No. 3, 2009

«ՀԵՏԴԻՊԼՈՄԱՅԻՆ ԵՎ ՇԱՐՈՒՆԱԿԱԿԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴԻ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ» 101
2-ՐԴ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ԿՈՆՖԵՐԱՆՍ

Ին­տերն­ նե­րի հե­տաքրք­րու­թյու­նը գիտ­ ակ­ ան գոր­ Ին­տեր­ններ­ ի գի­տե­լիքն­ ե­րը, կլին­ ի­կա­կան ակ­տի­վու­
ծուն­ ե­ու­թյանն ու­ղ­ղել­ու, գործ­նակ­ ան աշ­խա­տան­քում թյուն­ ը և կատ­ ա­րող­ ա­կան կարգ­ ապ­ ա­հութ­ յուն­ ը ստուգ­ ե­
ձեռք բե­րած փորձ­ ը գիտ­ ա­կան հե­տազ­ ոտ­ ու­թյան ձևով լու հա­մար մշակ­ ել և կիր­ առ­ ում են­ ք հարց­ աթ­ եր­թիկն­ եր։
ո­ւնկնդի­ րն­ ե­րին մատ­ ու­ցե­լու կար­ ո­ղութ­ յուն զարգ­ աց­նե­ Ին­տերն­ ատ­ ուր­ այի աշխ­ ատ­ անքն­ եր­ ը բար­ ել­ավ­ ել­ու նպա­
լու, կո­լե­գան­ ե­րի հետ շփ­վե­լու նպատ­ ակ­ ով, բուհ­ ա­կան տա­կով մշակվ­ ել են նաև ան­ ան­ ուն հարց­ աթ­ եր­թիկն­ եր
մաս­նագ­ ի­տա­կան և շա­րու­նակ­ ակ­ ան կր­թութ­ յան բա­ժի­ ինտ­ երն­ ատ­ ուր­ այի բա­զան­ եր­ ում մասն­ ա­գիտ­ ա­կան ու­
նը կազ­մա­կերպ­ ում է ա­մեն­ ամ­ յա գի­տա­գործն­ ակ­ ան կոն­ սուցմ­ ան կազմ­ ակ­ երպմ­ ան ո­րակ­ ի մաս­ ին։
ֆեր­ անս։ Ինտ­ եր­ննե­րը կոնֆ­ եր­ անս­նե­րում տար­ եցտ­ ար­ ի
հանդ­ ես են գալ­իս ավ­ ե­լի հետ­ աքրք­ իր ու բազ­մազ­ ան զե­ ­Կա­րե­լի է ա­սել, որ հա­մատ­ եղ ջան­քեր­ ը տվել են
կուց­ ում­ներ­ ով, աշխ­ ա­տում են օգ­ տ­վել ար­տաս­ ահ­մա­նյան, ի­րենց արդ­ յունք­ ը։ Դրա մաս­ ին է վկայ­ում այն հան­գա­
ին­ չպ­ ես նաև օտ­ ա­րալ­ե­զու գրա­կա­նու­թյու­նից, տիր­ ա­պե­ ման­քը, որ ռազմ­ աբժշկ­ ա­կան ֆակ­ ուլտ­ ե­տի ինտ­ երնն­ եր­ ի
տում են համ­ ակ­ արգչ­ային տեխ­նո­լոգ­ իա­ ն­ եր­ ի։ Այդ նպա­ գիտ­ ել­իքն­ եր­ ի ստուգմ­ ան ժամ­ ա­նակ նրանց­ ից շա­տեր­ ը
տա­կով ինտ­ եր­ներն օգ­ տ­վում են նաև հա­մալս­ ա­րա­նի դրսև­ որ­ ում են իր­ ենց որպ­ ես գրագ­ ետ և պատ­րաստ­ված
գրա­դա­րան­ ից և «Ար­ ե­նա» համ­ ա­կարգչ­ային լսա­րան­ ից։ բժիշկ-սպան­ եր։

ՇԱ­ՐՈՒ­ՆԱ­ԿԱԿ­ ԱՆ ԲԺՇԿ­ Ա­ԿԱՆ ԿՐԹ­ ՈՒ­ԹՅԱՆ ԱՐ­ԴԻԱ­ ­ԿԱՆ ՀԱՐՑ­ ԵՐ։
Կ­ՐԵ­ԴԻՏ­ ԱՎ­ ՈՐՄ­ ԱՆ ԿՈՒ­ՏԱ­ԿԱՅԻՆ ՀԱՄ­ ԱԿ­ ԱՐ­ԳԻ ԲԱՐ­ Ե­ՓՈԽ­ ՈՒՄ­
ՆԵՐԸ ՀՀ-ՈՒՄ

Յաղ­ջյան Գ.Վ., Սի­մոն­ յան Հ.Հ.
ԵՊԲՀ, Հայ օգն­ ութ­ յան ֆոնդ­

Մեր կող­մից ա­ռա­ջարկ­վող «ՇԲԿ կրեդ­ իտ­նե­րի կու­ թեր­թիկն­ եր­ ի միջ­ ոց­ ով։ Հարցմ­ ան­ ը մասն­ ակց­ ել են 128
տա­կային համ­ ա­կար­գի» մե­թոդ­ ակ­ ան և կազմ­ ա­կերպ­ բժիշկ, որ­ ից 78-ը` մայր­ աք­ աղ­ ա­քից, 40-ը` ՀՀ մար­զեր­ ից։
չակ­ ան մոտ­ եց­ ումն­ եր­ ը հիմնվ­ ած են ռուս­ ակ­ ան, կան­ ա­
դակ­ ան մոդ­ ելն­ ե­րի, ի­նչպ­ ես նաև այդ ոլ­որտ­ ում ձեռք Արդ­ յունքն­ ե­րի վերլ­ուծ­ ու­թյուն­ ը ցույց տվեց, որ
բերվ­ ած բա­վար­ ար փոր­ձի վրա։ հարցմ­ ան­ ը մասն­ ակց­ ած բժիշկն­ եր­ ի 60%-ը աշ­խատ­ ում
է պետ­ ա­կան բուժ­հաստ­ ա­տութ­ յունն­ եր­ ում։ Հարց­ման
«Կր­ եդ­ իտ­նե­րի կուտ­ ա­կային հա­մա­կար­գը» շա­րու­ մաս­նակ­ իցն­ ե­րի ավ­ ել­ի քան 80%-ը նշել է, որ ՇԲԿ կրե­
նա­կակ­ ան բժշկ­ ա­կան կրթ­ ութ­ յան ճկուն հա­մակ­ արգ է, դիտ­ներ­ ը արդ­ յուն­ ավ­ ետ խթա­նիչ միջ­ ոց են բժիշկն­ եր­ ի
որ­ ը բժիշկ­ներ­ ին թույլ կտա խուս­ ափ­ ել­ու եր­կար­ ա­ժամ­ շա­րուն­ ակ­ ակ­ ան կրթ­ ութ­ յան, զարգ­ ացմ­ ան և մասն­ ագ­ ի­
կետ մի­ան­վագ վեր­ ապ­ ատ­րաստ­ ումն­ ե­րից` ան­հրաժ­ եշտ տա­կան աճ­ ի հա­մար։ Ավ­ ել­ի քան 60%-ը գտն­ ում է, որ ՀՀ-
կրեդ­ իտ­ներ հա­վա­քել­ով հա­մապ­ ա­տասխ­ ան ծրագ­րեր­ ով ու­մ առկ­ ա ՇԲԿ կրեդ­ իտ­ ա­վորմ­ ան կան­ ոն­ ակ­ ար­գը պետք
սահ­ման­ված կար­ճա­ժամկ­ ետ ցիկլ­եր­ ով։ է փո­խար­ ի­նել նոր­ ով` այն լրաց­նել­ով աշխ­ արհ­ ի զարգ­ ա­
ցած եր­ կրն­ եր­ ում գործ­ ող կան­ ոն­ ակ­ արգ­ եր­ ից վերցր­ ած
ՀՀ-ո­ւմ ՇԲԿ կրեդ­ իտ­ ային հա­մա­կար­գի գնահ­ ատ­ ա­ռանձ­ ին կետ­ ե­րով և բժշ­կագ­ իտ­ ութ­ յան արդ­ ի պա­հանջ­
ման նպատ­ ա­կով ԵՊ­ ԲՀ շար­ ուն­ ակ­ ա­կան կրթ­ ութ­ յան նե­րին հարմ­ ար­ եց­նել­ով։
բաժ­ ինն ան­ցկաց­րել է հար­ցում ին­ չպ­ ես էլ­եկտ­րո­նային
(Survey Monkey), այն­պես էլ համ­ ապ­ ա­տասխ­ ան հարց­ ա­

ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆ, ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆ ՆՈՅԵՄԲԵՐ 2009

102 «ՀԵՏԴԻՊԼՈՄԱՅԻՆ ԵՎ ՇԱՐՈՒՆԱԿԱԿԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴԻ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ»
2-ՐԴ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ԿՈՆՖԵՐԱՆՍ

Ա­ՊԱՑ­ ՈՒՑ­ ՈՂ­ ԱԿ­ ԱՆ ԲԺՇԿ­ ՈՒԹ­ ՅԱՆ (EVIDENCE-BASED), ԽՆԴՐԻ ՎՐԱ
ՀԻՄՆՎ­ ԱԾ (PROMBLEM-BASED) ՈՒՍ­ ՈՒՄ­ՆԱ­ՌՈՒԹ­ ՅԱՆ ԿՐԹԱԿԱՆ
ՄՈԴ­ ԵԼ­ՆԵՐ­ Ի ԵՎ ԿԼ­ ԻՆ­ Ի­ԿԱԿ­ ԱՆ ԱԽ­ՏԱ­ՖԻԶ­ ԻՈ­ ­ԼՈԳ­ Ի­ԱՅԻ Ա­ՌՆՉՈՒ­
ԹՅՈՒՆՆ­ Ե­ՐԻ ՇՈՒՐՋ

