JABATAN KERJA RAYA
© 2021 Hak Cipta Terpelihara
Data dan maklumat yang terkandung di dalam buku ini adalah hak milik
Jabatan Kerja Raya Malaysia (JKR). Tidak dibenarkan memuat salinan,
fotokopi, rakaman, melalui komputer, storan atau sistem capaian semula
mana-mana bahagian di dalam penerbitan ini kecuali mendapat keizinan
bertulis daripada pihak Jabatan Kerja Raya Malaysia
Edisi Pertama 2021
ISBN 9789672284338
i
KAWALAN DOKUMEN
Maklumat Dokumen Panduan Pemakaian Inisiatif Value At Entry (ACAT, VMS,
Tajuk Dokumen GN0) Di Fasa Perancangan Oleh Agensi Pelanggan
Pihak Yang Mengawal Pengarah Kanan
Cawangan Perancangan Aset Bersepadu (CPAB)
Ibu Pejabat Jabatan Kerja Raya Malaysia
Kawalan Versi Tarikh Butiran Pindaan
No. Versi Cetakan Pertama
Versi 1.0 September 2021
Butiran Pejabat Pengeluar:
Cawangan Perancangan Aset Bersepadu
Ibu Pejabat Jabatan Kerja Raya Malaysia
Tingkat 28, Menara PJD
No. 50, Jalan Tun Razak
50400 Kuala Lumpur
ii
KATA ALUAN KETUA PENGARAH KERJA RAYA
Bismillahirrahmanirrahim.
Assalamualaikum Warahmatullahi Wabarakatuh.
Syukur ke hadrat Ilahi, atas limpah rahmat dan kurniaNya, Panduan Pemakaian
Inisiatif ‘Value At Entry’ (ACAT, VMS dan GN0) di Fasa Perancangan Oleh Agensi
Pelanggan telah berjaya diterbitkan bagi menyokong Garis Panduan Penyediaan
RMKe-12, 2021-2025 yang telah dikeluarkan oleh Ketua Setiausaha Negara, selaku
Pengerusi Jawatankuasa Perancang Pembangunan Negara, Jabatan Perdana
Menteri pada 19 Disember 2019 bagi meningkatkan tahap penyampaian
perkhidmatan dan menyahut cabaran dalam pembangunan Rancangan Malaysia Ke
Duabelas (RMKe-12).
Matlamat pemakaian inisiatif ‘Value At Entry’ - ACAT, VMS dan GN0 adalah untuk
membudayakan cara kerja Doing the Right Project Rightly dengan meminimumkan
proses berulang, pembaziran penggunaan sumber dan masa, yang bermula dari
peringkat perancangan strategik dan berterusan ke peringkat pelaksanaan projek.
Ianya juga dapat memantapkan amalan checks and balances dengan
mempertingkatkan ketelusan dan integriti terutama berkaitan kuasa untuk membuat
keputusan dan komitmen kewangan Kerajaan.
Justeru dapat mencapai tadbir urus terbaik ( good governance ) melalui pemantapan
akauntabiliti, peningkatan kecekapan amalan dan peraturan dalam melaksanakan
Perolehan Awam.
Besarlah harapan saya agar Panduan Pemakaian Inisiatif ‘Value At Entry’ (ACAT,
VMS dan GN0) ini dapat dimanafaatkan sebagai rujukan kepada semua agensi
pelanggan dalam perancangan dan pelaksanaan program/projek pembangunan.
Akhir kata, tahniah dan syabas kepada semua pihak yang telah berusaha dengan
gigih bagi merealisasikan penerbitan dokumen panduan ini.
(Dato’ Ir. Hj Mohamad Zulkefly bin Sulaiman)
Ketua Pengarah
Jabatan Kerja Raya Malaysia
September 2021
iii
PENGHARGAAN
Cawangan Perancangan Aset Bersepadu (CPAB) Ibu Pejabat JKR Malaysia
mengucapkan setinggi-tinggi penghargaan kepada semua yang terlibat dalam proses
pembangunan dan penerbitan panduan ini sebagai hak eksklusif CPAB dan juga
diguna pakai oleh semua pihak yang berkaitan.
Pemilik Panduan
Ir. Hj. Badioezaman bin Ab. Khalik Pengarah Kanan, CPAB, JKR
Penasihat Pasukan Pembangunan
Ir. Atikah binti Zakaria @ Ya Pengarah BPPK,CPAB, JKR
Ir. Alfred Sim Seck Puan Mantan Pengarah BPPK,CPAB
JKR
Pasukan Pembangunan
Puan Sharifah Muna binti Syed Murtadza – Ketua Unit Pengurusan Nilai
Ir. Mohamad Darus bin Selamat – Ketua Unit Amalan Terbaik
Ir. Hj. Lokman bin Hj. Nasir – Mantan Ketua Unit Amalan
Terbaik
Sr Rohanis binti Ab Ghani (SME Value Management) – Unit Pengurusan Nilai (UPN)
Analiza binti Zakaria – Ketua Unit Pelaksanaan
Dasar Pengurusan Program
dan Projek (UPDPPP)
Noraniza binti Mohamad Yusof – Ketua Unit Sistem dan
Kompetensi Pengurusan
Projek (USKPP)
Ir. Mukhzani bin Abd. Latif – Ketua Unit Transformasi
Sr Dr. Khairil Hizar bin Md. Khuzaimah Teknikal (UTT)
– Ketua Unit Enterprise Content
and Knowledge Management
(ECKM)
Ir. Khadijah binti Basar – Unit Amalan Terbaik (UAT)
Atikah binti Md Radzi – Unit Amalan Terbaik (UAT)
Safarina Rabiah binti Bolhasan – Unit Pengurusan Nilai (UPN)
Zulfatah bin Ibeni @ Zakaria – Unit Pengurusan Nilai (UPN)
Hj. Aidi bin Hj. Abu Kassim – Unit Amalan Terbaik (UAT)
Nur Amirah binti Norzrin – Unit Pengurusan Nilai (UPN)
iv
ISI KANDUNIGSIAKNANDUNGAN
KATA ALUAKNAKTEATAULAUPAENNKGEATRUAAHPKEENRGJAARRAAHYKAERJA RAYA iii iii
PENGHARGPAEANNGHARGAAN iv iv
KANDUNGAKNANDUNGAN M/S M/S
SINGKATANSDINAGNKAKTARNONDIAMN AKRONIM vii vii
1.0 LATA1R.0BELLAAKTAANRGBINEILSAIAKTAINFG INISIATIF 1 1
2.0 OBJE2K.0TIF INOIBSJIAETKITFIF INISIATIF 2 2
3.0 FAED3A.0H INIFSAIAETDIFAHVAINEISIATIF VAE 3 3
4.0 PEMB4U.0DAYAPEAMNBVUADEADYAALAANMVPAERDAANLCAAMNPGEARNASNTCRAANTGEAGNIKSTRATEG3IK 3
5.0 TATAC5A.0RA PTAETMAACKAARIANPEINMISAIKAATIIFAN INISIATIF 3 3
6.0 PELA6K.0SANAPEDLAANKPSEANNYAEDLAANRAPSENINYIESLIAATRIFASVAINEISIATIF VAE 4 4
7.0 ACQU7I.S0ITIOANCCQAUTISEIGTOIORNISCAATTIOEGNO(ARCISAATT)ION (ACAT) 5 5
7.1 PENG7E.N1ALAPNENKGEEPNADALAAINIKSEIAPTAIFDACINAITSIATIF ACAT 5 5
7.2 KATEG7.O2RI AKCAATTEGORI ACAT 6 6
7.3 PROS7E.S3 PEPNRGOKSAETSEGPOENRGIAKNAPTREGOOJERKIAN PROJEK 6 6
7.4 PEMA7R.K4AHPAENMTAARHKAAPHAACNATAHAP ACAT 8 8
7.5 TANGG7.U5NGTJANWGAGBUMNEGLJAAKWSABNAMKEALNAKSANAKAN 8 8
PENGKATEGPOENRGIAKNAPTREGOOJERKIAN PROJEK
7.6 TATAC7A.6RA TPAETNAGCKAARTAEGPOENRGIAKNAPTREGOOJERKIAN PROJEK 9 9
8.0 VALU8E.0MANVAAGLEUMEEMNATNSATGREAMTENGTIKS(TVRMAST)EGIK (VMS) 10 10
8.1 PENG8E.N1ALAPNENVGMESNALAN VMS 10 10
8.2 OBJEK8T.2IF KOABJIJAENKVTIMFSKAJIAN VMS 11 11
8.3 PROS8E.S3 PEPLRAOKSAENSAPAENLAKKASJIAANNAVAMNSKAJIAN VMS 12 12
8.3.1 PERIN8G.3K.1ATPPERRAINMGAKKAMTAPLRVAMMSAKMAL VMS 13 13
v
8.3.2 PERINGKAT MAKMAL VMS 15
8.3.2.1 FASA MAKLUMAT 15
8.3.2.2 FASA ANALISIS FUNGSI 18
8.3.2.3 FASA KREATIF 20
8.3.2.4 FASA PENILAIAN 21
8.3.2.5 FASA PEMBANGUNAN 23
8.3.2.6 FASA PEMBENTANGAN 24
26
8.4 PERINGKAT PASCA MAKMAL VMS 27
8.5 RINGKASAN OBJEKTIF, INPUT DAN TUMPUAN UTAMA
28
KAJIAN VMS BAGI CADANGAN PROJEK FIZIKAL 28
PEMBINAAN 28
29
9.0 GERBANG NILAI 0 31
9.1 PENGENALAN KEPADA INISIATIF GN0 32
9.2 SEMAKAN GN0 32
9.2.1 TUMPUAN SIASATAN SEMAKAN GN0
9.2.2 STATUS SEMAKAN 32
9.3 TANGGUNGJAWAB DAN PERANAN
9.3.1 KETUA SETIAUSAHA (KSU) / PEGAWAI DIBERI 33
KUASA 34
9.3.2 PEGAWAI TEKNIKAL / PEGAWAI PENYEDIA
(DESK OFFICER) 34
9.4 PROSES SEMAKAN
9.5 BORANG SEMAKAN 35
10.0 RUMUSAN 36
11.0 SENARAI RAJAH, JADUAL & APPENDIKS 46
12.0 APPENDIKS
13.0 RUJUKAN
vi
SINGKATAN DAN AKRONIM
ACAT – Acquisition Categorisation
AKA – Anggaran Kos Awalan
BIM – Building Information Modelling
CGSO – Chief Government Security Office
CI – Creativity Index
Cth – contoh
Dsb – dan sebagainya
FAST – Function Analysis System Techniques
GFA – Gross Floor Area
GN0 – Gerbang Nilai 0
JPM – Jabatan Perdana Menteri
Agensi – Kementerian / Jabatan / Agensi
Pelanggan
LCC – Life Cycle Cost
LFM – Logical Framework Matrix
MyCREST – Malaysia Carbon Reduction and Environment sustainability Tool
PBT – Pihak Berkuasa Tempatan
PO – Laporan Penilaian Outcomes
POE – Post Occupancy Evaluation
PSC – Public Sector Comparator
SOA – Schedule of Accomodations
UPE – Unit Perancang Ekonomi
VAE – Value At Entry
VM – Value Management
VMS – Value Management Strategik
VR – Value Review
vii
Mukasurat ini dibiarkan kosong
INISIATIF VALUE AT ENTRY
(VAE)
Mukasurat ini dibiarkan kosong
1.0 LATAR BELAKANG INISIATIF
Berdasarkan Garis Panduan Penyediaan Rancangan Malaysia Kedua Belas, 2021-
2025; Perkara 23; “Pengurusan perancangan berlandaskan konsep do it right at the
first time perlu dititik beratkan agar dapat mengatasi tiga permasalahan utama iaitu
ketidaksediaan tanah ataupun tapak, brif tidak lengkap dan *pengiraan kos yang
tidak tepat. Sehubungan ini, cadangan projek baharu perlu mengambil kira tahap
kompleksiti projek berdasarkan keutamaan, skop, kos, strategi dan tempoh
pelaksanaan. Mekanisme penilaian Gerbang Nilai 0 (GN0) dan proses Pengurusan
Nilai Strategik / Value Management Strategik (VMS) perlu dilaksanakan sebelum
sesuatu projek diluluskan oleh UPE, JPM. Proses ini adalah selaras dengan
keputusan Jemaah Menteri melalui Memorandum Perdana Menteri No. M366/2019
supaya pelaksanaan projek akan melalui fasa VMS atau GN0”.
