KIK SCSICA 2022 - LABOUR ULTRA

KEMENTERIAN SUMBER MANUSIA SARAWAK CIVIL SERVICE
JABATAN TENAGA KERJA SARAWAK INNOVATIVE CREATIVE CIRCLE

KUMPULAN
INOVATIF DAN KREATIF

2022 PKEENSGBUURURSUAHN

YKAUNRAGNG

SISTEMATIK



ISI KANDUNGAN

BAB TAJUK MUKA SURAT

1 Perutusan dan Prakata 1-3
2 4 - 10
3 Pengenalan dan Latarbelakang Kumpulan
4 1.1 Penubuhan dan Latarbelakang kumpulan, Profail ahli serta
perkembangan kegiatan kumpulan.
5
6 Pemilihan Isu/ Masalah Yang Hendak Diselesaikan 11 - 26
7 27 - 40
2.1 Kesesuaian dengan dasar kerajaan/ isu-isu penting bagi 41 - 54
pemegang taruh (stake holder). 55 - 67
2.2 Sasaran yang jelas, tempoh dan tarikh akhir serta pelan 68 - 73
tindakan.

Pengenalpastian Status Semasa dan Analisis Sebab Akibat

3.1 Keadaan fakta dan data status semasa berhubung isu
masalah dipilih.
3.2 Kelogikan serta kedalaman analisis sebab dan akibat.
3.3 Kesesuaian alat dan teknik digunakan.

Rumusan dan Pelaksanaan Solusi

4.1 Teknik penjanaan idea kreatif dan penghasilan solusi
(Prototaip).
4.2 Tahap kualiti/ teknikal (engineering) solusi serta verifikasi oleh
pakar pihak bertauliah (Ujicuba).
4.3 Pelaksanaan solusi projek inovasi sepenuhnya (Produk)
dilapangan dan tindakan perkongsian (role sharing).

Pengesahan Keberkesanan dan Keberhasilan

5.1 Keberhasilan (outcome) kepada agensi dan pelanggan
berdasarkan fakta/ data.
5.2 Testimoni pencapaian/ pematuhan akreditasi piawaian
(standard)

Kelestarian dan Penyeragaman /Replikasi

6.1 Langkah Kawalan kelestarian inovasi dan replikasi
6.2 Pengurusan penyeragaman dan replikasi

Pemerkasaan Budaya Inovasi Jabatan 74 - 76

7.1 Pengukuhan budaya inovasi melalui sokongan pengurusan.
7.2 Pembangunan kompetensi kumpulan dan ahli.

RINGKASAN EKSEKUTIF

PENGENALAN PROJEK

Penularan pandemik Penyakit Koronavirus 2019 meningkat di mana sebanyak 3,129 kes telah difailkan
(COVID-19) di negara kita sejak tahun 2020 dan di seluruh Sarawak melibatkan pertikaian antara 4737
pelaksanaan beberapa siri Perintah Kawalan pekerja dan 3120 majikan.
Pergerakan (PKP) kepada orang awam mulai 18 Mac
2020 telah memberi kesan kepada sektor ekonomi Sebelum ini, kebanyakan kes tidak dapat
negara. Kebanyakan sektor ekonomi ditutup kecuali diselesaikan dalam tempoh yang singkat
yang terlibat dalam perkhidmatan perlu dibenarkan akibat sekatan pergerakan di bawah PKP yang
beroperasi dengan Standard Operating Procedures menyebabkan pengadu tidak dapat keluar dari
(SOP) yang ditetapkan. Majikan yang terkesan telah rumah dan ketetapan SOP yang mewajibkan
mengambil tindakan seperti pengurangan gaji, kehadiran pegawai ke pejabat pada tahap minimum.
pemberhentian sementara dan pemberhentian kerja Ini mengakibatkan kes-kes buruh menjadi tertunggak.
secara tetap ke atas pekerja. Ini mengakibatkan
ramai pekerja kehilangan pekerjaan, diberhenti kerja, Oleh yang demikian, satu pasukan bernama Labour
dipotong gaji atau dipaksa ambil cuti tanpa gaji oleh Ultra telah ditubuhkan untuk mengatasi masalah
majikan. tersebut dan mempercepatkan proses pengendalian
kes buruh yang sedia ada.
Statistik menunjukkan pada tahun 2020 sehingga Ogos
2022, bilangan kes buruh yang diterima telahpun

INOVASI PROJEK

Dengan pemilihan tajuk projek Pengurusan Kes Melalui sistem ini, pemakluman tarikh sebutan, bicara
Buruh Yang Kurang Sistematik kumpulan Labour dan keputusan kepada pihak yang terlibat, dapat
Ultra telah berjaya menghasilkan satu sistem yang dijana dengan mudah. Sistem ini juga memudahkan
dikenali sebagai Sistem ezLABOURCASE. Produk rekod secara realtime dan maklumat data dapat
inovasi ini membolehkan pengurusan kes buruh yang dikemas kini dengan lebih cepat dan teratur.
dikendalikan oleh jabatan menjadi lebih efisien.

OUTCOME PROJEK IMPAK POSITIF

Sistem ezLABOURCASE ini mentadbir urus kepada:- Sistem ezLABOURCASE ini memberi impak kepada:-

1. Pengurangan tempoh penyelesaian kes; 1. Pengendalian kes buruh yang bersistematik;
2. Mengoptimakan tenaga kerja; 2. Piagam pelanggan jabatan
3. Meningkatkan produktiviti jabatan;
4. Penjanaan dokumen secara berkenaan pengendalian kes buruh;
3. Hak-hak di bawah
prakod tanpa perlu ditaip oleh pegawai;
5. Proses kerja mengikut undang-undang bagi pihak-pihak yang terlibat;
4. Masa pengendalian kes buruh di seluruh Sarawak.
langkah yang dikawal oleh sistem; dan
6. Menjadikan pengendalian kes buruh lebih

sistematik.

Mukasurat 1

UCAPAN PENGARAH TENAGA KERJA SARAWAK

AWANG RADUAN BIN AWANG OMAR
Pengarah Tenaga Kerja Sarawak

Syabas dan tahniah diucapkan kepada Kumpulan Labour Ultra di atas kegigihan dan
komitmen yang diberikan oleh kumpulan ini untuk menjayakan projek KIK bagi tahun 2022.

Sesungguhnya saya menyokong penuh idea dan usaha kumpulan ini serta semangat yang
ditunjukkan oleh semua ahli kumpulan bagi memastikan Jabatan dapat menambahbaik
dan meningkatkan taraf kualiti perkhidmatan kepada para pelanggan. Apabila sesuatu
masalah dapat diselesaikan, ini bermakna ada penemuan cara dan kaedah baru dalam
menyelesaikan masalah-masalah tersebut yang seterusnya dapat mencetuskan nilai-nilai
kreativiti dan inovasi yang menjadi pemangkin kepada pembangunan sosioekonomi negara.

Projek KIK 2022 ini nescaya memupuk budaya inovasi dan kreatif malah turut
melatih anggota organisasi untuk tampil berani dalam merangka dan menyusun kerja serta
melaksanakan tindakan perubahan kearah memantapkan keupayaansumber manusia
yang ada demi kebaikan jabatan secara keseluruhannya.

Akhir kata, saya ingin merakamkan ucapan setinggi-tinggi tahniah kepada KIK
LABOUR ULTRA kerana telah menghasilkan idea yang mendatangkan faedah
kepada semua warga Jabatan terutamanya dalam Pengurusan Kes Buruh di Sarawak.

Sekian, terima kasih.

Mukasurat 2

PRAKATA KPETRUAAKAKUTAMKPEUTLUAANKLUAMBOPUULRAUNLTRA

ISMAIL BIN MOHAMMAD
Ketua Kumpulan Labour Ultra
Salam Sejahtera dan Salam Inovasi.
Labour Ultra terlebih dahulu mengucapkan ribuan terima kasih atas kerjasama dan komitmen
berpasukan Ahli Labour Ultra sepanjang proses membangunkan Projek Inovatif dan Kreatif ini.
Labour Ultra juga sangat menghargai segala jasa baik dan berterima kasih kepada semua
yang terlibat, sama ada secara langsung atau tidak langsung.
Pandemik koronavirus COVID-19 telah mengubah dunia secara mendadak dan menjadi
cabaran besar terutamanya kepada masyarakat pekerja. Cabaran yang bertali arus dari
wabak COVID-19 inilah yang menghasilkan satu inovasi oleh Labour Ultra bagi memastikan
hak asasi dan kepentingan masyarakat pekerja dijamin terpelihara semasa pandemik.
Dalam menghasilkan idea inovatif ini, kumpulan Labour Ultra perlu mematuhi norma
baharu dalam pekerjaan. Cabaran paling utama semestinya kesukaran untuk perjumpaan
secara bersemuka dalam proses perbincangan, perancangan dan juga dalam membuat
keputusan. Alhamdullilah cabaran ini dapat diatasi dengan adanya platform digital melalui
kaedah Zoom dan Google Meet.
Labour Ultra sangat yakin dan percaya cabaran inovasi ini akan membawasuatu perubahan
yang positif untuk membawa kami dan Jabatan ke arah mentransformasikan Penjawat
Awam yang berkualiti dan berintegriti bertaraf dunia kerana anda percaya kepada kami.
Sekian, terima kasih.
Mukasurat 3

1 PENGENALAN DAN
LATARBELAKANG
KUMPULAN

1.1 Penubuhan dan Latarbelakang kumpulan, Profail ahli
serta perkembangan kegiatan kumpulan

PENGENALAN JABATAN

Jabatan Tenaga Kerja Sarawak merupakan salah sebuah jabatan di bawah Kementerian
Sumber Manusia

26 JULAI 1960

Ditubuhkan pada 26 Julai 1960 dengan kekuatan anggota seramai enam (6) orang.
Bilangan anggota pada Ogos 2022 telah meningkat kepada seramai 286 orang. Dengan
peningkatan ini, Jabatan dapat meningkatkan lagi kualiti penyampaian perkhidmatan hasil
dari pertambahan berkenaan.

16 SEPTEMBER 1963

Sebelum penubuhan Malaysia, fungsi Jabatan ini dilaksanakan oleh Pejabat Residen dan
Daerah . Fungsi berkenaan diambilalih oleh Kementerian Buruh pada ketika itu yang kini
dikenali sebagai Kementerian Sumber Manusia.

29 Nov 2002

Jabatan Tenaga Kerja Sarawak juga telah mengambilalih peranan Jabatan Tenaga Rakyat di
Sarawak dan tidak lama selepas itu Jabatan Buruh Sarawak ditukarkan namanya menjadi
Jabatan Tenaga Kerja Sarawak.

VISI JABATAN MISI JABATAN

Peneraju standard piawaian pengurusan Memperkasakan sistem pengurusan

perburuhan dan penguatkuasaan perburuhan dan penguatkuasaan

perundangan perburuhan negara. perundangan perburuhan bagi memastikan

hak asasi dan kepentingan masyarakat

industri dijamin terpelihara.

OBJEKTIF JABATAN

• Memelihara hak dan tahap kebajikan warga pekerja serta memajukan kepentingan pihak
majikan dengan saranan pematuhan standard undang-undang perburuhan;

• Menggalakkan suasana perburuhan yang kondusif di antara warga pekerja dan pihak
majikan bagi menjamin kesejahteraan sosio-ekonomi negara;

• Memperkasakan sistem pengurusan perburuhan bagi meningkatkan kecekapan dan
keberkesanan penyampaian perkhidmatan jabatan; dan

• Memanpankan daya saing sektor ekonomi dan masyarakat industri untuk menghadapi
cabaran masa hadapan dan era teknologi terbaru.

Mukasurat 4

PENGENALAN JABATAN

PIAGAM PELANGGAN

Jabatan Tenaga Kerja Sarawak berjanji untuk memberikan perkhidmatan yang terbaik bagi
memenuhi keperluan pelanggannya.

1 ADUAN BURUH

Aduan Buruh akan disiasat dan keputusan akan dimaklumkan dalam tempoh 30

hari dari tarikh aduan diterima.

2 TUNTUTAN BURUH

Tuntutan buruh akan didengar/ dibicarakan dan diberi

perintah dalam tempoh 90 hari dari tarikh tuntutan

diterima.

