รายงานงานช่าง

97

อ้างองิ งานช่างปนู

1. กลอ้ งวงจรปิ ดนครปฐม. (2556). ลกั ษณะของงานปูน. สืบคน้ เมื่อ 1 กรกฎาคม
2565. http://www.xn--
12caraf6eva4ac2dtebbr7a8c5b4gb6a5gst.com/article/article-8.php

2. บจก. เอกลกั ษณ์แกรนิตและหินออ่ น. (2563). เคร่ืองมือช่างสาหรับงานปนู ท่ีใช้
เป็นประจา. สืบคน้ เมื่อ 1 กรกฎาคม 2565.
https://www.ekkhouse.com/17022115/%E0%B9%80%E0%B8%84%E0%B8%
A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A1%
E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%8A%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%
B8%87%E0%B8%81%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%AA%E0%B8%
A3%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%87%E0%B8%B2%E
0%B8%99%E0%B8%9B%E0%B8%B9%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8
%B5%E0%B9%88%E0%B9%83%E0%B8%8A%E0%B9%89%E0%B8%87
%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B9%87%E0
%B8%99%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%88%E0%B8
%B3

3. World best engineering. (2560). อา่ งเปลผสมปูน. สืบคน้ เมื่อ 1 กรกฎาคม 2565.
https://www.wbe.co.th/product/%E0%B8%AD%E0%B9%88%E0%B8%B2%
E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%9C%E0%
B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%9B%E0%B8%B9%E0%B8%99/

4. ศรีไทยเจริญ. (2550). เกรียง.. อปุ กรณ์ที่ช่างปูนส่วนใหญต่ อ้ งมีติดตวั . สืบคน้ เม่ือ
1 กรกฎาคม 2565.
http://www.srithaihardware.com/knowledge_detail.php?d=25

5. บจก. ทู แมน อินเตอร์เทรด จากดั . (2017). ประเภทของคอ้ น(ฆอ้ น). สืบคน้ เมื่อ 1
กรกฎษคม 2565.
http://www.twoman.co.th/tag/%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0

98

%B8%99%E0%B8%9B%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B8%94%E0%B9
%8C/
6. H.M Group Thailand. (2564). ชนิดของคีมและวิธีการใชง้ านคีมอยา่ งปลอดภยั .
สืบคน้ เมื่อ 1 กรกฎาคม 2565.
https://hmgroupthailand.com/th/blog/detail/knowledge-00009
7. Toolmartonline. (2564). เหลก็ สกดั มีกี่ประเภท และวิธีใชง้ านท่ีถกู วิธี. สืบคน้
เม่ือ 1 กรกฎาคม 2565.
https://toolmartonline.com/handtool/%E0%B9%80%E0%B8%AB%E0%B8%
A5%E0%B9%87%E0%B8%81%E0%B8%AA%E0%B8%81%E0%B8%B1%
E0%B8%94-%E0%B8%A1%E0%B8%B5%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%
B9%88%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%
A0%E0%B8%97-%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%A7%
E0%B8%B4%E0%B8%98%E0%B8%B5%E0%B9%83%E0%B8%8A%E0%
B9%89%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%B
5%E0%B9%88%E0%B8%96%E0%B8%B9%E0%B8%81%E0%B8%A7%E0
%B8%B4%E0%B8%98%E0%B8%B5/
8. SCG Brand. (2559). ลกู ดิ่ง คืออะไร ?. สืบคน้ เม่ือ 1 กรกฎาคม 2565.
https://www.facebook.com/SCGBrand/posts/793678864096780/
9. Paemy Little. (2556). Precision Level (เครื่องวดั ระดบั น้า) มีขอ้ ควรระวงั ในการ
ใชง้ านอยา่ งไร. สืบคน้ เม่ือ 1 กรกฎาคม 2565. https://www.cal-
laboratory.com/%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0
%B8%B2%E0%B8%A1/precision-
level-%E0%B9%80%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88
%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0
%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%94%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8
%99%E0%B9%89%E0%B8%B3-%E0%B8%A1%E0%B8%B5%E0%B8%82

99

%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%A3%E0
%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B9
%83%E0%B8%99%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%83
%E0%B8%8A%E0%B9%89%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0
%B8%AD%E0%B8%A2%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B9
%84%E0%B8%A3/
10. วทิ ยาลยั เทคนิคน่าน. (2552). เน้ือหาการสอน งานปูน 1. สืบคน้ เม่ือ 1 กรกฎาคม
2565.
https://ajmanut.com/attachments/article/27/%E0%B9%80%E0%B8%99%E0%
B8%B7%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8
%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AA%E0%B8%AD%E0%B8%9
9%201%20%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%9B%E0%B
8%B9%E0%B8%991.doc
11. สงกรานต์ ดอกรัก. (2559). ความปลอดภยั ในการปฏิบตั ิงานช่างปนู . สืบคน้ เม่ือ
1 กรกฎาคม 2565.
https://sites.google.com/site/kheruxngmuxninganpun/phaenkar-cadkar-reiyn-
ru/bi-khwam-ru

100

งานช่างโลหะ

งานโลหะ เป็นงานท่ีหนกั มาก ลกั ษณะการทางานมีท้งั งานในร่มและกลางแจง้ สถานท่ี
ปฏิบตั ิงานมีท้งั ท่ีต่าและที่สูง โดยเฉพาะงานโครงสร้างหลงั คา ที่ใชเ้ หลก็ เป็นโครงสร้าง
ประกอบ เพราะมีความคงทน แขง็ แรงสูง แทนวสั ดุตา่ ง ๆ เช่น ไ ม้ ซ่ึงนบั วนั จะหาไดย้ าก
ลกั ษณะท่ีดีของช่างโลหะ จะตอ้ งเป็นผมู้ ีความ ขยนั อดทน สู่งาน เป็นพเิ ศษ มีความรอบรู้
เกี่ยวกบั วสั ดุโลหะต่าง ๆเป็นอยา่ งดี มีประสบการณ์ ทกั ษะจาก การปฏิบตั ิงานจนเกิดความ
ชานาญ อา่ นแบบและออกแบบ คิดคานวณไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง มีความรับผิดชอบตอ่ งาน ละเอียด
รอบคอบ ประณีต และประหยดั

ช่างโลหะ จาแนกออกไดด้ งั น้ี

1. งานโลหะแผน่

2. งานเช่ือมโลหะ

3. งานผลิตภณั ฑอ์ ะลูมิเนียม

4. งานหล่อโลหะ

งานโลหะเป็นงานช่างท่ีมีความสาคญั ตอ่ วงการอุตสาหกรรมทุกประเภท ใชเ้ ป็น
ปัจจยั พ้นื ฐานในการสร้าง หรือการผลิตช้ินงาน ตอบสนองความตอ้ งการของมนุษยใ์ นการ
ดารงชีวติ ประจาวนั เช่น เครื่องมือ และอุปกรณ์ เครื่องจกั รกล เคร่ืองยนต์ รถยนต์ และผลิตภณั ฑ์
จากโลหะตา่ ง ๆ เป็นตน้ ดงั น้นั การศึกษากระบวนการเรียนรู้การทางานเกี่ยวกบั โลหะจึงมีความ
จาเป็นอยา่ งยงิ่ ในการพฒั นางานโลหะใหด้ ียงิ่ ข้ึน

มนตรี และศิริรัตน์ (มนตรี และศิริรัตน์,2548 :134) ไดอ้ ธิบายความหมายและ
ความสาคญั ของงานโลหะวา่ งานโลหะหมายถึง การปฏิบตั ิงานใด ๆ ที่ทากบั วตั ถทุ ่ีเป็นโลหะ
โดยอาศยั กระบวนการทกั ษะทางช่างในการใชเ้ คร่ืองมือ วสั ดุอปุ กรณ์และความละเอียดประณีต
ในการทางาน เพอื่ สร้างหรือผลิตและปรับปรุงชิ้นงานที่ทาดว้ ยโลหะสนองความตอ้ งการของ
มนุษยไ์ ดเ้ ป็นอยา่ งดี

