BAB 5 GENETIK

Bab 5 Genetik

5.1 Pembahagian Sel

Gen, Asid deoksiribonukleik (DNA) and Kromosom

1. Nukleus
 Mengandungi kromosom.

2. Kromosom
 Struktur bebenang halus yang terdiri daripada asid nukleik dan protein, panjang dan
berlingkar yang terletak di dalam nukleus
 Setiap kromosom mengandungi satu molekul panjang iaitu DNA
 Tidak kelihatan dan hanya dapat dilihat semasa pembahagian sel berlaku.
 Manusia – mempunyai 46 kromosom/ 23 pasang kromosom
 Wujud secara pasangan.

Membran
Nukleus

Kromosom

-

Kromosom

3. Molekul DNA
 Asid (deoksiribo)(nukleik)
 Unit asas - Nukleotida
 Nukleotida- Terdiri daripada tiga komponen iaitu gula deoksiribosa,

bes bernitrogen dan kumpulan fosfat

Kumpulan Bes
fosfat bernitrogen

Kumpulan Bes
fGosuflaat bernitrogen

Deoksiribosa

Gula pentosa

Nukleotida

 DNA- terdiri daripada dua rantai polinukleotida yang dalam bentuk heliks ganda dua

1

Heliks Ganda Dua Molekul DNA
4. Gen

 Unit asas perwarisan yang menentukan ciri-ciri individu.
 Tersusun sebagai segmen pada molekul DNA di sepanjang kromosom
 Wujud secara pasangan.
 Terdapat beribu-ribu gen dalam satu molekul DNA.
 Fungsi- Menentukan ciri-ciri seseorang individu seperti kebolehan menggulung lidah
Kaitan antara Kromosom , DNA dan Gen
1. Di dalam kromosom terdapat rantai DNA manakala di dalam rantaian DNA terdapat gen-gen
tertenu yang mambawa ciri tertentu

Kaitan antara Kromosom, DNA dan Gen
2

2. Setiap spesies di dunia mempunyai bilangan kromosom yang tetap

a) Contoh: Sel soma manusia normal mempunyai 46 kromosom

Organisma Bilangan kromosom

Manusia 46

Kucing 38

tikus 42

Udang karang 200

Ubi 48

b) Setiap kromosom wujud dalam berpasangan mengikut bentuk dan saiz yang serupa
 Kromosom homolog- Set paternal dan Set maternal

Set Parternal Set Maternal

Kromosom Homolog

c) Pasangan holomog ini akan disusun berdasarkan bentuk dan saiznya
 Penyusunan kromosom homolog manusia dikenali sebagai kariotip

Autosom Kromosom Seks Autosom Kromosom Seks

Kariotip Lelaki (44 + XY) Kariotip Perempuan (44 + XX)

Kariotip Manusia Normal

3

d) Kromosom boleh dibahagikan kepada 2 jenis:

1. Autosom membawa gen yang mengawal sifat seperti warna mata,

kebolehan menggulung lidah dan jenis rambut

2. Kromosom seks membawa gen yang menentukan jantina lelakiatau perempuan

Jenis Kromosom

Autosom Kromosom Seks
Rumusan:
Kromosom X Kromosom Y

Perubahan Kromosom dalam Nukleus semasa Pembahagian Sel

Kromatin Kromosom Kromosom (kromatid kembar)
4

Mitosis dan Meiosis

1. Proses pembahagian terlibat dalam proses:

a) Pembiakan

b) Pertumbuhan

2. 2 jenis pembahagian sel:

a) Mitosis- Pertumbuhan

b) Meiosis- Penghasilan gamet (ovum dan sperma)

Mitosis Meiosis

Proses pembahagian sel yang membentuk Proses pembahagian sel yang membentuk

dua sel anak yang seiras empat sel anak yang tidak seiras

Setiap sel anak mengandungi bilangan Setiap sel anak mengandungi separuh

kromosom dan kandungan bahan genetik daripada bilangan kromosom sel induk

yang sama dengan sel induk.

Berlaku di sel soma di dalam badan manusia Berlaku dalam testis dan ovari dalam

dan haiwan kecuali ovum dan sperma. manusia dan haiwan (organ pembiakan seks)

Berlaku di tisu meristem seperti hujung akar Berlaku dalam anter dan ovari bagi tumbuhan

dan hujung pucuk

Sel Induk Sel Induk

2 Sel anak 4 Sel anak

3. Interfasa:
 Peringkat sebelum berlakunya proses mitosis dan meiosis
 Kromosom tidak kelihatan, tetapi wujud dalam bentuk bebenang halus yang dikenali

sebagai kromatin.
 Replikasi DNA berlaku dan sel-sel mengalami pertumbuhan dan bersedia untuk

pembahagian sel.

Interfasa
5

Mitosis
1. Mitosis melibatkan proses pembahagian sel yang membentuk dua sel anak yang seiras。

Pembahagian Sel anak mempunyai
sel bilangan kromosom
yang sama dengan
Sel induk sel induk

2 Sel anak

2. Mitosis berlaku dalam:

a) Sel haiwan:
 semua sel soma (sel badan) kecuali sel gamet (ovum dan sperma)

b) Sel tumbuhan:
 Tisu meristem apeks di hujung pucuk dan hujung akar

Sel soma Hujung pucuk
Hujung akar

3. Mitosis dapat dibahagi kepada empat peringkat:

a) Profasa

b) Metafasa

c) Anafasa

d) Telofasa

Profasa Metafasa Anafasa Telofasa

6

Peringkat-peringkat Mitosis Huraian
Peringkat mitosis
Profasa  Kromosom memendek dan menebal
dan menjadi jelaskelihatan
Metafasa
Satah khatulistiwa  Setiap kromosom terdiri daripada dua
kromatid yang bercantum pada
sentromer

 Gentian gelendong mula terbentuk
 Membran nukleus dan nukleolus

terurai

 Kromosom tersusun di sepanjang
satah khatulistiwa

Anafasa Kutub sel  Sentromer membahagi dua setiap
Telofasa kromatid kembar berpisah dan
bergerak ke kutub sel bertentangan.
(pengutuban)

 Kromatid sampai ke kutub bertentangan
 Membran nukleus dan nukleolus

terbentuk semula
 Kemudian, sitoplasma membahagi
 Dua sel anak yang mempunyai

bilangan kromosom dan maklumat
genetik yang sama dengan sel induk
terbentuk

7

Meiosis
1. Meiosis melibatkan Proses pembahagian sel yang membentuk empat sel anak yang tidak

seiras

Pembahagian Sel anak
sel mempunyai
bilangan
Sel induk kromosom yang
separuh dengan

sel induk

4 Sel anak

2. Meiosis berlaku dalam: Testis
a) Sel haiwan:

Ovari

b) Sel tumbuhan
Anter

Ovari

3. Meiosis melibatkan 2 pembahagian nukeus:
a) Meiosis I- Pemisahan Kromosom Homolog
b) Meiosis II- Pemisahan Pasangan Kromatid

8

Peringkat-peringkat Meiosis Meiosis I
Profasa I
a) Kromosom memendek dan menebal dan
Metafasa I menjadi jelas kelihatan

b) Kromosom homolog berpasangan
c) Pindah silang berlaku iaitu pertukaran

maklumat genetik antara kromosom
homolog
d) Gentian gelendong mula terbentuk
e) Membran nukleus dan nukleolus terurai

a) Kromosom homolog tersusun di satah
khatulistiwa

b) Gentian gelendong melekat pada
sentromer

Anafasa I

a) Kromosom homolog berpisah dan
bergerak ke kutub bertentangan

Telofasa I

a) Setiap kromosom daripada pasangan
kromosom homolog berkumpul di kutub
bertentangan.

b) Setiap kutub mengandungi bilangan
kromosom haploid, iaitu satu set
kromosom sahaja.

c) Gentian gelendong menghilang.
d) Nukleolus dan membran nukleus

terbentuk semula.
e) Sitoplasma membahagi
f) Peringkat akhir meiosis I tamat.