Նա­վաս­ ար­դյան­Գ.Ա.
ԵՊԲՀ, ախ­տա­ֆիզ­ ի­ո­լոգ­ իա­ յի ամբ­ ի­ոն

Բարձր­ ագ­ ույն կրթ­ ութ­ յան` Բո­լոն­ իա­ յի գործ­ ըն­ գիտ­ ա­ճյուղ է, այլ յու­րահ­ ա­տուկ մեթ­ ոդ­ աբ­ ա­նութ­ յուն,
թաց­ ի շրջ­ ան­ ակն­ եր­ ում կատ­ արվ­ ող բա­րե­փոխ­ ումն­ եր­ ի որ­ ը գոր­ծիք է բժշ­կին օգն­ ել­ու՝ հի­վան­դութ­ յան­ ը և/­կամ
բա­ղադր­ յալն­ եր­ ից մե­կը ե­ռաստ­ իճ­ ան կրթ­ ութ­ յան կազ­ հի­վան­դին վեր­ ա­բեր­ ող տե­ղե­կատվ­ ութ­ յուն­ ը գիտ­ ա­կա­
մա­կերպ­ ումն է։ Հաս­կան­ ալ­ի է, որ կրթ­ ութ­ յան տար­բեր նո­րեն հիմն­ ավ­ որ­ված և ճիշտ կիր­ ա­ռե­լու հա­մար։ Այս
աստ­ իճ­ անն­ եր­ ում տարբ­ եր են նպա­տակն­ ե­րը, ա­ռաջ­նա­ մեթ­ ոդ­ ա­բան­ ութ­ յան բով­ ան­դա­կութ­ յան էո­ ւթ­ յուն­ ը բժշ­
հերթ­ ութ­ յունն­ եր­ ը, ժամ­կետ­ներ­ ը և այլն։ Հետ­ևաբ­ ար, կին այնպ­ իս­ ի կա­րո­ղա­կան­ ութ­ յան ո­ւղ­ղորդ­ ումն է, որ­ ի
զա­նազ­ ան­վել­ու են նաև կրթ­ ութ­ յան (ուս­ ուցմ­ ան և ու­ պայ­մանն­ ե­րում լա­վա­գույնս են համ­ ադր­վում նրա կլի­
սումն­ առ­ ութ­ յան) կազ­մակ­ երպ­ման հայեց­ ա­կետ­ ե­րը, մո­ նի­կակ­ ան փոր­ձառ­ ութ­ յուն­ ը (ու­նեց­ ած գիտ­ ել­իքն­ ե­րը)
տե­ցումն­ եր­ ը, վերջն­ ար­դյունքն­ եր­ ի բով­ ան­դակ­ ութ­ յուն­ ը, և տվյալ հիվ­ ան­դութ­ յան և/­կամ հիվ­ անդ­ ին վեր­ ա­բե­րող
որ­ ակ­ ավ­ որմ­ ան չափ­ ո­րո­շիչն­ ե­րը, գիտ­ ե­լիքն­ ե­րի ստուգ­ նոր­ ագ­ ույն հավ­ աս­տի և օգտ­ ա­կար տեղ­ ե­կատվ­ ութ­ յու­
ման ե­ղա­նակն­ եր­ ը։ նը։ ԱԲ-ն ա­պա­ցույցն­ եր­ ի բա­զայի ստեղծ­ման տեխն­ ոլ­ո­
գիա­ է։ ԱԲ-ի նպա­տակն է օգն­ ել բժշկ­ ին` առ­ աջ քաշ­ված
Գուց­ ե մեր՝ ը­նդհ­ ան­ ուր առ­մամբ դեռևս կաղ­ ա­պար­ կլին­ իկ­ ա­կան հարց­ ադր­ ումն­ եր­ ի շր­ջան­ ակ­ ում կա­յացն­ ե­
ված (չ­նույն­ ացն­ ել պահ­պա­նո­ղա­կա­նութ­ յան հետ) մտա­ լու ամ­ են­ աանս­խալ որ­ ոշ­ ում­ ը հիվ­ անդ­ ին ան­հրաժ­ եշտ
ծել­ակ­ երպ­ ի համ­ ար փոքր-ի­նչ չափ­ ա­զանց­ված թվա, ախտորոշիչ և բուժ­ ա­կան միջ­ ամ­տու­թյունն­ եր կազ­մա­
սա­կայն համ­ ոզվ­ ած ե­նք, որ 21-րդ դա­րում կր­թա­կան հա­ կերպ­ ե­լու հա­մար։ Այլ կերպ ա­սած, հարկ է որ հի­վան­
մակ­ արգ­ ի (և ոչ մի­այն կրթ­ ա­կան) նոր տիպ­ ա­բա­նութ­ յան դի վար­ման ող­ ջ գործ­ ըն­թաց­ ում ձևակ­ երպվ­ են ճշգր­ իտ
ստեղծ­ման խնդ­ իր է առ­ աջ ե­կել։ Աս­վածն ամ­բող­ջա­պես կլին­ ի­կա­կան հարց­ ադ­րումն­ եր և նախ­ ագծվ­ են ճիշտ լու­
վե­րա­բե­րում է և բժշ­կակ­ ան բարձր­ ագ­ ույն կր­թութ­ յա­նը։ ծումն­ եր՝ հիմն­ված ապ­ ա­ցույցն­ եր­ ի համ­ ապ­ ա­տասխ­ ան
Այս ասպ­ ա­րեզ­ ում տե­ղի ուն­ ե­ցող ի­րադ­ արձ­ ութ­ յունն­ եր­ ը բա­զայի վրա։ Ը­նդ որ­ ում, տա­րաբն­ ույթ (ախ­տո­րոշ­ իչ,
և մի­տումն­ եր­ ը պա­հանջ­ ում են ե­րկ­րորդ և երր­ որդ աս­ բուժ­ ա­կան, կանխ­ որ­ ոշ­ իչ, պատ­ճա­ռագ­ իտ­ աախ­տած­նա­
տիճ­ անն­ եր­ ում համ­ ար­ժեք կր­թա­կան տեխ­նո­լոգ­ իա­ ­նե­րի կան և այլն) կլին­ իկ­ ա­կան հարց­ ադ­րումն­ եր­ ի ընթ­ ացք­ ում
մշակ­ ում և ներդր­ ում։ հա­ճա­խա­կի են ծա­գում «ի՞նչ­ը», «ինչպ­ ե՞ս», «ինչ­ո՞ւ» հար­
ցա­կան­ներ­ ը։
Ե­թե տալ­ու լին­ ենք ժա­մա­նակ­ ա­կից բժշ­կութ­ յան
հիմն­ ակ­ ան ու­ղղվ­ ա­ծութ­ յան հա­կիրճ բնութ­ ա­գիր­ ը, ապ­ ա Ահ­ ա հենց այս հիմն­ ա­հարց­ եր­ ի համ­ ատ­ եքստ­ ում էլ
այն կար­ ել­ի է ձևա­կերպ­ ել հետև­ յալ եր­ եք միտ­ ում­նե­րի ու­րվ­ ագծ­վում են կլին­ իկ­ ա­կան ախ­տա­ֆիզ­ ի­ո­լոգ­ իա­ յի`
համ­ ատ­ եքստ­ ում. ապ­ ա­ցու­ցո­ղա­կան բժշ­կութ­ յան հետ ու­նեց­ ած առ­ նչ­ու­
թյունն­ ե­րը։ Եթ­ ե ԱԲ-ն բժշ­կի` իր ուն­ եց­ ած փոր­ձառ­նա­
ա) շար­ ուն­ ա­կակ­ ան կրթ­ ութ­ յուն, կան գիտ­ ե­լիքն­ ե­րի և տվյալ հի­վանդ­ ութ­ յան վե­րաբ­ ե­րյալ
բ) ա­պա­ցույց­նե­րի ո­րո­շա­կի բազ­ այի վրա խարսխ­ գոյ­ութ­ յուն ուն­ ե­ցող ամ­ ե­նա­հա­վաստ­ ի (նոր­ ա­գույն) տե­
ղե­կութ­ յունն­ եր­ ի լա­վագ­ ույն համ­ ադրմ­ ան տեխ­նոլ­ոգ­ իա­
ված հիվ­ ան­դութ­ յան և/­կամ հի­վանդ­ ի կառ­ ա­ է, ապ­ ա ախ­տա­ֆիզ­ իո­ ­լոգ­ իա­ ն, լին­ ել­ով բժշ­կա­գիտ­ ա­
վար­ման (management) մոդ­ ելն­ ե­րի ստեղծ­ ում, կան մաս­նա­գիտ­ ա­կան մտա­ծող­ ութ­ յան հիմք­ ը, խնդ­րին
գ) թիմ­ ային աշ­խա­տանք։ տրա­մա­բան­ ա­կան լուծ­ ում տա­լու միջ­ ոց է, պատ­ճառ-
­Ներկ­ ա հոդվ­ ած­ ով կան­րա­դառ­նանք մագ­ իստ­րա­ հետևանք­ ային կապ­ եր­ ի գիտ­ ա­կան­ որ­ են հիմ­նա­վոր­ված
տու­րայ­ում ապ­ ա­ցու­ցող­ ա­կան բժշ­կութ­ յան, խնդր­ ի վրա ֆաբ­ ուլ­այի ստեղծ­ման գործ­ իք։ Պար­զեցն­ ել­ով վե­րո­
հիմնվ­ ած ուս­ ումն­ առ­ ութ­ յան մե­թոդն­ ե­րի ներդրմ­ ան հիշ­ յալ միտ­քը, կա­րե­լի է տալ հետև­ յալ ձևակ­ երպ­ ում­ ը.
նպատ­ ա­կահ­ արմ­ ար­ ութ­ յա­նը, փոր­ձել­ով մի­աժ­ ա­ման­ ակ կլին­ ի­կա­կան հա­մա­ճար­ ա­կաբ­ ա­նութ­ յան հետ մեկ­տեղ`
վերհ­ ա­նել վերջ­ ինն­ եր­ իս և կլին­ իկ­ ա­կան ախ­տա­ֆիզ­ իո­ լ­ո­ կլին­ իկ­ ա­կան ախտ­ ա­ֆիզ­ ի­ո­լոգ­ իա­ ն հնա­րավ­ ո­րութ­ յուն
գիա­ յի (ֆիզ­ ի­ոլ­ոգ­ իա­ յի) միջև ե­ղած ա­ղերս­նե­րը։ կտա պարզ­ ե­լու ա­պա­ցույցն­ եր­ ի բազ­ այի լիա­ րժ­ եք­ ութ­ յու­
1) Ժա­մա­նակ­ ա­կից բժշ­կութ­ յան ա­ռա­ջա­դեմ նը (քա­նա­կա­կան և որ­ ա­կակ­ ան իմ­ աստն­ ե­րով)։
և գործն­ ակ­ ան կար­ևոր նշա­նա­կութ­ յուն ուն­ եց­ ող
սկզբունքն­ եր­ ից մեկ­ ը ա­պա­ցուց­ ող­ ա­կան բժշկ­ ութ­ յունն
է (ԱԲ)։ Հենց սկզբ­ ից շեշտ­ ենք, որ այն ոչ թե ա­ռան­ձին

ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆ, ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆ ՆՈՅԵՄԲԵՐ 2009

«ՀԵՏԴԻՊԼՈՄԱՅԻՆ ԵՎ ՇԱՐՈՒՆԱԿԱԿԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴԻ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ» 103
2-ՐԴ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ԿՈՆՖԵՐԱՆՍ

Կ­լին­ ի­կակ­ ան ախ­տա­ֆիզ­ ի­ո­լոգ­ իա­ յի դաս­ ընթ­ աց­ ը վնաս­ներ, բժշկ­ ակ­ ան սխալն­ եր և այլն)։
մագ­ իստր­ ո­սին կօգն­ ի ա­պա­հով­ ել նյու­թի հասց­ եա­ կ­ ա­ Այս մեթ­ ո­դը զարգ­ աց­նում է խն­դիրն­ ե­րի լուծ­ման
նութ­ յուն­ ը, այս­ ինքն իր բժշկ­ ակ­ ան պրակտ­ իկ գործ­ ե­լա­
կերպ­ ը կառ­ ու­ցել ըս­ տ ո­րո­շա­կի հարց­ ադր­ ումն­ ե­րի, այն ռազմ­ ավ­ ար­ ակ­ ան ձևեր­ ը, ամր­ ապնդ­ ում դիսց­ իպ­լին­ ար
է՝ ա) տվյալ խնդ­րի վեր­ աբ­ ե­րյալ ի՞­նչ տեղ­ եկ­ ատ­վա­կան գիտ­ ել­իքն­ եր­ ի հիմ­քերն ու հմտ­ ութ­ յունն­ եր­ ը։ ԽՀՈԻ-ն
հենք ուն­ ենք այս­ օր, բ) ո՞­ր հիմ­նահ­ արց­ երն են լրաց­ ուց­ իչ խմբային աշ­խատ­ անք է, այն կար­ ել­ի է բնոր­ ոշ­ ել որ­պես
մեկն­ աբ­ ան­ ութ­ յունն­ եր­ ի և տե­ղե­կատվ­ ութ­ յան կա­րոտ, գ) նախ­ ագծ­ ային տիպ­ ի ուս­ ումն­ առ­ ութ­ յուն։
ուն­ ե­ցած ա­պա­ցույցն­ ե­րի բա­զայի հիմ­ ան վրա ին­ չպ­ ե՞ս
կազմ­ ա­կերպ­ ել հիվ­ անդ­ ութ­ յան և /­կամ հիվ­ անդ­ ի առ­ ա­ ­Սով­ ո­րող­ներ­ ին նշա­նակ­ ե­լով խն­դիրն­ եր` լուծ­ ող­
վե­լա­գույն նպաստ­ ա­վոր կառ­ ա­վարմ­ ան գործ­ ըն­թաց­ ը։ ներ­ ի ակ­տիվ դեր­ ում «Problem-based»-ը խթան­ ում է
Ը­նդ ո­րում՝ կլին­ ի­կա­կան ախ­տա­ֆիզ­ ի­ոլ­ոգ­ իա­ -ապ­ ա­ցու­ անհ­ ատ­ ա­կան ուն­ ա­կութ­ յունն­ եր­ ը ու հմտ­ ութ­ յունն­ ե­րը,
ցող­ ա­կան բժշկ­ ութ­ յուն հար­ աբ­ եր­ ակց­ ութ­ յուն­ ը կա­րե­լի է միա­ժա­ման­ ակ ա­ճում են նրանց ին­ քն­ ավստ­ ա­հութ­ յունն
ներկ­ այ­ացն­ ել հետև­ յալ բան­ ալ­ի քայլ­եր­ ով. ու անկ­ ախ­ ութ­ յուն­ ը։ Մյուս կողմ­ ից՝ ԽՀՈԻ-ի միջ­ ո­ցով
մաս­նակ­ իցն­ եր­ ը գիտ­ ել­իքն­ եր են քաղ­ ում հա­մա­տեղ աշ­
Ապացուցողական բժշկության հիմունքներ խա­տանք­ ի, մեկ խնդր­ ին տարբ­ եր մոտ­ ե­ցումն­ եր ցուց­ ա­
(ապացույցների բազա) բեր­ ել­ու, համ­ ագ­ ործ­ ակց­ ութ­ յան և պատ­ ասխ­ ան­ ատվ­ ու­
թյան մա­սին, ին­ չպ­ ես նաև սով­ որ­ ում աշխ­ ատ­ ել տարբ­ եր
Ախտաֆիզիոլոգիական անալիզ խառնվ­ ած­քի մարդկ­ անց հետ։­
(ապացույցների գիտական համադրում)
Ամ­բողջ աշ­խարհն այ­սօր թիմ­ ե­րով է աշ­խա­տում։
Հիվանդության (հիվանդի) մենեջմենթի Նույն­ ը վեր­ աբ­ եր­ ում է նաև բժշկ­ ակ­ ան պրակ­տիկ­ ային։
նախագիծ ԽՀՈԻ-ն սո­վոր­ ողն­ ե­րին նա­խա­պատ­րաստ­ ում է բժշկա­
կան մաս­նագ­ իտ­ ա­կան թիմ­ ային աշ­խատ­ անք­ ի, նրանց
Եզր­ ա­կա­ցու­թյուն. մա­գիստր­ ատ­ ուր­ ա­յում «կլ­ին­ ի­ ուս­ ումն­ առ­ ու­թյուն­ ը դարձն­ ում բազմ­ ակ­ ողմ­ ան­ ի և
կակ­ ան ախտ­ ա­ֆիզ­ իո­ ­լոգ­ իա­ » հատ­ ուկ դաս­ ընթ­ ա­ցը ու­ խո­րը, հարստ­ աց­նում առկ­ ա տե­ղե­կատվ­ ակ­ ան դաշ­
սումն­ առ­ ութ­ յան օղ­ ակ է, որ­ ի նպա­տա­կը, պատ­կեր­ ավ­ որ տը։ Այս հնարք­ ով ուս­ ումն­ առ­ ութ­ յան ընթ­ ացք­ ում սո­
ա­սած, կուտ­ ա­կած աղ­ յուսն­ ե­րից (ապ­ ա­ցույցն­ եր­ ի բա­զա) վոր­ ողն­ եր­ ի առ­ ավ­ ել­ագ­ ույն հաջ­ ող­ ութ­ յան բա­նա­լին
տան ճիշտ կա­ռուց­ ումն է (մեն­ եջմ­ ենթ)։ դարձ­ յալ ախտ­ ա­ֆիզ­ իո­ լ­ոգ­ իա­ յի հիմն­ ակ­ ան մեթ­ ոդն­ ե­
րից մեկ­ ի՝ հիմն­ ար­ ար գիտ­ ել­իքն­ եր­ ի վրա կա­ռուց­ված
2) «Problem-based» ուս­ ումն­ առ­ ու­թյան մե­թո­դը` «­վերլ­ուծ­ ութ­ յուն-փաստ­ ար­կում» մեթ­ ոդ­ աբ­ ան­ ութ­ յան կի­
մա­գիստր­ ա­տու­րա­յում ներդն­ ել­ու նպա­տա­կա­հար­ րա­ռումն է։­
մար­ ու­թյան մաս­ ին։ Խնդ­րի վրա հիմնվ­ ած ուս­ ումն­ ա­
ռու­թյուն­ ը (ԽՀՈԻ) ուս­ ումն­ ակ­ ան ծրագր­ ի զարգ­ աց­ման, Տ­ իր­ ա­պե­տե­լով վեր­ջի­նիս` սով­ ո­րո­ղը գի­տե­լիք­ ին
բար­ ե­լավմ­ ան և դաս­ ավ­ անդմ­ ան մեթ­ ոդ է։ Այն կա­րող ա­վել­ի քնն­ ադ­ ատ­ ա­բար է մոտ­ են­ ում, ավ­ ել­ի բաց դառ­
է ի­րակ­ ան­ աց­վել ամբ­ ողջ­ ակ­ ան առ­ արկ­ այի կամ առ­ ար­ նում նոր գաղ­ ա­փարն­ եր­ ի նկատմ­ ամբ։ Խնդ­րի առ­ ան­
կայի ա­ռան­ձին մաս­ ի համ­ ար։ Կարծ­ ում են­ ք, որ բժշ­կա­ ձին կողմ­ եր­ ում ի հայտ եկ­ ած պատ­ճառ-հետև­ ան­քային
կան կրթ­ ութ­ յան մեջ ավ­ ե­լի հար­մար և ար­դյուն­ ա­վետ կա­պեր­ ի ախ­տա­ֆիզ­ իո­ լ­ոգ­ իա­ կ­ ան ան­ ալ­իզ­ ի մեթ­ ո­դի օգ­
կա­րող է լին­ ել ե­րկր­ որդ­ ը, որ­ ով­հետև բժշկ­ ակ­ ան պրակ­ նութ­ յամբ նա ամբ­ ող­ջակ­ ան պատ­կեր­ աց­ ում է կազ­մում
տի­կա­յում ա­ռա­վել­ա­պես խնդ­ իրն­ եր են ա­ռա­ջա­նում ոլ­որտ­ ի մաս­ ին։
տվյալ մասն­ ագ­ իտ­ ու­թյան (ա­ռարկ­ այի) ա­ռանձ­ ին հիմն­ ա­
հար­ցե­րի շուրջ (ախ­տա­ճա­նա­չում, բուժ­ ում, պատ­ճա­ռա­ Նշ­ված հան­գա­մանք­ներ­ ը ամբ­ ող­ջա­պես խո­սում են
կան­ ութ­ յուն, բուժ­ ա­կան և ախտորոշիչ գործ­ ընթ­ ացն­ եր­ ի մա­գիստր­ ատ­ ուր­ այ­ում «problem based» ուս­ ումն­ ա­ռու­
թյան մեթ­ ոդ­ ի ներդրմ­ ան նպա­տա­կահ­ արմ­ ար­ ութ­ յան մա­
սին։­