101

งานโลหะมีความสาคญั ต่อการดารงชีวติ ของมนุษย์ ดงั น้ี
• งานโลหะใชใ้ นการประดิษฐส์ ิ่งของเคร่ืองมือ เครื่องจกั รกล เครื่องใชต้ า่ ง ๆ
ในชีวติ ประจาวนั เช่น เล่ือย คอ้ น กบ สวา่ น มีด ภาชนะตา่ ง ๆ เคร่ืองกลึง เครื่องไส ตวั ถงั รถยนต์
ช้ินส่วนเครื่องยนต์ เป็นตน้
• งานโลหะใชใ้ นการก่อสร้าง โครงสร้างหรือส่วนประกอบของสิ่งปลูกสร้างต่าง ๆ
แทนวสั ดุที่ทาจากไมไ้ ดเ้ ป็นอยา่ งดี ช่วยลดการทาลายป่ าไม้ เช่น งานโลหะทาโครงหลงั คาอาคาร
ตา่ ง ๆ ทาสะพานขา้ มแมน่ ้า เป็นตน้
• งานโลหะก่อใหเ้ กิดคุณค่าของงาน และความชานาญการของช่าง ในการพฒั นา
บา้ นเมืองดว้ ยงานโลหะมากข้ึน เช่น สะพานพระราม 8 สะพานพระราม 9 เป็นตน้

เคร่ืองเรือน อปุ กรณ์เครื่องใชท้ ี่ทามาจากโลหะน้นั มีหลายชนิดดว้ ยกนั เช่น ทามาจาก
เหลก็ อลูมิเนียม สังกะสี ทองแดง ทองเหลือง สแตนเลส ฯลฯ อปุ กรณ์เหลา่ น้นั อยใู่ นรูปการใช้
งานที่แตกตา่ งกนั ออกไป เช่น ก๊อกน้า กระทะ หมอ้ มีด พร้า เคร่ืองมือตา่ ง ๆ เช่น เล่ือย ประแจ
คีม คอ้ น ฯลฯ โดยผลิตข้ึนในรูปแบบต่างๆ ใหส้ อดคลอ้ งเหมาะสมกบั การใชง้ านที่ตอ้ งการ และ
อุปกรณ์เคร่ืองใชโ้ ลหะทุกอยา่ ง เม่ือใชน้ านวนั ยอ่ มมีการชารุดเสียหายตอ้ งบารุงรักษา เพ่ือใหใ้ ช้
งานตอ่ ไปไดอ้ ีก งานโลหะบางชนิด เช่น งานโลหะแผน่ สามารถนามาสร้างสรรคเ์ ป็นเคร่ืองใช้
เคร่ืองตกแต่งภายในบา้ น ได้ ลกั ษณะงานโลหะท่ีเกี่ยวขอ้ งในชีวิตประจาวนั ไดแ้ ก่เครื่องมือที่ใช้
ในการ ซ่อมแซมดดั แปลงและผลิตใน การบดั กรี การย้าหมดุ และการเชื่อมโลหะ
1. การบัดกรีและการยา้ หมุด
การบดั กรีและย้าหมดุ เป็นกระบวนการต่อโลหะแผน่ ที่นิยมใชม้ ากที่สุด ท้งั น้ี ตอ้ งศึกษาวิธีการ
ที่จะทาใหม้ ีความแขง็ แรงและสวยงาม ตามความตอ้ งการใชง้ านแตล่ ะงานดว้ ย การบดั กรีเป็น

102

การต่อโลหะใหต้ ิดกนั โดยวิธีการทาใหโ้ ลหะที่ใชเ้ ป็นตวั เชื่อม ประสานหลอมละลายแลว้ แทรก
ตวั ประสานใหโ้ ลหะติดกนั ส่วนการย้าหมดุ จะใชว้ สั ดุท่ีมีลกั ษณะเป็นหมุดสอดผา่ นรูเจาะของ
โลหะแผน่ ท่ีจะ ยดึ ติดกนั แลว้ ทาการย้าใหย้ ดึ แน่น
การบัดกรี
การบดั กรี (Soldering) คือ การตอ่ โลหะช้ินงานใหย้ ึดติดกนั ดว้ ยโลหะบดั กรี โดยอาศยั ความร้อน
ท่ีไดจ้ ากการเผาหวั แร้งใหร้ ้อน หลอมละลายตวั ประสานท่ีมีจุดหลอมละลายต่า โดยท่ีโลหะ
ช้ินงานจะไม่เกิดการหลอมละลาย เช่น การบดั กรีรางน้าฝน เป็นตน้
การย้าหมดุ (Riveting) เป็นการทาใหช้ ิ้นงานติดกนั โดยการย้าหมุด

การยา้ รีเวท คือการดึงลกู รีเวท ใหข้ าด โดยคีมย้า จะดึงส่วนกา้ นใหข้ าดออกมา โดยการดึงแลว้
ส่วนหวั จะถูกดึงมาหนีบแผน่ บาง ๆ สองแผน่ ท่ีเราตอ้ งการย้าใหต้ ิดกนั ใหแ้ น่น ถา้ เราตอ้ งการ
จะใช้ เพื่อยดึ แผน่ อะไรสกั อยา่ ง เขา้ หาท่อนไม้ อยา่ งน้ีไมน่ ่าใชร้ ีเวท ตอ้ งใชส้ กรูขนั หรือตะปู
ตอกเอา รีเวทตอ้ งย้าแผน่ บาง ๆ ติดกนั เทา่ น้นั
เคร่ืองมือและอปุ กรณ์ในงานบัดกรีและงานยา้ หมุดด้วยรีเวท (Pop Rivet)
หวั แร้งบดั กรีไฟฟ้า

103

ตะกว่ั บดั กรี

น้ายาประสาน(นา้ กรดบดั กรี)

คมี ยา้ หมดุ (Hand Rivet Pliers) ใชส้ าหรับย้าหมดุ แบบป็อปรีเวท (Pop Rivet) สามารถย้าหมดุ
ไดร้ วดเร็ว ถอดเปลี่ยนหวั สาหรับขนาดของหมุดได้ ส่วนดา้ มคีมย้าหมดุ สามารถหมนุ ไดร้ อบตวั
เพือ่ ใหง้ า่ ยในการย้าในที่มีลกั ษณะต่าง ๆ ได้
การยา้ หมดุ (Riveting) เป็นการตอ่ เช่ือมช้ินงาน โดยการเจาะรูใหท้ ะลุชิ้นงานท้งั 2 ชิ้น แลว้ นา
สลกั โลหะสอดเขา้ ไปในรูจากน้นั ย้าปิ ดหัวทา้ ย ทาใหช้ ้ินงานท้งั สองยดึ ติดกนั ตวั สลกั ท่ีนาไป
ใส่ในรูเรียกวา่ "หมดุ ย้า" ทาจาก โลหะที่สามารถยบุ ตวั ได้ โดยไม่เกิดการแตกหกั เมื่อรับแรง
กระแทก วสั ดุท่ีนิยมใชท้ าหมุดย้า ไดแ้ ก่ เหลก็ เหนียว
ทองแดง ทองเหลือง อลูมิเนียม และอลุมิเนียมผสม เป็นตน้
ข้อดีของการหมุดยา้
งานหมุดย้า เป็นการเชื่อมตอ่ ชิ้นงานแบบถาวรชนิดหน่ึง ซ่ึงใหค้ วามแขง็ แรงสูง เป็นวิธีท่ีใชก้ นั
มานาน ถึงแมจ้ ะมีกรรมวธิ ีที่ยงุ่ ยากแต่มีขอ้ ดีหลายประการคือ