PIAGAM 3 ADUAN AWAM
PELANGGAN
JABATAN Maklumbalas berkaitan aduan awam akan
TENAGA KERJA diberi dalam tempoh 3 hari bekerja dari
SARAWAK tarikh penerimaan aduan.

4 PERMIT PERBURUHAN

Semua permohonan akan diberi

keputusan dalam tempoh 28 hari dari tarikh

permohonan lengkap diterima.

5 PERMOHONAN LESEN AGENSI PEKERJAAN

SWASTA

Semua permohonan diproses dan keputusan

dikeluarkan dalam tempoh 28 hari dari tarikh

permohonan lengkap diterima.

6 LESEN UNTUK MENGGAJI PEKERJA BUKAN PEMASTAUTIN

• Mengeluarkan keputusan Surat Kelulusan Secara Dasar (AP) dalam tempoh 5
hari dari tarikh Mesyuarat Jawatankuasa Lokalisasi.

• Lesen Baru di bawah AP & Gantian dikeluarkan dalam tempoh 7 hari dari tarikh
permohonan lengkap diterima.

• Mengeluarkan keputusan Lesen Pembaharuan dalam tempoh 10 hari dari
tarikh lengkap diterima.
Mukasurat 5

PEPNENGGENENAALALANNKUJAMBPAUTLAANN

Nama Kumpulan yang dipilih adalah “LABOUR ULTRA” yang mana
telah ditubuhkan pada 07 Julai 2020. LABOUR membawa
makna kumpulan ini mewakili seluruh warga Jabatan. Manakala ULTRA pula
melambangkan kesungguhan kumpulan bertindak di luar kebiasaan demi
mencapai kesempurnaan

Slogan Kumpulan adalah adalah “WE MAKE IT EASY” yang memberi pengaruh
kepada kekuatan untuk respon kepada keperluan rakyat dan bertindak secara
positif demi kesejahteraan sejagat.

NAMA PROJEK

NAMA PROJEK ezLABOURCASE
KATEGORI INOVASI Penambahbaikan
BIDANG INOVASI Penyampaian Perkhidmatan
TARIKH PROJEK Julai 2020 hingga September 2021

BIL PERANCANGAN TARIKH
1 Penubuhan Kumpulan Julai 2020
2 Kenalpasti Isu Ogos 2020
3 Pemilihan Tajuk Dan Kelulusan Projek Ogos 2020
4 Analisa Projek Ogos 2020
5 Tindakan Penyelesaian September 2020
6 Pelaksanaan Projek November 2020
7 Pembangunan Sistem November 2020 – Julai 2021
8 Pengumpulan Dan Analisa Data Selepas Projek Julai 2021 – Ogos 2021
9 Penyeragaman projek September 2021

PENGLIBATAN PIHAK PENGURUSAN

Tajuk projek inovasi telah diluluskan
oleh Mesyuarat Pengurusan Jabatan
pada bulan Ogos 2020

Mukasurat 6

PENGAEHNLAI LKAUNMPKULMAPNULAN

Ahli Kumpulan adalah terdiri daripada pegawai dari Pejabat Tenaga Kerja Kota Samarahan
& Sri Aman, pegawai dari Bahagian Penguatkuasaan, Bahagian Penyelidikan & Maklumat di
Ibu Pejabat Jabatan Tenaga Kerja Sarawak.

MOHAMAD SHAHRUDDIN BIN ZAIDIL
(Fasilitator) Pegawai Tadbir & Diplomat M44
Berkhidmat lebih 12 tahun dan berpengalaman luas dalam ICC
Jabatan dan Negeri. Sering dijemput menjadi penceramah dan
fasilitator ICC.

ISMAIL BIN MOHAMMAD
(Ketua) Pegawai Perhubungan Perusahaan (Fleksi S41/S44)
Berkhidmat lebih 30 tahun dan Ketua Pejabat, Pejabat Tenaga Kerja
Kota Samarahan. Bepengalaman luas dalam mengendalikan kes-
kes tuntutan buruh.

ASMAH BINTI BUJANG
Pegawai Perhubungan Perusahaan (Fleksi S41/S44)
Berkhidmat lebih 14 tahun dan pegawai di Bahagian Penguatkusaan.
Berpengalaman luas dalam tugas penguatkuasaan di lapangan.

TAN HUI MIEN
Pegawai Perhubungan Perusahaan (Fleksi S41/S44)
Berkhidmat lebih 14 tahun dan pegawai di Bahagian
Penguatkuasaan. Berpengalaman luas dalam tugas pengumpulan
dan analisa data.

Mukasurat 7

PENGENALAN KUMPULAN

PHANG PIN
Pegawai Perhubungan Perusahaan S44
Berkhidmat lebih 16 tahun dan Ketua Unit untuk aktiviti tuntutan
buruh di Bahagian Penguatkuasaan. Pakar rujuk pegawai dalam
pengendalian kes tuntutan buruh.

JESSIE ANAK BIDUT
Pegawai Perhubungan Perusahaan S44
Berkhidmat 15 tahun dan pegawai di Bahagian Penyelidikan dan
Maklumat. Pakar dalam Rekabentuk, Tatahias dan Dokumentasi.

CHANG NYUK KUI @ JASON
Pegawai Teknologi dan Maklumat F44(M)
Berkhidmat 8 tahun dan pegawai di Bahagian Penyelidikan dan
Maklumat. Pakar dalam teknologi maklumat dan merekabentuk
sistem dalaman jabatan

JOHAN BIN MAT
Pegawai Teknologi dan Maklumat F44(M)
Berkhidmat 14 tahun dan pegawai di Bahagian Penyelidikan &
Maklumat. Pakar dalam teknologi maklumat, rekabentuk, tatahi-
as, brosur, dan banner.

CLINTON JEMUT ANAK ASVESTER UJAN
Pembantu Perhubungan Perusahaan S19
Berkhidmat 6 tahun dan staff di Pejabat Tenaga Kerja Sri Aman.
Pakar dalam fotografi, audio-visual dan videografi.

Mukasurat 8

PENGENALAN KUMPULAN

PELANTIKAN KETUA DAN AHLI KEUMPULAN

Surat perlantikan Ketua Kumpulan
dan juga ahli kumpulan yang telah
ditandatangani oleh Pengarah
Tenaga Kerja Sarawak pada
7 Julai 2020.

PEMBAHAGIAN TUGAS

ISMAIL MOHAMMAD
Bertindak sebagai Ketua Kumpulan dan menyelaras aktiviti

ASMAH
Bertindak sebagai Setiausaha untuk mencatat minit mesyuarat dan

menyediakan lojistik

JASON
Membangun dan merekabentuk sistem

PHANG
Menyediakan sumber rujukan dan mengumpul data

TAN JESSIE
Menyediakan sumber rujukan dan mengumpul data

Membuat kajian dan menganalisa data

JOHAN
Merekabentuk grafik, mengambil gambar dan video

CLINTON
Merekabentuk,mengambil gambar dan video

Mukasurat 9

PENGENALAN KUMPULAN

TAHAP PENGETAHUAN AHLI KUMPULAN
Ahli kumpulan sentiasa belajar dan menerokai idea-idea yang baru ke arah penambahbaikan
secara berterusan.

Pencapaian 25 × 100 39.7%
sebelum 63

Pencapaian 38 × 100 60.3%
semasa 63

Peningkatan 60.3% - 39.7% 20.6%

KOMITMEN AHLI KUMPULAN

Mukasurat 10

2 PEMILIHAN ISU/
MASALAH
YANG HENDAK
DISELESAIKAN

2.1 Kesesuaian dengan dasar kerajaan/ isu-isu penting bagi
pemegang taruh (stake holder).
2.2 Sasaran yang jelas, tempoh dan tarikh akhir serta pelan
tindakan.

PEMILIHAN PROJEK

KESESUAIAN DENGAN DASAR KERAJAAN/ ISU-ISU PENTING BAGI PEMEGANG TARUH
(SHAREHOLDER)
Jabatan Tenaga Kerja Sarawak merupakan sebuah jabatan di bawah Kementerian Sumber
Manusia yang bertindak di barisan hadapan dalam berurusan dengan pelanggan berhubung isu
perburuhan seperti aduan buruh, tuntutan buruh, permit perburuhan dan lain-lain lagi.

PRINSIP UTAMA YANG DIJADIKAN SEBAGAI KRITERIA & ASAS RUJUKAN PROJEK

KAITAN DENGAN HALA TUJU JABATAN

HUBUNGKAIT

Jabatan Tenaga Kerja Sarawak

sentiasa bertekad untuk mencapai visi, misi dan

objektif agar sistem penyampaian jabatan

sentiasa ditambah baik bagi mempertingkatkan

mutu perkhidmatan secara berterusan.

Jabatan menekankan penyampaian

perkhidmatan yang bermutu tinggi sebagai dasar

kualiti. Setiap warga jabatan peka dengan hala tuju

jabatan. Dalam usaha menerapkan budaya kualiti

dalamorganisasipihakpengurusanantaranyatelah

menetapkan petunjuk prestasi utama KPI sebagai

satu mekanisma pengukuran prestasi di setiap

Pejabat Tenaga Kerja.

Sumber: Laman Web rasmi Kementerian dan Jabatan

KAITAN DENGAN PELAN STRATEGIK KEMENTERIAN SUMBER MANUSIA

Dengan berpaksikan Pelan Strategik Kementerian Sumber Manusia, jabatan turut merumuskan hala
tuju dan strategi dalam memacu pembangunan dan pengurusan sumber manusia di negeri Sarawak
ke arah mencapai aspirasi sebuah negeri berpendapatan tinggi yang terangkum dan mampan. Pelan
Strategik Kementerian Sumber Manusia dirangka berdasarkan 5 teras utama iaitu:

HUBUNGKAIT

Dengan mentransformasikan kaedah

penyampaian perkhidmatan awam

kepada kaedah yang lebih efisien dan

efektif bagi menambah baik perkhidmatan untuk

kesejahteraan rakyat.

Sumber: Pelan Strategik Kementerian Sumber Manusia

HUBUNGKAIT
Teras 4 Pelan Strategik Kementerian Sumber Manusia, Strategi 01 dan 05 menggariskan penekanan
kepada hak pekerja dan memperkukuhkan data perburuhan dan operasi digital.

Mukasurat 11

PEMILIHAN PROJEK

KAITAN DENGAN KEHENDAK PELANGGAN & STAKEHOLDERS

PIAGAM PELANGGAN: Jabatan Tenaga Kerja Sarawak berjanji untuk memberikan perkhidmatan
terbaik bagi memenuhi pelanggannya seperti yang ditetapkan. Setiap warga kerja jabatan
sentiasa berpandukan piagam pelanggan sebagai petunjuk prestasi dalam menjalankan tugas yang
diamanahkan.
HUBUNGKAIT
Penetapan piagam pelanggan ialah satu
mekanisme pengukuran prestasi di setiap
Pejabat Tenaga Kerja untuk tujuan pemantauan
oleh pihak pengurusan. setiap pejabat perlu
mengemukakan prestasi bulanan dan dilaporkan
di dalam Business Plan jabatan. Ini memastikan
agar keutamaan diberikan kepada aspek kualiti
dalam setiap aktiviti yang dilaksanakan dan
perkhidmatan yang diberikan.

Sumber: Laman Web rasmi jabatan

KAITAN DENGAN KEADAAN & ISU SEMASA

Sumber: Sarawak Post COVID-19 Development Strategy 2030

Penularan pandemik COVID-19 di Sarawak sejak tahun 2020 dan pelaksanaan beberapa siri Perintah
Kawalan Pergerakan (PKP) kepada rakyat bermula 18 Mac 2020 telah memberi kesan terutamanya
golongan pekerja dan majikan. Ini secara langsung telah menyebabkan ramai individu kehilangan
pekerjaan, terpaksa berhenti kerja, diberi cuti tanpa gaji yang panjang ataupun diberhentikan kerja
oleh majikan.

HUBUNGKAIT

Jabatan Tenaga Kerja Sarawak sebagai orang tengah antara pekerja dan majikan berperanan

besar bagi mengekalkan keharmonian perusahaan. Jabatan Tenaga Kerja berkeyakinan

tanggungjawab pekerja dan majikan akan terlaksana sementara hak pekerja dan majikan terpelihara.