9

Profasa II Meiosis II
Metafasa II
Anafasa II a) Sentriol mengganda dua dan bergerak ke
Telofasa II kutub bertentangan.

b) Setiap kromosom terdiri daripada
sepasangan kromatid kembar yang
bercantum pada sentromer.

c) Membran nukleus dan nukleolus
menghilang.

d) Gentian gelendong mula terbentuk.

a) Setiap kromosom yang terdiri daripada
kromatid kembar tersusun di satah
khatulistiwa dalam satu baris dan
menghadap kutub bertentangan.

b) Setiap kromatid terikat kepada gentian
gelendong pada sentromer.

a) Sentromer kromatid kembar membahagi
dua.

b) Pasangan kromatid kembar berpisah dan
bergerak ke kutub bertentangan yang
ditarik oleh gentian gelendong.

a) Kromatid sampai ke kutub sel dan menjadi
kromosom baru.

b) Gentian gelendong menghilang.
c) Membran nukleus dan nukleolus

terbentuk semula
d) Sitoplasma membahagi untuk

menghasilkan empat sel anak haploid.
e) Setiap sel haploid mengandungi separuh

bilangan kromosom dan kandungan genetik
adalah berbeza daripada sel induk diploid.
f) Sel haploid ini akan berkembang menjadi
gamet.

10

Pembahagian Meiosis I (Pemisahan Kromosom Homolog)
Pertama  Kromosom dalam
(Meiosis I) nukleus memendek dan

menebal

 Replikasi dan pindah
silang berlaku.

Pemisahan  Kromosom homolog
Kromosom tersusun secara sisi di
Homolog satah khatulistiwa

Pembahagian  Membran nukeus terurai
Kedua  Gentian gelendong
(Meiosis II)
terbentuk.
Pemisahan  Kromosom homolog
Pasangan
Kromatid berpisah dan bergerak
ke kutub yang
bertentangan.
 Sel mula membahagi
 Dua sel anak yang
haploid terbentuk.
 Membran nukleus
terbentuk semula

Meiosis II (Pemisahan Pasangan Kromatid)
 Kromosom dalam
nukleus memendek
dan menebal

 Kromosom tersusun di
satah khatulistiwa.

 Gentian gelendong
terbentuk.

 Pasangan kromatid
berpisah dan sel mula
membahagi

 Empat sel anak
haploid terhasil

11

Peringkat-peringkat Meiosis

MEIOSIS I

Profasa I Metafasa I

Anafasa I Telofasa I
MEIOSIS II

Profasa II Metafasa II Anafasa II Telofasa II
12

Kepentingan Mitosis dan Meiosis

Kepentingan Mitosis Kepentingan Meiosis

1. Membentuk sel-sel baru untuk 1. Menghasilkan gamet (ovum/ sperma)
pertumbuhan. untuk pembiakan seks.

2. Membentuk sel-sel baru untuk 2. Memastikan bilangan kromosom dalam
menggantikan sel-sel yang rosak. zigot adalah sama dengan sel induk.

3. Memastikan bilangan kromosom pada 3. Mengekalkan bilangan kromosom dalam
sel anak sama dengan sel induk supaya
membolehkan bahan baka dalam sel induk anak dalam setiap generasi.
diturunkan kepada sel anak. 4. Menyebabkan variasi melalui:

4. Membolehkan pembiakan aseks dalam  Pindah silang sesama kromosom
organisma unisel, seperti belahan dua
(ameba) dan pembiakan vegetatif homolog semasa Profasa I
(tumbuhan).  Pertukaran segmen tertentu rantai

DNA antara kromatid-kromatid tak
seiras pada kiasma dalam pasangan
kromosom homolog.
 Menghasilkan kombinasi gen yang
baharu pada kromosom.

# Variasi – Perbezaan sifat dalam
kalangan spesies yang sama

Persamaan dan Perbezaan antara Mitosis dan Meiosis

1. Persamaan:
 Berlakunya replikasi DNA.
 Berlakunya pembahagian sel
 Sel-sel baru dihasilkan

2. Perbezaan: Meiosis
Mitosis 1. Berlaku dalam organ seks.

1. Berlaku dalam sel soma kecuali 2. Menghasilkan gamet untuk
sel seks pembiakan.

2. Menghasilkan sel-sel baru untuk 3. Menghasilkan 4 sel anak.
pertumbuhan. 4. Bilangan kromosom dalam sel anak

3. Menghasilkan 2 sel anak. adalah separuh daripada dengan sel
4. Bilangan kromosom dalam sel induk
5. Sel anak berbeza dari segi genetik
anak sama dengan sel induk. 6. Pembahagian sel berlaku dua kali.
7. Berlaku pindah silang.
5. Sel anak seiras dari segi genetik 8. Variasi berlaku
6. Pembahagian sel berlaku sekali.
7. Tidak berlaku pindah silang.
8. Variasi tidak berlaku.

13

5.2 Pewarisan
1. Pewarisan:

 Pemindahan ciri daripada ibu bapa kepada anak-anak.
 Ciri seperti jenis rambut dan warna anak mata ialah contoh ciri yang diwarisi anak

daripada ibu bapa yang diturunkan melalui gen.

2. Ciri:
 Faktor atau sifat ketara yang diwarisi dan ditentukan oleh gen seperti ketinggian, warna
mata, warna kulit dan kumpulan darah

3. Trait:
 Varian bagi ciri khusus yang membezakan antara individu.
 Contoh, Trait untuk warna mata ialah warna hitam, warna coklat dan warna biru
 ditentukan oleh sepasang gen yang berada pada lokus yang sama pada kromosom
homolog.
 Pasangan gen yang berada lokus yang sama ini dikenali sebagai alel.
 Alel boleh hadir dalam bentuk dominan atau resesif
 Alel Dominan boleh diwakili dengan huruf besar (T)
 Alel Resesif boleh diwakili dengan huruf kecil (t)

4. Contoh bagi ciri dan trait:

Jenis cap jari

Kebolehan menggulung lidah Jenis cuping telinga

Ciri Trait Dominan Alel Trait Resesif Alel
Dominan Resesif
1. Jenis rambut Rambut kerinting Rambut lurus
[RR, Rr] R [rr] r
2. Kebolehan Tidak boleh menggulung
menggulung lidah Boleh gulung lidah G lidah [gg] g
[GG, Gg] Cuping telinga melekap
3. Jenis cuping C [cc] c
telinga Cuping telinga bebas Rambut perang muda
[CC, Cc] H [hh] h
4. Warna rambut
Rambut hitam
[HH. Hh]

14

5. Istilah yang digunakan dalam genetik:

Istilah Maksud
Gen  Unit asas pewarisan yang terdiri daripada satu segmen DNA

pada satu lokus spesifik dalam kromosom.
 Mengawal ciri tertentu dalam suatu organisma.