104

- มีความแขง็ แรงสูง
- ชิ้นงานท่ีจะเช่ือมต่อกนั ไม่ไดร้ ับความร้อน ทาใหค้ ุณสมบตั ิของเหลก็ ไม่เปล่ียนแปลง
- ช้ินงานไม่บิดงอเสียรูปทรง เน่ืองจากไมไ่ ดร้ ับความร้อน ซ่ึงทาใหก้ ารขยายตวั และหดตวั ไม่
เท่ากนั
- มีความเหมาะสมกบั การใชง้ านโครงสร้างขนาดใหญ่
การยดึ ของหมุดย้า แรงที่ตอกทาใหล้ าตวั ของหมุดขยายตวั ออกจนอดั แน่นรูช้ินงานท่ีเจาะไว้ และ
ส่วนปลายบานออกเป็นหวั หมดุ จึงทาใหบ้ ีบช้ินงานไวแ้ น่น

ชนิดของเคร่ืองมือของการยา้ หมดุ
ในปัจจุบนั เคร่ืองมือที่ใชใ้ นการย้าหมดุ มีการพฒั นารูปแบบเพ่อื ใหต้ อบสนองตอ่ การใชใ้ นแตล่ ่ะ
ยคุ สมยั ต้งั แต่ชนิดท่ีเป็นเคร่ืองมือไปจนถึงเครื่องจกั รขนาดใหญ่ประจาในโรงงาน โดยจะแบง่
ชนิดโดยการใชพ้ ลงั งานในการใชง้ าน คือ
- Hand pop riveter เคร่ืองย้าหมดุ ประเภทน้ีจะใชแ้ รงบีบมือในการใชง้ าน เป็ นท่ีนิยมกนั อยา่ ง
แพร่หลายเพราะเป็นชนิดที่ใชแ้ รงมือในการใชง้ านทาใหง้ า่ ยต่อการใชง้ านในที่ต่างๆ

105

- Lever riveter เคร่ืองย้าหมุดประเภทน้ีจะคลา้ ยกบั ประเภทแรกแต่ชนิดน้ีจะเป็นการใชส้ าหรับ
หมดุ ขนาดใหมท่ ี่จาเป็นจะตอ้ งใชแ้ รงในการใชง้ านสูง

- Electro-mechanical pop riveter เป็นเคร่ืองย้าหมดุ ชนิดใหมท่ ่ีใชพ้ ลงั งานแบตเตอร์รี่ในการใช้
งานทาใหล้ ดแรงในการย้าหมดุ ลงไปไดม้ ากและยงั คงพกพาไปใชง้ านนอกสถานที่ได้ แต่
ขอ้ จากดั จะอยตู่ รงท่ีแบตเตอร์รี่ที่จะตอ้ งมีการชาตก่อนการใชง้ านอยเู่ สมอ แต่ในปัจจุบนั
แบตเตอร์รี่ไดม้ ีการพฒั นาชนิดใหมข่ ้ึนมาคือ แบตเตอร์ลิเทียม ทาใหล้ บขอ้ ดอ้ ยของเครื่องมือ
ชนิดน้ีลงไปไดม้ าก

- Pneumatic-hydraulic pop riveter เป็นเคร่ืองย้าหมุดท่ีประจาในสถานท่ีปฏิบตั ิงานใชแ้ รงในการ
ย้าหมดุ นอ้ ย และสามารถใชง้ านไดอ้ ยา่ งตอ่ เนื่อง

106

จากขอ้ ความขา้ งตน้ จะเป็นเคร่ืองมือย้าหมดุ ท่ีใชเ้ ป้นเครื่องมือชนิดหน่ึงในการใชง้ านแตใ่ น
ปัจจุบนั มีการพฒั นาเป็นเครื่องจกั รขนาดใหญ่ประจาโรงงานท้งั ชนิด Electro-mechanical pop
riveter และ Pneumatic-hydraulic pop riveter ตามความตอ้ งการท่ีตอ้ งการความรวดเร็วและ
ความแม่นย่าในการผลิตช้ินงาน

ข้อควรระวงั ในงานยา้ หมดุ

ในการย้าหมุด ควรระวงั หวั หมดุ ย้าไมอ่ ยใู่ นแนวเดียวกนั เน่ืองจากวางแผน่ ช้ินงานที่เจาระรูไม่
ตรงกนั ควรกดชิ้นงานท่ีใหแ้ นบสนิทกนั อยา่ ใหเ้ คล่ือนท่ีไดจ้ ะทาใหย้ ้าหมดุ แน่นข้ึน เลือกใช้
หมุดท่ีมีขนาดเทา่ กนั การใชห้ มดุ ย้าที่ส้ันเกินไปเวลาเคาะใหเ้ ป็นหวั หมดุ จะทาไดย้ าก แต่ถา้ ใช้
หวั หมุดย้าท่ียาวเกินไปเมื่อย้าหวั หมดุ แลว้ จะไม่เหลือเศษไม่สวยงาม ควรย้าหมดุ ดว้ ยการออก
แรงย้าอยา่ งสม่าเสมอ และไมใ่ ชแ้ รงย้าหมดุ มากเกินไปจะทาใหห้ วั หมุดแบนติดชิ้นงานจนไม่
สามารถแต่งหวั หมุดได้

รีเวท หมดุ ย้า (Rivet) คือ สิ่งท่ีใชย้ ดึ ช้ินส่วนใหต้ ิดกนั แบบถาวร ทาจากวสั ดุชนิดต่างๆ เช่น เหลก็
ทองแดง ทองเหลือง อะลูมิเนียม สเตนเลส พลาสติก ประกอบดว้ ยส่วนหวั มีลกั ษณะเป็นทรง
กลม และฐาน มีลกั ษณะเป็นแท่ง หมุดย้ามีหลายแบบ แบง่ เป็น 2 ชนิดหลกั คือ หมดุ ย้าตาบอด
(Blide Rivet) และหมุดย้าหวั กลม (Round Rivet) หมดุ ย้าแตล่ ะแบบมีคุณสมบตั ิตา่ งกนั การ
เลือกใชจ้ ึงควรคานึงถึงลกั ษณะของชิ้นงาน วิธีใชค้ ือ เจาะรูลงบนวสั ดุท่ีตอ้ งการ แลว้ ใส่หมดุ
ส่วนฐานลงไปก่อน จึงประกอบส่วนหวั เขา้ ไป แลว้ ตอกใหแ้ น่น เหมาะกบั งานท่ีตอ้ งการเช่ือม
ติด หรือประกอบช้ินส่วนเขา้ ดว้ ยกนั อยา่ งการติดบานพบั ประตู รวมท้งั งาน DIY ต่างๆ

107

2. งานเชื่อมไฟฟ้า

เคร่ืองมือท่ีใชใ้ นการซ่อมแซมดดั แปลงและผลิตใน งานเชื่อมไฟฟ้า อปุ กรณ์ในงานเชื่อมไฟฟ้ามี
ดงั น้ี

