนักเรียน และคา่ กิจกรรมพฒั นา

คุณภาพผู้เรียนจากรัฐบาล

§ ธนาคารโรงเรียน : สง่ เสริมให้นกั เรยี นและบุคลากรในโรงเรียนมวี ินยั ใน

การออมเงิน

§ ทนุ การศึกษา

o ทนุ เรยี นดี o ทนุ ความประพฤติดี

o ทุนผสู้ ร้างชื่อเสยี งให้กบั o ทุนมลู นิธิ

โรงเรียน

§ กองทุนเงินใหก้ ู้ยมื เพ่ือการศกึ ษา (กยศ.)

วิชา CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรบั เด็กพิเศษ อาจารย์ผู้สอน ผศ.ดร.ป่ ินหทยั หนนู วล 74
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนท่ี 2 ปกี ารศึกษา 2564

ด้านนนั ทนาการ
§ สระว่ายนํ้า
§ สนามฟตุ ซอล / สนามฟตุ บอล / สนามบาสเกตบอล / สนามตะกร้อ
§ สนามวอลเลยบ์ อล /สนามแบดมนิ ตัน / สนามกรีฑา / สนามเปตอง
§ โดมอเนกประสงค์ / ลานอเนกประสงค์
§ โรงภาพยนตร์ห้องสมุด / คอมพิวเตอรห์ อ้ งสมดุ

• กจิ กรรม
§ กิจกรรมปฐมนิเทศ : การปฐมนิเทศเตรียมความพร้อมให้กับนักเรียนชั้น
มัธยมศึกษาปีที่ 1 และชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 สําหรับการปรับตัวเข้ากับ
โรงเรยี นและกลุ่มเพ่อื น
§ กิจกรรมการเยี่ยมบ้าน : อาจารย์ที่ปรึกษาจะลงพื้นที่เยี่ยมบ้านนักเรียน
และพบกับผู้ปกครองเพื่อประเมินปัญหาและสอบถามถึงความเป็นอยู่ของ
นักเรียนและผู้ปกครอง
§ กิจกรรมงานกีฬาสี : การจัดกิจกรรมแข่งขันกีฬาภายในโรงเรียน มีคณะสี
จํานวน 5 คณะสี คือ คณะราชพฤกษ์ (สีเหลือง) คณะยูงทอง (สีแสด)
คณะอินทนลิ (สีม่วง) คณะจามจุรี (สีฟ้า) และคณะการเวก (สีเขยี ว)
§ กิจกรรมชุมนุม : กิจกรรมชุมนุมของโรงเรียน มีจํานวนชุมนุมให้เลือก
มากมายทั้งในด้านวิชาการและนันทนาการ โดยมีจํานวนชุมนุมรวมทุก
ระดับชน้ั กว่า 100 ชมุ นุม
§ กิจกรรมวันสําคัญ/เทศกาลสําคัญต่าง ๆ : การจัดกิจกรรมเนื่องในวาระ
โอกาสวันสําคัญและเทศกาลสําคัญต่าง ๆ เช่น วันสําคัญทาง
พระพุทธศาสนา เทศกาลคริสมาสต์ เทศกาล กิจกรรมสัปดาห์วัน
วิทยาศาสตร์
§ กจิ กรรมเข้าคา่ ยลูกเสือ-เนตรนารี ยวุ กาชาด
§ กิจกรรมแข่งขันศิลปะหัตถกรรม : การร่วมแข่งขันในด้านงานวิชาการ
ศิลปะหัตถกรรม นาฏศลิ ป์ และงานฝมี ือตา่ ง ๆ
§ กจิ กรรมแข่งขันทกั ษะวิชาการ
§ กิจกรรมวันเกียรติยศ : การรับใบประกาศนียบัตรสําหรับนักเรียนที่มีผล
การเรียนดีหรือทํากิจกรรมสร้างชื่อเสียงให้กับโรงเรียนในกลุ่มสาระต่าง ๆ
รวมถงึ นกั เรียนทมี่ ีคณุ ธรรมจริยธรรมและพฤตกิ รรมดี
§ กิจกรรมทัศนศึกษา : การทัศนศึกษานอกสถานที่เพื่อพัฒนาทักษะการ
เรียนรแู้ ละส่งเสริมให้นกั เรยี นได้เรยี นรู้จากการทํากิจกรรมนอกสถานท่ี
§ กิจกรรมการติวเตรียมความพร้อมในการศึกษาต่อนักเรียนระดับช้ัน
มธั ยมศึกษาปที ี่ 3 และมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 6

วิชา CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรับเด็กพิเศษ อาจารย์ผสู้ อน ผศ.ดร.ป่ ินหทัย หนูนวล 75
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนที่ 2 ปกี ารศึกษา 2564

§ กจิ กรรมปจั ฉมิ นเิ ทศ : กิจกรรมอําลานกั เรียนระดบั ชั้นมธั ยมศึกษาปที ่ี 3
และมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 6 เน่ืองในวาระการจบการศกึ ษาจากโรงเรยี น

สวสั ดกิ ารที่เหมาะสมสําหรบั เดก็ ในโรงเรียน

สวัสดิการ บริการและกิจกรรมที่มีอยู่เดิมของโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ
นนทบุรีนั้นค่อนข้างมีความเหมาะสมและครบถ้วนในเรื่องของการอํานวยความสะดวกและการ
ส่งเสริมสนับสนุนในด้านการศึกษาทั้งทางด้านวิชาการและการนันทนาการ แต่เนื่องด้วย
สถานการณ์การแพร่ระบาดโควิด-19 ทําให้นักเรียนไม่สามารถใช้สวัสดิการและบริการ หรือทํา
กิจกรรมได้ตามเดิมอย่างเต็มที่ และผลกระทบจากสถานการณ์การแพร่ระบาดยังส่งผลกระทบใน
ด้านการเรียน สุขภาพกายและจิต การปฏิสัมพันธ์ทางสังคม และสถานภาพทางเศรษฐกิจของ
นักเรียนและผู้ปกครองที่มีความเสี่ยงต่อการหลุดออกจากระบบการศึกษาของนักเรียน โรงเรียนจึง
ควรมีสวัสดิการและบริการที่ช่วยสนับสนุนนักเรียนและผู้ปกครองภายใต้สถานการณ์การแพร่
ระบาดโควิด-19 ตามประเดน็ ปัญหาข้างตน้ ดงั นี้

1) ปญั หาการเรยี นออนไลน์
ประเด็นที่ 1 เด็กนักเรียนไม่สามารถเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพเนื่องจากสภาพแวดล้อม

และความพร้อมที่แตกต่างกัน ครูผู้สอนจึงอาจมีตัวเลือกในการจัดทําสื่อการเรียนการสอนเป็นใน
รูปแบบวิดิทัศน์ เพื่อให้นักเรียนสามารถเปิดดูวิดิทัศน์ได้ในเวลาที่สะดวก หรือถ้าหากเป็นการเรียน
ออนไลนต์ ามเวลาเรียนกค็ วรมีการบันทกึ การเรยี นการสอนเพอื่ ใหน้ ักเรียนสามารถดูยอ้ นหลงั ได้

ประเด็นที่ 2 การขาดอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้ในการเรียนออนไลน์ / สัญญาณ
อินเตอร์เน็ต ทางโรงเรียนหรือองค์กรหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอาจมีการประสานงานและจัดโครงการ
หรืองบประมาณในการสนับสนุนการเรียนออนไลน์ของนักเรียน เช่น การจัดโครงการให้ยืม
อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์แก่นักเรียน หรือการแจกซิมอินเตอร์เน็ตเพื่อการศึกษาในช่วงระยะเวลาที่มี
การเรยี นออนไลน์

ประเด็นที่ 3 ในกรณีที่เด็กนักเรียนขาดเรียนเป็นประจําในเวลาเรียนออนไลน์ ครูประจํา
วิชาไม่สามารถตามเด็กนักเรียนให้เข้าเรียนได้ ครูประจําวิชาควรประสานงานกับครูประจําชั้นเพ่ือ
แจ้งถึงสถานการณ์ปัญหาและสอบถามถึงสาเหตุของการขาดเรียน เพื่อรักษาสิทธิประโยชน์ทาง
การศึกษาให้กับนักเรียนในกรณีที่นักเรียนนั้นมีเหตุผลอันสมควรที่ไม่สามารถเข้าเรียนได้ และเพื่อ
วางแนวทางในการจัดการเรียนการสอนรปู แบบที่เหมาะสมกบั นักเรียนต่อไป

ประเด็นที่ 4 ความเครียดจากการเรียนไม่ว่าจะเป็นการเรียนออนไลน์หรือการเรียนใน
รูปแบบปกติ ความเครียดจากสถานการณ์ปัญหาภายในครอบครัว หรือการมีปัญหาในด้าน
ปฏิสัมพันธ์กับกลุ่มเพื่อน ในบางครั้งเมื่อเกิดความเครียดหรือนักเรียนเผชิญกับสถานการณ์ปัญหา
ที่อาจส่งผลกระทบต่อนักเรียนในทางด้านสุขภาพกายหรือสุขภาพจิต นักเรียนไม่รู้หนทางในการ
แกไ้ ขปัญหาน้นั ๆ ได้ สวัสดิการและบรกิ ารทคี่ วรมีภายในโรงเรยี นคือการให้บริการด้านสขุ ภาพจติ
อาจเป็นการให้บริการในด้านคําปรึกษา การให้คําแนะนําในด้านต่าง ๆ รวมไปถึงการดูแลและ

วิชา CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรับเดก็ พิเศษ อาจารยผ์ ู้สอน ผศ.ดร.ป่ ินหทัย หนนู วล 76
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2564

ประเมินสภาพปัญหาในกรณีที่ปัญหามีความรุนแรงเกิดข้ึนกับนักเรียน และการให้บริการทางด้าน
สุขภาพจติ นอ้ี าจกระทาํ ร่วมได้กบั กจิ กรรมการเย่ียมบา้ น

ประเด็นที่ 5 การขาดปฏิสัมพันธ์กับกลุ่มเพื่อน / การขาดทักษะในการทํากิจกรรมต่าง ๆ
ในการเรียนออนไลน์นั้นนักเรียนไม่สามารถมีปฏิสัมพันธ์กับกลุ่มเพื่อนหรือการใช้ทักษะในการทํา
กิจกรรมต่าง ๆ ได้เท่ากับการเรียนที่โรงเรียน ในด้านการเรียนการสอนครูผู้สอนอาจจัดกิจกรรม
การเรียนการสอนที่โรงเรียนสัปดาห์ละครั้งหรือ หรือในช่วงวันหยุดก็เปิดให้นักเรียนสามารถเข้ามา
ใช้สวัสดิการ บริการ และทํากิจกรรมภายโรงเรียนได้ เพื่อให้นักเรียนได้ใช้เวลาร่วมกับกลุ่มเพื่อน
ในการทํากิจกรรมนอกเหนือจากการเรียน โดยภายใต้สถานการณ์แพร่ระบาดโควิด-19 ก็อาจจะ
ต้องมีมาตรการตา่ ง ๆ เพอ่ื ความปลอดภยั มากยง่ิ ข้นึ

2) สถานภาพทางเศรษฐกิจของผปู้ กครอง
ในด้านการเงินทางโรงเรียนอาจมีสวัสดิการในเรื่องของทุนการศึกษาฉุกเฉินสําหรับ