Alel  Bentuk alternatif gen yang menduduki lokus yang sama di

kromosom homolog.
 Wujud dalam pasangan yang mengawal trait berlainan yang

mempunyai kesan bertentangan bagi ciri tertentu.
 Satu daripada setiap pasagan alel diturunkan dari induk

jantan dan satu lagi diturunkan dari induk jantan.
 Contohnya: Ketinggian

 Alel untuk trait tinggi diwakili oleh huruf “T”

 Alel untuk trait rendah diwakili oleh huruf “t”

Contoh alel dominan dan alel resesif dalam kromosom

Kromosom homolog  Kromosom yang wujud secara pasangan dalam sel diploid.

Alel dominan  Alel yang mempamerkan ciri yang dikawalnya dan menutupi

Alel resesif kesan alel resesif. (TT,Tt)
 Huruf besar digunakan untuk mewakili alel dominan.

 Alel yang hanya menunjukkan ciri yang dikawal apabila alel

dominan tidak hadir, iaitu hanya akan mempamerkan cirinya

Genotip apabila kedua-dua alel ialah alel resesif. (tt)
 Huruf kecil digunakan untuk mewakili alel resesif.
 Komposisi gen suatu organisma yang tidak dapat dilihat.
 Dipengaruhi oleh faktor genetik dan tidak akan berubah oleh

Fenotip faktor persekitaran.
 Ciri-ciri fizikal yang dipamerkan dan boleh diperhatikan

pada suatu organisma.
 Dipengaruhi oleh faktor persekitaran.

Bivalen

Kromosom homolog

Lokus pada gen Alel bagi suatu gen
membawa alel
resesif Kromatid kembar

Lokus pada gen
membawa alel
dominan

15

Mekanisma Perwarisan Sifat

1. Gregor Mendel adalah seorang paderi dan ahli sains Austria yang juga dikenali sebagai
“Bapa Genetik” yang membuat kajian pewarisan trait pokok kacang pea.
 Pokok kacang pea baka tulen digunakan dalam eksperimen tentang kacukan

monohibrid
 Kacukan monohibrid- melibatkan kajian tentang satu ciri pada satu masa.
 Contohnya ketinggian, iaitu tinggi atau rendah.
 Contoh pokok kacang baka tulen tinggi sebagai “TT” manakala pokok kacang baka tulen

rendah sebagai “tt”

Gregor Mendel

2. Rajah Skema untuk Kacukan Monohibrid bagi ciri ketinggian
[Pokok kacang pea Tinggi berbaka tulen dengan Pokok kacang pea Kerdil berbaka tulen ]

Fenotip Induk: (Pokok Tinggi) (Pokok Kerdil)

Genotip Induk: TT x tt

Meiosis

Gamet: T Tt t

Persenyawaan Tt Tt Tt Tt

Genotip anak F1 : Tinggi Tinggi Tinggi Tinggi
Fenotip anak F1 :

16

3. Rajah Skema untuk Kacukan Monohibrid Generasi Filial ke-2 bagi ciri ketinggian
[ Persenyawaan sesama Generasi F1, iaitu Kacukan antara Pokok Kacang Pea Tinggi
dengan Pokok Kacang Pea Tinggi (Tt x Tt) ]

Fenotip Induk: (Pokok Tinggi) (Pokok Tinggi)
Genotip Induk:
Tt x Tt

Meiosis

Gamet: T tT t

Persenyawaan TT Tt Tt tt

Genotip anak F2 : Tinggi Tinggi Tinggi Kerdil
Fenotip anak F2 :

4. Rajah Skema untuk Kacukan Monohibrid antara Pokok Kacang Pea Tinggi dengan Pokok
Kacang Pea Kerdil (Tt x tt) ]

Fenotip Induk: (Pokok Tinggi) (Pokok Kerdil)

Genotip Induk: Tt x tt

17

5. Rumusan Nisbah fenotip antara Pokok Tinggi dengan Pokok Kerdil:

Kacukan Nisbah Fenotip Peratus Fenotip

TT x Tt 4:0 100% Tinggi
TT x tt

Tt x Tt 3:1 75% Tinggi : 25% Kerdil

Tt x tt 1:1 50% Tinggi : 50% Kerdil

18

6. Rajah Skema Pewarisan Kebolehan Menggulung Lidah

Bapa Ibu

Fenotip Induk: (Boleh Menggulung Lidah) (Tidak Boleh Menggulung Lidah)

Genotip Induk: BB x bb

Meiosis

Gamet: B Bb b

Persenyawaan Bb Bb Bb Bb

Genotip anak F1 : Boleh Boleh Boleh Boleh
Fenotip anak F1 :

Menggulung Menggulung Menggulung Menggulung

Lidah Lidah Lidah Lidah

19

Penentuan Jantina Anak

1. Dalam manusia, setiap sel soma mempunyai 23 pasang kromosom (46 kromosom).
 44 autosom and 2 kromosom seks
 Kandungan kromosom dalam sel gamet manusia

Jantina Autosom Kromosom seks Jumlah kromosom dalam sel soma

Lelaki 44 XY 44+XY (46)

(23 pasang)

Perempuan 44 XX 44+XX (46)

(23 pasang)

Kariotip Lelaki (44 + XY) Kariotip Perempuan (44 + XX)

2. Kandungan Kromososm dalam Sel Soma dan Sel Gamet

Perempuan (44 + XX) Lelaki (44 + XY)
 Ovari: Menghasilkan ovum  Testis: Menghasilkan sperma
 Hanya satu jenis ovum (22+X)  2 jenis sperma:

22 + X  Sperma yang membawa

kromosom X

22 + Y  Sperma yang membawa
kromosom Y

20

3. Jantina bayi bergantung kepada jenis sperma:

Sperma [22 + X] + Ovum [22 + X] 44 + XX [Perempuan]

Sperma [22 + Y] + Ovum [22 + X] 44 + XY [Lelaki]

4. Peratusan untuk mendapat anak lelaki adalah 50% dan anak perempuan adalah 50%.
 Nisbah Lelaki: Perempuan = 1: 1

5. Rajah Skema Penentuan Jantina Anak

Induk Bapa x Ibu

Genotip : 44 + XY 44 +XX

Meiosis

Gamet: 22+X 22+Y 22+X 22+X

Persenyawaan

Genotip anak: 44 +XX 44 +XX 44 +XY 44 +XY
Jantina anak:
Perempuan Perempuan Lelaki Lelaki

21

5.4 Mutasi

1. Mutasi
 Perubahan spontan dan rawak yang berlaku dalam struktur gen atau kromosom
 Menyebabkan perubahan ciri kepada anak yang mewarisi bahan genetik terubah suai.
 Menyebabkan kecacatan.

