e-book1

Micro scale โครงการออกแบบภมู ิสถาปัตยกรรมเพ่ือการทอ่ งเท่ียวและสร้างแหล่งเรยี นรวู้ ัดอรณุ ราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ภูมิสถาปั ตยกรรม ข้อมลู ท่วั ไป วเิ คราะหพ์ ืนท่โี ครงการ วเิ คราะห์ผ้ใู ช้งาน กฏหมายและขอ้ กําหนด กรณศี ึกษา นโยบายการพัฒนา

การใช้พ้ืนท่วี ัด สถาปั ตยกรรม ภมู สิ ถาปั ตยกรรม มรดกเชงิ นามธรรม มุมมอง

เกณฑ์การประเมนิ คณุ ค่าภมู ิสถาปั ตยกรรม

อา้ งอิง : เกณฑ์จากการบรรยายโดย อ.ดร.พรธรรม ธรรมวมิ ล วนั ทที่ าํ การสํารวจพ้ืนท่ี 21 ตลุ าคม 64

คะแนน เกณฑ์
อายุ
เทคนคิ วิธแี ละความหายาก เอกลกั ษณ์ สภาพปั จจบุ ัน ตําแหน่ง
อยุธยา - รตั นโกสินทรต์ อนตน้
3 ใช้เทคนิควธิ กี ารก่อสรา้ งหรือวสั ดุ มเี อกลกั ษณ์ท่แี สดงถึงศิลปวัฒนธรรม สมบรู ณ์ ตาํ แหนง่ เหมาะสมกบั ลักษณะการใช้
โบราณทสี่ ามารถคงรูปแบบดงั้ เดมิ ไว้ได้ ไทยและพุทธศาสนา งาน และชว่ ยส่งเสรมิ ทัศนยี ภาพโดย
เส่ือมสภาพตามเวลา
2 ใช้เทคนิควธิ ีการกอ่ สรา้ งหรือวัสดุเลยี น มเี อกลักษณ์ที่แสดงถงึ ศิลปวฒั นธรรม อายุมากกว่า 50 ปี - รตั นโกสินทรต์ อน และทรุมโทรมเลก็ นอ้ ย รอบ
แบบวิธีโบราณ ไทย ปลาย
มสี ภาพทรดุ โทรม เหมาะสมกบั ลกั ษณะการใช้งานอยูบ่ ้าง
1 ใชว้ ิธีการก่อสร้างหรือวสั ดุทีพ่ บเหน็ ได้ มีเอกลักษณท์ ่ีส่ือถึงศิลปวฒั นธรรมทาง มอี ายนุ ้อยกวา่ 50 ปี ทางโครงสรา้ งบางส่วน และไมบ่ ดบังหรือชว่ ยส่งเสริม
ทัว่ ไปและกลมกลืนกบั สภาพโดยรอบ ความเช่อื โดยทว่ั ไป ทัศนยี ภาพ

ไม่เหมาะสมกับลักษณะการใชง้ าน
หรอื บดบังทัศนียภาพโดยทวั่ ไป

0 ใช้วิธีการกอ่ สรา้ งหรอื วัสดุที่พบเหน็ ได้ ไม่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวทส่ี ามารถพบ เพิ่งตดิ ตัง้ ไดไ้ มน่ าน มีอายุ 1-5 ปี มสี ภาพทรุดโทรมอย่างมาก ไมเ่ หมาะสมกับลกั ษณะการใชง้ านและ
ทวั่ ไปท่ขี ัดแยง้ กับสภาพโดยรอบ ไดท้ ่วั ไป ควรได้รบั การปรบั ปรงุ บดบงั ทศั นียภาพสําคญั

ผลรวมคะแนน 4-6 มีคุณค่าน้อย 7-9 มคี ุณค่าปานกลาง 10-13 มีคุณคา่ มาก 13-15 มคี ุณคา่ มากทีส่ ุด
พิจารณาเปน็ กรณี พิจารณาเปน็ กรณี พิจารณาการเกบ็ รกั ษาเปน็ สมควรแก่การเกบ็ รักษา
0-3 มคี ณุ คา่ นอ้ ยทสี่ ุด กรณี
สามารถรอื ถอนได้

50



Micro scale โครงการออกแบบภูมสิ ถาปัตยกรรมเพ่ือการท่องเทย่ี วและสร้างแหล่งเรยี นรูว้ ดั อรณุ ราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ภูมิสถาปั ตยกรรม ขอ้ มูลท่ัวไป วเิ คราะหพ์ ืนท่โี ครงการ วิเคราะห์ผู้ใช้งาน กฏหมายและข้อกําหนด กรณศี ึกษา นโยบายการพัฒนา
สถาปั ตยกรรม มรดกเชิงนามธรรม มุมมอง
การใชพ้ ้ืนที่วดั ภูมิสถาปั ตยกรรม