นักเรียนที่ประสบปัญหาขาดแคลนทุนทรัพย์เนื่องจากสถานการณ์การแพร่ระบาดโควิด-19 หรือ
การขยายระยะเวลาในการจ่ายค่าธรรมเนียมการศึกษาให้มีระยะเวลานานยิ่งขึ้น หรือสามารถให้
ผอ่ นผันได้

3) การศกึ ษาต่อของนกั เรียนระดบั ชัน้ มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 3 และนักเรียนช้ันมัธยมศกึ ษาปีที่
4-6
ประเด็นที่ 1 ปัญหาของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 และ 4-6 ไม่สามารถเดินทาง

ไป Open-house ของสถานศึกษาต่าง ๆ ได้ รวมถึงไม่ทราบว่าตนเองจะศึกษาต่อในสาขาวิชาใด
ทางโรงเรียนสามารถจัดสวัสดิการโดยการประสานงานกับสถานศึกษาวิชาชีพ มหาวิทยาลัย หรือ
เชิญวิทยากร รุ่นพี่ศิษย์เก่ามาบรรยายแนะแนวทางในการศึกษาต่อรวมถึงวิธีการจัดทําแฟ้มสะสม
ผลงานในรูปแบบออนไลน์ได้ และในผู้ที่ยังไม่ทราบว่าตนเองจะศึกษาต่อในสาขาวิชาใด ครูแนะ
แนวและครูที่ปรึกษาอาจวางแนวทางในการช่วยเหลือและให้คําปรึกษาในด้านการศึกษาต่อเป็น
รายบคุ คล

ประเด็นที่ 2 นักเรียนต้องการเตรียมความพร้อมในการสอบทางการศึกษาระดับชาติวิชา
ต่าง ๆ เพื่อผลทางการศึกษาและการใช้คะแนนเพื่อยื่นศึกษาต่อในมหาวิทยาลัย ทางโรงเรียนอาจ
จัดสวัสดิการในการเชิญวิทยากรหรืออาจารย์สอนกวดวิชาในกลุ่มสาระวิชาต่าง ๆ มาบรรยาย
เพื่อให้ความรู้และเตรียมความพร้อมในการสอบทางการศึกษาระดับชาติวิชาต่าง ๆ รวมไปถึงการ
ประชาสัมพันธ์ให้นักเรียนได้ศึกษาและทบทวนบทเรียนและเตรียมความพร้อมจากคลังความรู้
อเิ ล็กทรอนิกส์ต่าง ๆ ทอี่ ยภู่ ายในเวบ็ ไซต์โรงเรียน

ประเด็นที่ 3 ข้อมูลหรือกฎระเบียบในการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติในปีการศึกษาท่ี
ผ่านมามีการเปลี่ยนแปลงแก้ไขอยู่เป็นระยะอาจทําให้นักเรียนไม่สามารถติดตามข้อมูลข่าวสารได้
อย่างทั่วถึง โรงเรียนอาจมีการจัดบริการการประชาสัมพันธ์ สรุปข้อมูลการศึกษาที่สําคัญรวมถึง
จัดทําปฏิทินการศึกษาต่อในแต่ละเดือนผ่านกลุ่มไลน์ Open chat รวมระดับชั้น เช่น

วชิ า CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรบั เด็กพิเศษ อาจารยผ์ ้สู อน ผศ.ดร.ป่ นิ หทัย หนนู วล 77
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปกี ารศึกษา 2564

ประชาสัมพันธ์กฎระเบียบ มาตรการการจัดสอบ O-net GAT-PAT 9 วิชาสามัญ หรือช่วงกําหนด
ระยะเวลาระบบ TCAS การยนื ยนั และการสละสิทธต์ิ า่ ง ๆ

4) การจดั อบรมครแู ละบคุ ลากรภายในโรงเรียนในด้านจติ วทิ ยา
เนื่องจากครูและบุคลากรภายในโรงเรียนนั้นอยู่ที่สถาบันการศึกษาและเป็นผู้ที่ใช้เวลากับ

เด็กนักเรียนเป็นส่วนมากรองจากผู้ปกครอง แต่ในบางครั้งก็มักจะพบปัญหาหรือสถานการณ์ตึง
เครียดที่เกิดจากการที่ครูหรือบุคลากรภายในโรงเรียนขาดการทําความเข้าใจกับนักเรียน มักใช้
ถ้อยคําหรือการกระทําที่ส่งผลกระทบต่อสภาพจิตใจของนักเรียน ทําให้เกิดผลกระทบด้าน
พฤติกรรมหรืออื่น ๆ ตามมาอีกมากมาย ทางโรงเรียนจึงควรมีการจัดสวัสดิการในการอบรม
หลักการทางจิตวิทยาให้กับครูและบุคลากรอย่างสมํ่าเสมอเพื่อลดปัญหาและสถานการณ์ตึง
เครยี ดทีจ่ ะเกดิ ขนึ้ ไดใ้ นอนาคต

5) การจัดโครงการหรอื การเรียนการสอนสาํ หรับเด็กทม่ี ีความตอ้ งการพเิ ศษ
ในปัจจุบันโรงเรียนยังไม่มีนโยบายการรับนักเรียนที่มีความต้องการพิเศษอย่างโดยตรง

และในทางปฏิบัติการรับนักเรียนเข้าโรงเรียนก็มีกฎเกณฑ์และข้อปฏิบัติที่นักเรียนต้องผ่าน
กระบวนการคือการสอบวัดความรู้วิชาพื้นฐาน 5 วิชาหลัก หรือเป็นเด็กที่มีความสามารถพิเศษใน
ด้านทัศนศิลป์ นาฏศิลป์ ดนตรีไทยสากล หรือทางด้านกีฬา เป็นต้น ในภายภาคหน้าหากโรงเรียน
มีความพร้อมในด้านการอํานวยความสะดวกต่อเด็กที่มีความต้องการพิเศษมากขึ้น ควรมีการ
จัดการเรียนการสอนหรอื รบั เดก็ นักเรยี นทม่ี คี วามต้องการพิเศษเขา้ มาเรียนรว่ มด้วยกนั

6) การพัฒนาสภาพแวดล้อมในโรงเรียนเป็นการออกแบบเพื่อทุกคนอย่างเท่าเทียม
(Universal Design)
จากเดิมสภาพแวดล้อมและสิ่งอํานวยความสะดวกภายในโรงเรียนนั้นค่อนข้างมีสิ่งอํานวย

ความสะดวกให้กับนักเรียนอยู่ในระดับหนึ่ง เช่น โปรเจคเตอร์ ลําโพง ลิฟต์ประจําอาคารเรียน แต่
ก็ยังมีในบางตึกบางอาคารที่มีอุปกรณ์ขาดแคลน และลิฟต์ประจําอาคารจะมีเฉพาะตึกเรียนใหญ่
เท่านั้น หากมีการพัฒนาในตรงส่วนของสิ่งอํานวยความสะดวกเหล่านี้ให้มากขึ้น มีการออกแบบที่
ครอบคลุมสําหรับผู้ที่มีความต้องการพิเศษก็อาจช่วยเหลือนักเรียนที่อาจประสบปัญหาในด้าน
สุขภาพ หรอื ข้อจาํ กดั ทางดา้ นร่างกายต่าง ๆ ได้ดียงิ่ ขน้ึ

บทบาทนกั สังคมสงเคราะหใ์ นโรงเรยี น

บทบาทหน้าที่ของนักสังคมสงเคราะห์ที่สามารถทําได้ภายในโรงเรียนสามารถกระทําได้ใน
หลากหลายกิจกรรม ดังนี้

1. การให้คําปรึกษาแก่ครู บุคลากรภายในโรงเรียน หรือนักเรียนที่ประสบปัญหาในเรื่องต่าง

ๆ เช่น ความสัมพันธ์กับกลุ่มเพื่อน ความเครียด/ความกังวลที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพกาย
และจิต

2. การทํากิจกรรมลงพื้นที่เยี่ยมบ้านร่วมกับครูที่ปรึกษา/ครูประจําชั้น เพื่อประเมิน

สภาพแวดล้อม การเลี้ยงดูของผู้เลี้ยงดูและครอบครัว รวมไปถึงประเมินความเสี่ยงในเรื่อง

วชิ า CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรบั เด็กพิเศษ อาจารยผ์ สู้ อน ผศ.ดร.ป่ ินหทัย หนนู วล 78
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนท่ี 2 ปกี ารศึกษา 2564

ของปัญหาการใช้ความรุนแรงในครอบครัว หรือการล่วงละเมิดต่าง ๆ ที่ส่งผลกระทบ
ทางด้านร่างกายและจิตใจของเด็กนักเรียน ซึ่งถ้าหากได้รับแจ้งหรือมีการประเมินนักเรียน
แล้วพบว่าประสบปัญหาจริง นักสังคมสงเคราะห์ก็จะทําการประเมินและติดต่อหน่วยงานท่ี
เกี่ยวข้อง ทํางานร่วมกับทีมสหวิชาชีพเพื่อเข้าช่วยเหลือเด็กให้ปลอดภัยจากการใช้ความ
รุนแรงในครอบครัว

3. การส่งเสริมนโยบายด้านการบริการสุขภาพ (กาย-จิต) เช่น การประชาสัมพันธ์หรือเขียน

แผนงานสนับสนุนและส่งเสริมให้โรงเรียนจัดบริการด้านสุขภาพจิตแก่ครู บุคลากร และ
นักเรียน หรอื ในด้านการตรวจประเมินสุขภาพประจําปขี องนักเรยี น

4. การประสานงานกับโรงเรียน องค์กร หรือหน่วยงานด้านต่าง ๆ ในการจัดหาทุนสนับสนุน

และทรัพยากรให้กับโรงเรียนและเด็กนักเรียน เช่น ทุนการศึกษาของมูลนิธิหน่วยงานหรือ
องค์กรต่าง ๆ การจัดหาอุปกรณ์การเรียนแก่เด็กนักเรียนที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ในช่วงการ
เรียนออนไลน์

5. ในอนาคตหากโรงเรียนมีแนวทางในการจัดการเรียนการสอนสําหรับเด็กที่มีความต้องการ

พิเศษ นักสังคมสงเคราะห์ควรเป็นผู้ที่ให้คําปรึกษาและแนะนําบุคลากร หรือการจัดอบรม
โดยการเชิญวิทยากรหรือผู้เชี่ยวชาญทางด้านเด็กมาให้คําแนะนําในการทําความเข้าใจ
ของเด็กที่มีความต้องการพิเศษในแต่ละด้าน เนื่องจากเด็กแต่ละคนมีความต้องการที่
แตกต่างกัน บ้างต้องการความดูแลในเรื่องของการเรียน บ้างต้องการดูแลในเรื่องของส่ิง
อํานวยความสะดวกเนื่องจากข้อจํากัดทางด้านร่างกาย แต่โดยหลักแล้วคือเด็กต้องการ
ความเข้าใจและการได้รับการปฏิบัติที่เท่าเทียมกันกับบุคคลอื่น ไม่รู้สึกว่าตนเองแตกต่าง
หรือด้อยกว่าเดก็ ในชนั้ เรยี นทั่วไป

6. นักสังคมสงเคราะห์ควรทําโครงการ หรือนําเสนอแนวคิด นโยบายในด้านการรับเข้าศึกษา

สําหรับนักเรียนทุกคนร่วมกับทางโรงเรียนหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อสนับสนุนให้
โรงเรียนมีการรับเข้าศึกษาโดยไม่ต้องมีการจัดการสอบวัดระดับคะแนนเพื่อใช้เป็นเกณฑ์
ในการรับเข้าศึกษา ควรส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการรับเข้าศึกษาสําหรับนักเรียนทุกคน
ที่ประสงค์จะเข้าเรียนตามจํานวนที่โรงเรียนสามารถให้การศึกษากับเด็กนักเรียนได้อย่างมี
ประสทิ ธภิ าพ