2. 2 jenis mutasi: Mutasi gen
 Perubahan kimia yang berlaku pada
Mutasi kromosom
 Perubahan pada bilangan atau struktur struktur gen.
 menyebabkan perubahan dalam ciri
kromosom
 berlaku akibat kecacatan semasa proses yang dikawal oleh gen
 Contoh:
pembahagian sel.
 Contoh: 1. Buta warna

1. Sindrom Down [ 45+ XY/45+ XX= 47] 2. Anaemia sel sabit
3. Talasemia
2. Sindrom Klinefelter[ 44+ XXY= 47]
3. SindromTurner [ 44+ XO= 45] 4. Hemofilia
5. Albinisme

3. Mutasi kromosom dan ciri-ciri fizikalnya:

Mutasi Kromosom Bilangan Kromosom Jantina Ciri-ciri Fizikal

kromosom terlibat Perempuan  Mata sepet
/lelaki  Lidah terjelir
Sindrom Down 47 Terlebih  Jari-jari yang pendek
 Kerencatan mental
kromosom  Keimunan yang

(45 +XX) ke-21 rendah terhadap
jangkitan penyakit
atau  Mempunyai ciri-ciri
seks sekunder
(45 + XY)
perempuan seperti
Sindrom Klinefelter 47 Lebih satu Lelaki buah dada membesar.
 Mandul
kromosom  Testis yang kecil
 Kekurangan ciri-ciri
(44 + XXY) seks X seks sekunder
 Mandul
Sindrom Turner 45 Kurang Perempuan  Tidak mengalami kitar
(44 + XO) kromosom
seks X haid

22

SINDROM DOWN [ 45 + XY / 45 + XX ]
SINDROM KLINEFELTER[ 44 + XXY ]
SINDROM TURNER [44 + X]
23

4. Mutasi Gen Contoh Ciri-ciri
Mutasi Gen  Mempunyai gen mutan resesif

Buta warna pada kromosom X
 Tidak dapat membezakan

antara warna merah dengan

hijau
 Lazimnya berlaku pada lelaki.

Penglihatan Normal Buta Warna

Anaemia sel sabit  Disebabkan oleh perubahan
spontan yang berlaku kepada
Talasemia gen resesif pada autosom
yang bertanggungjawab dalam
Hemofilia penghasilan hemoglobin
Albinisme
 Mempunyai bentuk sel darah
merah abnormal yang
berbentuk sabit yang
menjejaskan pengangkutan
oksigen

 Disebabkan oleh mutasi pada
gen yang mengawal
penghasilan hemoglobin

 Mempunyai sel darah merah
yang kecil dan jangka hayat sel
lebih singkat

 Menyebabkan kekurangan
darah yanag teruk.

 Pucat, pertumbuhan terbantut,
kurang selera makan,
pembengkakan hati.

 Berlaku mutasi pada gen yang
menghasilkan faktor
pembekuan darah.

 Mengalami kesukaran darah
membeku

 Mengalami kehilangan darah
berterusan sekiranya tercedera

 Disebabkan oleh mutasi pada
autosom resesif yang terlibat
dalam pembentukan melanin
yang mewarnakan rambut,
mata dan kulit.

 Menyebabkan seseorang
albino mempunyai kulit dan
rambut putih atau putih cacat
dan memiliki iris merah muda
atau biru dengan pupil merah.

24

Faktor yang menyebabkan Mutasi Kromosom dan Mutasi Gen

1. Mutasi mungkin berlaku secara spontan (semula jadi) semasa proses pembahagian sel.

2. Mutagen- bahan yang boleh menyebabkan mutasi.

3. Mutasi juga berlaku disebakan oleh faktor-faktor luar:

Faktor Penerangan

1. Radiasi Sinaran radioaktif, Sinar X, Sinar ultraungu

2. Karsinogen pestisid, benzena,formaldehid

3. Kehamilan pada usia lewat Meningkatkan risiko melahirkan anak sindrom Down.

Faktor-faktor yang menyebabkan Mutasi
25

Penyakit Gangguan Gen
1. Penyakit gangguan gen:

 Penyakit yang disebabkan oleh gen abnormal yang terletak autosom atau kromosom
seks.

 Alel yang membawa trait penyakit boleh diwarisi dalam keluarga.
2. Gen terangkai seks:

 Gen yang terdapat pada kromosom seks.
3. Trait terangkai seks

 Trait yang terletak pada kromosom seks
 Contoh:

a) Hemofilia
 Trait kegagalan pembekuan darah pada luka
 Disebabkan oleh alel resesif yg membawa penyakit hemofilia terdapat pd
kromosom X

b) Buta Warna
 Mempunyai gen mutan resesif pada kromosom X
 Tidak dapat membezakan antara warna merah dengan hijau

4. Rajah skema menunjukkan pewarisan Hemofilia apabila seorang lelaki yang merupakan
pengidap hemofilia berkahwin dengan seorang perempuan pembawa hemofilia

26

5. Rajah skema menunjukkan pewarisan Buta Warna apabila seorang lelaki penglihatan
normal berkahwin dengan seorang perempuan pembawa buat warna

6. Kaedah pengesanan penyakit gangguan gen adalah melalui:

(a) Kariotip Merujuk kepada bilangan kromosom dalam nukleus sel untuk

mengesan sebarang keabnormalan pada kromosom .

(b) Amniosentesis Kaedah pengesanan ketidaknormalan kromosom pada fetus yang

sedang berkembang dengan menguji cecair amnion dengan

memasukkan jarum ke dalam uterus menggunakan teknik ultrabunyi

Kaedah pengesanan penyakit gangguan gen melalui Amniosentesis
27

7. Langkah-langkah dalam kaedah amniosentesis:

3. Jarum dimasukkan 2. Bendalir amnion 1. Bendalir amnion
dengan berhati-hati yang mengandungi kemudian
melalui bahagian sel fetus yang diemparkan untuk
abdomen ibu menembusi terampai diekstrak mengasingkan
dinding uterus keluar. bendalir amnion dan

sel fetus.

Ultrabunyi

Sel fetus

4. Sel fetus yang terasing
digunakan untuk
mendapatkan kariotip.

8. Langkah-langkah dalam kaedah kariotip:

Sel fetus Bahan kimia ditambah Bahan kimia Sel dipindah
untuk merangsang lain ditambah ke dalam
mitosis tiub dan
untuk diemparkan
Inkubasi menghentikan untuk
selama memekatkan
2 atau 3 hari mitosis di
peringkat sel.
metafasa

Gambar kromosom Slaid diperhatikan Sel dipindah
dipotong dan di bawah ke dalam
disusun membentuk mikroskop dan tiub baharu
kariotip. diambil gambarnya yang berisi
bahan
penetap.

Larutan daripada tiub disedut dan dititskan
ke atas slaid mikroskop dan ditambahkan
pewarna supaya kromosom lebih jelas

28

Aplikasi Penyelidikan Genetik dalam meningkatkan kualiti kehidupan

Aplikasi Penyelidikan Penerangan
Genetik
1. Sains Forensik Penyiasatan jenayah yg mengenalpasti kronologi suatu kejadian
berdasarkan bukti saintifik melalui analisis bukti fizikal
2. Terapi gen Cap jari DNA atau profail DNA iaitu corak jalur yang dihasilkan
daripada DNA seseorang dapat membuktikan kesalahan jenayah
3. Genealogi Genetik yang dilakukannya.
Ia boleh diperolehi dari air liur, tisu darah, semen atau rambut
seseorang.
Kaedah untuk membaiki gen-gen mutan (abnormal/cacat) yang
menyebabkan penyakit seperti sistik fibrosis, hemofilia dan anemia
sel sabit dengan menyisipkan gen normal ke dalam sel atau tisu
badan pesakit untuk menggantikan gen yang rosak.
Kajian pengumpulan genetik utk menentukan salasilah atau susur
galur tentang keluarga, keturunan dansejarahnya. Ujian DNA
digunakan.