1. เครื่องเช่ือมไฟฟ้า(ชนิดกระแสสลบั : A.C. Welding Machine) ชนิดของเคร่ืองเชื่อม ที่ได้
กาลงั จากการอาร์คของไฟฟ้าระหวา่ งแทง่ อิเลก็ โทรดกบั ชิ้นงานโลหะเพื่อหลอมละลายโลหะ ณ
จุดเช่ือม สามารถเชื่อมไดท้ ้งั ไฟฟ้ากระแสตรง DC และไฟฟ้ากระแสสลบั AC พ้นื ที่แนวเช่ือม
ทวั่ ไปจะตอ้ งถูกปกคลุมดว้ ย แกส้ หรือสแลก็ ถกู พฒั นาข้ึนคร้ังแรกในศตวรรษท่ี 19 และถกู ใช้
ในเชิงพาณิชยท์ ี่สาคญั คือการประกอบเรือในช่วงสงครามโลกคร้ังท่ี2 ปัจจุบนั ยงั การเช่ือมไฟฟ้า
ยงั คงสาคญั ในกระบวนการเชื่อมประกอบโลหะ โครงสร้างเหลก็ และยานพาหนะ เพอ่ื ให้
พลงั งานสาหรับการเช่ือมไฟฟ้าการจาแนกระดบั ของเคร่ืองโดยทว่ั ไปมกั ดูที่การใหก้ ระแสเช่ือม
และแรงดนั ที่คงที่,แรงดนั ยงั คงที่เม่ือเช่ือมงานแนวยาว และกระแสที่สัมพนั ธก์ บั ความ
ร้อน, กระแสเช่ือมท่ีคงที่มกั จะใชก้ บั การเช่ือมดว้ ยมือเช่นเดียวกบั การเช่ือมเชื่อมไฟฟ้าดว้ ยแกส้
ทงั สเตน (TIG) เครื่องเชื่อมอาร์กอน เพราะกระแสเชื่อมยงั คงท่ีถึงแมแ้ รงดนั ไฟเช่ือมจะ
เปลี่ยนไป ซ่ึงเป็นเรื่องท่ีสาคญั เพราะโดยความเป็ นจริงเราไมส่ ามารถรักษาระยะแท่งอิเลก็ โทรด
ไดม้ น่ั คงอยตู่ ลอด และแนวเชื่อมที่ยาวทาใหแ้ รงดนั มีการแกวง่ ได้ แรงดนั ที่คงที่โดยเปล่ียน
คา่ กระแสแทน ใชส้ าหรับการเช่ือมออโต้ เช่นการเช่ือมแกส้ Co2 MIG flux core เชื่อม submerge
คือถา้ ระยะห่างระหวา่ งปื นเช่ือมกบั ช้ินงานใกลก้ ระแสเชื่อมจะเพิ่มข้ึน แต่จะทาใหห้ วั ทิปร้อน
ข้ึนและหลอมละลาย การเช่ือมไฟฟ้าสามารถเชื่อมไดด้ ว้ ย ข้วั บวก และ ข้วั ลบ, ข้วั บวกสามารถ
ใหค้ วามร้อนไดด้ ีกวา่ ทาใหห้ ลอมละลายไดด้ ีกวา่ ทาใหเ้ ชื่อมไดเ้ ร็วกวา่ , ข้วั ลบทาใหแ้ นวเชื่อม
บวมกวา่

Duty Cycle คือค่าสปก.ของเคร่ืองเชื่อมเพ่อื หาจานวนนาทีของช่วง 10 นาทีช่วงที่สามรถใชง้ าน
ไดอ้ ยา่ งปลอดภยั ตวั อยา่ งเช่น Duty Cycle 60% ที่กระแสเช่ือม 80 ควรพกั เครื่อง 4 นาที หลงั จาก
ใชง้ านต่อเน่ืองไปแลว้ 6 นาที หากใชง้ านเกินค่า Duty Cycle เคร่ืองเช่ือมอาจเสียหายได้ หรือ
ควรเลือกใชเ้ คร่ืองเชื่อมที่ใหก้ ระแสเช่ือมที่ใชง้ านใน Duty Cycle 100%

108

แท่งอเิ ล็กโทรดชนดิ เช่ือมแล้วหมดไป (เชื่อมธูป)

1.ในชนิดทว่ั ไปที่รู้จกั กนั ของการเช่ือมไฟฟ้า คือ Shielded Metal Arc Welding (SMAW) หรือท่ี
รู้จกั กนั โดยทว่ั ไปในช่ือ Metal Metal Arc Welding (MMAW) หรือเช่ือมธูป กระแสเช่ือมไฟฟ้า
ท่ีใชอ้ าร์คระหวา่ งชิ้นงาน และ แท่งธูปเช่ือม ชิ้นงานท่ีเช่ือมแลว้ จะถูกปกคลุมดว้ ยฟลกั ส์ สารถ
เชื่อม เหลก็ นิกเกิล อะลูมิเนียม ทองแดง ใชส้ าหรับงานซ่อมและงานโครงสร้าง

2.Gas Metal Arc Welding (GMAW) หรือท่ีรู้จกั กนั วา่ เคร่ืองเชื่อม MIG (Metal Inert Gas) คือ
เครื่องเช่ือมอตั โนมตั ิ หรือ แบบก่ึงอตั โนมตั ิ โดยวิธีป้อนลวดออกมาอยา่ งตอ่ เน่ือง แกส้ ไหลโดย
เชื่อมกระแสตรง สัมพนั ธ์กบั ความเร็วของลวดท่ีไหลออกมา

3.Flux-cored arc welding (FCAW) เปลี่ยนมาจากเทคนิคของ GMAW ลวดเหมือนกนั แต่เพิม่
แป้งเน้ือฟลกั ซ์เพอ่ื ช่วยการทางานของแกส้ ป้องกนั แผลเชื่อมสัมผสั อากาศ วธิ ีน้ีใชใ้ นงานเช่ือมท่ี
ใชค้ วามเร็วสูง และ เคล่ือนที่ไดด้ ี

4.Submerged Arc Welding (SAW) การเช่ือมข้นั สูงเป็นการเช่ือมออโต้

การเช่ือมท่แี ท่งอเิ ลค็ โทรดไม่หมดไป

Gas Tungsten Arc Welding (GTAW), or tungsten/inert-gas(TIG) การเช่ือมดว้ ยมือจากทงั สเตน
กบั แกส้ เฉ่ือย เช่ือมเสถียรและแนวเชื่อมคุณภาพสูง แต่ความเร็วในการเชื่อมชา้ แผลเช่ือมแคบ
ส่วนใหญ่ใชเ้ ช่ือมกบั สเตนเลสและโลหะเบา เช่น จกั รยาน เคร่ืองบิน เรือรบ

109

2. หวั จบั ลวดเช่ือม (Electrode Holder) ใชจ้ บั ลวดเช่ือม และเป็นมือถือขณะทาการเชื่อม พร้อม
ท้งั เป็นตวั นากระแสไฟฟ้าจากสายเชื่อมผา่ นไปสู่ลวดเชื่อมอยดู่ ว้ ย ตวั จบั ลวดเช่ือมมีหลายแบบ
หลายขนาด ภายในทาดว้ ยทองแดงมีปากจบั ท่ีสามารถจบั ลวดไดอ้ ยา่ งม้นั คง และยงั สามารถ
กาหนดมุมจบั ของลวดเชื่อมไดต้ ามตอ้ งการ ส่วนภานนอกซ่ึงเป็นมือจบั หุม้ ไวด้ ว้ ยวสั ดุฉนวนกนั
ไฟฟ้าและความร้อน เพ่ือป้องกนั ไฟฟ้าและความร้อนขณะเชื่อม
ตวั จบั ลวดเช่ือมจะต่อเขา้ กบั ปลายสายเช่ือม โดยมีปลอกทองแดงหุม้ ปลายสายเชื่อม เพือ่ ใหก้ าร
ขนั สกรูยดึ ติดระหวา่ งตวั จบั ลวดเช่ือมกบั สายเช่ือมแน่น ซ่ึงเป็นการป้องกนั ไม่ใหเ้ กิดความร้อน
เน่ืองจากความตา้ นทานของกระแสท่ีขอ้ ตอ่

3. สายเชื่อม (Welding Cable) ปฏิเสธไมไ่ ดเ้ ลยวา่ สายเชื่อม มีความสาคญั ตอ่ อุตสาหกรรมอยา่ ง
มาก และจาเป็นอยา่ งยง่ิ ต่องานเช่ือมไฟฟ้า (ARC) และในคร้ังน้ี Talay Tools จะมาใหค้ วามรู้ถึง
หนา้ ท่ีของสายเชื่อมเบ้ืองตน้
สายเช่ือมมีหนา้ ที่นากระแสเช่ือมท่ีผลิตจากเครื่องเช่ือมไปสู่บริเวณอาร์ก และสายเช่ือมท่ีใชใ้ น
วงจรเช่ือมน้นั มีอย2ู่ สาย คือ สายดินและสายเชื่อม ส่วนปลายสายดินจะต่อเขา้ กบั ที่จบั ชิ้นงาน
เชื่อม (Ground clamp) ส่วนสายเชื่อมจะตอ่ ไวก้ บั ตงั จบั ลวดเช่ือม (Elcctrode Holder)