สัญลกั ษณ์

มคี ณุ คา่ มาก สมควรแกก่ ารเก็บรกั ษา (13-15 คะแนน)
มีคุณคา่ มาก พิจารณาการเก็บรกั ษาเป็นกรณี (10-12 คะแนน)
มีคณุ ค่าปานกลาง พิจารณาเป็นกรณี (7-9 คะแนน)
มีคณุ ค่าปานกลาง พิจารณาเป็นกรณี (4-6 คะแนน)
มคี ณุ ค่านอ้ ยท่ีสุด สามารถรอ้ื ถอนได้ (1-3 คะแนน)

51



Micro scale โครงการออกแบบภมู สิ ถาปัตยกรรมเพ่ือการท่องเที่ยวและสรา้ งแหล่งเรยี นรวู้ ดั อรุณราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ภูมสิ ถาปั ตยกรรม ข้อมลู ท่ัวไป วเิ คราะห์พืนท่โี ครงการ วเิ คราะห์ผใู้ ชง้ าน กฏหมายและขอ้ กาํ หนด กรณีศึกษา นโยบายการพัฒนา
มรดกเชงิ นามธรรม มมุ มอง
การใชพ้ ้ืนที่วัด สถาปั ตยกรรม ภูมสิ ถาปั ตยกรรม

สรปุ การประเมนิ คุณค่าภมู ิสถาปั ตยกรรม

สัญลกั ษณ์

มคี ณุ คา่ มาก สมควรแก่การเก็บรักษา (13-15 คะแนน)
มคี ุณคา่ มาก พิจารณาการเก็บรักษาเป็นกรณี (10-12 คะแนน)
มีคณุ คา่ ปานกลาง พิจารณาเป็นกรณี (7-9 คะแนน)
มีคณุ คา่ ปานกลาง พิจารณาเป็นกรณี (4-6 คะแนน)
มคี ณุ คา่ นอ้ ยทสี่ ุด สามารถร้อื ถอนได้ (1-3 คะแนน)

0 10 25 50 100 N

52



Micro scale โครงการออกแบบภูมสิ ถาปัตยกรรมเพ่ือการทอ่ งเที่ยวและสรา้ งแหลง่ เรียนรูว้ ัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ภมู สิ ถาปั ตยกรรม ขอ้ มลู ทว่ั ไป วิเคราะหพ์ ืนท่ีโครงการ วิเคราะห์ผู้ใชง้ าน กฏหมายและขอ้ กาํ หนด กรณีศึกษา นโยบายการพัฒนา

การใช้พ้ืนทวี่ ดั สถาปั ตยกรรม ภมู ิสถาปัตยกรรม มรดกเชงิ นามธรรม มมุ มอง

มรดกทางวัฒนธรรมเชิงนามธรรม (Intangible Heritage)
: กจิ กรรมทางประเพณีตลอดปี

ม.ค ก.พ. ม.ี ค เม.ย พ.ค มิ.ย ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ.ย. ธ.ค.

สมโพชพระปรางค์ วนั มาฆบชู า วันธรรมสวนะ วันอาสาฬหบูชา วนั ออกพรรษา
วดั อรุณฯ วนั เข้าพรรษา
ประเพณสี งกรานต์ วันวสิ าขบูชา
ทาํ บุญข้ึนปใี หม่
พยุหยาตรา สมโพชพระปรางค์
ทางชลมารค วัดอรณุ ฯ

แหเ่ ทียนเข้าพรรษา พระราชพิธถี วายผ้า
กฐิน

ประเพณี
ลอยกระทง

สวนมนต์ข้ามปี

กจิ กรรมทางศาสนา การแสดงหนุ่ หลวง ทําบญุ ตกั บาตร
ประเพณี การแสดงมโหรี ไทย จีน ฝรง่ั สรงน้ําพระพุทธรูป
ราชพิธีสําคญั ก่อพระเจดียท์ ราย
การแสดงโขนชกั รอก

53



Micro scale โครงการออกแบบภมู ิสถาปัตยกรรมเพ่ือการท่องเที่ยวและสร้างแหลง่ เรียนร้วู ดั อรุณราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ภมู สิ ถาปั ตยกรรม ขอ้ มลู ทวั่ ไป วเิ คราะห์พืนท่โี ครงการ วเิ คราะห์ผใู้ ช้งาน กฏหมายและขอ้ กําหนด กรณศี ึกษา นโยบายการพัฒนา

การใช้พ้ืนท่วี ัด สถาปั ตยกรรม ภมู สิ ถาปัตยกรรม มรดกเชงิ นามธรรม มมุ มอง

มรดกทางวฒั นธรรมเชิงนามธรรม (Intangible Heritage)
: ประเพณี

พยุหยาตราทางชลมารค

ทาํ บญุ ตักบาตร กอ่ เจดียท์ ราย

0 10 25 50 100 N สงกรานต์ สวดมนตข์ า้ มปี

54



Micro scale โครงการออกแบบภูมิสถาปัตยกรรมเพ่ือการท่องเที่ยวและสรา้ งแหลง่ เรียนรูว้ ดั อรณุ ราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ภมู สิ ถาปั ตยกรรม ขอ้ มลู ทั่วไป วเิ คราะหพ์ ืนท่ีโครงการ วิเคราะหผ์ ู้ใช้งาน กฏหมายและข้อกาํ หนด กรณีศึกษา นโยบายการพัฒนา