Kesan Penyelidikan Genetik terhadap Kehidupan Harian

Kesan Penyelidikan Genetik terhadap Kehidupan Harian

Kebaikan Keburukan

1. Membuka peluang pekerjaan. 1. Makanan Termodifikasi (GMF) mungkin

2. Mewujudkan bidang baharu seperti memudaratkan kesihatan manusia.

kejuruteraan genetik. 2. Ancaman terhadap persekitaran mungin

3. Mempertingkatkan penyelidikan dalam boleh berlaku untuk jangka masa panjang.

bidang genetik untuk kesejahterann hidup 3. Penyalahgunaan penyelidikan genetik

manusia. seperti pengklonan manusia yang akan

4. Mengesan penyakit diperingkat awal dan memudaratkan kehidupan di masa

membolehkan pencegahan dilakukan. hadapan.

29

5.4 Teknologi Kejuruteraan Genetik
1. Kejuruteraan genetik:

 Pengubahsuaian genetik sesuatu organisma dengan memindahkan gen tertentu
daripada organisma lain ke dalam DNA organisma tersebut.

 Kejuruteraan genetik biasanya dikaitkan dengan:
(a) DNA Rekombinan- hormon insulin, hormon pertumbuhan, vaksin hepatitis B
(b) Organisma Termodifikasi Genetik (GMO)
(c) Terapi Gen

2. Teknologi DNA Rekombinan:
 Teknik yang menggabungkan 2 spesies yang berbeza untuk menghasilkan 1 ciri genetik
baharu.
 Contoh:
(a) DNA tumbuhan dikombinasikan dengan DNA bakteria
(b) DNA manusia dikombinasikan dengan DNA kulat
(c) DNA manusia yg dikombinasikan dengan DNA bakteria:
 Penghasilan insulin yang dapat membantu orang yang menghidap diabetes
melitus (kencing manis)

Pembuatan Insulin melalui Teknologi DNA rekombinan
2. DNA yang mengandungi gen insulin manusia dipotong menggunakan enzim pemotong.
3. DNA plasmid bakteria dipotong menggunakan enzim pemotong.
4. DNA rekombinan dimasukkan ke dalam sel bakteria.
5. Bakteria rekombinan dikulturkan dan mengganda di dalam tangki penapaian.
6. Pengestrakan dan penulenan insulin manusia

Bakteria
rekombinan

Sel pankreas Gen insulin 3 Insulin
manusia manusia Manusia

1 5

2 DNA Tangki
rekombinan penapaian
DNA
DNA Plasmid 4
Sel bakteria dipotong
dengan enzim
pemotong

DNA
plasmid

Insulin manusia
30

3. Organisma Termodifikasi Genetik (GMO)
 Organisma sama ada tumbuhan, haiwan, bakteria atau virus yang diubahsuai secara
genetik untuk tujuan tertentu melalui teknologi kejuruteraan genetik.
 menggabungkan gen dari dua spesies yang berbeza, malahan boleh menggabungkan
antara gen haiwan dan tumbuhan atau bakteria untuk menghasilkan GMO dengan ciri-
ciri baharu yang tidak dapat dihasilkan secara proses persilangan tradisional
 Organisma baharu yang terhasil ini akan memiliki beberapa perubahan khusus yang
diperlukan untuk tujuan kormesial serta menjadikan organisma baharu
 Ciri-ciri organisma yang diperlukan untuk meningkatkan kualiti komersial seperti:
(a) Daya rintangan yg tinggi terhadap serangan perosak atau penyakit
(b) Buah yang bersaiz besar dan nilai nutrisi yang lebih tinggi
(c) Kurang penggunaan racun perosak (mengurangkan masalah pencemaran alam)
 Teknologi ini diaplikasikan dalam tanaman padi, jagung dan kelapa sawit.

Makanan Termodifikasi Genetik (GMF)

Jagung Kacang soya

Betik Kapas

Padi Tomato
Minyak Kanola Hasil tenusu

Kacang pea ubi kentang

31

4. Terapi Gen
 Aplikasi kejuruteraan genetik untuk mengubahsuai atau menggantikan gen yang rosak.
 Bahan genetik dimasukkan ke dalam pesakit dan kemudian gen yang rosak akan

digantikan dengan gen yang normal.
 Diigunakan untuk merawat penyakit anemia sel sabit, penyakit kanser dan jantung.

5. Kesan Teknologi Kejuruteraan Genetik dalam Kehidupan

Teknologi Kejuruteraan Genetik

Kebaikan Keburukan

1. Mengenal pasti dan menentukan penyakit 1. Hasil perubahan genetik memberikan

baka dan seterusnya merawat penyakit alahan dan kesan-kesan sampingan

tersebut. kepada pengguna yang mengalami alahan.

2. Menghasilkan tanaman dan ternakan 2. Penyellidikan genetik yang menghasilkan

berkualiti. spesies baharu menyebabkan spesies asal

3. Menghasilkan tanaman dan ternakan yang akan pupus.

mempunyai daya tahan penyakit dan 3. Menyebabkan kesan sampingan seperti

serangga perosak yang tinggi untuk mutasi pada pengguna.

mengurangkan penggunaan pestisid. 4. Pengubhsuaian genetik mungkin

4. Menghasilkan tanaman yang lebih banyak digunakan secara tidak beretika seperti

dalam jangka masa singkat. penghasilan senjata biologi yang boleh

5. Penghasilan insulin, vaksin dan enzim membahayakan manusia.

daripada bakteria yang boleh membantu 5. Menghasilkan organisma yang mempunyai

kesihatan manusia. daya rintangan yang tinggi terhadap

pestisid.

Etika Dalam Teknologi Kejuruteraan Genetik
1. Penyelidikan dalam bidang kejuruteraan genetik mendatangkan isu berkaitan etika dan

moral.
2. Penyelidikan genetik perlu dijalankan dengan integriti yang tinggi aagar tidak menyalahi

moral dan agama.
3. Bantahan boleh datang dari golongan agamawan sekiranya bertentangan dengan norma

kehidupan dan agama seperti isu pengklonan manusia.
 Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) telah mengisytiharkan bahawa pengklonan

manusia adalah tidak beretika.
 Pengklonan biri-biri (“Dolly”) turut menimbulkan kebimbangan dalam masyarakat yang

mendakwa ianya bercanggah dengan agama.
4. Teknologi kejuruteraan genetik juga dikhuatiri menyebabkan biobahaya (biohazard) di mana

bahan biologi ini boleh mendatangkan bahaya kepada persekitaran dan kesihatan manusia.
Bahan ini adalah seperti mikroorganisma dan toksin daripada sumber biologi.
5. Namun begitu, teknologi kejuruteraan genetik dapat membantu manusia dari segi kesihatan
seperti penghasilan insulin bagi membantu manusia yang menghidap penyakit diabetes
melitus.
6. Teknologi kejuruteraan dapat membantu manusia dalam menyelesaikan masalah
kekurangan makanan dan kerosakan tanaman.
7. Etika dan nilai murni hendaklah diamalkan semasa menjalankan eksperimen kejuruteraan
genetik agar tidak menyentuh sensitivity agama dan moral.
8. Bagi mengelakkan teknologi kejuruteraan genetik disalahgunakan, undang-undang dan
pearturan wajar dikuatkuasakan supaya para penyelidik memahami dan mengikuti
perkembangan kejuruteraan genetik.