110

สายเชื่อมโดยทวั่ ไปทาดว้ ยลวดทองแดงที่มีขนาดเลก็ เอาไว้ และช้นั นอกหุม้ ไวด้ ว้ ยยางฉนวน
สาเหตทุ ี่ตอ้ งใชส้ ายเชื่อมท่ีทาดว้ ยลวดทองแดงขนาดเลก็ จานวนมาก เพราะตอ้ งการใหส้ ายเชื่อม
สามารถโคง้ งอตวั ไดซ้ ่ึงสะดวกต่อการทางานเชื่อมที่ตอ้ งมีการเคล่ือนยา้ ยสายเช่ือมตลอดเวลา

4. ปากกาคีบสายดิน (Ground Clamp) เป็นอุปกรณ์ใชย้ ดึ จบั สายดินใหแ้ น่นกบั ช้ินงานหรือตู้
เชื่อม ใชส้ าหรับงานเชื่อมไฟฟ้า สาหรับต่อเป็นสายดิน เพื่อใหก้ ระแสไฟฟ้าเช่ือมครบวงจร ทา
จากทองแดง ขนาด 300 แอมป์ ใชส้ าหรับการเช่ือมแบบใชธ้ ูปเชื่อม หรือเรียกวา่ การเช่ือมแบบ
Arc welding ซ่ึงจะตอ้ งมีคีม 2 ตวั ตวั ท่ีหน่ึงคือคีมหนีบสายดินเอาไวห้ นีบไปท่ีวตั ถุท่ีตอ้ งการ
เช่ือม คีมตวั ที่ 2 คือคีมจบั ออ๊ กทองแดง จบั ไปที่ธูปเชื่อมเพื่อจาไปสปาร์คและละลายธูปเช่ือมลง
บนวตั ถุท่ีตอ้ งการเช่ือม
วธิ ีใชง้ าน เมื่อตอ้ งการเปล่ียนคีมจบั สายดิน ใหข้ นั สกรูที่ยดึ สายทองแดงเดิมออก เปล่ียนคีมจบั
สายดินอนั ใหม่ ทาการขนั น๊อตลอ็ คสายทองแดงเขา้ กบั คีมจบั สายดินอนั ใหม่

111

5. หนา้ กากเช่ือม (Welding Helmet) เป็นอุปกรณ์เซฟต้ีท่ีใชส้ าหรับป้องกนั ใบหนา้ และศีรษะจาก
กลิ่น ฝ่นุ ควนั ไฟ ความร้อน สารเคมีและสะเกด็ ไฟจากงานเช่ือมไฟฟ้า งานตดั พลาสมา่ และงาน
เจียรเหลก็ ตา่ งๆ โดยมีการออกแบบมาใหม้ ีรูปแบบทนั สมยั แขง็ แรงทนทาน น้าหนกั เบา
สามารถถอดเปลี่ยนไดง้ ่ายและปรับขนาดใหก้ ระชบั ไดต้ ามความตอ้ งการ มีใหเ้ ลือกใชง้ าน
หลากหลายรูปแบบท้งั หนา้ กากเช่ือมแบบมือถือ หนา้ กากเชื่อมแบบสวมหวั หนา้ กากเช่ือมแบบ
ปรับแสงอตั โนมตั ิ และหนา้ กากเชื่อมแบบหนงั พบั เก็บได้ ตวั หนา้ กากผลิตจากวสั ดุที่ทนทานตอ่
ความร้อน รองรับแรงกระแทกไดด้ ี สามารถป้องกนั รังสีอลุ ตร้าไวโอเลตและรังสีอินฟาเรดได้
และกระจกเลนส์สามารถปิ ดเปิ ดและปรับระดบั ความเขม้ แสงไดอ้ ตั โนมตั ิ จึงถือเป็นอุปกรณ์ที่
เหมาะนามาใชใ้ นงานอตุ สาหกรรม งานก่อสร้างและงานช่างมืออาชีพทว่ั ไป ซ่ึงจะช่วยเพม่ิ
ประสิทธิภาพในการทางานและไม่ก่อใหเ้ กิดอนั ตรายต่อร่างกายผใู้ ชร้ ะหวา่ งทางานไดเ้ ป็นอยา่ ง
ดี

ประเภทของหน้ากากเช่ือม

ประเภทของหนา้ กากเช่ือม สามารถแบง่ ออกได้ 4 ประเภทหลกั ๆ คือ

• หนา้ กากเชื่อมแบบมือถือ ใชง้ านในรูปแบบมือจบั สามารถป้องกนั ดวงตาจากงานเชื่อม
ไฟฟ้า เป็นรูปแบบมาตรฐานทว่ั ไปที่โครงสร้างมีลกั ษณะโคง้ ตามรูปทรงของใบหนา้ มี
กระจกเลนส์กรองแสงระหวา่ งตากบั จมูก พร้อมกบั ดา้ มจบั ที่อยดู่ า้ นในหนา้ กาก ซ่ึงมีให้
เลือกใชง้ านหลายสีหลายแบบตามความถนดั ของผใู้ ช้ ส่วนใหญผ่ ลิตจากวสั ดุไฟเบอร์
กลาสและพลาสติกพอลิโพรไพลีนชนิดพเิ ศษไม่ติดไฟ มีน้าหนกั เบา แขง็ แรง จบั สะดวก
ไม่ร้อนมือ และใชง้ านงา่ ยในลกั ษณะแบบมือถือจบั เขา้ กบั ดา้ มจบั ท่ีอยภู่ ายในหนา้ กาก
และในระหวา่ งทางานสามารถยกเปิ ด-ปิ ดเลนส์ปรับแสงในระหวา่ งเช่ือมชิ้นงานตา่ งๆ
ได้ ทาใหป้ ้องกนั ดวงตาจากงานเช่ือมไฟฟ้าไดเ้ ป็นอยา่ งดี ซ่ึงเหมาะสาหรับนามาใช้
ป้องกนั สะเก็ดไฟจากงานเช่ือมหรืองานตดั พลาสมา่ เป็นตน้

112

• หนา้ กากเชื่อมแบบสวมหัว ใชส้ วมศีรษะ ป้องกนั แสงจากงานเช่ือมไดท้ ้งั ดวงตาและ
ใบหนา้ เป็นรูปแบบมาตรฐานทว่ั ไปที่โครงสร้างของหนา้ กากออกแบบมาสาหรับใส่
สวมหวั เพ่ือป้องกนั ดวงตาและใบหนา้ จากสะเก็ดไฟและรังสีท่ีเป็นอนั ตราย ตวั หนา้ กาก
ผลิตจากวสั ดุพลาสติกพอลิโพรไพลีน (PP) ที่มีความเหนียว ทนทานตอ่ ความร้อนไดด้ ี
ไมเ่ ปราะหรือแตกหกั ง่าย ส่วนดา้ นในจะประกอบดว้ ยอปุ กรณ์สายรัด น๊อตล็อก กระจก
เลนส์มีฝาเปิ ด-ปิ ดดา้ นหนา้ ใชง้ านสะดวกในลกั ษณะใส่สวมหวั แลว้ ปรับหมุนสายรัดให้
พอดีกบั ขนาดศีรษะของผใู้ ชง้ านกจ็ ะช่วยป้องกนั แสงระหวา่ งดวงตากบั จมกู ทาให้
มองเห็นช้ินงานไดช้ ดั เจน ซ่ึงเหมาะสาหรับงานเช่ือมอาร์คหรืองานตดั พลาสม่า เป็นตน้