Երկ­ ու դեպք­ ում էլ կլի­նի­կակ­ ան ախ­տա­ֆիզ­ ի­ո­լո­
գիա­ յի առ­ ա­քել­ութ­ յուն­ ը հայեց­ ակ­ արգ­ ային դրույթն­ ե­րի
մշակ­ ումն է և համ­ ապ­ ա­տասխ­ ան մոդ­ ուլն­ եր­ ի ներդ­րու­
մը ուս­ ումն­ առ­ ութ­ յան գործ­ ըն­թա­ցում։

ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆ, ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆ ՆՈՅԵՄԲԵՐ 2009

104 «ՀԵՏԴԻՊԼՈՄԱՅԻՆ ԵՎ ՇԱՐՈՒՆԱԿԱԿԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴԻ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ»
2-ՐԴ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ԿՈՆՖԵՐԱՆՍ

ՀԵՏԴ­ ԻՊԼ­ ՈՄ­ ԱՅԻՆ ՈՒ­ՍՈՒՑ­ ՈՒ­ՄԸ ԹԵ­ՐԱՊ­ Ի­ԱՅԻ
ԹԻՎ 1 ԱՄ­ԲԻՈ­ Ն­ ՈՒՄ

­Սիս­ ակ­ յան Հ.Ս.
­ԵՊԲՀ, Թե­րապ­ ի­այի թիվ 1 ամբ­ ի­ոն

Թ­ ե­րապ­ իա­ յի թիվ 1 ամ­բի­ո­նի բա­զան­ ե­րում՝ հա­մալ­ տա­սահ­մանց­ ի օր­դին­ ա­տորն­ եր­ ի ուս­ ուցմ­ ան դժվ­ ա­րու­
սա­րան­ ակ­ ան թիվ 1 և թիվ 2 հիվ­ ան­դան­ ոցն­ եր, «Է­րե­բու­ թյունն­ ե­րը, որ­ ոնք հիմն­ ա­կա­նում կապվ­ ած են հայե­րեն­ ին
նի» ԲԿ, հետ­դիպ­լոմ­ ային մասն­ ա­գիտ­ ա­կան կրթ­ ութ­ յուն չտի­րապ­ ետ­ ոլ­ու հետ: Ա­ռա­ջար­կում են­ ք մինչև կլի­նի­կա­
է ի­րակ­ ան­ ացվ­ ում սր­տա­բա­նութ­ յուն, թե­րապ­ իա­ , ռև­մա­ կան հետ­դիպլ­ոմ­ ային ուս­ ուց­ ու­մը սկ­սել­ը կազմ­ ա­կերպ­ ել
տա­լոգ­ իա­ , գաստր­ ոէն­տե­րո­լոգ­ իա­ մասն­ ա­գիտ­ ու­թյունն­ ե­ լեզ­վի դաս­ ընթ­ աց­ներ, որ­ ոնք պետք է կրեն պար­տա­դիր
րով: Ըն­ դհ­ ան­ ուր առմ­ ամբ 2008-2009 ու­ստ­ ա­րում ամ­­ բնույթ և ստան­ ան օբյեկտ­ իվ գնահ­ ա­տում:
բիոն­ ում ուս­ ան­ ում են 23 կլին­ ի­կակ­ ան օրդ­ ին­ ա­տոր­ներ:
Ն­ երկ­ այ­ումս ամ­բի­ոն­ ը ձեռն­ ա­մուխ է եղ­ ել հետդիպ­
2007-ին կլին­ ի­կա­կան օր­դին­ ատ­ ուր­ այի ծրագ­րե­ լոմ­ ային ուս­ ուց­ման հա­մար նոր թես­տեր­ ի ստեղծ­ման­ ը՝
րում ներգր­ ավ­վել են կարճ­ աժ­ ամ­կետ են­ թ­մաս­նա­գիտ­ ա­ կլին­ ի­կա­կան դեպք­ ե­րից բաղկ­ աց­ ած խն­դիրն­ ե­րի ըն­ դ­
կան և օժ­ անդ­ ակ ա­ռարկ­ ա­ներ­ ի ծրագր­ եր­ ը՝ նախ­ ատ­ ես­ գրկմ­ ամբ: Մեր կարծ­ ի­քով թեստ­ ային գնահ­ ա­տում­ ը
ված ծրագր­ եր­ ով և ժա­մահ­ ատ­կա­ցումն­ եր­ ով: Դրանք կբարձր­ աց­նի հետդ­ իպլ­ոմ­ ային ուս­ ուցմ­ ան գնահ­ ատմ­ ան
են է­լեկտ­րասրտ­ ագ­րութ­ յուն­ ը, ա­ռիթմ­ ալ­ոգ­ իա­ ն, կլին­ ի­ որ­ ակ­ ը:­
կակ­ ան ֆարմ­ ակ­ ո­լոգ­ իա­ ն, ինտ­ ենս­ իվ թե­րապ­ ի­ան: Այս
կուրս­ եր­ ի ներդ­րում­ ը մեր կար­ծի­քով հստ­ ա­կեց­նում է Ամբ­ ի­ոն­ ի արդ­ ի խն­դիրն­ եր­ ից է ին­վազ­ իվ անգ­ իո­ ­
հետ­դիպլ­ոմ­ ային ուս­ ուցմ­ ան գոր­ծըն­թաց­ ը և օգն­ ում օր­ գր­ աֆ­ իկ լաբ­ որ­ ա­տոր­ իա­ յի բաց­ ա­կայ­ութ­ յուն­ ը, որ­ ի առ­
դին­ ատ­ որ­ ի գործն­ ա­կան հմ­տութ­ յունն­ եր­ ի լիա­ ր­ժեք տի­ կա­յութ­ յուն­ ը ժա­ման­ ակ­ ա­կից սր­տա­բան­ ութ­ յան պա­
րապ­ ետմ­ ան­ ը:­ հանջ­մունքն­ ե­րից, և որ­ ը հնա­րա­վոր­ ութ­ յուն կս­տեղ­ծեր
կազմ­ ա­կերպ­ ել­ու ինվ­ ազ­ իվ սրտ­ ա­բա­նութ­ յամբ մասն­ ա­
Առկ­ ա կարևոր խն­դիրն­ ե­րից ե­նք համ­ ա­րում ար­ գիտ­ ա­ցում:

ՖԻԶ­ ԻԿ­ Ա­ԿԱՆ ԴԱՍՏ­ Ի­ԱՐ­ ԱԿ­ ՈՒԹՅԱՆ ԴԱՍ­ Ա­ՎԱՆԴՄ­ ԱՆ ՆՈՐ ՄԵ­ԹՈԴ­
ՆԵՐ­ Ի ԿԻՐ­ ԱՌ­ ՈՒ­ՄԸ ԵՊԲՀ-ՈՒՄ

Ս­ ոֆյան Թ.Շ­ .
ԵՊԲՀ, ֆի­զիկ­ ակ­ ան դաս­տի­ար­ ակ­ ութ­ յան ամբ­ ի­ոն

­Բազ­մա­թիվ գիտ­ ա­կան տե­ղե­կութ­ յունն­ երն ու սկոլ­իո­ զն­ եր­ ը, ճարպ­ ա­կալ­ում­ ը և այլն։ Միևն­ ույն ժա­մա­
տար­բեր բուհ­ ակ­ ան համ­ ա­կարգ­ եր­ ում կա­տարվ­ ած ու­ նակ նրանց մեծ մա­սը առ­ ողջ­ ութ­ յան վատ­թար­ ացմ­ ան
սումն­ աս­ իր­ ութ­ յունն­ ե­րի ար­դյունքն­ եր­ ը վկայ­ում են, որ հետ­ևան­քով չի կար­ ող­ ա­նում հաղթ­ ա­հար­ ել ուս­ ումն­ ա­
ֆիզ­ իկ­ ակ­ ան դաստ­ ի­ար­ ա­կութ­ յունն ու սպորտ­ ային գոր­ կան ծան­րաբ­ եռնվ­ ա­ծու­թյուն­ ը։
ծուն­ եո­ ւթ­ յուն­ ը ուս­ ա­նողն­ ե­րի մեծ­ ա­մասն­ ութ­ յան հա­մար
կենս­ ակ­ ան պա­հանջ չեն, ի­սկ ա­ռող­ջու­թյունն ու ֆի­զի­ Ֆ­ ի­զի­կակ­ ան դաստ­ իա­ ր­ ակ­ ութ­ յան ցածր արդ­ յուն­ ա­
կակ­ ան պատ­րաս­տա­կա­նութ­ յուն­ ը չեն մտ­նում առ­ աջ­ վե­տու­թյան մա­սին են վկա­յում նաև բուհ­ ի ուս­ ան­ ողն­ եր­ ի
նային ար­ժեքն­ եր­ ի մեջ։ Միև­նույն ժա­ման­ ակ մեծ­ ա­նում է համ­ ալ­իր ֆիզ­ ի­կակ­ ան վիճ­ ակ­ ի գնահ­ ատմ­ ան արդ­ յունք­
այն ուս­ ան­ ող­նե­րի թի­վը, որ­ ոնք ա­զատ­ված են մար­զում­ նե­րը, որ­ ոնք ստաց­վել են վերջ­ ին երկ­ ու տա­րի­նե­րի ու­
ներ­ ից կամ ա­ռողջ­ ակ­ ան տար­բեր խն­դիրն­ եր ուն­ են­ ալ­ու սումն­ աս­ ի­րութ­ յան ար­դյունք­ ում։
պատ­ճառ­ ով դաս­վում են բուժ­ ա­կան խմ­բե­րում։ Ը­ստ
մեր տվյալն­ եր­ ի՝ բժշ­կակ­ ան համ­ ալս­ ար­ ա­նում նրանց Մ­ եր կող­մից պարզվ­ ել է, որ բժշկ­ ակ­ ան համ­ ալս­ ա­
քա­նակ­ ը 2007-2008 ո­ւստ­ ա­րում կազ­մել է 22,7%, իս­ կ րա­նում սով­ որ­ ող ուս­ ան­ ողն­ եր­ ի միա­ յն 70%-ն է ըն­դու­
2008-2009 ու­ստ­ ա­րում՝ 24,5%։ Ուս­ ա­նողն­ ե­րի հիվ­ ան­ նակ դիմ­ ա­կայե­լու սոց­ ի­ալ-հոգ­ եբ­ ա­նակ­ ան, ֆիզ­ ի­կակ­ ան
դութ­ յան պատճ­ առ­ներ­ ի վերլ­ուծ­ ու­թյուն­ ը վկայ­ում է, որ ծանր­ աբ­ եռնվ­ ած­ ութ­ յունն­ եր­ ին և հարմ­ արվ­ ե­լու ուս­ ում­
այդ տո­կոսն ավ­ ել­ի բարձր է իգ­ ակ­ ան սեռ­ ի շրջ­ ա­նում։ նա­կան լար­ված ռե­ժիմ­ ին։
Հիմն­ ակ­ ան հիվ­ ան­դութ­ յունն­ երն են սր­տի անբ­ ավ­ ա­րա­
րութ­ յուն­ ը, տես­ ո­ղութ­ յան հետ կապվ­ ած խն­դիրն­ ե­րը, ­Հաշվ­ ի առն­ ել­ով ա­ռողջ­ ակ­ ան վիճ­ ակ­ ի հետ­ ա­զոտ­
ման արդ­ յունքն­ եր­ ը, ֆիզ­ իկ­ ակ­ ան զար­գաց­ման և պատ­
րաստ­ ա­կա­նութ­ յան, ֆիզ­ իկ­ ակ­ ան կուլտ­ ուր­ այի և սպոր­
տի նկատմ­ ամբ վեր­ ա­բերմ­ ունք­ ը՝ կար­ ել­ի է հա­վաստ­ ել,

ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆ, ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆ ՆՈՅԵՄԲԵՐ 2009

«ՀԵՏԴԻՊԼՈՄԱՅԻՆ ԵՎ ՇԱՐՈՒՆԱԿԱԿԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴԻ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ» 105
2-ՐԴ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ԿՈՆՖԵՐԱՆՍ

որ ձևա­վորվ­ ել է մի հակ­ աս­ ա­կան իր­ ավ­ իճ­ ակ բարձ­րա­ Արդ­ յունք­ ում տա­րե­կան կրթ­ ա­կան հա­մա­կար­գի
գույն կր­թա­կան համ­ ակ­ ար­գի պա­հանջն­ եր­ ի և ֆի­զի­կա­ փու­լում ա­ռողջ­ ա­րար­ ակ­ ան մարմն­ ամ­ արզ­ ութ­ յան և ձեռ­
կան դաս­տի­ա­րակ­ ութ­ յան դաս­ եր­ ի արդ­ յուն­ ա­վետ­ ու­թյան նամ­ արտ­ ի ըն­ դգ­ րկ­ ում­ ը, պլան­ ավ­ որ­ման և կազ­մակ­ երպ­
միջև։ ման նոր մոտ­ եց­ ումն­ ե­րի կի­րառ­ ում­ ը ՓԽ-ու­մ ու­սա­նող­
ներ­ ի ա­ռաջ­ ադ­ իմ­ ութ­ յան մակ­ արդ­ ակ­ ը հավաստիորեն
­Մեր կողմ­ ից մշակ­վել և փորձ­ արկվ­ ել է նոր մե­թոդ (P<0,05) բարձ­րացր­ եց 7,2%-ով­ ։ Մր­սա­ծու­թյան հի­վան­
մեկ ուս­ ումն­ ա­կան տարվ­ ա համ­ ակ­ արգ­ ի փուլ­ի հա­մար։ դութ­ յունն­ եր­ ի պատ­ճառ­ ով մարզ­ ումն­ եր­ ից բաց­ ա­կայ­ու­
Ուս­ ան­ ողն­ եր­ ի մարզ­ ումն­ եր­ ի հա­մար ըն­ տր­վել են ա­ռող­ թյունն­ եր­ ը նվազ­ եց­ ին 16,6%-ով­ ։
ջա­րար­ ակ­ ան մարմն­ ամ­ ար­զութ­ յուն­ ը և ձեռ­նամ­ ար­տը։
Խնդ­ իր է դրվ­ ել գնահ­ ա­տել ֆիզդ­ աստ­ ի­ա­րակ­ ութ­ յան նոր Ստ­ աց­ված տվյալ­նե­րը վկա­յում են, որ մեր կող­մից
մե­թոդ­ իկ­ այի կիր­ առմ­ ան արդ­ յուն­ ավ­ ե­տու­թյուն­ ը։ մշակվ­ ած մեթ­ ոդ­ իկ­ այի կիր­ առ­ ում­ ը նպաստ­ ում է ուս­ ա­
նող­ներ­ ի ա­ռողջ­ ութ­ յան ամր­ ապնդմ­ ան­ ը և թույլ է տա­
Մ­ ան­կավ­ ար­ժա­կան փոր­ձար­կումն­ ե­րին մաս­նակ­ցել լիս բա­րել­ավ­ ել­ու նրանց ֆի­զիկ­ ակ­ ան զարգ­ աց­ ու­մը,
է բժշկ­ ա­կան համ­ ալ­սար­ ա­նի առ­ աջ­ ին կուրս­ ի 30 ուս­ ա­ շար­ժո­ղա­կան և ֆունկց­ իո­ ն­ ալ պատ­րաստ­ ա­կան­ ութ­ յու­
նող,­ որ­ ոնք բաժ­ անվ­ ել են փորձ­նակ­ ան (ՓԽ) և ստուգ­ իչ նը, հո­գեհ­ ուզ­ ակ­ ան վիճ­ ակ­ ը։ Այս ա­մեն­ ը հիմք է տալ­իս
(ՍԽ) խմբ­ ե­րի։ Ուս­ ումն­ ամ­ ար­զակ­ ան պար­ ապմ­ ունքն­ ե­ եր­ աշխ­ ավ­ որ­ ել՝ այն բարձր­ ագ­ ույն ուս­ ումն­ ա­կան հաս­
րը ՓԽ-ու­մ անց­ ել են սպորտ­ ային կատ­ ա­րել­ագ­ ործմ­ ան տա­տութ­ յունն­ եր­ ի ֆիզ­ իկ­ ակ­ ան դաստ­ իա­ ր­ ակ­ ութ­ յան ամ­
ձեռ­նա­մարտ­ ի խմ­բակ­ ում` շաբ­ աթ­ ակ­ ան 3 ան­գամ, իս­ կ բիո­ ն­ներ­ ում կիր­ առ­ ե­լու համ­ ար։
ՍԽ-ու­մ մարզ­ ումն­ եր­ ը անց­ կաց­վել են բուհ­ ա­կան ծրագր­ ի
հի­ման վրա։­

ԱՆԳԼ­ ԵՐ­ ԵՆ­ ՈՎ ՀԵՏԴ­ ԻՊ­ԼՈ­ՄԱՅԻՆ ՈՒՍ­ ՈՒՑ­ ՈՒՄ­ Ը ՎԻ­ՐԱԲ­ ՈՒԺ­ ՈՒ­
ԹՅԱՆ ԹԻՎ 2 ԱՄ­ԲԻ­ՈՆ­ ՈՒՄ

Ստ­ ե­փա­նյան Ս.Ա., Չա­խո­յան Ա.Ա., Մես­րոպ­ յան Ռ.Ն., Բա­տի­կյան Հ.Խ., Մու­րա­դյան Ռ.Գ., Չալ­տիկ­ յան Գ.Վ.
ԵՊԲՀ, վի­րա­բուժ­ ու­թյան թիվ 2 ամբ­ իո­ ն

Անգլ­եր­ ե­նով ու­սուց­ ու­մը Ե­ՊԲՀ վի­րաբ­ ուժ­ ութ­ յան Բա­ցի դրան­ ից, ամբ­ իո­ ն­ ում կան նաև գուն­ ավ­ որ պատ­
թիվ 2 ամբ­ իո­ ­նում ուս­ ումն­ ակ­ ան պրո­ցես­ ի ա­մեն­ ա­ կերն­ եր­ ով հագ­ եց­ ած և թվային մի շարք տես­ ան­ յութ­ եր,
կարևոր օ­ղակն­ ե­րից մեկն է։ Ամ­բիո­ ն­ ի աշխ­ ատ­ ա­կից­ներ­ ը ո­րոնք կիր­ առվ­ ում են դա­սախ­ ոս­ ութ­ յունն­ ե­րի և գործն­ ա­
մեծ ուշ­ ադր­ ութ­ յուն են դարձն­ ում ոչ միա­ յն ուս­ ան­ ող­նե­րի, կան պա­րապմ­ ունքն­ եր­ ի ժա­ման­ ակ։
այլ նաև հետ­դիպ­լոմ­ ային մասն­ ագ­ իտ­ ա­ցում ստա­ցողն­ ե­
րի ան­գլեր­ ե­նով դաս­ ավ­ անդ­ման­ ը։ Ամբ­ իո­ ն­ ը անգ­ լեր­ են­ ով ­Վի­րա­բուժ­ ութ­ յան թիվ 2 ամ­բի­ո­նը սերտ­ ո­րեն հա­
ուս­ ուց­ ա­նե­լու փորձ ուն­ ի սկս­ ած 2004-2005 ուս­ ումն­ ա­ մա­գործ­ ակց­ ում է վիր­ աբ­ ուժ­ ութ­ յան թիվ 1 և թիվ 3 ամ­
կան տար­վա­նից, եր­ բ համ­ ալս­ ար­ ա­նի առ­ աջ­ ին ան­գլա­ բիո­ ն­ներ­ ի հետ` ընթ­ աց­ իկ թեստ­ ային հարց­ ումն­ եր­ ի և
լեզ­ ու խմ­բեր­ ը վիր­ աբ­ ուժ­ ա­կան հիվ­ ան­դութ­ յունն­ ե­րի ցիկ­ քն­նութ­ յունն­ եր­ ի, ին­ չպ­ ես նաև պե­տա­կան քնն­ ութ­ յան
լային պա­րապմ­ ունքն­ եր անց­ նել­ու հա­մար վստ­ ահվ­ ե­ցին թեստ­ ային բանկ­ ի ստեղծմ­ ան գործ­ ում։ Այս տար­ ի նշվ­ ած
մեր ամբ­ ի­ո­նին։ ամ­բի­ոն­ներ­ ի հետ կազմվ­ ում են նաև գրք­ եր և թեստ­ ային
բանկ` բա­կալ­ավր­ իա­ տ­ ի համ­ ա­կարգ­ ում սո­վոր­ ող ըն­ դհ­ ա­
Ամբ­ ի­ոն­ ում անգ­ լեր­ են­ ով դա­սա­վան­դում են 4 դո­ նուր բժշ­կութ­ յան և ստոմ­ ատ­ ոլ­ոգ­ իա­ կ­ ան ֆակ­ ուլտ­ ետ­նե­
ցենտ­ներ (այդ թվում և ամ­բիո­ ­նի վա­րի­չը) և մեկ աս­ իս­ րի ուս­ ան­ ող­ներ­ ի համ­ ար։
տենտ։ Վերջ­ ին­ներս գործն­ ակ­ ան պա­րապ­մունքն­ եր են
ան­ցկացն­ ում և դաս­ ախ­ ոս­ ութ­ յունն­ եր կար­դում ըն­ դհ­ ա­ Ամբ­ ի­ո­նում իր­ ա­կան­ աց­վում է նաև անգ­ լեր­ են­ ով
նուր բժշկ­ ութ­ յան ֆակ­ ուլտ­ ետ­ ի 4-րդ, 5-րդ և 6-րդ կուր­ հետդ­ իպլ­ոմ­ ային շա­րուն­ ա­կակ­ ան կրթ­ ութ­ յուն։ Արդ­ են
սե­րի, ին­ չպ­ ես նաև ստոմ­ ատ­ ո­լոգ­ իա­ ­կան ֆակ­ ուլտ­ ե­տի մի քա­նի օտ­ ար­ երկր­ աց­ ի մասն­ ագ­ ետն­ եր կլին­ ի­կա­կան
3-րդ կուրս­ ի ուս­ ա­նողն­ եր­ ի հա­մար։ Ամբ­ իո­ նն ուն­ ի դա­ օրդ­ ին­ ա­տու­րան ան­գլեր­ ե­նով ավ­ արտ­ ել են մեր ամ­բ­ իո­
սա­վանդմ­ ան անհ­ րաժ­ եշտ միջ­ ոցն­ եր­ ը` ան­գլեր­ են­ ով նում։ Նրանց ուս­ ուցմ­ ան համ­ ար պատ­ ասխ­ ան­ ա­տու
գրակ­ ան­ ութ­ յուն, որ­ ը լիո­ ­վին համ­ ա­պա­տասխ­ ան­ ում է էի­ ն ամբ­ իո­ ն­ ի կոնկր­ ետ աշխ­ ատ­ ա­կիցն­ եր։ Նշվ­ ած կլի­
ժա­ման­ ա­կա­կից պա­հանջն­ ե­րին, ձեռ­նարկն­ եր, ո­րոնք նի­կա­կան օրդ­ ի­նատ­ որն­ եր­ ը ներգր­ ավվ­ ած էի­ ն ոչ միա­ յն
ներ­ ա­ռում են վիր­ աբ­ ուժ­ ութ­ յան հիմն­ ակ­ ան թեմ­ ա­ներ­ ը։ ամ­բիո­ ն­ ի դաս­ ավ­ անդմ­ ան պրոց­ ես­ ի մեջ, այլև ակ­տիվ­ ո­
րեն մաս­նակց­ ում էի­ ն «Արմ­ են­ իա­ » ՀԲԿ վի­րաբ­ ուժ­ ա­կան

ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆ, ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆ ՆՈՅԵՄԲԵՐ 2009

106 «ՀԵՏԴԻՊԼՈՄԱՅԻՆ ԵՎ ՇԱՐՈՒՆԱԿԱԿԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴԻ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ»
2-ՐԴ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ԿՈՆՖԵՐԱՆՍ

բա­ժանմ­ ունքն­ եր­ ի բուժ­ ա­կան աշ­խատ­ անք­ներ­ ին։ Հետ­ մաս­նակ­ցում է­ին գիտ­ ա­կան սեմ­ ի­նարն­ ե­րին և կոնֆ­ ե­
դիպլ­ոմ­ ային կրթ­ ութ­ յան մեջ վի­րաբ­ ուժ­ ու­թյան հա­րա­կից րանսն­ եր­ ին։
ճյուղ­ եր­ ում ըն­ դգ­ րկվ­ ած էի­ ն նաև նրանց ցիկ­լային պա­
րապմ­ ունքն­ եր­ ը։ Մենք գտն­ ում են­ ք, որ բազ­մա­կողմ­ ան­ ի Հաշ­վի առ­նել­ով գլոբ­ ալ­իզ­ աց­ իա­ յի պրոց­ եսն­ եր­ ը և
գիտ­ ել­իքն­ եր­ ի ձեռք­բե­րում­ ը շատ ա­վել­ի է մե­ծաց­նում մասն­ ագ­ ետն­ ե­րի տեղ­ ա­շարժ­ եր­ ը մի եր­ կր­ ից մյուս­ ը, ին­ չ­
ճիշտ ախտ­ որ­ ոշմ­ ան և լա­վագ­ ույն բուժմ­ ան կիր­ առ­ման պես նաև ուս­ ումն­ ա­կան պրոց­ ես­նե­րի ստան­դար­տիզ­ ա­
հնարավորությունը այդ մասն­ ա­գետն­ ե­րի կող­մից։ ցի­ան ամ­բողջ աշխ­ արհ­ ում՝ անգ­ լալ­եզ­ ու հետդ­ իպ­լոմ­ ային
կր­թութ­ յուն­ ը ԵՊ­ ԲՀ-ո­ւմ բժիշկն­ ե­րի պատ­րաստմ­ ան
Անգլ­ալ­եզ­ ու կլին­ ի­կա­կան օր­դին­ ա­տորն­ ե­րը ըն­ դգ­ րկ­ կարևո­րագ­ ույն մասն է` միջ­ ազգ­ ային կրթ­ ա­կան ստան­
ված էի­ ն նաև ամբ­ իո­ ­նի գիտ­ ա­կան աշ­խա­տանք­նե­րում, դարտ­ներ­ ին համ­ ապ­ ա­տասխ­ ա­նե­լու առ­ ում­ ով։

ԿԼ­ ԻՆ­ ԻԿ­ ԱԿ­ ԱՆ ՕՐ­ԴԻՆ­ Ա­ՏՈՒ­ՐԱՅԻ ԿԱԶՄ­ Ա­ԿԵՐՊՄ­ ԱՆ
ԳՈՐ­ԾԸՆ­ԹԱ­ՑԸ ԱԿ­ՆԱԲ­ ՈՒ­ԺՈՒԹՅԱՆ ԱՄԲ­ Ի­ՈՆ­ ՈՒՄ

­Վար­դա­նյան Ա.Հ., Ա­դա­մյան Տ.Կ.
ԵՊԲՀ, ակ­նաբ­ ուժ­ ու­թյան ամ­բի­ոն

Ակ­նաբ­ ուժ­ ու­թյուն­ ը բժշ­կակ­ ան այն մասն­ ագ­ ի­ սկզբ­ ունքն­ ե­րին, ո­րից հետ­ ո շար­ ուն­ ա­կում են ուս­ ուց­ ու­
տութ­ յունն­ ե­րից է, որ­ ը պա­հան­ջում է մեծ պա­տաս­խա­ մը` գտն­վել­ով մանկ­ ակ­ ան բա­ժանմ­ ունք­ ում և ծա­նոթ­ ա­
նատ­վութ­ յուն և մասն­ ա­գետ­ ի մտա­վոր, ֆիզ­ ի­կա­կան և նալ­ով ման­կա­կան հի­վանդ­ ութ­ յունն­ ե­րի առ­ անձն­ ա­հատ­
հոգևոր ուն­ ա­կութ­ յունն­ ե­րի մեծ լար­ ում։ կութ­ յունն­ եր­ ին։

Ժա­մա­նա­կա­կից պայ­ման­ներ­ ում բժշ­կութ­ յան զար­ Օրդ­ ին­ ատ­ ուր­ այի 2-րդ տարվ­ ա ընթ­ ացք­ ում պրակ­
գաց­ման ար­դի տեմ­պե­րին զուգ­ ընթ­ աց, եր­ բ տա­րեց­տա­ տիկ գի­տել­իքն­ եր են ձեռք բեր­ ում ան­ ո­թային և գլաուկ­ ո­
րի հայտ­նաբ­ եր­վում և կատ­ ա­րել­ագ­ ործվ­ ում են բուժմ­ ան մայի, իս­ կ 3-րդ տարվ­ ա ընթ­ ացք­ ում` բորբ­ ո­քային և վիտ­
նոր­ ա­նոր կոնս­ երվ­ ատ­ իվ և վիր­ աբ­ ուժ­ ա­կան մե­թոդն­ եր, րե­ո­ռետ­ ին­ ալ բաժ­ ան­մունքն­ եր­ ում։
ան­հրաժ­ եշտ­ ու­թյուն է ա­ռա­ջան­ ում կուտ­ ակվ­ ած ամ­բողջ
ինֆ­ որմ­ աց­ ի­ան ճիշտ և ժա­ման­ ակ­ ին մատ­ ուց­ ել ապ­ ա­գա Հմ­ ուտ պրոֆ­ ես­ որ­ ադ­ աս­ ախ­ ոս­ ակ­ ան կազմ­ ի կողմ­ ից
բժշ­կին։ Այդ իս­ կ պատ­ճառ­ ով խիստ կարև­ որվ­ ում է հետ­ օրդ­ ին­ ա­տորն­ եր­ ի համ­ ար կազմ­ ա­կերպ­վում են ա­մենշ­ ա­
դիպ­լոմ­ ային ուս­ ուցմ­ ան ճիշտ կազմ­ ակ­ երպ­ ում­ ը։ բա­թյա դա­սախ­ ո­սութ­ յունն­ եր, որ­ ոնք մատ­ ուցվ­ ում են
բարձր մակ­ արդ­ ա­կով` ուղ­ եկցվ­ ել­ով բազ­մապ­ ի­սի տե­սա­
Հ­մուտ մաս­նա­գետ դառ­նա­լու հա­մար ակն­ աբ­ ուժ­ ու­ նյութ­ ե­րի ցուց­ ադր­մամբ։ Դրանք օր­դին­ ա­տորն­ եր­ ին հնա­
թյան ամբ­ ի­ո­նում, 3 տա­րի ժամ­կետ­ ով, հետ­դիպ­լոմ­ ային րա­վոր­ ութ­ յուն են տա­լիս ա­վել­ի խոր­ ա­պես տեղ­ եկ­ ա­նալ
մասն­ ա­գիտ­ ա­ցում են ան­ցնում ին­ չպ­ ես տեղ­ ա­ցի, այն­պես և ըն­կա­լել ժա­ման­ ա­կա­կից ակ­նաբ­ ուժ­ ութ­ յան նոր­ ա­գույն
էլ ար­տերկ­րից ժա­մա­նած բժիշկն­ եր­ ը։ Կլին­ իկ­ ա­կան օր­ ախտ­ ո­րոշմ­ ան և բուժ­ման մե­թոդն­ եր­ ը։­
դին­ ատ­ որ­նե­րի ուս­ ուց­ ու­մը կազ­մակ­ երպ­վում է նախ­ ա­
պես կազմ­ված ծրագ­րի հիմ­ ան վրա և Ե­ՊԲՀ բու­հակ­ ան Ամբ­ իո­ ն­ ում ամ­ իս­ ը մեկ անգ­ ամ օրդ­ ին­ ատ­ որն­ ե­
մասն­ ա­գիտ­ ա­կան և շա­րուն­ ա­կակ­ ան կրթ­ ութ­ յան բաժն­ ի րի հա­մար կազ­մա­կերպվ­ ում են ամս­ ագր­ ային ա­կումբ­ ի
կողմ­ ից ա­ռա­ջարկվ­ ած հիմն­ ադ­րույթն­ եր­ ին հա­մա­պա­ օ­րեր։ Փորձ­ առ­ ու բժիշկն­ եր­ ը նախ­ ապ­ ես առ­ անձն­ ացվ­ ած
տաս­խան։ որև­ է թեմ­ այով հետ­ աքրք­ իր և հազ­վա­դեպ հանդ­ իպ­ ող
հի­վանդ­ ութ­ յան վեր­ աբ­ ե­րյալ ը­նտր­ ում են ամս­ ագր­ ային
Յուր­ աք­ ան­չյուր կլին­ իկ­ ա­կան օր­դին­ ա­տոր­ ի համ­ ար հոդվ­ ած­ներ ռուս­ եր­ են կամ ան­գլեր­ են լեզվ­ ով, հանձ­
կազմ­վում է ու­սուցմ­ ան անհ­ ատ­ ա­կան պլան-գր­ ա­ֆիկ, նար­ ար­ ում օրդ­ ին­ ա­տոր­ներ­ ին և նրանց հետ կազ­մա­
ո­րում ճշգր­տո­րեն նշ­վում են այն ժամ­կետն­ եր­ ը, ո­րոնց կերպ­ ում հա­մատ­ եղ քնն­ արկ­ ումն­ եր։ Ա­ռավ­ ել ակտ­ իվ
ըն­թաց­քում նա պետք է գտնվ­ ի հա­մապ­ ա­տասխ­ ան բա­ կլին­ իկ­ ակ­ ան օրդ­ ին­ ատ­ որն­ եր­ ը 2-րդ և 3-րդ տար­վա ըն­
ժանմ­ ունք­ ում, զբաղ­վի տվյալ բաժ­ ան­մունք­ ի ա­ռանձ­ թաց­քում իր­ ենց հետ­ աքրք­րող թեմ­ այով մատ­ ուց­ ում են
նահ­ ատ­կութ­ յունն­ եր­ ին բնոր­ ոշ բժշկ­ ակ­ ան գոր­ծու­նե­ու­ հետ­ աքր­քիր կլին­ իկ­ ակ­ ան դեպք­ եր, որ­ ից հե­տո լին­ ում են
թյամբ։ ակ­տիվ քն­նարկ­ ումն­ եր։

Բոլ­որ օրդ­ ին­ ա­տոր­ներ­ ի սկզբն­ ակ­ ան ուս­ ուց­ ում­ ը Օր­դին­ ատ­ որն­ երն ակտ­ ի­վոր­ են մասն­ ակց­ ում են
սկսվ­ ում է ԽԱԲ-ից (խորհրդ­ ատվ­ ա­կան ամ­բուլ­ա­տոր կլին­ ի­կա­յում իր­ ակ­ ան­ ացվ­ ող գրեթ­ ե բոլ­որ միջ­ ո­ցառ­ ում­
բաժ­ անմ­ ունք), որտ­ եղ գտն­վե­լու ա­ռա­ջին 6 ա­մս­վա ըն­ ներ­ ին` գիտ­ ա­կան և կլին­ իկ­ ակ­ ան քնարկ­ ումն­ եր­ ին, մի­
թացք­ ում ծա­նոթ­ ա­նում են ակն­ աբ­ ուժ­ ու­թյան ը­նդհ­ ա­նուր ջազ­գային կոնֆ­ եր­ անսն­ եր­ ին։ Այսպ­ ես, անց­ յալ տարվ­ ա

ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆ, ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆ ՆՈՅԵՄԲԵՐ 2009

«ՀԵՏԴԻՊԼՈՄԱՅԻՆ ԵՎ ՇԱՐՈՒՆԱԿԱԿԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴԻ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ» 107
2-ՐԴ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ԿՈՆՖԵՐԱՆՍ