Semua tugas harian dan arahan kerja yang dikeluarkan dari semasa ke semasa hendaklah diselesaikan

dengan Prosedur Operasi Standard (SOP) yang sedia ada selaras dengan arahan dan saranan Jabatan

Perkhidmatan Awam (JPA), Majlis Keselamatan Negara (MKN) dan Sarawak Disaster Management

Committee (SDMC). Jabatan Tenaga Kerja Sarawak memberi komitmen dalam membantu kerajaan

negeri Sarawak memulihkan semula sosio ekonomi pasca covid-19 seperti disasarkan dalam Sarawak

Post Covid-19 Development Strategy 2030. Mukasurat 12

PEMILIHAN PROJEK

KAEDAH BRAINSTORMING

Kumpulan telah mengadakan sesi Pemilihan masalah dibuat melalui kaedah
brainstorming dibuat bagi memastikan masalah
percambahan fikiran atau brainstorming di mana yang menjadi kekangan dan cabaran ke arah
mencapai visi, misi dan matlamat jabatan dapat
setiapbahagiandalamjabatanperlumenyediakan dikenal pasti. Melalui kaedah ini, ahli kumpulan
telah berjaya menyenaraikan tiga puluh dua (32)
masalah-masalah yang dihadapi. Ini bagi masalah yang berkaitan.

mengenal pasti masalah yang utama dan sig- Kumpulan telah menyenaraikan isu dan
masalah yang dihadapi oleh jabatan seperti
nifikan kepada Jabatan Tenaga Kerja Sarawak. berikut:

Sebelum kumpulan mengadakan sesi
brainstorming, beberapa prinsip utama perlu
dijadikan sebagai kriteria dan asas rujukan, iaitu
Visi dan Misi jabatan, pelan strategik jabatan dan
piagam pelanggan.

NAMA PEGAWAI ISU/MASALAH

ISMAIL 1. Pengurusan kes buruh yang kurang sistematik
PHANG 2. Jumlah tawaran kompaun yang tidak dibayar tinggi
ASMAH 3. Jumlah kes buruh yang meningkat berikutan tindakan majikan yang

TAN memberhentikan pekerja dan mengurangkan gaji pekerja semasa tempoh
JOHAN pandemik Covid-19
JASON 4. Jumlah kertas siasatan tertunggak yang tinggi
JESSIE 5. Borang yang banyak digunakan untuk permohonan permit perburuhan
CLINTON 6. Kelewatan memproses dokumen pengenalan diri daripada agensi
pekerjaan swasta
7. Penyiasatan kes aduan pekerja yang kurang berkesan
8. Jumlah kes tunggakan pemberhentian kerja yang tinggi
9. Kesedaran berkenaan Skim Bantuan Galakan Perniagaan Orang
Kurang Upaya (SBGP-OKU) yang kurang di kalangan usahawan Orang Kurang
Upaya
10. Jumlah pelanggaran undang-undang perburuhan yang tinggi di kalangan majikan
11. Jumlah Notifikasi Pelanggaran yang banyak tidak diambil tindakan susulan
12. Pengumpulan profail ladang yang kurang efektif
13. Kegagalan majikan memberi notis kepada Pengarah Tenaga Kerja dalam tempoh
90 hari dari tarikh tempat pekerjaan itu didaftarkan
14. Pengurusan data dan maklumat yang tidak bersistematik
15. Tiada kepakaran dalam menjalankan kajian penyelidikan
16. Jumlah data dan maklumat yang dikumpul banyak
17. Sistem pelaporan secara manual dan tidak seragam
18. Kesukaran pengumpulan data dan maklumat daripada Pejabat Tenaga Kerja
19. Rangkaian internet yang kurang stabil
20. Pegawai di lapangan kurang kemahiran dalam bidang multimedia
21. Kekurangan perisian komputer yang terkini menyukarkan penghasilan kerja yang
berkualiti
22. Proses kerja Surat Kelulusan Secara Dasar atau Approval In Principle (AP) yang rumit
23. Jumlah permohonan Lesen Penggajian Pekerja Bukan Pemastautin yang meningkat
24. Proses mengenal pasti waris/tanggungan yang rumit
25. Kelewatan mengeluarkan Lesen Baharu dan Lesen Pembaharuan
penggajian pekerja bukan pemastautin Majikan gagal melaporkan penggajian
pekerja bukan pemastautin dalam tempoh 14 hari selepas pengambilan kerja
26. Majikan gagal melaporkan penggajian pekerja bukan pemastautin dalam tempoh
14 hari selepas pengambilan kerja
27. Kelewatan majikan mengemukakan permohonan pembaharuan lesen penggajian
pekerja bukan pemastautin meningkat
28. Pengurusan stor yang kurang berkesan
29. Pengurusan aset yang kurang teratur
30. Permohonan cuti sakit yang tidak teratur
31. Isu kehadiran pegawai dan staf yang meningkat
32. Kesukaran mencapai 7 hari berkursus dalam setahun untuk pegawai dan staf

Mukasurat 13

PEMILIHAN PROJEK

RAJAH AFINITI

Masalah tersebut disenarai pendek menggunakan Kaedah Rajah Afiniti bagi memastikan
masalah yang dipilih signifikan dan bersesuaian dengan Visi, Misi, Objektif Jabatan, Piagam Pelanggan
dan Pelan Strategik Kementerian Sumber Manusia. Kumpulan telah mengelaskan masalah mengikut
bahagian-bahagian di jabatan yang mempunyai fungsi berbeza.

PENGGAJIAN PEKERJA BUKAN PEMASTAUTIN

Mengawalselia dan memproses permohonan penggajian pekerja bukan pemastautin melalui
Surat Kelulusan Secara Dasar atau Approval in Principal (AP), Lesen Baharu atau Gantian dan Lesen
Pembaharuan.

PENGUATKUASAAN

Bertanggungjawab untuk menguatkuasakan undang-undang perburuhan bagi memastikan
pematuhan undang-undang melalui penyelesaian pertikaian tuntutan buruh di Mahkamah Buruh,
pendakwaan, di samping memantapkan perkhidmatan sistem perburuhan jabatan melalui permit
perburuhan dan Lesen Agensi Pekerjaan Swasta.

STANDARD PERBURUHAN

Berperanan dalam memperkasakan pematuhan standard perburuhan bagi memelihara kepentingan dan
kebajikan masyarakat industri dengan melaksanakan pemeriksaan berkanun, pendaftaran tempat pekerjaan
baharu, penyiasatan aduan buruh, pemantauan pemberhentian pekerja serta pendidikan perburuhan.

Bahagian Penggajian Pekerja Bahagian Penguatkuasaan Bahagian Standard Perburuhan
Bukan Pemastautin

23 Jumlah 27 1 Pengurusan 2 Jumlah 7 Penyiasatan 8 Jumlah kes
permohonan Kelewatan kes buruh tawaran kes aduan tunggakan
Lesen majikan kompaun
Penggajian yang kurang pekerja yang pemberhentian
Pekerja Bukan mengemukakan sistematik yang tidak kurang kerja yang tinggi
Pemastautin permohonan dibayar tinggi
yang pembaharuan 5 Borang yang berkesan 12 Pengumpulan
meningkat lesen banyak 4 Jumlah kertas profil ladang
penggajian siasatan 11 Jumlah yang kurang
25 Kelewatan pekerja bukan digunakan untuk Notifikasi efektif
mengeluarkan pemastautin permohonan tertunggak
Lesen Baharu meningkat permit yang tinggi Pelanggaran 13 Kegagalan
dan Lesen perburuhan yang banyak majikan memberi
Pembaharuan 22 Proses kerja 3 notis kepada
penggajian Surat Kelulusan 6 Kelewatan Jumlah kes tidak Pengarah
pekerja bukan Secara Dasar memproses buruh yang diambil Tenaga Kerja
pemastautin atau Approval dokumen meningkat tindakan dalam
In Principle pengenalan berikutan susulan tempoh 90 hari
26 (AP) yang diri daripada tindakan dari tarikh
Majikan gagal rumit agensi 9 Kesedaran tempat
melaporkan pekerjaan majikan yang berkenaan pekerjaan itu
penggajian 24 Proses swasta memberhentikan didaftarkan
pekerja bukan mengenal Skim Bantuan
pemastautin pasti waris/ pekerja dan Galakan 10 Jumlah
dalam tempoh mengurangkan pelanggaran
14 hari selepas tanggungan Perniagaan
pengambilan yang rumit gaji pekerja Orang undang-undang
kerja semasa perburuhan yang
tempoh Kurang Upaya
(SBGP-OKU) tinggi di
pandemik yang kurang kalangan
Covid-19 di kalangan majikan
usahawan

Orang Kurang
Upaya

19Terdapat permasalahan yang

dipilih berdasarkan fungsi bahagian yang

menjalankan aktiviti utama jabatan Mukasurat 14

PEMILIHAN PROJEK

RAJAH AFINITI

Masalah berikut tidak disenarai pendek atas sebab mengambil kira keutamaan kumpulan kepada
fokus fungsi dan peranan jabatan.

PENYELIDIKAN DAN TEKNOLOGI MAKLUMAT

Bertanggungjawab mengumpul dan mengurus data statistik jabatan bagi tujuan perancangan
dasar serta hala tuju jabatan di samping merancang, mengurus dan menyelaras projek ICT jabatan,
peralatan dan perisian infrastruktur ICT jabatan.

KHIDMAT PENGURUSAN

Meningkatkan kecekapan dan keberkesanan pengurusan sumber manusia, kewangan, perolehan, aset, pemba-
ngunan serta pentadbiran dan logistik Jabatan.

Bahagian Penyelidikan dan Teknologi Bahagian Khidmat Pengurusan
Maklumat

14 Pengurusan 15 Tiada 18 Kesukaran 28 Pengurusan 29 Pengurusan 30
data dan kepakaran pengumpulan stor yang aset yang Permohonan
maklumat dalam data dan kurang cuti sakit yang
yang tidak menjalankan maklumat berkesan kurang teratur tidak teratur
kajian daripada
bersistematik penyelidikan Pejabat 31 32 Kesukaran
Tenaga Kerja Isu kehadiran mencapai 7
16 Jumlah data 17 Sistem pegawai dan hari berkursus
dan maklumat pelaporan 21 Kekurangan staf yang dalam
yang dikumpul secara perisian meningkat setahun untuk
banyak manual dan komputer pegawai dan
staf
20 Pegawai di tidak seragam yang terkini
lapangan menyukarkan 13Terdapat permasalahan yang disingkir
19 Rangkaian penghasilan
kurang kema- internet yang kerana tidak memfokuskan aktiviti
hiran dalam kurang stabil kerja yang
bidang multi- berkualiti utama jabatan

media

Justeru itu, kumpulan telah bersetuju memilih tajuk yang memfokuskan
kepada peranan jabatan yang bertanggungjawab ke atas penguatkuasaan
undang-undang perburuhan, pematuhan standard perburuhan dan
pengawalseliaan penggajian pekerja bukan pemastautin. Peranan jabatan
ini adalah selaras dengan aspirasi Visi, Misi, Objektif Jabatan serta Piagam
Pelanggan yang telah ditetapkan. Terdapat 19 permasalahan yang telah
dipilih untuk tujuan saringan seterusnya.

Mukasurat 15

PEMILIHAN PROJEK

KAEDAH SMART

Bagi tujuan mengenalpasti permasalahan yang perlu diberi keutamaan, kumpulan telah
menyenarai pendek 19 permasalahan melalui Rajah Afiniti yang kemudiannya dianalisis
menggunakan kaedah SMART seperti berikut:

S specific Berkaitan dengan visi, misi, objektif dan piagam pelanggan
Jabatan

M measurable Terdapat data / maklumat untuk diukur pencapaian

A achievable Boleh dicapai dengan sumber yang sedia ada

R relevant Berkaitan dengan fungsi dan aktiviti utama yang dilaksanakan
oleh Jabatan

T time-based Tempoh masa yang munasabah untuk mencapai sasaran yang
ditetapkan

Berikut merupakan penunjuk kaedah SMART yang berpaksikan misi dan visi jabatan.