• หนา้ กากเช่ือมแบบปรับแสงอตั โนมตั ิ ใชส้ วมศีรษะ สามารถต้งั ค่ากระจกเลนส์ช่วยปรับ
แสงไดอ้ ตั โนมตั ิ ทาใหม้ องเห็นชิ้นงานไดช้ ดั เจนกวา่ เดิม มีการออกแบบโครงสร้างมาให้
มีความปลอดภยั และทนั สมยั ง่ายต่อการใชง้ านสาหรับช่างเชื่อม มีรูปทรงคลา้ ยหมวก
กนั นอ็ ค ตวั หนา้ กากผลิตจากวสั ดุที่มีความแขง็ แรง ทนต่ออุณหภมู ิสูงและการกดั กร่อน
ไดด้ ี ส่วนดา้ นในหนา้ กากสามารถควบคุมการปรับแสงท่ีเกิดจากงานเชื่อมไดด้ ว้ ยระบบ
อิเลก็ ทรอนิกส์โดยจะมีป่ ุมปรับหน่วงเวลาและป่ มุ เซนเซอร์ปรับแสงติดต้งั เขา้ ไวด้ ว้ ยกนั
พร้อมกบั กระจกเลนส์เป็นจอแสดงผลแอลซีดีขนาดต่างๆ ซ่ึงผใู้ ชส้ ามารถปรับระดบั
ความเขม้ ของแสงไดต้ ามความตอ้ งการ ทางานอตั โนมตั ิโดยใชพ้ ลงั งานแสงอาทิตย์ พลงั
แบตเตอร่ี

113

หรือสามารถใชไ้ ดท้ ้งั สองพลงั งาน จึงทาใหส้ ามารถเชื่อมงานไดอ้ ยา่ งตอ่ เนื่องและ
มองเห็นชิ้นงานไดช้ ดั เจนข้ึนกวา่ เดิม เหมาะนามาใชส้ าหรับงานเช่ือมท่ีมีแสงรบกวน
ตลอดเวลาโดยไม่ตอ้ งถอดหนา้ กาก เช่นงานเชื่อมอาร์กอน TIG งานเชื่อม MIG งานตดั พ
ลาสม่า และงานเจียรเหลก็ เป็นตน้

• หนา้ กากเช่ือมแบบหนงั ใชค้ ลุมศีรษะป้องกนั สะเก็ดไฟหรือการพ่นทราย สาหรับใชง้ าน
พ้ืนที่แคบและอบั ช้ืนไดด้ ี ถูกออกแบบมาใชส้ าหรับคลุมศีรษะเพ่ือป้องกนั สะเก็ดไฟ ฝ่ นุ
ละออง กลิ่นควนั และรังสียวู จี ากการเช่ือมชิ้นงานตวั หนา้ กากผลิตมาจากหนงั ววั มีน้า
หนกั เบา พกพาสะดวกและยงั สามารถพบั จดั เก็บง่าย ส่วนดา้ นในมีสายรัดศีรษะพร้อม
กบั กระจกเลนส์กรองแสงดา้ นหนา้ ท่ีปิ ด-เปิ ดได้ ทางานอตั โนมตั ิโดยใชพ้ ลงั งาน
แสงอาทิตยแ์ ละแบตเตอร่ีลิเธียมทาใหส้ ามารถเปิ ดดูแนวเชื่อมไดอ้ ยา่ งใกลช้ ิด ซ่ึงเหมาะ
สาหรับใชง้ านในพ้นื ที่คบั แคบหรืออบั ช้ืนไดด้ ี เช่นงานเชื่อมอาร์กอน TIG งานเชื่อม
MIG งานพน่ ทราย เป็นตน้

114

6. ถุงมือ (Gloves) ถา้ จะพดู ถึงเรื่องถงุ มือ ถุงมือท่ีเราคุน้ เคยกนั ดีก็คงจะเป็นถุงมือท่ีใชใ้ นทาง
การแพทยแ์ ละถุงมือท่ีใชส้ าหรับทาความสะอาด แต่เรายงั มีถุงมืออีกหลายชนิด ซ่ึงถุงมือแต่ละ
ชนิดน้นั กใ็ ชก้ บั งานที่แตกต่างกนั ออกไป

ถงุ มือเป็นอุปกรณ์ท่ีจะช่วยป้องกนั อนั ตรายตา่ งๆที่เกิดจากการทางานได้ เช่น อนั ตรายจากการ
สมั ผสั สารเคมี, อนั ตรายจากการถูกของมีคม บาด ตดั หรือขดู ขีดผิวหนงั , อนั ตรายจากการจบั
ของร้อน เป็นตน้ เพราะฉะน้นั เราจึงตอ้ งมน่ั ใจก่อนวา่ ถงุ มือท่ีเราเลือกใชน้ ้นั เหมาะสมกบั งาน
จริงๆ เพราะหากเกิดอนั ตรายจากการเลือกใชถ้ ุงมือท่ีไม่เหมาะสม อาจจะทาใหเ้ ราตอ้ งสูญเสียมือ
จนกลายเป็นคนพกิ ารได้ จากสถิติของสานกั งานประกนั สงั คม พบวา่ ผทู้ ี่ไดร้ ับบาดเจ็บจากการ
ทางานมีจานวนสูงถึง 43,000 ราย และ 2,500 รายเป็นผทู้ ี่สูญเสียมือกลายเป็ นผพู้ กิ ารท่ีไม่
สามารถประกอบอาชีพได้ เห็นไดว้ า่ มือเป็นอีกหน่ึงอวยั วะท่ีสาคญั ที่เราตอ้ งดูแลเป็นอยา่ ง
ดี เพราะฉะน้นั เรามาทาความรู้จกั ถุงมือแตล่ ะแบบพร้อมกบั คุณสมบตั ิในการป้องกนั กนั ดีกวา่

- ถงุ มือใชค้ ร้ังเดียวทิ้ง (Disposable Gloves) เป็นถุงมือท่ีเราคุน้ เคยกนั เป็นอยา่ งดี นิยมใชใ้ นหอ้ ง
แลบ็ หรือ ทางการแพทย์ ถุงมือชนิดน้ีออกแบบมาเพ่อื ป้องกนั ผสู้ วมใส่และวตั ถุที่ถูกจบั ตอ้ ง ใช้
เม่ือตอ้ งใชป้ ระสาทสัมผสั รับรู้ทางนิ้ว และตอ้ งการความคล่องตวั ในเวลาเดียวกนั เพราะถงุ มือ
ชนิดน้ีจะมีลกั ษณะบาง ประมาณ 4-8 มิลลิเมตรเท่าน้นั ถงุ มือมีความยดื หยนุ่ คอ่ นขา้ งสูง ช่วยลด
แรงตึงและความเมื่อยลา้ ของผสู้ วมใส่ ทาใหค้ วามทนทานของถุงมือชนิดน้ีมีไม่มากนกั โดยถุง
มือชนิดน้ีส่วนใหญผ่ ลิตจากยางธรรมชาติ หรือยางสงั เคราะห์ เช่น Vinyl, Polyethylene เป็น
ตน้ สาหรับการนาถุงมือใชค้ ร้ังเดียวทิ้งไปใชใ้ นอุตสาหกรรมอาหารจะตอ้ งผ่านมาตรฐานความ
ปลอดภยั ขององคก์ ารอาหารและยาก่อนเทา่ น้นั

115

- ถงุ มือนากลบั มาใชใ้ หม่ (Reusable Gloves) เป็นถุงมือที่ผลิตจากหนงั สตั ว์ หรือ หนงั ฟอก ใช้
ป้องกนั อนั ตรายจากประกายไฟ หรือ สะเกด็ ไฟท่ีเกิดจากงานเชื่อม, ใชป้ ้องกนั ความร้อนไดใ้ น
ระดบั ปานกลาง และ ใชส้ วมทบั ถุงมือกนั ไฟฟ้า เพ่อื ป้องกนั การฉีกขาดและยดื การใชง้ านของถุง
มือดา้ นใน

- ถุงมืออะลมู ิไนซ์ (Aluminized Gloves) เสริมดว้ ยวสั ดุสงั เคราะห์ ซ่ึงตวั วสั ดุสังเคราะหจ์ ะมี
คุณสมบตั ิตา้ นทานความร้อน และความเยน็ ได้ นิยมใชใ้ นงานเชื่อม เตาไฟ และโรงหลอ่ หลอม
โลหะ เพราะถุงมือชนิดน้ีสามารถสะทอ้ นและเป็นฉนวนป้องกนั ความร้อนได้