การใชพ้ ้ืนที่วัด สถาปั ตยกรรม ภมู สิ ถาปัตยกรรม มรดกเชงิ นามธรรม มุมมอง

มรดกทางวฒั นธรรมเชงิ นามธรรม (Intangible Heritage)
: วถิ ีชวี ิต

จัดพระราชพิธีสําหรับกษัตรยิ ์

บ้านเรอื นแพ

0 10 25 50 100 N การใช้ชีวติ รมิ นาํ การใช้พืนท่ีโดยรอบพระปราง

55



Micro scale โครงการออกแบบภมู สิ ถาปัตยกรรมเพ่ือการทอ่ งเทีย่ วและสร้างแหล่งเรียนรู้วดั อรุณราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ภูมสิ ถาปั ตยกรรม ข้อมูลทว่ั ไป วเิ คราะห์พืนท่โี ครงการ วิเคราะห์ผู้ใช้งาน กฏหมายและข้อกําหนด กรณศี ึกษา นโยบายการพัฒนา

การใช้พ้ืนที่วัด สถาปั ตยกรรม ภมู สิ ถาปัตยกรรม มรดกเชงิ นามธรรม มุมมอง

มรดกทางวัฒนธรรมเชิงนามธรรม (Intangible Heritage)
: ความเช่ือ

ยกั ษ์วดั แจ้ง

พระพุทธธรรมมศิ ราช- พระพุทธชัมพูนุช
โลกธาตดุ ลิ ก

การลอดใตพ้ ระแท่นบรรทม

พระแกว้ มรกตจาํ ลองในวิหารนอ้ ย

0 10 25 50 100 N จกั รวาลคติ รูปปั นพระเจ้าตากสินในอโุ บสถนอ้ ย

56



Micro scale โครงการออกแบบภมู ิสถาปัตยกรรมเพ่ือการท่องเที่ยวและสรา้ งแหลง่ เรยี นร้วู ดั อรุณราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ภูมิสถาปั ตยกรรม ขอ้ มูลทว่ั ไป วิเคราะหพ์ ืนท่ีโครงการ วิเคราะหผ์ ู้ใช้งาน กฏหมายและข้อกาํ หนด กรณีศึกษา นโยบายการพัฒนา

การใชพ้ ้ืนทว่ี ัด สถาปั ตยกรรม ภมู สิ ถาปัตยกรรม มรดกเชงิ นามธรรม มุมมอง

มรดกทางวัฒนธรรมเชิงนามธรรม (Intangible Heritage)
: ภมู ิปั ญญา

การตกแต่งพระปรางด้วยกระเบอื งเคลือบจากจีน

สวนเขามอ อทิ ธิพอินเดยี ใต้ ล่ันถ่นั จากจีน

0 10 25 50 100 N กระถางลายคราม ออกแบบรมิ ตล่ิง ไมด้ ดั

57



Micro scale โครงการออกแบบภูมสิ ถาปัตยกรรมเพ่ือการทอ่ งเทีย่ วและสร้างแหลง่ เรียนรวู้ ัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ภมู ิสถาปั ตยกรรม ขอ้ มูลท่วั ไป วิเคราะห์พืนท่โี ครงการ วิเคราะห์ผใู้ ชง้ าน กฏหมายและข้อกาํ หนด กรณีศึกษา นโยบายการพัฒนา

การใชพ้ ้ืนทวี่ ัด สถาปั ตยกรรม ภมู สิ ถาปัตยกรรม มรดกเชงิ นามธรรม มมุ มอง

สรุปการวเิ คราะหพ์ ื้นทีม่ รดกทางวฒั นธรรมเชงิ นามธรรม

ลําดบั ความสําคญั องคป์ ระกอบทางภูมิสถาปั ตยกรรม

1 องคพ์ ระปรางค/์ พระอโุ บสถ/วิหารนอ้ ย/พระวหิ าร/
สวนเขามอ/ยักษ์วัดแจ้ง/พระมณฑป/เจดียร์ าย/

2 ทา่ เรือ/พ้ืนที่รมิ น้าํ /เก๋งจีน/อนุเสาวรยี ์รัชกาลที่ 2
3 หอระฆงั /ศาลาราย/กาํ แพงวดั เดมิ
4 เขตสังฆาวาส/เมรเุ ผาศพ/รร.เผอื กวทิ ยาประสาธน์
5 รา้ นขายของ/รา้ นกาแฟ/หอ้ งน้ํา/ท่ีจอดรถ

58



Micro scale โครงการออกแบบภมู ิสถาปัตยกรรมเพ่ือการทอ่ งเทย่ี วและสรา้ งแหล่งเรียนรู้วดั อรุณราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ภมู ทิ ัศน-์ มมุ มอง ขอ้ มลู ทว่ั ไป วเิ คราะหพ์ ืนท่ีโครงการ วิเคราะหผ์ ู้ใชง้ าน กฏหมายและขอ้ กาํ หนด กรณีศึกษา นโยบายการพัฒนา
สถาปั ตยกรรม
การใชพ้ ้ืนท่วี ัด ภูมสิ ถาปัตยกรรม มรดกเชิงนามธรรม มุมมอง

