การพัฒนารูปแบบการป้องกันโรคไตอย่างยั่งยืน

บัทเรย่น
ี


จัากป้ระสบัการณ์์ 5 ป้ ี





























การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน | 79

ิ
ึ
้
ั
์
คณะกรรมิก�รฝ่่�ยปองกน สถ�บัันโรคไตภููมิิร�ชนครนทำร ศิกษ์�
ี
่
�
ั
่
�
้
ั
ุ
พฒน�ก�รปองกนโรคไตตอเนืองมิ�น�นตังแตป พ.ศิ.2558 จันปจัจับัันครบั
ั
เวล� 5 ปี ได้รับัประสบัก�รณ์และเรียนรู้หล�ยประก�รเกี�ยวกับัก�ร
�
ู
ั
�
ั
ั
็
่
่
้
พฒน�ก�รดแลปองกนโรคไตเรือรงตั�งแตระยะทำี 1-4 กอนจัะเลวลง เปนผู่ ้
้
้
ปวยโรคไตว�ยระยะสดทำ�ย สิงทำีเกดขึนพบัไดว�ก�รปองกนโรคไตเรือรง ั
�
่
�
ั
�
่
ิ
�
้
ุ
้
�
์
ิ
้
์
ึ
ิ
�
้
นันตองก�รองคคว�มิรูทำังด�นคลนก และสงคมิก�รแพทำย ก�รศิกษ์�ด�น
้
ั
ิ
ิ
ั
คลนกมิง�นวจััยมิ�กมิ�ยในต�งประเทำศิ และประเทำศิไทำย แตด�นสงคมิ
้
่
ิ
ี
่
วทำย�ศิ�สตร และก�รส�ธ�รณสข มิก�รศิกษ์�ไมิมิ�กนก ส�หรบัประเทำศิ
ิ
ึ
ั
ำ
์
่
ุ
ี
ั
ไทำยยงตองก�รวจััยพฒน�อกไมินอย สิงส�คญกว�นันคอ ก�รน�เอ�คว�มิ
ื
ั
่
ั
ั
�
้
ำ
�
่
้
ิ
ี
ำ
ั
์
ั
ู
�
ิ
�
ิ
็
ึ
ิ
ู้
ิ
ั
รทำ�งคลนกซึ่งเปนก�รวจัยทำ�งก�รแพทำยชนสงของแพทำยและนกวช�ก�ร
์
ั
์
์
�
�
ิ
ั
�
ก�รแพทำย ลงไปเชือมิโยงกบัคว�มิรู้เชงสงคมิก�รแพทำยในพืนทำีชนบัทำ ให ้
ส�มิ�รถเกิดผ่ลดีต่อก�รดูแลป้องกันโรคไตเรื�อรังได้ครบัทำุกระยะ จั�ก
้
ประสบัก�รณทำ�สถ�บัันโรคไตภููมิิร�ชนครินทำร์ไดมิส่วนร่วมิวิจััยพัฒน�
์
ี
ี
้
่
็
ั
ี
็
ั
�
้
่
ั
ปองกนโรคไตเรือรงประเทำศิไทำยมิ�ตั�งแตป พ.ศิ.2553 เหนไดชดว�เปน
้
ู
แบับัอย�งทำดของก�รเชอมิโยงองคคว�มิรทำ�งคลนกไปสผ่ปวยโรคไต
ี
ิ
ี
้
ิ
ื
่
ู
�
�
์
่
ู
่
เรื�อรังระดับัชุมิชน คลองขลุงโมิเดลเป็นแบับัอย่�งก�รนำ�อ�จั�รย์แพทำย์
ผู่้เชี�ยวช�ญทำุกด้�น เกี�ยวกับัก�รดูแลป้องกันโรคไตเรื�อรังมิ�ร่วมิมิือกับั
�
้
้
ี
ิ
ุ
ั
่
ึ
�
ั
้
ผู่้ปฏิบัตง�นในระดบัชมิชนซึ่งไดแก ทำมิสหวช�ชพใน รพช. เจั�หน�ทำีใน
ี
ิ
ิ
รพ.สต. อสมิ. และผู่้ป่วยในชุมิชน กำ�แพงเพชรโมิเดลเป็นก�รนำ�องค์
คว�มิรูเชงระบั�ดวทำย�มิ�รวมิกบัก�รส�ธ�รณสข โดยใชระบับัก�รจััดก�ร
ิ
ั
้
ุ
้
่
ิ
้
่
ผ่สมิผ่ส�นกบัคว�มิรูทำ�งก�รแพทำยคลนก ก�รพฒน�เครอข�ยโดยก�ร
ื
ั
ิ
ั
ิ
์
ึ
ั
้
ั
ศิกษ์�รปแบับัก�รสนบัสนนของ พชอ.และชมิชน ในก�รดแลปองกนโรคไต
ุ
ุ
ู
ู
ั
�
้
เรอรงระดบัปฐมิภููมิิ แสดงถงก�รปองกนโรคไตเรือรงใหเกดคว�มิยงยนโดย
ื
ั
�
ื
�
ั
ั
้
ั
ิ
ึ
้
ุ
ใชก�รพฒน�ระบับัสขภู�พ และก�รขย�ยคว�มิรวมิมิอไปสูภู�คสวนอืนๆ เพือ
�
่
ั
ื
�
่
่
็
สร�งคว�มิย�งยนทำแทำจัรงส�หรบัประช�ชนสูงวยและเปนกลมิเปร�ะบั�ง
ิ
้
่
ั
ื
ั
ั
�
ำ
ี
ุ
้
80
| การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน

�
่
่
�
ั
ู
ั
ั
ี
็
ทำีจัะมิสดสวนมิ�กขึนในสงคมิสงวยของประเทำศิไทำย และปวยเปนโรคไต
้
ั
�
ำ
ุ
็
�
ั
ิ
ิ
เรือรงจั�นวนมิ�ก สดทำ�ยเปนรปแบับัก�รพฒน�คลนกชะลอไตเสือมิทำี �
ู
�
้
่
ั
็
�
�
ั
้
ั
ั
รพ.สต.เพือปองกนโรคไตเรือรงระยะทำี 1-3 ในระดบัปฐมิภููมิิ เหนไดชดว�
ั
�
�
ในระดบัปฐมิภููมิินัน ก�รดแลปองกนโรคไตเรือรงระยะทำี 1-3 ก�รขบัเคลือน
ั
ั
้
ู
�
�
ั
ำ
้
์
ี
ู
ไมิใชเปนคว�มิรทำ�งก�รแพทำยเพยงล�พงแตจัะเปนก�รผ่สมิผ่ส�นของ
่
่
็
่
็
ั
ศิ�สตรและศิิลปแหงก�รพฒน�ระบับัสขภู�พ บัทำนีจัะกล�วถงประสบัก�รณ ์
�
ั
่
ึ
์
ุ
่
์
ั
้
�
ั
ั
ี
�
้
ี
้
�
ทำีไดพบัและเรยนรูจั�กก�รพฒน�ก�รปองกนโรคไตเรือรงตลอด 5 ปทำีผ่่�นมิ�
สรุปองค์คว�มิรู้ทำี�น่�จัะเป็นบัทำเรียนแก่ผู่้กำ�หนดนโยบั�ย ผู่้บัริห�ร และ
้
�
็
ผู่ปฏิิบััต เพื�อเปนบัทำเรยนส�หรบัดแลปองกนโรคไตเรือรงในประเทำศิไทำย
้
ั
ั
ิ
ี
ู
ำ
ั
ิ
้
ั
็
ั
ำ
ั
ั
ประเดนส�คญประกอบัดวย ก�รอภูบั�ลระบับักบัก�รปองกนโรคไตเรือรง
้
�
อย่�งยั�งยืน บัทำบั�ทำ พชอ. กับัคว�มิยั�งยืนของก�รป้องกันโรคไตเรื�อรังใน
ระดับัปฐมิภููมิิ และภู�วะผู่้นำ�ร่วมิกับัก�รสร้�งเครือข่�ยสุขภู�พเพื�อก�ร
ปองกนโรคไตในชมิชน
้
ั
ุ
ิ
การอภบัาลระบับักบัการป้้องกันโรคไตเร่�อรังอย่่างย่ั�งย่ืน
ั

ก�รอภูิบั�ล (Governance) เป็นองค์ประกอบัหลัก ( Core
�
์
ื
component หรอ building blocks) ทำีส�คญ 1 ใน 6 องคประกอบัของ
ำ
ั
24
่
์
่
ระบับัสขภู�พ (Six building blocks) องคก�รอน�มิยโลก ไดกล�วไวว�
้
ุ
ั
้
ุ
�
�
ื
องคประกอบัทำัง 6 นัน เปนเสมิอนเส�หลกของระบับัสขภู�พ มิคว�มิ
็
ี
์
ั
ั
ส�คญตอก�รพฒน�ระบับัสขภู�พ และใชเปนตวชีวดเพือตดต�มิประเมิิน
ิ
ั
ำ
่
ุ
็
้
ั
�
ั
�
้
ผ่ลก�รทำำ�ง�น (performance indicators) ของระบับัไปพรอมิๆ กน ใน
ั
ิ
ำ
ุ
ี
ระบับัสขภู�พคว�มิหมิ�ยของ “ก�รอภูบั�ล (Governance)” มิก�รน�ไป
ุ
้
ั
ใชแตกต�งกน ในก�รปองกนโรคไตเรือรง ค�ว�ก�รอภูบั�ลระบับัสขภู�พ
้
ั
่
่
ิ
ำ
�
ั
การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน | 81