- ถงุ มือกนั บาด เสน้ ใยสแตนเลส เป็นถุงมือท่ีผลิตจากลวด หรือ เหลก็ ไร้สนิม มีลกั ษณะเป็นลวด
เสน้ เลก็ ๆ นามาถกั เป็นรูปถุงมือ นิยมใชใ้ นอตุ สาหกรรมอาหารโดยเฉพาะงานท่ีตอ้ งมีของมีคม
เขา้ มาเกี่ยวขอ้ ง เพราะถุงมือชนิดน้ีมีความสามารถในการป้องกนั การตดั และเฉือนได้ ช่วย
ป้องกนั อนั ตรายท่ีเกิดจากการโดนของมีคมบาด

116

- ถงุ มือกนั บาดเส้นใยชนิดพเิ ศษ HPPE (High Performance Polyethylene) ถงุ มือผลิตจากเสน้ ใย
ที่มีความเหนียว ทนทาน มากกวา่ เหลก็ สามารถป้องกนั การเฉือนได้

- ถุงมือผา้ และถุงมือเคลือบชนิดต่างๆ (Fabric Gloves) เป็นถงุ มือท่ีทอดว้ ยผา้ ฝ้ายหรือใยผา้ อ่ืนๆ
ระดบั การป้องกนั ข้ึนอยกู่ บั ความหนาของช้นั ผา้ มีคณุ สมบตั ิช่วยป้องกนั ฝ่ นุ สะเกด็ การขดั การ
ครูด หรือ ช่วยป้องกนั การลื่นในขณะจบั วตั ถุ เช่น กอ้ นอิฐ, ลวดตา่ งๆ แต่ไม่สามารถป้องกนั
อนั ตรายจากการสัมผสั สารเคมีได้

- ถงุ มือพลาสติก ถงุ มือพลาสติก เป็นหน่ึงในถุงมือใชแ้ ลว้ ทิ้ง ทามาจากพลาสติก บาง แต่
คอ่ นขา้ งเหนียว ใชส้ วมใส่เพือ่ ป้องกนั ความสกปรกจากการสมั ผสั ชิ้นงานหรืออาหาร ไม่
สามารถป้องกนั สารเคมี ความร้อน ความเยน็ หรือไฟฟ้าได้ เหมาะสาหรับสวมใส่ปรุงอาหาร
หรือสวมใส่ออกไปชอ้ ปปิ้ ง ช่วยป้องกนั การสัมผสั ส่ิงของสาธารณะในยคุ ท่ีมีโรคระบาด

117

และน่ีกค็ ือถงุ มือท้งั 8 ชนิด พร้อมคุณสมบตั ิตา่ งๆ ของถุงมือ ที่ออฟฟิ ศเมทนามาฝากกนั เห็น
แลว้ ใช่ไหมวา่ ถุงมือแตล่ ะแบบก็มีคุณสมบตั ิท่ีแตกต่างกนั ไป เพราะฉะน้นั อยา่ ลืมเลือกใชถ้ ุงมือ
ใหเ้ หมาะสมกบั การใชง้ าน เพอ่ื ความปลอดภยั ของตวั เราเอง
7. คอ้ นเคาะสแลค (Punch) ช่วยใหง้ านเช่ือมมน่ั คง ไม่หลอกตาดว้ ยข้ีแสลก็ ทาใหไ้ มเ่ ห็นผิวจริง
ของช้ินงานที่เชื่อม สาหรับขาเชื่อม ช่างเหลก็ ใชง้ า่ ยไมส่ ะทา้ นมือ มี 2 ดา้ น ดา้ นแหลม และดา้ น
แบน ใชส้ าหรับเคาะข้ีเช่ือมจากชิ้นงาน มนั่ ใจไดว้ า่ เช่ือติดจริงมนั คงจริง ลดปัญหาการเกิดสนิม
จากข้ีแสลก็ ท่ีเคาะไมห่ มด ทาใหร้ ่อยเชื่อมผุ หวั ฆอ้ นผลิตจากโลหะ Cr-Hi Carbon Steel พเิ ศษ
คงความแขง็ และเหนียว คงทนไมแ่ ตกหกั แมถ้ กู กระแทกรุนแรง ทนตอ่ การสึกหรอ มีความแขง็
กวา่ ฆอ้ นเหลก็ ทว่ั ไป หวั ฆอ้ นทนความร้อนสูง คงความแขง็ แมจ้ ะถกู ความรอ้ นจากรอยเชื่อม
ดา้ มฆอ้ นแบบ Sub Spring ช่วยลดแรงสะทอ้ นมายงั มือ และผวิ ชิ้นงาน ทาใหก้ ารเคาะแม่นยา ไม่
กระเดง้ ยอ้ นกลบั น้าหนกั 350 กรัม กาลงั เหมาะมือ เพ่อื รอยเชื่อมที่สวยงาม เพ่ืองามเช่ือมท่ี
แขง็ แรง

\

118

8. แปรงลวดขดั รอยเช่ือม ( Wire Brush) แปลงลวดเป็นแปรงดา้ มไม้ ขนแปรงทาดว้ ยเหล็กแขง็ ท่ี
เป็นสปริงพอควร เม่ือใชแ้ ปรงแลว้ จะไดไ้ มห่ กั งอหรือเสียรูป แปลงลวดน้ีใชท้ าความสะอาด
ช้ินงานก่อนหรือหลงั เช่ือม เช่น ขดั สนิม เศษของสแลกขนาดเลก็ ท่ีตกคา้ งอยู่ หรืออื่นๆ

9. ลวดเชื่อมไฟฟ้า (Electrode) หากพดู ถึงเรื่องลวดเชื่อมแน่นอนวา่ หลายๆท่านอาจจะยงั ไมร่ ู้จกั
กบั ลวดเชื่อมเทา่ กบั บรรดาช่างเช่ือม ลองมารู้จกั กบั ลวดเชื่อมดว้ ยกนั นะ ลวดเช่ือมคือวสั ดุหลกั ท่ี
บรรดาช่างเช่ือมใชใ้ นงานทางดา้ นงานเช่ือมโลหะทาใหช้ ิ้นงานท่ีเป็นโลหะหลายๆช้ิน ผสานกนั
ใหเ้ ป็นช้ินเดียว ช่างเชื่อมตอ้ งเลือกใชล้ วดเช่ือมใหเ้ หมาะสมกบั ช้ินงานท่ีตอ้ งการเชื่อมเพือ่
ประสิทธิภาพสูงสุด ซ่ึงลวดเชื่อมท่ีบรรดาช่างเช่ือมนิยมใชม้ ี 6 ชนิด ไดแ้ ก่
1.ลวดเชื่อมแบบกา้ นธูปหรือลวดเชื่อมไฟฟ้าหุม้ ฟลกั ซ์ (Covered Welding Electrode) เป็นลวด
เช่ือมไฟฟ้าท่ีบรรดาช่างเช่ือมนิยมมาก มีลกั ษณะคลา้ ยกบั ธูปหุม้ ดว้ ยฟลกั ซ์ ซ่ึงดา้ นในแกนกลาง
เป็นโลหะ เช่น ลวดเช่ือมเหลก็ , ลวดเช่ือมสแตนเลส, ลวดเช่ือมอลมู ิเนียมไฟฟ้า เป็นตน้ มีหลาย
ขนาดต้งั แต่ ขนาด 2.0 2.6 3.2 4.0 5.0 มิลลิเมตร ในระหวา่ งการเชื่อม ฟลกั ซ์ที่หุม้ ลวดเช่ือมจะ
กลายเป็นแก๊สเพ่อื ป้องกนั ไม่ใหแ้ นวเชื่อมเกิดปฎิกิริยา oxidize กบั อากาศ ลวดเช่ือมน้ีมีขอ้ ดีคือ
เช่ือมงา่ ย อุปกรณ์ไมแ่ พง และไมต่ อ้ งใชแ้ ก๊ส