การวเิ คราะหม์ มุ มอง

มุมมองสําคัญ 3 ประเภท

มมุ มองจากภายนอกมองเข้าภายในวัด
มุมมองจากวดั สู่ภายนอก
มมุ มองตามแนวแกนในพ้ืนท่วี ดั

เกณฑก์ ารประเมินมุมมองที่สําคญั

score Visual element Visual Aspect Visual quailty

สถานที่สําคัญ เเนวเเกนสําคัญ เเม่น้าํ คคู ลอง ตน้ ไม้สําคัญ มองมุมกวา้ ง จุดปลาย กรอบมุม มุมมองทดี่ ี มุมมองที่ไม่ดี
สายตา มอง
โบราณสถาน/วัด/อาคารเก่า ประวัติศาสตร/์ การใช้งาน/ ริมเเมน่ ้าํ / รมิ คลอง ประวตั ศิ าสตร์/พืชพรรณ / มศี ักยภาพในการพัฒนาเพ่ือ ไม่ถูกจัดการหรอื จดั การไม่ถกู
ความสวยงาม ดึงดูดการท่องเที่ยว ต้อง บัดบังทัศนยี ภาพทดี่ ี
เกณฑก์ ารประเมนิ มมุ มองทีส่ อาําคาคร ญั
ไม่มี มี
0 มุมมองทีไ่ ม่เหน็ องคป์ ระกอบเลย มมุ มองเเบบใดเเบบหน่ึง

1 - 3 มมุ มองท่ีเห็นองคป์ ระกอบทีส่ ําคญั 1 อยา่ ง มุมมองเเบบใดเเบบหน่งึ มี/ไม่มี มี

4 -6 มมุ มองทเ่ี หน็ องค์ประกอบทส่ี ําคัญ 2 อย่าง มมุ มองเเบบใดเเบบหน่ึง มี/ไม่มี ม/ี ไมม่ ี

7-9 มุมมองท่เี ห็นองคป์ ระกอบทส่ี ําคญั 3 อย่าง มุมมองเเบบใดเเบบหน่งึ มี มี/ไม่มี

10 - 12 มมุ มองทีเ่ ห็นองคป์ ระกอบท่ีสําคญั 4 อย่าง มุมมองเเบบใดเเบบหน่ึง มี ไม่มี

59



Micro scale โครงการออกแบบภูมสิ ถาปัตยกรรมเพ่ือการท่องเทย่ี วและสร้างแหลง่ เรยี นรู้วดั อรณุ ราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ภมู ทิ ัศน-์ มุมมอง ขอ้ มลู ทวั่ ไป วเิ คราะห์พืนท่ีโครงการ วเิ คราะหผ์ ใู้ ชง้ าน กฏหมายและข้อกาํ หนด กรณีศึกษา นโยบายการพัฒนา

การใชพ้ ้ืนท่ีวัด สถาปั ตยกรรม ภูมสิ ถาปัตยกรรม มรดกเชิงนามธรรม มุมมอง

มมุ มองจากแมน่ ้าํ เจ้าพระยามีความสําคัญมาก

ภาพเม่ือมองจากทศิ เหนือ D
E

A

BF

C

ภาพเม่ือมองตรงแกนพระอุโบสถ เเนวเเกนหลัก

A พระปรางค์
B พระอุโบสถ

ภาพในอดตี เม่อื มองจากทิศใต้

60



Micro scale โครงการออกแบบภูมสิ ถาปัตยกรรมเพ่ือการทอ่ งเที่ยวและสร้างแหล่งเรียนรู้วดั อรณุ ราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ภูมิทศั น์-มุมมอง ข้อมลู ทั่วไป วิเคราะห์พืนท่ีโครงการ วิเคราะห์ผู้ใชง้ าน กฏหมายและขอ้ กาํ หนด กรณศี ึกษา นโยบายการพัฒนา
สถาปั ตยกรรม มุมมอง
การใช้พ้ืนที่วดั ภมู ิสถาปัตยกรรม มรดกเชิงนามธรรม

มมุ มองออกสู่แมน่ ้าํ เจ้าพระยาที่มีความสําคัญ 15

A

B

คุง้ น้ําท่าเรอื คณุ เเมเ่ ผือก

- มมุ มอง panoramic view เหน็ ความสวยงามของคมุ้ น้ําเเม่น้ําเจ้าพระยา
- เปลายสายตาเปน็ อาคารสําคญั ฝ่ังรตั นโกสิน

61



Micro scale โครงการออกแบบภูมสิ ถาปัตยกรรมเพ่ือการทอ่ งเทย่ี วและสรา้ งแหล่งเรยี นรู้วดั อรณุ ราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ภมู ทิ ัศน์-มุมมอง ข้อมลู ท่ัวไป วเิ คราะหพ์ ืนท่โี ครงการ วเิ คราะหผ์ ใู้ ชง้ าน กฏหมายและขอ้ กาํ หนด กรณีศึกษา นโยบายการพัฒนา
สถาปั ตยกรรม มมุ มอง
การใชพ้ ้ืนทว่ี ัด ภมู สิ ถาปัตยกรรม มรดกเชงิ นามธรรม