*Pengiraan kos yang tidak tepat merujuk kepada pengiraan kos tidak menyeluruh, yang tidak
mengambil kira keseluruhan aspek yang boleh memberikan impak kos dalam satu-satu projek.
Ketetapan ini juga selaras dengan pemakaian Arahan Perbendaharaan 182.1 (b)
iaitu Agensi Pelanggan hendaklah mengemukakan kepada Jabatan Teknik maklumat
lengkap seperti berikut:
i. Kedudukan status tapak projek;
ii. Ringkasan projek;
iii. Siling projek;
iv. Peruntukan tahunan; dan
v. Jadual pelaksanaan projek.
Inisiatif Value at Entry (VAE) diperkenalkan bagi
melancarkan pematuhan Arahan Perbendaharaan
AP182.1 (b) ini. Mekanisme ini perlu dilaksanakan
pada fasa pewujudan projek bagi membolehkan fasa
perancangan dapat dilaksanakan dengan menepati
konsep SMART (Specific, Measurerable, Achieveble, Realistic with Time Base).
Inisiatif di bawah inisiatif ini bertujuan diguna pakai bagi perancangan dan
penentuan program/projek fizikal. Inisiatif VAE ini adalah terdiri daripada tiga (3)
inisiatif sepertimana berikut:
1
i. Acquisition Categorisation/Pengkategorian Pemerolehan (ACAT) –
kaedah untuk mengkategorikan projek mengikut kerumitan pengurusan
projek, kesukaran teknikal, penjadualan dan lain-lain.
ii. Value Management Strategik (VMS) – intervensi Pengurusan Nilai (Value
Management - VM) awal semasa perancangan ke arah mendapatkan nilai
terbaik program/projek.
iii. Gerbang Nilai 0 (GN0) – ketersediaan projek dari aspek brif, pemilikan dan
kesesuaian tapak, serta penentuan kos yang munasabah yang telah
diperhalusi bagi memenuhi kehendak serta keperluan semua pihak
berkepentingan untuk melaksanakan projek.
Rajah 1.1 : Kitar Hayat Projek
2.0 OBJEKTIF INISIATIF
Objektif inisiatif ini adalah bertujuan menentusahkan daya maju (viability) kehendak
strategik pelanggan, memastikan ketersediaan bagi memantapkan penetapan brif,
anggaran kos projek yang munasabah dan strategi penyampaian projek, selain
mampu:
i. Meningkatkan kualiti sistem penyampaian projek yang memenuhi
matlamat kos yang lebih efektif;
ii. Mengutamakan penyampaian nilai terbaik dan nilai untuk wang;
iii. Menambah baik proses kerja dan kaedah membuat keputusan;
iv. Melaksanakan penjadualan yang efisien dan tempoh masa projek yang
lebih efektif;
2
v. Mewujudkan nilai cipta (value–creation) dan nilai tambah (value added)
di dalam sektor awam; dan
vi. Mencapai hasil kerja yang lebih berkualiti dan bermutu tinggi.
3.0 FAEDAH INISIATIF VAE
Antara faedah VAE adalah seperti berikut:
i. Memberi jaminan projek dapat mara ke fasa berikutnya;
ii. Menambah baik ketepatan perancangan dan kejayaan keberhasilan;
iii. Mencapai sasaran realistik masa dan Anggaran Kos Awalan untuk
projek;
iv. Meningkatkan pemahaman pemegang taruh berkaitan kriteria kejayaan
utama, status projek dan isu-isu yang terlibat;
v. Mengadakan kaedah pengurusan efektif untuk tujuan perancangan;
terhadap pencapaian nilai terbaik (best value) projek;
vi. Membetulkan kelemahan yang berulang; dan
vii. Menyediakan platform pemindahan ilmu.
4.0 PEMBUDAYAAN VAE DALAM PERANCANGAN STRATEGIK
Pembudayaan inisiatif ini secara tidak langsung membantu kementerian
mengamalkan amalan terbaik dalam perancangan dan penentuan program/projek.
Pemakaian inisiatif ini hendaklah bermula seawal sesuatu program/projek dirancang
oleh kementerian dan hendaklah berterusan sehingga program/projek tersebut
mendapat kelulusan pembangunan.
5.0 TATACARA PEMAKAIAN INISIATIF
Inisiatif ini hendaklah diguna pakai secara bersama. Sebaik sahaja sesuatu projek
dikenal pasti, Agensi Pelanggan hendaklah melaksanakan ACAT bagi menentukan
tahap kompleksiti projek. GN0 perlu dilaksanakan bagi semua projek. Namun, hanya
projek dalam kategori ACAT I dan ACAT II sahaja perlu melalui proses VMS terlebih
dahulu diikuti GN0.
3
Rajah 5.1 : Carta Aliran Kerja Untuk Pemakaian Di Peringkat Perancangan
Agensi Pelanggan
6.0 PELAKSANA DAN PENYELARAS INISIATIF VAE
Inisiatif VAE ini perlu dilaksanakan pada fasa pewujudan projek. Ini bagi membolehkan
kerja-kerja perancangan diperingkat Agensi Pelanggan dapat dilaksanakan dengan
lebih bersistematik dan realistik untuk dilaksana. Sehubungan dengan itu pejabat
bertanggungjawab untuk melaksanakan tiga (3) inisiatif ini adalah bahagian
pembangunan Agensi Pelanggan dengan dibantu oleh pegawai teknikal Agensi
Pelanggan. Jadual 6.1 dibawah adalah menunjukkan peranan dan tanggungjawab
bagi setiap inisiatif.
Jadual 6.1: Peranan Dan Tanggungjawab Bagi Setiap Inisiatif.
INISIATIF TANGGUNGJAWAB PERANAN
ACAT
VMS Pegawai Teknikal/Pegawai Melaksanakan proses pengkategorian ACAT
Penyedia Agensi Pelanggan berdasarkan atribut-atribut menggunakan
GN0 Kalkulator ACAT.
Pegawai Pembangunan Menyelaras, mengumpul dan mengemuka
Agensi Pelanggan input kajian (maklumat / dokumen) berikut
untuk tujuan pre study dan semakan
ketersediaan makmal.
Pegawai Teknikal/Pegawai Melaksanakan semakan GN0 berdasarkan
Penyedia Agensi Pelanggan bukti-bukti pengisian kriteria menggunakan
borang semakan GN0.
4
7.0 ACQUISITION CATEGORISATION (ACAT)
7.1 PENGENALAN KEPADA INISIATIF ACAT
ACAT adalah gabungan dua (2) perkataan iaitu Acquisition (Pemerolehan) dan
Categorisation (Pengkategorian). ACAT merupakan kaedah untuk mengkategorikan
projek berdasarkan:
i. Kerumitan pengurusan projek,
ii. Kesukaran teknikal,
iii. Kerumitan penjadualan,
iv. dan lain-lain.
ACAT membolehkan pengalaman dan kecekapan pengurusan projek yang
bersesuaian diterapkan di dalam projek dan memudahkan peruntukan keperluan
sumber dan perancangan tenaga kerja.
ACAT diklasifikasi berdasarkan lima kategori keutamaan projek iaitu yang paling
berkeutamaan dan kompleks kepada projek yang kurang berkeutamaan dan kurang
kompleks. Tahap kompleksiti projek bermula dari ACAT I, ACAT ll, ACAT III, ACAT
IV dan ACAT V mengikut keutamaan projek dengan ACAT l berada di skala paling
tinggi.
Tiga komponen diperlukan dalam proses pengkategorikan projek iaitu terdiri
daripada:
i. Mengenalpasti kategori pemerolehan mengikut definisi (Rujuk Jadual 7.1
Kategori ACAT)
ii. Menentukan tahap kompleksiti dengan menggunakan Project Decision
Support Matrix (Appendiks 1.0 : Matriks Sokongan Keputusan Projek/
Project Decision Support Matrix)
iii. Melaksanakan proses pengkategorian melalui penggunaan kalkulator
ACAT (Appendiks 2.0 : Kalkulator ACAT)
5
7.2 KATEGORI ACAT
ACAT dikategorikan kepada 5 bahagian yang mana ianya bergantung kepada tahap
kerumitan (kompleksiti) projek tersebut. Kategori ACAT adalah seperti di bawah ini:-
KATEGORI Jadual 7.1: Kategori ACAT
ACAT l
ACAT II PENERANGAN
ACAT III i. Projek utama yang biasanya paling strategik dan penting.
ACAT IV ii.Projek yang mempunyai kerumitan paling tinggi dari segi pengurusan projek
ACAT V dan pengurusan jadual.
iii. Tahap kesukaran teknikal, operasi, pengaturan sokongan dan perkiraan
kadar pulangan/faedah (returns/benefits rate calculation) yang paling tinggi.
i. Projek utama yang strategik dan penting.
ii. Projek yang mempunyai kerumitan tinggi dari segi pengurusan projek dan
pengurusan jadual.
iii. Tahap kesukaran teknikal, operasi, pengaturan sokongan dan perkiraan
kadar pulangan/faedah (returns/benefits rate calculation) yang tinggi.
i. Projek yang mempunyai kepentingan strategik yang sederhana.
ii. Projek yang mempunyai kerumitan sederhana dari segi pengurusan projek
dan pengurusan jadual.
iii. Tahap kesukaran teknikal, operasi, pengaturan sokongan dan perkiraan
kadar pulangan/faedah (returns/benefits rate calculation) yang sederhana.
i. Projek yang mempunyai tahap kepentingan strategik yang rendah.
ii. Projek yang mempunyai kerumitan rendah dari segi pengurusan projek dan
pengurusan jadual.
iii. Tahap kesukaran teknikal, operasi, pengaturan sokongan dan perkiraan
kadar pulangan/faedah (returns/benefits rate calculation) yang rendah.
i. Projek yang mempunyai tahap kepentingan strategik yang sangat rendah.
ii. Projek yang mempunyai kerumitan sangat rendah dari segi pengurusan
projek dan pengurusan jadual.
iii. Tahap kesukaran teknikal, operasi, pengaturan sokongan dan perkiraan
kadar pulangan/faedah (returns/benefits rate calculation) yang sangat rendah.
7.3 PROSES PENGKATEGORIAN PROJEK
Penentuan tahap ACAT memerlukan pertimbangan
dari individu yang mempunyai pengalaman dan
kefahaman tentang ciri projek yang akan dilaksanakan.
Penentuan tahap ACAT hendaklah dilaksanakan lebih
awal dalam kitar hayat projek bagi penilaian yang tepat,
mengenal pasti risiko dan merancang keperluan
sumber manusia.Terdapat Enam (6) faktor utama yang
6
perlu diperhalusi dalam proses pengkategorian projek. Ianya adalah seperti yang
ditunjukkan di dalam Matriks Sokongan Keputusan Projek dalam Appendiks 1.0 dan
Jadual 7.2 seperti di bawah:
a. Kos Pemerolehan (Acquisition Cost)
Dinyatakan sebagai kos keseluruhan yang meliputi bangunan, jalan raya,
infrastruktur dan peralatan seperti :-
i. Kos pengambilan balik tanah;
ii. Kos pembinaan;
iii. Kos perunding;
iv. Kos pengurusan; dan
v. Kos utiliti/fasiliti; dan
vi. Lain-lain perkara berkaitan yang melibatkan kos.
b. Tahap Kerumitan Pengurusan Projek (Project Management Complexity)
Kerumitan Pengurusan Projek ini adalah sejauh mana ianya melangkaui bidang
pengetahuan pengurusan projek yang melibatkan persekitaran baru, dengan banyak
ketidak tentuan dan sebagainya.
c. Penjadualan (Schedule)
Dinyatakan sebagai kerumitan yang disebabkan oleh tempoh pelaksanaan projek
yang bergantung kepada keperluan setiap projek. Tahap kerumitan penjadualan
projek adalah berbeza bagi setiap projek.
d. Kerumitan Teknikal (Technical Difficulty)
Dinyatakan sebagai kompleksiti yang berkaitan dengan urusan teknikal seperti:
i. Reka bentuk dan pembangunan;
ii. Lokasi dan logistik;
iii. Pembinaan/ pemasangan;
iv. Penyelarasan /integrasi; dan (Testing, Commissioning and
v. Ujian, Pentauliahan dan Penerimaan
Acceptance)
vi. Industri (Industry)
7
e. Operasi dan Sokongan (Operation and Maintenance)
Dinyatakan sebagai kesediaan organisasi untuk kerja-kerja pengendalian dan
penyelenggaraan (O&M) di dalam persekitaran operasi tersebut.
f. Industri (Industry)
Dinyatakan sebagai keupayaan industri untuk memberi dan menyokong keperluan/
peralatan sistem bagi projek tersebut.