BIL ISU/MASALAH S MA R T
Pengurusan kes buruh yang kurang

1 sistematik

KEPUTUSAN TERIMA

JUSTIFIKASI
Isu ini memenuhi kriteria yang ditetapkan. Tuntutan buruh melibatkan salah satu aktiviti utama jabatan
dan merupakan isu yang agak kritikal yang perlu diselesaikan segera kerana melibatkan piagam
pelanggan jabatan dan orang awam secara amnya.

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Jumlah tawaran kompaun yang tidak
2 dibayar tinggi

KEPUTUSAN TOLAK

JUSTIFIKASI
Isu ini tidak memenuhi kriteria yang ditetapkan. Pembayaran kompaun adalah bergantung
kepada kehendak Orang Kena Kompaun untuk membayar. Tindakan pendakwaan dapat diambil
sekiranya kompaun tidak dibayar.

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Jumlah kes buruh yang meningkat berikutan
3 tindakan majikan yang memberhentikan

pekerja dan mengurangkan gaji pekerja
semasa tempoh pandemik Covid-19

KEPUTUSAN TOLAK

JUSTIFIKASI

Isu ini tidak memenuhi kriteria yang ditetapkan. Pekerja berhak untuk memfailkan kes buruh dan

Jabatan tidak dapat menghentikan pekerja untuk berbuat demikian.
Mukasurat 16

PEMILIHAN PROJEK

KAEDAH SMART

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Jumlah kertas siasatan tertunggak yang tinggi
4

KEPUTUSAN TERIMA

JUSTIFIKASI
Siasatan yang dijalankan oleh pegawai di lapangan tidak menyeluruh dan menjurus kepada
pelanggaran yang dinyatakan dalam Ordinan Buruh (Sarawak Bab 76) menyebabkan kertas
siasatantidakdapatdilengkapkan.Dalamsituasiinikebanyakankertassiasatandikembalikankepada
Pegawai Penyiasat untuk siasatan lanjut.

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Borang yang banyak digunakan untuk
5 permohonan permit perburuhan

KEPUTUSAN TOLAK

JUSTIFIKASI
Isu ini tidak memenuhi kriteria yang ditetapkan dan sukar diukur kerana permohonan permit
perburuhan yang dikendalikan jabatan adalah pelbagai dan penggunaan borang adalah cara
untuk mengenalpasti permohonan yang dikemukakan majikan.

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Kelewatan memproses dokumen
6 pengenalan
diri daripada agensi

pekerjaan swasta

KEPUTUSAN TOLAK

JUSTIFIKASI
Proses menyediakan dokumen pengenalan diri ini melibatkan proses perolehan kerajaan.
Kecepatan atau kelewatan adalah bergantung kepada proses perolehan.

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Penyiasatan kes aduan pekerja yang
7 kurang berkesan

KEPUTUSAN TOLAK

JUSTIFIKASI
Isu ini sukar diukur kerana penyiasatan kes aduan pekerja adalah berdasarkan isu yang
diadukan dan terdapat aduan yang di luar bidang kuasa jabatan.

Mukasurat 17

PEMILIHAN PROJEK

KAEDAH SMART

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Jumlah kes tunggakan pemberhentian
8 kerja yang tinggi

KEPUTUSAN TERIMA

JUSTIFIKASI
Isu ini memerlukan tindakan penyelesaian segera kerana ia melibatkan pekerja yang
diberhentikan akibat daripada pandemik Covid-19.

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Kesedaran berkenaan Skim

9 Bantuan Galakan Perniagaan Orang

Kurang Upaya (SBGP-OKU) yang

kurang di kalangan usahawan Orang

Kurang Upaya

KEPUTUSAN TOLAK

JUSTIFIKASI
Geran yang disalurkan di bawah skim ini adalah tertakluk kepada peruntukan yang diluluskan
oleh Jabatan Tenaga Kerja Semenanjung Malaysia.

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Jumlah pelanggaran undang-undang
10 perburuhan yang tinggi di kalangan

majikan

KEPUTUSAN TOLAK

JUSTIFIKASI
Isu ini tidak memenuhi kriteria yang ditetapkan. Elemen ini tidak dapat dikawal oleh Jabatan
namun tindakan pendakwaan/kompaun dapat diambil terhadap majikan.

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Jumlah Notifikasi Pelanggaran yang
11 banyak tidak diambil tindakan susulan

KEPUTUSAN TOLAK

JUSTIFIKASI
Isu ini tidak memenuhi kriteria yang ditetapkan. Elemen ini tidak dapat dikawal oleh Jabatan
namun tindakan pendakwaan/kompaun dapat diambil terhadap majikan sekiranya masih
tidak mematuhi perundangan buruh.

Mukasurat 18

PEMILIHAN PROJEK

KAEDAH SMART

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Pengumpulan profil ladang yang kurang
12 efektif

KEPUTUSAN TERIMA

JUSTIFIKASI
Isu ini memenuhi kriteria yang ditetapkan. Pengumpulan profil ladang yang dilaksanakan oleh
jabatan adalah secara manual iaitu melalui Borang Profil Ladang dan jabatan sering
berhadapan masalah majikan tidak mengembalikan borang yang telah diberikan.

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Kegagalan majikan memberi notis
13 kepada Pengarah Tenaga Kerja

dalam tempoh 90 hari dari tarikh tempat
pekerjaan itu didaftarkan

KEPUTUSAN TOLAK

JUSTIFIKASI
Isu ini tidak memenuhi kriteria ditetapkan kerana pengoperasian dan pembukaan tempat
pekerjaan baharu adalah tertakluk kepada lesen perniagaan yang diluluskan oleh pihak
berkuasa tempatan. Walaupun majikan diwajibkan memberi notis kepada jabatan tiada data
yang mencukupi untuk meletakkan isu ini sebagai isu yang kritikal untuk diatasi.

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Proses kerja Surat Kelulusan Secara Dasar
22 atau Approval In Principle (AP) yang rumit

KEPUTUSAN TOLAK

JUSTIFIKASI
Isu tidak memenuhi kriteria yang ditetapkan.Kuasa meluluskan satu-satu permohonan
Surat Kelulusan Secara Dasar ini terletak pada Jawatankuasa Lokalisasi yang dianggotai oleh
agensi-agensi lain. Jabatan tiada kuasa mutlak untuk mengubah proses kerja ini.

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Jumlah permohonan Lesen

23 Penggajian Pekerja Bukan

Pemastautin yang meningkat

KEPUTUSAN TOLAK

JUSTIFIKASI
Isu ini tidak memenuhi kriteria yang ditetapkan. Penetapan dan pelaksanaan dasar
serta polisi penggajian pekerja bukan pemastautin yang berubah-ubah menyebabkan jumlah
permohonan diterima jabatan juga berubah.

Mukasurat 19

PEMILIHAN PROJEK

KAEDAH SMART

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Proses mengenal pasti waris/tanggungan
24 yang rumit

KEPUTUSAN TOLAK

JUSTIFIKASI
Isu ini tidak memenuhi kriteria yang ditetapkan. Proses ini melibatkan kerjasama pihak
konsulat dan kedutaan negara luar untuk mengesan waris/tanggungan dan mengambil masa
yang panjang.

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Kelewatan mengeluarkan Lesen
25 Baharu dan Lesen Pembaharuan

penggajian pekerja bukan pemastautin

KEPUTUSAN TERIMA

JUSTIFIKASI
Isu ini memenuhi kriteria yang ditetapkan. Proses ini dapat dikawal oleh Jabatan dan berkaitan
dengan piagam pelanggan.

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Majikan gagal melaporkan penggajian
26 pekerja bukan pemastautin dalam

tempoh 14 hari selepas pengambilan
kerja.

KEPUTUSAN TERIMA

JUSTIFIKASI
Isu ini memenuhi kriteria yang ditetapkan. Ini merupakan peruntukan dalam Ordinan Buruh
(Sarawak Bab 76) dan memberi kesan terhadap penguatkuasaan perundangan buruh oleh
Jabatan.

BIL ISU/MASALAH S MA R T

Kelewatan majikan mengemukakan
27 permohonan pembaharuan lesen

penggajian pekerja bukan pemastautin
meningkat

KEPUTUSAN TOLAK

JUSTIFIKASI
Isu ini tidak memenuhi kriteria yang ditetapkan.Tindakan pendakwaan/kompaun dapat diambil
terhadap majikan sekiranya lewat mengemukakan permohonan.

13Terdapat permasalahan yang disingkirkan berlandaskan kepada fokus aktiviti utama

jabatan melalui kaedah SMART.

Mukasurat 20

PEMILIHAN PROJEK

KAEDAH ANALISA DATA MATRIKS

Terdapat 6 pemasalahan hasil saringan daripada Kaedah SMART yang dipilih. Seterusnya
akan dianalisis dengan menggunakan Kaedah Analisa Data Matriks bagi menyenarai pendek
masalah yang memerlukan tindakan segera berdasarkan kepada tahap kritikal dan keupayaan
serta impaknya kepada jabatan dan pihak berkepentingan.

BIL. SENARAI ISU KEUPAYAAN KRITIKAL

1 Pengurusan kes buruh yang kurang sistematik 9 9
8 4
4 Jumlah kertas siasatan tertunggak yang tinggi 7 8

8 Jumlah kes tunggakan pemberhentian kerja yang 6 7
tinggi 4 6

12 Pengumpulan profail ladang yang kurang efektif 3 4

25 Kelewatan mengeluarkan Lesen Baharu dan
Lesen Pembaharuan penggajian pekerja bukan
pemastautin

26 Majikan gagal melaporkan penggajian pekerja
bukan pemastautin dalam tempoh 14 hari selepas
pengambilan kerja

SKALA:
1 - 2 Sangat Lemah | 3 - 4 Lemah | 5 - 6 Sederhana | 7 - 8 Kuat | 9 - 10 Sangat Kuat

KEUPAYAAN 1 Pemilihan masalah adalah
8
10
9 12 berdasarkan isu-isu yang

48 dihadapi dan boleh

7 KRITIKA diselesaikan di peringkat bahagian
6
5

dengan keutamaan diberi

0123 4 5 6 7 8 9 10 kepada isu-isu keupayaan

4 25 kumpulan dan kritikal yang

26 3 (4,6) dihadapi oleh jabatan.

2

1
0

Merujuk kepada kaedah Analisis Data Matriks di atas, didapati 3 pemasalahan mempunyai skor
yang tertinggi dan berada di kedudukan teratas.

1. Pengurusan kes buruh yang kurang sistematik
8. Jumlah kes tunggakan pemberhentian kerja yang tinggi
12. Pengumpulan profil ladang yang kurang efektif

Mukasurat 21

PEMILIHAN PROJEK

PENJELASAN 3 PEMASALAHAN DIPILIH

1TAJUK: PENGURUSAN KES BURUH YANG KURANG SISTEMATIK

BIL. MASALAH KEADAAN KEADAAN JIKA TIDAK PENJELASAN
SEKARANG DIKEHENDAKI DIATASI
1 Pengurusan kes Kesukaran yang
buruh yang Pengendalian Pengendalian kes Jabatan akan berlaku
kurang sistematik kes buruh yang buruh yang lebih mempunyai menyebabkan kes
sedia ada adalah efisien dan lambakan kes buruh buruh tidak dapat
secara manual, tidak bersistematik ke arah yang tinggi dan diselesaikan
teratur dan tidak pendigitalan jabatan akan mengikut sasaran
mesra pengguna penyampaian dianggap gagal yang ditetapkan.
kerana semua proses perkhidmatan awam untuk melindungi hak
kerja masih agar kehendak pekerja serta
menggunakan Piagam kepentingan
borang serta Pelanggan jabatan majikan.
format lama yang dapat dipenuhi.
tidak dikemaskini.

STATISTIK KES BURUH DARI TAHUN 2020 HINGGA 2021

Sumber: Bahagian Penguatkuasaan, JTK sarawak

Berdasarkan carta diatas sebanyak 2413 kes buruh telah difailkan di seluruh negeri Sarawak untuk
tahun 2020 dan 2021. Ia merupakan jumlah kes tertinggi yang telah difailkan di Sarawak.
Ianya dijangka memberi cabaran yang besar kepada jabatan dalam mengendalikan kes tuntutan
buruh. Peningkatan kes dijangka akan berlaku pada tahun seterusnya berikutan peningkatan
aduan perburuhan berkenaan pelanggaran standard perburuhan di kalangan majikan.