มุมมองตามแนวแกนที่มคี วามสําคญั

แกนทางเข้าพระปรางค์จาก แกนทางเขา้ พระอุโบสถ
ทา่ เรือวัดอรณุ ฯ
- เเนวเเกนทส่ี วยงามเเละเปน็ ภาพจําสําคัญในอดีต
- เเนวเเกนพระปรางค์ตรงจากท่าเรือ ถงึ ปัจจุบัน
เหน็ ประปรางค์ชดั เจน สมดุลย์ - เปน็ เส้นทางเสด็จพระราชดําเนิน
- เปน็ เส้นทางเสดจ็ พระราชดาํ เนิน - ความงามขององคป์ ระกอบทางภูมทิ ัศน์เเละมุม
- สะท้อนเเนวคดิ การวางผงั ตาม มองเปดิ กวา้ ง
จกั รวาลคติ
- เปน็ มุมมองประวัตศิ าสตร์
- ปัจจุบันมแี นวเสาไฟใหม่กีดขวางภาพ
มมุ กวา้ ง

A9

B3

แกนพระอโุ บสถ มองออกมายงั ท่าน้าํ
- มุมมองเปดิ กว้าง
- จุดปลายตาเปน็ สถาปัตยกรรมท่ีมีคณุ คา่
- บรรยากาศของสวนเขามอทงั้ สองขา้ ง
- กรอบสายตาจากองค์ประกอบทางภมู ิสถาปัตยกรรม

62



Micro scale โครงการออกแบบภูมสิ ถาปัตยกรรมเพ่ือการทอ่ งเท่ียวและสร้างแหลง่ เรยี นรู้วดั อรณุ ราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ภูมิทศั น์-มมุ มอง ข้อมูลทั่วไป วเิ คราะห์พืนท่ีโครงการ วิเคราะห์ผู้ใช้งาน กฏหมายและข้อกาํ หนด กรณีศึกษา นโยบายการพัฒนา
สถาปั ตยกรรม มรดกเชงิ นามธรรม มมุ มอง
การใช้พ้ืนทีว่ ดั ภมู สิ ถาปัตยกรรม

มมุ มองอ่นื ทนี่ ่าสนใจและมีศักยภาพ

มมุ มองตามเเนวเเกน A 12 7
พระปรางค์ 3B
- จดุ ปลายตาที่สวยงาม มุมมองตลอดแนวพ้ืนท่ีโลง่
- เเนวเเกนเช่อื มตอ่ ท่าน้าํ กับ รมิ น้ําและเก๋งจนี
พระอโุ บสถ
- เปน็ unseen - จดุ ปลายตาที่สวยงาม
- มคี วามสําคญั กบั การใช้งาน - เเนวเเกนเช่อื มตอ่ ทา่ น้ํากับพระอโุ บสถ
ในประวตั ิศาสตร์ - เปน็ unseen ทค่ี นยงั ไม่ค่อยสัเกต
- มคี วามสําคัญกับการใชง้ านในประวตั ิศาสตร์

มุมมองจาก court
ทางเข้าพระอโุ บสถ
- ความสวยงามของ
พ้ืนทเี่ ปดิ โล่งท่ีสะท้อน
มรดกทางวัฒนธรรมที่
จบั ต้องไม่ได้
- เเนวเเกนเช่ือมต่อ
ระหวา่ งพระอโุ บสถกับ
พระปรางค์ หากแต่ถูก
ปดิ ก้ันดว้ ยอาคารขนาด
ใหญท่ ่ีมาในยุคหลงั

63



โครงการออกแบบภมู สิ ถาปัตยกรรมเพ่ือการทอ่ งเที่ยวและสร้างแหล่งเรยี นรู้วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

03 การวเิ คราะหผ์ ูใ้ ชง้ าน

● ผูใ้ ช้งานความตอ้ งการ
● สถติ ินักท่องเที่ยว

64



ผใู้ ชง้ านและความต้องการ โครงการออกแบบภมู สิ ถาปัตยกรรมเพ่ือการทอ่ งเทีย่ วและสรา้ งแหลง่ เรยี นรวู้ ดั อรุณราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ข้อมูลทัว่ ไป วิเคราะหพ์ ้ืนทโี่ ครงการ วิเคราะหผ์ ู้ใช้งาน กฏหมายและขอ้ กําหนด กรณีศึกษา นโยบายการพัฒนา

กิ จ ก ร ร มประเภทผู้ใชโ้ ครงการ บคุ คลท่ัวไป นักท่องเทียว

บุคคลในวัด ชมุ ชนท่อี ยใู่ กลเ้ คยี ง ชาวไทย (เด่ยี ว/กลมุ่ )
ผอู้ ยูอ่ าศัยในกรงุ เทพและปริมณฑล ชาวต่างชาติ (เด่ียว/กลุ่ม)
พระสงฆ์
บคุ ลากรในวัด ทําบุญ / ทําบญุ / สวดมนต์ นกั เรยี น (กลมุ่ )
เยาวชนในวดั
ทําบุญ / สวดมนต์ / ถ่ายรูป /เรยี นรู้ศิลวัฒนธรรม
ทํากจิ ของสงฆ์ / ศึกษาธรรมะ / ประกอบพีธีกรรมทางศาสนา /
เผยแผพ่ ุทธศาสนา