7.4 PEMARKAHAN TAHAP ACAT
Pemarkahan ACAT di kategorikan seperti dalam jadual di bawah:-
Jadual 7.2 : Jadual Pemarkahan ACAT
ACAT LEVEL JULAT MARKAH
ACAT I 95 - 100
ACAT II 75 - 94
ACAT III 50 - 74
ACAT IV 30 - 49
ACAT V 10 - 29
7.5 TANGGUNGJAWAB MELAKSANAKAN PENGKATEGORIAN PROJEK
7.5.1 Ketua Setiausaha (KSU) / Pegawai Diberi Kuasa
Agensi Pelanggan bertanggungjawab dalam pelaksanaan pengkategorian projek
melalui Pegawai Teknikal/Pegawai Penyedia (Desk Officer). Keputusan atau
sebarang perubahan terhadap penentuan tahap ACAT perlu mendapat kelulusan
KSU/Pegawai Diberi Kuasa.
7.5.2 Pegawai Teknikal / Pegawai Penyedia (Desk Officer)
Pegawai Teknikal/Pegawai Penyedia (Desk Officer) bertanggungjawab dalam
membuat pengkategorian projek. Tahap ACAT yang telah ditentukan hendaklah
mendapatkan kelulusan KSU/Pegawai Diberi Kuasa.
8
7.6 TATACARA PENGKATEGORIAN PROJEK
a. Langkah 1 – Pilih tahap kompleksiti projek antara 1 hingga 5 seperti
Appendiks bagi setiap atribut:
i. Kos pemerolehan (Acquisition cost)
ii. Tahap kerumitan pengurusan projek (Project Management
Complexity)
iii. Jadual (Schedule)
iv. Kerumitan teknikal (Technical Difficulty)
v. Operasi dan Sokongan (Operation and Maintenance)
vi. Industri (Industry)
b. Langkah 2 – masukkan nilai skor bagi setiap tahap kerumitan bagi
setiap atribut dalam kalkulator ACAT dengan menaip ‘X’ pada nilai
yang berkenaan. Rujuk Appendiks 2.0.
c. Tentukan tahap ACAT berdasarkan tahap pemarkahan yang diperolehi.
Setelah Agensi Pelanggan melaksanakan ACAT bagi menentukan tahap kompleksiti
projek, projek yang telah dikenal pasti berada di kategori ACAT I dan ACAT II perlu
melalui proses VMS terlebih dahulu sebelum GN0 dilaksanakan.
9
8.0 PENGURUSAN NILAI ATAU VALUE MANAGEMENT STRATEGIK (VMS)
8.1 PENGENALAN VMS
VMS merupakan suatu intervensi Kajian Pengurusan Nilai atau Value Management
(VM) di Fasa Perancangan oleh Agensi Pelanggan iaitu di peringkat paling awal
dalam kitar hayat suatu aset atau projek. VMS merupakan suatu intervensi Kajian
VM yang melaksana metodologi pengurusan untuk mencapai nilai terbaik (best
value) bagi suatu program dan/atau projek dengan karakter kajian seperti berikut:
Aplikasi proses makmal (atau bengkel) yang berstruktur dan bersistematik
serta mengkaji potensi opsyen;
Penglibatan ahli dari pelbagai disiplin termasuk entiti pemilik, pengguna,
pengurus fasiliti, pasukan pelaksana, pakar rujuk, pihak berkuasa dan
sebagainya.
Kajian berorientasikan kajian fungsi bagi memenuhi keperluan kefungsian;
Kaedah menangani isu atau jurang yang mempunyai implikasi terhadap nilai
projek; merangkumi aspek kefungsian, kualiti, kos, masa, risiko dan lain-lain;
Pendekatan pemikiran dan tindakan yang proaktif, dinamik, kreatif dan
inovatif; dan
Strategi atau kaedah yang efektif dalam mencapai keputusan secara kolektif.
Secara umum, VMS bertujuan untuk menentusah daya maju (viability) dan
menentukan ketersediaan sesuatu cadangan projek kompleks yang dikategorikan
dibawah ACAT I dan II (Projek Fizikal Pembinaan) sebelum ianya melalui Semakan
GN0. VMS dilaksana untuk projek kategori kompleks bagi membolehkan tahap kajian
yang lebih terperinci dan komprehensif dibuat serta strategi nilai projek dapat
dirancang secara proaktif melalui metodologi VM.
Ketetapan tujuan Kajian VMS diselaraskan dengan Semakan GN0 bagi projek
kategori ACAT I dan II yang merangkumi penentuan sah justifikasi daya maju
sesuatu cadangan projek (seperti ketetapan sasaran outcomes projek, objektif
projek, dsb.) dan penentuan ketersediaan cadangan projek; merangkumi
pemantapan/penentuan input utama Brif projek (Cth: skop projek, komponen projek,
konsep pembangunan, tapak/jajaran, status pemilikan tanah, keperluan khusus
projek dsb.), input Anggaran Kos Awalan (AKA) dan strategi pelaksanaan projek.
10
Definisi VMSDefinisi VMS
Terminologi T‘VeMrmSi’ndoilaosgai s‘VkaMnSd’ adriiaspaesrkatnaadnarVi apleurekaMtaaannagVeamlueentMdaennaggaenmseinntgkdaetnagnan singkatan
VM bagi terVmMinobloagi Pteermnginuorulosgain PNeinlagiuryuasnagn tNeillaahi ydaitnegrimtaelaphakdaitieroimleah puamkuami .oleh umum.
Terminologi T‘eVrMm’inotleorgsieb‘uVtM’digtearbsuenbguktandigdaebnugnagnkanperdkeantagaann ‘pSetrraktaetgaiakn’ u‘Snturaktegik’ untuk
dijenamakandsijeebnaagmaai ksainngskeabtaanga(ai bsbinrgekvaiattaionn()a‘bVbMreSv’i.ation) ‘VMS’.
VMS dirujukVMkeSpaddairuijnutkervkeenpsai dKaajiannterVveMnsdi i KFaajsiaan SVtraMtegdiki dFiaswaal Pkeitararnchanygaat n di awal kitar
aset/projek hyanyagt tearstuemt/pruojekkepaydaangketteetratpuamnpustrakteepgaikdaolekheteAtgaepnasni Psetrlantegggikan oleh Agensi
terhadap kepPeerlaunagngpaenwutejurhdadnaspeskueapteurluparongrpaemwudjaund/aantasuespuroajteuk.pArongtraarma kdeatent/aptaaun projek. Antara
strategik terskeebteuttapaadnalashtrabteergkiakitanterjsuesbtiufikt asaidbaulashinebsserknaeietadns djuasntifbikuassini esbsusciansees,s needs dan
sasaran oubtcuosmineesss dacnaseo,bjseakstiaf rapnrogroaumtc/pormojeesk, sdtarantegiobkjeriktetirfia pnriolagiramse/prtraojek, strategi
menangani jkurriatenrgia/isuniylaing sweurtjaud mdsebn.adnaglaanmi mjueranncga/pisaui myantlagmawtujtuedrtendtsub.yadnaglam mencapai
ditetapkan olmehatAlagmenast i tPeertleantgugaynadnagndditaestaaprkkaenraojaleahn AyagnegnsbiePrkeulantkgugaasna.dan dasar kerajaan yang
berkuatkuasa.
8.2 OBJEKTIF KAJIAN VMS
Bagi melaksa8n.2aOVBMJSEKseTcIFarKa AbJeIrAkeNsaVnM, SObjektif Kajian VMS perlu ditetapkan untuk
memberi haBlaatguijumeplaeklaskasnaanaVaMnS dsaencarasabsearkaensapne, nOcbajpeakitaifnKakjaiajinanVMbSerpkernluaadni.tetapkan untuk
Penetapan ombjeemktbifebrierkheanlataunjuperpluelamkesnagnamanbilkdiraanciris-acisrai rSa.nM.Ap.eRn.Tca. pmaeiarnangkaujmiain berkenaan.
ketetapan kaPjieannetyaapnagn sopbejesikfitkif (bSeprekecinfiaca),nspaesarlruanmpeenngcaampbaiilakinrayacnirgi-cdirai pSa.tMd.Aiu.Rku.Tr . merangkumi
(Measurable)k,emteatamppaun dkicaajipaani (yAacnhgievsepaebsliefi)k, r(eSlepveacnifidc)a,nsmasuanraasnabpaehn(cRaeplaeivaanntyaanndg dapat diukur
Realistic) ser(tMa edaitseutarapbklaen),pmenacmappuaiadnicadpaalaim(Atechmiepvoehamblaes),arteelretveanntud(Tanimme-ubnaasseadb)a.h (Relevant and
Realistic) serta ditetapkan pencapaian dalam tempoh masa tertentu (Time-based ).
Dengan itu, penetapan Objektif Kajian VMS boleh disesuaikan atau dikhususkan
mengikut kepDeernlugaann kiotun,tepkesnkeatajipaannteOrhbajedkatpif sKeasjuiaantu VcMadSanbgoalenhprdoisgerasmuaidkan/aatatauu dikhususkan
projek di FamsaenPgeikraunt ckaenpgearnlu. aPnenkeornatpeaksn ckiarij-iacniri tSe.rMha.Ada.Rp.Ts.ebsoulaethu dciapdeartninggaknatpkarongram dan/atau
melalui peneptaropjaenk Pdei tuFnajusak PPrersatansciaUngtaamn.a P(KeenyerPapearfnormciarin-ccieri InSd.Mic.aAto.Rr .-TK. PbIo)lebhagdi ipertingkatkan
setiap objektmif eylaalnugi pternliebtatp.aSnePbaegtuani juaksaPsr,eksetatesitaUptaanmOa b(jKeekytif PKearjfioarnmaVnMcSe Idnadlaicmator - KPI) bagi
konteks projesketfiazpikaol bpjeemktbifinyaaanngmteralibnagtk.umSei bpaegrkaai rasbaesr,ikuket:tetapan Objektif Kajian VMS dalam
konteks projek fizikal pembinaan merangkumi perkara berikut:
MenentusahkMaennjeunsttuifiskaahski adnayjuasmtifaikjauspi rdoajeyka; maju projek;
MemantapkaMnepmeannetnatpukaann ppreonjeekntautaanu pinropjuetk Bartiaf uPrionjpeukt (BCrtihf :PSrokjoepk p(Crothje:k;Skop projek;
Komponen pKroojemkp;oTnaepnakp/rJoajejakr;aTna; pSatak/tJuasjaTraanna;hS;tKateupseTrlaunaanhk;hKuespuesr;ludasnb.k) husus; dsb.)
Menyelaras pMeenneytaeplaarnasinppeunteAtanpgagnariannpuKtoAsnAgwgaarlaann (KAoKsAA)wparolajenk(;AdKaAn) projek; dan
Menetap/memMaennteatpakpa/mnemsatnratatepgkian pesntyraatmegpiaianpenyparomjepkaian(Cthp:rojeSktrate(Cgtih: Strategi
Perolehan; PPeenrjaodleuhaalann; Pmeansjaad; uPaelanngumruassaan; PReisnikgourdussba.n).Risiko dsb.).