Mukasurat 22

PEMILIHAN PROJEK

PENJELASAN 3 PEMASALAHAN DIPILIH

8TAJUK: JUMLAH KES TUNGGAKAN PEMBERHENTIAN KERJA YANG TINGGI

BIL. MASALAH KEADAAN KEADAAN JIKA TIDAK PENJELASAN
SEKARANG DIKEHENDAKI DIATASI
8 Jumlah kes
tunggakan pember- Pandemik COVID-19 Setiap tindakan Pekerja yang terlibat Kekangan daripada
hentian kerja yang menyebabkan pemberhentian dengan keadaan semasa
tinggi banyak majikan pekerja hendaklah pemberhentian iaitu pelaksanaan
terpaksa mengambil dilaporkan pekerja tidak akan Perintah Kawalan
tindakan menggunakan mendapat hak Pergerakan (PKP)
pemberhentian Borang JTKSWK 19 mereka dari segi selama lebih dari
pekerja. Majikan kepada Pejabat faedah kewangan setahun
gagal melaporkan Tenaga Kerja yang sepertimana yang menyukarkan
pemberhentian berdekatan telah ditetapkan pegawai
pekerja ke sepertimana yang oleh undang-undang menjalankan
Pejabat Tenaga telah ditetapkan dan penindasan ke siasatan secara
Kerja berdekatan Seksyen 60 Ordinan atas pekerja akan menyeluruh ke atas
untuk pemantauan Buruh (Sarawak Bab terus berlaku jika pemberhentian kerja
tindakan tersebut. 76) dan pemeriksaan tindakan yang dilaporkan.
berkanun akan penguatkuasaan
dijalankan ke tempat tidak diambil oleh
pekerjaan bagi jabatan.
memastikan faedah
penamatan dibayar
oleh majikan kepada
pekerja terlibat.

STATISTIK PEMBERHENTIAN PEKERJA DARI TAHUN 2020 HINGGA 2021

Sumber: Bahagian Standard Perburuhan, JTK sarawak

Jabatan Tenaga Kerja Sarawak telah menerima pemberitahuan tindakan pemberhentian pekerja
sepanjang tahun 2020 dan 2021 yang melibatkan seramai 9969 orang pekerja dan 576 majikan.
Tindakan pemberhentian pekerja ini memerlukan pegawai menjalankan siasatan dan
menyediakan laporan bagi memastikan tindakan majikan mengikut peruntukan undang-undang
perburuhan.

Mukasurat 23

PEMILIHAN PROJEK

PENJELASAN 3 PEMASALAHAN DIPILIH

12TAJUK: PENGUMPULAN PROFIL LADANG YANG KURANG EFEKTIF

BIL. MASALAH KEADAAN KEADAAN JIKA TIDAK PENJELASAN
SEKARANG DIKEHENDAKI DIATASI
12 Pengumpulan profil Kesukaran
ladang yang kurang Maklumat Majikan Jabatan akan gagal pengumpulan data
efektif dikumpul secara mengemaskini untuk mendapatkan menyebabkan
manual iaitu melalui maklumat profil maklumat terkini jabatan
edaran borang ladang atas talian berkaitan ladang kekurangan
kepada majikan secara berkala dan kerana pihak maklumat profil
ladang yang ini memudahkan majikan sendiri tidak ladang untuk
berkaitan dan proses akan melaporkan merancang dan
kemudian pengumpulan dan sebarang maklumat memberi maklum
dimasukkan ke pelaporan maklumat berkaitan ladang balas kepada pihak
dalam excel oleh ladang di Sarawak mereka jika tidak pemegang taruh
pegawai/ kerani dari masa ke diminta oleh apabila diperlukan
untuk pelaporan. semasa. jabatan. dalam yang masa
singkat

STATISTIK PROFAIL LADANG DARI TAHUN 2020 HINGGA 2021

Sumber: Bahagian Standard Perburuhan, JTK sarawak

Industri perladangan merupakan industri yang kebanyakan bergantung kepada tenaga kerja
asing dan memerlukan ramai tenaga kerja. Kemudahan-kemudahan asas seperti tempat
tinggal, bekalan air dan elektrik perlu disediakan oleh pihak ladang bagi memastikan kebajikan
tenaga kerja ini dilindungi. Maklumat profil ladang diperlukan bagi tujuan memantau penyediaan
kemudahan asas oleh majikan ladang serta penjanaan statistik untuk pihak pemegang taruh.

Mukasurat 24

PEMILIHAN PROJEK

KAEDAH MATRIKS BERKRITERIA

Dari 3 permasalahan hasil saringan daripada kaedah Analisa Data Matriks seterusnya akan

dianalisis dengan menggunakan kaedah Matriks Berkriteria bagi mencari satu masalah yang
sangat memerlukan tindakan segera berdasarkan kepada tahap kritikal dan wajaran serta
impaknya kepada jabatan dan pihak berkepentingan.

Penjelasan Pemilihan Kriteria

PIAGAM MISI JABATAN MASA IMEJ JABATAN
PELANGGAN
Misi Jabatan Masa merujuk Imej Jabatan
Piagam merujuk kaitan kepada tempoh merujuk kepada
Pelanggan yang bersesuaian
merujuk kepada dengan tanggapan
piawaian yang fungsi dan untuk masyarakat
telah ditetapkan peranan penyelesaian
oleh jabatan. jabatan. industri
masalah. terhadap fungsi

dan
peranan jabatan.

KRITERIA PIAGAM MISI MASA IMEJ JUMLAH
JABATAN
PELANGGAN JABATAN

Masalah (5) (5) (5) (5) 160
8 x 5 = 40 8 x 5 = 40 8 x 5 = 40 8 x 5 = 40
Pengurusan kes buruh
yang 6 x 5 = 30 7 x 5 = 35 6 x 5 = 30 7 x 5 = 35 130
kurang sistematik

Jumlah kes tunggakan
pemberhentian kerja yang
tinggi

Pengumpulan profil ladang 5 x 5 = 25 5 x 5 = 25 6 x 5 = 30 5 x 5 = 25 95
yang kurang efektif

SKALA:
1 - 2 Sangat Lemah | 3 - 4 Lemah | 5 - 6 Sederhana | 7 - 8 Kuat | 9 - 10 Sangat Kuat

Merujuk kepada Kaedah Markah Berkriteria di atas, didapati masalah yang mempunyai skor yang
tertinggi adalah “Pengurusan Kes Buruh Yang Kurang Sistematik”. Ini membuktikan bahawa
kumpulan berpendapat masalah tersebut perlu ditangani dengan segera kerana ianya akan
memberikan impak yang besar kepada jabatan, orang awam dan negeri terutamanya dari segi
pengurusan kes buruh dan melibatkan tuntutan kepada majikan.

Mukasurat 25

PEMILIHAN PROJEK

PEMILIHAN ISU DAN MASALAH YANG HENDAK DISELESAIKAN

TAJUK PROJEK

PENGURUSAN KES BURUH YANG KURANG SISTEMATIK

Dalam usaha menambah baik urus tadbir SASARAN PROJEK
pengurusan dan penguatkuasaan undang–
undang perburuhan kumpulan telah memilih Tempoh masa pengendalian
tajuk yang mempunyai signifikan kepada keperluan tuntutan buruh kurang
masyarakat yang terkesan akibat Pandemik Covid-19 daripada 90 hari.
terutamanya golongan pekerja yang terkesan akibat
pemberhentian kerja. Justeru itu, melalui Kaedah
Brainstorming dan Kaedah Analisa Matrik, kumpulan
tampil dengan tajuk “Pengurusan Kes Buruh Yang Kurang
Sistematik”.

TEMPOH DAN TARIKH PELAKSANAAN

Dalam menyediakan projek, kumpulan telah melalui beberapa fasa seperti di gambar rajah.
PELAN TINDAKAN

Carta Perbatuan Pelan Tindakan Perlaksanaan Projek

PDCA Aktiviti Tahun 2020 Tahun 2021 Tahun 2022

Jul Ogs Sep Okt Nov Dis Jan Feb Mac Apr Mei Jun Jul Ogs Sep Okt Nov Dis Jan Feb Mac Apr Mei Jun Jul Ogs Sep Okt Nov Dis

Penubuhan Kumpulan

Mengenalpasti Projek

Plan Analisa Projek

Penetapan Objektif Sasaran
Projek

Pengumpulan dan Analisa
Data

Cadangan Penyelesaian /
Penambahbaikan

Penghasilan Idea
Do

Pelaksanaan Uji Cuba

Penilaian

Check Tindakan Susulan

Analisa Pencapaian

Act Penyeragaman

Pemantauan dan
Penambahbaikan
Berterusan

Perancangan
Perlaksanaan

Mukasurat 26

3 PENGENALPASTIAN
STATUS SEMASA &
ANALISIS SEBAB AKIBAT

3.1 Keadaan fakta dan data status semasa berhubung isu
masalah dipilih.
3.2 Kelogikan serta kedalaman analisis sebab dan akibat.
3.3 Kesesuaian alat dan teknik digunakan.

PENJELASAN PROJEK

DEFINISI PENGURUSAN KES BURUH YANG KURANG SISTEMATIK

Pengurusan: Perihal merancang, menyusun,
mengarah dan mengawal selia proses dalam
setiap urusan kes buruh.

Kes buruh: Pertikaian atau tuntutan
berbentuk kewangan yang dikemukakan oleh
pekerja atau majikan ke Jabatan Tenaga Kerja
Sarawak untuk didengar dan diputuskan di
mahkamah buruh.

Labour Ordinance (Sarawak Cap. 76)

TUNTUTAN BAKI GAJI GAJI KERJA LEBIH MASA GAJI GANTI NOTIS

FAEDAH PENAMATAN JENIS-JENIS BAYARAN GAJI
KERJA TUNTUTAN KES BERKAITAN GAJI

BURUH

Kurang sistematik: Merujuk kepada pengendalian kes buruh yang tidak teratur dan dilaksanakan
secara manual di 16 Pejabat Tenaga Kerja (PTK) di seluruh Negeri Sarawak

Senarai 16 PTK:

• PTK Kuching LAWAS
• PTK Kota Samarahan
• PTK Serian MIRI LIMBANG
• PTK Sri Aman
• PTK Betong BINTULU MARUDI
• PTK Saratok BAKUN
• PTK Sarikei MUKAH
• PTK Sibu KAPIT
• PTK Mukah SIBU
• PTK Bintulu
• PTK Bakun SARIKEI
• PTK Kapit
• PTK Miri
• PTK Marudi
• PTK Limbang

• PTK Lawas

KUCHING SARATOK

SAMARAHAN BETONG
SERIAN
SRI AMAN

Mukasurat 27

PENJELASAN PROJEK

KAEDAH 5W1H

APA ITU PENGURUSAN KES BURUH YANG KURANG SISTEMATIK?

Apa itu “Pengurusan Kes Kenapa masalah ini kritikal Bila masalah itu mula
Buruh”? ditangani? berlaku?

Pengurusan kes buruh adalah Tuntutan kes buruh adalah aktiviti Berlaku apabila kes buruh
merujuk kepada proses-proses utama Jabatan yang berkaitan semakin meningkat pada
yang merangkumi proses dengan Visi, Misi, Objektif Jabatan tahun 2020 dan keadaan
tuntutan kewangan yang dan Piagam Pelanggan. semakin kritikal apabila
dibuat oleh pengadu yang terdiri berlaku penularan penyakit
daripada pekerja atau majikan 5W 1H Covid-19 yang
seperti mana yang diperuntuk- menyebabkan
kan di bawah terlaksananya Perintah
Ordinan Buruh (Sarawak Bab 76). Kawalan Pergerakan (PKP)
sejak 18 Mac 2020.
Apa itu “Yang Kurang
Sistematik”? Di mana masalah itu berlaku?
16 Pejabat Tenaga Kerja (PTK) di seluruh Sarawak
Merujuk kepada pengurusan kes
buruh yang masih dikendalikan
secara manual, tidak teratur dan
mengambil masa yang panjang
untuk diselesaikan.

