TOT Jurulatih Keusahawanan

6. Pengeluaran yang sensitive terhadap alam sekitar
Di samping mementingkan produktiviti, pengurus operasi juga perlu memastikan
proses dan rekabentuk produk adalah mesra alam. Konsep-konsep seperti kitar
semula, produk yang selamat serta pembungkusan yang efisien boleh diamalkan.

7. Nilai etika
Pengurus operasi juga perlu mementingkan dan mengamalkan amalan beretika
dalam operasi mereka.
8. Mass Customization
Pengurus operasi perlu menitik beratkan perbezaan setiap individu pelanggan
terutamanya jika beroperasi diperingkat antarabangsa. Jadi proses pengeluaran
yang fleksibel perlu diwujudkan untuk memenuhi permintaan yang berbeza-beza.

5.8 Produktiviti

Secara teorinya, produktiviti adalah nisbah output kepada input. Ia digunakan untuk mengukur
tahap kecekapan sesebuah organisasi menggunakan input untuk menghasilkan output (barangan
atau perkhidmatan). Sesebuah organisasi dianggap produktif jika dapat menukarkan output
kepada output pada kos yang paling minimum. Produktiviti juga boleh dikaitkan dengan konsep
keberkesanan dan kecekapan. Kecekapan bermaksud melakukan sesuatu kerja dengan
cemerlang iaitu meminimumkan sumber dan pembaziran dalam operasi. Keberkesanan pula
adalah memilih strategi atau taktik yang tepat atau betul untuk melakukan sesuatu kerja.

Faktor-faktor untuk meningkat produktiviti sesebuah syarikat atau organisasi.

a) Penetapan output dan pengurangan input organisasi.

b) Penetapan input dan pengurangan output.

c) Input ditingkatkan tetapi kadar peningkatan output adalah lebih tinggi.

d) Output dikurangkan tetapi kadar pengurangan input adalah lebih tinggi.

101

e) Output ditingkatkan tetapi input dikurangkan.
Ukuran Produktiviti dikira dalam unit peratusan dan boleh dibuat dengan membahagikan unit
keluaran dengan input.
Produktiviti = Unit Keluaran (output) / Input yang digunakan
Contoh :
Ahamd Danial menghasilkan pasu bunga untuk dijual kepada kedai-kedai cenderamata di Pulau
Langkawi. Dia telah meluangkan 10 jam setiap hari untuk menghasilkan 150 buah pasu bunga.
1. Berapakah tahap produktiviti Ahmad Danial?
2. Ahmad Danial bercadang untuk menggunakan mesin yang baru supaya dia dapat
meningkatkan pengeluaran kepada 200 buah pasu bunga sehari. Berapakah produktiviti Ahmad
Danial jika dia menggunakan jumlah jam yang sama?
3. Berapakah pertambahan dalam produktiviti Ahmad Danial?
Penyelesaian:

1. Produktiviti = output / input
= 150 buah pasu / 10 jam = 15 buah pasu/ jam
= 200 buah pasu/ 10 jam = 20 buah pasu/ jam

2. Produktiviti = output/ input
3. Pertambahan produktiviti = 20 -15 / 15 x 100 = 33.3%
Contoh di atas adalah produktiviti berdasarkan satu faktor sahaja. Sebenarnya pengiraan
produktiviti juga boleh dibuat dengan menggunakan lebih dari satu faktor. Ia merupakan kaedah
yang lebih tepat kerana melibatkan pelbagai faktor input seperti buruh, modal, sumber asli dan
pengurusan. Tetapi terdapat banyak masalah pengukuran yang wujud seperti:

102

a) Kualiti boleh berubah tetapi kuantiti input dan output adalah konstan.
b) Elemen-elemen luaran boleh menyebabkan perubahan dalam produktiviti.
c) Wujud masalah kepada ketepatan unit ukuran.
d) Pengukuran produktivti adalah sukar dalam sektor perkhidmatan.
Produktiviti = Output / buruh+Modal+Tenaga+Material+lain-lain

Contoh 2;

Syarikat PGK mahu menilai produktiviti dengan membandingan pencapaian tahun ini dengan
pencapaian tahun lepas. Data di bawah menunjukkan input dan output bagi syarikat ini. Apakah
tahap produktiviti bagi syarikat ini? Adakah syarikat PGK telah memperbaiki produktivitinya?

Pembolehubah Tahun Lepas (RM) Tahun Ini (RM)
Output 10,500 unit 12,500 unit
Upah pekerja 12,000 13,200
Utiliti 7,500 8,400
Modal 83,000 88,000

Penyelesaian

103

Produktiviti tahun lepas = 10,500 / 12,000+7,500+83,000 x100
= 10.24%

Produktiviti tahun ini = 12,500 / 13,200+8,400+88,000
= 10.95%

Ya Syarikat PGK telah memperbaiki produktivitinya pada tahun ini.

5.9 Titik Pulang Modal (Break Even Point)

Pengertian BEP (Break even point) adalah total pendapatan yang didapatkan sama
dengan biaya yang dikeluarkan. Total keuntungan dan kerugian pada titik BEP adalah 0, ertinya
di titik ini adalah titik seimbang, dimana perusahaan dalam posisi neutral. Perusahaan ini tidak
mengalami kerugian ataupun keuntungan. Tujuan break even adalah untuk menentukan harga
jual produk, menentukan jumlah produk yang hendak dijual supaya organisasi tidak mengalami
kerugian, memaksimakan jumlah jualan dan merancang untuk menghasilkan keuntungan.
Perubahan harga jual per unit dapat mempengaruhi besarnya Break Even Point. Apabila harga
jual naik sementara pembiyaan kos berubah yang dikeluarkan tidak berubah maka akan
menurunkan hasil BEP. Sebaliknya jika pembiayaan kos berubah naik maka Break Even Point akan
naik dan begitu pula sebaliknya.

5.10 Break Even Analysis

Break even analysis merujuk kepada mengenal pasti titik di mana hasil syarikat mula melebihi
jumlah kosnya iaitu, titik apabila projek atau syarikat yang sedang dipertimbangkan akan mula
menjana keuntungan dengan cara mengkaji hubungan antara hasil syarikat, kos tetapnya, dan
kos berubah.