32

5.5 Variasi

1. Variasi:
 Perbezaan ciri-ciri atau sifat yang wujud dalam kalangan individu daripada spesies yang
sama.
 Variasi dalam kalangan haiwan adalah seperti warna bulu kucing yang pelbagai.
 Variasi dalam kalangan tumbuhan adalah seperti saiz dan warna buah kelapa. Variasi
dalam kalangan manusia terbahagi kepada dua iaitu variasi selanjar dan variasi tak
selanjar.

1. 2 Jenis variasi:
a) Variasi Selanjar
b) Variasi tak selanjar

Contoh Variasi Selanjar

Ketinggian Berat badan Warna kulit
Jenis cap jari
Contoh Variasi Tak Selanjar cuping
Boleh menggulung lidah telinga
bebas

Tidak boleh menggulung lidah

Cuping
telinga
lekap

Kebolehan menggulung lidah Jenis cuping telinga

33

2. Perbandingan antara variasi selanjar dan variasi tak selanjar:

a) Persamaan:
 Menunjukkan perbezaan ciri antara individu dalam spesies yang sama.

b) Perbezaan:

Variasi selanjar Variasi tak selanjar
1. Tidak menunjukkan perbezaan yang 1. Menunjukkan perbezaan yang ketara.

ketara. 2. Tidak mempunyai kumpulan perantaraan.
2. Mempunyai kumpulan perantaraan. 3. Bersifat kualitatif (tidak boleh diukur)
3. Bersifat kuantitatif (boleh diukur) 4. Fenotip biasanya dikawal oleh satu gen
4. Fenotip biasanya dikawal oleh
yang terdiri sepasang alel
sebilangan gen yang terdiri daripada
banyak pasangan alel 5. Tidak dipengaruhi oleh faktor
5. Dipengaruhi oleh faktor persekitaran persekitaran

6. Menunjukkan taburan normal 6. Menunjukkan taburan diskrit

7. Contoh: 7. Contoh:

(a) Ketinggian (a) Kumpulan darah
(b) Berat badan (b) Jenis rambut
(c) Warna kulit (c) Kebolehan menggulung lidah
(d) Warna rambut (d) Jenis cap jari.
(e) Tahap kepintaran (e) Jenis cuping telingga
(f) Panjang tapak kaki (f) Kehadiran lesung pipit

34

Faktor- faktor yang menyebabkan variasi
1. 2 Faktor yang mempengaruhi variasi:

a) Faktor genetik
b) Faktor persekitaran

2. Genotip organisma organisma biasanya dapat diwarisi melalui gen yang diturunkan dari
satu generasi ke generasi yang lain.

3. Namun demikian, fenotip organisma hanya ditentukan oleh faktor persekitaran seperti suhu,
keamatan cahaya dan kelembapan.

4. Ciri-ciri yang diperolehi oleh faktor persekitaran tidak boleh diwarisi dan merupakan variasi
selanjar.

5. Variasi yang dikawal oleh faktor genetik boleh diwarisi manakala variasi yang disebabkan
oleh persekitaran tidak boleh diwarisi.

Faktor Variasi

Faktor Genetik Faktor Persekitaran

Pindah silang Penyusunan Manusia Tumbuhan
antara kromosom kromosom
homolog semasa homolog secara  Jenis  Kesuburan
rawak semasa
Profasa I Metafasa I makanan tanah
 Cahaya  Keamatan
Persenyawaan Mutasi kromosom
secara rawak dan matahari cahaya
antara gamet jantan  Pendidikan  Iklim
dan gamet betina mutasi gen  Iklim  Bekalan air
 Pengalaman  pH tanah
 Suhu
/ Kemahiran
 Senaman

35

6. Faktor genetik: Penerangan
Faktor genetik  Membolehkan pertukaran bahan gentik

1. Pindah silang antara kromosom dan menghasilkan kombinasi genetik
homolog semasa Profasa I
yang baharu.
2. Penyusunan kromosom homolog  Menghasilkan gamet yang mempunyai
secara rawak semasa Metafasa I
maklumatik genetik yang berlainan
3. Persenyawaan secara rawak antara  Menghasilkan zigot dengan kombinasi
gamet jantan dan gamet betina
genotip yang berlainan.
4. Mutasi kromosom dan  Menghasilkan fenotip baharu akibat
mutasi gen
perubahan dalam maklumat genetik

7. Contoh-contoh faktor persekitaran yang menyebabkan variasi dalam tumbuhan:

Faktor Persekitaran Penerangan

(a) Keamatan cahaya  Sesuatu tumbuhan yang terlindung di bawah satu pokok yang

besar akan tumbuh menjadi lebih tinggi untuk cuba mendapat

(b) Iklim cahaya matahari yang maksimum
 Pokok ros boleh tumbuh sehingga 3 hingga 5 meter pada iklm

sejuk tetapi pada iklim panas, pokok itu hanya boleh tumbuh

(c) pH tanah sehingga satu meter.
 Pokok Hydrangea sp.menghasilkan bunga berwarna biru

dalam keadaan tanah yang berasid tetapi menghasilkan bunga

berwarna merah jambu dalam keadaan tanah yang beralkali.

Bunga berwarna biru dalam Bunga berwarna merah jambu
tanah berasid dalam tanah beralkali.

8. Contoh-contoh faktor persekitaran yang menyebabkan variasi dalam manusia:

Faktor Persekitaran Penerangan

(a) Jenis makanan dan  Seseorang yang suka mengambil makanan berlemak dan

senaman kurang aktif bersenam akan mempunyai saiz badan yang lebih

besar berbanding dengan seorang yang aktif dan mengawal

jenis makananya.

(b) Cahaya matahari  Seseorang memiliki kulit berwarna cerah akan menjadi kulit

berwarna gelap jika selalu terdedah kepada cahaya matahari.

(c) Contoh ciri lain akibat  Parut disebabkan oleh kemalangan dan bahasa pertuturan

variasi persekitaran disebabkan oleh pendidikan.

36

Kepentingan Variasi
1. Membolehkan organisma menyesuaikan diri terhadap perubahan persekitaran.

 Risiko kepupusan spesies dapat dikurangkan kerana organisma mampu beradaptasi
dengan persekitaran yang berubah atau wabak sesuatu penyakit.

 Jika tidak, individu yang tidak mempunyai variasi akan pupus apbila suatu perubahan
drastic berlaku dalam persekitaran.

2. Membolehkan kita membezakan dan mengecam setiap individu dalam spesies yang sama
dengan mudah.

3. Membolehkan pemilihan semula jadi, iaitu organisma dengan ciri-ciri yang sesuai akan
terus hidup manakala organisma dengan ciri-ciri yang kurang sesuai akan pupus.
 Pemilihan variasi yang baik atau menyingkirkan variasi yang kurang baik akan berlaku
secara beransur-ansur melalui proses evolusi.
 Sebagai contoh:
(a) Dalam pesekitaran yang tidak tercemar, rama-rama yang berwarna kelabu cerah
dapat menyamar dengan liken pada batang pokok dan tidak mudah dikesan oleh
pemangsa.
(b) Dalam persekitaran yang tercemar dengan asap kilang di kawasan perindustrian,
terdapat lebih banyak rama-rama berwarna hitam.
(c) Variasi genetik telah berlaku untuk menghasilkan rama-rama berwarna gelap yang
dapat menyamarkan diri pada batang pokok yang tercemar supaya tidak mudah
dikesan dan dimakan oleh pemangsa.
(d) Sebaliknya, rama-rama berwarna kelabu cerah tidak dapat menyamar diri dalam
persekitaran yang tercemar dan mudah dikesan serta ditangkap oleh pemangsa.
(e) Akibatnya, spesies rama-rama berwarna gelap dapat terus hidup dan populasinya
semakin bertambah dalam persekitaran tercemar.
(f) Jadi, proses penghasilan spesies yang baharu ini dikenali sebagai pemilihan semula
jadi.