11
8.3 PROSES PELAKSANAAN KAJIAN VMS
Pelaksanaan Kajian VMS adalah selaras dengan metodologi dan proses asas yang
ditetapkan di dalam Panduan Pelaksanaan Pengurusan Nilai dalam Program/Projek
Kerajaan (oleh UPE, JPM; bertarikh 24 Mei 2011). Sejajar dengan itu, metodologi
Kajian VMS ini mengandungi tiga (3) peringkat kajian iaitu:
Peringkat Pra Makmal VMS;
Peringkat Makmal VMS; dan
Peringkat Pasca Makmal VMS.
Manakala Peringkat Makmal VMS mengandungi enam (6) fasa iaitu:
i. Fasa Maklumat;
ii. Fasa Analisis Fungsi;
iii. Fasa Kreatif;
iv. Fasa Penilaian;
v. Fasa Pembangunan; dan
vi. Fasa Pembentangan.
Peranan dan Tanggungjawab Penyelaras VMS
Ketetapan utama sebagai Penyelaras VMS adalah dari kalangan pegawai dan
kakitangan teknikal (Jawatan Kader dari Jabatan Teknik) di Agensi Pelanggan
berkenaan. Secara umum, Penyelaras VMS bertanggungjawab untuk terlibat secara
langsung dan aktif dalam melaksana konsultasi/khidmat nasihat teknikal di
sepanjang Kajian VMS, menyelaras dan menyediakan keperluan input kajian
(maklumat/data/dokumen berkaitan) serta bekerjasama rapat dengan pasukan
Fasilitator VMS bagi memastikan urusan pengendalian keseluruhan Kajian VMS
berjalan lancar dan efektif sebagaimana aktiviti yang dihuraikan di bahagian
selanjutnya.
Huraian dalam bahagian dan jadual berikut menjelaskan proses/aktiviti di Peringkat
Pra Makmal, Makmal dan Pasca Makmal serta skop utama tugas Penyelaras VMS
untuk tujuan pelaksanaan setiap Kajian VMS bagi suatu cadangan projek fizikal
pembinaan. Jika diperlukan, pelaksanaan proses/aktiviti Kajian VMS bagi suatu
cadangan program perlu diolah/disesuaikan dengan konteks berkenaan.
12
8.3.1 PERINGKAT PRA MAKMAL VMS
Tujuan utama Pra Makmal adalah untuk melaksana perancangan dan persediaan
terhadap Makmal VMS yang akan dilaksana. Perancangan berkenaan termasuk
mendapatkan sokongan dan komitmen pihak pengurusan atasan suatu Agensi
Pelanggan terhadap perlunya VMS dibuat selain dari merangka agenda, merancang
sumber, menetapkan tanggungjawab dan tugas pihak yang terlibat dalam kajian.
Aktiviti asas di Peringkat Pra Makmal melibatkan pengumpulan maklumat/data/
dokumen yang merangkumi latar belakang dan justifikasi terhadap pewujudan projek
yang berhubung kait dengan ketetapan strategik, outcome dan objektif projek,
keperluan fungsi, jenis perkhidmatan, skop dan kos projek. Peringkat ini turut
melibatkan aktiviti pre study oleh pasukan Fasilitator VMS bersama ahli makmal
utama yang berkaitan, perancangan agenda, sumber dan logistik serta keperluan
lain bagi melaksanakan Makmal VMS.
Jadual 8.1 : Aktiviti dan Tugas Penyelaras VMS di Peringkat Pra Makmal
RUJ. AKTIVITI PRA MAKMAL TUGAS PENYELARAS VMS
a. Interaksi di kalangan pihak yang terlibat Menyelaras dan terlibat secara langsung
semasa di Peringkat Pra Makmal dan dalam sesi interaksi dengan semua pihak
Makmal VMS (Stakeholders Agensi dalam aktiviti Pra Makmal VMS; antaranya
Pelanggan, wakil pengguna, wakil agensi melalui semakan awalan terhadap pematuhan
pelaksana, pakar rujuk, pihak berkuasa kriteria GN0, Mesyuarat Persediaan,
tempatan, syarikat utiliti, pasukan Mesyuarat Pra Makmal, pre study bersama
Fasilitator VMS; Pengurus Fasiliti dsb.) pasukan Fasilitator VMS, sesi konsultasi
teknikal dan sebagainya.
b. Pengumpulan input kajian (maklumat/ Menyelaras, mengumpul dan meyediakan
data/dokumen) untuk tujuan pre study input kajian (maklumat/data/dokumen) berikut
yang dikendalikan oleh pasukan untuk tujuan pre study dan semakan
Fasilitator VMS dan semakan terhadap ketersediaan makmal (tidak terhad kepada
ketersediaan Makmal VMS, merangkumi yang tersenarai):
perkara berikut: i. Input asas justifikasi daya maju/keperluan
i. Input Asas justifikasi daya maju pewujudan projek, iaitu:
terhadap keperluan untuk mewujudkan (a) Dokumen asas justifikasi daya maju:
projek oleh Agensi Pelanggan sebagai - Logical Framework Matrix (LFM)*;
pemilik projek. - Creativity Index (CI)*.
Nota*: Penyediaan awalan LFM dan CI
sebagai input asas kajian adalah
diperlukan.
13
RUJ. AKTIVITI PRA MAKMAL TUGAS PENYELARAS VMS
(b) Dokumen lain berkaitan (jika ada):
- Polisi/dasar yang berkuatkuasa;
- Pelan Strategik Agensi Pelanggan;
- Pelan Strategik Pengurusan Aset;
- Justifikasi/Prioriti pemilihan projek;
- Pengenalpastian isu/jurang/risiko;
- Brif Strategik/Program berkaitan;
- Laporan Kajian Kemungkinan (Feasibility
Study) - jika dilaksana;
- Laporan Penilaian Outcomes (PO)
(jika ada projek seumpama); dsb.
- Laporan Post Occupation Evaluation
(POE) bagi projek yang seumpama.
ii. Asas penentuan bagi cadangan projek ii. Brif Projek awalan bagi penentuan
atau input Brif Projek; antaranya cadangan projek, yang merangkumi (tidak
merangkumi penentuan konsep terhad kepada yang tersenarai):
pembangunan projek, skop dan
komponen projek, kapasiti/saiz projek, - Keperluan fungsi, skop projek, jenis
Jadual Ruang (SOA – Schedule of perkhidmatan, komponen projek, jenis
Accomodation dan Jumlah GFA – pengguna, kapasiti/saiz, Jadual Ruang
Gross Floor Area), penentuan SOA, jumlah GFA; dsb.
tapak/jajaran, status pemilikan tanah,
kesesuaian tapak dan bebas - Penentuan tapak/jajaran; Cadangan
halangan, keperluan khusus dsb. konsep pembangunan projek;
- Status pemilikan tanah, kesesuaian
tapak, guna tanah, bebas halangan dsb.
- Ketetapan atau keperluan khusus seperti
Building Information Modelling (BIM),
Penarafan Kelestarian/Hijau (Cth:
MyCREST), dan keperluan lain oleh
Agensi Pelanggan atau pihak berkuasa
tempatan dsb.
iii. Input AKA (Anggaran Kos Awalan) iii. Input awalan AKA projek untuk tujuan
projek untuk diselaras dengan input penyelarasan dengan input permohonan
permohonan peruntukan bajet projek peruntukan bajet projek melalui PSC.
melalui Sistem Public Sector
Comparator (PSC).
iv. Input bagi penentuan strategi iv. Input awalan strategi pelaksanaan projek,
pelaksanaan projek, antaranya adalah: antaranya adalah:
- Skor penentuan Tahap ACAT; - Skor penentuan Tahap ACAT;
- Strategi Perolehan; - Strategi Perolehan;
- Penjadualan Masa; - Penjadualan Masa;
- Pengurusan Risiko dsb. - Pengurusan Risiko dsb.
14
RUJ. AKTIVITI PRA MAKMAL TUGAS PENYELARAS VMS
c. Pelaksanaan Pre Study oleh pasukan Menyelaras dan terlibat sama dalam
Fasilitator VMS bersama pihak berkaitan pelaksanaan Pre Study oleh pasukan
untuk tujuan kefahaman, penemuan awal Fasilitator VMS dan pihak berkaitan (melalui
dan penentuan ketersediaan sesuatu semakan awalan terhadap kriteria GN0, sesi
cadangan projek untuk dilaksana Makmal perbincangan, mesyuarat, lawatan, aplikasi
tools dan teknik yang sesuai, semakan
VMS.
data/dokumen dsb.).
d. Perancangan oleh Pasukan Fasilitator Menyelaras keperluan Fasilitator VMS dalam
VMS bersama Agensi Pelanggan dan perancangan agenda, game plan, tools dan
pihak berkaitan mengenai agenda, game teknik, keahlian, kumpulan kerja, sumber dan
plan, tools dan teknik, keahlian, logistik bagi tujuan penganjuran Makmal VMS.
kumpulan kerja, sumber dan logistik bagi
tujuan penganjuran Makmal VMS.
e. Sesi orientasi pasukan Fasilitator VMS Membantu sesi orientasi bagi pasukan
dan pihak yang berkaitan (mengikut Fasilitator VMS dan pihak yang berkaitan
keperluan) sebelum Makmal VMS. (mengikut keperluan).
8.3.2 PERINGKAT MAKMAL VMS
Makmal VMS dilaksanakan secara pendekatan bengkel yang dianggotai oleh ahli
pelbagai disiplin terdiri dari pihak yang berpentingan atau stakeholder, pemilik projek,
wakil pengguna, wakil agensi pelaksana, pakar rujuk (luar/dalam), dsb. serta
dimudahcara oleh pasukan Fasilitator VMS. Proses Makmal VMS melibatkan enam
(6) fasa seperti huraian berikut:
8.3.2.1 FASA MAKLUMAT
Tujuan utama Fasa Maklumat adalah untuk memahami latar belakang dan situasi
semasa bagi projek yang dikaji. Ia merangkumi perkongsian maklumat/data/dokumen
semasa, antaranya input asas justifikasi daya maju projek, input penentuan cadangan
projek atau Brif Projek, input AKA dan strategi pelaksanaan projek. Input Fasa
Maklumat ini juga perlu diselaraskan dengan input yang dirujuk bagi semakan awalan
kriteria GN0. Selanjutnya, maklumat kajian akan menjurus kepada pengenalpastian
jurang atau isu/masalah dan risiko serta hasil pre study (di Pra Makmal) dan sebarang
maklumat mutakhir yang dikongsi di fasa ini. Perkongsian maklumat tersebut
membolehkan keseluruhan ahli makmal mendapat asas kefahaman yang sama
mengenai latar belakang cadangan projek yang sedang dikaji.
15
Jadual 8.2 : Aktiviti dan Tugas Penyelaras VMS Fasa Maklumat
RUJ. AKTIVITI FASA MAKLUMAT TUGAS PENYELARAS VMS
a Pendaftaran ahli Makmal VMS Mengurus atau melantik jawatankuasa
kakitangan keurusetiaan untuk urusan
pendaftaran ahli Makmal VMS dan memastikan
kehadiran key personnel serta ahli makmal lain.
b Pembukaan sesi Makmal VMS Menyelaras sesi pembukaan Makmal VMS
serta mengalukan kehadiran seluruh ahli
Makmal VMS.
c Penyampaian taklimat mengenai proses Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
keseluruhan Makmal VMS dan Fasa dan sentiasa bersedia untuk menyelaraskan/
Maklumat serta mencapai persetujuan menyediakan sebarang keperluan semasa
terhadap ketetapan agenda, game plan, penyampaian taklimat proses Makmal VMS dan
keahlian kumpulan makmal dsb. Fasa Maklumat, ketetapan agenda dsb.
d Penyampaian taklimat dan mencapai Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
persetujuan ahli makmal terhadap dan sentiasa bersedia untuk menyelaras/
ketetapan Objektif Kajian VMS. menyediakan/membentang sebarang keperluan
Objektif Kajian VMS yang asas bagi terhadap konsultasi, maklumat/data/dokumen
konteks kajian ke atas projek fizikal semasa penyampaian taklimat dan penetapan
pembinaan adalah: Objektif Kajian VMS.
i. Menentusahkan justifikasi daya maju
projek;
ii. Memantapkan penentuan projek/
input Brif Projek (Cth: Skop projek;
Komponen projek; Tapak/Tanah;
Keperluan khusus projek, dsb.);
iii. Menyelaras penetapan input
Anggaran Kos Awalan (AKA) projek;
dan
iv. Menetap/memantapkan strategi
pelaksanaan projek (seperti Strategi
Perolehan, Penjadualan masa,
Pengurusan Risiko dsb.).