104

Formula Break Even Analisis
Break Even Quantity = Fixed Costs / (Sales Price per Unit – Variable Cost Per Unit)
Di Mana;
Fixed Costs merupaka kos yang tidal berubah atau kos tetap ( gaji, sewa, mesin, bangunan)
Sales Price merupakan harga jualan (unit harga jualan) per unit.
Variable Cost merupakan kos yang boleh berubah seperti kos bahan mentah.

Contoh pengiraan;

Seorang pengurus akauntan perusahaan ABC, yang bertanggung jawab dalam pengurusan
operasi dan persediaan pngeluaran ingin mengetahui jumlah jualan yang diperlukan untuk
menutup kos operasi sebanyak RM.50.000.000 dan menginginkan keuntungan sebanyak
RM.20.000.000, Pengagihan biaya yang dikeluarakan untuk operasinya adalah sebagai berikut:

Total kos = 50.000.000

Kos berubah per unit = 30.000

105

Harga jual per unit = 50.000
Keuntungan yang di inginkan = 20.000.000
Pertama kita harus mencari nilai BEP-nya terlebih dahulu, saat kamu mencari nilai BEP kamu akan
mengetahui juga nilai margin.

Break Even Point = 50.000.000 / (margin)
Break Even Point= 50.000.000 / (50.000 – 30.000)
BEP = 50.000.000 / 20.000
BEP = 2500 Unit

Maksudnya adalah syarikat mesti menjual 2500 Unit agar tidak mengalami kerugian, tetapi jika
hanya menjual 2500 unit perusahaan ABC juga tidak akan memperoleh keuntungan.

Break Even Point dalam Ringgit Malaysia = Harga jual per unit x BEP unit

BEP in RM = 50.000 x 2.500 unit

BEP in RM = RM.125.000.000

106

5.11 Pengurusan Kualiti

Apa itu pengurusan kualiti?

Pengurusan kualiti adalah semua proses yang dilakukan dalam sebuah syarikat untuk menjamin
pelaksanaan aktiviti yang optimum. Semua proses dan kaedah ini dikelompokkan ke dalam satu
struktur yang disebut sistem pengurusan kualiti, yang akan berbeza-beza bergantung kepada
jenis organisasi, sektor di mana ia bertugas dan objektifnya.
Apabila pengurusan kualiti memenuhi piawaian tertentu, ia dapat dikenali dengan standard ISO,
yang mengesahkan bahawa proses yang diterapkan secara sistematik oleh organisasi
diterjemahkan ke dalam produk dan perkhidmatan dengan parameter tertinggi proses
keselamatan, kesihatan dan produksi industri.
Sistem pengurusan kualiti

Sistem pengurusan kualiti adalah sejenis panduan yang memperincikan proses, prosedur,
struktur, kewangan, teknikal dan sumber manusia yang dimiliki oleh organisasi.

Sistem pengurusan kualiti memenuhi dua fungsi penting:
Ini menjamin bahawa proses dijalankan secara sistematik, kerana proses tersebut telah
diperincikan dengan tepat. Membolehkan penambahbaikan yang berterusan, kerana mengikut
kepada keputusan yang diperolehi boleh diganti atau menggabungkan proses baru untuk
memastikan kualiti.Tambahan pula, pelaksanaan sistem pengurusan kualiti dapat memberikan
banyak kelebihan kepada organisasi, seperti:
Pembezaan daripada persaingan, dengan menawarkan produk dan perkhidmatan proses yang
sistematik, yang diterjemahkan menjadi produktiviti dan penjimatan sumber yang lebih besar.

Mengembangkan organisasi, sama ada daripada segi peningkatan pengeluaran, pembekal atau
pelanggan baru. Bergabung dengan kumpulan organisasi yang mempunyai standard kualiti,
seperti ISO-9001.
Pengurusan kualiti keseluruhan
Pengurusan kualiti keseluruhan adalah kaedah Jepun yang dikembangkan pada pertengahan
abad ke-20 dan berdasarkan peningkatan berterusan untuk mencapai tahap kecekapan setinggi
mungkin.
Dipanggil Kaizen dalam bahasa aslinya dan dibuat oleh Masaaki Imai Jepun, kaedah ini
menyiratkan penafsiran kualiti bukan hanya sebagai tujuan proses, tetapi sebagai budaya yang
melintasi semua bidang organisasi.Secara keseluruhan pengurusan kualiti, pekerja dapat
menyumbang untuk mencapai objektif syarikat dengan tindakan harian yang kecil,
seperti:Mengelakkan pembaziran sumber daya. Hormati masa setiap proses. Cari organisasi
terperinci. Hasilkan produk atau perkhidmatan hanya berdasarkan permintaan, untuk
mengelakkan kerugian.
"KAIZEN™ means improvement. Moreover, it means continuing improvement in personal life, home

life, social life, and working life. When applied to the workplace KAIZEN™ means continuing
improvement involving everyone – managers and workers alike." Masaaki Imai, Founder of Kaizen

Institute

108 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

https://www.youtube.com/watch?v=AbttByKuuhc&index=2&list=PLAyJQIy9UqoGdDZ59JgG
Hoy-ZYkCkr5Nd&t=0s

Rajah 5.3 : Pengurusan Operasi Keseluruhan
Prinsip pengurusan kualiti

Pengurusan kualiti mempunyai lapan prinsip asas:
1. Tumpuan pelanggan
Organisasi bukan sahaja harus mengetahui keperluan pelanggan mereka, tetapi juga
harus menjangka keperluan masa depan mereka. Di samping itu, mereka mesti
menawarkan pelbagai pilihan produk dan perkhidmatan yang sesuai dengan
keperluan mereka.

109 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

2. Kepimpinan
Kedudukan pengurusan dan membuat keputusan diharapkan dapat
melaksanakan amalan kepemimpinan yang baik yang mewujudkan persekitaran
yang inklusif di kalangan pekerja. Dengan cara ini, mereka akan terlibat dalam
mencapai objektif organisasi.