Աղյուսակ 1

Կ­լին­ իկ­ ա­կան օրդ­ ին­ ա­տորն­ ե­րի ռոտ­ ա­ցիա­ ն­ ե­րը

I Կի­սա­մյակ II Կիս­ ա­մյակ

I ­Տար­վա կլ­ին­ ի­կա­ 1. Բիո­ էթ­ ի­կա­ 1. Էնդ­ ոկր­ ի­նո­լոգ­ իա­
կան­օրդ­ ին­ ատ­ որն­ եր­ ը 2. Ա­ռողջ­ ա­պա­հութ­ յուն և իր­ ա­վունք­ 2. Ախտաֆիզիոլոգիա
3. Այրվ­ ած­քա­բա­նութ­ յուն 3. Լ­ ա­բոր­ ա­տոր ախ­տո­րոշ­ ում­
II Տ­ ար­վա կլ­ին­ իկ­ ա­ 4. Ս­ իրտ-Թոք­ ային վե­րա­կենդ­ ա­նա­ցում 4. Ուռ­ ուցք­ ա­բան­ ութ­ յուն
կան­օրդ­ ին­ ատ­ որ­ներ­ ը
1. Քիթ-կոկորդ-ականջ-ի 1. Ճառ­ ագ­ այ­թային ախ­տո­րո­շում
III Տարվ­ ա կլ­ին­ իկ­ ա­ հիվանդություններ­
կան­օրդ­ ին­ ատ­ որն­ եր­ ը
2. Ին­ֆեկց­ իո­ ն հիվ­ ան­դութ­ յունն­ եր
3. ­Նյարդ­ ային հիվ­ ան­դութ­ յունն­ եր

1. Կ­լին­ իկ­ ա­կան ախտաբանություն 1. Կլ­ին­ ի­կակ­ ան ախտաբանություն
2. Կլ­ին­ իկ­ ա­կան տոք­սիկ­ ո­լոգ­ իա­ 2. Կ­լին­ իկ­ ա­կան ֆարմ­ ա­կո­լոգ­ իա­
3. Կ­լին­ ի­կա­կան ի­մուն­ ոլ­ոգ­ իա­

ըն­թացք­ ում նրանք կար­ ող­ ա­ցան ներկ­ ա գտնվ­ ել հայ- հմտութ­ յունն­ ե­րը` խոզ­ ի աչ­քի վրա միջ­ ամտ­ ու­թյունն­ եր
ամ­ ե­րիկ­ յան և հայ-գերմ­ ան­ ա­կան կոնֆ­ եր­ անս­նե­րին, կատ­ ա­րել­ով։ Կարծ­ ում են­ ք` սա հիա­ ն­ ալ­ի հնա­րա­վոր­ ու­
աշ­նան­ ը տե­ղի ուն­ եց­ ավ մին­ ի-խորհրդ­ աժ­ ող­ ով` «Աչ­քի թյուն է­։
պաշտ­պա­նա­կան մեխ­ ան­ իզմն­ եր­ ը» թեմ­ այով, որ­ ին մաս­
նակ­ցեցին աշ­խարհ­ ահռ­չակ գիտ­նակ­ անն­ եր­ ։ Նման կոն­ Կլին­ իկ­ ա­կան օրդ­ ին­ ա­տորն­ երն ի­րենց գործ­նա­կան
ֆեր­ անս­ներ­ ը գիտ­ ել­իքն­ ե­րի և փորձ­ ի հիա­ ն­ ա­լի աղ­բյուր հմտ­ ութ­ յունն­ երն ու փորձն են ձեռք բե­րում նաև շնորհ­ իվ
են հանդ­ իս­ ա­նում օրդ­ ին­ ատ­ որ­նե­րի հա­մար։ «­Հա­յակ­ ակ­ ան ակն­ աբ­ ուժ­ ա­կան նախ­ ագծ­ ի» շր­ջա­նակ­
ներ­ ում Հա­յաստ­ ա­նի բոլ­որ մարզ­ եր­ ում իր­ ակ­ ան­ աց­վող
Կլին­ ի­կակ­ ան օր­դին­ ա­տոր­նե­րը պար­տա­դիր կերպ­ ով սկ­րի­նինգ­ ի։ Օրդ­ ին­ ատ­ որն­ եր­ ը բաց­ առ­ իկ հնար­ ա­վոր­ ու­
մասն­ ակ­ցում են համ­ այց­ ե­րին` տես­նե­լով հետ­ աքր­քիր թյուն ու­նեն հետ­ ա­զոտ­ ել­ու տա­րեկ­ ան 20000-ից ավ­ ե­
հիվ­ անդ­ներ, ծա­նո­թան­ ա­լով ախ­տոր­ ոշմ­ ան և բուժմ­ ան լի հիվ­ անդն­ եր։ Առ­ ավ­ ել արդ­ յուն­ ավ­ ետ գիտ­ ել­իքն­ եր և
ժա­ման­ ակ­ ակ­ ից մե­թոդն­ եր­ ին, որ­ ոնք իր­ ա­կան­ ացվ­ ում հմտութ­ յունն­ եր են ձեռք բեր­ ում շարժ­ ա­կան կլին­ ի­կա­
են փոր­ձա­ռու բժիշկն­ ե­րի կող­մից։ Հա­մապ­ ա­տաս­խան յում, որտ­ եղ կլին­ իկ­ ա­կան օր­դին­ ա­տոր­ ը հնա­րավ­ ո­րու­
բաժ­ ան­մունքն­ ե­րում բժիշկն­ եր­ ի ղե­կավ­ ար­ ութ­ յան ներք­ ո թյուն ուն­ ի ին­ քն­ ուր­ ույն կերպ­ ով օգ­ տվ­ ե­լու ժամ­ ա­նակ­ ա­
վա­րում են հիվ­ անդ­ներ` դրան­ ով իս­ կ ա­վել­ի խոր­ ացն­ ե­լով կից ախ­տոր­ ոշ­ իչ սարք­ եր­ ից և դրանց օգն­ ութ­ յամբ ճիշտ
ի­րենց պրակ­տիկ գիտ­ ել­իքն­ ե­րը։ Սկս­ ած օրդ­ ին­ ատ­ ուր­ այի ախտ­ որ­ ոշ­ ել­ու։
2-րդ և 3-րդ տար­վան­ ից` որպ­ ես աս­ իստ­ ենտ մաս­նակ­
ցում են վիր­ ահ­ ատ­ ութ­ յունն­ ե­րին, ինչ­ը հնար­ ավ­ որ­ ութ­ յուն Կ­լին­ իկ­ ա­կան օրդ­ ին­ ա­տոր­նե­րի մաս­նա­գիտ­ ա­կան
է տալ­իս խոր­ ը պատ­կեր­ ացն­ ել ակ­նաբ­ ուժ­ ութ­ յան ժա­մա­ պատ­րաստ­ ումն ավ­ ել­ի լիա­ րժ­ եք ու ամ­բողջ­ ակ­ ան դարձ­
նակ­ ակ­ ից նվա­ճումն­ ե­րը։ Օր­դին­ ատ­ որն­ եր­ ը հնա­րավ­ ո­ նել­ու նպատ­ ա­կով, ամբ­ իո­ ­նի և Ե­ՊԲՀ հետդ­ իպլ­ոմ­ ային
րութ­ յուն են ուն­ են­ ում վա­րել նաև զոր­ ակ­ ոչ­իկն­ եր` դրա­ ուս­ ուցմ­ ան բաժն­ ի կողմ­ ից նրանց համ­ ար կազ­մակ­ երպ­
նով իս­ կ ծա­նոթ­ ան­ ա­լով բժշկ­ ակ­ ան փոր­ձաքննութ­ յան վում են նաև ռոտ­ ա­ցիո­ ն պա­րապ­մունքն­ եր 3 տար­վա
հիմ­ ունքն­ ե­րին, կա­տա­րում են նաև գիշ­ եր­ ային հեր­թա­ ընթ­ ացք­ ում (աղյուսակ 1)։
պա­հութ­ յունն­ եր (ամս­ եկ­ ան 1-2 անգ­ ամ), որ­ ոնց ժա­մա­
նակ տեսն­ ում են բազ­մաթ­ իվ ան­հե­տաձգ­ ել­ի դեպք­ եր Վերջ­ ին տա­րի­նե­րին ամ­բի­ո­նում սկ­սել են մաս­նա­գի­
և դրանց ժա­ման­ ակ ցույց տր­վող հա­մա­պա­տաս­խան տա­նալ կլին­ իկ­ ակ­ ան օրդ­ ին­ ա­տորն­ եր նաև արտ­ ա­սահ­
բժշկակ­ ան օգն­ ութ­ յուն։ մա­նից (Ի­րան­ ից, Սիր­ իա­ յից)։ Նրանք նույն­պես մասն­ ակ­
ցում են հա­մայց­ եր­ ին, լեզվ­ ին տի­րապ­ ե­տել­իս` վա­րում
Կլին­ ի­կայ­ում գո­յութ­ յուն ու­նի ա­մեր­ ի­կյան ստան­ հիվ­ անդն­ եր։ Նրանք, ին­ չպ­ ես նաև տեղ­ ա­ցի կլին­ իկ­ ակ­ ան
դարտն­ եր­ ին համ­ ա­պա­տասխ­ ան Wet-lab, որտ­ եղ կլի­ օրդ­ ին­ ա­տորն­ եր­ ը, հնար­ ավ­ որ­ ութ­ յուն ուն­ են օ­գտվ­ ե­լու
նիկ­ ա­կան օրդ­ ին­ ատ­ որ­նե­րը հնար­ ավ­ որ­ ությոն ու­նեն կլին­ ի­կայ­ում առ­կա հար­ ուստ գրադ­ ա­րան­ ից և ինտ­ եր­նե­
նաև սով­ ո­րել­ու և բա­րե­լավ­ ել­ու ի­րենց վիր­ ա­բուժ­ ա­կան տային ցան­ցից։

ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆ, ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆ ՆՈՅԵՄԲԵՐ 2009

108 «ՀԵՏԴԻՊԼՈՄԱՅԻՆ ԵՎ ՇԱՐՈՒՆԱԿԱԿԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴԻ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ»
2-ՐԴ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ԿՈՆՖԵՐԱՆՍ

ՀԵՏ­ԴԻՊ­ԼՈՄ­ ԱՅԻՆ ԿՐ­ԹՈՒԹՅԱՆ ԸՆ­ԹԱՑՔ­ Ի ԳՐԱՆ­ՑՈՒՄՆ
ԱՆ­ ԷՍԹ­ ԵԶ­ Ի­ՈԼ­ Ո­ԳԻ­ԱՅՈՒՄ ԵՎ ԻՆՏ­ ԵՆՍ­ ԻՎ ԹԵ­ՐԱ­ՊԻԱ­ ՅՈՒՄ

Վ­ ա­րոս­ յան Ա.Ֆ­ .
ԵՊԲՀ, ա­նէսթ­ եզ­ ի­ոլ­ոգ­ իա­ յի և ին­տեն­սիվ թե­րապ­ իա­ յի ամ­բիո­ ն