(Health systems governance) และก�รอภูิบั�ลคลินิก (Clinical
้
ำ
้
้
�
�
ี
governance) มิคว�มิหมิ�ยทำีสือคว�มิเข�ใจัและส�มิ�รถน�ไปใชใหเข�ใจั
้
ั
ื
ิ
่
�
่
เพือก�รพฒน�อย�งยงยน แตกต�งจั�กก�รเมิอง และก�รบัรห�รภู�ครฐ
�
ื
ั
ั
ี
ี
ก�รอภูบั�ลจัะมิคว�มิหมิ�ยใกลเคยงกบัก�รปกครอง (Governing) ทำัง �
ิ
ั
้
ื
ำ
�
ี
ั
ิ
ิ
สองค�มิคว�มิหมิ�ยไมิเหมิอนกนโดยสินเชง ในทำ�งธรกจัก�รอภูบั�ลจัะมิ ี
่
ิ
ุ
คว�มิหมิ�ยแตกต่�งไปชัดเจัน เพร�ะธุรกิจัมิุ่งสู่ผ่ลกำ�ไรจัึงใช้คำ�ว่�
25
็
ั
่
่
Corporate governance เหนชดว�เมิื�อกล�วถงก�รอภูบั�ลจัะตอง
ิ
้
ึ
ิ
่
ู
่
่
้
ึ
ั
้
ำ
เข�ใจัใหตรงกนว�หมิ�ยถงอะไร คว�มิหมิ�ยของก�รอภูบั�ลไมิไดอยทำีค�
้
�
�
้
ิ
ี
�
ิ
�
่
้
ี
ิ
ำ
่
็
แปล แตเปนก�รน�ไปใชเพือใหเกดก�รอภูบั�ลทำีดทำีเรยกว� ธรรมิ�ภูบั�ล
28
ั
้
ิ
ั
ั
�
็
�
(Good governance) ธรรมิ�ภูบั�ลกบัก�รปองกนโรคไตเรือรงเปนสิงทำี�
่
น�สนใจั เพร�ะจัะทำำ�ใหเกดก�รพฒน�ตอเนื�องทำียงยน
ื
ั
�
�
ั
่
้
ิ
26
ก�รอภูบั�ลระบับัสขภู�พ (Health systems governance) มิ ี
ุ
ิ
์
ั
ั
้
ำ
ำ
้
้
คว�มิหมิ�ยเฉพ�ะตองทำำ�คว�มิเข�ใจัใหตรงกน องคก�รอน�มิยโลกน�ค�
ั
่
ิ
ู
ำ
ว�ภู�วะผู่้น� (Leadership) มิ�รวมิอย่กบัก�รอภูบั�ล (Governance)
เพื�อเน้นยำ��ให้เห็นว่�เมิื�อก�รอภูิบั�ลและภู�วะผู่้นำ�ร่วมิกันทำำ�ง�น จัะ
ิ
�
่
ุ
�
้
ส�มิ�รถมิันใจัไดว� นโยบั�ยยทำธศิ�สตรทำีก�หนดไวจัะส�มิ�รถด�เนนก�ร
้
ำ
์
ำ
ี
ุ
ไดอย�งเกดประสทำธผ่ล เกดก�รประส�นง�น มิระเบัยบัควบัคมิก�รทำำ�ง�น
้
ิ
ิ
ี
ิ
ิ
่
ิ
�
้
ั
ั
ระบับัทำีออกแบับัไวไดรบัคว�มิสนใจัตอบัสนอง และเกดพนธะคว�มิรบัผ่ด
ิ
้
ั
ชอบัทำีด องคก�รอน�มิยโลกยงเนนว�ก�รอภูบั�ลเปนก�รดแล และชีน�
ั
ี
ั
�
ำ
่
์
้
ิ
ู
�
็
ก�รดำ�เนินง�นของทำั�งระบับัสุขภู�พ ไมิ่ได้แค่ก�รส�ธ�รณสุข (Public
health) ทำั�งหมิดก็เพื�อเป็นก�รตอบัสนองคว�มิต้องก�รของประช�ชน
26
ั
ี
ุ
ั
ิ
่
ุ
มิ�กกว�เพยงก�รปรบัปรงพฒน�สถ�นะสขภู�พ ก�รอภูบั�ลระบับัสขภู�พ
ุ
็
ุ
ั
ึ
่
จังเปนก�รปกปอง และสงเสรมิสขภู�พประช�ชน ห�กน�มิ�เทำยบัคยงกบั
ี
ิ
้
ำ
ี
ก�รอภูิบั�ลเพื�อก�รป้องกันโรคไตเรื�อรังอย่�งยั�งยืน ก็จัะพบัว่�มิีคว�มิ
82
| การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน

้
่
ำ
่
ั
ื
่
ั
ั
ิ
ี
ี
ั
ื
หมิ�ยส�คญ 2 นย นยแรกคอก�รรวมิมิอกนระหว�งทำมิสหวช�ชพ ผู่ปวย
ึ
ิ
�
ำ
ั
ุ
ุ
ั
้
และชมิชน ซึ่งเปนทำียอมิรบัในปจัจับัันว�ก�รด�เนนง�นด�นสขภู�พโดย
ุ
็
่
�
ั
ั
่
้
้
เฉพ�ะก�รปองกนโรคไตเรือรงระดบัปฐมิภููมิินัน จั�เปนตองใชคว�มิรวมิมิอ
ั
้
�
ื
�
ำ
็
�
ุ
�
ของทำกฝ่่�ยทำีเกียวของทำังในและนอกระบับัสขภู�พ ก�รอภูบั�ลระบับัทำีด ี
้
�
�
ิ
ุ
่
ี
จัะสร�งก�รมิสวนรวมิ (Participation) คว�มิรบัผ่ดชอบั (Responsiveness)
ั
้
ิ
่
ั
่
่
้
ก�รตอบัสนองตอผู่ปวยและชมิชน (Accountability) และก�รยอมิรบั
ุ
ึ
่
ั
�
็
�
ั
์
เสยงสวนใหญ (Consensus) ซึ่งองคประกอบัเหล�นีเปนตวชีวดก�รอภูบั�ล
่
ิ
ี
�
่
ั
ื
้
�
ุ
ิ
ั
ิ
ี
ระบับัสขภู�พทำี�ด หรอธรรมิ�ภูบั�ล นยทำี 2 ของก�รอภูบั�ลก�รปองกนโรค
ั
่
ิ
่
ั
้
�
�
�
้
ั
ั
ั
ไตเรือรง เกียวของกบัชองทำ�งก�รอภูบั�ล ชดเจันว�ก�รปองกนโรคไตเรือรง
ี
�
ุ
่
ิ
ี
ิ
่
ั
ในชมิชนมิชองทำ�งอภูบั�ลทำแตกต�งจั�กก�รปองกนโรคไตในคลนกของ
ิ
้
โรงพย�บั�ล เครอข�ยสขภู�พเปนชองทำ�งทำีส�คญ พชอ. และ พชต. เปน
็
ื
่
ั
่
็
ำ
ุ
�
ื
ื
ิ
่
ั
�
่
ุ
ิ
่
่
�
เครอข�ยก�รอภูบั�ลแบับัใหมิทำีเกดขึน รวมิกบัเครอข�ยสขภู�พทำีมิในชมิชน
�
ี
ุ
ำ
ุ
ั
�
ก�รทำี พชอ.สนบัสนนก�รปองกนโรคไตเรือรงในระดบัปฐมิภููมิิ เปนก�รน�
้
ั
็
ั
�
ั
อำ�น�จัทำ�งก�รชี�นำ�มิ�สร้�งช่องทำ�งอภูิบั�ลทำี�มิีเครือข่�ยใหมิ่ทำี�เข้มิแข็ง
�
ั
กว่�อดต เหล�นีเปนบัทำเรยนทำีส�คญทำีคณะกรรมิก�รฝ่่�ยปองกนโรคไต
ี
�
ี
ั
้
็
�
ำ
่
ั
สถ�บัันโรคไตภููมิิร�ชนครนทำรไดเรยนรู และเกดองคคว�มิรูทำี�ส�คญ สิง �
์
ำ
ิ
ิ
้
์
ี
้
้
�
�
ิ
�
้
ุ
ำ
่
�
ื
ั
ส�คญจั�กบัทำเรยนทำีพืนทำีต�งๆ ทำีพย�ย�มิสร�งเครอข�ยบัรก�รสขภู�พ
ี
่
ื
�
้
ื
่
ั
่
่
ำ
็
�
ู
�
่
ื
�
ู
ี
้
เหล�นีคอ ไมิมิรปแบับัทำีส�เรจัรปทำีจัะสร�งเครอข�ยดงกล�วนีไดเหมิอน
ั
กนทำกพื�นทำี ขึนอยกบับัรบัทำ และปจัจััยองคประกอบัอืนๆ โดยเฉพ�ะทำน
ิ
�
�
์
�
ั
ุ
ู
่
ั
ุ
ั
็
�
ู
ำ
ุ
ั
�
ี
้
่
�
ทำ�งสงคมิ (Social capital) ทำีพืนทำีต�งๆมิอย่เปนตนทำนส�คญ เพร�ะทำน
ุ
ื
ั
ทำ�งสงคมิทำำ�ใหเกดก�รทำำ�ง�นเปนเครอข�ย ทำนทำ�งสงคมิเปนทำรพย�กร
ั
่
ิ
ั
็
ุ
้
็
ี
ั
�
ิ
ึ
ำ
ำ
ั
้
ั
ส�คญของสงคมิทำจัะสร�งโครงสร�งสงคมิและน�ประโยชนทำเกดขนคนส ู ่
ื
�
�
ี
์
้
ั
้
ประช�ชนในสงคมิ ซึ่งสอดคลองกบัเครอข�ยสขภู�พทำีสนบัสนนก�รปองกน
ั
ั
้
�
ุ
่
ื
�
ุ
ั
ึ
ั
ื
่
�
ั
�
่
ิ
้
ุ
โรคไตเรือรงในชมิชนใหเกดคว�มิตอเนื�องอย�งยงยน
การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน | 83