วชิ า CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรับเดก็ พิเศษ อาจารยผ์ ้สู อน ผศ.ดร.ป่ ินหทัย หนูนวล 79
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนที่ 2 ปกี ารศึกษา 2564

รายการอา้ งอิง

โรงเรยี นเตรียมอดุ มศกึ ษาพฒั นาการ นนทบุร.ี (2565). โรงเรยี นเตรยี มอดุ มศึกษาพฒั นาการ
นนทบุรี. สบื คน้ จาก https://tpn.ac.th/

โรงเรียนเตรียมอดุ มศกึ ษาพฒั นาการ นนทบุร.ี (2563). สารสนเทศ ประจาํ ปกี ารศกึ ษา 2563
โรงเรียนเตรียม อดุ มศกึ ษาพฒั นาการ นนทบรุ ี. สบื คน้ จาก
https://anyflip.com/czlqr/cinc/basic/

วิชา CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรับเด็กพิเศษ อาจารย์ผูส้ อน ผศ.ดร.ป่ ินหทัย หนนู วล 80
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนที่ 2 ปกี ารศึกษา 2564

โรงเรียนมารีย์วทิ ยา

นางสาวณฏั ฐอ์ าภา แน่นชารี 6205680926

ข้อมลู เบื้องต้นของโรงเรียนมารยี ว์ ิทยา
โรงเรียนมารีย์วิทยา จังหวัดนครราชสีมา ตั้งอยู่ ณ เลขที่ 386 ถนนมุขมนตรี ตําบลใน

เมือง อําเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา เป็นสถานศึกษาเอกชนขนาดใหญ่สังกัดสํานักงานเขตพื้นท่ี
การศึกษาประถมศึกษา นครราชสีมา เขต 1 รูปแบบสหศึกษา จํานวนนักเรียนทั้งหมด 6,222 คน
เป็นนักเรยี นชาย 2,574 คน นักเรยี นหญิง 3,648 คน ครู 298 คน ครูไทย 217 คน ครูตา่ งชาติ 35
คน บุคลากรทางการศึกษา 46 คน ทําการสอนตั้งแต่ระดับปฐมวัยถึงระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย
โดยจัดกิจกรรมการเรียนการสอน ตามแนวนโยบายการจัดการศึกษา จุดหมาย หลักการ และ
โครงสร้างของหลักสูตรที่กระทรวงศึกษาธิการได้กําหนดไว้ทุกประการ การดําเนินกิจการของ
โรงเรียน มุ่งเน้นคุณภาพและความพึงพอใจของผู้รับการบริการเป็นหลัก อีกทั้งเปิดโอกาสให้
นักเรียน ครู อาจารย์ ผู้ปกครองและชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาโรงเรียนในรูปของ
คณะกรรมการพัฒนา โรงเรียน ซึ่งจะส่งผลให้เกิดความร่วมมือและการยอมรับระหว่างโรงเรียนกับ
ชุมชนในการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียน โดยโครงสร้างหลักสูตรของโรงเรียน
ประกอบดว้ ย

• หลักสตู รพืน้ ฐาน จดั ระดับการศกึ ษาเป็น 3 ระดับ
ระดับประถมศกึ ษา (ชนั้ ประถมศกึ ษาปที ี่ 1 – 6)
การศึกษาระดับนี้เป็นช่วงแรกของการศึกษาภาคบังคับ มุ่งเน้นทักษะพื้นฐานด้านการอ่าน
การเขียนการคิดคํานวณ ทักษะการคิดพื้นฐาน การติดต่อสื่อสารกระบวนการเรียนรู้ทางสังคม
และพื้นฐานความเป็นมนุษย์ การพัฒนาคุณภาพชีวิตอย่างสมบูรณ์และสมดุลทั้งในด้าน
รา่ งกาย สติปญั ญา อารมณ์ สังคมและวัฒนธรรม โดยเนน้ การเรยี นรแู้ บบบูรณาการ
ระดับมธั ยมศึกษาตอนตน้ (ชั้นมธั ยมศึกษาปที ่ี 1 – 3)
เป็นช่วงสุดท้ายของการศึกษาภาคบังคับ มุ่งเน้นให้ผู้เรียนได้สํารวจความถนัดและความ
สนใจของตนเอง ส่งเสริมการพัฒนาบุคลิกภาพส่วนตน มีทักษะในการคิดวิจารณญาณ คิด
สร้างสรรค์ และคิดแก้ปัญหา มีทักษะในการดําเนินชีวิต มีทักษะการใช้เทคโนโลยีเพื่อเป็น
เครื่องมือในการเรียนรู้
ระดับมธั ยมศกึ ษาตอนปลาย (ช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 4 – 6)
การศึกษาระดับนี้เน้นการเพิ่มพูนความรู้และทักษะ เฉพาะด้าน สนองตอบความสามารถ
ความถนัด และความสนใจของผู้เรียนแต่ละคนทั้งด้านวิชาการและวิชาชีพ มีทักษะ ในการใช๎
วิทยาการและเทคโนโลยี ทักษะกระบวนการคิดขั้นสูง สามารถนําความรู้ไปประยุกต์ใช้ให้เกิด
ประโยชน์ใน การศึกษาต่อและการประกอบอาชพี

วิชา CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรับเด็กพิเศษ อาจารยผ์ สู้ อน ผศ.ดร.ป่ ินหทยั หนูนวล 81
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

• หลกั สูตรกระทรวงศึกษาธิการ (ภาษาอังกฤษ) แบง่ ออกเปน็ 2 ประเภท
ENGLISH PROGRAM (E.P) ชัน้ ประถมศึกษาปที ่ี 1 - ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี 6
เป็นการจัดการเรียนการสอนเป็นภาษาอังกฤษโดยคณะครูชาวต่างชาติ ในวิชา

คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ ภาษาอังกฤษ และพลศึกษา โดยคํานึงถึงความรู้ความเข้าใจในเนื้อหา
สาระนั้น ๆ ควบคู่กับภาษาอังกฤษ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมให้ผู้เรียนมีความรู้ความสามารถ
ทางวิชาการอย่างเต็มศักยภาพตามที่กระทรวงศึกษากําหนด อีกทั้งมีความสามารถในการใช้
ภาษาอังกฤษในการสอ่ื สารไดเ้ ป็นอย่างดี

INTENSIVE PROGRAM ( I.P ) ชั้นประถมศกึ ษาปที ี่ 1 - ช้นั ประถมศึกษาปที ่ี 3
เป็นการจัดการเรียนการสอนตามหลักสูตรขั้นพื้นฐาน ในชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 - ชั้น

ประถมศึกษาปีที่ 3 เรียนวิชาภาษาอังกฤษและวิชาคณิตศาสตร์ เป็นภาษาอังกฤษโดยคณะครู
ชาวต่างชาติ และชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 – ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เรียนวิชาภาษาอังกฤษ และวิชา
วิทยาศาสตร์ เป็นภาษาอังกฤษ โดยคณะครูชาวต่างชาติ เปิดรับนักเรียนที่สนใจเข้าร่วมโครงการ
ทั้งชายและหญิงที่มีผลการเรียนอยู่ในเกณฑ์ดี มีความสนใจและถนัดในการเรียนวิชาภาษาอังกฤษ
เป็นพิเศษ
กจิ กรรม บริการและสวสั ดกิ ารทมี่ ีภายในโรงเรียน

• ดา้ นกจิ กรรม
1. กจิ กรรมแนะแนว

เป็นกิจกรรมที่ส่งเสริมและพัฒนาผู้เรียนให้รู้จักตนเองรู้รักษาสิ่งแวดล้อม สามารถคิด
ตัดสินใจ คิดแก้ปัญหา กําหนดเป้าหมาย วางแผนชีวิตทั้งด้านการเรียน และอาชีพ สามารถปรับ
ตนได้อย่างเหมาะสม นอกจากนี้ยังช่วยให้ครูรู้จักและเข้าใจผู้เรียน ทั้งยังเป็นกิจกรรมที่ช่วยเหลือ
และใหค้ ําปรึกษาแก่ผ้ปู กครองในการมสี ่วนรว่ มพัฒนาผ้เู รียน
2. กจิ กรรมนักเรยี น

เป็นกิจกรรมที่มุ่งพัฒนาความมีระเบียบวินัย ความเป็นผู้นําผู้ตามที่ดี ความรับผิดชอบ
การทํางานร่วมกัน การรู้จักแก้ปัญหา การตัดสินใจที่เหมาะสม ความมีเหตุผล การช่วยเหลือ
แบ่งปัน เอื้ออาทรและสมานฉันท์ โดยจัดให้สอดคล้องกับความสามารถ ความถนัด และความ
สนใจของผู้เรียน ให้ได้ปฏิบัติด้วยตนเองในทุกขั้นตอน ได้แก่ การศึกษาวิเคราะห์วางแผน ปฏิบัติ
ตามแผน ประเมินและปรับปรุงการทํางาน เน้นการทํางานร่วมกันเป็นกลุ่ม ตามความเหมาะสม
และสอดคล้องกับวุฒิภาวะของผู้เรียน บริบทของสถานศึกษาและท้องถิ่น กิจกรรมนักเรียน จะ
ประกอบด้วย กิจกรรมลูกเสือ เนตรนารี กิจกรรมชมรม กิจกรรมกีฬาสี กิจกรรมทัศนศึกษา
กิจกรรมตามกลม่ สาระการเรียนรู้ เป็นตน้
3. กจิ กรรมเพอื่ สงั คมและสาธารณประโยชน์

เป็นกิจกรรมที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนบําเพ็ญประโยชน์ต่อสังคม ชุมชนและท้องถิ่นตามความ
สนใจในลักษณะอาสาสมัคร จิตอาสา ได้แก่ กิจกรรรมที่สอดแทรกในกลุ่มสาระการเรียนรู้ ได้แก่
กิจกรรมที่ประกอบการเรียนในสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สาระการ

วชิ า CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรับเด็กพิเศษ อาจารย์ผสู้ อน ผศ.ดร.ป่ นิ หทยั หนนู วล 82
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนที่ 2 ปกี ารศึกษา 2564

เรียนรู้วิทยาศาสตร์ สาระการเรียนรู้งานอาชีพและเทคโนโลยี เป็นต้น และกิจกรรมที่จัดในโอกาส
ต่าง ๆ ได้แก่ กิจกรรมบําเพ็ญประโยชน์ในวันสําคัญต่าง ๆ หรือกิจกรรมพิเศษของโรงเรียน อาทิ
กิจกรรมดูแลความสะอาดบริเวณต่าง ๆ ของโรงเรียน กิจกรรมอาสาจราจร กิจกรรมพี่สอนน้อง
อา่ นหนงั สือ

• ด้านบรกิ ารและสวสั ดิการ
1. บรกิ ารด้านประกันอบุ ตั เิ หตุ
- คุ้มครองกรณรี ักษาอาการบาดเจ็บจากอุบตั ิเหตุ ๑๐,๐๐๐ บาท/ครัง้
- คุม้ ครองกรณเี สียชวี ติ จากอบุ ตั เิ หตุ ๑๐๐,๐๐๐ บาท
- ใหค้ วามคมุ้ ครองการเกิดอุบตั เิ หตทุ ุกชนิดตลอด ๒๔ ชว่ั โมง ท่ัวโลก