Rama-rama berwarna kelabu cerah Rama-rama berwarna hitam

4. Membantu organisma yang merupakan mangsa melindungi diri dariapada pemangsa

melalui penyamaran.
 Sebagai contoh, penyamaran rama-rama Biston betularia untuk menyesuaikan diri

dengan persekitaran.
5. Membentuk spesies baharu yang mempunyai sifat-sifat yang dikehendaki dan lebih

berkualiti melalui kejuruteraan genetik dan pembiakbakaan pilihan dalam kalangan

tanaman atau haiwan ternakan.
 Oleh itu, Variasi pada haiwan dan tumbuhan mengikut sifat-sifat yang dikehendaki dapat

meningkatkan kualiti dan kuantiti hasil pertanian.

37

Latihan
1. Rajah 1 menunjukkan sebahagian peringkat dalam pembahagian sel.

Diagram 1 shows parts of stages in a cell division.

WXY Z
Rajah 1/ Diagram 1

Antara yang berikut, yang manakah urutan yang betul?
Which of the following is the correct sequence?

A W, X, Y, Z
B X, Y, Z, W
C Z, X, W, Y
D Y, X, Z, W

2. Rajah 2 menunjukkan satu proses yang melibatkan kromosom manusia.
Diagram 2 shows a process involving the human chromosomes.

Rajah 2/ Diagram 2

Apakah kepentingan proses di atas?
What is the importance of the above process?

A Untuk menghasilkan gamet
To produce gametes

B Untuk menghasilkan variasi
To produce variation

C Untuk memperbaiki kualiti populasi
To improve the quality of the population

D Untuk membantu pertumbuhan sel-sel
To help in the growth of cells.

3. Antara pernyataan berikut, yang manakah betul tentang meiosis?
Which of the following is true about meiosis?
A Terlibat dalam tumbesaran
Involved in growth
B Melibatkan semua jenis sel
Involves all types of cells
C Menyebabkan separuh bilangan kromosom
Halved the number of chromosomes
D Kandungan genetik anak adalah sama dengan induk
Genetic contents of daughter cells and parent cells are similar

38

4. Rajah 1 menunjukkan satu proses pembahagian sel.
Diagram 1 shows a process of cell division.

Rajah 1/Diagram 1
Apakah proses P?
What is process P?

A Mutasi
Mutation

B Mitosis
Mitosis

C Meiosis
Meiosis

D Persenyawaan
Fertilisation

5. Rajah 1 menunjukkan satu peringkat semasa mitosis.
Diagram 1 shows a stage during mitosis.

Rajah 1/ Diagram 1
Berapakah bilangan kromosom dalam setiap sel anak setelah proses mitosis selesai?
What will be the number of chromosomes in each daughter cell when the process of mitosis
is complete?

A Dua/ Two
B Tiga/Three
C Enam/ Six
D Dua belas/ Twelve

39

6. Di bahagian tumbuhan yang manakah meiosis berlaku?
In which part of the plant does meiosis occur?

A Ranggi/ Petal
B Anter/ Anther
C Hujung akar/ Root tip
D Hujung pucuk/ Shoot tip

7. Antara berikut, yang manakah kromosom yang hadir dalam sel hati perempuan?
Which of the following chromosomes are present in the female liver cells?
A 22 + X
B 22 + Y
C 44 + XX
D 44 + XY

8. Bilangan kromosom yang ada pada sel kulit lelaki ialah
The chromosomes present in the male skin cells are

A 22 + Y
B 22 + X
C 44 + XY
D 44 + XX

9. Zigot tikus mempunyai 40 kromosom. Berapakah bilangan kromosom yang terdapat
pada sel kulit dan gamet tikus itu?
The zygote of a mouse has 40 chromosomes. How many chromosomes are there in a skin
cell and a gamete of a mouse?

Sel kulit/ Skin cell Gamet/ Gamete
A. 20 20
B. 20 40

C. 40 20
D. 40 40

10. Antara yang berikut, yang manakah menunjukkan trait resesif?
Which of the following shows a recessive trait?

A Lesung pipit
Dimples

B Cuping telinga melekap
Attached ear lobes

C Rambut keriting
Curly hair

D Tidak kidal
Right handedness

40

11. Rajah 2 menunjukkan mekanisma pewarisan trait ketinggian pada pokok kacang.
Diagram 2 shows the mechanism of inheritance of height trait in pea plants.

Rajah 2/ Diagram 2
Apakah nisbah yang mungkin bagi kacukan tersebut?
What is the expected ratio of the cross?

A 1 tinggi : 1 kerdil/ 1 tall : 1 dwarf
B 2 tinggi : 1 kerdil/ 2 tall : 1 dwarf
C 1 tinggi : 3 kerdil/ 1 tall : 3 dwarf
D 3 tinggi : 1 kerdil/ 3 tall : 1 dwarf
12. Diagram 6 shows a schematic diagram of a monohybrid cross in mice.
Rajah 6 menunjukkan satu gambar rajah skema bagi kacukan monohibrid pada tikus.

Diagram 6/ Rajah 6
If B represent the dominant allele for black fur and b represent the recessive allele for grey
fur, what are the genotypes of the parents?
Sekiranya B mewakili alel dominan bagi bulu hitam dan b mewakili alel resesif bagi bulu
kelabu, apakah genotip induknya?

A bb X BB
B BB X Bb
C Bb X Bb
D Bb X bb

41

13. Rajah 3 menunjukkan penentuan jantina manusia.
Diagram 3 shows sex determination in humans.

Rajah 3/ Diagram 3

Antara berikut, yang manakah kromosom yang terdapat dalam P dan Q?
Which of the following are chromosomes found in P and Q?

PQ

E. 22 + Y 44 + XY

F. 22 + Y 44 + XX

G. 22 + X 44 + XX

H. 22 + X 44 + XY

14. Antara yang berikut, yang manakah disebabkan oleh mutasi gen?
Which of the following is caused by gene mutation?

A Albinisme
Albinism

B Sindrom down
Down syndrome

C Sindrom Klinefelter
Klinefelter syndrome

D Sindrom Turner
Turner syndrome

15. Nukleus seorang perempuan mengandungi kromosom seks XO. Apakah penyakit itu?
The nucleus of a female has a sex chromosome of XO. What is the disease?

A Sindrom Down
Down syndrome

B Sindrom Turner
Turner syndrome

C Sindrom Klinefelter
Klinefelter syndrome

D Anemia sel sabit
Sickle cell anaemia

42

16. Maklumat di bawah menunjukkan ciri-ciri seseorang yang menghidap sejenis penyakit
genetik.
The information below shows the characteristics of a person who suffered from a genetic
disorder.
 Testis tidak berkembang
Underdeveloped testes
 Mempunyai lebih satu kromosom X
Has an extra X chromosome
 Mempunyai sebahagian ciri-ciri perempuan
Has some female characteristics

Apakah penyakit tersebut?
What is the disorder?