27
ำ
ิ
ั
ิ
ก�รอภูบั�ลคลนก (Clinical governance) มิคว�มิส�คญตอ
่
ี
ิ
�
ื
ั
ุ
ั
ั
้
�
ิ
้
ิ
ก�รปองกนโรคไตเรือรงในชมิชนใหเกดคว�มิยงยน เพร�ะก�รอภูบั�ล
คลนก เป็นกรอบัก�รทำำ�ง�น ทำี�ทำำ�ให้ทำีมิในองค์กรมิีพันธะคว�มิรับัผ่ิด
ิ
ิ
ชอบัพัฒน�ก�รบัริก�รให้เกิดคุณภู�พทำี�ดีอย่�งต่อเนื�อง และรักษ์�
้
ู
้
ู
่
ั
มิ�ตรฐ�นบัรก�รใหอยในระดบัสงโดยก�รสร�งสภู�วะแวดลอมิทำเออตอ
ี
้
�
่
ิ
ื
�
ิ
ี
ื
์
ี
ั
�
้
ก�รบัรก�รทำีดภู�ยใตองคประกอบัหลก 7 ประก�ร คอคว�มิมิประสทำธผ่ล
ิ
ิ
่
�
ี
ิ
่
่
้
่
ี
ก�รจัดก�รคว�มิเสี�ยง ผู่ปวยมิสวนรวมิ ก�รสือส�รระหว�งสหวช�ชพ ใช ้
ั
ิ
ิ
ทำรพย�กรอย�งเกดประสทำธภู�พ มิกลยทำธก�รทำำ�ง�น และเกดก�รเรยนรู ้
่
ิ
ี
ั
์
ุ
ี
ิ
ุ
�
ุ
ี
่
้
่
ั
็
ทำีด สรปไดว�เปนก�รจััดว�งบัคล�กรใหเหมิ�ะสมิกบัง�นและชวงเวล�
้
(Do right thing at the right time by the right person) คว�มิเหมิ�ะ
ำ
�
ู
สมิของ คน ง�น และเวล� เปนรปแบับัก�รด�เนนง�นทำีคณะกรรมิก�ร
็
ิ
ั
่
ฝ่�ยปองกน สถ�บัันโรคไตภููมิิร�ชนครินทำร์ได้เรียนรู้ตลอด 5 ปี ของ
้
ก�รพัฒน�ก�รป้องกันโรคไตให้ยั�งยืน รูปแบับักำ�แพงเพชรโมิเดล ก�ร
�
่
้
�
�
ี
�
ี
วิจััย 4 พืนทำีน�รอง ก�รเรยนรูจั�กพืนทำีทำีมิผ่ลง�นดเดน และก�รพฒน�
ี
ั
�
ำ
่
รปแบับัคลินิกชะลอไตเสื�อมิ อ.ทำร�ยทำองวัฒน� เป็นก�รพิสูจัน์ว่�ก�ร
ู
ี
้
ิ
ั
่
อภูิบั�ลคลนกไมิไดมิคว�มิสำ�คญเฉพ�ะก�รรักษ์�พย�บั�ลในสถ�น
ิ
่
ี
ิ
พย�บั�ลเทำ�นัน ส�มิ�รถน�มิ�ใชใหเกดผ่ลดตอก�รปองกนโรคไตเรือรงใน
่
้
ั
ั
�
้
�
้
ำ
ุ
ชมิชน ส�มิ�รถสร�งมิ�ตรฐ�นก�รเยยมิบั�นอย�งตอเนืองและไดมิ�ตรฐ�น
้
�
่
่
้
้
ี
�
ี
ั
ั
�
ทำีสงจั�กก�รเรยนรู ก�รสือส�รกบัชมิชน และก�รพฒน�ทำมิง�นเครอข�ย
ู
ุ
่
ี
้
ื
�
ิ
กบั พชอ.และ พชต. ก�รอภูบั�ลคลนกส�มิ�รถน�มิ�ประยกตใชใหเกด
้
้
์
ิ
ุ
ำ
ิ
ิ
ั
้
ก�รมิสวนรวมิของผู่ปวยและชมิชน ก�รใชทำรพย�กรทำีคุมิค� และสร�ง
ั
้
่
่
่
้
ุ
้
่
�
ี
่
้
้
้
ี
ิ
ก�รเรยนรูใหผู่ปวยและญ�ตเกดคว�มิแตกฉ�นด�นสขภู�พ (Health literacy)
ิ
้
ุ
�
้
ิ
จันเกดก�รจััดก�รตนเอง และสร�งก�รจััดก�รจันส�มิ�รถลดคว�มิเสียง
ิ
ื
่
(Risk management) ต่อก�รเส�อมิไตได้อย�งยั�งยืน และเกิดธรรมิ�ภูบั�ล 28
84
| การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน

ำ
ั
ภาวัะผู้้�นากบัการป้้องกันโรคไตเร่�อรังอย่่างย่ั�งย่ืน

ำ
์
ั
ำ
ั
ภู�วะผู่้น� (Leadership) เปนองคประกอบัหลกส�คญทำีองคก�ร
็
์
�
อน�มิยโลกกล�วถง เพื�อใหส�มิ�รถมิันใจัว�ระบับัสขภู�พจัะประสบัผ่ล
่
ึ
ุ
ั
�
่
้
ี
29
็
ุ
�
้
ำ
ั
ี
ี
ำ
้
ส�เรจั มิทำฤษ์ฎมิ�กมิ�ยเกียวกบัภู�วะผู่น�ด�นสขภู�พ ภู�วะผู่น�มิคว�มิ
้
ำ
สำ�คัญเนื�องจั�กระบับัสุขภู�พประกอบัด้วยส�ข�วิช�ชีพมิ�กมิ�ย ก�ร
่
ิ
ิ
่
ั
ั
ึ
่
ี
ำ
้
ชกจังใหวช�ชพต�งส�ข�มิ�รวมิกนจััดบัรก�รจังเปนสิงส�คญ พบัว�ระบับั
็
�
ู
ั
สุขภู�พนั�นภู�วะผู่้นำ�ต้องปรับัตัวกับัก�รเปลี�ยนแปลงตลอดเวล� เพร�ะ
ก�รเจั็บัป่วยจั�กโรคมิีก�รเปลี�ยนแปลงไมิ่อยู่นิ�ง สำ�หรับัก�รดูแลป้องกัน
่
ุ
้
ี
ั
่
ี
ิ
�
�
โรคไตเรือรงระดบัปฐมิภููมิิทำีมิ พชอ. พชต. และชมิชนมิสวนรวมิ ยงตองก�ร
�
ั
�
ั
ภู�วะผู่น�ทำีเหมิ�ะสมิ และส�มิ�รถปรบัตวไดดกบับัรบัทำทำีเปลียนแปลง
�
ั
ำ
้
�
ั
้
ี
ิ
ำ
้
ี
่
้
�
ิ
ี
ุ
่
มิ�กกว�เดมิ เพร�ะมิภู�คสวนนอกวช�ชพสขภู�พมิ�เกียวของ ภู�วะผู่น�รวมิ
่
ิ
่
้
(Collective leadership) นบัว�เหมิ�ะสมิกบัก�รสร�งคว�มิยังยนของ
ื
�
ั
ั
ี
ั
ำ
้
่
�
ิ
ุ
ั
้
ั
ก�รปองกนโรคไตเรือรงในชมิชน เพร�ะภู�วะผู่น�รวมิจัะมิคว�มิรบัผ่ดชอบั
(Responsiveness) และตอบัสนองคว�มิตองก�ร (Accountability) ทำั�ง
้
็
ั
่
ุ
ระดบัตวบัคคล (Individual) และระดบักลุมิ (Collective) เปนภู�วะ
ั
ั
ั
ั
ำ
ี
ุ
ผู่น�ทำีมิวฒนธรรมิเรยนรูจั�กคว�มิผ่ดพล�ดและน�ไปพฒน�แกไขปรบัปรง
้
้
�
ำ
ั
ี
ิ
้
ำ
้
้
่
�
ำ
อย�งตอเนือง แตกต�งจั�กภู�วะผู่น�แบับัเดมิทำีใชก�รออกค�สังและใช ้
่
�
่
ิ
�
อ�น�จัควบัคมิ 29
ุ
ำ
่
จั�กประสบัก�รณทำีไดเรยนรูพบัว� ภู�วะผู่น�รวมิมิคว�มิส�คญตอ
ำ
ำ
ี
้
์
ั
้
�
่
้
่
ี
ำ
ั
�
�
ุ
ั
ั
ั
�
ุ
ก�รปองกนโรคไตเรือรงในชมิชนอย�งชดเจันหล�ยประก�ร ทำีส�คญทำีสด
่
้
่
ื
คอก�รสร�งก�รมิสวนรวมิในพื�นทำี ใหส�มิ�รถเกดก�รรวมิมิอแกปญห�โรค
้
่
ี
�
้
ั
่
ิ
ื
้
ั
�
ไตเรือรงโดยมิ พชอ. และ พชต. สนบัสนน คว�มิรวมิมิอไมิส�มิ�รถใชอ�น�จั
่
ำ
ุ
้
ั
่
ื
ี
สั�งก�ร แต่ก�รชักจัูงให้ทำุกภู�คส่วนสนใจัและเข้�ใจัปัญห�โรคไตเรื�อรังใน
การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน | 85

์
ุ
้
ู
่
ั
ั
ี
ั
ื
ชมิชน เปนคว�มิรวมิมิอกนประช�สมิพนธ รบัฟงขอมิล เกดก�รเรยนรู ้
ิ
็
ั
ั
่
ิ
ิ
ั
�
ั
ี
ั
ั
้
เกดคว�มิตระหนก และรวมิมิอกนแกไขปญห� โดยปรบัเปลียนกลวธไป
ื
�
�
่
่
�
ิ
ต�มิบัรบัทำทำีแตกต�งกน สิงทำีเกดขึนไมิไดเกดจั�กก�รสังก�ร ไมิไดเกด
�
�
้
ิ
ั
้
ิ
่
ิ
ิ
่
ั
้
็
่
จั�กก�รออกแบับัก�รทำำ�ง�นจั�กระดบับัน แตเปนก�รสร�งแนวคดรวมิ
ุ
โดยผู่น�ทำังในและนอกรปแบับัจันเกดเครอข�ยสขภู�พ ภู�วะผู่น�รวมิมิ ี
้
ำ
�
้
ิ
ู
่
่
ื
ำ
ี
่
คว�มิส�คัญอย�งย�งในก�รเย�ยมิบั�นและก�รติดต�มิประเมิินผ่ลก�รปรบั
ิ
ั
ำ
้
เปลียนพฤตกรรมิผู่ปวย พบัว�ก�รเย�ยมิบั�นทำีประสบัผ่ลส�เรจัไมิไดเกด
่
่
้
้
็
่
ำ
ี
�
้
�
ิ
ิ
ื
ี
ิ
ั
ำ
่
จั�กทำมิสหวช�ชพ แตเกดจั�กคว�มิรวมิมิอกนในก�รน�พ�ทำมิสหวช�ชพ
่
ี
ิ
ี
ิ
ี
่
ื
ำ
่
ิ
่
ี
�
้
เยยมิบั�น ภู�วะผู่น�แบับันี�ไมิไดเกดจั�กก�รสั�งก�รแตเปนคว�มิรวมิมิอทำี �
็
้
้
ิ
�
ุ
่
่
ึ
ู
ำ
ำ
ั
สนบัสนนซึ่งกนและกน ภู�วะผู่น�รวมิอ�จัเกดจั�กผู่น�ในรปแบับั เชน
้
ั
้
ั
ิ
ปลดอ�เภูอ หรอปลด อบัต. หรอทำมิสหวช�ชพ แตขณะเดยวกนชมิชนมิ ี
ี
ื
ี
ั
ุ
ั
่
ั
ื
ี
ำ
ผู่น�นอกรปแบับัทำี�ส�มิ�รถชกจังใหผู่ปวย อสค. และชมิชนเข�มิ�มิสวน
ู
้
้
ำ
ุ
่
ั
่
้
ี
้
ู
้
่
ั
้
ั
�
ั
่
่
รวมิกนปองกนโรคไตเรือรง ก�รรวมิกลุมิเปนเพือนชวยเพือนจัะทำำ�ใหผู่ปวย
�
้
่
็
�
้
ั
ลดคว�มิเครยด และแกปญห�ด�นจัตใจั 30
้
ิ
ี
�
ี
�
�
ุ
ู
ื
ื
ั
้
้
ำ
ก�รสร�งก�แพงสงคมิปองกนดแลสขภู�พประช�ชนในพนทำเพอ
ั
้
้
ิ
�
ั
ปองกนก�รรบัขอมิลสขภู�พทำีผ่ด และก�รใชย�สมินไพรทำี�ไมิไดมิ�ตรฐ�น
ู
ุ
่
ุ
้
้
ั
ี
่
้
ำ
ำ
็
�
ั
้
็
้
เปนตวอย่�งของก�รสร�งภู�วะผู่้น�รวมิไดอย�งด ภู�วะผู่น�รวมินีเปน
่
่
ู
้
ิ
ภู�วะผู่น�นอกรปแบับัทำมิศิกยภู�พและประสทำธผ่ลสง ก�รพฒน�ภู�วะผู่น�
ั
ี
ิ
้
ำ
ั
ี
ู
ำ
็
รวมินีเปนกลวธทำีใชสร�งศิกยภู�พรวมิกนขององคกร และผ่สมิผ่ส�นก�ร
้
ิ
�
่
�
ี
์
้
ั
่
ั
ำ
์
ั
้
ื
ั
ั
�
ั
้
่
พฒน�ภู�วะผู่น�รวมิไปกบัก�รพฒน�องคกร ก�รสร�งคว�มิยงยนของก�ร
้
็
ั
ั
ึ
ั
ำ
ื
�
์
ปองกนโรคไตเรอรงในชมิชนจังจั�เปนตองพฒน�ศิกยภู�พขององคกร
้
ั
ุ
ื
หรอเครอข�ยสขภู�พทำีเกดขึนในชมิชน ใหส�มิ�รถเชือมิโยงไปพรอมิๆ กน
ื
้
ุ
�
�
้
ั
ุ
ิ
�
่
ั
้
่
่
ดงจัะเหนไดชดเจันว�คว�มิส�เรจัของก�รชกจังใหผู่ปวย และญ�ตปรบั
้
็
้
ั
็
ั
ู
ั
ำ
ิ
ำ
�
ุ
็
ิ
ั
้
�
เปลียนพฤตกรรมิสขภู�พ ลดก�รกน หว�น มิน เคมินัน ตองใชภู�วะผู่น�
้
ิ
้
86
| การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน

ุ
ี
์
่
ั
่
่
่
รวมิจั�กกลุมิและองคกรเชน พชอ. พชต. กลุมิ อสมิ. และชมิชน ขณะเดยวกน
้
�
็
้
ู
ั
้
้
ี
่
ุ
ั
ื
ตองสร�งก�รพฒน�ทำกษ์ะก�รจังใจัของเครอข�ยสขภู�พนใหเขมิแขง
ิ
ิ
ู
ส�มิ�รถจังใจัใหผู่ปวย และญ�ตเกดก�รเปลียนแปลงได กล�วไดว�รปแบับั
ู
่
�
้
่
้
่
้
้
ก�รป้องกันโรคไตเรื�อรังในชุมิชนทำี�จัะยั�งยืนนั�น ต้องร่วมิกันพัฒน�ให้เกิด
ุ
่
ภู�วะผู่น�รวมิในชมิชนอย�งเขมิแขง ็ 31
้
่
ำ
้
ำ
ุ
บัทบัาทคณ์ะกรรมการพัฒนาคณ์ภาพช่วัิตระดัับัอาเภอ (พชอ.)
ั
กบัการป้้องกันโรคไตเร่�อรังอย่่างย่ั�งย่ืน
ั
ำ
ู
ั
ุ
ิ
ี
คณะกรรมิก�รพฒน�คณภู�พชวตระดบัอ�เภูอ (พชอ.) ถกก�หนด
ำ
ให้จััดตั�งในแต่ละอำ�เภูอของทำุกจัังหวัด ยกเว้นกรุงเทำพมิห�นครซึ่ึ�งเรียก
แตกต�งไปเปนคณะกรรมิก�รพฒน�คณภู�พชวตระดบัเขต (พชข.) แตละ
ุ
ั
่
่
ี
ิ
ั
็
พชอ. มิน�ยอำ�เภูอเปนประธ�นรวมิกบักรรมิก�ร 3 ภู�คสวน ไมิเกน 20 คน
่
ิ
่
ั
ี
็
่
้
้
่
่
ื
ั
ิ
้
ภู�ครฐในอำ�เภูอไมิเกน 6 คน อย่�งนอยตองมิ�จั�กกำ�นนหรอผู่้ใหญบั�น
ั
ั
1 คน และตวแทำน อปทำ. 1 คน กรรมิก�รมิ�จั�กภู�คเอกชนทำีมิประสบัก�รณ ์
ี
�
่
ิ
้
เกียวกบัก�รแพทำย ส�ธ�รณสข และก�รศิกษ์�ไมิเกน 6 คน สดทำ�ยกรรมิก�ร
ึ
ั
ุ
์
ุ
�
ภู�คประช�ชนไมิเกน 7 คน จั�กผู่มิคว�มิรูหรอประสบัก�รณก�รพฒน�
ิ
่
ั
้
ื
ี
์
้
่
�
สงคมิ หรอชมิชนทำองถิน ภููมิิปญญ�ทำองถิน กลุมิเครอข�ย องคกรภู�ค
ุ
้
ั
ื
ั
่
ื
�
้
์
�
ิ
ั
่
่
ื
�
ื
เอกชนทำีไมิแสวงห�กำ�ไร หรอเครอข�ยอ�ส�สมิครทำีปฏิิบััตง�นในอำ�เภูอ
้
ี
�
ั
ุ
ส�ธ�รณสขอำ�เภูอเปนกรรมิก�ร และเลข�นก�ร พชอ. มิอำ�น�จัหน�ทำีพฒน�
็
ุ
ิ
ี
่
คณภู�พชวตของประช�ชนในพื�นทำีทำีคณะกรรมิก�รกำ�หนด บัรณ�ก�รรวมิ
ู
�
�
ุ
่
�
ั
ั
�
ุ
้
กนระหว�งหนวยง�นของรฐในพืนทำีในด�นทำรพย�กร บัคล�กร งบัประมิ�ณ
่
ั
�
ิ
และภู�รกจัภู�ยใตอำ�น�จัหน�ทำีของแตละหนวยง�นของรฐ เพือตอบัสนอง
้
้
่
�
่
ั
�
ั
้
ื
ั
และแกไขปญห�ในพื�นทำี ประส�นง�นหรอรวมิมิอกบั พชอ. อืนหรอ พชข.
่
ื
�
ื
�
คณะกรรมิก�รเขตสขภู�พเพือประช�ชน หรอหนวยง�นอืนทำังในและนอก
�
ื
ุ
่
�
การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน | 87

ั
�
�
ั
�
ื
ิ
ุ
เขตพืนทำี เพือแกไขปญห�หรอพฒน�คณภู�พชวต ตดต�มิและประเมิิน
ี
ิ
้
ิ
ั
ุ
ี
ิ
ผ่ลก�รดำ�เนนง�นในก�รพฒน�คณภู�พชวต 32
ู
�
้
ั
ั
ก�รดแลปองกนผู่ปวยเบั�หว�น คว�มิดนโลหตสง และโรคไตเรือรง
ิ
ู
่
้
ั
ิ
ุ
่
ี
้
้
�
ี
ุ
ี
�
ิ
็
ุ
เปนก�รสร�งคณภู�พชวต เพร�ะเมิื�อผู่ปวยมิสขภู�วะทำีดขึน คณภู�พชวต
ี
ุ
้
ั
ยอมิดขึน ดงนั�นอนมิ�นไดว� พชอ. มิบัทำบั�ทำสนบัสนบัก�รดแลปองกน
้
ั
ู
ี
ั
ี
่
�
่
ุ
ู
่
ั
ื
�
ิ
ำ
ั
ั
ั
็
โรคเบั�หว�น คว�มิดนโลหตสง และโรคไตเรือรงเชนกน ประเดนส�คญคอ
้
ั
ั
ู
่
บัทำบั�ทำ พชอ.ส�หรบัก�รดแลปองกนโรคเหล�นีประกอบัดวยอะไร พชอ. เปน
็
�
้
ำ
ิ
�
ำ
์
์
่
ั
ิ
ี
้
องคกรใหมิทำีระเบัยบัปฏิิบััตไมิไดก�หนดชดเจัน ห�กวเคร�ะหอ�น�จัหน�ทำี �
้
่
ำ
ั
ั
ำ
ู
พชอ.มิอ�น�จัจั�กด เปนอ�น�จัประส�นง�น บัรณ�ก�ร และสนบัสนน ก�ร
ุ
ำ
็
ี
ำ
ิ
ิ
ำ
ตดต�มิประเมิินผ่ลเป็นก�รแก้ไขปัญห� แตกต่�งจั�กก�รด�เนนง�นภู�ค
รัฐทำี�ประธ�นและกรรมิก�รทำี�มิีภู�รกิจัต�มิหน่วยง�นรับัผ่ิดชอบั ส�มิ�รถ
ั
บัรห�รจััดก�รทำรพย�กรทำีอยในสงกดไดเตมิทำี ห�กเปรยบัเทำยบักบับัทำบั�ทำ
ั
ั
ั
ิ
�
็
้
ี
ี
�
ู
่
ำ
ุ
ั
้
หน�ทำีของคณะกรรมิก�รประส�นง�นส�ธ�รณสขระดบัอ�เภูอ (คปสอ.)
�
ทำี�มิีผู่้อำ�นวยก�รหรือส�ธ�รณสุขอำ�เภูอเป็นประธ�น คณะกรรมิก�ร
ำ
ั
้
ุ
้
ั
ั
ประกอบัดวยหวหน�ง�นของโรงพย�บั�ล ตวแทำนจั�กส�นกง�นส�ธ�รณสข
ำ
ั
�
่
ั
้
�
อ�เภูอ และ รพ.สต. ชดเจันว� พชอ.นันมิศิกยภู�พทำีจัะสร�งก�รประส�นง�น
ี
ิ
�
และบัรณ�ก�รระหว�งหนวยง�นอืนๆ ใหเกดขึนไดดกว�เพร�ะสร�งก�ร
่
้
้
ี
่
�
้
่
ู
ี
้
่
่
ั
่
้
ิ
่
มิสวนรวมิใหเกดไดง�ย และมิระเบัยบัร�ชก�รรองรบัใหหนวยง�นองคกร
้
ี
ี
์
ยดถอปฏิิบััต ซึ่งเปนจัดแขงของ พชอ. ก�รปองกนโรคไตเรือรงในชมิชนนัน
ิ
�
ุ
ั
ั
ุ
ึ
็
็
�
ื
้
�
ึ
มิีข้อสรุปชัดเจันว่� คว�มิร่วมิมิือจั�กหล�ยฝ่่�ยทำั�งในและนอกวงก�ร
ู
�
ั
้
ื
็
ำ
ั
ุ
ส�ธ�รณสข จัะทำำ�ใหเกดคว�มิส�เรจัสงและสร�งคว�มิ ยงยน ดงนัน พชอ.
้
�
ิ
จังเปนองคกรส�คญทำีส�มิ�รถสร�งคว�มิรวมิมิอ และ บัรณ�ก�รก�รทำำ�ง�น
่
ื
ั
�
้
์
ึ
ู
ำ
็
ี
ิ
ั
ี
�
่
่
�
้
ิ
ึ
ดงกล�วนีไดด จั�กบัทำเรยนของ พชอ.ทำีศิกษ์� วจััยพบัว�ก�รบัรห�รจััดก�ร
่
้
้
่
�
ั
�
ในพืนทำี พชอ.มิสวนรวมิและสนบัสนนใหเกดระบับัจััดก�รทำีทำำ�ใหก�ร
ิ
ี
�
ุ
88
| การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน

ดูแลป้องกันโรคไตเรื�อรังสำ�เร็จั ก�รทำี� พชอ.ยอมิรับั และเข้�ใจัประเด็น
ั
้
้
ั
่
ั
�
้
�
ั
ู
ก�รดแลปองกนโรคไตเรือรงไวเปนปญห�ทำี พชอ.ตองแกไขเทำ�กบัสร�งแรงจังใจั
ู
้
้
็
�
้
ู
้
้
ื
่
ี
่
ุ
และสร�งคว�มิตนตวแกชมิชนและหนวยง�นทำเกยวของใหบัรณ�ก�รก�ร
ี
ั
�
�
ทำำ�ง�นได้ดีขึ�น พชอ.ยังเป็นองค์กรร่วมิของระบับัสุขภู�พอำ�เภูอทำี�สร้�ง
ู
์
ุ
้
ุ
แรงจังใจัใหบัคล�กรทำ�งก�รแพทำยและส�ธ�รณสข โดยเฉพ�ะภู�ยใตส�นกง�น
้
ำ
ั
ื
ุ
ั
ำ
ู
�
่
ส�ธ�รณสขอ�เภูอและโรงพย�บั�ล มิ�รวมิมิอกนบัรณ�ก�รก�รทำำ�ง�น เพือ
จััดบัริก�รในคลินิกป้องกันโรคไตเรื�อรังใน รพ.สต. และก�รเยี�ยมิบั้�น
สำ�นักง�นส�ธ�รณสุขอำ�เภูอ เป็นหน่วยง�นรัฐระดับัอำ�เภูอทำี�อยู่ภู�ยใต้
่
ั
ุ
็
บัังคบับััญช�ของน�ยอ�เภูอ ในขณะทำีโรงพย�บั�ลชมิชนจัะเปนหนวยง�นใน
�
ำ
่
�
ั
ั
ุ
สงกดส�นกง�นส�ธ�รณสขจัังหวด ก�รทำำ�ง�นในพืนทำีมิคว�มิแยกสวนกน
ำ
�
ี
ั
ั
ั
ี
ทำำ�ง�นของทำมิสขภู�พของ รพ.และ สสอ. โดย พชอ.จัะเชือมิประส�นก�ร
�
ุ
ุ
ึ
ั
ำ
ทำ�ง�นของส�นกง�นส�ธ�รณสขอ�เภูอและโรงพย�บั�ลไดชดเจันขน
้
ั
ำ
�
ำ
ำ
ื
ี
บัทำบั�ทำส�คญของน�ยอ�เภูอในฐ�นะประธ�น พชอ.นัน เปรยบัเสมิอนหวหน�
ั
้
�
ั
ำ
้
ี
ทำมิจััดก�รสขภู�พระดบัอ�เภูอ (District health management team) แมิจัะ
ั
ุ
ำ
ี
็
ุ
้
ี
�
่
ำ
ไมิมิบัทำบั�ทำหน�ทำีโดยตรงส�หรบัสร�งก�รทำำ�ง�นเปนทำมิในทำมิสขภู�พ ทำี �
้
ี
ั
้
ประกอบัดวยบัคล�กรสหวช�ชพ และเจั�หน�ทำีส�ธ�รณสขจั�ก รพช.และ
ิ
�
ุ
้
้
ุ
ี
สสอ. แตบัทำบั�ทำของประธ�น พชอ. ในก�รอธบั�ยบัทำบั�ทำหน�ทำีและก�ร
่
ิ
�
้
่
ั
ี
�
�
ื
้
ตคว�มิของก�รปองกนโรคไตเรือรงแกทำมิง�น หนวยง�น หรอองคกรอนๆ
์
ั
ื
่
ี
ั
ู
่
ั
้
้
่
ี
นบัว�มิคว�มิส�คญตอคว�มิส�เรจัทำียงยืนของก�รดแลปองกนผู่ปวยโรคไต
ำ
่
ั
�
ั
็
ำ
�
33
�
็
ั
ั
�
เรือรงในชมิชน ห�กก�รปองกนโรคไตเรือรงในชมิชนเปนนโยบั�ยก�ร
้
ุ
ุ
ั
ิ
ื
ั
ี
่
ำ
ุ
ั
พฒน�คณภู�พชวตในอ�เภูอ คว�มิรวมิมิอกนทำำ�ง�นและก�รบัูรณ�ก�ร
ี
ั
ั
ิ
ทำรพย�กรยอมิชดเจัน บัทำบั�ทำก�รตดต�มิผ่ลก�รพฒน�คณภู�พชวตและ
ุ
ั
ิ
่
ก�รจััดทำำ�ร�ยง�น ซึ่งถกก�หนดใหง�นเอกส�รเปนหน�ทำีของส�ธ�รณสข
้
�
ำ
�
ู
ุ
็
ึ
้
ิ
็
ุ
ั
อ�เภูอในฐ�นะกรรมิก�รและเลข�นก�รรบัผ่ดชอบั เปนเสมิอนก�รรวบัรวมิ
ำ
ื
ผ่ลง�นและปัญห�อุปสรรคทำี�เกิดขึ�น ก�รนำ�ข้อมิูลเหล่�นี�เสนอให้ พชอ.
การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน | 89

ั
็
ุ
่
ื
้
้
�
ั
รับัทำร�บัและเข�ใจัยอมิเปนก�รพฒน�ก�รปองกนโรคไตเรอรงในชมิชน
ั
�
ั
ื
่
้
้
้
่
่
ใหยงยนไดแนนอน เพร�ะจัะทำำ�ใหเกดคว�มิตอเนืองและรวมิกนระดมิ
ิ
�
ั
ิ
ั
้
คว�มิคดในก�รแกไขปญห�
ั
คว�มิค�ดหวงของบัทำบั�ทำ พชอ.ตอก�รปองกนโรคไตในชมิชน คอ
ื
ั
้
ุ
่
ั
�
้
่
ี
ื
ก�รสร�งคว�มิยังยนของงบัประมิ�ณสนบัสนน พชอ.เองไมิมิงบัประมิ�ณ
ุ
ิ
ด�เนนก�รแตส�มิ�รถบัรณ�ก�รทำรพย�กร บัคล�กร และงบัประมิ�ณ ของ
ำ
ั
ุ
่
ู
ั
ี
ี
�
�
ุ
่
ี
หนวยง�นทำเกยวของมิ�เพอพฒน�คณภู�พชวตต�มิแผ่นง�นและเป�หมิ�ย
�
ิ
้
้
ื
ุ
ทำี�คณะกรรมิก�รกำ�หนด ข้อบััญญัติทำี� 48 ของ พรบั.หลักประกันสขภู�พ
แหงช�ต พ.ศิ.๒๕๔๕ ก�หนดให อปทำ. มิสวนรวมิในก�รจััดก�รสร�ง
ำ
้
่
้
34
ิ
่
ี
่
ึ
ิ
้
ุ
ุ
�
ั
ุ
ั
ื
ุ
�
หลกประกนสขภู�พทำองถิน จังเกดก�รจััดตั�งกองทำนสขภู�พชมิชน เพอ
พฒน�หลกประกนสขภู�พแกประช�ชนในชมิชน เพิมิก�รเข�ถงบัรก�ร ด�น
ั
ิ
้
�
ั
ั
ุ
้
ุ
ึ
่
้
็
ิ
ก�รสงเสรมิปองกนโรคเปนเป�หมิ�ยส�คญ งบัประมิ�ณกองทำนมิ�จั�กงบั
ุ
่
ำ
ั
้
ั
�
ำ
่
ั
่
ประมิ�ณของ สปสช.รวมิกบังบัประมิ�ณ อปทำ.รวมิสมิทำบัในสดสวน ทำีก�หนด
่
ั
ั
(Matching fund) ก�รดแลปองกนโรคไตเรือรงเปนก�รพฒน�คณภู�พชวต
ี
ั
ุ
็
�
ั
ิ
้
ู
จั�กก�รส่งเสริมิป้องกันโรค เมิื�อ พชอ.ยอมิรับัเข้�เป็นปัญห�ก�รพัฒน�
ิ
คณภู�พชวต จังมิคณสมิบััตครบัต�มิเกณฑ์์ก�หนดวธก�รใชงบัประมิ�ณ
ี
ำ
ึ
ิ
ี
้
ิ
ุ
ุ
ี
ุ
ั
ุ
ุ
ำ
ของกองทำนสขภู�พต�บัล บัทำบั�ทำของ พชอ.ทำี�สนบัสนนงบัประมิ�ณ จั�ก
่
ำ
กองทำนต�บัลนบัว�เปนสิงส�คญ พชอ. มิตวแทำนภู�คสวนเอกชน องค์กร
ุ
ำ
�
่
ั
ั
ี
็
ั
้
ำ
�
้
ิ
อสระไมิหวงก�ไร งบัประมิ�ณอ�จัน�มิ�จั�กภู�คเอกชนทำีตองก�รสร�ง
ำ
่
ั
ื
่
ื
ำ
ผ่ลง�นคนก�ไรสูสงคมิ (CSR หรอ Corporate Social response) โดยเฉพ�ะ
ั
ี
�
ุ
ิ
ั
พืนทำีทำีมิบัรษ์ทำอตส�หกรรมิ
�
�
ั
บัทำบั�ทำส�คญอกประก�รทำี พชอ.ส�มิ�รถสร�งคว�มิยงยนแกก�ร
้
ี
ื
ำ
�
�
่
ั
่
ดแลปองกนโรคไตเรือรง คอก�รสร�งคว�มิเขมิแขงด�นสขภู�พแกชมิชน
ุ
้
ั
็
้
ั
้
้
ู
ุ
�
ื
ี
ี
�
ี
้
�
ี
้
ในขณะทำทำมิสหวช�ชพและทำมิเยยมิบั�นสร�งคว�มิแตกฉ�นด�นสขภู�พ
ุ
ิ
ี
้
90
| การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน

่
่
้
ิ
้
ุ
ิ
แกผู่ปวย ญ�ต อสค. อสมิ. และชมิชน พชอ.ส�มิ�รถสนบัสนนใหเกดคว�มิ
ุ
ั
้
ู
ุ
ุ
้
้
้
็
เขมิแขงของชมิชนด�นสขภู�พ โดยก�รใหขอมิล และประช�สมิพนธทำี�สร้�ง
ั
์
ั
แจังจัูงใจัให้ชุมิชนตระหนกและตระหนัก สำ�หรับัก�รดูแลป้องกันตนเอง
จั�กโรคไตเรื�อรังนั�น สิ�งสำ�คัญคือก�รสร้�งคว�มิแตกฉ�นด้�นสขภู�พ
ุ
ิ
ั
ของทำมิสหวช�ชพ ก�รปรบัสภู�พแวดลอมิใหเหมิ�ะสมิกบัก�รบัรโภูคอ�ห�ร
้
ี
้
ี
ั
ิ
ลด หว�น มิน เคมิ ก�รสร�งสถ�นทำีออกก�ลงก�ย ซึ่ง พชอ.ส�มิ�รถสร�ง
้
�
ั
ึ
�
็
้
ำ
ั
ุ
ั
็
่
คว�มิเขมิแขงแกชมิชนโดยก�รสนบัสนนชมิรมิ กลุมิเครอข�ย และ อ�ส�
ื
่
ุ
้
่
ู
่
ั
่
ำ
ู
ุ
่
ู
�
�
่
็
้
สมิครจัตอ�ส� ชวยดแลผู่ปวยทำีสงอ�ยและอยต�มิล�พง เหล�นีเปนง�น
ั
ิ
�
�
ู
ั
บัรก�รสงคมิทำี อปทำ.ส�มิ�รถเข�มิ�ดแลจััดบัรก�รแกประช�ชนในพืนทำี �
้
่
ิ
ิ
การพัฒนาในอนาคต

ั
ั
่
�
ั
็
�
ั
ำ
ั
ปจัจับัันก�รปองกนโรคไตเรือรงเปนสิงทำี�ยอมิรบัว�ส�คญ เพร�ะ
้
ุ
ั
ผ่ลลพธนอกจั�กก�รช่วยชะลอก�รเส�อมิไตอย่�งเกดประสทำธภู�พซึ่งจัะ
�
ิ
ื
์
ิ
ิ
ึ
่
ส�มิ�รถลดภู�ระค�รกษ์�พย�บั�ลบั�บััดทำดแทำนไตทำี�มิร�ค�แพง ยงมิผ่ล
ั
ี
ั
ำ
ี
่
ู
ิ
ื
ตอก�รควบัคมิโรคเบั�หว�น คว�มิดนโลหตสง และโรคหลอดเลอดหวใจั ก�ร
ั
ั
ุ
่
้
้
ำ
ั
ั
่
ิ
็
ี
พฒน�ในอน�คตจั�เปนตองสร�งก�รวจัยและพฒน�แบับัมิสวนรวมิใน
ั
ิ
ี
�
์
ิ
ำ
ั
ั
�
ึ
พืนทำี ก�รศิกษ์�ในหองปฏิิบััตก�ร และก�รแพทำยคลนกยงคงมิคว�มิส�คญ
ิ
้
แตก�รวจััยเชงระบับัในพืนทำียงตองก�รเพิมิเตมิอกมิ�ก มิชองว�งของคว�มิรู ้
่
ี
่
้
ั
�
ิ
่
ิ
�
�
ิ
ี
ึ
้
อกมิ�กมิ�ยทำีรอก�รศิกษ์�และเรยนรู ในเชงระบับัยังข�ดองคคว�มิรูเรือง
�
ี
�
้
์
ิ
ี
ก�รจััดก�รทำี�มิีกลวิธีดีกว่�ปัจัจัุบััน ก�รพัฒน�ระบับัข้อมิูลเป็นสิ�งจัำ�เป็น
ั
ู
็
ตองก�รรปแบับัและก�รทำำ�ง�นทำีสะดวก รวดเรว และแมินยำ� ก�รพฒน�
้
�
่
้
ิ
้
ุ
�
้
็
็
้
�
จััดก�รคว�มิรูเปนสิงทำีตองสร�งง�นประจั�ใหเปนง�นวจััยเพิมิขึน สดทำ�ย
ำ
้
�
�
ั
้
ี
้
�
ำ
้
ื
ู
ู
ทำีส�คญมิ�ก คอก�รคนห�รปแบับัและวธก�รสร�งแรงจังใจัใหผู่ปวยตระหนก
้
ิ
่
ั
้
จันส�มิ�รถจััดก�รตนเองไดด ี
การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน | 91



เอกสารอ�างอิง


































การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน | 93

1. Kazancioğlu R. Risk factors for chronic kidney disease:

an update. Kidney Int Suppl (2011) [Internet]. 2013 [cited 2020
Mar 20];3(4): 368–71. Available from: https://www.ncbi.nlm.

nih.gov/pmc/articles/PMC4089662/.

2. Singh AK, Farag Y MK, , Rajapurkar MM. Epidemiology
and risk factors of chronic kidney disease in India – results

from the SEEK (Screening and Early Evaluation of Kidney Disease)
study. BMC Nephrology [Internet] 2013 [cited 2020 Mar 7];
14(114). Available from: https://bmcnephrol.biomedcentral.

com/articles/10.1186/1471-2369-14-114.

3. Ingsathit A, Thakkinstian A, Chaiprasert A, Sangthawan P,
Gojaseni P, et al. Prevalence and risk factors of chronic kidney

disease in the Thai adult population: Thai SEEK study. Nephrol
Dial Transplant [Internet] 2010 [cited 2020 Mar 10]; 25(5):1567-75.

Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed /20037182.

่
4. สมิ�คมิโรคไตแหงประเทำศิไทำย Thailand renal replacement
therapy year 2015 [Internet]. 2016 [cited 2020 Mar 2]. Available

from: http://nephrothai.org/images/Final_TRT_report_2015_
้
ฉบัับัแกไข.pdf.
ิ
่
ุ
่
ิ
ุ
ื
ั
ำ
5. ส�นกง�นหลกประกนสขภู�พแหงช�ต คูมิอบัรห�รกองทำนหลก
ั
ั
ั
94
| การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน

ิ
�
ุ
ี
ั
่
ิ
ประกนสขภู�พแหงช�ต ปงบัประมิ�ณ2555 เลมิทำี 3 ก�รบัรห�รงบับัรก�ร
่
ิ
่
ั
ั
ำ
้
�
ั
ั
ผู่ปวยไตว�ยเรือรง [Internet]. กรงเทำพมิห�นคร:ส�นกง�นหลกประกน
ุ
ิ
่
สขภู�พแหงช�ต; 2554 [cited 2020 Mar 10]. Available from: https://
ุ
www.nhso.go.th/files/userfiles/file/2020/หน่วยบัริก�ร/ค่มิือ/ค่มิือ
ู
ู
งบักองทำน_2555_final03.pdf.
ุ
ั
6. ส�นกง�นหลกประกนสขภู�พแหงช�ต คูมิอบัรห�รกองทำน หลก
ำ
ั
ุ
ิ
ั
ุ
ั
ิ
่
ื
่
่
ำ
ี
ั
ประกนสขภู�พแหงช�ตป 2561 [Internet]. กรงเทำพมิห�นคร:ส�นกง�น
ุ
ั
ุ
ิ
ุ
ิ
่
ั
ั
หลกประกนสขภู�พแหงช�ต; 2560 [cited 2020 Mar 10]. Available
from:https://www.nhso.go.th/files/userfiles/file/2020/หนวย
่
่
ื
่
บัรก�ร/คูมิอ/61F_คูมิอบัรห�รกองทำน%2061.pdf
ิ
ื
ุ
ิ
่
ุ
ิ
่
ั
ื
ั
ิ
ั
7. ส�นกง�นหลกประกนสขภู�พแหงช�ต. คูมิอบัรห�รกองทำน หลก
ั
ุ
ำ
่
ุ
ั
ุ
ี
ำ
ประกนสขภู�พแหงช�ต ป 2562 [Internet]. กรงเทำพมิห�นคร:ส�นกง�น
ั
ิ
ุ
่
ิ
ั
ั
หลกประกนสขภู�พแหงช�ต; 2561 [cited 2020 Mar 10]. Available
from:https://www.nhso.go.th/files/userfiles/file/2020/หนวย
่
่
ิ
ื
ื
่
ิ
บัรก�ร/คูมิอ/62_คูมิอบัรห�รกองทำน%2062.pdf
ุ
ุ
่
ื
ั
ิ
ุ
ำ
ั
ั
ิ
ั
8. ส�นกง�นหลกประกนสขภู�พแหงช�ต. คูมิอบัรห�รกองทำน หลก
่
ั
่
ุ
ั
ประกนสขภู�พแหงช�ต ป 2563 [Internet]. กรงเทำพมิห�นคร:ส�นกง�น
ุ
ี
ิ
ำ
ั
หลกประกนสขภู�พแหงช�ต; 2562 [cited 2020 Mar 10]. Available
ั
ิ
ุ
่
่
from:https://www.nhso.go.th/files/userfiles/file/2020/หนวย
บัรก�ร/คูมิอ/63_คูมิอบัรห�รกองทำน%2063.pdf.
ุ
ิ
่
ื
่
ิ
ื
การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน | 95

9. Jiamjariyaporn T, Ingsathit A, Tungsanga K, Banchuin C,
et al. Effectiveness of integrated care on delaying chronic kid-

ney disease progression in rural communities of Thailand (ES-
CORT study): rationale and design of the study. BMC Nephrol
[Internet] 2014 [Cited 2020 Mar 10];15(99). Available from:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4079913/