16
RUJ. AKTIVITI FASA MAKLUMAT TUGAS PENYELARAS VMS
e Pembentangan maklumat/data/dokumen Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
asas dan sokongan mengenai justifikasi dan sentiasa bersedia untuk menyelaras/
daya maju dan ketersediaan cadangan menyedia/membentangkan sebarang keperluan
projek yang sedang dikaji. terhadap konsultasi dan maklumat/data/
dokumen semasa sesi pembentangan
berkenaan.
Antara pembentangan asas yang perlu Antara keperluan konsultasi dan maklumat/
bagi suatu cadangan projek (dibentang data/dokumen yang perlu diselaras/disedia/
mengikut kesesuaian tugas/tanggung dibentangkan (mengikut kesesuaian tugas/
jawab pihak Agensi Pelanggan/Pegawai tanggung jawab pihak yang berkenaan) adalah
Kader/ahli lain) adalah seperti berikut: seperti berikut (tidak terhad kepada yang
tersenarai):
i. Asas justifikasi daya maju cadangan i. Asas justifikasi daya maju cadangan projek
projek seperti LFM, CI dsb. seperti LFM, CI dsb.
ii. Input Brif Projek atau ringkasan bagi ii. Input Brif Projek atau ringkasan bagi
penentuan cadangan projek (tidak penentuan cadangan projek (tidak terhad
terhad kepada senarai berikut): kepada senarai berikut):
- Keperluan fungsi, senarai jenis - Keperluan fungsi, senarai jenis perkhidmatan,
perkhidmatan, skop dan komponen skop dan komponen projek, kapasiti/saiz,
projek, kapasiti/saiz, jadual SOA jadual SOA dan jumlah GFA;
dan jumlah GFA;
- Penentuan tapak/jajaran; Konsep - Penentuan tapak/jajaran; Konsep pembangunan
pembangunan projek, dsb. projek, dsb.
- Status pemilikan tanah, kesesuaian - Status pemilikan tanah, kesesuaian tapak,
tapak, penentuan guna tanah, dsb penentuan guna tanah; tapak bebas
halangan, dsb.
- Keperluan khusus projek/Agensi - Keperluan khusus projek/Agensi Pelanggan
seperti ciri-ciri ikonik, BIM, MyCREST, tahap
Pelanggan seperti BIM, MyCREST, keselamatan (CGSO), keperluan pihak
berkuasa tempatan, syarikat utiliti, dsb.
keperluan pihak berkuasa
tempatan, syarikat utiliti, dsb.
iii. Input pengiraan AKA projek untuk iii. Input pengiraan AKA projek untuk tujuan
tujuan penyelarasan dengan input penyelarasan dengan input permohonan
permohonan bajet melalui PSC bajet melalui PSC.
iv. Input mengenai Skor Penentuan iv. Input mengenai Skor Penentuan Tahap
Tahap ACAT, Strategi Perolehan, ACAT, Strategi Perolehan, Penjadualan
Penjadualan Masa dan Pengurusan Masa dan Pengurusan Risiko dsb.
Risiko dsb.
17
RUJ. AKTIVITI FASA MAKLUMAT TUGAS PENYELARAS VMS
f Penetapan Model Kajian VMS yang Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
relevan untuk digunapakai antaranya dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
adalah (satu model atau lebih): menyelaras sebarang keperluan konsultasi dan
- Model Kos Projek (Capital Cost) – maklumat/data/dokumen dalam penetapan
Model Kajian VMS.
diselaraskan dengan AKA;
- Model Kos Kitaran Hayat (Life
Cycle Cost);
- Model Ruang – diselaraskan
dengan Jadual SOA dan GFA;
- Model Kualiti; dsb.
g Penetapan atau verifikasi skop kajian Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
Makmal VMS yang selaras dengan dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
ketetapan Objektif Kajian VMS; dan menyelaras sebarang keperluan konsultasi dan
pembentukan kumpul an kerja, maklumat/data/dokumen dalam penetapan atau
komposisi keahlian; dsb. verifikasi skop kajian Makmal VMS.
h Analisis maklumat secara terperinci Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
berkaitan strategi atau ketetapan dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
cadangan projek melalui aplikasi menyelaras sebarang keperluan konsultasi dan
kaedah/tools/teknik tertentu (Cth: maklumat/data/dokumen serta membantu
Politics – Economics – Sosiological – pasukan Fasilitator VMS semasa aplikasi/
Technological – Environmental – Legal analisis dibuat.
(P.E.S.T.E.L.); Client Value System
(CVS); Strengths – Weakness –
Opportunities – Threats (SWOT) dsb.);
dan Templat Fasa Maklumat bagi
mengenal pasti jurang/isu/risiko dsb.
serta merekod hasil penemuan di Fasa
Maklumat.
i Pembentangan hasil Fasa Maklumat Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
dan mendapatkan maklum balas dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
daripada ahli makmal. menyelaras sebarang keperluan konsultasi dan
maklumat/data/dokumen semasa sesi
pembentangan hasil Fasa Maklumat .
8.3.2.2 FASA ANALISIS FUNGSI
Fasa Analisis Fungsi bertujuan untuk mencapai ketetapan dan kefahaman terhadap
keperluan kefungsian mengikut tumpuan tahap analisis di peringkat
program/projek/komponen/ruang/elemen dsb. Di fasa ini, kefungsian projek dianalisis
berbanding ketetapan maklumat fungsi sedia ada untuk dipastikan keperluan fungsi
dapat diwujudkan, ditambah baik, malah disingkir (sekiranya tidak relevan).
18
Melalui analisis fungsi, sebarang penemuan mismatch, jurang atau ketinggalan dan
risiko fungsi akan dijadikan asas untuk cadangan penambahbaikan atau pembetulan
bagi memastikan pencapaian kefungsian, objektif dan outcomes sesuatu projek.
Ketetapan dari analisis fungsi juga dijadikan asas untuk penjanaan idea alternatif,
penilaian dan keputusan berkaitan penentuan projek; seperti skop dan komponen
projek, konsep pembangunan dsb. Malah, agihan sumber projek seperti kos, masa,
ruang, kapasiti dsb. perlu ditentukan untuk memenuhi kefungsian berkenaan.
Jadual 8.3: Aktiviti dan Tugas Penyelaras VMS di Fasa Analisis Fungsi
RUJ. AKTIVITI FASA ANALISIS FUNGSI TUGAS PENYELARAS VMS
a Penyampaian taklimat mengenai Fasa Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
Analisis Fungsi. semasa penyampaian taklimat.
b Analisis fungsi di peringkat projek dan Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
merekod penemuan sebarang potensi dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
p e n a m b a h b a i k a n / m i s m a t c h / r i s i k o menyelaras sebarang keperluan konsultasi dan
berkaitan fungsi menggunapakai maklumat/data/dokumen untuk tujuan Analisis
kaedah/tools/teknik bersesuaian (Cth: Fungsi Projek.
Aplikasi tool - Function Analysis System
Techniques (FAST) Diagram; dan
Templat Analisis Fungsi dsb.).
c Analisis fungsi di peringkat ruang utama Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
(bangunan), elemen, sistem atau dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
komponen tertentu; dan merekod menyelaras sebarang keperluan konsultasi dan
penemuan sebarang potensi maklumat/data/dokumen untuk Analisis Fungsi
penambahbaikan, mismatch atau risiko bagi ruang, elemen, komponen dsb.
fungsi dengan menggunapakai
kaedah/tools/teknik bersesuaian dan
templat berkaitan.
d Analisis lanjutan terhadap keperluan Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
fungsi seperti aliran pengguna, dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
adjacency, operasi fasiliti dsb.; dan menyelaras sebarang keperluan konsultasi dan
merekod penemuan sebarang potensi maklumat/data/dokumen semasa analisis
penambahbaikan, mismatch atau risiko fungsi lanjutan dibuat.
fungsi dengan menggunapakai
kaedah/tools/teknik bersesuaian dan
templat berkaitan.
e Pembentangan hasil Fasa Analisis Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
Fungsi dan dapatkan maklum balas dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
daripada ahli makmal; dan memfokus menyelaras sebarang keperluan konsultasi dan
kepada potensi penambahbaikan, maklumat/data/dokumen semasa pembentangan
mismatch atau risiko fungsi yang hasil fasa ini.
dikenalpasti.
19
8.3.2.3 FASA KREATIF
Fasa Kreatif bertujuan untuk mengguna pakai teknik pemikiran kreatif bagi
mencabar cadangan atau pilihan sedia ada dengan mengenal pasti alternatif lain
dan penyelesaian yang berpotensi untuk meningkatkan nilai projek. Ia dilaksana
melalui penjanaan idea termasuk alternatif untuk meningkatkan potensi pencapaian
objektif dan outcomes bagi sesuatu projek, perancangan aset, menangani jurang,
isu, mismatch atau risiko yang dikenalpasti, dan penambahbaikan fungsi, kualiti,
masa, kos, sumber, kepuasan dan sebagainya.
Di Fasa Kreatif, penemuan dan hasil analisis yang berdasarkan aplikasi kaedah/
tools/teknik dan templat di Fasa Maklumat dan Fasa Analisis Fungsi perlu dirujuk
mengenai sebarang penemuan jurang, isu, risiko, mismatch dan potensi
penambahbaikan serta sebarang penemuan mutakhir di fasa semasa. Penemuan
dan hasil analisis tersebut boleh dijadikan asas dalam menjana idea bagi
menghasilkan alternatif dan cadangan penyelesaian serta penambahbaikan
terhadap ketetapan sedia ada.
Jadual 8.4: Aktiviti dan Tugas Penyelaras VMS di Fasa Kreatif
RUJ. AKTIVITI FASA KREATIF TUGAS PENYELARAS VMS
a Penyampaian taklimat mengenai Fasa Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
Kreatif semasa penyampaian taklimat.
b Penjanaan idea melalui kaedah Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
Brainstorming, tool atau teknik lain yang dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
sesuai untuk menghasilkan sebanyak menyelaras sebarang keperluan konsultasi dan
mungkin idea; dengan mengelakkan maklumat/data/dokumen semasa sesi
penilaian awal (pre-judgement); dan penjanaan idea.
merekod setiap idea yang dijana di
templat Fasa Kreatif.
Antara contoh idea yang boleh dijana
adalah:
- Alternatif atau ketetapan lain/
tambahan untuk memantapkan
justifikasi daya maju pewujudan
sesuatu aset/projek;
20
RUJ. AKTIVITI FASA KREATIF TUGAS PENYELARAS VMS
- Alternatif atau modifikasi terhadap
penentuan tapak/jajaran; konsep
pembangunan; skop projek; dan
komponen projek, dsb.
- Langkah penambahbaikan atau
penyelesaian terhadap jurang, isu,
risiko, mismatch yang dikenalpasti;
- Cadangan untuk menambahbaik
fungsi, kualiti, penjadualan masa, input
kos, penggunaan sumber dsb. dalam
ketetapan cadangan projek.
c Pembentangan idea yang dijana, Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
mendapatkan maklum balas, berbincang dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
dan terus menambah baik/menjana idea menyelaras sebarang keperluan konsultasi dan
yang lebih baik di kalangan ahli makmal. maklumat/data/dokumen semasa pembentangan
idea yang dijana.
