สไลด์การสอนวิทยาศาสตร์ ม.1 เล่ม 1

การงอกของเมลด็

รากแทงออก เกิดรากแขนงและ ลาตน้ โผล่พน้ จาก ลาตน้ สูงข้ึน เกิด
จากเมลด็ รากฝอย พ้ืนดิน ใบเล้ียงและใบแท้



การตอบสนองต่อแสง

• ตน้ ไมจ้ ะหนั ยอดไปทางท่ีมีแสง
• ดอกทานตะวนั หนั เขา้ หาดวงอาทิตย์
• ตน้ ไมยราบหุบใบในเวลากลางคืน และกางใบในเวลากลางวนั

การตอบสนองต่ออุณหภูมิ

อุณหภูมิจะเปลี่ยนแปลงไปตามความสูงจากระดบั น้าทะเล ซ่ึงชนิดของพืชตามระดบั
ความสูงของพ้นื ที่เป็นการตอบสนองตอ่ อุณหภูมิ

ป่ าเตง็ รัง ป่ าดิบเขา

ความสูงจาก 500 600 700 800 900 1,000 1,200 1,300 1,400
ระดบั น้าทะเล

(เมตร)

ป่ าดิบแลง้ ป่ าสน

การตอบสนองต่อความชื้น

• พชื ในทะเลทรายบางชนิดจะออกดอกออกผลในช่วงฤดูฝนเท่าน้นั
• พชื ในทะเลทรายบางชนิดจะลดขนาดของใบ หรือเปลี่ยนแปลงไปอยใู่ นรูปของหนาม
• พชื หลายชนิดจะผลดั ใบเมื่อถึงฤดูฝน

การตอบสนองต่อการสัมผสั

• ไมยราบหุบใบเม่ือถูกสัมผสั
• ตน้ หมอ้ ขา้ วหมอ้ แกงลิงจะปิ ดฝาใบเมื่อมีแมลงตกลงไป
• ตน้ กาบหอยแครงจะปิ ดฝาใบเม่ือมีแมลงสมั ผสั ดา้ นในของใบ



การเพาะเลยี้ งเนื้อเย่ือ (plant tissue culture)

• เทคโนโลยเี พ่ือการขยายพนั ธุ์พชื ใหไ้ ดพ้ ืชตน้ ใหม่จานวนมาก
• พชื ตน้ ใหม่จะมีลกั ษณะทางพนั ธุกรรมเหมือนพืชตน้ เดิม

ข้นั ตอนการเพาะเลยี้ งเนื้อเยื่อ

นาเน้ือเยอื่ เจริญมาเพาะเล้ียงในอาหารสังเคราะห์ (synthetic medium) ท่ีมีสภาพ
ปลอดเช้ือ (aceptic condition) และควบคุมสภาพแวดลอ้ มที่มีส่วนสาคญั ในการ
เจริญเติบโตของพชื

ตดั เน้ือเยอื่ เจริญเป็น เกิดแคลลสั บริเวณ สัปดาห์ท่ี 5 เพาะเล้ียง กระตุน้ ใหเ้ กิด
ชิ้นเลก็ ๆ มาเพาะเล้ียง ส่วนปลายของ แคลลสั ใหเ้ จริญ ยอดและราก โดยเติม
บนอาหารสงั เคราะห์ เน้ือเยอ่ื ท่ีถูกตดั ฮอร์โมนพชื ลงไป
มากข้ึน

• อุณหภูมิท่ีเหมาะสมตอ่ การเจริญเติบโตของเน้ือเยอื่ พืช คือ ประมาณ 23-28 องศาเซลเซียส
• การฟอกชิ้นส่วนของเน้ือเยอื่ พืชเพอื่ ฆ่าเช้ือโรค นิยมแช่ลงในโซเดียมไฮโปคลอไรด์ 2%

นาน 15-30 นาที หรือแช่ลงในแอลกอฮอล์ 70% นาน 10-30 วนิ าที

อาหารสังเคราะห์ในการเพาะเลยี้ งเนื้อเย่ือ

อาหารสงั เคราะห์จะประกอบดว้ ยแร่ธาตอุ าหารในสดั ส่วนท่ีเหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพืช

อาหารชนิดเหลว (liquid medium)
• จะมีการเขยา่ ขวดอาหารเพื่อใหม้ ีการ

แลกเปล่ียนอากาศ หรือเพ่ิมออกซิเจน
ใหแ้ ก่เน้ือเยอ่ื
• เมื่อเพาะเล้ียงเน้ือเยอ่ื ไประยะหน่ึง
จะตอ้ งถา่ ยเน้ือเยอื่ ไปยงั อาหารใหม่
เนื่องจากในอาหารจะมีสารอาหาร
ลดนอ้ ยลง

อาหารชนิดแข็ง (agar medium)

• มีลกั ษณะคลา้ ยวนุ้
• มีองคป์ ระกอบของแร่ธาตุอาหารท่ีจาเป็น

สาหรับพชื เช่นเดียวกบั ในอาหารชนิดเหลว

• สารท่ีเติมลงในอาหารสังเคราะห์ท่ีใชใ้ น
การเพาะเล้ียงเน้ือเยอ่ื คือ ฮอร์โมนออกซิน
ที่ช่วยเร่งการแบ่งเซลล์ การขยายขนาดและ
การเปลี่ยนแปลงรูปร่างของเซลล์ และ
ฮอร์โมนไซโทไคนิน ท่ีช่วยกระตุน้ การ
แบ่งเซลลเ์ ช่นกนั