Ա­նէսթ­ եզ­ իո­ ­լոգ­ իա­ ն և ին­տեն­սիվ թե­րապ­ ի­ան բժշկա­ նե­րի բա­վար­ ար­ման համ­ ար։
կան այն մաս­նագ­ իտ­ ութ­ յունն­ ե­րից ե­ն‚ ո­րոնք պա­հանջ­ ում Ձ­ եռն­ ար­կում ա­ռա­ջին հերթ­ ին պատ­ ասխ­ ան է
են ա­ռավ­ ել մեծ պա­տաս­խան­ ատ­վութ­ յուն և մաս­նագ­ ե­
տի մտա­վոր‚ ֆիզ­ ի­կա­կան և հոգև­ որ ուն­ ա­կութ­ յունն­ եր­ ի տրված «ի՞նչ սո­վոր­ ել» հարց­ ին։ Նրա հա­մա­պա­տաս­
գերլ­ար­ ում։ Բժշկ­ ութ­ յան այս ճյուղ­ ը պատ­կա­նում է ա­մե­ խան բա­ժինն­ ե­րում ման­րամ­ ասն­ որ­ են ներկ­ այ­ացվ­ ած է
նաա­րագ և ա­մեն­ աաշ­խույժ զար­գաց­ ող գի­տու­թյունն­ ե­ տես­ ա­կան գիտ­ ել­իքն­ ե­րի և գործն­ ակ­ ան հմ­տութ­ յունն­ եր­ ի
րի շարք­ ին‚ որ­ ոնց­ ում ակտ­ իվ գիտ­ ա­կան ո­րոն­ ումն­ ե­րի այն ծա­վալ­ը‚ ո­րին ան­հրա­ժեշտ է տի­րա­պետ­ ել։
շնորհ­ իվ շատ հա­ճախ են փոխ­վում հին հայ­ացք­նե­րը‚
երև­ ան են գա­լիս բուժմ­ ան նոր ե­ղա­նակն­ եր‚ նոր գա­ղա­ «Որ­տե­ղի՞ց սով­ որ­ ել»։ Ան­ հր­ աժ­ եշտ ին­ֆորմ­ աց­­ իայի
փար­ներ­ ի և գի­տա­կան հայտ­նա­գործ­ ութ­ յունն­ եր­ ի գործ­ որ­ ո­նում­ ը հեշտ­ աց­նել­ու նպա­տա­կով ներկ­ այ­աց­ված է
նա­կան ներդր­ ումն առ­ օ­րյա աշ­խատ­ ան­քում կա­տարվ­ ում նաև մասն­ ագ­ իտ­ ութ­ յան վեր­ ա­բե­րյալ ժա­ման­ ա­կակ­ ից
է խիստ ա­րագ։ դաս­ ագրք­ եր­ ի‚ ին­ չպ­ ես նաև պարբ­ եր­ ակ­ ան գրակ­ ա­նու­
թյան‚ այ­սինքն՝ գիտ­ ա­կան ամ­սագր­ եր­ ի ցան­կը։ Հաշվ­ ի
Մ­ իա­ ն­գամ­ այն բնա­կան է‚ որ նշ­ված մաս­նագ­ իտ­ ու­ առն­ ել­ով այն հանգ­ ամ­ անք­ ը‚ որ հա­մակ­ արգչ­ային և տե­
թյան բար­դութ­ յուն­ ը խիստ բարձր և ան­ ընդհ­ ատ ա­ճող ղե­կատ­վա­կան տեխ­նո­լոգ­ իա­ ն­ ե­րի զար­գացմ­ ան ար­դի
պա­հանջն­ եր է ներ­կայ­աց­նում մաս­նագ­ ետ­ներն‚ մշտ­ ա­ փու­լում բժշկ­ ա­կան ինֆ­ որմ­ աց­ ի­այի կար­ևոր աղ­բյուր­
պես շար­ ուն­ ակ­վում է այս բնա­գավ­ առ­ ում ուս­ ուցմ­ ան նե­րից մեկ­ ը հա­մակ­ արգչ­ային հա­մաշխ­ ար­հային ցանցն՝
ավ­ ել­ի արդ­ յուն­ ա­վետ եղ­ ա­նակ­նե­րի որ­ ոն­ ում­ ը։ Մաս­նա­ ին­տերն­ ետ­ ը՝ ձեռն­ արկ­ ում տրվ­ ած են նաև մեր մաս­նա­
գիտ­ ութ­ յանն ա­ռա­վե­լագ­ ույն կերպ­ ով տի­րապ­ ե­տե­լու և գիտ­ ութ­ յան­ ը վեր­ աբ­ եր­ ող ա­ռավ­ ել վստ­ ա­հել­ի և լի­արժ­ եք
ուն­ ակ մասն­ ա­գետ դառն­ ա­լու հա­մար ուս­ ումն­ առ­ ութ­ յան տե­ղե­կութ­ յունն­ եր պա­րուն­ ակ­ ող ինտ­ եր­նետ­ ային կայք­ ե­
ընթ­ ացք­ ում առ­ ա­ջա­նում են բազ­մաթ­ իվ խնդ­ իրն­ եր‚ րի հասց­ են­ եր։
ո­րոնք պայմ­ ան­ ա­վոր­ված են տե­սա­կան գիտ­ ել­իքն­ եր­ ի
ընդ­ արձ­ ակ ծավ­ ա­լով և գործ­նա­կան հմտ­ ութ­ յունն­ եր­ ի «Ինչպ­ ե՞ս գրանց­ ել գործ­ ուն­ եո­ ւթ­ յուն­ ը»։ Օր­ ագ­
բազմ­ ազ­ ան­ ութ­ յամբ։ Այս խնդ­ իրն­ երն ավ­ ել­ի են բար­դա­ րի կարև­ որ նպա­տակ­նե­րից մեկն է ման­րամ­ ասն­ ո­րեն և
նում ներ­կայ­ումս ահ­ռել­ի չափ­ եր­ ի հասն­ ող տե­ղե­կատվ­ ա­ օբյեկտ­ ի­վոր­ են արտ­ ա­ցոլ­ել և գնահ­ ա­տել կլին­ իկ­ ակ­ ան
կան հոս­քեր­ ի առկ­ այ­ութ­ յամբ‚ ո­րոնց­ ում կողմն­ ո­րոշվ­ ե­լը օրդ­ ին­ ա­տո­րի տե­սակ­ ան և գործն­ ակ­ ան աշ­խատ­ անքն ու­
բավ­ ակ­ ան դժվ­ ար է ինֆ­ որմ­ ա­ցի­այի որ­ ոնմ­ ան ժա­մա­նա­ սան­ ել­ու ընթ­ ացք­ ում։ Օ­րագ­րի ամ­ են­ աընդ­ արձ­ ակ բաժ­ ի­
կա­կից եղ­ ա­նակն­ ե­րին անծ­ ա­նոթ, ան­փորձ մասն­ ագ­ ետ­ ի նը նախ­ ատ­ եսվ­ ած է ուս­ ա­նել­ու ընթ­ աց­քում կա­տար­ված
համ­ ար։ Կլին­ իկ­ ա­կան օրդ­ ին­ ա­տո­րը ու­սմ­ ան ընթ­ աց­ գործն­ ակ­ ան աշ­խա­տան­քի մանր­ ամ­ ասն գրանց­ման
քում առ­ աջ­ ադր­ ում է այն­պի­սի հարց­ եր‚ ի­նչպ­ իս­ իք ե­ն՝ իր համ­ ար։ Տվյալ բա­ժի­նը կազմվ­ ած է հատ­ ուկ աղ­ յուս­ ակ­
մաս­նագ­ իտ­ ութ­ յանն ա­ռնչվ­ ող տես­ ա­կան և գործն­ ակ­ ան ներ­ ից‚ որ­ ոնք նախ­ ա­տես­ված են ո­ւսմ­ ան ընթ­ աց­քում
բժշ­կութ­ յան ո՞­ր բաժ­ ինն­ երն ուս­ ումն­ ա­սի­րել, ի՞­նչ ծավ­ ա­ ծա­վալ­ած կլին­ իկ­ ա­կան գործ­ ու­նե­ութ­ յան գրանցմ­ ան
լով ու խո­րութ­ յամբ‚ ի­՞նչ դաս­ ագրք­ եր‚ ձեռն­ արկն­ եր և հա­մար։ Այս ա­ղյու­սակ­ներ­ ի յուր­ ահ­ ա­տուկ կա­ռուցվ­ ած­
բժշկ­ ա­կան ինֆ­ որմ­ ա­ցիա­ յի ին­ չպ­ իս­ ի՞ այլ աղ­բյուրն­ եր օգ­ քը հնար­ ավ­ որ­ ութ­ յուն է տա­լիս հեշտ­ ութ­ յամբ գրանց­ ե­լու
տա­գործ­ ել‚ ին­ չ­պե՞ս գտ­նել պա­հանջվ­ ող թարմ և ճշգրիտ կատ­ ա­րած բոլ­որ բժշ­կակ­ ան գործ­ ո­ղութ­ յունն­ երն ու ան­
ինֆ­ որմ­ ա­ցիա­ ն՝ միևն­ ույն ժամ­ ա­նակ քնն­ ադ­ ա­տոր­ են զգայ­ա­ցումն­ երն ը­ստ տե­սակն­ եր­ ի և վիր­ ահ­ ատ­ ու­թյուն­
մոտ­ են­ ալ­ով այդ ինֆ­ որմ­ ա­ցիա­ յի վս­տա­հե­լիո­ ւթ­ յա­նը‚ ներ­ ի բնույթ­ ի‚ և, որ ա­մեն­ ակ­ արև­ որն է‚ թույլ է տա­լիս
ի­՞նչպ­ ես գրանց­ ել ու­սմ­ ան ընթ­ աց­քում ի­րակ­ ան­ աց­ված վերջ­ ում առ­ անց դժվ­ ա­րութ­ յան ամ­փոփ­ ել­ու կատ­ արվ­ ած
գործ­ ուն­ եո­ ւթ­ յուն­ ը և այլն։ Նմա­նօր­ ի­նակ հար­ցեր­ ին պա­ աշ­խատ­ ան­քի արդ­ յունքն­ եր­ ը և հաշվ­ ար­կել անզ­ գա­յա­
տասխ­ ան­ ել­ու նպատ­ ա­կով մեր ամ­բիո­ ­նում մշակվ­ եց և ցումն­ եր­ ի‚ բժշկ­ ա­կան գործ­ ո­ղու­թյունն­ ե­րի և հի­վանդն­ ե­
ներկ­ այ­ումս լայն­ ո­րեն կի­րառ­վում է «Կ­լին­ ի­կա­կան օրդ­ ի­ րի գում­ ա­րը։­
նատ­ ո­րի ուղ­ եց­ ույց և օ­րագ­ իր» ձեռն­ արկ­ ը‚ որ­ ը նա­խա­
տեսվ­ ած է ին­ չպ­ ես ու­սուցմ­ ան գոր­ծըն­թա­ցում սով­ որ­ ող­ ի Օ­րագր­ ում տեղ է հատ­կացվ­ ած նաև սով­ որ­ ո­ղի կող­
գործ­ ուն­ եո­ ւթ­ յան ման­րա­մասն գրանցմ­ ան և հետ­ ա­գա մից կատ­ արվ­ ած տե­սակ­ ան աշխ­ ա­տան­քին։ Այս բաժ­
գնա­հատմ­ ան‚ այնպ­ ես էլ նրա ինֆ­ որմ­ ա­ցիո­ ն պահ­ անջ­ նում նշվ­ ում են ամ­բի­ոն­ ում ան­ցկացվ­ ած գիտ­ ա­ժո­ղով­
ներ­ ի ըն­թաց­քում կլին­ իկ­ ա­կան օրդ­ ին­ ատ­ ո­րի կատ­ ա­րած
զե­կուց­ ումն­ ե­րը և նրա մասն­ ակ­ցու­թյուն­ ը ամբ­ իո­ ն­ ում
կամ հա­մալս­ ա­րան­ ում անց­ կաց­ված սեմ­ ի­նար­նե­րին, ամ­

ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆ, ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆ ՆՈՅԵՄԲԵՐ 2009

«ՀԵՏԴԻՊԼՈՄԱՅԻՆ ԵՎ ՇԱՐՈՒՆԱԿԱԿԱՆ ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԱՐԴԻ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ» 109
2-ՐԴ ՈՒՍՈՒՄՆԱՄԵԹՈԴԱԿԱՆ ԿՈՆՖԵՐԱՆՍ