8.3.2.4 FASA PENILAIAN
Fasa Penilaian melibatkan proses penilaian yang sistematik untuk menilai idea
(termasuk alternatif) yang dijana di Fasa Kreatif, agar idea yang berpotensi dapat
disaring/disenaraikan bagi tujuan pembangunan dan pemilihan muktamad di fasa
selanjutnya. Proses penilaian tersebut dilaksana dengan menetapkan kriteria
penilaian (khusus/generik) dan menggunakan kaedah/tool/teknik penilaian yang
wajar serta efektif mengikut konteks idea yang dijana bagi merapatkan jurang
tertentu, meningkatkan nilai projek (aspek fungsi, kualiti, masa, kos, sumber,
kepuasan dsb.), menangani isu/mismatch, memitigasi risiko dsb.
Jadual 8.5: Aktiviti dan Tugas Penyelaras VMS di Fasa Penilaian
RUJ. AKTIVITI FASA PENILAIAN TUGAS PENYELARAS VMS
a Penyampaian taklimat mengenai Fasa Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
Penilaian semasa penyampaian taklimat.
b Penentuan kaedah dan kriteria penilaian Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
yang wajar bagi tujuan saringan terhadap dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
idea yang dijana. Kriteria penilaian perlu menyelaras sebarang keperluan konsultasi
ditetapkan dengan wajar (secara dan maklumat/data/dokumen semasa penentuan
khusus atau generik) mengikut konteks kaedah dan kriteria penilaian.
penilaian, antaranya adalah:
21
RUJ. AKTIVITI FASA PENILAIAN TUGAS PENYELARAS VMS
- Kriteria penilaian (khusus) terhadap
penentuan atau pilihan strategik/jenis
aset, tapak; perancangan susunatur atau
jajaran.
- Kriteria penilaian (khusus) terhadap
penentuan atau pilihan konsep
pembangunan;
- Kriteria penilaian (generik) terhadap
cadangan idea penambahbaikan nilai
projek, menangani jurang/isu/risiko yang
dikenalpasti; dsb.
Contoh Kriteria Penilaian (Generik):
- Client Acceptability;
- Functional Suitability;
- Technical ad/or Time Feasibility;
- Economical Feasibility;
- Atau lain-lain kriteria yang sesuai
untuk digunapakai.
c Penilaian terhadap senarai idea yang dijana Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
berdasarkan kriteria penilaian wajar yang dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
ditetapkan. Penilaian idea bertujuan untuk
menyaring/menyenarai idea yang menyelaras sebarang keperluan konsultasi
berpotensi untuk tujuan pembangunan dan maklumat/data/dokumen semasa
(diteliti/diperincikan) di fasa selanjutnya. penilaian terhadap idea yang telah dijana.
Penilaian perlu direkod di Templat Fasa
Penilaian atau menggunapakai aplikasi
tools/teknik yang bersesuaian; samada
dikategorikan sebagai ‘Dinilai’ (Evaluate)/
‘Maklumat’ (Imformation)/‘Ditolak’ (Discard)
d Pembentangan hasil penilaian idea bagi Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
mendapatkan maklum balas, berbincang dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
dan mencapai persetujuan secara sepakat menyelaras sebarang keperluan konsultasi
(consensus) oleh ahli Makmal VMS; iaitu dan maklumat/data/dokumen semasa
terhadap senarai idea yang berpotensi pembentangan hasil penilaian dan mencapai
untuk tujuan pembangunan (diteliti/ persetujuan senarai idea untuk tujuan
diperincikan) di fasa selanjutnya. pembangunan di fasa selanjutnya.
22
8.3.2.5 FASA PEMBANGUNAN
Tujuan Fasa Pembangunan adalah untuk membangun kan idea (termasuk alternatif)
yang disaring/disenaraikan sebagai Kategori ‘Dinilai’ (Evaluate) dari Fasa Penilaian
sebelumnya. Pembangunan idea merangkumi penelitian/perincian terhadap setiap
idea sebelum pemilihan muktamad sebagai ‘Idea VMS’. Bagi melengkapkan
pembangunan sesuatu idea, ianya wajar disokong dengan maklumat penelitian,
perincian, pengiraan, lakaran, hasil analisis tools/teknik tertentu, dengan
lampiran/dokumen dikemukakan bersama Idea VMS berkaitan (jika perlu).
Jadual 8.6 : Aktiviti dan Tugas Penyelaras VMS di Fasa Pembangunan
RUJ. AKTIVITI FASA PEMBANGUNAN TUGAS PENYELARAS VMS
a Penyampaian taklimat mengenai Fasa Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
Pembangunan. semasa penyampaian taklimat.
b Penelitian/perincian setiap idea yang Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
dibangunkan di Templat Fasa dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
Pembangunan atau tools/teknik yang menyelaras sebarang keperluan konsultasi dan
digunakan; antaranya dari aspek maklumat/data/dokumen semasa proses
kelebihan (cth: inovasi), kekurangan penelitian/perincian idea berkenaan.
(cth: risiko), implikasi kos, masa, kualiti
dsb. dan disokong dengan pengiraan,
lakaran, data analisis, serta lampiran/
dokumen yang berkaitan.
c Pembentangan bagi memutuskan secara Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
muktamad samada setiap idea yang dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
dibangunkan; adalah merupakan pilihan menyelaras sebarang keperluan konsultasi dan
atau ketetapan idea yang dipersetujui, maklumat/data/dokumen semasa pembentangan
ataupun ditolak dengan mencapai senarai idea yang dibangunkan dan mencapai
persetujuan secara sepakat (concensus) persetujuan secara muktamad dan sepakat
oleh ahli Makmal VMS. oleh ahli Makmal VMS.
d Penetapan senarai Idea VMS muktamad Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
yang dipersetujui secara sepakat oleh dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
ahli Makmal VMS. Senarai idea yang menyelaras sebarang keperluan konsultasi dan
ditolak turut perlu direkod dengan maklumat/data/dokumen semasa penetapan
menyatakan alasan penolakan. dan merekod senarai Idea VMS muktamad.
23
RUJ. AKTIVITI FASA PEMBANGUNAN TUGAS PENYELARAS VMS
e Penetapan atau kajian semula Model Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
Kajian VMS berdasarkan implikasi dari dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
Idea VMS (Cth: Model Kos yang menyelaras sebarang keperluan konsultasi dan
diselaraskan dengan AKA/Input PSC, maklumat/data/dokumen semasa penetapan
Model Ruang – Jadual SOA dan Jumlah atau kajian semula Model Kajian VMS
GFA, dsb.). berkaitan.
f Penetapan Pelan Tindakan Pasca Berperanan secara aktif sebagai ahli makmal
Makmal VMS; dengan mengambilkira dan sentiasa bersedia untuk menyedia/
implikasi dari hasil Kajian VMS terhadap menyelaras sebarang keperluan konsultasi dan
aktiviti, sasaran masa, dsb. yang perlu maklumat/data/dokumen semasa penetapan
diambil oleh pihak yang diserahkan Pelan Tindakan Pasca Makmal VMS.
tanggungjawab.
g Penilaian pencapaian Objektif Kajian Membantu penilaian terhadap pencapaian
VMS oleh Pasukan Fasilitator VMS. Objektif Kajian VMS.
8.3.2.6 FASA PEMBENTANGAN
Fasa Pembentangan bertujuan untuk mengumpul hasil fasa/aktiviti Makmal VMS,
menyedia dan membentang suatu pelaporan awalan semasa Makmal VMS bagi
merumuskan pencapaian Kajian VMS. Ianya dibentang kepada Agensi Pelanggan
dan stakeholders lain (jika perlu) serta keseluruhan ahli makmal untuk mendapatkan
maklum balas, menambahbaik (sekiranya perlu) dan mencapai persetujuan rumusan
secara sepakat.
Pelaporan awal perlu merumuskan senarai Idea VMS muktamad yang menjadi input
mutakhir bagi suatu cadangan projek yang telah ditentusahkan dari aspek daya maju
dan ketersediaan projek. Ketetapan Idea VMS memberi implikasi terhadap
penentuan/input dokumen berkaitan bagi tujuan pengemukaan cadangan projek dari
aspek justifikasi daya maju projek (LFM, CI), penentuan cadangan projek (Brif Projek
yang merangkumi skop dan komponen projek, penentuan tapak/tanah, Konsep
Pembangunan, Jadual SOA dan GFA Bangunan dsb.), penentuan input AKA (input
bagi PSC), dan ketetapan strategi pelaksanaan projek (Strategi perolehan;
Penjadualan masa; Pengurusan risiko, dsb.).
24
Jadual 8.7 – Aktiviti dan Tugas Penyelaras VMS di Fasa Pembentangan
RUJ. AKTIVITI FASA PEMBENTANGAN TUGAS PENYELARAS VMS
a Penyampaian taklimat mengenai Fasa Berperanan secara aktif sebagai ahli
Pembentangan makmal semasa penyampaian taklimat.
b Pembentangan pelaporan awalan bagi Berperanan secara aktif sebagai ahli
merumus hasil Kajian VMS dan makmal dan sentiasa bersedia untuk
menyelaraskan dengan pematuhan terhadap menyedia/menyelaras sebarang keperluan
kriteria Semakan GN0; yang merangkumi konsultasi dan maklumat/data/dokumen
perkara asas berikut (tidak terhad kepada semasa pembentangan pelaporan awalan
yang tersenarai): bagi rumusan hasil Kajian VMS.
- Senarai Idea VMS yang dipersetujui; Menyelaras/mengambil tindakan susulan
- Hasil aplikasi kaedah/tool/teknik berkaitan; yang perlu diambil sekiranya terdapat
syarat pematuhan yang dikenakan oleh
- Model Kajian (Cth: Model Kos, Model Kajian VMS terhadap mana-mana kriteria
Ruang) yang ditetapkan atau dikaji semula; Borang Semakan GN0.
- Ringkasan implikasi terhadap input
dokumen cadangan projek seperti LFM, CI,
Brif Projek (Skop dan komponen projek,
penentuan tapak/tanah, Jadual SOA dan
GFA, dsb.), AKA/input kepada PSC; dsb.
- Dokumen/maklumat yang berkaitan
strategi pelaksanaan projek (ACAT - Tahap
Kompleksiti Projek; Strategi perolehan;
Penjadualan masa; Pengurusan Risiko,
dsb.);
- Rumusan keseluruhan pematuhan
terhadap kriteria Semakan GN0.
- Pelan Tindakan Pasca Makmal VMS;
- Penilaian Objektif Kajian VMS; dan lain-lain
mengikut keperluan.
c Penerimaan maklum balas berdasarkan Berperanan secara aktif sebagai ahli
pembentangan pelaporan awalan; dan makmal dan sentiasa bersedia untuk
pencapaian persetujuan secara sepakat oleh menyedia/menyelaras sebarang keperluan
pihak stakeholders Agensi Pelanggan dan konsultasi dan maklumat/data/dokumen
keseluruhan ahli Makmal VMS terhadap semasa menerima maklum balas dan
mencapai persetujuan stakeholders
rumusan hasil Kajian VMS.
Agensi Pelanggan dan ahli Makmal VMS.
25
8.4 PERINGKAT PASCA MAKMAL VMS
Pasca Makmal adalah bertujuan mendokumenkan pelaporan hasil Kajian VMS dan
melaksanakan tindakan dari keputusan Idea VMS yang telah diputuskan. Tindakan
di peringkat Pasca Makmal VMS turut mempertimbangkan sebarang maklum balas
daripada pihak berkepentingan (stakeholders) Agensi Pelanggan dan/atau pihak
tertentu yang memerlukan penjelasan lanjut terhadap hasil Kajian VMS berkenaan.
Jadual 8.8 – Aktiviti dan Tugas Penyelaras di Peringkat Pasca Makmal
RUJ. AKTIVITI PERINGKAT TUGAS PENYELARAS VMS
PASCA MAKMAL VMS
a Pelaporan hasil Kajian VMS Menyedia/menyelaras keperluan konsultasi dan
maklumat/data/dokumen susulan serta
membantu Pasukan Fasilitator VMS dalam
penyediaan Laporan Kajian VMS.