ดูแลนักทอ่ งเที่ยว / มคั ทายกนําสวด / ดูแลกจิ การวดั

ประเภทนกั ท่องเทย่ี วและความสนใจ

USER TYPE คณุ ลกั ษณะท่ีสัมพันธ์กบั การเรียนรู้ พฤติกรรมและความคาดหวงั ในการมาวัด-โครงการ
EXPLORER
FACILITATOR เปน็ นกั สํารวจ อยากรูอ้ ยากเห็น ตอ้ งการเรียนรู้และค้นพบส่ิงใหม่ เปดิ โลง่ กว้างสรา้ งแรงบนั ดาลใจ
EXPERIENCE SEEKER จะกลบั มาเม่ือมนี ิทรรศการใหมท่ น่ี า่ สนใจ
PROFESSIONAL / HOBBYIST
RECHARGER เปน็ ผูอ้ าํ นวยความสะดวกใหแ้ ก่ผ้อู ่นื ต้องการใหค้ วามร้แู ละช่วยเหลอื ผู้อ่ืน มกั เปน็ ผู้นําของกิจกรรมทางสังคม พาคนสําคัญมาเท่ยี ว ไมไ่ ด้คาดหวงั ทีจ่ ะเรียนรู้ส่ิงใหม่
TAG-ALONG
เปน็ ผ้หู าประสบการณใ์ หม่ให้กบั ชีวติ เนน้ การชมจดุ เด่นของสถานทนี่ ั้นๆ สามารถถ่ายภาพและนาํ เร่ืองราวไป ต้องการใชเ้ วลาว่างอยา่ งมีคณุ ภาพ ตงั้ ใจมาดสู ิ่งที่วางแผนไว้
ถ่ายทอดต่อ

เปน็ ผู้ทม่ี ีจดุ มุ่งหมายชัดเจน ชอบการต่อยอดความร้ทู ต่ี นเองมี ตัง้ ใจเท่ียวชมโครงการ มักมกี ารแสดงความคดิ เห็น มกั เปน็ ผตู้ ิดต่อเขา้ รว่ มกจิ กรรม

เปน็ ผู้ทต่ี อ้ งการความสงบ เงียบ เพ่ือการพักผ่อน ผอ่ นคลายจากความเครียด ตอ้ งการแรงบนั ดาลใจ ความ มาเพ่ือต้องการพักผ่อน และ หลบหนจี ากความวนุ่ วายในชีวิตประจาํ วัน ต้องการชม
สบายใจ อย่างเงยี บๆ

เปน็ ผู้ทไี่ ม่ได้สนใจโดยตรง มาเพราะมคี นพามา หรอื ติดตามคนอ่ืนมา ไมไ่ ดค้ าดหวงั อะไรจากการมา นอกจากความสะดวกสบาย มาใช้เวลาว่าง

65



วเิ คราะห์ผใู้ ช้งาน โครงการออกแบบภูมสิ ถาปัตยกรรมเพ่ือการทอ่ งเท่ยี วและสรา้ งแหลง่ เรยี นรวู้ ดั อรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร

ข้อมลู ทว่ั ไป วเิ คราะห์พ้ืนท่โี ครงการ วิเคราะห์ผู้ใช้งาน กฏหมายและข้อกาํ หนด กรณศี ึกษา นโยบายการพัฒนา

สถิตนิ ักท่องเท่ยี วต่างชาติ (เด่ยี ว/กลมุ่ )

ยโุ รป อมรกิ า จนี
ออสเตเรยี

13%

กลมุ่ อาเซียน 26%

27% ทีม่ า : ดร.เสนห่ ์ เดชะวงศ์ และ ผศ.ดร.สมพร โกมารทัต (2557) (8)

ญ่ีปุน ชอ่ื วดั คา่ เฉล่ีย คา่ เฉล่ยี ลักษณะนักท่องเท่ยี ว
นกั ท่องเท่ยี ว/วนั นักท่องเทีย่ ว/ปี
อินเดีย 20% ชาวไทย (%) ชาวตา่ งชาติ

4% เกาหลี (%)

10% วัดกลั ยาฌมติ ร 200-300 คน 100,000 คน 70 30
วดั ชนะสงคราม 100-200 คน 60,000 คน
วัดพระเชตุพนวมิ ลมังคลาราม มากกวา่ 300 คน 2,000,000 คน 70 30
วัดพระศรีรัตนศาสดาราม มากกว่า 300 คน 3,000,000 คน
ชนชาติ ลําดับ วัดระฆังโฆสิตาราม 100-150 คน 50,000 คน 20 80
จีน 1 วัดสุทัศนเทพวราราม 200-300 คน 80,000 คน
ญี่ปุ่น 3 วดั อรุณราชวราราม มากกวา่ 300 คน 500,000 คน 20 80
5 วัดบวรนเิ วศวิหาร มากกวา่ 300 คน 500,000 คน
เกาหลี 6 วดั สระเกศ มากกวา่ 300 คน 400,000 คน 70 30
อนิ เดยี 2
กลมุ่ อาเซยี น 4 60 40
ยุโรป อเมรกิ า ออสเตรเลยี
60 40