นักเรียนที่ทําประกันสามารถเข้ารับการรักษาพยาบาลจากการเกิดอุบัติเหตุโดยไม่ต้อง
สํารองจ่ายจากโรงพยาบาลเซนต์แมรี่ในจังหวัดนครราชสีมา และยังสามารถเข้ารับการรักษาจาก
โรงพยาบาลของรัฐบาล และคลินิกทุกแห่งโดยการสํารองจ่ายแล้วนําใบเสร็จการจ่ายเงิน,
ใบรับรองแพทย์มาติดต่อทาํ เรื่องขอเบิกเงนิ คืนตามเง่ือนไขกรมธรรมจ์ ากโรงเรียนที่ห้องการเงิน
2. บรกิ ารหยอดวคั ซนี โปลโิ อ
3. การตรวจสขุ ภาพประจําปี
4. บรกิ ารการใช้สถานท่ีและห้องกจิ กรรม

- งานประชาสมั พันธ์ - หอ้ งสมดุ
- ห้องพยาบาล - หอ้ งแนะแนว
- โบสถ์ – ห้องโสตทศั นูปกรณ์
- โรงอาหาร - โรงยิม / สระวา่ ยน้าํ / สนามฟตุ บอล / สนามบาสเกตบอล
5. ทุนการศกึ ษา

ทุนการศึกษามอบให้นักเรียนที่มีคุณสมบัติตรงตามที่โรงเรียนกําหนด ซึ่งจะเป็นเงิน
ช่วยเหลือ แบ่งเบาภาระค่าใช้จ่ายให้กับผู้ปกครอง เช่น ทุนการศึกษาสําหรับเด็กที่ขาดแคลนทุน
ทรพั ย์ ทุนการศกึ ษาสําหรบั เดก็ เรยี นดี ทนุ การศึกษาสาํ หรบั เด็กดี เป็นต้น
6. การเยีย่ มบ้าน

การเยี่ยมบ้านจะเป็นการที่ครูที่ปรึกษาทําการลงพื้นที่เยี่ยมบ้านนักเรียน เพื่อเป็นการเก็บ
ข้อมูล สํารวจดูสภาพแวดล้อม ความเป็นอยู่ ทรัพยากร รวมถึงการเลี้ยงดูของผู้ปกครอง ถ้าบ้าน
ไหนที่ประสบปัญหาทางคุณครูก็ทําการประสานงานกับรงเรียนเพื่อหาทางช่วยเหลือและแก้ไข
ปญั หาต่อไป
7. บริการอ่นื ๆ

บริการที่อํานวยความสะดวกให้กับนักเรียน เช่น จ้างอาจารย์จากสภาบันต่าง ๆ มาติวสอบ
ให้นักเรียน ตู้นํ้าดื่ม รถรับส่งนักเรียน หอพักนักเรียน ลานจอดรถสําหรับนักเรียน ธนาคารโรงเรียน
เป็นตน้

วชิ า CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรับเดก็ พิเศษ อาจารย์ผสู้ อน ผศ.ดร.ป่ นิ หทยั หนูนวล 83
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปกี ารศึกษา 2564

การจดั สวัสดิการทเ่ี หมาะสมภายในโรงเรยี น
1. แอปพลิเคชันประเมินสุขภาพจิต เป็นแอปที่นักเรียนสามารถทําการประเมิน

สุขภาพจิตได้ตัวตนเอง และสามารถติดต่อนักสังคมสงเคาระห์และนัดให้คําปรึกษาทั้งผ่านทาง
แอปและโดยการมาคุยแบบต่อหน้าที่ห้อง your room อีกทั้งในแอปยังมีการให้ความรู้เกี่ยวกับ
สุขภาพจิตอกี ดว้ ย เช่น สายด่วนสุขภาพจติ

2.บริการห้อง your room เป็นห้องสําหรับให้นักเรียนสามารถมาขอคําปรึกษา มาระบาย
ได้ โดยจะมีนักสังคมสงเคราะห์คอยให้คําปรึกษา ที่ใช้คําว่า your room ก็เพราะอยากให้เป็น
เหมือนห้องของรักเรียนที่สามารถพูดในสิ่งที่อยากจะพูด อยากร้องไห้ เหมือนกับเป็นห้อง safe
zone ของตัวเอง

3. ใจเขา ใจเรา เปิดให้เด็กมีส่วนรว่ มในการปรับเปลี่ยนแก้ไขระบบการเรียนการสอนผ่าน
ทางสภานักเรียน ทั้งกล่องความคิดเห็น แบบสอบถามประจําปี ทั้งผ่านทางกล่องแสดงความ
คดิ เหน็ และสภานักเรียน และนําไปเสนอเพื่อปรบั ปรุงใหส้ มดุลมากยงิ่ ข้ึน

4. ลดเวลาเรียน เพิ่มเวลาผ่อนคลาย เนื่องจากโรงเรียนมารีย์วิทยาเป็นโรงเรียนที่ให้
ความสําคญั กับการเรียนเป็นส่วนใหญ่ ในระดับช้ันมธั ยมปลายจะเรียนถงึ ประมาณ 1 ทุ่ม พอขึ้นม.
6 โรงเรียนก็จะตัดกิจกรรมออกไปเลย ละจะเป็นการสอบการติวสลับกันไปจนทําให้นักเรียนเกิด
ความเครยี ดได้ เพมิ่ เวลาชมรม เพม่ิ กิจกรรม หรือเพ่ิมคาบว่างใหน้ กั เรยี น

5. ระบบการเรียนสําหรับเด็กพิเศษ มีการแผนการเรียนและมีระบบการสอนที่เอื้อต่อเด็ก
พิเศษ เพื่อให้เด็กพิเศษสามารถเรียนกับเพื่อนได้ปกติ มีการจัดอบรมให้ความรู้คุณครูเกี่ยวกับการ
ทําความเข้าใจเด็กพิเศษโดยเฉพาะ และเพิ่มสิ่งอํานวยความสะดวกให้เด็กพิเศษทั้งทางลาด บล็อก
ทางเดิน

บทบาทของนกั สงั คมสงเคราะหภ์ ายในโรงเรยี น
1. คอยให้คําปรึกษาและช่วยเหลือนักเรียนที่ประสบปัญหาทางด้านการศึกษา อารมณ์

จิตใจ หรือทางด้านร่างกาย ซึ่งอาจจะเป็นผลลัพธ์ของสถานการณ์ปัญหาบางอย่างที่ซ่อนเบื้องหลัง
โดยทํางานร่วมกับครูและผู้บริหารในการประเมินความสมํ่าเสมอในการเข้าเรียน จัดการประชุม
ผู้ปกครอง เพอ่ื ช่วยในการสงั เกตถงึ ความผิดปกตแิ ละสามารถแก้ไขปญั หาไดอ้ ย่างทนั ทว่ งที

2. แก้ไขสถานการณ์ปัญหาผ่านแผนการจัดการพฤติกรรมและครอบครัวเพื่อที่จะทําให้
เด็ก ๆ ได้ในสิ่งที่ต้องการ และครอบครัวได้เติมเต็มบทบาทของตนเองในการสนับสนุนเด็ก ๆ และ
ปอ้ งกนั ปญั หาความรนุ แรงทเ่ี กดิ ขน้ึ ในครอบครวั เชน่ ถา้ คณุ ครมู คี วามสงสยั วา่ เดก็ ถกู ทารณุ กรรม
ในทกุ กรณี จะตอ้ งรายงานมายงั นักสงั คมสงเคราะห์ ซงึ่ จะต้องทาํ การสมั ภาษณ์และระบผุ มู้ อี าํ นาจ
ในการสอบสวนเหตกุ ารณ์ทีเ่ กดิ ขนึ้

3.นักสังคมสงเคราะห์จะต้องเข้าไปมีส่วนร่วม จัดตารางการให้คําปรึกษา และทํางาน
ร่วมกับนักเรียนและครอบครัวไม่ว่าจะเป็นการจัดหาที่อยู่ให้เด็กได้รับความปลอดภัยหรือการระบุ
ความขาดแคลนจําเป็นต่าง ๆ และหาแหล่งทรัพยากรในการให้ความช่วยเหลอื เปน็ ต้น

วิชา CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรบั เด็กพิเศษ อาจารยผ์ ูส้ อน ผศ.ดร.ป่ ินหทยั หนนู วล 84
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนที่ 2 ปกี ารศึกษา 2564

นอกจากนักสังคมสงเคราะห์ที่มีบทบาทในการทํางานภานในโรงเรียนแล้ว ยังมีบทบาทการ
ทํางานของภาคส่วนอื่น ๆ เช่น ชุมชนและผู้ปกครอง บทบาทของชุมชนในการทีส่วนร่วมจัด
การศึกษาคือ ชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดและส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ของผู้เรียนทั้งที่บ้านและท่ี
สถานศึกษา กําหนดนโยบายเป้าหมายการจัดการศึกษาแก่สถานศึกษา มีการการประชาสัมพันธ์
สนับสนุนกิจกรรมทางการศึกษา และเป็นผู้สนับสนุนทรัพยากรและบุคลากรในการจัดการศึกษา
ส่วนของผู้ปกครองมีส่วนช่วยในการให้ความร่วมมือในการแก้ปัญหาเกี่ยวกับนักเรียน ประสาน
ความเข้าใจอันดีระหว่างผู้ปกครองและครูในการฝึกอบรมสั่งสอนให้นักเรียนได้อยู่ ในแนวศีลธรรม
และวัฒนธรรมอันดีงาม ส่งเสริมมาตรฐานการศึกษาและความเจริญในทุก ๆ ด้าน ช่วยแนะแนว
การศึกษาใหแ้ กน่ ักเรียน เปน็ ตน้

เอกสารอา้ งอิง
นักสงั คมสงเคราะห์ในโรงเรียน (ออนไลน์). (2559). ค้นวันที่ 25 เมษายน 2565. สืบค้นจาก

http://alittlegobgeb.blogspot.com/2016/03/blog-post_19.html
นิเวศ ประทุมตรี. (2561). คู่มือนักเรียนและผู้ปกครอง. หน้า 16 – 18. ค้นวันที่ 25 เมษายน
2565.
โรงเรยี นมารยี ว์ ทิ ยา. (2560). ขอ้ มูลทั่วไปของโรงเรียน. [Facebook]. สบื คน้ จาก

https://www.facebook.com/MarieVithayaSchool/

วิชา CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรบั เดก็ พิเศษ อาจารยผ์ สู้ อน ผศ.ดร.ป่ นิ หทยั หนนู วล 85
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2564

โรงเรยี นการศกึ ษาคนตาบอด

ชลติ า เอ้ือศริ ิตระกลู 6205680991

จุดเรม่ิ ต้นของโรงเรียนการศึกษาคนตาบอด จงั หวัดขอนแกน่

เริ่มต้นเมื่อ พุทธศักราช 2521 ภายหลังจากนาย ประหยัด ภูหนองโอง ซึ่งตาบอดสนิททั้ง
สองข้างได้ต่อสู้ดิ้นรนศึกษาหาความรู้จนสําเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีวิชาเอกภาษาอังกฤษ
จากมหาวิทยาลัยประสานมิตร ด้วยความมุ่งมั่นอย่างแรงกล้าที่จะช่วยเหลือเด็กตาบอดในชนบทที่
ขาดโอกาส ให้มีความสามารถเรียนต่อเพื่อพัฒนาชีวิตตนเองพึ่งตนเองได้และอยู่ร่วมกับสังคม
อย่างมีความสุขและสมศักดิ์ศรี นายประหยัดจึงหวนกลับคืนสู่จังหวัดขอนแก่นภูมิลําเนาเดิมเพื่อ
รเิ ริ่มดาํ เนนิ การเปิดโอกาสให้เด็กตาบอดไดเ้ ข้าสรู่ ะบบการศึกษาของชาติ