3. Penglibatan kakitangan
Pekerja organisasi mesti mengarahkan kemahiran mereka ke arah pencapaian
objektif syarikat. Ini tidak hanya memerlukan kepemimpinan, tetapi rancangan
insentif yang menarik.

4. Pendekatan berasaskan proses
Organisasi yang berorientasikan kualiti mesti meninggalkan persepsi struktur
yang terbahagi kepada fungsi, jawatan atau jabatan. Sebaliknya, mereka mesti
memahami bagaimana ia berfungsi sebagai rangkaian proses.

5. Pendekatan sistem
Proses organisasi tidak terpencil, mereka adalah sebahagian daripada peralatan
yang lebih besar. Oleh itu, kegagalan proses membayangkan ketidakseimbangan
dalam sistem.

6. Penambahbaikan berterusan
Semua proses harus dikaji secara berterusan untuk peluang pengoptimuman.

7. Pendekatan fakta
Keputusan organisasi mesti berdasarkan data yang dapat diukur.

8. Hubungan Menang-Menang (win-win) dengan pembekal
Hubungan organisasi dengan penyedia produk dan perkhidmatannya mesti
melampaui pertukaran komersial. Perikatan mesti dijalin yang menguntungkan
produktiviti dan keuntungan kedua-dua pihak.

110 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

Pengurusan kualiti dan kawalan kualiti
Walaupun sering digunakan sebagai sinonim, pengurusan kualiti merujuk pada sekumpulan
proses, sementara pengendalian mutu merujuk pada kegiatan pemeriksaan yang dilakukan
dengan tujuan untuk mengesahkan bahawa produk atau perkhidmatan memenuhi standard yang
diperlukan.Di sebuah syarikat yang mempunyai jabatan kawalan kualiti, proses ini akan menjadi
bagian dari sistem pengurusannya.

Piawaian pengurusan kualiti (standard ISO).
Walaupun setiap organisasi mempunyai piawaian dan sistem pengurusan kualiti tersendiri, ada
parameter antarabangsa yang berfungsi untuk menyeragamkan sistem dan proses, tidak kira
negara di mana mereka dijalankan. Ini membolehkan produktiviti ditingkatkan dan proses
pertukaran komersial dalaman dan antarabangsa dinamik, berdasarkan unsur umum (jenis bahan
mentah, mesin, ukuran, proses, dll.)
Dalam pengertian ini, walaupun terdapat piawaian untuk setiap item, piawaian ISO-9001 adalah
salah satu yang paling terkenal, kerana ia berlaku untuk mana-mana syarikat, kerana apa yang
diperakui adalah kepatuhan dengan parameter umum kepuasan pelanggan dan kemampuan
untuk pengeluaran.
Piawaian ISO adalah garis panduan yang dibuat oleh International Organization for
Standardization sebuah organisasi yang ditubuhkan pada tahun 1946 untuk menyeragamkan
proses industri.

111 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

Pengurusan Kualiti menyeluruh (TQM)
Pengurusan kualiti menyeluruh (Total Quality Management [TQM]) merupakan satu falsafah
pengurusan yang berlandaskan idea beberapa orang guru kualiti seperti Deming, Juran,
Feigenbaum dan Ishikawa. Konsep TQM telah berkembang pesat apabila timbul kesedaran di
seluruh dunia tentang kepentingan kualiti kepada sesebuah organisasi.

Pengurusan kualiti menyeluruh (TQM) menerangkan pendekatan pengurusan untuk kejayaan
jangka panjang melalui kepuasan pelanggan. Dalam usaha TQM, semua ahli organisasi mengambil
bahagian dalam menambah baik proses, produk, perkhidmatan dan budaya di mana mereka
bekerja.

Konsep TQM telah banyak dilaksanakan dan berkembang pesat apabila timbul kesedaran dalam
pelbagai sektor di industri tentang kepentingan kualiti kepada organisasi. TQM
merupakan satu falsafah pengurusan yang berlandaskan idea beberapa orang pakar kualiti seperti
Deming, Juran, Feigenbaum dan Ishikawa. Bagi memperoleh kelebihan dalam persaingan
dan kelebihan pasaran dalam persaingan dunia, anugerah Kualiti MalcomBaldrige
diberikan untuk memberi pengiktirafan kepentingan kualiti di dalam organisasi.(Golhar& Ahire
1994).Pada asalnya, TQM banyak di aplikasikan dalam organisasi perindustrian dan
pengeluaran,namun perkembangan TQM juga telah digunakan di dalam pelbagai bidang lain
seperti sector perkhidmatan pendidikan (Harvey, 1993). Pengurusan Bekalan Rantaian

Elemen utama TQM
TQM boleh diringkaskan sebagai sistem pengurusan untuk organisasi berfokuskan pelanggan
yang melibatkan semua pekerja dalam penambahbaikan berterusan. Ia menggunakan strategi,
data dan komunikasi yang berkesan untuk menyepadukan disiplin kualiti ke dalam budaya dan
aktiviti organisasi. Banyak daripada konsep ini terdapat dalam sistem pengurusan kualiti moden,
pengganti kepada TQM. Berikut ialah 8 prinsip pengurusan kualiti menyeluruh:

112 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

1. Berfokuskan pelanggan: Pelanggan akhirnya menentukan tahap kualiti. Tidak kira apa
yang dilakukan oleh organisasi untuk memupuk peningkatan kualiti—melatih pekerja,
menyepadukan kualiti ke dalam proses reka bentuk atau menaik taraf komputer atau
perisian—pelanggan menentukan sama ada usaha itu berbaloi.

2. Jumlah penglibatan pekerja (Total employee involvement): Semua pekerja mengambil
bahagian dalam usaha ke arah matlamat bersama. Komitmen pekerja sepenuhnya hanya
boleh diperolehi selepas mendapat dorongan daripada tempat kerja, apabila berlakunya
pemeriksaan dan apabila pengurusan telah menyediakan persekitaran yang sesuai. Sistem
kerja berprestasi tinggi mengintegrasikan usaha penambahbaikan berterusan dengan
operasi perniagaan biasa. Pasukan kerja yang diurus sendiri adalah satu bentuk
pemerkasaan.