Siapa yang terlibat? Senarai 16 PTK: • PTK Mukah
Semua pegawai di Pejabat Tenaga • PTK Bintulu
Kerja, golongan pekerja dan majikan • PTK Kuching • PTK Bakun
• PTK Kota • PTK Kapit
Bagaimana masalah itu berlaku? • PTK Miri
Kes buruh dikendalikan secara Samarahan • PTK Marudi
manual dan tiada format standard • PTK Serian • PTK Limbang
digunakan di seluruh Pejabat Tenaga • PTK Sri Aman • PTK Lawas
Kerja. Ini menyebabkan kes buruh • PTK Betong
gagal dipantau oleh Jabatan. • PTK Saratok
• PTK Sarikei
Mukasurat 28 • PTK Sibu

PENJELASAN PROJEK

LATAR BELAKANG PROJEK: PROSES PENGENDALIAN KES BURUH

Tuntutan buruh merupakan salah satu tunai yang lain melalui sebuah tribunal yang
aktiviti utama Jabatan Tenaga Kerja Sarawak. dikenali sebagai Mahkamah Buruh. Pegawai-
Ordinan Buruh (Sarawak Bab 76) memberi kuasa pegawai yang diberi kuasa akan mendengar dan
kepada Pengarah untuk menyelesaikan memutuskan pertikaian antara pekerja dengan
pertikaian di antara pekerja dan majikan majikan.
berkaitan pembayaran gaji dan bayaran

Di bawah Ordinan Buruh (Sarawak Bab 76), pihak yang boleh membuat tuntutan adalah:

Berdasarkan Piagam JENIS SEKSYEN PIHAK YANG
Pelanggan Jabatan, tuntutan TUNTUTAN MENUNTUT
buruh perlu didengar atau
dibicarakan dan diberi Gaji atau apa-apa Seksyen 8A Ordinan Pekerja di bawah
perintah dalam tempoh 90 hari Buruh (Sarawak Bab 76) Jadual Seksyen 2
dari tarikh tuntutan diterima. bayaran lain di bawah kontrak subseksyen (2)

perkhidmatan, sebarang

peruntukan di bawah Ordinan/

Kaedah-Kaedah Buruh.

Walau bagaimanapun, Mengesahkan atau
jabatan menghadapi
pelbagai cabaran dan mengenepikan apa-apa
kekangan dalam
menyelesaikan tuntutan kes keputusan di bawah Seksyen
buruh dalam tempoh yang
ditetapkan dalam Piagam 14 (1) Ordinan Buruh (Sarawak
Pelanggan.
Bab 76). Kes perlu difailkan
Ini kerana kes buruh yang
diterima secara manual dalam tempoh 60 hari tarikh
disemua Pejabat Tenaga Kerja
di Sarawak semakin meningkat. keputusan.

Gaji atau apa-apa bayaran Seksyen 8C Ordinan Pekerja yang upahnya

lain di bawah kontrak perkhid- Buruh (Sarawak Bab 76) melebihi RM2500 tetapi

matan. tidak melebihi RM5000

Gaji ganti Notis bagi pekerja di Seksyen 8D Ordinan Majikan
mana kontrak perkhidmatan Buruh (Sarawak Bab 76)
itu ditamatkan tanpa notis,
atau jika notis itu diberi, tanpa
menunggu tamat notis itu

JUMLAH KES BURUH JUMLAH KES BURUH YANG DIFAILKAN DI JABATAN TENAGA KERJA Ini dapat dibuktikan
YANG DIFAILKAN DI SARAWAK DARI 1 JANUARI 2020 HINGGA 31 JULAI 2021 melalui rekod Jabatan
JABATAN TENAGA KERJA Tenaga Kerja Sarawak
SARAWAK DARI 1 15 16 18 59 yang dikumpul secara
JANUARI 2020 HINGGA 31 55 35 manual dari 16 PTK bagi
67 tempoh 1 Januari 2020
JULAI 2021 80 hingga 31 Julai 2021
adalah sebanyak 1,953
PEJABAT KES 31 kes.
11
KUCHING 680 680 Mukasurat 29
188
SIBU 333

MIRI 295

SRI AMAN 41

SERIAN 29

BINTULU 188 41

BAKUN 11

SARIKEI 31

KAPIT 80 29 295 333

LIMBANG 67

MARUDI 15

KOTA

SAMARAHAN 55

LAWAS 35

SARATOK 16 KUCHING SIBU MIRI SRI AMAN SERIAN BINTULU
BAKUN SARIKEI KAPIT LIMBANG MARUDI KOTA SAMARAHAN
BETONG 18 LAWAS SARATOK BETONG MUKAH

MUKAH 59

JUMLAH 1953

Sumber: Bahagian Penguatkuasaan, JTK Sarawak

PENJELASAN PROJEK

PROSES TUNTUTAN BURUH

Dalam mengendalikan suatu tuntutan buruh,
seseorang pengadu perlu menghadirkan diri
ke mana-mana Pejabat Tenaga Kerja yang
berkenaan dan memberi kenyataan
bersumpah dihadapan pegawai untuk merekod
tuntutan. Semasa hadir ke pejabat, pengadu perlu
membawa bersama dokumen-dokumen
seperti salinan kad pengenalan, nama dan alamat
tempat pekerjaan (sumber SSM), butir-butir
pendapatan dan slip gaji (jika ada), surat
pelantikan dan syarat-syarat perkhidmatan (jika
ada) dan surat penamatan (jika ada).

Setelah merekod kenyataan bersumpah di pejabat,
kes akan didaftarkan ke dalam buku daftar kes buruh.
Ketua Pejabat akan membuat agihan kes kepada
pegawai untuk tindakan seterusnya. Pegawai akan
menentukan tarikh sebutan kes dan notis sebutan
akan dikeluarkan kepada pihak yang terlibat iaitu
pengadu dan majikan. Masalah berlaku apabila pegawai
gagal mengeluarkan notis sebutan selepas pernyataan
tuntutan diambil oleh pegawai. Pegawai masih
belum dapat memberikan tarikh sebutan pertama
kerana mendaftarkan kes terlebih dahulu. Pendaftaran
kes perlu dibuat oleh jurubahasa

Mukasurat 30

PENJELASAN PROJEK

CARTA ALIR PROSES KERJA PENGENDALIAN KES TUNTUTAN SECARA MANUAL

PROSES KERJA SEBELUM PROJEK ”DI SINILAH MASALAH INI TIMBUL APABILA TARIKH
NORMA MASA DAN NOTIS SEBUTAN KES TIDAK DAPAT DIKELUARKAN

Pengadu Hadir dan SERTA MERTA”
Buat Aduan
Masa diambil 1 hari untuk dapatkan
Periksa Pengadu dan Rekod 1 HARI maklumat pengadu dan merekod
Pernyataan Aduan 2 HARI pernyataan
Masa diambil 2 - 3 hari untuk
Daftar Kes Dalam Buku Daftar Kes 3 HARI mendaftar kes
Buruh
Masa diambil 3 - 4 hari untuk pegawai
Buka Fail dan sebutan tetapkan tarikh sebutan
Agih Kes
Masa diambil 14 hari untuk sedia dan
Tetap Tarikh Sebutan hantar Notis Sebutan kepada
pengadu dan defendan
Sedia Notis Sebutan
Masa diambil 14 hari untuk sedia dan
Hantar Melalui Pos/ 14 HARI hantar Notis Sebutan kepada
Serahan Tangan pengadu dan defendan
1 HARI
Ya Pengadu dan Tidak 1 HARI Masa diambil 3 - 4 hari untuk pegawai
14 HARI sebutan tetapkan tarikh bicara
Defendan Hadir 1 HARI
Masa diambil 14 hari untuk sedia dan
Tetap Tarikh Sebutan 3 HARI hantar Notis Bicara kepada pengadu
Kedua 1 HARI dan defendan
14 HARI
Sedia Notis Sebutan Masa diambil 14 hari untuk sedia dan
Kedua 1 HARI hantar Notis Baca Keputusan kepada
1 HARI pengadu dan defendan
Hantar Melalui Pos/ 14 HARI
Serahan Tangan 14 HARI Masa diambil 14 hari untuk sedia dan
1 HARI hantar Perintah kepada pengadu dan
Kendali Sebutan Ya Pengadu dan Tidak 1 HARI defendan
14 HARI
Ya Tidak Defendan Hadir 1 HARI Masa diambil 14 hari untuk sedia dan
Kes Selesai hantar Laporan kepada Ibu Pejabat

Tetap Tarikh Bicara Defendan
Sedia Notis Bicara Tidak Hadir

Hantar Melalui Pos/ Pengadu
Serahan Tangan Tidak Hadir

Ya Tidak Pengadu
Pengadu dan Tidak Hadir
Defendan
Defendan Hadir Tidak Hadir

Kendali Bicara

Tetap Tarikh Baca Kendali Bicara
Keputusan Secara Exparte

Hantar Melalui Pos/ Buat Keputusan
Serahan Tangan

Baca Keputusan

Sedia Perintah/Surat Iringan
Perintah/Surat Pembatalan

Hantar Melalui Pos/
Serahan Tangan

Sedia Laporan

Hantar Melalui Pos

Merujuk kepada proses kerja di atas, masalah berlaku apabila pegawai mendapatkan

maklumat dan merekod pernyataan pengadu. Masalah juga berlaku apabila kes tidak didaftar serta

merta diikuti dengan masalah masa yang lama untuk pegawai tetapkan tarikh sebutan atau

tarikh perbicaraan, dan menghantarnya kepada pihak yang terlibat. Proses penyampaian notis

melalui pos atau serahan tangan juga menyebabkan berlakunya kelewatan di mana kes terpaksa

dijadualkan semula atas sebab ketidakhadiran pihak yang terlibat kerana tidak menerima

notis. Masalah-masalah tersebut telah menyumbang kepada pengendalian kes buruh yang

kurang sistematik dan perlu diberi perhatian kerana ia memberi impak kepada penyampaian

perkhidmatan oleh jabatan Mukasurat 31

PENJELASAN PROJEK

Antara masalah lain yang dihadapi dalam pengendalian kes buruh secara manual adalah:

Kesilapan Tiada format Merekodkan Pegawai Pejabat
pengiraan yang standard dalam pernyataan pengadu Tenaga Kerja mengambil
jumlah tuntutan oleh atas sebab maklumat
pegawai yang men- mengeluarkan pekerjaan yang tidak masa yang lama untuk
Perintah Mahkamah melaporkan situasi ke
gambil mencukupi dan yang dikendalikan ke
kenyataan Buruh sehingga dilakukan secara manual
pengadu menyebabkan Bahagian
banyak kesilapan menggunakan Borang Penguatkuasaan, Ibu
dilakukan oleh Tuntutan Buruh
Jabatan JTK
pegawai
kesukaran Pemantauan Sarawak
Pengadu tidak
menguruskan kes pengendalian tuntutan
dapat dihubungi untuk
Tuntutan Bersama kes buruh oleh jabatan
hadir pada tarikh sebu-
ke atas pegawai di
kerana setiap Pejabat Tenaga Kerja tan atas sebab ketiadaan
pengadu kurang berkesan kerana telefon atau nombor tele-

mempunyai jumlah tiada mekanisme fon yang tidak dapat
tuntutan tersendiri pemantauan dihubungi

disediakan

MENDEPANI CABARAN PENULARAN PANDEMIK COVID-19

Penularan pandemik Penyakit Coronavirus 2019 (COVID-19) di negara kita pada tahun 2020 dan
pelaksanaan beberapa siri Perintah Kawalan Pergerakan (PKP) kepada orang awam mulai 18
Mac 2020 telah menjadikan keadaan di atas semakin teruk. Kes-kes buruh yang diterima semakin
bertambah ekoran peningkatan tindakan pemberhentian kerja dan pengurangan gaji yang
dilaksanakan oleh majikan. Ini ditambah pula dengan arahan kepada pegawai jabatan untuk
Bertugas Dari Rumah (BDR) kebanyakan masa berikutan pelaksanaan Standard Operating
Procedures (SOP) yang menghadkan kapasiti kehadiran di pejabat. Ini menyebabkan kes
tertunggak semakin meningkat.