นายประหยัดได้เริ่มต้นด้วยการเช่าบ้านที่ซอยธารทิพย์ ตําบลในเมือง อําเภอเมืองจังหวัด
ขอนแก่น เปิดเป็น "สถานคริสเตียนสงเคราะห์การศึกษาคนตาบอด"ขึ้นเพื่อใช้เป็นสถานที่สอน
หนังสือและการอ่าน-เขียนอักษรเบรลล์ รวมทั้งการเรียนรู้การใช้ชีวิตประจําวันตลอดจนทักษะการ
เดินทางก่อนที่จะเข้าเรียนร่วมในโรงเรียนปกติ ระยะแรกมีเด็กตาบอดเข้าเรียนในสถานสงเคราะห์
จํานวน 13 คน เมื่องานปรากฏประจักษ์เด่นชัด จึงได้มีผู้มีจิตศรัทธา (Mrs. Ross Lim
ชาวสิงคโปร)์ บริจาคเงินจาํ นวนหน่ึงหมนื่ บาทเพอ่ื เปน็ กองทนุ เรมิ่ ตน้

ชว่ งเวลาส่กู ารสร้างโรงเรยี น

พ.ศ.2522 พ.ศ.2526 พ.ศ.2528

พ.ศ.2523 พ.ศ.2527

ปีการศึกษา 2522 การดําเนินการในรูปแบบของคณะกรรมการเริ่มต้นขึ้น โครงการเรียน
ร่วมได้เปิดขึ้นครั้งแรกโดยเด็กตาบอดจากสถานคริสเตียนสงเคราะห์การศึกษาคนตาบอด จํานวน
3 คนสามารถผ่านการสอบเข้าเรียนร่วมกับเด็กนักเรียนปกติในโรงเรียนขอนแก่นคริสเตียนซึ่งเป็น
โรงเรียนเอกชนและโรงเรียนของรัฐคือโรงเรียนสนามบิน เพื่อให้การจัดการศึกษาเด็กตาบอด
สัมฤทธิ์ผล จึงได้มีการถ่ายทอดความรู้เทคนิคการสอนเด็กตาบอดให้แก่คณะครูในโรงเรียนทีมีเด็ก
ตาบอดเรียนร่วม และการฝึกอบรมผู้ปกครองของเด็กตาบอด ตลอดจนชุมชนในสังคมนั้นๆ
ให้มคี วามเข้าใจและชว่ ยเหลือเดก็ ตาบอดตามหลักการ "ชุมชนชว่ ยชมุ ชน"

วชิ า CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรับเดก็ พิเศษ อาจารยผ์ สู้ อน ผศ.ดร.ป่ ินหทยั หนนู วล 86
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปกี ารศึกษา 2564

พุทธศักราช 2523 ความสําเร็จเริ่มเด่นชัดขึ้นเป็นลําดับ ผู้มีจิตศรัทธาทั้งประชาชนชาว
ไทย และ ชาวต่างประเทศได้รับทราบถึงผลสําเร็จ จึงได้บริจาคทุนทรัพย์ เพื่อให้การสนับสนุนต่อ
ความมุ่งมั่นทุ่มเทและเสียสละของอุดมการณ์นี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งนายบุรินทร์ บุริตระกูล คหบดี
ชาวจังหวัดขอนแก่นได้บริจาคที่ดินเพื่อใช้ในการก่อสร้างศูนย์พัฒนาศึกษาเด็กตาบอดขอนแก่น
และการฝึกอาชีพของคนตาบอด จํานวน 8.5 ไร่และสมาชิกของคริสตจักรซอย 10 สุขุมวิท
กรุงเทพมหานครได้ร่วมกันบรจิ าคทุนทรพั ยเ์ พอ่ื ซ้ือที่ดินเพม่ิ เติม

พุทธศักราช 2526 นายประหยัดและกลุ่มผู้มีจิตศรัทธาได้ร่วมกันจัดตั้งเป็นมูลนิธิขึ้น เมื่อ
วันที่ 23 เดือน กันยายน พุทธศักราช 2526 คณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติได้อนุญาตให้จด
ทะเบยี นภายใต้ช่ือ "มลู นธิ ิธรรมิกชนเพอื่ คนตาบอดในประเทศไทย" มที ีต่ ้งั สาํ นักงานอย่ทู ี่บา้ นเลขที่
214 หมู่ 10 ถนนประชารักษ์ อําเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่นและได้รับการจดทะเบียน
ถกู ตอ้ งตามกฎหมายจากจงั หวดั ขอนแก่น เมอ่ื วนั ท่ี 29 เดอื นพฤศจิกายน พุทธศกั ราช 2526

พุทธศักราช 2527 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระราชทามพระกรุณาให้มูลนิธิธรรมิก
ชนเพื่อคนตาบอดในประเทศไทย อยู่ในพระบรมพระราชูปถัมภ์เมื่อวันที่ 3 เดือนมิถุนายน
พุทธศักราช 2527 นํามาซึ่งความปิติยินดีเป็นอย่างยิ่งแก่มูลนิธิฯและคนตาบอดทั่วไป หลังจากนั้น
ภารกจิ ของมลู นธิ ฯิ ก็ได้ขยายกว้างขวางออกไปตามลาํ ดบั ดังนี้

พุทธศกั ราช 2528 จดั ตั้งโรงเรยี นการศึกษาคนตาบอดขอนแก่น

ลกั ษณะโรงเรยี นการศึกษาคนตาบอด

เป็นโรงเรียนเอกชนประเภทการศึกษาพิเศษ ซึ่งได้รับ อนุญาตให้จัดการเรียนการสอน
ตั้งแต่ระดับชั้นอนุบาลถึงมัธยมศึกษาปีที่ 3 นอกจากนี้ยังเป็นหน่วยส่งเสริมและสนับสนุนนิสิต
นักศึกษาตาบอดในระดับอุดมศึกษาของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยจัดหาสิ่งอํานวยความ
สะดวก สื่อ อุปกรณ์ บริการและความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษา รวมทั้งถ่ายทอดเทคโนโลยีที่
จําเป็นให้แก่ครอบครัว ชุมชน บุคลากรของหน่วยงาน และสถานศึกษาต่าง ๆ ที่ดูแลหรือให้เด็ก
นักเรยี นตาบอดได้มีโอกาสเขา้ เรียนร่วมกบั เด็กตาดีในชั้นเรียนปกติ

วิชา CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรับเด็กพิเศษ อาจารย์ผู้สอน ผศ.ดร.ป่ ินหทยั หนนู วล 87
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นที่ 2 ปีการศึกษา 2564

ทต่ี ้ัง เลขท่ี 214 อาคาร 1 หมู่ 10 ซอยประชารกั ษ์ ตําบลบ้านเปด็ อาํ เภอเมอื ง จงั หวดั ขอนแกน่
40000

การดําเนินงาน
1. เพื่อส่งเสริมการศึกษาและฝึกอบรมวิชาชีพแก่ผู้พิการทางสายตา โดยไม่จํากัดเพศ วัย เช้ือ
ชาติ ศาสนา
2. เพือ่ อบรมจริยธรรมอนั ดีงามแกผ่ พู้ กิ ารทางสายตา
3. เพอ่ื สนบั สนุนใหน้ กั เรียนตาบอดมีโอกาสเขา้ เรยี นในชั้นเรยี นปกติในระบบโรงเรยี น
4. จัดหาวัสดุอุปกรณ์การศึกษา ผลิตตําราเบรลล์และตําราเทป เพื่อใช้ในการศึกษาคนตา
บอด
5. เพ่ือรว่ มกับองคก์ ารอน่ื ๆ เพ่อื สาธารณะประโยชน์
6. ไมด่ ําเนินการเกยี่ วขอ้ งกับการเมอื งแต่ประการใด
ทั้งนี้โรงเรียนการศึกษาคนตาบอด ขอนแก่น เป็นโรงเรียนที่จัดการศึกษาให้กับผู้พิการ
ทางการเห็น โดยไม่เรียกเก็บค่าธรรมเนียมการศึกษาและค่าใช้จ่ายอื่นใดจากนักเรียน เพราะ
เหตุเป็นโรงเรียนการกุศลเพื่อให้ผู้พิการทางการเห็นได้รับการศึกษาอย่างทั่วถึงโดยมี
วัตถปุ ระสงค์ เพอ่ื
1. จัดการศึกษาขั้นพื้นฐานในรูปแบบการศึกษาในระบบแก่ผู้พิการทางการเห็นโดยยึด
หลกั สตู รตามแนวทางของกระทรวงศึกษาธกิ ารและหลกั สตู รเฉพาะความพิการ
2. ให้บริการที่เกี่ยวเนื่องกับการเรียนการสอน หรือ อุปกรณ์เกี่ยวกับการเรียนการสอน
ผู้พิการทางการเหน็ ให้แกผ่ เู้ รยี น ครู บคุ ลากร ผูป้ กครอง และชุมชน
3. พัฒนาศักยภาพความสามารถพิเศษตามความถนัด และความสนใจเฉพาะบุคคล
ตามหลกั การศึกษาพเิ ศษ

วชิ า CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรบั เดก็ พิเศษ อาจารย์ผู้สอน ผศ.ดร.ป่ ินหทัย หนูนวล 88
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปกี ารศึกษา 2564

4. ส่งเสริมคุณภาพชีวิตนักเรียนผู้พิการทางการเห็น โดยการอภิบาลด้านจริยธรรม
คณุ ธรรม ศลี ธรรมของทกุ ศาสนาและวฒั นธรรมประเพณีทดี่ ีงาม

5. ใหบ้ ริการด้านวิชาการและบริการอนื่ แก่ผ้ปู กครองและชมุ ชน
6. พฒั นาการศกึ ษาสาํ หรับผ้พู กิ ารทางการเหน็ ในรปู แบบการเรยี นรว่ มกับนักเรียนท่วั ไป
7. พัฒนาแนวทาง รูปแบบ วิธีการจัดการศึกษาที่สอดคล้องเหมาะสมกับความต้องการ

และความจําเปน็ ของผ้เู รยี นบนพน้ื ฐานของความเสมอภาคทางการศึกษา
8. ทํานุบํารุงศิลปวัฒนธรรมส่งเสริมขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามอนุรักษ์

ทรัพยากรธรรมชาติและสงิ่ แวดลอ้ มช่วยเหลอื คนตาบอด

ปรชั ญาการจัดการศึกษา
“ชวี ติ เร่มิ ต้นทโ่ี อกาส ความสามารถเพ่มิ พูนดว้ ยการศกึ ษา สู่ความก้าวหน้าดว้ ยคุณธรรม”
"Life start at opportunity Ability increase by education Morality leading to progress"

ขอ้ มลู ประชากรนักเรียนและบคุ ลากรในปจั จุบนั ประจาํ ปกี ารศกึ ษา 2564

ประชากร จํานวน(คน)
อนุบาล1-ประถมศึกษาปีที่
53
6
นักเรียนโครงการเรยี นรวม 41
13
ครู