3. Berpusatkan proses (Process-centered): Bahagian asas TQM ialah tumpuan pada
pemikiran proses. Proses ialah satu siri langkah yang mengambil input daripada pembekal
(dalaman atau luaran) dan mengubahnya menjadi output yang dihantar kepada pelanggan
(dalaman atau luaran). Langkah-langkah yang diperlukan untuk menjalankan proses
ditakrifkan, dan ukuran prestasi dipantau secara berterusan untuk mengesan variasi yang
tidak dijangka.

4. Sistem bersepadu (Integrated system): Walaupun organisasi mungkin terdiri daripada
banyak kepakaran fungsian berbeza yang sering disusun ke dalam jabatan berstruktur
menegak, proses mendatar yang menghubungkan fungsi ini menjadi tumpuan TQM.
i) Proses mikro menambah kepada proses yang lebih besar, dan semua proses
digabungkan ke dalam proses perniagaan yang diperlukan untuk menentukan dan
melaksanakan strategi. Setiap orang mesti memahami visi, misi dan prinsip
panduan serta dasar kualiti, objektif dan proses kritikal organisasi. Prestasi
perniagaan mesti dipantau dan dikomunikasikan secara berterusan.

113 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

ii) Sistem perniagaan bersepadu boleh dimodelkan mengikut kriteria Anugerah
Baldrige dan/atau menggabungkan piawaian ISO 9000. Setiap organisasi
mempunyai budaya kerja yang unik, dan hampir mustahil untuk mencapai
kecemerlangan dalam produk dan perkhidmatannya melainkan budaya kualiti
yang baik telah dipupuk. Oleh itu, sistem bersepadu menghubungkan elemen
peningkatan perniagaan dalam usaha untuk terus menambah baik dan melebihi
jangkaan pelanggan, pekerja dan pihak berkepentingan lain.

5. Pendekatan strategik dan sistematik (Strategic and systematic approach): Bahagian
penting dalam pengurusan kualiti ialah pendekatan strategik dan sistematik untuk
mencapai visi, misi dan matlamat organisasi. Proses ini, yang dipanggil perancangan
strategik atau pengurusan strategik, termasuk penggubalan pelan strategik yang
mengintegrasikan kualiti sebagai komponen teras.

6. Penambahbaikan berterusan (Continual improvement): Aspek besar TQM ialah
penambahbaikan proses berterusan. Penambahbaikan berterusan memacu organisasi
untuk menjadi analitikal dan kreatif dalam mencari jalan untuk menjadi lebih berdaya saing
dan lebih berkesan dalam memenuhi jangkaan pihak berkepentingan.

7. Pembuatan keputusan berdasarkan fakta (Fact-based decision making): Untuk
mengetahui prestasi organisasi, data tentang ukuran prestasi diperlukan. TQM
memerlukan organisasi mengumpul dan menganalisis data secara berterusan untuk
meningkatkan ketepatan membuat keputusan, mencapai konsensus dan membenarkan
ramalan berdasarkan sejarah masa lalu.

8. Komunikasi (communication): Semasa perubahan organisasi, serta sebahagian daripada
operasi harian, komunikasi yang berkesan memainkan peranan yang besar dalam
mengekalkan semangat dan dalam memotivasikan pekerja di semua peringkat.
Komunikasi melibatkan strategi, kaedah dan ketepatan masa.

114 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

Six Sigma
Six Sigma ialah istilah yang digunakan untuk mentakrifkan pelbagai teknik dan alatan pengurusan
yang direka untuk menjadikan proses perniagaan lebih cekap dan berkesan. Ia menyediakan alat
statistik untuk menghapuskan kecacatan, mengenal pasti punca ralat, dan mengurangkan
kemungkinan ralat. Oleh itu, Six Sigma mewujudkan persekitaran penambahbaikan proses
berterusan, membolehkan perniagaan menyediakan produk dan perkhidmatan yang lebih baik
kepada pelanggan. Ia telah dibangunkan oleh Motorola, Inc. pada tahun 1986.

Six Sigma boleh digunakan untuk mana-mana proses dalam mana-mana industri untuk
mewujudkan sistem pengurusan untuk mengenal pasti ralat dan menghapuskannya. Ia
menyediakan kaedah untuk meningkatkan kecekapan struktur perniagaan dan kualiti proses,
meningkatkan keuntungan perniagaan.

Istilah "Six Sigma" berasal daripada lengkung loceng dalam statistik, di mana sigma mewakili
sisihan piawai dari pusat. Oleh itu, proses dengan enam sigma akan mencapai kadar kecacatan
yang sangat rendah. Kegagalan proses perniagaan atau produk dianggap sebagai kecacatan.

115 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

Apabila proses menghasilkan kurang daripada 3.4 kecacatan untuk satu juta peluang, ia dianggap
cekap.

Prinsip Six Sigma
Terdapat lima prinsip utama Six Sigma:

1. Fokus pelanggan
Objektif utama adalah untuk memaksimumkan faedah untuk pelanggan. Oleh itu, perniagaan
mesti memahami keperluan pelanggan mereka dan pemacu jualan. Ia memerlukan mewujudkan
standard kualiti mengikut permintaan pasaran atau pelanggan.

2. Menilai rantaian nilai dan mencari masalah
Gariskan langkah-langkah proses untuk mengetahui kawasan yang tidak diingini dan mengumpul
data berkaitan. Tentukan matlamat untuk pengumpulan data, tujuan untuk pengumpulan data
dan cerapan yang dijangkakan. Sahkan bahawa data membantu dalam mencapai objektif, sama
ada lebih banyak maklumat diperlukan untuk dikumpul atau jika pembersihan data diperlukan.
Ketahui masalah dan puncanya.