Bagi tempoh 18 Mac 2020 hingga 30 September 2020, sebanyak 773 kes buruh telah diterima.
Lambakan kes sebanyak 773 telah gagal diselesaikan. Hal ini disebabkan kawalan
pergerakan yang ditetapkan dalam tempoh PKP yang mengakibatkan pihak-pihak yang terlibat
tidak dapat hadir ke Pejabat Tenaga Kerja. Tambahan pula, pegawai yang mengendalikan kes juga
dikehendaki BDR atau dipanggil untuk petugas di Bilik Gerakan COVID-19 Negeri Sarawak. Keadaan
ini menjadi bertambah runsing apabila kes yang diterima jabatan terus bertambah namun begitu
kes terdahulu yang diterima tidak dapat diselesaikan.

Mukasurat 32

PENJELASAN PROJEK

Terdapat sebanyak 773 kes buruh telah diterima. Rentetan daripada itu 773 kes buruh yang
Kes ini tidak dapat dikendalikan kerana kawalan diterima semasa PKP menjadi tertunggak
pergerakan yang ditetapkan dalam tempoh PKP kerana tidak dapat diselesaikan dan jumlah kes
yang mengakibatkan pihak-pihak yang terlibat meninggkat kepada 1953 kes sehingga Julai 2021.
tidak dapat hadir ke Pejabat Tenaga Kerja. Ini mengakibatkan jabatan berdepan dengan
Tambahan pula, kekangan semasa PKP krisis pengurusan dan tekanan daripada pihak
menghadkan keberadaan pegawai dan penga- terlibat.
du untuk hadir ke pejabat.

BIL PEJABAT KES BIL PEJABAT KES
DITERIMA DITERIMA
1 Kuching 1 Kuching
2 Sibu 237 2 Sibu 680
3 Miri 142 3 Miri 333
4 Sri Aman 131 4 Sri Aman 295
5 Serian 16 5 Serian 41
6 Bintulu 14 6 Bintulu 29
7 Bakun 64 7 Bakun 188
8 Sarikei 8 Sarikei 11
9 Kapit 4 9 Kapit 31
10 Limbang 12 10 Limbang 80
11 Marudi 39 67
12 Kota Samarahan 32
13 Lawas 6 11 Marudi 15
14 Saratok 22 12 Kota Samarahan 55
15 Betong 17 13 Lawas 35
16 Mukah 4 14 Saratok 16
6 15 Betong 18
Jumlah 27 16 Mukah 59

773 Jumlah 1953

Jadual 1: Jumlah Kes Buruh yang diterima dari Jadual 2: Jumlah Kes Buruh yang diterima
18 Mac 2020 hingga 30 September 2020 1 Januari 2020 hingga 31 Julai 2021

Sumber: Bahagian Penguatkuasaan, JTK Sarawak

Sekiranya isu-isu di atas tidak diambil tindakan maka ia memberi kesan kepada jabatan seperti berikut:

Kes buruh tidak dapat KESAN Kes buruh dibatalkan atas
difailkan atas sebab JIKA ISU sebab ketidakhadiran
maklumat pekerjaan yang
TIDAK pengadu pada tarikh dan
tidak mencukupi DIATASI masa sebutan atau bicara

Kes buruh ditangguh atau Kes buruh ditangguhkan
ditetapkan semula tarikh atas sebab maklumat
baharu atas sebab notis pekerjaan yang tidak
mencukupi
sebutan, notis
bicara atau keputusan Pemantauan kes yang
tidak dapat disampaikan kurang berkesan kerana
laporan lambat diterima dari
kepada pengadu
Pejabat Tenaga Kerja
Tunggakan kes buruh meningkat
kerana kes gagal diselesaikan Mukasurat 33
dalam tempoh 90 hari

PENJELASAN PROJEK

ANALISIS SEBAB & AKIBAT

KAEDAH DESIGN THINKING

Dalam mencari solusi terbaik

untuk menyelesaikan isu dan

permasalahan yang

dihadapi dalam mengendalikan

kes buruh kumpulan memilih untuk

menggunakan kaedah Design

Thinking kerana berpendapat ianya

merupakan kaedah

terbaik dalam mengukur

keperluan pihak-pihak terlibat yang

berdepan dengan isu dan masalah

tersebut.Ini adalah kerana Design Thinking

bersifat user centric di mana kita dapat

menumpukan kepada keperluan sebenar

pengguna dalam mencari solusi kepada

pengendalian kes buruh di Sarawak.

Dalam mengaplikasikan design thinking, 5
langkah telah dilaksanakan iaitu
Empati (Empathy), Takrifan (Define),
Penjanaan Idea (Ideate), Prototaip (Prototype) dan Ujian(Test).

EMPATI

Untuk mencari solusi terbaik terhadap permasalahan yang dihadapi, kumpulan telah melakukan
kajian dengan mengenali dan menyelami tingkah laku, keluhan dan kehendak pihak-pihak
yang terlibat secara langsung dengan pengendalian kes buruh jabatan atau yang kami panggil
sebagai pengguna. Pengguna boleh dikategorikan sebagai pengguna biasa (average user) dan
pengguna tegar (extreme user),

Proses empati ini dilakukan dengan memerhati (observe) dan menemubual (interview) pengguna
yang menghadapi permasalahan di dalam mengendalikan kes buruh jabatan.

Mukasurat 34

PPEENNJJEELLAASSAANNPPRROOJJEEKK

PEMERHATIAN (OBSERVE)

Kumpulan telah melakukan pemerhatian melalui laporan naziran yang
dilakukan secara berkala terhadap proses pengendalian kes buruh jabatan di pejabat tenaga
kerja bahagian oleh Bahagian Penguatkuasaan di ibu pejabat iaitu bahagian yang mengawal
selia pengurusan kes buruh. Melalui naziran yang dibuat terhadap fail-fail kes buruh di beberapa
pejabat bahagian sepanjang tahun 2020 antara penemuan adalah seperti berikut:

PEJABAT YANG DI NAZIR PENEMUAN

Pejabat Tenaga Kerja Bintulu • Kenyataan tuntutan tidak seragam. Lain pegawai lain
format yang digunakan menyebabkan pernyataan tuntutan tidak
Pejabat Tenaga Kerja Sri Aman kemas dan standard.
Pejabat Tenaga Kerja Betong
Pejabat Tenaga Kerja Kuching • Jumlah tuntutan bersama tidak selari.Kiraan salah.
Pejabat Tenaga Kerja Miri • Perintah bayaran yang dikeluarkan juga tidak seragam.

Pegawai tidak memasukkan perintah membayar faedah 8
peratus untuk lambat bayar jumlah perintah.

• Format Perintah pegawai berbeza dikeluarkan pegawai
berbeza.

• Nama pengadu di dalam kenyataan tuntutan berbeza dari nama di da-
lam perintah

• Terdapat kes ditutup kerana gagal serah Notis sebutan pada pengadu.

• Minit pada fail KBR tidak lengkap untuk menceritakan
perjalanan kes. Sebagai contoh sekiranya kes telah ditutup kerana
pembayaran telah dibuat tiada diminitkan arahan OC untuk
tutup fail.

Sumber: Laporan Naziran Kes Buruh Bahagian Penguatkuasaan, JTK Sarawak.

TEMUBUAL(INTERVIEW)

Untuk lebih memahami permasalahan yang dihadapi pengguna kumpulan berpegang bahawa
proses empati adalah berlandaskan konsep ‘you never know until you’ve walked in their shoes’.
Oleh itu, kumpulan fokus kepada memahami masalah dengan meletakkan diri kami sebagai end
user atau pengguna. Oleh itu, kami telah mengadakan beberapa sesi temubual dengan pelbagai
kategori pengguna seperti berikut:

JUMLAH PENGGUNA YANG DITEMUBUAL :

PENGGUNA TEGAR PENGGUNA BIASA
(AVERAGE USER)
(EXTREME USER)
Pengguna yang tidak
Pengguna yang terlibat secara langsung
merupakan pegawai dalam mengendalikan
-pegawai yang terlibat
secara langsung dalam kes buruh seperti
mengendalikan kes pengadu dan defendan

5 buruh di lapangan seperti 3yang terlibat di dalam
Pegawai Pendengar Kes, kes.
Jurubahasa, Ketua
Pejabat.

Mukasurat 35

PENJELASAN PROJEK

TAKRIFAN

Seterusnya tindakan kumpulan ialah untuk mengenal pasti masalah (define the problem) dan
seterusnya menterjemah keperluan dan kehendak pengguna dengan mengumpul dan
menganalisis maklumat yang telah diperolehi semasa proses pemerhatian dan temubual
dengan pengguna. Untuk mereka bentuk sudut pandang (Point of View) kumpulan dengan
lebih jelas, kita telah mengupas (unpack) permasalahan seperti berikut untuk mendapatkan
gambaran problem statement yang lebih jelas.

Kumpulan telah membuat empathy mapping

di mana semasa proses menganalisa dan mensintesis gelagat

pengguna melalui pemerhatian (observation) dan temubual

(interview) ini kumpulan telah berpandukan:

Apakah yang pengguna telah nampak (SEE)?
Apakah yang pengguna telah lakukan (DO)?
Apakah yang pengguna fikir (THINK) ?
Apakah perasaan pengguna (FEEL)?

Maklumat Pengguna Emosi dan Pandangan Aspirasi (Kita hendak membantu)

• Semasa mengambil kenyataan • Membantu pegawai
tuntutan, pegawai selalu mengurangkan masa
mengambil masa yang lama mengambil satu-satu aduan.
kerana ianya selalunya
disebabkan pegawai sukar • Memudahkan proses merekod
mengarang kenyataan kenyataan tuntutan oleh
tuntutan dan perlu membuat pegawai supaya kurang
kiraan jumlah tuntutan pengadu. kesilapan.

WAN AINON ZUHAIDA • Merasa stress kerana pegawai
akan ambil “own sweet time”
Ketua Pejabat Pejabat untuk
Tenaga Kerja Kuching menghantar notis sebutan
kepada pengadu dan defendan.
Berpengalaman selama Ini menyebabkan proses sebutan
24 tahun dalam kes tertangguh pada masa yang
mengendalikan kes-kes lama.
buruh di lapangan
• Merasakan sukar untuk
Pernah bertugas di Pejabat memantau dan mendisiplinkan
Tenaga Kerja Kuala Lumpur pegawai kerana ada yang akan
dan menjadi Ketua lambat dan tidak ada sense of
Pejabat di Pejabat Tenaga urgency dalam
Kerja Pelabuhan Klang. menetapkan tarikh sebutan
pertama kes.

• Pegawai sering melakukan
kesilapan di dalam
mengeluarkan perintah kerana
perintah dikeluarkan secara
manual dan setiap pegawai
akan menggunakan cara dan
format tersendiri. Ini membuka
ruang pada pegawai untuk
melakukan kesilapan.

Mukasurat 36

PENJELASAN PROJEK

Maklumat Pengguna Emosi dan Pandangan Aspirasi (Kita hendak membantu)

• Selalu berasa “stuck” Membantu pegawai

semasa mengambil menyeragamkan kenyataan

kenyataan tuntutan pengadu tuntutan

kerana tiada format standard.

Pernah bertugas di Kuching Memastikan proses serahan

dan Kota Samarahan, notis sebutan lebih lancar.

format kenyataan tuntutan

adalah berbeza. Terpaksa Mengurangkan kes-kes yang selesai

adapt dengan cara yang melebihi tempoh yang ditetapkan.

berbeza di setiap pejabat

ABANG MOHAMAD berbeza.
KHAIDER BIN ABANG
SUHAILI • Semasa bertugas di Bakun,
seringkali merasakan kes tidak
Pegawai Tenaga Kerja di “smooth” kerana notis
Pejabat Tenaga Kerja Bakun sebutan tidak sampai ke
alamat pengadu kerana
Pernah bertugas di Pejabat alamat pengadu di kawasan
Tenaga Kerja Kuching dan pedalaman seperti Bakun dan
Kota Samarahan Ulu Belaga menggunakan
alamat rumah panjang dan
Tugas hakiki termasuk men- sukar dikesan sekiranya
jadi pegawai pendengar kes dihantar melalui pos. Masa
buruh banyak terbuang untuk
memulakan satu-satu sebutan
kes buruh.

• Merasa kecewa kerana notis
sebutan terpaksa dikeluarkan
berkali-kali dan tarikh sebutan
terpaksa ditunda
menyebabkan kes tidak
dapat selesai dalam tempoh
90 hari.