A Buta warna
Colour blindness

B Sindrom down
Down’s syndrome

C Sindrom Turner
Turner’s syndrome

D Sindrom Klinefelter
Klinefelter’s syndrome

17. Rajah 4 menunjukkan kromosom yang terdapat dalam sel kulit seorang bayi.
Diagram 4 shows the chromosomes found in a baby’s skin cells.

Rajah 4/ Diagram 4

Rajah 4/ Diagram 4

Apakah penyakit genetik yang dihidapi oleh bayi tersebut?
Which genetic disease is the baby suffering from?

A Sindrom Down/ Down’s syndrome
B Albino/ Albinism
C Buta warna/ Colour blindness
D Sindrom Turner/ Turner’s syndrome

43

18. Antara pernyataan berikut, yang manakah menunjukkan kebaikan penyelidikan genetik?
Which of the following statements shows the advantage of genetic research?

A Pengklonan manusia
Cloning of humans

B Penggunaan senjata biologi
Use of biological weapon

C Menghasilkan haiwan berbahaya yang boleh mengancam organisma lain
Produces harmful animals that threaten other living organisms

D Menambahbaik kualiti dan hasil pertanian dan penternakan
Improves the quality and yield of crops and livestock products

19. Apakah yang terjadi sekiranya pengklonan manusia dibenarkan?
What happens if human cloning is allowed?

A Mengganggu pembentukan semula jadi manusia
Disturbs the natural formation of human beings

B Meningkatkan jangka hayat manusia
Increases the lifespan of humans

C Menambahkan populasi manusia
Increases the human population

D Masalah sosial akan berkurang
Social problems will decrease

20. Antara berikut, yang manakah sumbangan penyelidikan genetik kepada manusia?
Which of the following is a contribution of genetic research to humans?

A Menghasilkan tanaman yang mengambil masa yang lama untuk matang dan masak
Produce crops which take a long time to mature and ripen

B Menghasilkan tanaman yang lebih tahan terhadap penyakit
Produce crops that are more resistant towards diseases

C Menghasilkan senjata biologi untuk peperangan
Produce biological weapons for war

D Menghasilkan penyakit yang boleh merebak dengan cepat
Produce diseases that can spread fast

21. Penyelidikan genetik dapat menghasilkan organisma baharu yang mempunyai kandungan
genetik yang serupa dengan induknya. Apakah kaedah yang digunakan dalam penyelidikan
seperti ini?
Genetic research can reproduce a new organism which has the same genetic content as the
parent.
What is the method used in this type of research?
A Pembiakan genetik
Genetic reproduction
B Permanian beradas
Artificial insemination
C Pengubahsuaian genetik
Genetic modification
D Pengklonan
Cloning

44

22. Antara yang berikut, yang manakah contoh variasi tak selanjar?
Which of the following is an example of discontinuous variation?
A Warna kulit
Skin colour
B Ketinggian
Height
C Berat badan
Body weight
D Kumpulan darah
Blood group

23. Rajah 3 menunjukkan histogram bagi satu variasi.
Diagram 3 shows a histogram for a variation.

Rajah 3/ Diagram 3
Antara yang berikut, yang manakah contoh variasi tersebut?
Which of the following is an example of the variation?

A Kebolehan menggulung lidah
Ability to roll tongue

B Jenis cap ibu jari
Type of thumbprint

C Kumpulan darah
Blood group

D Ketinggian
Height

45

Latihan
1. Diagram 6 shows part of mitosis process.

Rajah 6 menunjukkan sebahagian proses mitosis

Stage P/
Peringkat P

Stage Q /
Peringkat Q

Diagram 6/ Rajah 6

(a) Name one part of plant where this process occurs.
Namakan satu bahagian tumbuhan di mana proses ini berlaku.
…...……………………………………………………………………………………………………….
[1 mark/ 1 markah]

(b) State what happen to the chromosomes in stage P
Nyatakan apakah yang berlaku pada kromosom dalam peringkat P
…..……………………………………………………………………………………………………….
[1 mark/ 1 markah]

(c) After the cell was completely divided in stage Q, how many chromosomes can be found in
each daughter cells?
Selepas sel dalam peringkat Q terbahagi sepenuhnya, berapakah bilangan kromosom
yang terdapat dalam setiap sel anak tersebut?
……...…………………………………………………………………………………………………….
[1 mark/ 1 markah]

(d) A type of leaf has 20 pairs of chromosomes in its cell. How many chromosome are \
there in its trunk cell?
Sejenis daun mempunyai 20 pasang kromosom di dalam selnya. Berapakah bilangan
kromosom yang terdapat pada sel batang tumbuhan tersebut?
……..……………………………………………………………………………………………………….
[1 mark/ 1 markah]
(d) State two importance of the mitosis process.
Nyatakan dua kepentingan proses mitosis.
i) ………………………………………………………………………………………………

ii) ……………………………………………………………………………………………...
[2 marks/ 2 markah]

46

2. Diagram 2 shows some stages of a cell division occurring in humans.
Rajah 2 menunjukkan beberapa peringkat pembahagian sel yang berlaku dalam manusia.

Diagram 8/ Rajah 8
(a) State type of cell division that occurs in Diagram 8?

Nyatakan jenis pembahagian sel yang berlaku dalam Rajah 8?

……………………………………………………………………………………………………….
[1 mark/ 1 markah]

(b) Name the process that happens at Stage L.
Namakan proses yang berlaku pada peringkat L.

……………………………………………………………………………………………………….
[1 mark/ 1 markah]

(c) Name two organs in humans where this cell division occurs.
Namakan dua organ dalam manusia di mana pembahagian sel ini berlaku.

……………………………………………………………………………………………………….
[2 mark/ 2 markah]

(d) State one the importance of this cell division.
Nyatakan satu kepentingan pembahagian sel ini.

……………………………………………………………………………………………………….
[1 mark/ 1 markah]

(e) State one part of a plant which experiences this cell division.
Nyatakan satu bahagian dalam tumbuh-tumbuhan yang mengalami pembahagian sel ini.

……………………………………………………………………………………………………….
[1 mark/ 1 markah]

47

4. Rajah 5 menunjukkan peringkat-peringkat pembahagian sel.
Diagram 5 shows the stages of a cell division process.

Rajah 5/ Diagram 5
a) Susunkan peringkat-peringkat P, Q, R dan S mengikut urutan yang betul.

Arrange stages of P, Q, R and S in the correct order.

[1 markah/ 1 mark]
b) (i) Apakah jenis pembahagian sel yang ditunjukkan dalam Rajah 5.

What is the type of cell division shown in Diagram 5.
….……………………………………………………………………………………………

[1 markah/ 1 mark]
(ii) Berikan satu sebab bagi jawapan anda di (b) (i).

Give one reason for your answer in (b) (i).
….……………………………………………………………………………………………

[1 markah/ 1 mark]
c) Berdasarkan Rajah 5, nyatakan bilangan kromosom dalam sel tersebut.

Based on Diagram 5, state the number of chromosomes in the cell.
….……………………………………………………………………………………………

[1 markah/ 1 mark]
d) Nyatakan satu kepentingan pembahagaian sel yang ditunjukkan dalam Rajah 5.

State one importance of cell division shown in Diagram 5.
….……………………………………………………………………………………………

[1 markah/ 1 mark]
e) Mengapa proses pembahagian sel ini tidak menyebabkan variasi?

Why this process does not cause variation?
….……………………………………………………………………………………………

[1 markah/ 1 mark]

48

49

50