โรงเรียนการศึกษาคนตาบอดเปิดสอนตั้งแต่ระดับชั้น อนุบาล1-ประถมศึกษาปีที่6 และ
ให้บริการดา้ นการเรยี นการสอนแกน่ ักเรยี นในโครงการเรยี นรวมในโรงเรยี นต่างๆ ดงั นี้

ระดบั การศึกษา โรงเรยี น
ประถมศกึ ษา
1. โรงเรียนอนบุ าลขอนแก่น
มธั ยมศกึ ษา 2. โรงเรียนสนามบนิ

1. โรงเรียนขอนแกน่
วิทยายน

2. โรงเรยี นแก่นนคร
วทิ ยาลยั

3. โรงเรยี นแก่นนคร
วิทยาลัย 2

4. โรงเรียนกัลยาณวัตร
5. โรงเรียนนครขอนแก่น

วิชา CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรบั เด็กพิเศษ อาจารย์ผสู้ อน ผศ.ดร.ป่ ินหทยั หนูนวล 89
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

สถานการณป์ ัจจบุ นั ของโรงเรยี นการศึกษาคนตาบอด จังหวัดขอนแก่น

จากการสัมภาษณ์ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องภายในโรงเรียนพบว่าปัญหาที่เกิดขึ้นหลักๆมีอยู่ 4
ประเด็นด้วยกันได้แก่

1. เมื่อเข้าสู่สถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 ทําให้รายได้ที่เข้าประจํา ซึ่งส่วนใหญ่
เปน็ เงินบรจิ าคจากบริษัทเอกชน เมอ่ื กลุ่มบรษิ ทั ต่างมรี ายได้ทล่ี ดลง ทําให้เงินบริจาคใหแ้ ก่
ลงเรียนลดลงไปด้วย ทั้งนี้แม้โรงเรียนตัดค่าใช้จ่ายที่ไม่สําคัญออก แต่ทุนในการดําเนิน
กจิ กรรมท่ีสาํ คญั และจาํ เปร็ ภายในโรงเรยี นก็ยังไมเ่ พยี งพอ

2. ความสัมพันธ์ที่ห่างเหินระหว่างครูและนักเรียน ก่อนการเกิดสถานการณ์การแพร่ระบาด
โควิดภายในโรงเรียนมีการปรับเปลี่ยนรูปแบบการบริหารแบบใหม่ ซึ่งทําให้โรงเรียนมี
มาตรฐานในการปฏิบัติงานชัดเจน และเป็นสัดส่วน แต่เมื่อถามถึงความเห็นและความรู้สึก
ของนักเรียน กลับรู้สึกว่าคุณครูที่ตนคุ้นเคย มีระยะห่างต่อกันมากขึ้น ครูปฏิบัติงานเฉพาะ
หน้าที่ๆได้รับคําสั่งเท่านั้น ตัวอย่างเช่น ครูใหญ่ เมื่อก่อนการปรับเปลี่ยระบบ ได้ทําหน้าที่
สอนวิชาปรับพื้นฐานแก่เด็กๆ แต่เมื่อเปลี่ยนระบบ ทําให้ครูใหญ่ทําหน้าที่ในการจัดการ
และบรหิ ารโรงเรียนแต่เพยี งอยา่ วเดียว เปน็ ตน้

3. การปรับตัวของนักเรียนที่มาจากต่างจังหวัด เนื่องจากโรงเรียนการศึกษาคนตาบอด
ในภาคอีสานมีเพียง 3 แห่งเท่านั้นคือ จังหวัดขอนแก่น นครราชสีมา และร้อยเอ็ด ทําให้
เด็กที่อยู่ในภาคอีสานที่ต้องการมาเรียนในโรงเรียนคนตาบอดต้องโยกย้ายมายังสาม
จังหวัดดังกล่าว เมื่อการเข้ามาของเด็กๆบางคน ย้ายมาขณะที่ยังเด็กมากๆ ทําให้การ
ปรับตวั จึงเปน็ หนึง่ ในประเด็นสาํ คญั ทเี่ กดิ ข้นึ ภายในโรงเรยี น

4. ความกังวลของครูในเรื่องปัญหาเชิงชู้สาว โดยที่การแก้ปัญหาของโรงเรียนคือการให้
เด็กชายย้ายออกจากโรงเรียนประจําเมื่อขึ้นชั้นมัธยมศึกษา โดยมี 2 ทางเลือกคือ การย้าย
ออกไปอยู่ที่หอพักข้างนอก หรือการย้ายไปอยู่ที่ศูนย์ชายล้วน ณ จังหวัดนครราชสีมา ซึ่ง
ทั้งสองทางเลือกมีผลต่อการเดินทางระหว่างครอบครัวของนักเรียนในการมาเยี่ยม เสมือน
เป็นการแก้ปัญหาด้วยปลายเหตุแทนที่จะเป็นการสร้างความเข้าใจในการใช้ชีวิตให้แก่เด็ก
เอง

สวสั ดกิ าร กจิ กรรม บรกิ ารภายในโรงเรยี น

1. กจิ กรรมปจั ฉมิ นิเทศนแ์ ละประชุมผูป้ กครอง
ประเภท: Scholastic Orientation Service
การประชุมผู้ปกครอง เป็นกระบวนการแลกเปลี่ยนความคิด และสร้างความสัมพันธภาพที่
ดีของระหว่างโรงเรียนและผู้ปกครอง และเอื้ออํานวยให้ผู้ปกครองได้พูดคุยแลกเปลี่ยน
ความคิด และสร้างสัมพันธภาพที่ดีและใกล้ชิดกันมากขึ้น อีกทั้งแจ้งแนวทางการ
ดําเนินงานของโรงเรียน ความกา้ วหน้าทางการจัดการศกึ ษา มกี ารเปิดโอกาสให้ผู้ปกครอง

วิชา CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรับเดก็ พิเศษ อาจารย์ผู้สอน ผศ.ดร.ป่ นิ หทัย หนูนวล 90
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปกี ารศึกษา 2564

ได้มีส่วนร่วมในการให้ข้อเสนอแนะสิ่งที่จะเป็นประโยชน์ต่อโรงเรียนในการพัฒนาคุณภาพ
การศกึ ษา และยกระดบั ผลสัมฤทธ์ิทางการเรยี นของนักเรยี น
ผู้มีสว่ นรว่ ม: นักเรียน ครู ผู้ปกครอง

2. กิจกรรมเดนิ ปา่ ดว้ ยหวั ใจครงั้ ท่ี 19
ประเภท: Recreation Service
ทางโรงเรียนคนตาบอดได้จัดกิจกรรมทัศนศึกษานอกสถานที่ โดยในวันที่ 11-14 ตุลาคม
2562 ทางโรงเรียนได้มีนักเรียนตาบอดเข้าร่วมโครงการ 12 คน เพื่อพิชิตยอดภูกระดึง นํา
ทีมโดยหัวหน้าอุทยานแห่งชาติภูกระดึง นายสมบัติ พิมพ์ประสิทธิ์ และอาสาสมัครท่าน
อื่นๆ โดยมีวัตถประสงค์เพื่อให้ได้ความรู้ ความรัก ความเข้าใจในธรรมชาติแก่เยาวชน
รวมถึงพัฒนาเยาวชนดา้ นการอนุรักษ์ธรรมชาติ
ผู้มสี ว่ นรว่ ม: นกั เรยี น ครู เจา้ หนา้ ทีอ่ ุทยาน อาสาสมคั ร

3. กิจกรรมวนั อาสาฬหบชู าและวันเข้าพรรษา
ประเภท: Spiritual Activities Service
คณะครูและนักเรียนโรงเรียนการศึกษาคนตาบอดขอนแก่นนําโดยนายสนองจวนสาง
ผู้อํานวยการโรงเรียนได้ร่วมเดินทางไปไหว้พระ สวดมนต์และเวียนเทียนที่วัดสระโนน
ตําบลขามป้อม อ.พระยืนเนื่องในวันอาสาฬหบูชาและวันเข้าพรรษาโดยมีวัตถุประสงค์
เพื่อให้นักเรียนได้เห็นความสําคัญของการอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณีอันดีงามมีจิตสํานึก
ในวันสําคัญทางพุทธศาสนาที่สําคัญคือนักเรียนโรงเรียนการศึกษาคนตาบอดขอนแก่นได้
มโี อกาสทาํ บญุ เข้าวดั ฟังธรรมเนอ่ื งในวนั อาสาฬหบูชาและวันเขา้ พรรษา
ผ้มู สี ่วนร่วม: นกั เรียน ครู คนในชมุ ชนระแวกโรงเรยี น

4. กิจกรรมการซอ้ มอพยพและซอ้ มหนีภยั
ประเภท: Security Service
ทางโรงเรียนการศึกษาคนตาบอด ขอนแก่น ได้จัดทํากิจกรรมโครงการอบรมอพยพและ
ซ้อมหนีไฟ เตรียมความพร้อมและนํามาใช้เมื่อเกิดสถานการณ์จริง เพื่อให้ครูและเด็กๆได้
รทู้ ักษะและข้ันตอนในการเอาตัวรอดจากสถานการณ์ฉุกเฉนิ
ผู้มีส่วนร่วม: นักเรียน ครู พนักงานภายในโรงเรียน วิทยากรผู้มีความชํานาญจากหน่วย
ดบั เพลิง

วชิ า CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรับเด็กพิเศษ อาจารยผ์ ู้สอน ผศ.ดร.ป่ ินหทยั หนูนวล 91
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

5. กิจกรรมรับน้อง
ประเภท: Recreation Service
เด็กๆนักเรียนโรงเรียนการศึกษาคนตาบอด ขอนแก่น ได้จัดกิจกรรมรับน้องเพื่อสาน
สัมพันธ์รุ่นพี่กับรุ่นน้องภายในโรงเรียน เพื่อเสริมทักษะให้นักเรียนรู้จักอยู่ร่วมกันในสังคมท่ี
ดีนั้นจะต้องรู้จักการปรับตัวให้เข้ากับสังคมท่ีมีคนมากมายหลายหน้า มีเพื่อน มีพี่ มีน้อง
ซ่ึงกจิ กรรมน้เี ด็กๆนักเรียนให้ความสนใจเป็นอย่างดี
ผมู้ สี ว่ นร่วม: นักเรียนภายในโรงเรยี น ครู พนักงานภายในโรงเรียน

6. กิจกรรมวันไหว้ครู
ประเภท: Spiritual Activities Service
โรงเรียนการศึกษาคนตาบอดขอนแกน่ ได้จัดกิจกรรมวันไหว้ครูประจําปี ซงึ่ เปน็ อกี กจิ กรรม
ที่ทางโรงเรียนได้จัดขึ้นเป็นประจําทุกปีในช่วงต้นปีการศึกษาโดยกิจกรรมได้แฝงสาระท่ี
เป็นคติธรรมสอนใจมากมายอีกทั้งยังเป็นการสะท้อนถึงคุณค่าทางจิตใจความผูกพัน
ใกล้ชดิ ความกตญั ญูร้คู ณุ ความรักความเมตตาระหวา่ งลูกศษิ ย์และครู
ผมู้ ีส่วนรว่ ม: นักเรยี น ครู