Penyelaras VMS perlu memastikan laporan
disahkan oleh pihak penyedia laporan (Ketua
Fasilitator VMS) dan pihak stakeholders Agensi
Pelanggan berkenaan.
b Pengedaran Laporan Kajian VMS Menguruskan pengedaran Laporan Kajian VMS
kepada pihak stakeholders Agensi Pelanggan
dan ahli Makmal VMS tertentu; terutama
kepada pihak yang terlibat dengan pelaksanaan
dan pematuhan Idea VMS serta penyelarasan
dengan kriteria Borang Semakan GN0.
Tahap kerahsiaan Laporan Kajian VMS
hendaklah dijaga sebaik mungkin semasa
urusan pengedaran laporan.
c Pemantauan terhadap pelaksanaan Memantau Pelan Tindakan Pasca Makmal VMS
Pelan Tindakan Pasca VMS oleh pihak terhadap prestasi jadual dan tempoh masa
yang berkenaan. sebenar dalam pelaksanaan projek dan
tindakan lain yang berkaitan.
d Pemantauan dan penilaian terhadap Memantau dan menilai pelaksanaan Idea VMS
pelaksanaan Idea VMS oleh pihak dalam situasi sebenar pengemukaan cadangan
yang berkenaan. projek, terutama terhadap pematuhan kriteria
Semakan GN0.
26
8.5 (JADUAL 8.9) RINGKASAN OBJEKTIF, INPUT ASAS DAN TUMPUAN
UTAMA KAJIAN VMS BAGI CADANGAN PROJEK FIZIKAL
PEMBINAAN.
Jadual 8.9 merupakan ringkasan bagi objektif, input asas dan tumpuan utama Kajian
VMS, sebagai panduan pelaksanaan kajian tersebut bagi cadangan projek fizikal
pembinaan.
OBJEKTIF INPUT ASAS TUMPUAN UTAMA
KAJIAN VMS KAJIAN VMS KAJIAN VMS
a. Menentusahkan justifikasi Ketetapan dasar dan Outcomes Projek dan KPI;
daya maju projek. perancangan strategik Objektif Projek dan KPI;
agensi dsb.;
Latar belakang projek, Skor Indeks (CI) projek.
penyataan masalah dan
justifikasi projek, dsb.;
Logical Framework Matrix
(LFM);
Creativity Index (CI).
b. Memantapkan penentuan Input utama dalam Keperluan Fungsi Projek;
projek / input Brif Projek dokumen penentuan Keperluan Skop Projek:
Jenis Perkhidmatan; dan
projek / Brif Projek.
Komponen Projek;
Konsep Pembangunan;
Penentuan Tapak / Jajaran;
Jadual SOA dan Jumlah GFA,
Sistem dsb. (Projek Bangunan);
Status pemilikan tanah,
kesesuaian tapak, bebas
halangan dsb.
Keperluan khusus projek/
Agensi Pelanggan (Cth: Ikonik,
BIM, MyCREST, CGSO dsb.),
keperluan Pihak Berkuasa
Tempatan, Syarikat Utiliti, dsb.
c. Menyelaras penetapan Input AKA projek; dan Penetapan input AKA projek
input Anggaran Kos Input serta format PSC – yang munasabah;
Awalan (AKA) projek. Public Sector
Penyelarasan input AKA
Comparator. dengan input PSC.
d. Menetapkan / Input ketetapan Strategi Penetapan jenis Sistem
memantapkan strategi Perolehan; Perolehan; Kaedah Tender
pelaksanaan projek. Input penjadualan masa projek, dsb.;
induk projek; dan Penjadualan masa induk projek
Input dari Pelan (dari Fasa Perancangan hingga
Pengurusan Risiko atau Fasa Serahan Projek Siap); dan
Daftar Risiko. Pengenalpastian risiko
(merangkumi Kategori Risiko
Strategik hingga Operasi)
27
9.0 GERBANG NILAI 0 (GN0)
9.1 PENGENALAN KEPADA INISIATIF GN0
Di Jabatan Kerja Raya Malaysia, Gerbang Nilai pertama kali diperkenalkan di dalam
Rancangan Malaysia ke 10 (RMKe-10) yang mana semakan Gerbang Nilai wajib
dilaksanakan kepada semua projek yang melebihi RM500,000.00. Semakan
Gerbang Nilai 1 hingga 4 pada setiap peringkat kritikal kitar hayat projek bagi
memastikan kejayaan pelaksanaan keseluruhan projek oleh JKR.
Inisiatif GN0 diperkenalkan di peringkat perancangan Agensi Pelanggan sebagai
semakan yang dapat membantu Agensi Pelanggan mencapai sasaran masa, kos,
dan skop bagi setiap projek dari awal proses pewujudan lagi. Ianya bertujuan menilai
dan mengesahkan sesuatu projek melalui soalan-soalan dan bukti-bukti tertentu bagi
memastikan daya maju (viability), ketersediaan (readiness) dan strategi pelaksanaan
sesuatu projek.
Semakan GN0 merupakan satu metodologi jaminan dan semakan singkat untuk:
i. Menilai projek berkenaan dengan objektif yang ditentukan pada fasa
pewujudan projek;
ii. Mempersiap langkah awalan berkaitan isu penghalang/ kekangan yang
mungkin memerlukan tindakan pembetulan; dan
iii. Mengesahkan projek tersebut sedia untuk ke peringkat seterusnya.
Semua projek perlu melalui semakan GN0. Bagi projek dalam kategori ACAT I dan
dan ACAT II yang telah melalui proses Value Management Strategik (VMS),
semakan GN0 adalah lebih mudah. Bagi projek dalam kategori ACAT III, ACAT IV,
dan ACAT V pula perlu melalui semua semakan dalam templat Laporan GN0.
9.2 SEMAKAN GN0
Semakan GN0 secara dasarnya akan mengandungi perkara-perkara sepertimana
berikut:-
i. Latar belakang projek, termasuk keberhasilan (outcome) yang ingin
dicapai;
ii. Penemuan dan cadangan; dan
28
iii. kesimipiiu. lan Kkeesseimlupruhlaann ksetasetulusruphraonjekstdaatuns kpersoejedkiaadnanunkteuskedmiaaarna uknetuk mara ke
fasa seterusnfaysaa. seterusnya.
Borang semBakoaranngGNse0maakkaann mGeNm0bearkikaannmsetamtubserikkeasnelustrauthuasn kuensteulukruphraonjekunytaunkg projek yang
sedang dinilasei,dsaenrgtadmineilami,besreirtbaaymaenmgabneripebtauynajunkgabnetpaeptaunkjuriktikbaelntyaapasekmrituikaalnsyoar.semua syor.
Sistem semaSkisatneminisemmeankgagnunianki amnepnegtguunnjuakkawnarpneatunhjiujaku waatarnuawhaijranua amtaeurahwabrangai merah bagi
menentukanmsteantuesntkuekbaonleshtamtuasrakaenboplerohjemk.araan projek.
9.2.1 TUMPU9A.2N.1STIUAMSAPTUAANNSSEIAMSAAKTAANNGSNE0MAKAN GN0
Tumpuan siaTsuamtapnubaangsi isaesmataaknabnaGgiNs0emadaaklanh GadNa0maedmalbaehraikdaanmfoekmusberikan fokus
kepada tiga (k3e)ppaedrakatirgaas(e3p)epretimrkanraasbe-epreikrutitmiaalnaah b:-erikut ialah :
a. Brif Prao.jek; Brif Projek;
Brif projek hBenridf apkrloajheklehnegnkdaapkldaahnlemnagklaupmadtankempearklluuamnapt rkoejepkerluan projek
adalah selaradsadlaehngsaenlarGaasridsePngaannduGanarPisePnyaendiuaaann PReMnKyed-1ia2a,n RMKe-12,
2021-2025 2d0a2n1-20m2a5na-dmaanna magnaari-smapnanduganris lapinandyuaanng lain yang
dikeluarkan doilkeehluUarnkitanPeorlaenhcaUnngit EPkeornaonmcai,ngJaEbkaotannomPie, rJdaabnaatan Perdana
Menteri (UPMEenJtPeMri ) (UyaPnEg JmPaMs)ihyabnegrkumataksuihasabedrkaunatkduigausnaa dan diguna
pakai. UPEpaJkPaMi. UjuPgaE mJPeMnekjaungkaanmebnaehkaawnakanperbaanhcawngaanperancangan
keperluan pkeempebralunagnunapnempbearnlugluanhanjugpaerlumlaehmajtughai smememuatuhi semua
akta/pekelilinagk/gtaa/rpisekeplialingd/ugaanris yapnagndumaansihyanbgerkumaatsihkuabsearkuat kuasa
sepertimanasdeinpyeartiamkanaddailnaymatgaakraisn pdaanladmuagnatreisrspeabnudt.uan tersebut.
Penekanan Psemneakkaannanjugsaempaekralun djuibgearikpaenrlukedpiabdearikapnerkkaerpaa-da perkara-
perkara sepepretirbkeariakuste:perti berikut :
i. Schedui.le of AScchoemduoldeaotifoAnc(cSoOmAo)d,ation (SOA),
ii. Senaraii.kepeSrleunaanrakihkuespuesrl(umaennkghikuustupsro(mjeekn) gikut projek)
iii. Senaraiii.perjaSwenaatarnai speedrijawaadtandasendmiaaasdaahdaadnapmanasyaanhgadapan yang
diluluskan diluluskan
iv. Pengisiva.n mePdeanng-imsiaendamneudtanm-amdeadlaanmustaismteamdalam sistem
29
b. Tanah; dan
Tanah telah diberi pemilikan sempurna di bawah nama
Kementerian yang memohon projek. Tapak projek juga perlu
bebas daripada sebarang halangan dan gangguan seperti
pencerobohan, setinggan, loji, bantahan pembangunan dan lain-
lain. Tapak juga hendaklah mempunyai akses jalan keluar
masuk tanpa melibatkan pengambilan balik tanah baru.
Walau bagaimanapun, untuk projek-projek bersifat jajaran
seperti projek jalan, pemasangan paip bekalan air dan
seumpamanya adalah diambil maklum bahawa proses
pengambilan balik tanah dan pemberi milikan kepada Kerajaan
akan melibatkan pelbagai pihak dan memerlukan tempoh masa
yang panjang. Bagi projek seumpama ini, semakan perlu dibuat
bagi memastikan sekurang-kurangnya jajaran mestilah telah
dimuktamadkan dan semua proses pengambilan tanah telah
diambil kira untuk tempoh pelaksanaan projek.
c. Anggaran Kos.
Anggaran kos mengambil kira kadar semasa, lokasi projek (di
Semenanjung, Sabah atau Sarawak), kemudahan (facilities)
yang perlu disediakan, kaedah pelaksanaan (piawai atau one
off), keperluan khusus, keperluan rekabentuk ikonik, kos
pengalihan utiliti serta kos-kos lain berkaitan yang menjadi
sebahagian daripada pematuhan kepada PBT, keperluan
pembekal utiliti serta pihak-pihak lain yang berkepentingan
untuk memastikan projek dapat beroperasi apabila disiapkan.
Pengiraan anggaran kos mestilah menyeluruh dengan
mengambil kira keseluruhan aspek yang boleh memberikan
impak kos dalam satu-satu projek.
30
Hasil Semakan GN0 mampu:
i. Mempertingkatkan proses penyampaian perkhidmatan dengan meningkatkan
kepantasan bertindak dalam pelaksanaan projek;
ii. Memberi penekanan kepada pihak pemegang taruh (stakeholder) terhadap
kepentingan kriteria utama kejayaan dan isu-isu yang terlibat;
iii. Mitigasi ke atas proses tempuh berulang (iteration process) di sepanjang
kitaran hayat projek;
iv. Meningkatkan akauntabiliti dengan memfokuskan ketelusan dan
keberhasilan.
9.2.2 STATUS SEMAKAN
MERAH (RED)
Status merah terjadi apabila salah satu atau lebih
soalan dijawab ‘TIDAK’.