Maklumat Pengguna Emosi dan Pandangan Aspirasi (Kita hendak membantu)

• Kenyataan tuntutan yang Membantu pegawai
diambil tidak standard kerana menjimatkan masa menyiapkan
tiada format yang standard satu-satu kes supaya mudah
dan seragam. mengatur jadual tugas harian.

• Merasakan sukar mengatur

masa

kerja kerana jadual sebutan

kes yang sering berubah. Ini

kerana notis sebutan yang

NORHAFIZAH BINTI ISMAIL dihantar tidak sampai kepada

pengadu

Pegawai Tenaga Kerja Pejabat menyebabkan pengadu tidak

Tenaga Kerja Kuching hadir semasa tarikh sebutan.

Berasa sedikit tertekan kerana

Pernah bertugas di Pejabat masa terbuang untuk

Tenaga Kerja Bintulu menghantar semula notis

sebutan pada pengadu dan

defendan. Mukasurat 37

PENJELASAN PROJEK

Maklumat Pengguna Emosi dan Pandangan Aspirasi (Kita hendak membantu)

WONG BIK YENG • Notis sebutan diposkan kepada • Mengurangkan kes-kes di mana
kedua-dua pihak dan notis sebutan tidak dapat
Jurubahasa di Pejabat kadangkala notis sebutan disampaikan.
Tenaga Kerja Sarikei tersebut dikembalikan ke
pejabat kerana alamat tidak • Memudahkan pihak pengadu
Bidang tugas termasuk lengkap atau tidak dijumpai. dan defendan untuk
membantu pegawai Ini melambatkan kerja kerana mengetahui perkembangan kes.
pengendali kes buruh terpaksa mencari alamat baru
semasa sebutan dan pengadu. • Memudahkan proses menyemak
pendengaran kes kronologi satu-satu kes buruh.
buruh. Mengeluarkan notis • Pihak pengadu atau defendan
sebutan kes dan mendaftar hanya dapat mengetahui • Memudahkan tugas jurubahasa
rekod kes buruh. perkembangan kes mereka untuk mengeluarkan notis
melalui panggilan telefon ke sebutan tanpa perlu menunggu
pejabat. Ada ketika merasakan masa yang lama untuk
tertekan kerana pengadu atau menetapkan tarikh.
defendan yang “lost contact”.

• Merasakan tidak praktikal bila
terpaksa membuka fail fizikal kes
setiap kali hendak menyemak
kronologi kes.

• Notis sebutan baru untuk kes
yang disebut kali kedua tidak
dapat dibuat segera kerana
menunggu tarikh sebutan dari
pegawai sebutan kes yang
kadang kala lambat
menetapkan tarikh.

Maklumat Pengguna Emosi dan Pandangan Aspirasi (Kita hendak membantu)

• Merasakan semasa mengambil • Membantu pegawai
kenyataan tuntutan ayat yang mengambil kenyataan tuntutan
digunakan tidak seragam untuk dalam format yang seragam.
pegawai berbeza di pejabat.
• Memastikan proses serahan notis
• Pegawai yang merekod sebutan lebih lancar.
kenyataan tuntutan mengambil
masa yang terlalu lama.

NORLIZA BINTI MATHAN • Merasa kecewa kerana ada kes
tidak dapat selesai dalam
Ketua Pejabat Kota tempoh masa yang cepat
Semarahan kerana notis sebutan yang
dihantar kepada pengadu dan
Pernah bertugas di Pejabat defendan lewat sampai
Tenaga Kerja Kuching dan menyebabkan mereka tidak
Ibu Pejabat hadir pada tarikh yang
ditetapkan untuk sebutan kes.

Mukasurat 38 • Merasa kasihan kepada
pengadu yang hadir kerana
tidak dapat membantu mereka
menyelesaikan kes dengan
segera.

PENJELASAN PROJEK

Maklumat Pengguna Emosi dan Pandangan Aspirasi (Kita hendak membantu)

NUR HUDA BINTI • Merasakan kerja memantau • Membantu memudahkan
MOHAMMAD memantau kes buruh satu proses pemantauan dan
IMRAN tugas yang banyak kerana pengumpulan data dan statistik
Pegawai Perhubungan terdapat 16 pejabat kes buruh yang dikendalikan 16
Perusahaan bahagian yang akan pejabat bahagian.
Bertugas di Bahagian menghantar laporan setiap
Penguatkuasaan, ibu pejabat bulan. 16 laporan perlu • Memudahkan ibu pejabat
disemak satu-persatu secara melakukan proses penyemakan
manual. kronologi kes buruh di pejabat
bahagian.
• Untuk menyemak kronologi
perjalanan satu-satu kes
buruh terpaksa menyemak
daftar kes dan fail kes buruh.

• Masa terbuang sebab
terpaksa menunggu pejabat
bahagian untuk menghantar
ke ibu pejabat.

Tugas utama termasuk
memantau pengendalian kes
buruh pegawai di lapangan.

Mengumpul data dan statistik
kes buruh

Maklumat Pengguna Emosi dan Pandangan Aspirasi (Kita hendak membantu)

LU CHU EN • Merasakan kecewa kerana Mengurangkan masa
Pengurus Sumber Manusia kes yang difailkan terlalu lama pengendalian kes buruh.
syarikat ZZZ Engineering Sdn untuk selesai. Kes difailkan
Bhd, Miri. untuk disebut pada 24
Merupakan pengadu dalam Februari 2020, telah hadir
satu kes buruh pada tarikh tersebut namun
dimaklumkan kes
terpaksa ditunda ke 26 Mac
2020 kerana defendan tidak
hadir sebab tidak menerima
notis.

• Oleh kerana PKP, pejabat
tenaga kerja tutup pada 26
Mac 2020 dan kes seterusnya
ditangguhkan ke 24 Julai 2020
kerana defendan tidak dapat
dihubungi.

Mukasurat 39

PENJELASAN PROJEK

Maklumat Pengguna Emosi dan Pandangan Aspirasi (Kita hendak membantu)
• Mengurangkan masa
• Merasa kecewa kerana
tuntutan kes buruh pengendalian kes buruh.
mengambil masa terlalu lama
untuk selesai. • Mengurangkan masa merekod
satu-satu kenyataan tuntutan di
• Telah memfailkan kes pada pejabat bahagian.
4 Mac 2020 dan kes hanya
selesai pada 13-10-2020.

ALPHONSUS • Semasa memfailkan
tuntutan terpaksa tunggu
Bertugas sebagai Crane lama kerana pegawai yang
operator di Sibu merekod tuntutan ambil masa
2 jam lebih untuk rekod
Telah memfailkan tuntutan kes pernyataan.
buruh di Pejabat Tenaga Kerja
Kuching

Mukasurat 40

4 RUMUSAN &
PELAKSANAAN SOLUSI

4.1 Teknik penjanaan idea kreatif dan penghasilan solusi
(Prototaip).
4.2 Tahap kualiti/ teknikal (engineering) solusi serta verifikasi
oleh pakar pihak bertauliah (Ujicuba).
4.3 Pelaksanaan solusi projek inovasi sepenuhnya (Produk)
dilapangan dan tindakan perkongsian (role sharing).

PELAKSANAAN SOLUSI

PENJANAAN IDEA

Setelah melalui analisis sebab akibat menggunakan proses empati dan takrifan dalam Design
Thinking, kumpulan telah merangka pelan tindakan penyelesaian melalui penjanaan idea. Kaedah
BOS (Blue Ocean Strategy) telah digunakan untuk mengenal pasti beberapa isu semasa yang
perlu dinilai dan dianalisis menggunakan teknik ERRC (Eliminate, Reduce, Raise, Create).

Kumpulan telah bersetuju bahawa terdapat beberapa faktor penyumbang
kepada permasalahan pengendalian kes buruh. Ini didorong oleh keadaan persekitaran dan
pengendalian yang masih dilaksanakan secara manual.

• Karenah birokrasi yang banyak
• Pengendalian kes buruh masih dijalankan secara manual
• Penyelesaian kes buruh mengambil masa yang panjang
• Kekerapan melakukan kesilapan dalam mengendalikan kes buruh adalah tinggi di kalangan

pegawai
• Kos pengurusan jabatan meningkat
• Kelemahan dalam pemantauan kes buruh
• Data pengurusan kes buruh diragui
• Tahap kompetensi pegawai rendah
• Pegawai kurang berintegriti dalam mengendalikan kes buruh

Berdasarkan kepada carta Strategi Kanvas AS-IS di bawah, kumpulan telah

mengenalpasti punca pengendalian kes buruh ketika ini yang kurang berkesan adalah

berdasarkan skala 0 hingga 10 di mana Birokrasi, Proses Manual dan Masa adalah punca yang

paling tinggi menyumbang kepada skala STRATEGI KANVAS AS-IS. Kesilapan, Kos, Pemantauan,

Kesahihan Data, Kompetensi Pegawai dan Integriti juga menyumbang dalam kedudukan skala

yang tersendiri.

Sehubungan itu, kumpulan telah mengambil pendekatan dengan merujuk grid ERRC yang telah
dibuat mengikut empat (4) kumpulan analisa selepas penghasilan projek dapat ditentukan dan
dikenalpasti. Ini merujuk kepada penghasilan STRATEGI KANVAS TO-BE yang telah dicadangkan
sebagai penyelesaian kepada masalah ini.

CARTA 1: STRATEGI KANVAS AS-IS

10 Proses Masa Kesilapan Kos Pemantauan Kesahihan Kompetensi Integriti Sistem
9 manual data pegawai
8
7
6
5
4
3
2
1
0
Birokrasi

Carta 1: Strategi Kanvas AS-IS

Mukasurat 41

PELAKSANAAN SOLUSI

Carta 2: Strategi Kanvas TO-BE

Hasil daripada analisa ERRC yang telah dibuat seperti dalam carta di atas, keputusan telah
dibuat untuk menghasilkan projek inovasi yang mampu memenuhi kehendak AS-IS-TO-BE iaitu
pengwujudan satu sistem perburuhan.

ELIMINATE REDUCE RAISE CREATE

BIROKRASI MASA PEMANTAUAN SISTEM
PROSES MANUAL KESILAPAN
KESAHIHAN Mukasurat 42
KOS DATA

KOMPETENSI
PEGAWAI

INTERGRITI

PELAKSANAAN SOLUSI

PERKARA PENJELASAN ERRC TO-BE
AS-IS

Eliminate (E) • Karenah birokrasi yang • Mengkaji semula proses kerja
banyak. pengendalian kes buruh dengan
menyingkirkan serta menambah baik
• Pengendalian kes buruh aliran kerja yang kerap melewatkan dan
masih dijalankan secara menyukarkan tugas para pegawai.
manual.

Reduce (R) • Penyelesaian kes buruh • Mengurangkan norma masa dalam proses
mengambil masa yang pemakluman pihak yang terlibat dengan
panjang. pertikaian/tuntutan kes buruh untuk
memendekkan masa penyelesaian kes
• Kekerapan melakukan buruh daripada lebih 90 hari kepada
kesilapan dalam kurang 90 hari.
mengendalikan kes buruh
adalah tinggi di kalangan • Penyediaan format standard bagi
pegawai. mengurangkan kesilapan pegawai dalam
mengendalikan kes buruh serta
• Kos pengurusan jabatan mengurangkan kos pengurusan jabatan.
meningkat.

Raise (R) • Kelemahan dalam • Pemantauan pengurusan kes buruh

pemantauan pengurusan dilaksanakan secara real-time.

kes buruh.

• Data pengurusan kes buruh

diragui.

• Tahap kompetensi

pegawai rendah.

• Pegawai kurang berintegriti

dalam mengendalikan kes

buruh.

Create (C) Tiada • Mewujudkan satu sistem.

TEKNIK PENJANAAN IDEA KREATIF DAN PENGHASILAN SOLUSI

Selepas penghasilan penjanaan idea melalui kaedah ERRC, kumpulan
bersetuju untuk mewujudkan satu sistem pengurusan perburuhan kes
buruh yang mampu menyelesaikan masalah yang dihadapi oleh
jabatan. Ianya telah mendapat sokongan daripada
pihak pengurusan tertinggi jabatan melalui surat sokongan Pengarah
Tenaga Kerja Sarawak.

Mukasurat 43