การจดั สวัสดกิ ารท่เี หมาะสมสาํ หรับเด็กนกั เรียน

1. บริการการใหค้ าํ ปรกึ ษาทางด้านจติ ใจ อารมณ์ และการปรบั ตวั
ที่มาของการจัดบริการ: จากรูปแบบโรงเรียนเป็นลักษณะของโรงเรียนประจํา
การโยกย้ายที่อยู่ของนักเรียนที่มาจากต่างจังหวัดมาอยู่ยังอีกจังหวัดหนึ่ง อาจมีผลต่อการ
ปรับตัวของนักเรียน ซึ่งสิ่งเหล่านี้อาจทําให้นักเรียนเกิดความรู้สึกอึดอัด เกิดสภาวะ
ความเครียด และส่งผลต่อพฤติกรรม เช่น การปลีกตัวออกจากกลุ่มเพื่อ ความรู้สึกว่าไม่ใช่
ที่ของตนเอง ดังนั้นการให้คําปรึกษาภายในโณงเรียน (School-Counseling) คือ
กระบวนการให้ความช่วยเหลือแก่ผู้มาขอคําปรึกษา เพื่อให้เขาได้ใช้ความสามารถที่เขามี
อยู่นั้น จัดการกับปัญหาของเขาได้ สามารถตัดสินใจแก้ปัญหาได้ ซึ่งกระบวนการให้
คําปรกึ ษา จะเกย่ี วขอ้ งกบั สง่ิ สําคญั 3 ประการ ไดแ้ ก่
1) ผู้ใหค้ าํ ปรึกษา : Counselor
2) ผู้มาขอรบั คําปรึกษา : Counselee
3) ปฏิสมั พนั ธร์ ะหวา่ ง Counselor และ Counselee
ทั้งนี้การจัดบริการทางการให้คําปรึกษาไม่ได้จํากัดเพียงเฉพาะนักเรียนเท่านั้น
แต่ครูผู้สอนก็สามารถใช้บริการการให้คําปรึกษาได้ด้วย ปัจจุบันภาระหน้าที่ของครูในการ
ปฏิบัติหน้าที่อาจส่งผลให้เกิดความเครียดขึ้นได้เช่นกัน เพราะฉะนั้นหากครูมีภาวะ
ที่ไม่มั่นคงทั้งในเรื่องของอารมณ์ จิตใจ และต้องปฏิบัติงานกับนักเรียนโดยย่อมส่งผล
กระทบตอ่ กันเป็นทอดๆ
ตวั อยา่ งกจิ กรรม: “ไกลบ้าน-ใกล้ใจ”

วชิ า CF362 นโยบายและสวัสดิการการศึกษาสําหรบั เด็กพิเศษ อาจารยผ์ ูส้ อน ผศ.ดร.ป่ ินหทยั หนนู วล 92
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

เป็นกิจกรรมกลุ่มสําหรับนักเรียนที่มาจากต่างจังหวัด และต้องมาอยู่ประจําที่โรงเรียน
โดยจัดขึ้นทุกวันอาทิตย์แรกของโรงเรียน โดยให้นักเรียนที่มาจากแต่ละจังหวัดจะมานั่ง
ล้อมวงเล่าถึงเรื่องราวว่าที่ๆตนมา มีความพิเศษอย่างไร การบรรยายด้วยเรื่องเล่าสู่กันฟัง
จากนั้นภายในอาทิตย์ต่อๆไป มาให้นักเรียนมาแลกเปลี่ยนกันว่าตั้งแต่การได้ย้ายมาอยู่ที่นี่
มีความรู้สึกอย่างไร ความชอบ ความประทับใจ เพื่อดึงให้นักเรียนได้มองเห็นถึงด้านดี
และสามารถจัดการกับความรู้สึกเหงาผ่านการได้รับรู้ว่า “ไม่ใช่แค่เราคนเดียวที่ต้องมา
ไกลบ้าน”
ชว่ งเวลาในการจดั กจิ กรรม: ทกุ วนั อาทติ ย์

2. กิจกรรมส่งเสรมิ สมั พนั ธภาพครู-นกั เรียน
ที่มาของกิจกรรม: จากการสัมภาษณ์ความรู้สึกของนักเรียนพบว่าความรู้สึกภายในเม่ือ
เปลี่ยนรูปแบบการบริหารให้มีความชัดเจน สัมพันธภาพระหว่างครูกับนักเรียนมีช่องว่าง
ระหว่างกันมากขึ้น กิจกรรมจึงเน้นการรับรู้ความรู้สึก และความต้องการที่จะได้รับจาก
ครูผ้สู อน และผ้ดู แู ลของตน
ตวั อยา่ งกจิ กรรม: “โหลรบั ร”ู้
เป็นกิจกรรมที่น้องๆภายในโรงเรียนเขียนถึงคุณครู อาจจะเป็นในทุกวันศุกร์แต่ละวิชา
จะมีโหลบอกความรู้สึกของอาทิตย์ว่าตนรู้สึกอย่างไรกับครูผู้สอนของแต่ละรายวิชาแล้วทํา
การหย่อนความรู้สึกผ่านโหลนั้นๆ จากนั้นเมื่อน้องๆหย่อนความรู้สึกทั้งหมดแล้ว ในช่วง
เย็นคุณครูทั้ง 13 ท่านจะมาเปิดโหลความรู้สึก แล้วนํามาพูดคุยกันถึงประเด็นจาก
ความรู้สึกที่ได้จากเด็กๆ การดําเนินการผ่านความเข้าใจของครู เพราะบางทีเด็กๆอาจ
ไม่ได้ต้องการเดินมาพูดกับคุณครูโดยตรงดังนั้นการหย่อนความรู้สึกลงโหลก็สามารถ
ส่อื สารให้ครูได้รบั รู้
ช่วงเวลาในการจดั กิจกรรม: ทุกวันศุกร์

3. กจิ กรรมแนะแนวทางประกอบอาชีพ การสรา้ งรายได้ ของนกั เรียนและผปู้ กครอง
ที่มาของกิจกรรม: มาจากการดึงจุดแข็งภายในชุมชนมาเป็นประโยชน์ เป็นการสร้าง
รายได้ให้กับตนเองและครอบครัวของนักเรยี น
ตัวอย่างกจิ กรรม: “ชมุ ชน-โรงเรยี นสรา้ งสรรค”์
เป็นกิจกรรมที่ดึงจุดแข็งของชุมชนมาถ่ายทอดสู่นักเรียนและผู้ปกครอง เช่น ภายในชุมชน
บ้านคําไฮ ซึ่งเป็นชุมชนรอบโรงเรียนมีคนเพาะเห็ดขายเพื่อประกอบอาชีพ โรงเรียนก็อาจ
ให้ผู้เพาะเห็ดมาให้ความรู้ ถ่ายทอดสอนวิธีการเพาะเห็ดเพื่อโอกาสทักษะการเรียนรู้ หรือ
เพื่อการประกอบอาชีพในอนาคต ทั้งนี้ผู้ที่สามารถมีส่วนร่วมไม่จํากัดเฉพาะสมาชิกภายใน
โรงเรียนเท่านั้น แต่คนในชุมชน หรือผู้ปกครองของนักเรียนสามารถมีส่วนร่วมในการ
เรยี นรไู้ ด้
ชว่ งเวลาในการจัดกิจกรรม: 1ครงั้ /เดอื น

วิชา CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรบั เดก็ พิเศษ อาจารย์ผสู้ อน ผศ.ดร.ป่ นิ หทัย หนูนวล 93
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

4. กิจกรรมครอู าสาเพ่อื นกั เรียนทมี่ คี วามบกพรอ่ งทางการมองเหน็
ที่มาของกิจกรรม: มาจากการมองเห็นถึงช่วงเปลี่ยนผ่านจากระดับมัธยมไปสู่มหาลัย
โดยทั่วไปนักเรียนจําเป็นต้องมีการเตรียมตัว เตรียมความรูเพื่อเข้าสู่กระบวนการสอบ
คัดเลือก ดังนั้นสําหรับการมีติวเตอร์ หรือผู้สอนเพิ่มเติมในส่วนที่อ่อนจึงมีความจําเป็น
นักศึกษาเล็งเห็นว่า ในมหาวิทยาลัยขอนแก่นจะมีกิจกรรมครูอาสาเพื่อการเก็บหน่วยกิจ
กิจกรรม หากสามารถทําการติดต่อประสานงานให้นักศึกษาคณะศึกษาศาสตร์มาทํา
หนา้ ทส่ี อนนอ้ งๆ เพอ่ื เตรยี มความพรอ้ มกอ่ นสอบไดจ้ งึ เป็นการดี ทั้งน้องได้ความรู้ และพ่ีๆ
ได้หนว่ ยกิจของตน
ตวั อยา่ งกจิ กรรม: “ติวเตอร์ ติวใจ”
เป็นการจัดกิจกรรมเพื่อให้นักศึกษาได้สอนเสริมน้องๆ เพื่อเตรียมสอบเข้ามหาวิทยาลัย
รวมถึงไกด์แนวทางว่าต้องใช้คะแนนอะไร รวมถึงพี่ๆ อาจช่วยค้นคว้าโครงการพิเศษที่
เปิดรับนักศึกษาที่มีความพิการ บกพร่องทางการมองเห็น ในมหาวิทยาลัยต่างๆที่น้องๆให้
ความสนใจกัน เพื่อสร้างแนวทางการวางแผนการศึกษาต่อ หรือนอกเหนือจากคณะ
ศึกษาศาสตร์ อาจมีพี่อาสาจากคณะอื่นๆเข้ามาให้ความรู้ ความเข้าใจเช่น พี่ๆจากคณะ
นิติศาสตร์ มนุษย์ศาสตร์ หรืออื่นๆ เข้ามาแนะนําน้องๆถึงคณะของตนว่าเรียนอะไร และ
อาชีพท่ีสามารถประกอบในอนาคตเปน็ อะไรได้บ้าง
ระยะเวลาในการจดั กิจกรรม: วันเสาร์และอาทิตย์ช่วงธนั วาคม-เมษายน (ก่อนการสอบ)

บทบาทของนกั สังคมสงเคราะห์ภายในโรงเรยี น

นอกเหนือจากประเมิน การให้คําปรึกษา การวางแผน และการประสานงานกับวิชาชีพของ
นักสังคสงเคราะห์แล้ว เพื่อให้เห็นลักษณะหน้าที่ในการปปฏิบัติงานของนักสังคมสงเคราะหภ์ ายใน
โรงเรียนชัดเจน ผู้ทําการศึกษาจึงจัดการจําแนกบทบาทที่นักสังคมสงเคราะห์มีต่อบุคคลสําคัญ
ภายในโรงเรยี นเปน็ 3 กล่มุ ดังน้ี

1. บทบาทตอ่ นกั เรยี น
นักสังคมสงเคราะห์อาจมีบทบาทในการให้ความช่วยเหลือ หรือช่วยขจัดอุปสรรคอันมีผล
ต่อการเรียน และส่งเสริมศักยภาพของนักเรียน เช่น ปัญหาที่เกิดขึ้นทั้งในด้านสุขภาพกาย
และจิตใจของนักเรียน ปัญหาช่วงวัยของนักเรียนที่เกิดขึ้น ความสัมพันธ์ภายในสังคม
เพอ่ื นนกั เรยี น เช่น
1.1 ให้การแทรกแซงในภาวะวิกฤต
1.2 การพัฒนากลยุทธ์การแทรกแซงเพ่อื เพ่มิ ความสาํ เร็จทางวิชาการ
1.3 ให้ความชว่ ยเหลือในการแก้ไขขอ้ ขดั แย้งและการจัดการความโกรธ
1.4 ชว่ ยใหเ้ ด็กพฒั นาทกั ษะปฏสิ ัมพนั ธท์ างสังคมทเี่ หมาะสม
1.5 ชว่ ยใหเ้ ด็กเขา้ ใจและยอมรับตนเองและผอู้ ่ืน
1.6 ประเมินปัญหาสุขภาพจติ ในเบื้องต้น