80 20

60 40

66



โครงการออกแบบภูมิสถาปัตยกรรมเพ่ือการท่องเท่ยี วและสรา้ งแหลง่ เรียนร้วู ัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

04 กฎหมายและข้อกําหนด

● ขอ้ กําหนดการใช้ประโยชนท์ ่ดี นิ กรงุ เทพมหานคร
● แผนการอนุรักษ์และพัฒนากรงุ รัตนโกสินทร์
● กฎหมาย-ข้อกาํ หนดเร่ืองทา่ เทยี บเรือ

67



กฏหมายและขอ้ กําหนด โครงการออกแบบภมู สิ ถาปัตยกรรมเพ่ือการท่องเท่ยี วและสร้างแหล่งเรยี นรวู้ ัดอรณุ ราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

การใชท้ ี่ดิน ข้อมลู ทว่ั ไป วเิ คราะห์พ้ืนที่โครงการ วิเคราะหผ์ ูใ้ ช้งาน กฏหมายและขอ้ กําหนด กรณศี ึกษา นโยบายการพัฒนา

ผังกาํ หนดการใช้ประโยชน์ทีด่ นิ ในกรงุ เทพมหานคร พ.ศ.2563 กรมโยธาธิการและผังเมอื ง (9)

(๙) ท่ดี ินประเภท ศ. ๑ และ ศ. ๒ ท่ี

กําหนดไวเ้ ปน็ สีนํ้าตาลออ่ น ใหเ้ ปน็ ทีด่ ินประเภท อนุรักษ์เพ่ือ

ส่งเสรมิ เอกลกั ษณศ์ ิลปวัฒนธรรมไทย โดยมีวตั ถปุ ระสงค์

และจําแนกเปน็ บรเิ วณ ดงั ต่อไปนี้

(ก) ท่ีดนิ ประเภท ศ. ๑ มีวัตถปุ ระสงค์เพ่ือการ

อนรุ กั ษ์และส่งเสริมเอกลกั ษณ์ ศิลปวฒั นธรรมของชาติ

และส่งเสริมกจิ กรรมทางเศรษฐกจิ ด้านการท่องเทยี่ ว

จาํ แนกเปน็ บริเวณ ศ. ๑ - ๑ ถงึ ศ. ๑ - ๖

ข้อ ๓๑ ท่ีดินประเภท ศ. ๑ เป็นท่ีดนิ ประเภท

อนุรกั ษ์เพ่ือส่งเสริมเอกลักษณศ์ ิลปวัฒนธรรมไทย

ท่ีมวี ตั ถปุ ระสงค์เพ่ือการอนรุ กั ษ์และส่งเสรมิ เอกลักษณ์

ศิลปวัฒนธรรมของชาติ และส่งเสรมิ กิจกรรมทาง

เศรษฐกิจดา้ นการทอ่ งเท่ียว

68



กฏหมายและข้อกาํ หนด โครงการออกแบบภมู สิ ถาปัตยกรรมเพ่ือการท่องเทย่ี วและสรา้ งแหลง่ เรียนรู้วดั อรุณราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ข้อมลู ทัว่ ไป วิเคราะหพ์ ้ืนท่ีโครงการ วิเคราะหผ์ ู้ใชง้ าน กฏหมายและข้อกาํ หนด กรณีศึกษา นโยบายการพัฒนา

การอนรุ ักษ์เมืองเก่าตามยทุ ธศาสตร์การอนรุ ักษ์และพัฒนารัตนโกสินทร์

แผนผงั แมบ่ ทเพ่ือการอนรุ กั ษ์และพัฒนากรุงรัตนโกสินทร์ (ฉบับ พ.ศ. 2562), สํานักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) (10)

69



กฏหมายและข้อกาํ หนด โครงการออกแบบภูมิสถาปัตยกรรมเพ่ือการทอ่ งเทีย่ วและสร้างแหลง่ เรียนรวู้ ดั อรณุ ราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ข้อมูลทว่ั ไป วเิ คราะห์พ้ืนทีโ่ ครงการ วเิ คราะห์ผู้ใชง้ าน กฏหมายและขอ้ กาํ หนด กรณศี ึกษา นโยบายการพัฒนา

การอนุรักษ์เมอื งเกา่ ตามยทุ ธศาสตร์การอนุรักษ์และพัฒนารตั นโกสินทร์

แผนผังแมบ่ ทเพ่ือการอนุรกั ษ์และพัฒนากรงุ รัตนโกสินทร์ (ฉบบั พ.ศ. 2562), สํานักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม (สผ.)