ประโยชน์ของการเพาะเลยี้ งเนื้อเยื่อ

• ใชข้ ยายพนั ธุ์พชื ท่ีมีความสาคญั ทางเศรษฐกิจ หรือพืชหายาก เช่น กลว้ ยไม้ สมุนไพร
• สามารถใชร้ ่วมกบั วธิ ีการตดั แต่งพนั ธุกรรมพืช ซ่ึงเม่ือไดพ้ ชื ที่มีลกั ษณะตามตอ้ งการแลว้

จึงนามาเพ่ิมจานวนโดยการเพาะเล้ียงเน้ือเยอื่
• ใชเ้ พาะเล้ียงพืชเพ่ือผลิตสารที่เป็นประโยชน์ทางอุตสาหกรรม หรือทางเภสัชกรรม เช่น

ยารักษาโรคกระเพาะอาหารที่ไดจ้ ากตน้ เปลา้ นอ้ ย

พนั ธุวศิ วกรรม

• เทคนิคการตดั ต่อยนี แลว้ นาไปใส่ในพืชเพอ่ื ใหม้ ีการแสดงออกของลกั ษณะตามที่ตอ้ งการ
• เรียกพชื ท่ีไดร้ ับการถา่ ยยนี วา่ พชื ตดั แตง่ พนั ธุกรรม (Genetically Modified Oganisms :

GMOs)

แบคทีเรียที่มียนี ที่ตอ้ งการ ดีเอน็ เอของแบคทีเรีย นายนี ไปใส่ในเซลลพ์ ืชที่
เช่น ยนี ตา้ นแมลงศตั รูพืช ที่มียนี ท่ีตอ้ งการ ตอ้ งการตดั แต่งพนั ธุกรม

ไดพ้ ืชท่ีมีลกั ษณะตาม เพาะเล้ียงเน้ือเยอ่ื พืชใหม้ ี
ตอ้ งการ จานวนมากข้ึน

ตวั อย่างพืช GMOs ในประเทศไทย

สรุปทบทวนประจาหน่วยการเรียนรู้ท่ี 3

• การสืบพนั ธุ์แบบไม่อาศยั เพศของพชื เป็นการสืบพนั ธุ์โดยไม่ใชเ้ ซลลส์ ืบพนั ธุ์ ไม่มี
การปฏิสนธิ แตเ่ ป็นการใชส้ ่วนต่างๆ ของพชื มาขยายพนั ธุ์

• การสืบพนั ธุ์แบบอาศยั เพศของพืช เกิดข้ึนภายในอวยั วะสืบพนั ธุ์ คือ ดอก ซ่ึงมีการ
ปฏิสนธิแลว้ ไดไ้ ซโกตท่ีจะเจริญเป็นตน้ อ่อน

• พชื มีการตอบสนองตอ่ ส่ิงเร้าภายนอก ไดแ้ ก่ แสง อุณหภูมิ ความช้ืน และการสัมผสั
• การเพาะเล้ียงเน้ือเยอ่ื เป็นเทคโนโลยชี ีวภาพเพื่อการขยายพนั ธุ์พืชท่ีทาใหไ้ ดพ้ ืช

ตน้ ใหม่จานวนมาก โดยพชื ตน้ ใหม่จะมีลกั ษณะทางพนั ธุกรรมเหมือนพืชตน้ เดิม
• พนั ธุวศิ วกรรม เป็นเทคนิคการตดั ต่อยนี แลว้ นาไปใส่ในพชื เพื่อใหม้ ีการแสดงออก

ของลกั ษณะตามที่ตอ้ งการ ซ่ึงเรียกพืชท่ีไดร้ ับการถ่ายยนี วา่ พืชตดั แตง่ พนั ธุกรรม
(GMOs)

สรุปทบทวนประจาหน่วยการเรียนรู้ท่ี 3

• กระบวนการแพร่ คือ กระบวนการเคล่ือนท่ีของสารที่เป็นของเหลว (ยกเวน้ น้า) และ
แกส๊ จากบริเวณท่ีมีความเขม้ ขน้ สูงไปยงั บริเวณท่ีมีความเขม้ ขน้ ต่า

• กระบวนการออสโมซิส คือ กระบวนการเคลื่อนที่ของน้าจากบริเวณที่มีโมเลกลุ น้ามาก
ไปยงั บริเวณที่มีโมเลกลุ น้านอ้ ย โดยผา่ นเยอ่ื เลือกผา่ น

• ท่อลาเลียงน้าและแร่ธาตุของพืช คือ ไซเลม็ ซ่ึงมีลกั ษณะเป็นท่อกลวงยาวต้งั แตร่ าก
จนถึงใบ

• ท่อลาเลียงอาหารของพืช คือ โฟลเอม็ ซ่ึงประกอบดว้ ยเซลลท์ ่ียงั มีชีวิตอยู่ ไดแ้ ก่
เซลลต์ ะแกรง (sieve cell) และคอมพาเนียนเซลล์ (companion cell)

• กระบวนการสงั เคราะห์ดว้ ยแสง เป็นกระบวนการสร้างอาหารของพืช โดยมีน้าและ
แกส๊ คาร์บอนไดออกไซดเ์ ป็นสารต้งั ตน้ มีคลอโรฟิ ลลเ์ ป็นตวั ดูดซบั พลงั งานแสง
ซ่ึงจะไดน้ ้า น้าตาลกลูโคส และแกส๊ ออกซิเจนเป็นผลิตภณั ฑ์