սագր­ ային ա­կումբն­ ե­րին և դա­սա­խոս­ ութ­ յունն­ ե­րին։­ չշրջ­ անց­ ե­լով նաև բժշկ­ ա­կան կրթ­ ութ­ յուն­ ը։ Հաշվ­ ի առ­նե­
Ան­տես­ված չէ նաև կլին­ ի­կա­կան օրդ­ ին­ ա­տո­րի գի­ լով մեր հան­րապ­ ետ­ ութ­ յան սերտ կապ­ եր­ ը եվր­ ոպ­ ա­կան
տա­կան գործ­ ու­նեո­ ւ­թյունն ու­սմ­ ան ըն­թաց­քում։ Հնա­ ե­րկրն­ եր­ ի հետ և նրա մաս­նակ­ցութ­ յուն­ ը նշվ­ ած ներ­
րա­վո­րութ­ յուն է ընձ­ եռվ­ ած գի­տա­ժող­ ով­ներ­ ի ըն­թացք­ ում դաշն­ ակ­ եցմ­ ան գործ­ ընթ­ աց­ ին՝ մեր ամբ­ իո­ ն­ ում հետ­դիպ­
գրան­ցել­ու ին­ չպ­ ես գիտ­ ա­կան զեկ­ ուց­ ումն­ ե­րը‚ այն­պես էլ լոմ­ ային կր­թութ­ յան ծրագ­ իր­ ը հնար­ ավ­ որ­ ութ­ յան սահ­
հրատ­ ա­րակ­ված գի­տա­կան աշխ­ ատ­ անքն­ եր­ ը։­ ման­ներ­ ում հա­մապ­ ա­տասխ­ ան­ եցվ­ ած է եվր­ ո­պա­կան
Ան­կախ բնագ­ ա­վառ­ ից և տե­սա­կից՝ ցան­կա­ցած չափ­ ա­նիշն­ եր­ ին‚ որ­ ը արտ­ ա­ցոլվ­ ած է ներկ­ ա ձեռ­նար­
ուս­ ուցմ­ ան կար­ևոր բաղ­կաց­ ուց­ իչ մա­սը գի­տե­լիքն­ եր­ ի կում։ Հետ­ևապ­ ես, այն կար­ ող է օգտ­ ա­կար լին­ ել նաև
մա­կարդ­ ա­կի և կրթ­ ութ­ յան ո­րա­կի ստուգ­ ումն է‚ ո­րը բո­լոր այն մասն­ ագ­ ետ­նե­րի հա­մար‚ ովք­ եր նպա­տակ
հիմն­ ա­կան­ ում նպա­տակն է գնահ­ ա­տել ու­սմ­ ան ար­դյու­ ուն­ են պատ­րաստվ­ ել­ու և մաս­նակց­ ել­ու ա­նէսթ­ եզ­ իո­ լ­ո­
նավ­ ե­տութ­ ուն­ ը‚ սով­ որ­ ո­ղի մաս­նագ­ իտ­ ա­կան կար­ ո­ղու­ գիա­ յի և ինտ­ ենս­ իվ թեր­ ա­պի­այի եվր­ ոպ­ ա­կան դիպլ­ոմ­ ի
թյունն­ ե­րը‚ ի­նչպ­ ես նաև խթան հան­դիս­ ան­ ալ ա­վե­լի քնն­ ութ­ յունն­ եր­ ին։
ար­դյուն­ ա­վետ ու­սմ­ ան համ­ ար։ Այս խնդ­ իր­ ը ևս իր ար­
տա­ցոլ­ումն է գտել օր­ ագր­ ի մեջ‚ որ­տեղ գրանցվ­ ում են Վստ­ ա­հոր­ են կա­րե­լի է ա­սել‚ որ ներկ­ ա աշխ­ ա­տու­
տե­սակ­ ան գիտ­ ե­լիքն­ եր­ ի և գործն­ ակ­ ան հմտ­ ու­թյունն­ ե­ թյուն­ ը ծա­ռայ­ում է իր նպա­տակ­ ին և «ա­նէսթ­ եզ­ իո­ լ­ոգ­ իա­
րի ստուգմ­ ան նպա­տա­կով պարբ­ ե­րա­բար անց­ կացվ­ ող և ինտ­ ենս­ իվ թեր­ ապ­ իա­ » բարդ և միև­նույն ժա­ման­ ակ
գրավ­ որ‚ բան­ ա­վոր և գործն­ ակ­ ան քնն­ ութ­ յունն­ ե­րի ար­ պատ­վաբ­ եր մասն­ ագ­ իտ­ ութ­ յունն ըն­ տ­րած բժիշկն­ եր­ ի
դյունքն­ եր­ ը։ անբ­ աժ­ ան ուղ­ եց­ ույցն է ու­սմ­ ան ող­ ջ տևող­ ութ­ յան ըն­
Եվ վերջ­ ա­պես‚ եզր­ ա­փա­կիչ բաժ­նում ներ­կա­յաց­ թացք­ ում՝ է­ապ­ ես նպաստ­ ել­ով մեր հանր­ ապ­ ետ­ ու­թյու­
ված է կրթ­ ութ­ յան գնա­հատմ­ ան քան­ ա­կա­կան հա­մա­ նում հետդ­ իպլ­ոմ­ ային կրթ­ ութ­ յան մակ­ ար­դակ­ ի բարձ­
կարգ­ ը‚ որ­ ի նպա­տակն է թվային տեսք­ ով ամ­փո­փել րաց­մա­նը։­
ու­սմ­ ան ընթ­ աց­քում ծավ­ ալ­ած տես­ ակ­ ան‚ կլին­ ի­կա­կան
և գիտ­ ա­կան ող­ ջ գործ­ ուն­ ե­ութ­ յուն­ ը։ Կատ­ ա­րած յուր­ ա­ Ապ­ ա­գա նախ­ ագ­ծեր­ ը
քան­չյուր աշխ­ ատ­ անք­ ի դիմ­ աց սով­ ո­րող­ ը ստա­նում է Հ­ աշ­վի առ­նե­լով ներ­կա­յումս հա­մա­կարգ­չային և ին­
որ­ ո­շա­կի միա­ վ­ որ­ներ` ըս­ տ այդ աշ­խատ­ ան­քի ծա­վա­լի և
ու­սմ­ ան գործ­ ըն­թաց­ ում ու­նեց­ ած կարև­ ո­րութ­ յան։ Կրե­ ֆորմ­ աց­ իո­ ն տեխն­ ոլ­ոգ­ իա­ ն­ եր­ ի բուռն և սրընթ­ աց զար­
դիտ­ ային հա­մակ­ ար­գը, ո­ւսմ­ ան գնահ­ ատ­ ա­կան­ ին քա­ գաց­ ում­ ը և դրանց նվա­ճումն­ եր­ ի լայն ներդր­ ում­ ը կրթ­ ու­
նա­կակ­ ան արտ­ ա­հայտ­ ու­թյուն հաղ­ որ­դել­ով, բարձր­ աց­ թյան բնա­գավ­ առ­ ում՝ մոտ ա­պա­գայ­ում նախ­ ա­տեսվ­ ում
նում է գնահ­ ատ­ման օբյեկտ­ իվ­ ութ­ յուն­ ը և հսկ­ ող­ ութ­ յուն է հետդ­ իպլ­ոմ­ ային կրթ­ ութ­ յան ընթ­ ացք­ ի գրանց­ման`
ա­պա­հով­ ում ու­սմ­ ան գործ­ ընթ­ աց­ ի համ­ աչ­ա­փու­թյան վե­րը նկար­ ագրվ­ ած հա­մակ­ արգ­ ի համ­ ակ­ արգչ­ային
նկատ­մամբ։ Օ­րագ­րի այս եզր­ ափ­ ա­կիչ բաժ­ ինն ակ­նա­ տարբ­ եր­ ակ­ ի մշա­կում, ո­րն էա­ պ­ ես կբարձր­ ացն­ ի տվյալ
ռու կերպ­ ով ներ­կա­յացն­ ում է ուս­ ուցմ­ ան գործ­ ընթ­ աց­ ի գործ­ ընթ­ աց­ ի արդ­ յուն­ ավ­ ետ­ ութ­ յուն­ ը՝ շնորհ­ իվ համ­ ա­
ամփ­ ոփ­ իչ պատ­կեր­ ը։­ կարգչ­ի կիր­ առմ­ ան։ Ժա­ման­ ակ­ ակ­ ից համ­ ակ­ արգչ­ային
Օ­րագ­րի կա­ռուց­ված­քը թույլ է տա­լիս նաև ա­պա­հո­ տեխն­ ոլ­ոգ­ իա­ ն­ եր­ ը, ի տար­բեր­ ութ­ յուն ձեռք­ ով կա­տար­
վե­լու դրա լրաց­ման օբյեկտ­ իվ­ ութ­ յուն­ ը‚ քա­նի որ յուր­ ա­ վող գրանց­ման, ոչ մեծ ջան­քեր պահ­ անջ­ ե­լով, լայն հնա­
քան­չյուր գրան­ցում հաստ­ ատ­վում է ղեկ­ ա­վար­ ի կող­մից։ րա­վոր­ ութ­ յունն­ եր են ընձ­ եռո­ ւմ է­լեկտր­ ոն­ ային փոստ­ ի
մի­ջոց­ ով օգ­ տվ­ ել­ու տեղ­ եկ­ ատվ­ ութ­ յան հոսք­ ից։ Նկատ­ ի
Հ­ ա­մապ­ ա­տաս­խա­նութ­ յուն­ ը միջ­ ազգ­ ային չա­փա­նիշ­ ուն­ են­ ալ­ով նկար­ ագրվ­ ած համ­ ակ­ արգ­ ի հաջ­ ող կի­րառ­
ներ­ ին ման փորձ­ ը մեր ամբ­ իո­ ն­ ում՝ վստ­ ա­հոր­ են կար­ ել­ի է հույս
հայտ­նել, որ այն ան­ էսթ­ եզ­ իո­ լ­ոգ­ իա­ յ­ում և ին­տենս­ իվ թե­
­Ներկ­ ա­յումս ո­ղջ Եվր­ ոպ­ ա­յում տեղ­ ի է ուն­ ե­նում րապ­ իա­ յ­ում կա­րող է մոդ­ ել ծառ­ այել հետ­դիպ­լոմ­ ային
ներդ­ աշն­ ա­կեցմ­ ան գործ­ ընթ­ աց‚ ո­րն ըն­ դգ­ րկ­ ում է հա­ կրթութ­ յան ընթ­ ացք­ ի գրանցմ­ ան համ­ ակ­ արգչ­ային տար­
սար­ ակ­ ութ­ յան և տն­տես­ ութ­ յան բոլ­որ բնագ­ ավ­ առ­ներ­ ը՝ բե­րակ­ ի մշակմ­ ան և համ­ ա­պա­տասխ­ ան տվյալ­նե­րի հեն­
քի ստեղծ­ման համ­ ար։

«Բժշկություն, գիտություն և կրթություն» գիտատեղեկատվական հանդեսի Մայիս 2009 Թ.2 համարում
օրթոդոնտիայի ամբիոնի կողմից ներկայացված «Влияние ортодонтического лечения с удалением отдельных зубов
на эстетические параметры лица пациентов» հոդվածում համահեղինակների անունների մեջ Казарян Э.Р. դիտել,
որպես Казарян А.П.:

ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆ, ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆ ՆՈՅԵՄԲԵՐ 2009

110 ՈՒՂԵՑՈՒՅՑ

Ադամյան Տ.Կ. Ա 107 Նավասարդյան Գ.Ա. Ն 102
Ազնաուրյան Ս.Ա. 88 Շ
Այվազյան Ա.Ա. Բ 80 Շահվերդյան Ն.Բ. Չ 85
Առաքելյան Տ.Ա. 86 Պ
Ավագյան Ա.Բ. Գ 80 Չալտիկյան Գ.Վ. 84, 105
Ավետիսյան Ս.Ա. Դ 82 Չախոյան Ա.Ա. Ս 84, 105
Ավոյան Ա.Է. Ե 5
Զ Պապյան Ա.Ա. Վ 82
Բաբայան Կ.Ռ. Թ 83 Պապյան Ա.Վ. 5
Բաբլոյան Ա.Ս. Խ 83 Պետրոսյան Կ.Գ. Փ 34
Բատիկյան Հ.Խ. Կ 84, 105 Ք
Բեգլարյան Գ.Ա. Հ 85 Սականյան Գ.Հ. А 88
Սահակյան Լ.Ա. Е 59
Գալստյան Ս.Գ. Մ 98 Սարգսյան Ա.Ա. З 83
Գասպարյան Խ.Վ. 86 Սարգսյան Հ.Գ. К 83
Գեոլեցյան Հ.Գ. Յ 34 Սիմոնյան Հ.Հ. М 101
Սիսակյան Հ.Ս. П 104
Դաբաղյան Վ.Ռ. 5 Սողոմոնյան Մ.Ռ. Х 88
Սոֆյան Թ.Շ. D 104
Եգանյան Գ.Ա. 9 Ստեփանյան Ս.Ա. 84, 105
Ենգիբարյան Ա.Ա. 89
Վարդանյան Ա.Հ. 106
Զաքարյան Ա.Հ. 87 Վարոսյան Ա.Ֆ. 108
Վարոսյան Ա.Ֆ. 72
Թադևոսյան Ա.Է. 88 Վեքիլյան Հ.Ռ. 90
Թռչունյան Ա.Հ. 34
Փափազյան Ա.Թ. 80
Խոնդկարյան Ա.Է. 85
Խոստիկյան Ն.Գ. 5, 9 Քոթանյան Ա.Հ. 39

Կարապետյան Հ.Բ. 92, 97, 98 Айрапетян А.К. 25
Амарян Г.Г. 17
Համբարձումյան Ս.Վ. 9
Հայրապետյան Ա.Կ. 88 Енкоян К.Б. 28
Հանիսյան Ռ.Մ. 31
Հարությունյան Գ.Ա. 83 Захарян А.С. 44
Հովհաննիսյան Հ.Ա. 98
Кялян Г.П. 44
Մաթևոսյան Հ.Շ. 89
Մանուկյան Է.Հ. 83 Мелик-Нубарян Д.Г. 25
Մանվելյան Հ.Մ. 90
Մարգարյան Զ.Ա. 83 Петросян Р.Р. 44
Մեսրոպյան Ռ.Ն. 84, 105
Միրզոյան Վ.Ս. 31 Хостикян Н.Г. 44
Մուրադյան Ռ.Գ. 84, 105
Davtyan S.H. 47
Յաղջյան Գ.Վ. 92, 97, 98, 101

ԲԺՇԿՈՒԹՅՈՒՆ, ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆ ՆՈՅԵՄԲԵՐ 2009

«ՄՈՒՐԱՑԱՆ» ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԱԿԱՆ ՀԻՎԱՆԴԱՆՈՑ

«Մուրացան» համալսարանական հիվանդանոցում օստեոպորոզի հայտնաբերման,
կանխարգելման և բուժման նպատակով գործում է ոսկրի խտությունը որոշող նորագույն
սարքավորում (ուլտրաձայնային դենսիտոմետր), որի օգնությամբ կատարվում է նաև
մասսայական քննություն 65-ից բարձր տարիքի կանանց և 70-ից բարձր տարիքի
տղամարդկանց մոտ:
Հայաստանի Հանրապետությունում օստեոպորոզի տարածվածության վերաբերյալ տվյալ-
ների բացակայության պատճառով վերջինս հնարավորություն կընձեռի որոշել օստեոպորոզի
տարածվածությունը Հայաստանի բնակչության շրջանում։
Կլինիկայում գործում է նաև նոր սարքավորում՝ Discovery C Hologic մակնիշի ոսկրերի
ռենտգեն դենսիտոմետր, որի միջոցով հնարավոր է կատարել.

 ոսկրերի հանքային խտության (BMD) գնահատում (կատարվում է ողնաշարի
գոտկային հատվածի, կոնքազդրային հոդերի, նախաբազկի ռենտգեն նկարահանում)
 ստացված չափումների համեմատում հիմնական (նախնական) տվյալների հետ
 կոտրվածքի ռիսկի գնահատում
 ողերի դեֆորմացիայի հայտնաբերում
 ոսկրի և պրոթեզի տարբերակում
 IVA շերտավորում, որը նախատեսում է ողերի մարմինների դեֆորմացիայի
տեսողական և քանակական գնահատում։ IVA շերտավորումը թույլ է տալիս նաև
պատկերավորել որովայնային աորտան և հայտնաբերել նրա կրակալումները։

Հասցեն՝ ք. Երևան, Մուրացան 114,
Հեռ.՝ (+37410) 45 55 35, (+37410) 45 33 18