70



กฏหมายและข้อกาํ หนด โครงการออกแบบภูมิสถาปัตยกรรมเพ่ือการทอ่ งเทีย่ วและสร้างแหลง่ เรียนรวู้ ดั อรณุ ราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ข้อมูลทว่ั ไป วเิ คราะห์พ้ืนทีโ่ ครงการ วเิ คราะห์ผู้ใชง้ าน กฏหมายและขอ้ กาํ หนด กรณศี ึกษา นโยบายการพัฒนา

การอนุรักษ์เมอื งเกา่ ตามยทุ ธศาสตร์การอนุรักษ์และพัฒนารตั นโกสินทร์

แผนผังแมบ่ ทเพ่ือการอนุรกั ษ์และพัฒนากรงุ รัตนโกสินทร์ (ฉบบั พ.ศ. 2562), สํานักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม (สผ.)

71



กฏหมายและขอ้ กาํ หนด โครงการออกแบบภูมสิ ถาปัตยกรรมเพ่ือการทอ่ งเทย่ี วและสรา้ งแหล่งเรยี นร้วู ัดอรณุ ราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ข้อมลู ทวั่ ไป วิเคราะห์พ้ืนที่โครงการ วเิ คราะหผ์ ู้ใชง้ าน กฏหมายและขอ้ กําหนด กรณศี ึกษา นโยบายการพัฒนา

ข้อกําหนดเร่ืองท่าเรือ-พระราชบญั ญัตกิ ารเดินเรอื ในน่านน้ําไทย พ.ศ.2550 (11)

โป๊ะเทยี บเรอื ความชันไม่เกิน 1:2 เม่ือลงต่าํ สุด เขือ่ นกนั นําเซาะ - ต้องไมก่ อ่ ให้เกิดผล
ทา่ เทียบเรือ กระทบต่อร่องน้ํา ตล่งิ หรอื
ไม่ทาํ ใหท้ ิศทางการไหลของน้ําเปล่ยี นแปลง พ้ืนทีข่ ้างเคียง

มรี าวลูกกรงทแ่ี ข็งแรงทุกดา้ น ยกเวน้ ดา้ นทีเ่ รอื - แนวสันเข่อื นดา้ นบนต้องอยู่
เทียบและส่วนทตี่ ่อกับสะพานปรับระดบั ในแนวกรรมสิทธิ์

เม่อื รับน้ําหนกั สูงสุดและพ้ืนของโป๊ะเทียบเรอื ความลาดชนั ไม่เกนิ 1:3
ต้องอยสู่ ูงจากระดบั น้ําไม่น้อยกวา่ 40ซม. ในบรเิ วณทล่ี ําน้ําแคบหรอื
เปน็ อันตรายตอ่ การเดนิ เรอื ให้มี
ลักษณะต้ังตรงและไมล่ าดเอยี ง
ออกมา

ห้ามมีส่ิงปลูกสร้างอ่นื บนทา่ เทยี บเรอื

พืนให้มชี อ่ งเปิดเพ่ือให้แสงส่องลงถงึ น้ําท่อี ย่ดู า้ นล่าง

- ไมท่ าํ ใหท้ ิศทางการไหลของน้าํ เปล่ียนแปลง และไมก่ ีดขวางเส้นทาง
- ย่นื ได้ไม่เกิน ⅓ ของความกว้างแหล่งน้าํ
- ระยะระหว่างเสาไมน่ ้อยกวา่ 3เมตร

72



โครงการออกแบบภมู สิ ถาปัตยกรรมเพ่ือการท่องเที่ยวและสรา้ งแหลง่ เรียนรู้วดั อรุณราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

05 กรณศี ึกษา

● วดั คโิ ยมสิ ึ เกียวโต ประเทศญ่ปี ุ่น (Kiyomizu-dera Temple)
○ ขอ้ มูลเฉพาะ
○ พ้ืนทีและบริบทโดยรอบ
○ กจิ กรรมทางวฒั นธรรม
○ องคป์ ระกอบทางภมู ิสถาปัตยกรรม
○ การจดั ระบบสัญจร
○ การจัดสิ่งอํานวยความสะดวก
○ การนาํ ไปปรบั ใช้

73



กรณศี ึกษา โครงการออกแบบภมู สิ ถาปัตยกรรมเพ่ือการท่องเท่ียวและสรา้ งแหล่งเรยี นร้วู ดั อรณุ ราชวรารามราชวรมหาวหิ าร

ข้อมูลทว่ั ไป วเิ คราะหพ์ ้ืนทโี่ ครงการ วิเคราะห์ผู้ใชง้ าน กฏหมายและขอ้ กําหนด กรณศี ึกษา นโยบายการพัฒนา

Case study: Kiyomizu-dera Temple

ขอ้ มูลจําเพาะ

สถานะ: เปน็ ส่วนหน่งึ ของ Historic
Monuments of Ancient Kyoto UNESCO
World Heritage Site
ได้รับคดั เลือกให้เปน็ หน่ึงในสมบตั ปิ ระจาํ ชาติ
ญปี่ ุ่น
ทต่ี ้งั : 1 Chome-294 Kiyomizu,
Higashiyama Ward, Kyoto, 605-0862,
Japan
ปที สี่ ร้าง: พ.ศ. 1323
ขนาดพ้ืนท่ี: 81 ไร่

74