วชิ า CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรับเด็กพิเศษ อาจารยผ์ ู้สอน ผศ.ดร.ป่ ินหทัย หนนู วล 94
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

2. บทบาทผู้ปกครอง/ครอบครัว
พื้นฐานของตัวคนแต่ละคนย่อมเริ่มต้นที่ครอบครัว บางทีการที่นักเรียนได้แสดงออกผ่าน
พฤติกรรม หรือคําพูดหนึ่งๆภายในโรงเรียน ทั้งในเชิงบวกและเชิงลบอาจมาจากการได้
เห็นจากและการปลูกฝังของผู้ปกครอง รวมถึงปัญหาภายในครอบครัวที่มี ณ ขณะนั้น
บทบาทของนักสังคมสงเคราะห์ท่มี ี เชน่
2.1 ทาํ งานร่วมกบั ผูป้ กครองเพอ่ื อํานวยความสะดวกในการปรับโรงเรียนของบตุ รหลาน
2.2 บรรเทาความเครียดในครอบครัวเพื่อให้เด็กสามารถทํางานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
มากขน้ึ ในโรงเรยี นและชุมชน
2.3 ชว่ ยเหลอื ผ้ปู กครองในการเขา้ ถึงโปรแกรมสําหรบั นกั เรียนที่มคี วามตอ้ งการพิเศษ
2.4 ช่วยเหลือผ้ปู กครองในการเขา้ ถึงและใช้ทรพั ยากรของโรงเรยี นและชุมชน

3. บทบาทตอ่ บคุ ลากรและเจา้ หน้าท่ีภายโรงเรยี น
จากที่กล่าวมาข้างต้นว่าภายในโรงเรียน นอกจจากครูแล้วยังมีพนักงานแม่บ้าน เจ้าหน้าท่ี
ภารโรงที่มีส่วนในการดูแลเด็กๆ หรือเจ้าหน้าที่มูลนิธิธรรมมิกชนเองด้วย นักสังคม
สงเคราะหเ์ องจงึ มบี ทบาทตอ่ บคุ ลากร เจ้าหนา้ ทเี่ หล่านี้ เชน่
3.1 ให้ข้อมูลที่จําเป็นแก่เจ้าหน้าที่เพื่อให้เข้าใจถึงปัจจัยต่างๆ (วัฒนธรรม สังคม
เศรษฐกจิ ครอบครัว สุขภาพ ฯลฯ) ทส่ี ่งผลต่อประสิทธภิ าพและพฤตกิ รรมของนกั เรียน
3.2 การพัฒนาโปรแกรมการฝึกอบรมพนกั งานในบรกิ าร
3.3 ชว่ ยเหลือครใู นการจดั การพฤตกิ รรม
3.4 ใหก้ ารสนบั สนุนโดยตรงแก่พนักงาน

วชิ า CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรบั เด็กพิเศษ อาจารยผ์ ้สู อน ผศ.ดร.ป่ ินหทัย หนูนวล 95
คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรียนท่ี 2 ปีการศึกษา 2564

ถอดบทสมั ภาษณ์ “คุณครเู ก๋” (นามสมมติ)
Q: อาจารย์ได้ทําการสอนที่โรงเรียนมานานเท่าไหร่แล้วคะอาจารย์ แล้วอาจารย์สอนในรายวิชา
ไหนคะอาจารย์
A: พี่สอนไม่นานค่ะ สอนประมาณ 2 ปี คือพี่ไม่ได้เริ่มด้วยการเป็นครูมาก่อนนะ คือพี่ทํางานด้าน
อื่นมาก่อนแต่พี่มีความรู้อยู่ด้านการสอน เพราะว่าพี่จบการสอนค่ะ ตอนนี้พี่สอนที่อนุบาล จริงๆพี่
เป็นผู้จัดการโรงเรียนค่ะ

Q: ทางโรงเรียนน่เี ป็นระดบั อนุบาลจนถึง ประถมศกึ ษา6เลยไหมคะอาจารย์
A: ใช่ค่ะ ถ้าเรียนข้างในโรงเรียนคืออนุบาลถึง ป.6 แต่ว่าโรงเรียนเราก็จะดูแลนักเรียนเรียนร่วม
ด้วย

Q: แรกรับเข้าของนักเรยี นนเี่ ปน็ อย่างไรเหรอคะอาจารย์
A: คือจริงๆแล้วถ้าอนุบาลก็ประมาณ 4-5 ขวบแหละค่ะ แต่ด้วยความที่ว่านักเรียนตาบอดอ่ะค่ะ
คือผู้ปกครองเขาก็อาจจะยังไม่พร้อมที่จะให้มาอยู่ ด้วยความที่ต้องมาอยู่ประจําอ่ะค่ะ บางครั้งก็
อาจจเรียนหลังเกณฑ์บ้าง จริงๆส่วนใหญ่เรียนหลังเกณฑ์อ่ะค่ะ อาจจะแบบ6-7ขวบถึงจะพึ่งมาก็มี
คะ่

Q: อาจารย์คะคา่ เล่าเรียนและการกนิ อยขู่ องนอ้ งๆ คอื เก็บยังไงคะอาจารย์
A: คือโรงเรียนเราเป็นโรงเรียนประจํา ไม่ต้องเสียค่าเล่าเรียน เว้นแต่ผู้ปกครองต้องการบริจาค
ตามจิตศรัทธา ส่วนใหญ่ในเรื่องของค่าใช้จ่ายโรงเรียน มาจากการรับบริจาค ประมาณ 90% ได้
เลย คือเป็นผู้มีจิตศรัทธามาให้ เป็นเครื่องอุปโภคบริโภคมาให้ หรือเป็นการบริจาคทุนการศึกษา
เพราะว่าก็จะเป็นการลดหย่อนภาษีได้สองเท่า แต่ก็แล้วแต่อย่างบางคนมาทําบุญวันเกิดเขาก็ไม่ได้
อะไร แต่โรงเรียนปกติอื่นๆก็ลดหย่อนได้เหมือนกัน แต่ส่วนใหญ่เขาก็เหมือนอยากมาบริจาคให้
โรงเรยี นตาบอดกันนะ

Q: อาจารย์คะ จากที่ทราบมามีนักเรียนจากจังหวัดอื่นมาใช้บริการ หรือเรียนที่ขอนแก่นด้วยใช่
ไหมคะ
A: ใช่ค่ะ ก็คือต้องรับจากจังหวัดอื่นด้วยเพราะว่า หนึ่งโรงเรียนตาบอดไม่ได้มีทุกจังหวัด แล้วก็
สองถ้าไมไ่ ดร้ บั จังหวดั อื่นมนั กไ็ มไ่ ดม้ ีเยอะอะ่ ค่ะ

วิชา CF362 นโยบายและสวสั ดิการการศึกษาสําหรบั เด็กพิเศษ อาจารยผ์ ู้สอน ผศ.ดร.ป่ นิ หทัย หนูนวล 96
คณะสังคมสงเคราะหศ์ าสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ ภาคการเรยี นที่ 2 ปกี ารศึกษา 2564

Q: อาจารยค์ ะแล้วพูดถงึ ในดา้ นบริการทางการศึกษานม่ี อี ะไรบ้างเหรอคะอาจารย์
A: ก็จะมีบริการพวกสื่อ อุปกรณ์อ่ะค่ะ เพราะว่ามันต้องใช้อุปกรณ์เฉพาะเนอะ อย่างชุดเครื่อง
เขียนอักษรเบรลล์ แล้วก็พวกหนังสือที่เป็นสื่อภาพนูน การให้บริการที่เป็นพวกอุปกรณ์เทคโนโลยี
พวกคอมพิวเตอรแ์ บบน้อี ่ะค่ะ

Q: อาจารย์คะแล้วอย่างโครงการเรียนร่วมของน้องๆ กับโรงเรียนอื่นๆ ทางโรงเรียนมีบทบาท
หน้าท่ยี ังไงบา้ งคะอาจารย์
A: ด้วยความที่ว่าโรงเรียนมัธยมต่างๆในจังหวัดขอนแก่นเนี่ย เรามีการส่งนักเรียนไปเรียนร่วมต้ัง
นานแล้ว แรกเริ่มอาจจะยากหน่อย เพราะทางโรงเรียนก็อาจจะยังไม่เข้าใจนักเรียน และโรงเรียน
เราก็ต้องทําการประสาน ต้องมีการส่งครูไปดูแลนักเรียน แต่ว่าในปัจจุบันนี้ก็คืออาจารย์และ
ผู้อํานวยการโรงเรียนก็เข้าใจ โดยในโรงเรียนก็จะมีห้องเรียนรวมที่นักเรียนก็จะมีอุปกรณ์พิเศษ
คอมพิวเตอร์ เครือ่ งปร้นิ อักษรเบรลลไ์ ปตง้ั ไวเ้ พ่ือบรกิ าร คอื มนั ก็จะเปน็ ระบบท่ีดขี น้ึ อ่ะค่ะ

Q: แสดงว่าโรงเรียนพวกน้ันจําเปน็ ต้องมคี รทู ่มี คี วามเช่ียวชาญพิเศษด้วยไหมคะอาจารย์
A: คือจะเป็นบุคลากรของทางเราเองส่งไป ถ้าโรงเรียนนั้นๆรับเด็กเข้าเยอะเช่น 4-5 คนทางเราก็
สง่ ไป หรอื ไม่กไ็ ด้ครจู ากศูนยก์ ารศึกาพิเศษมาช่วย แบบนีอ้ ่ะคะ่

Q: อาจารยค์ ะ อย่างเกณฑ์การผ่านระดบั การวัดดา้ นการศกึ ษา นี่มเี กณฑย์ ังไงบา้ งคะอาจารย์
A: จริงๆ ก็มีเกณฑ์การวัดเหมือนๆกันนั่นแหละค่ะ โรงเรียนเราก็ต้องสอบ O-NET ก็ต้องสอบ
อะไรๆ เหมือนโรงเรียนปกติเลย ขึ้นอยู่กับทางเราด้วยว่าจะประเมินเด็กเรายังไงด้วย จะให้ผ่าน
ยังไง มันอาจจะได้ไม่หมดเช่น บางตัวชี้วัดที่เราไม่สามารถทําได้ แต่เราก็จะดัดแปลงเป็นอย่างอื่น
เช่น กิจกรรมวาดภาพระบายสเี รากอ็ าจจะดดั เป็นกจิ กรรมดนตรี หรอื กจิ กรรมอืน่ ๆไปอ่ะคะ่

Q: อาจารย์คะ เมื่อเวลาที่น้องๆ จบรัดับมัธยมศึกษาแล้ว หากมีความต้องการจะต่อ
ระดับอดุ มศึกษาทางโรงเรยี นมรการสนับสนุนอย่างไรบา้ งคะอาจารย์
A: ในเรื่องของการเปลี่ยนผ่านก็จะมีการแนะนํา ว่าอยากต่อที่ไหน แนะนําให้ ช่วยค้นคว้าข้อมูล
รวมถึงพาไปสอบด้วย พอในระดับอุดมศึกษาเราก็จะมีทุนการศึกษาให้แต่ก็อาจจะไม่ได้ทั้งหมด
อาจจะต้องพจิ ารณาว่าควรจะใหแ้ บบไหนใหใ้ คร