3. Menghilangkan kecacatan dan outlier
Selepas mengenal pasti masalah, buat pengubahsuaian yang sesuai dalam proses untuk
menghapuskan kecacatan. Hapuskan sebarang aktiviti dalam proses yang diberikan yang tidak
menyumbang kepada nilai pelanggan. Jika rantaian nilai tidak dapat mendedahkan kawasan
masalah, pelbagai alat digunakan untuk mengetahui kawasan masalah dan outlier. Menghapuskan
outlier dan kecacatan menghilangkan kesesakan dalam proses tertentu.

116 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

4. Melibatkan pihak berkepentingan
Proses berstruktur harus diguna pakai di mana semua pihak berkepentingan bekerjasama dan
menyumbang untuk mencari penyelesaian kepada isu yang kompleks. Pasukan perlu mencapai
kecekapan dalam metodologi dan prinsip yang digunakan. Oleh itu, pengetahuan dan latihan
khusus diperlukan untuk mengurangkan risiko kegagalan projek dan memastikan prestasi proses
yang optimum.

5. Sistem yang fleksibel dan responsif
Apabila proses yang tidak cekap atau rosak dihapuskan, pendekatan pekerja dan amalan kerja
perlu diubah. Persekitaran yang fleksibel dan responsif kepada perubahan dalam proses boleh
membawa kepada pelaksanaan projek yang cekap.

Jabatan yang terlibat harus mampu menyesuaikan diri dengan mudah dengan perubahan.
Syarikat yang memeriksa data secara berkala dan membuat perubahan yang sesuai pada proses
mereka mungkin mencapai kelebihan daya saing.

117 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

Rajah 5.4 : Six Sigma

Six Sigma metodologi
Berikut ialah dua metodologi utama Six Sigma, yang digunakan dalam persekitaran perniagaan
yang berbeza:

DMAIC

DMAIC ialah pendekatan dipacu data yang digunakan untuk mengoptimumkan dan menambah
baik reka bentuk dan proses perniagaan sedia ada. Ia merupakan kaedah pengurusan perubahan
terkawal yang berkesan. Lima fasa DMAIC disenaraikan di bawah, dan setiap fasa melibatkan alat
dan tugas untuk membantu mencari penyelesaian muktamad.

Define the problem and the goals of the project

118 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

Measure the different aspects of the existing process in detail
Analyze data to find the main flaw in a process
Improve the given process

Rajah 5.5 : DMAIC

119 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

5.12 Pengurusan Bekalan Rantaian

Definisi bekalan rantaian
Rantaian bekalan ialah keseluruhan sistem pengeluaran dan penghantaran produk atau
perkhidmatan, dari peringkat awal mendapatkan bahan mentah hingga penghantaran akhir
produk atau perkhidmatan kepada pengguna akhir. Rantaian bekalan membentangkan semua
aspek proses pengeluaran, termasuk aktiviti yang terlibat pada setiap peringkat, maklumat yang
dikomunikasikan, sumber asli yang diubah menjadi bahan berguna, sumber manusia dan
komponen lain yang masuk ke dalam produk atau perkhidmatan siap.

Rajah 5.6 : Bekalan Rantaian

120 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

Pengurusan bekalan rantaian (Supply Chain Management)
Pengurusan bekalan rantaian ialah pengendalian keseluruhan aliran pengeluaran sesuatu
barangan atau perkhidmatan — bermula daripada komponen mentah sehinggalah kepada
penghantaran produk akhir kepada pengguna. Sebuah syarikat mencipta rangkaian pembekal
(“pautan” dalam rantaian) yang memindahkan produk bersama-sama daripada pembekal bahan
mentah kepada organisasi yang berurusan secara langsung dengan pengguna.
Pengurusan rantaian bekalan merujuk kepada pengawasan dan kemudahan orang, proses,
maklumat, dan teknologi yang terlibat dalam pergerakan barangan dan perkhidmatan daripada
pengilang dan pengeluar kepada pengguna dan pelanggan. Matlamat utama pengurusan rantaian
bekalan adalah untuk menyelaraskan operasi ini untuk memaksimumkan kecekapan dan
keberkesanan kos dari awal hingga akhir. Ini termasuk segala-galanya daripada pembuatan
kepada pembangunan produk, serta sistem dan proses yang membimbing aktiviti ini.
Apabila dilaksanakan dengan betul, pengurusan rantaian bekalan membolehkan perniagaan
menghapuskan perbelanjaan yang membazir, mengurangkan kos dan meningkatkan
penyampaian produk dan perkhidmatan kepada pelanggan dan pengguna akhir. Seiring dengan
masa penghantaran yang lebih cepat, risiko ralat dan kelewatan dikurangkan. Pakar rantaian
bekalan mesti mengekalkan kawalan ketat ke atas inventori (termasuk inventori dalaman dan
vendor), pengeluaran dalaman, pengedaran dan jualan untuk mencapai matlamat ini.
Pengurusan rantaian bekalan, tanpa ragu, adalah tugas yang sukar. Ia adalah satu usaha yang
kompleks untuk menguruskan ramai orang, proses, maklumat dan teknologi yang terlibat dalam
membuat rantaian bekalan berjalan seperti mesin yang dihidangkan dengan baik. Ia adalah proses
yang memerlukan perspektif berwawasan peringkat tinggi, serta keupayaan untuk menelusuri
proses dan sistem tertentu yang menghalang operasi keseluruhan.