�
ิ
ำ
ิ
่
ุ
ื
�
10. กรมิควบัคมิโรค คูมิอปฏิิบััตก�รเพือด�เนนง�นลดโรคไตเรือรง
ั
้
ั
่
ั
ำ
ี
ุ
ิ
(CKD) ในผู่ปวยเบั�หว�นและคว�มิดนโลหตสง [Internet] นนทำบัร:ส�นก
ู
ิ
่
ุ
โรคไมิตดตอ กรมิควบัคมิโรค; 2559 [cited 2020 Mar 12]. Available
่
from: https://www.slideshare.net/KamolKhositrangsikun/ckd-
2559.
ุ
ี
ิ
ิ
ู
ุ
ี
11. โสพศิ สมิ�นต เรณ พกบัญมิ เสรมิศิร สนตต ศิรสมิร ภููมินสกล
ุ
ี
ั
ิ
ิ
ุ
้
ู
ั
ิ
ผ่ลของก�รเสรมิสร�งก�รรบัรสมิรรถนะแห่งตนต่อก�รรบัรสมิรรถนะก�ร
้
ู
้
ั
่
มิสวนรวมิดแลผู่ปวยเดกภู�วะวกฤตของผู่้ดแล Rama Nurs J [Internet]
็
ู
้
่
ิ
ี
ู
่
2011 [cited 2020 Mar 13];17(1):63-74. Available from: https://
med.mahidol.ac.th/nursing/sites/default/files/public/jour-
nal/2554/issue_01/05.pdf
ั
่
้
�
์
ั
12. กฤตย� แสวงทำรพย, เอือญ�ต ชชืน ก�รรบัรูสมิรรถนะแหงตน
ิ
ู
�
ิ
ิ
่
ุ
ุ
ตอพฤตกรรมิก�รดูแลสขภู�พก�ยและสุขภู�พจัตชมิชนของอ�ส�สมิัคร
ส�ธ�รณสุขประจัำ�หมิู่บั้�น ว�รส�รศิรีนครินทำรวิโรฒวิจััยและพัฒน�
์
ุ
์
(ส�ข�มินษ์ยศิ�สตรและสงคมิศิ�สตร) [Internet] 2019 [cited 2020
ั
Mar 14]; 11(22):1-12. Available from: http://ejournals.swu.ac.
th/index.php/swurd/article/view/12081/10296.
96
| การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน

13. Hanpaiboon K, Pratoomsoot C. Factors Influencing Patient
Health Behaviors for Delaying the Progress in Stage 3 - 4 Chron-

ic Kidney Disease Patients at Khlongkhlung Hospital, Kham-
pangphet Province. Thai Pharmaceutical and Health Science
Journal [Internet] 2019 [cited 2020 Mar 11]; 14(2). Available

from:http://ejournals.swu.ac.th/index.php/pharm/article/
view/11455.

�
ั
ุ
ิ
ั
์
ี
ั
�
ี
14. ไพบัลย สรยะวงศิไพศิ�ล สมิฤทำธิ ศิรธ�รงสวสดิ วนย ลสมิิทำธิ �
ู
ำ
์
ิ
้
ุ
ี
ึ
ี
ี
ำ
ุ
ั
้
ู
่
ิ
เกศิทำพย์ บััวแกว สด� ข�นรกษ์์ กรณศิกษ์�เปรยบัเทำยบัระบับัดแลผู่ปวย
ภู�วะไตว�ยเรือรง อ�เภูอคลองขลง จั.ก�แพงเพชร และ อ�เภูอกงหร�
ำ
ุ
ำ
ำ
ั
�
ิ
ุ
ั
จั.พทำลง ว�รส�รวจััยระบับัส�ธ�รณสข [Internet] 2559 [cited 2020
ุ
Mar 12];10(4). Available from: https://kb.hsri.or.th/dspace/bit-
stream/handle/11228/4629/hsri_journal_v10n4_p427.pdf?se-
quence=1&isAllowed=y.
ิ
ิ
ิ
15. สสธร เทำพตระก�รพร, สรมิ� มิงคลสมิฤทำธิ, ธรพนธ แกวดอก,
�
ั
์
้
ี
ั
ิ
ุ
ั
์
ศิภู�งค วฒนเสย, ณชมิน รกกะเป�. ก�รประเมิินผ่ลและถอดบัทำเรยนก�ร
ั
ี
ุ
ื
�
ิ
ิ
ิ
้
ด�เนนง�นของคลนกโรคไตเรอรงภู�ยใตนโยบั�ยกระทำรวงส�ธ�รณสข
ำ
ั
[Internet]. นนทำบัร:ว�รส�รวจััยระบับัส�ธ�รณสข;2560 [cited 2020
ิ
ุ
ุ
ี
Mar 13]. Available from: https://kb.hsri.or.th/dspace/bitstream/
handle/11228/4878/hs2405.pdf?sequence=1&isAllowed=y.
16. Richer MC, Ritchie J, Marchionni C. Appreciative inquiry
in health care. British Journal of Healthcare Management [Inter-
net] 2013 [cited 2020 Mar 13];16(4).
การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน | 97

17. Stellefson M, Dipnarine K, Stopka C. The chronic care
model and diabetes management in US primary care settings:

a systematic review. Prev Chronic Dis [Internet] 2013 [cited
2020 Mar 13];10. Available from: https://www.cdc.gov/pcd/is-

sues/2013/12_0180.htm.

18. Yin R K. Case study research: design and methods.
London:SAGE; 2003.

19. WHO. Monitoring the building blocks of health system:

a handbook of indicators and their measurement strategies.
Geneva:WHO;2010. Available from:https://www.who.int/

healthinfo/systems/WHO_MBHSS_2010_full_web.pdf?ua=1.

20. Wikipedia. Governance [Internet]. 2020 [cited 2020 Mar
17]. Available from: https://en.wikipedia.org/wiki/Governance

21. ESCAP. What is good governance? [Internet]. 2009 [cited
2020 Mar 18]. Available from: https://www.unescap.org/re-
sources/what-good-governance


ุ
ั
ิ
ิ
ุ
ั
ั
์
22. เกษ์รศิิร อรณชยพร ทำนทำ�งสงคมิ ว�รส�รวทำย�ลยสงฆ่นคร
ล�ป�ง [Internet] 2559 [cited 2020 Mar 18];5(2). Available from:
ำ
http://ojs.mcu.ac.th/index.php/lampang/article/view/1436/1216.
23. Al-Sawai A. Leadership of Healthcare Professionals:
Where Do We Stand? Oman Med J. [Internet] 2013 [cited 2020
Mar 19];28(4): 285–87. Available from: https://www.ncbi.nlm.
nih.gov/pmc/articles/PMC3725246/.



98
| การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน

24. West M, Eckert R, Steward K, Pasmore B. Developing

collective leadership for health care. London:Kings Fund;2014.
Available from: https://www.kingsfund.org.uk/publications/de-

veloping-collective-leadership-health-care.

ี
ั
ิ
ุ
่
้
ั
ี
25. ร�ชกจัจั�นเบักษ์� ระเบัยบัสำ�นกน�ยกรฐมินตร ว�ดวยก�ร
ิ
ี
�
�
ั
พฒน�คณภู�พชวตระดบัพืนทำี พ.ศิ. ๒๕๖๑ [Internet]. ๒๕๖๑ [cited
ุ
ั
่
ิ
2020 Mar 20];เลมิ ๑๓๕ ตอนพเศิษ์ ๕๔ง. Available from: http://
www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2561/E/054/1.PDF.
ุ
ั
ิ
ิ
ั
่
26. ส�นกง�นหลกประกนสขภู�พแหงช�ต. พระร�ชบััญญตหลก
ั
ำ
ั
ั
ำ
ั
ี
ุ
ั
ั
ุ
ประกนสขภู�พแหงช�ต พ.ศิ. ๒๕๔๕ [Internet] นนทำบัร: ส�นกง�นหลก
่
ิ
ุ
ั
่
ประกนสขภู�พแหงช�ต; 2546. Available from: https://www.nhso.
ิ
go.th/FrontEnd/page-contentdetail.aspx?CatID=MTAzMA==


การพััฒนารูปแบบการป้้องกันโรคไตอย่่างย่ั�งย่ืน | 99



ภาคผู้นวัก






























ื
(เอกส�รในภู�คผ่นวกส�มิ�รถ Scan QR code หรอ
Download ไดทำี http://www.brkidney.org/download/e-book_kidney2.pdf)
้
�

ชื่อ-นามสกุล.....................................................................................
NUTRITION CARE PROCESS / CLINIC
่
วนทประเมน................................................. คร้งท............
ี
ั
ิ
ี
ั
่
ทำเครื่องหมาย ✓ ✓ ในช่อง  โดยเลือกเพียง 1 ช่องในแต่ละข้อ
1. Body mass index, BMI
้
(ดัชนีมวลกาย) BMI < 18.5 (น้ำหนักน้อย) BMI 18.5 - 22.9 (น้ำหนักปกติ) BMI >23.0 (นำหนักเกิน)
2. ค่าระดับกิจกรรม กิจกรรมเบา กจกรรมปานกลาง กิจกรรมหนัก
ิ
3. Carbohydrate คาร์บที่ควรจะเป็น................. คาร์บ
counting(ปริมาณ คาร์บสมดุล คาร์บน้อยเกินไป คาร์บมากเกินไป
์
์
้
คาร์โบไฮเดรต) คารบได................................คารบ

4. พฤติกรรมการบริโภคอาหารที่เป็นปัจจัยเสี่ยง (ในช่วง 1 สัปดาห์ที่ผ่านมา)
ทุกครั้ง บ่อยครั้ง บางครั้ง นานๆครั้ง ไม่เคย
การปฏิบัติตน ปริมาณ
7 วัน 5-6 วัน 3-4 วัน 1-2 วัน ปฏิบัติ
4.1 เติมผงชูรส/ซุปก้อน/ผงปรุงรส/ซุปผง เมื่อปรุงประกอบอาหาร
4.2 เติมน้ำปลา/เกลือ/ซีอิ้ว/ซอสปรุงรสเพิ่มในแต่ละมื้อ ลงในอาหาร
4.3 กินอาหารแปรรูป อาหารหมักดอง อาหารกระป๋อง/โจ๊ก/บะหมี่กึ่งสำ
4.4 กินอาหารนอกบ้าน อาหารถุง ก๋วยเตี๋ยว/อาหารตามสั่ง
4.5 กินอาหารโซเดียมสูง ไข่เค็ม/ปลาเค็ม/ปลาส้ม/แหนม/หมูยอ/กุนเชียง
4.6 กินอาหารทอด
4.7 กินเนื้อสัตว์ติดมัน
4.8 กินขนมรสหวาน เค้ก/ขนมถุง
4.9 กินผลไม้น้ำตาลสูง
4.10ดื่มเครื่องดื่มน้ำตาลสูง
นักโภชนาการผู้ดูแล……………………………………
ปัญหาที่พบ
..........................................................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................................................
.........