Keadaan kritikal dan sukar untuk mencapai kejayaan keseluruhan projek. Isu-isu
yang dibangkitkan perlu ditangani sebelum cadangan projek dimajukan kepada
UPE, JPM.
Status merah tidak bermakna proses perlaksanaan dihentikan.
KSU/Pegawai Diberi Kuasa melalui Pegawai Teknikal / Pegawai Penyedia
bertanggungjawab untuk menentukan tindakan yang akan diambil sehingga
selesai sebagai respon kepada Borang Semakan Gerbang Nilai.
HIJAU (GREEN)
Status hijau berlaku apabila semua soalan dijawab
‘YA’
Proses pewujudan adalah pada landasan dan sasaran untuk berjaya, tetapi
masih boleh mendapat manfaat daripada cadangan yang dikemukakan dalam
semakan ini.
31
9.3 TANGGUNGJAWAB DAN PERANAN
9.3.1 Ketua Setiausaha (KSU) / Pegawai Diberi Kuasa
KSU/Pegawai Diberi Kuasa bertanggungjawab untuk kejayaan pewujudan
projek dan mempunyai kuasa untuk membuat keputusan yang mempengaruhi
pengesahan kemaraan (progress) projek (menyemak dan mengesahkan Borang
Semakan GN0).
KSU/Pegawai Diberi Kuasa akan:
i. Menerima taklimat daripada Pegawai Teknikal/ Pegawai Penyedia (Desk
Officer);
ii. Memastikan tindakan yang sesuai diambil untuk menangani penemuan
semakan GN0; dan
iii. Maklumkan keinginan untuk mara ke fasa seterusnya,dengan
mengesahkan borang semakan GN0 dan membolehkan proses
seterusnya dilaksanakan.
9.3.2 Pegawai Teknikal/Pegawai Penyedia (Desk Officer)
Pegawai Teknikal/Pegawai Penyedia (Desk Officer) mempunyai tanggungjawab
utama dalam membuat semakan GN0 dan memberikan nasihat teknikal berkaitan
dengan pewujudan projek.
Desk Officer perlu:
i. Menyediakan ringkasan berkaitan pewujudan projek kepada
KSU/Pegawai Diberi Kuasa;
ii. Menyediakan dokumen dan maklumat projek yang perlu untuk proses
Semakan GN0 dan dipastikan sentiasa tersedia bila diminta;
iii. Membuat semakan serta mengisi templat GN0 semasa proses pewujudan
projek.
32
9.4 PROSES9.S4EPMRAOKSAENS SEMAKAN
PelaksanaanPseelamkasakannaaGnNs0emdiabkuaant mGNen0gdikiubtuaptromsesngyikauntgpdroinsyeastaykaanngddailnaymataRkaajanhdalam Rajah
9.1: Proses S9e.1m: aPkraonseNsilSaie,mdiabkawnaNhi;lai, di bawah;
MULA MULA Agensi PelanAgggeannsmi Peelalaluniggan melalui
Pegawai TekPneigkawl/ ai Teknikal/
Pegawai PenPyeegdaiwaa(Di Peesnkyedia (Desk
Officer) laksOanffaikcaenr) laksanakan
semakan GNs0emakan GN0
KSU / PegawKaSiUDi/bPeergi awai Diberi KSU / PegawKaSiUDi/bPeergi awai Diberi
Kuasa tandaKtaunagsaantandatangan
borang semabkoarnanGgNs0emakan GN0 Kuasa menyKemuaaskadmanenyemak dan
mengesahkamn esnegmeaskaahnkan semakan
GN0 GN0
Borang semaBkoarnanGgNs0emakan GN0 Salinan boranSgasleinmanakbaonrang semakan
yang telah yang telah
yang telah ditaynadnagtatenlgaahnditandatangan
ditandatangadniitandatangani
difailkan difailkan dimajukan berdsiammaajukan bersama
sewaktu permsoehwoankatnu permohonan
projek projek
TAMAT TAMAT
Rajah 9.1 : PRraojsaehs9S.1em: ParkoasneNsiSlaeimakan Nilai
33
9.5 BORANG SEMAKAN
Garis panduan ini telah menyediakan dua (2) jenis borang semakan Gerbang Nilai 0
sepertimana berikut bagi memenuhi:
i. Borang Semakan GN0 Projek Jajaran
Projek-projek yang tergolong dalam kategori projek jajaran ialah projek jalan,
projek terusan,
ii. Borang Semakan GN0 Projek Bangunan/ Setempat
Bagi Projek-projek yang tergolong dalam kategori projek bangunan/setempat
pula ialah projek bangunan, empangan, dsb
Kedua-dua borang semakan GN0 ini disertakan dalam Appendiks 3.0 dan
Appendiks 4.0
10.0 RUMUSAN
Prestasi pelaksanaan telah menjadi pengukur utama dalam menentukan kejayaan
sesebuah projek pembangunan Agensi Pelanggan sepertimana dinyatakan dalam
Garis Panduan RMKe-12, 2021-2025 yang memberi tumpuan kepada kaedah
permohonan projek.
Dokumen ini dapat menjadi panduan dan rujukan kepada pemakaian inisiatif ‘Value
at Entry’ seterusnya mencapai matlamat iaitu, pembudayaan Doing the Right Project
Rightly, pemantapan amalan checks & balances serta tadbir urus terbaik (good
governance) dalam memastikan keberkesanan perancangan dan pelaksanaan
projek kerajaan.
34
SENARAI RAJAH, JADUAL,
APPENDIKS DAN RUJUKAN
Mukasurat ini dibiarkan kosong
11.0 SENARAI RAJAH, JADUAL & APPENDIKS
RAJAH
Rajah 1.1 : Kitar Hayat Projek
Rajah 5.1 : Carta Aliran Kerja Untuk Pemakaian Di Peringkat Perancangan Agensi
Pelanggan Pelanggan
Rajah 9.1 : Proses Semakan Nilai
JADUAL
Jadual 6.1 : Peranan dan Tanggungjawab Bagi Setiap Inisiatif
Jadual 7.1 : Kategori ACAT
Jadual 7.2 : Jadual Pemarkahan ACAT
Jadual 8.1 : Aktiviti dan Tugas Penyelaras VMS di Peringkat Pra Makmal
Jadual 8.2: Aktiviti dan Tugas Penyelaras VMS Fasa Maklumat
Jadual 8.3 : Aktiviti dan Tugas Penyelaras VMS di Fasa Analisis Fungsi
Jadual 8.4 : Aktiviti dan Tugas Penyelaras VMS di Fasa Kreatif
Jadual 8.5 : Aktiviti dan Tugas Penyelaras VMS di Fasa Penilaian
Jadual 8.6 : Aktiviti dan Tugas Penyelaras VMS di Fasa Pembangunan
Jadual 8.7 : Aktiviti dan Tugas Penyelaras VMS di Fasa Pembentangan
Jadual 8.8 : Aktiviti dan Tugas Penyelaras di Peringkat Pasca Makmal
Jadual 8.9 : Ringkasan Objektif, Input Dan Tumpuan Utama Kajian VMS Terhadap
Cadangan Projek Fizikal Pembinaan
APPENDIKS
Appendiks 1.0 : Matriks Sokongan Keputusan Projek (Project Decision Support Matrix)
Appendiks 2.0 : Kalkulator ACAT
Appendiks 3.0 : Template GN0, Borang Semakan Gerbang Nilai 0 Pewujudan Projek
Jajaran
Appendiks 4.0 : Template GN0, Borang Semakan Gerbang Nilai 0 Pewujudan Projek
Bangunan
37
12.0 APPENDIKS
APPENDIKS 1.0 : Matriks Sokongan Keputus
ATTRIBUTE ACQUISITION PROJECT SCHEDULE (Note 3) TECHNICAL
COMPLEXITY COST MANAGEMENT
COMPLEXITY (Note 2)
LEVEL (Note 1)
5 < RM10m Relies predominantly Routine schedule management Very low syste
[ Very Low] on traditional Project issues No hardware
Management knowledge Requires the application of software deve
routine project monitoring and No requireme
4 Relies predominantly control measures. integration
[Low] RM10m-RM100m on traditional Project Highly feasible
Moderate schedule management
Management knowledge issues Low system c
with minimum complexity Requires the application of Limited hardw
remedial schedule management software deve
measures. Limited amou
integration
Feasible locat
3 RM100m- Relies predominantly Difficult schedule management Moderate sys
[Moderate] RM300m on traditional Project matters expected to arise from Moderate leve
Management time to time software deve
knowledge with Requires the application of Moderate sys
moderate complexity difficult remedial schedule integration.
management measures. Feasible loca
RM300m- Significant some difficulty
RM500m Complex schedule management High system c
2 Issues with competing priorities High level of h
[High] and persistent pressure on delivery
date(s) software deve
Requires the application of High systems
Innovative schedule management Difficult locatio
initiatives.
1 >RM500m Extensive Extremely complex schedule Very high sys
[Very High] management issues with competing/ Very high leve
software deve
conflicting priorities and persistent Very high sys
high-level pressure on delivery integration
Very difficult lo
date(s)
Requires the application of
innovative schedule management
initiatives and frequent high-level
management intervention.
NOTES:
1. Acquisition Cost:: The Acquisition Cost includes the cost of the system (i.e. buildings, roads, infrastructure and equipment),lands, constructions, c
2. Project Management Complexity: Complexity beyond that associated with traditional project management knowledge areas1 that are characteri
3. Schedule: Complexity brought about by schedule pressures on the project requiring the application of varying levels of sophistication in schedule m
4. Technical Difficulty: Inherent complexities which are associated with technical undertakings of design & development, location and logistic, const
5. Operation and Maintenance: Complexity associated with the readiness of the organisation and environment into which the system will be operate
6. Industry: The capability of industry to deliver and support the required system/ equipment, the complexity of the commercial arrangements being m
38
san Projek (Project Decision Support Matrix)
DIFFICULTY ( Note 4) OPERATION & MAINTENANCE (Note 5) INDUSTRY (Note 6)
em complexity Very similar to existing system/ Existing companies have supplied almost
identical systems
and/or critical equipment Contracting arrangements and contracts are
traditional and contract management is routine
elopment No new operation, maintenance and
Existing companies have supplied similar
ent of systems coordination / support infrastructure changes needed systems
Contracting arrangements and contracts are
Sustainment can fit in an existing SOP complex but contract management is routine
e location and logistic Companies have previously demonstrated
capability to develop and produce systems
complexity Very similar to existing system/ Contracting arrangements and contracts are
complex and require a high level of contract
ware and/or critical equipment management.
elopment Slight change needed in Individual company capabilities exist but not
previously combined to produce required
unt of systems coordination / operation, maintenance and capability
Project will challenge extant industry
support infrastructure. capabilities
Contracting arrangements are complex or there
tion and logistic Sustainment can fit in an existing is high level of interdependency between a
number of commercial arrangements being
SOP with minimal change managed by JKR
stem complexity Similar to existing system/ equipment New industry capabilities may need to be
el of hardware and/or Some operation, maintenance and introduced
elopment support infrastructure changes Project is at the margins of extant industry
stems coordination / needed capability maturity levels
Sustainment can fit in an existing Contracting arrangements are highly complex
ation and logistic with SOP with moderate change and there is very high level of interdependency
between a number of commercial arrangements
complexity Some systems/ equipment different being managed by JKR
hardware and/or from existing / non existence Novel commercial practices required to
Major operation and undertake the project
elopment maintenance infrastructure
coordination / integration changes needed
on and logistic Sustainment may require major
changes to an existing SOP
stem complexity Most major systems/ equipment
el of hardware and/or different from existing / non existence
elopment Significant operation and
stems coordination /
maintenance infrastructure
ocation and logistic changes needed
Sustainment could require a new SOP
to be put in place.
consultants, management and facilities costs.
ised by a project execution environment which is novel and uncertain with very high-level political interactions.
management.
truction/assembly, coordination/integration, test, commission & acceptance.
ed and maintained.
managed including the number and level of interdependency of commercial arrangements managed by the JKR
39
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
E-Book
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search