121 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

Pengurusan Rantaian Bekalan Terbahagi Kepada Tiga Peringkat

Rantaian bekalan ialah rangkaian orang, organisasi, sumber, aktiviti dan teknologi yang terlibat
dalam pembuatan dan pengedaran produk atau perkhidmatan. Ia bermula dengan menghantar
bahan mentah kepada pengilang dan berakhir dengan menghantar produk atau perkhidmatan
siap kepada pengguna akhir. Peranan pengurusan rantaian bekalan adalah untuk memantau
setiap titik sentuh sepanjang perjalanan. Ini termasuk segala-galanya daripada pembangunan
produk kepada jualan pelanggan akhir. Ini bermakna terdapat beberapa titik dalam rantaian
bekalan di mana syarikat mungkin menambah nilai dengan meningkatkan kecekapan atau
kehilangan nilai dengan meningkatkan perbelanjaan tanpa elemen lain untuk mengimbangi
peningkatan kos.Akibatnya, pengurusan rantaian bekalan merangkumi set pelbagai fungsi, proses
dan aktiviti. Semua pembolehubah ini dikelaskan kepada satu daripada tiga peringkat pengurusan
rantaian bekalan. Memahami tiga tahap ini menjadikan pemahaman skop pengurusan rantaian
bekalan secara umum lebih mudah:

1. Perancangan strategik
Keputusan perancangan strategik biasanya mempengaruhi keseluruhan
organisasi dan bukannya jabatan atau fungsi individu. Ini biasanya dibuat oleh
pengurusan atasan dan melibatkan perancangan jangka panjang.Sebagai contoh,
membuka kemudahan pembuatan atau gudang baharu ialah keputusan strategik,
seperti meneroka pasaran baharu atau membangunkan barisan produk
baharu.Keputusan perancangan strategik selalunya merupakan langkah pertama
dalam mereka bentuk dan menentukan prosedur. Melabur dalam sistem IT yang
boleh meningkatkan kecekapan dan/atau ketepatan, atau memilih lokasi untuk
kemudahan korporat baharu, adalah semua contoh bagaimana inventori dan
produk diuruskan dari semasa ke semasa.

122 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

2. Pengurusan Taktikal
Pengurusan taktikal menetapkan langkah-langkah khusus yang diperlukan
untuk melaksanakan rancangan strategik syarikat. Ini adalah perancangan yang
berterusan strategik, dan rancangan taktikal dibuat untuk semua peringkat
syarikat. Taktik adalah tindakan khusus, tetapi tidak terlalu terperinci, yang
dilakukan untuk melaksanakan strategi. Tahap rancangan taktikal lebih pendek,
contohnya jika rancangan strategi dilaksanakan selama lima tahun, rancangan
taktis dapat dibuat untuk jangka waktu satu hingga tiga tahun, bergantung
pada keseragaman perubahan dan jenis pasar yang dilayani oleh syarikat
tersebut.

Rancangan taktik harus menumpukan pada objektif teras syarikat; jika tidak,
aktiviti pekerja menjadi terlalu terpecah-pecah dan sukar bagi mereka untuk
memahami bagaimana aktiviti mereka akhirnya berkaitan dengan tujuan.
Tindakan ini menggambarkan apa yang perlu dilakukan oleh syarikat,
keutamaan langkah-langkah yang diperlukan untuk melaksanakan tugas-tugas
tersebut, dan alat dan personel yang diperlukan untuk memenuhi tujuan
strategik syarikat. Pelan taktik biasanya jangka pendek.
Keputusan pengurusan taktikal mentakrifkan proses, dan keputusan ini penting
dalam pengurangan risiko dan kawalan kos. Tahap ini mengutamakan
permintaan pengguna dan mencari nilai terbaik, contohnya, mengontrak bahan
dan perkhidmatan, penjadualan pembuatan, menetapkan peraturan untuk
memenuhi piawaian kawal selia, dan memutuskan penyimpanan dan logistic.

123 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

3. Operasi
Hanya dalam konteks keputusan strategik dan taktikal yang telah
ditetapkan sebelum ini, keputusan operasi harus dibuat. Banyak
perniagaan membuat kesilapan bermula dengan perancangan operasi
sebelum menangani keperluan strategi, perancangan taktikal dan
membuat keputusan.Keputusan yang dibuat di peringkat operasi
mempunyai kesan ke atas operasi harian unit perniagaan, jabatan atau
individu. Pengoperasian dilaksanakan untuk memanfaatkan sepenuhnya
rantaian bekalan dari segi penjimatan kos dan kecekapan am. Dalam erti
kata lain, rantaian bekalan terus aktif oleh aktiviti dan keputusan yang
dibuat di peringkat operasi.

Berikut adalah contoh proses operasi:

✓ Menyelaras aliran produk dan bahan (kedua-dua masuk dan keluar).
✓ Pengurusan inventori dan penyeliaan operasi pengeluaran
✓ Ramalan setiap hari dan mingguan membantu organisasi membuat

keputusan yang membolehkannya memenuhi permintaan.
Apabila perancangan dan pembuatan keputusan dilakukan dengan cekap,
rantaian bekalan secara keseluruhan berjalan dengan lebih cekap, dengan
keputusan operasi dibuat dengan pengetahuan tentang keputusan
strategik dan taktikal yang lebih luas.

Langkah-Langkah Yang Terlibat Dalam Pengurusan Rantaian Bekalan
Daripada bahan melalui pembuatan dan pengedaran, setiap peringkat penting dalam perjalanan
produk melalui rantaian bekalan mempunyai set proses dan prinsipal perniagaannya sendiri.
Kebanyakan proses yang dahulunya dilakukan di atas kertas kini dikendalikan oleh perisian
pengurusan rantaian bekalan.

124 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

Berikut ialah penjelasan langkah demi langkah pengurusan rantaian bekalan.

1. Perancangan Permintaan (Demand Planning) : Langkah pertama dalam proses pengurusan
rantaian bekalan ialah menentukan produk yang pelanggan inginkan. Peringkat awal
perancangan rantaian bekalan, yang secara tradisinya dilihat sebagai salah satu daripada
dua kategori di bawah SCM, bersama-sama dengan pelaksanaan rantaian bekalan,
dimasukkan dalam fasa ini. Perancangan permintaan kadangkala dilakukan sebagai
sebahagian daripada proses berstruktur yang dikenali sebagai perancangan jualan dan
operasi (S&OP), yang merangkumi pengumpulan data, membincangkannya,
menyelaraskan rancangan permintaan dengan rancangan pengeluaran dan mendapatkan
kelulusan pengurusan. S&OP kadangkala disertakan dalam proses yang lebih besar yang
dikenali sebagai perancangan perniagaan bersepadu (IBP), yang menggabungkan
rancangan pelbagai jabatan menjadi satu pelan seluruh syarikat.