10



9

8


7

6

5


4

3

2

1




ส่วนที่ 2: การติดตามเรื่องการใช้ยา ประเมินครั้งที่ วัน/เดือน/ปี Bun/Cr. 1.ยากลุ่ม NSAIDs ทุกชนิด 1: ไม่ใช้ 2: 1-2 วัน/สัปดาห์ 3: 3-4วัน/สัปดาห์ 4: 5-6 วัน/สัปดาห์ 5: 7 วัน/สัปดาห์ 2.ยาสมุนไพร/ยาต้ม/ยาชุด/ยาซ่อมเส้น/ยา ลูกกลอน ระบุ.................................... 1










1: ถูกต้อง 1: ไม่มี





















ิ
ภาพกจักรรม

�
ำ
่
ั
่
่
กำ่จักำรื่รื่ม่รื่วม่เยยม่แล้กำเป่ล้ยนเพิ่้อพิ่ฒนารื่้ป่แบบดาเน่นกำารื่ล้ดโรื่คไต้
�
�
ี
ป่งบป่รื่ะม่าณุ 2561
�
ำ
่
ครื่ังที่่ 1 รพศิ. จั.ขอนแกน – รพช.แกด� จั.มิห�ส�รค�มิ
�
ั
ิ
�
วนทำี 7-8 พฤศิจัก�ยน พ.ศิ. 2560

















ั
ั
ู
ี
�
ั
ครื่ังที่่ 2 รพช.บั�นธ จั.ล�พน - รพ.ศิรสชน�ลย จั.สโขทำย
�
ิ
ำ
ุ
้
วนทำี 22-23 มิกร�คมิ พ.ศิ. 2561
ั
�

�
ื
้
�
ครื่ังที่่ 3 รพช.หวยยอด จั.ตรง - รพช.เหนอคลอง จั.กระบัี �
ั
ั
�
วนทำี 16-17 พฤษ์ภู�คมิ พ.ศิ. 2561


























ิ
ิ
�
ครื่ังที่่ 4 รพช.โพทำะเล จั.พจัตร และ รพช.บั�งปะอน จั.อยธย�
�
ิ
ุ
ั
วนทำี 11–12 มิิถน�ยน พ.ศิ. 2561
ุ
�

�
่
ั
ำ
ั
่
ุ
ป่รื่ะชม่เช่งป่ฏิบต้่กำารื่เพิ่้อพิ่ฒนาป่รื่ะสู่ที่ธิภาพิ่กำารื่ดาเน่นงาน
�
กำารื่ล้ดแล้ะชะล้อไต้เสู้อม่ รื่วม่กำบ แผนพิ่ฒนารื่ะบบบรื่่กำารื่สูขภาพิ่
ั
ั
ุ
่
ุ
ั
้
่
สูาขาไต้แล้ะสูานกำงานป่องกำนควบคม่โรื่ค 12 แหง
ั
ำ
ณุ หองป่รื่ะชม่โรื่งพิ่ยาบาล้สูถาบนโรื่คไต้ภ้ม่่รื่าชนครื่่นที่รื่ ์
้
ุ
ั
วนที่่ 23 กำรื่กำฎาคม่ พิ่.ศ. 2561
ั
�

่
�
่
�
ำ
ั
�
่
กำ่จักำรื่รื่ม่รื่วม่เยยม่แล้กำเป่ล้ยนเพิ่้อพิ่ฒนารื่้ป่แบบดาเน่นกำารื่ล้ดโรื่คไต้
ป่งบป่รื่ะม่าณุ 2562
ี
์
ิ
ี
ั
�
ครื่ังที่่ 1 เขต 9 จั.สรนทำร วนทำี 7-8 มิน�คมิ พ.ศิ. 2562
�
�
ุ














์
ี
ั
ั
ี
�
�
ครื่ังที่่ 2 รพช.ทำบัสะแก จั.ประจัวบัครขนธ วนทำี� 28-29 มิน�คมิ พ.ศิ. 2562
ี
ั

ี
ุ
ั
ุ
�
�
�
ครื่ังที่่ 3 เขต 10 จั.อบัลร�ชธ�น วนทำี 18-19 มิิถน�ยน พ.ศิ. 2562



















ครื่ังที่่ 4 รพช.เก�ะลนต� จั.กระบัี วนทำี 19–21 สงห�คมิ พ.ศิ. 2562
�
ิ
ั
�
ั
�
�

ภาพิ่กำ่จักำรื่รื่ม่
ุ
ั
โครื่งกำารื่พิ่ฒนากำล้ไกำแล้ะสูนบสูนนความ่เพิ่่ยงพิ่อ
ั
�
ำ
ั
ั
็
้
ของกำารื่ไดรื่บบรื่่กำารื่โรื่คที่่เป่นป่ญหาสูาคญ
ั
้
้
(ผป่่วยเบาหวาน ความ่ดนโล้ห่ต้สูง เขารื่บบรื่่กำารื่คล้่น่กำไต้วายเรื่อรื่ง)
้
้
้
ั
ั
ั
�
ั
้
ุ
ิ
ำ
ป่รื่ะชม่เป่ดกำารื่ดาเน่นงานป่องกำนโรื่คไต้
ั
ในวนที่่ 27 กำม่ภาพิ่นธิ พิ่.ศ. 2562
ั
์
�
ุ

�
ั
่
่
�
้
�
เยยม่เสูรื่่ม่พิ่ล้งในพิ่นที่่ 4 แหง
ั
ำ
่
ั
(อาเภอเที่พิ่า จัังหวดสูงขล้า อาเภอป่ว จัังหวดนาน
ั
ำ
ำ
ั
อาภอเม่้อง จัังหวดหนองคาย อาเภอที่รื่ายที่องวฒนา จัังหวดกำำาแพิ่งเพิ่ชรื่)
ำ
ั
ั

ุ
ุ
�
กำารื่ป่รื่ะชม่ สูรื่ป่โครื่งกำารื่ แล้ะแล้กำเป่ล้ยน เรื่่ยนรื่ ้ ้
่
ั
�
วนที่่12– 13 ธินวาคม่ พิ่.ศ. 2562
ั
้
ณุ หองป่รื่ะชม่ สูถาบนโรื่คไต้ภ้ม่่รื่าชนครื่่นที่รื่ ์
ุ
ั



คณะผู้้�ร่่วมศึึกษ� พััฒน�


่
ุ
ุ
ิ
• กองโรคไมิตดตอ กรมิควบัคมิโรค กระทำรวงส�ธ�รณสข
่
ิ
ุ
ั
์
ุ
• แผ่นพฒน�ระบับับัรก�รสขภู�พ ส�ข�ไต กรมิก�รแพทำย กระทำรวงส�ธ�รณสข
ั
• ส�นกง�นหลกประกนสขภู�พแหงช�ต (สปสช.)
ั
ำ
ิ
ั
ุ
่
• รพช.แกด� จัังหวดมิห�ส�รค�มิ
ำ
ั
้
ิ
ำ
ู
• รพช.บั�นธ จัังหวดล�พน
ั
ั
ั
ั
ั
ุ
ี
• รพ.ศิรสชน�ลย จัังหวดสโขทำย
ั
• รพช.หวยยอด จัังหวดตรง ั
้
ั
ื
• รพช.เหนอคลอง จัังหวดกระบัี �
ิ
ิ
ิ
ิ
ิ
ั
ิ
• สสจั.พจัตร รพ.พจัตร รพช.โพทำะเล จัังหวดพจัตร
ุ
ิ
• เขตบัรก�รสขภู�พทำี 4 อยธย�
ุ
�
ุ
• สสจั.อยุธย� รพ.อยุธย� รพช.บั�งปะอน จัังหวดอยธย�
ิ
ั
�
ิ
ิ
ุ
ุ
• เขตบัรก�รสขภู�พทำี 9 สรนทำร
์
ิ
ิ
ุ
ุ
์
ิ
์
ุ
ั
• สสจั.สรนทำร รพ.สรนทำร จัังหวดสรนทำร ์
ี
ั
ี
ั
ั
ั
ี
ี
์
• สสจั.ประจัวบัครขนธ รพช.ทำบัสะแก จัังหวดประจัวบัครขนธ ์
ิ
ุ
�
ุ
• เขตบัรก�รสขภู�พทำี 10 อบัลร�ชธ�น ี
ุ
ิ
• สสจั.อบัลร�ชธ�น รพช.มิวงส�มิสบั จัังหวดอบัลร�ชธ�น ี
ุ
ั
ี
่
ั
ั
• รพช.เก�ะลนต� จัังหวดกระบัี �
ื
ั
ื
• สสจั.หนองค�ย รพ.หนองค�ย สสอ.เมิอง พชอ.เมิอง จัังหวดหนองค�ย
ั
• สสจั.น�น รพช.ปว สสอ.ปว พชอ.ปว จัังหวดน�น
่
ั
ั
่
ั
• สสจั.สงขล� รพช.เทำพ� สสอ.เทำพ� พชอ.เทำพ� จัังหวดสงขล�
ั
ำ
ั
• สสจั.ก�แพงเพชร รพช.ทำร�ยทำองวฒน� สสอ.ทำร�ยทำองวฒน� พชอ.ทำร�ยทำองวฒน�
ั
ั
ั
ำ
จัังหวดก�แพงเพชร
่
ื
• รพ.สต. และ อสมิ. ในเครอข�ย

01
ว�จัย

คลองขลุงโมเดล
06 02

เป‡าหมาย ขยายผล
Health Literacy
ลดผูŒป†วย กำแพงเพชรโมเดล
ลŒางไต

05 ESRD 03
HD,PD
จ�ดสำเร็จ ยุทธศาสตร กสธ.
ชะลอไตเสื่อม
ระดับชุมชน CKD เปšน Entry point
04 ของ NCD
ขับเคลื่อน
CKD คลินิกทั่วประเทศ การพัฒนารูปแบบการป‡องกันโรคไตอยางยั่งยืน













การพัฒนารูปแบบ



การป‡องกันโรคไตอยางยั่งยืน