2. Perancangan pengeluaran: Perancangan pengeluaran, fasa penting syarikat seterusnya,
menentukan tempat dan cara produk yang dinyatakan dalam pelan permintaan akan
dikeluarkan. Perancangan dan penjadualan lanjutan ialah versi yang lebih halus yang
bertujuan untuk mengoptimumkan sumber pengeluaran dan menjadikannya lebih
responsif terhadap perubahan dalam permintaan. Ia biasanya dicapai dengan bantuan
perisian khusus.

3. Perancangan keperluan bahan (MRP) (Materials requirements planning): Kebanyakan firma
menggunakan MRP, teknik era 1960-an, untuk memastikan bahan dan komponen yang
mencukupi. Subpemasangan, sebagai contoh, disediakan untuk digunakan dalam proses
pembuatan dengan mengambil inventori apa yang tersedia.Jurang mesti dikenal pasti,
dan barang yang tinggal mesti

4. Pengurusan inventori (inventory management): Pengurusan inventori merujuk kepada
pelbagai teknik dan formula untuk memastikan bekalan yang mencukupi, daripada bahan
mentah dalam kemudahan pembuatan kepada barangan yang dibungkus di kedai runcit,
dengan jumlah masa dan usaha yang paling sedikit.Banyak cabaran pengurusan inventori
yang dihadapi oleh pengeluar, kebanyakannya melibatkan penyelarasan perancangan
permintaan dengan inventori pada kedua-dua hujung proses pembuatan.MRP, sebagai
contoh, boleh membawa kepada peningkatan inventori, terutamanya apabila sistem
mula-mula dilaksanakan, dan pengeluar mesti berusaha untuk menyegerakkan parameter
MRP dengan inventori sedia ada.

125 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

5. Perolehan (procurement): Perolehan, juga dirujuk sebagai penyumberan, ialah proses
mencari dan mengurus pembekal komoditi, serta mengurus sambungan tersebut dan
mendapatkan item pada harga yang sesuai. Ini adalah di atas semua kertas kerja dan
komunikasi (seperti menghantar permintaan bida) (seperti pesanan pembelian dan invois).
Ia merupakan komponen penting dalam pengurusan rantaian bekalan kerana jumlah yang
dibeli dan dijual di semua titik sepanjang rantaian bekalan. Pembekal, pengeluar, pengedar
dan peruncit, sebagai contoh, semuanya mempunyai pasukan perolehan khusus.

6. Logistik (logistics): Logistik merangkumi pengangkutan dan penyimpanan barang daripada
penghantaran bahagian dan bahan mentah kepada pengilang pemproses kepada
penghantaran produk siap ke kedai atau terus kepada pengguna. Dan juga seterusnya
untuk servis produk, pemulangan dan kitar semula (proses yang dikenali sebagai logistik
terbalik). Proses logistik secara intrinsik terikat dengan pengurusan inventori.

Bagaimanakah pengurusan rantaian bekalan berfungsi?

1. Perancangan (Planning)
Rancang dan uruskan semua sumber yang diperlukan untuk memenuhi permintaan pelanggan
terhadap produk atau perkhidmatan syarikat. Apabila rantaian bekalan diwujudkan, tentukan
metrik untuk mengukur sama ada rantaian bekalan adalah cekap, berkesan, menyampaikan nilai
kepada pelanggan dan memenuhi matlamat syarikat.

2. Penyumberan (sourcing)
Pilih pembekal untuk menyediakan barangan dan perkhidmatan yang diperlukan untuk mencipta
produk. Kemudian, wujudkan proses untuk memantau dan mengurus perhubungan pembekal.
Proses utama termasuk: memesan, menerima, mengurus inventori dan membenarkan
pembayaran pembekal.

3. Pembuatan (Manufacturing)
Atur aktiviti yang diperlukan untuk menerima bahan mentah, mengeluarkan produk, menguji
kualiti, pakej untuk penghantaran dan jadual untuk penghantaran.

126 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

4. Penghantaran dan Logistik (Delivery and Logistics)
Menyelaraskan pesanan pelanggan, jadual penghantaran, penghantaran muatan, invois
pelanggan dan terima bayaran.

5. Pulang (returning)
Pengurusan pemulangan ialah proses pengurusan rantaian bekalan di mana aktiviti yang dikaitkan
dengan pemulangan, logistik terbalik, penjaga pintu dan pengelakan diuruskan dalam firma dan
merentasi ahli utama rantaian bekalan. Pelaksanaan yang betul bagi proses ini membolehkan
pengurusan bukan sahaja mengurus aliran produk terbalik dengan cekap, tetapi untuk mengenal
pasti peluang untuk mengurangkan pulangan yang tidak diingini dan mengawal aset boleh guna
semula seperti bekas. Kesimpulannyan, proses pulangan adalah merupakan process untuk
mengambil semula produk yang rosak, berlebihan atau tidak diingini.

127 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

6.0 Modul 6 : Rancangan Perniagaan

Hasil Pembelajaran
Di akhir modul ini, anda akan dapat:

1. Menyediakan rancangan perniagaan.
2. Tahu tujuan rancangan perniagaan disediakan
3. Mengenal pasti pengguna rancangan perniagaan

6.1 Pengenalan

Rancangan Perniagaan ialah satu dokumen bertulis yang dijadikan rujukan dan
panduan untuk merealisasikan idea perniagaan yang akan dijalankan dan juga yang sedang
berjalan. Maklumat yang diperolehi untuk projek yang akan dijalankan dipanggil Rancangan
Pernigaaan dan maklumat tersubut akan disemak sama ada dijangka berjaya ataupun
disebaliknya.

6.2 Tujuan Rancangan Perniagaan

Rancangan Perniagaan disediakan ialah untuk pelbagai sebab. Antara sebabnya ialah:
1. Untuk membolehkan usahawan menilai cadangan perniagaan secara objektif, kritikal dan
secara praktikal.
Banyak perniagaan yang telah gagal boleh memberikan pengajaran bagi peniaga baru
seperti kepentingan membuat keputusan dan perancangan yang diperlukan oleh
seseorang usahawan. Usahawan tidak boleh hanya mengambil kira emosi dan perasaan
sahaja kerana ia bukan ukuran untuk Berjaya. Dengan menyediakan rancangan
perniagaan yang lengkap dengan semua maklumat yang diperlukan, usahawan dapat

128 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

membuat keputusan dengan lebih baik. Dengan car aini, usahawan akan lebih realistik
dan praktikal dan perniagaan yang akan diceburi.
4. Untuk Analisa dan penilaian terhadap potensi kejayaan atas cadangan perniagaan.
Rancangan perniagaan boleh digunakan sebagai asas untuk menentukan perniagaan
tersebut mempunyai potensi untuk berjaya atas cadangan perniagaan. Ia akan dijadikan
penanda aras sama ada boleh dicapai atau pun disebaliknya. Namum usahawan perlu
bijak dalam membuat keputusan kerana jumlah yang dilaburkan amat tinggi.
5. Untuk meyakinkan pelabur dalam perniagaan yang berpotensi.
Rancangan perniagaan merupakan alat medium komunikasi yang mempunyai potensi
untuk meyakinkan para pelabur untuk melabur dalam idea perniagaan yang diperincikan.
Dengan adanya rancangan perniagaan, ia akan meningkatkan minat pelabur serta
keyakinan terhadap pulangan yang bakal mereka perolehi. Pelabur-pelabur ini adalah
terdiri daripada institusi kewangan, pelabur persendirian atau individu, pembekal dan
agensi kerajaaan.
6. Panduan untuk menguruskan perniagaan.
Rancangan perniagaan boleh digunakan sebagai garis panduan bagi pengurusan
perniagaan. Dalam menyediakan rancangan perniagaan, usahawan akan memikirkan dan
merangka pelbagai strategi, perancangan serta pengawalan yang terbaik untuk bakal
perniagaan yang akan dijalankan. Oleh itu, setelah ia berlaku secara realiti, pelan strategi
yang tertulis dalam rancangan perniagaan tersebut boleh dijadikan sebagai rujukan dan
juga prestasi boleh dibandingkan antara yang dirancang dan juga yang sebenar.
7. Untuk memperuntukkan sumber perniagaan dengan berkesan
Sumber perniagaan adalah terhad. Misalnya modal merupakan salah satu sumber
perniagaan, perlu digunakan secara berhemah dan usahawan juga perlu pastikan
penggunaan sumber modal dapat menghasilkan wang. Sangat penting bagi seseorang
usahawan untuk memastikan penggunaan sumber dengan berkesan bagi mengelakkan

129 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

berlakunya pembaziran dan yang paling penting sumber tersebut dipastikan dapat
memberikan keuntungan.

6.3 Siapa Perlukan Rancangan Perniagaan

Rancangan Perniagaan boleh disediakan dan diberikan kepada pelbagai orang atau
institusi dengan pelbagai tujuan. Antara orang atau institusi yang memerlukan rancangan
perniagaan adalah:

1. Usahawan.
Rancangan perniagaan akan membolehkan usahawan memahami kepentingan dalam
cadangan perniagaan. Usahawan boleh menjangkakan dahulu sama ada permintaan
dalam pasaran terdahap barangan dan perkhidmatan memang benar wujud ataupun
tidak. Dengan menyediakan rancangan perniagaan yang komprehensif, modal yang
dilaburkan oleh usahawan dapat dijamin tidak berlaku kerugiaan.

2. Pelabur.
Pelabur biasanya akan mambuat penilaian dan pengiraan tahap keuntungan yang bakal
mereka perolehi sama ada dari rekod prestasi kewangan yang lepas bagi perniagaan
yang telah wujud dan juga menerusi rancangan perniagaan bagi perniagaan yang baru
dicadangkan. Analisa dan penilaian terhadap potensi perniagaan akan diambil kira
dalam pengiraan para pelabur seperti pulangan pelaburan (ROI), pulangan atas modal
kerja (ROCE) dan beberapa kaedah lain.

3. Institusi kewangan.
Pinjaman di institusi kewangan merupakan kaedah yang paling popular digunakan oleh
para usahawan kerana dengan menyediakan rancangan kewangan yang bagus,
mereka boleh mendapatkan pinjaman dari institusi kewangan. Selain daripada

130 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

pinjaman dalam bentuk wang, usahawan juga berminat dengan perkhidmatan yang
ditawarkan oleh pihak institusi kewangan seperti jaminan kredit, overdraft, sewa beli
aset dan juga kemudahan akaun.
4. Pembekal (supplier).
Pembekal boleh memberikan pembelian secara kredit sekirannya mereka yakin
dengan perniagaan yang dijalankan. Untuk meyakinkan pembekal, dokumen, premis
dan juga rancangan perniagaan akan digunakan untuk mendapatkan kemudahan ini
dari pembekal-pembekal. Misalnya sebuah restoran dapat membeli bahan mentah
seperti kopi secara kredit dengan pembekalnya dan perlu menjelaskan pada masa yang
ditetapkan kemudian.
5. Pelanggan.
Banyak perniagaan bergantung pada kontrak dan tender di syarikat-syarikat besar
atau dengan agensi kerajaan. Untuk perniagaan seperti ini, dokumen perniagaan dan
rancangan perniagaan perlu dilampirkan untuk mendapatkan tender dan kontrak
tersebut.
6. Kakitangan.
Bagi sesebuah perniagaan yag besar, kakitangan utama atau staf kanan perlu
memahami rancangan perniagaan untuk dijadikan garis panduan. Rancangan
perniagaan juga boleh dijadikan alat untuk mengekalkan pekerja kerana apabila
mereka yakin, pekerja akan berkerja bersungguh-sungguh serta kekal dengan
perniagaan tersebut.

131 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan

Format Rancangan Perniagaan
1. Muka Depan
2. Kandungan muka surat
3. Ringkasan Eksekutif
4. Pengenalan
5. Operasi
6. Pemasaran
7. Kewangan

All Rights Reserved 2022 @UniKL Business School

132 | TOT Pembangunan Jurulatih Keusahawanan