119

2.ลวดเชื่อมแบบไส้ฟลกั ซ์ (Flux Cored Wire) เป็นลวดที่ใชเ้ ชื่อมโลหะที่มีแกนกลางกลวง
ภายในประกอบดว้ ยสารพอก ลวดชนิดน้ีมีราคาที่สูง แตป่ ระสิทธิภาพในการใชง้ านสูง สามารถ
ทาใหเ้ น้ืองานออกมาไดส้ วยงามเป็นพิเศษ

3.ลวดเช่ือมอาร์กอนหรือทิก (TIG Welding Rod) เป็นลวดเชื่อมเปลือยมีลกั ษณะคลา้ ยกบั ลวด
เชื่อมมิก แตจ่ ะเป็นเส้นตรงมีความยาวเส้นละ 1 เมตร ซ่ึงจะเนน้ ในการใชง้ านในกลุ่มท่ีตอ้ งการ
ความละเอียดสูง มีท้งั ท่ีเป็ นเหลก็ อลูมิเนียม สแตนเลส ทองเหลืองและกลมุ่ อ่ืนๆ

4.ลวดเชื่อมแบบมิกหรือลวดเชื่อมCo2 (MIG Welding Wire) เป็นลวดเชื่อมแบบโลหะเปลือยไม่
มีสารห่อหุม้ ภายนอกมีลกั ษณะเป็นแบบมว้ นลวดชนิดน้ีสามารถเช่ือมงานไดร้ วดเร็วและตอ้ งใช้
แกส๊ Co2(แก๊สคาร์บอนไดออกไซด)์ ในการปกคลมุ แนวเช่ือม ราคาไมแ่ พง เหมาะกบั งานท่ี
ตอ้ งการลงทุนต่า ใชใ้ นงานอตุ สาหกรรมทว่ั ไป

120

3. งานเชื่อมแกส็ เครื่องมือที่ใชใ้ นการซ่อมแซมดดั แปลงและผลิตใน งานเช่ือมแกส็ อุปกรณ์ใน
งานเช่ือมแก็สมีดงั น้ี

1. ถงั กา๊ ซออกซิเจนและถงั กาซอะเซทิลีน (Oxygen Cylinder & Acetylene Cylinder) ถงั กา๊ ซ
ออกซิเจน ทาดว้ ยแผน่ เหลก็ หนาประมาณ 6.4 mm ตีอดั ข้ึนรูปไม่มีรอยเชื่อมตอ่ แขง็ แรงทนตอ่
ความดนั สูง เน่ืองจากใชอ้ ดั แก๊สออกซิเจนไวท้ ี่ความดนั 2200-2800 Psi หรือประมาณ 150-170
bar วาลว์ หวั ถงั ทาดว้ ยทองเหลืองตีอดั ข้ึนรูป เกลียวขอ้ ต่อที่วาลว์ หวั ถงั จะใชเ้ ป็นเกลียวขวา ก่อน
นามาอดั แก๊สออกซิเจนจะตอ้ งนาไปทดสอบความดนั ก่อน ถงั ก๊าซอะเซทิลิน ทาจากแผน่ เหลก็ มี
ลกั ษณะปกติจะใชเ้ ก็บความดนั อเซติลีนไดเ้ พยี ง 250 Psi เพราะแก๊สอเซติลีนเป็นแก๊สเพลิงถา้
เก็บไวท้ ี่ความดนั สูงโมเลกลุ ของแก๊สจะเกิดการอดั แน่น ทาใหเ้ กิดความร้อนหรือร่ัวซึมไดง้ า่ ย
เส่ียงตอ่ การลกุ ติดไฟและระเบิดได้ โดยปกติในถงั อเซติลีนจะไดว้ สั ดุรูพรุนและบรรจุอซิโตไว้
ประมาณ 40% ซ่ึงอซิโตนจะช่วยดูดซึมแก๊สอเซติลีนไม่ใหค้ วามดนั สูงเกินไป ถงั แก๊สอเซติลีนข
นาดมาตรฐานมีความจุ40ลิตร อดั แก๊สอเซติลีนไดจ้ านวน 6000 ลิตร โดยมีอชิโตนช่วยดูดซึม
แกส๊ ไม่ใหค้ วามดนั สูงเกินไป และท่ีถงั อเซติลีนจะมี Safety-Plug ท่ีหวั ถงั และกน้ ถงั เพอื่ ป้องกนั
การเกิดระเบิดจากความร้อนและความดนั ท่ีสูงเกิน ในระหวา่ งการขนยา้ ยถงั อเซติลีนจะตอ้ งมีฝา
ครอบวาลว์ หวั ถงั เพ่อื ป้องกนั การกระแทกในระหวา่ งการขนยา้ ยอีกดว้ ย เกลียวท่ีวาลว์ หวั ถงั จะ
ใชเ้ ป็นเกลียวซา้ ยและถงั อเซติลีนมกั จะใชเ้ ป็นสัญญลกั ษณ์สีแดงหรือส้ม

121

2. อปุ กรณ์ปรับความดนั ก๊าซ (Pressure Regulator) คืออปุ กรณ์ที่จาเป็นในการปรับลดความ ดนั
ของแกส๊ ในถงั ผา่ นสายท่อเลก็ ๆก่อนจะตอ่ เขา้ สู่เครื่องมือหรืออุปกรณ์ท่ีจะใชแ้ ก๊ส เพราะแกส๊
ทว่ั ไปในถงั จะมีความดนั สูงสุดราว 2000 ปอนดแ์ ต่ working pressure ต้งั แต่ 10psiข้ึนไป -หวั
ปรับแรงดนั มีหลากหลายชนิด หลากหลายราคา ความสาคญั อยทู่ ่ีโลหะท่ีใช้ การ ประกอบชนิดที่
ป้องกนั การร่ัวซึมได่ในระดบั ท่ีสูง การออกแบบช่องที่แก๊สไหลผา่ น แผน่ ไดอะแฟรมตอ้ ง
สม่าเสมอ แขง็ แรง และสามารถปรับคุมความดนั ไดเ้ สถียรมาก ที่สุด สินคา้ ท่ีเราจาหน่ายตราสิน
คา่ HARRIS ผลิตโดยสหรัฐอเมริกา ใหค้ วามแขง็ แรง และปลอดภยั สูง ราคาไมแ่ พงมาก แตอ่ ยา่
เอาไปเปรียบเทียบกบั หวั ปรับแรงดนั ที่ใช้ กบั งานอุตสาหกรรมนะคะ การเลือก Pressure
Regulator หรือ ตวั ปรับแรงดนั แกส๊ จะตอ้ งพิจารณา จาก 1. ประเภทของแก๊สที่ใชว้ า่ เป็น non-
corrosive หรือ Inert หรือ Liquified และการใชง้ านเป็นประเภท Purity Sensitive ไหม 2. ตอ้ งดู
วา่ เราตอ้ งการใช้ Working Pressure เท่าไร เพราะตวั ปรับทว่ั ไป จะมีค่า 0-10 บาร์หรือไมเ่ กิน 150
ปอนดต์ อ่ ตารางนิ้ว 3. ตอ้ งการ Flow ขนาดใด จาเป็นตอ้ งสนใจไหม เพราะตวั ปรับทวั่ ไป มีFlow
ไมเ่ กิน 150 m/hr 4. ขอ้ ต่อดา้ นออกของตวั ปรับ จะต่อเขา้ กบั อะไร ขนาดเท่าไร

122

3. หวั เช่ือมก๊าซ (Welding Torch) หวั เชื่อมชนิดน้ีมี ส่วนประกอบสาคญั คือ ดา้ นจบั วาลว์ ปิ ด–
เปิ ด หอ้ งผสมแก๊ส และหวั ทิพ การใชง้ านหลงั จากต่อหวั เช่ือมเขา้ กบั สายเช่ือมแลว้ จะปรับวาลว์
ปิ ด–เปิ ด เพ่ือควบคุมแกส๊ ออกซิเจนและอะเซทิลีนจากทอ่ เช่ือมมายงั หอ้ งผสมแกส๊ ออกซิเจนกบั
อะเซทิลีน แก๊สท่ีผสมกนั แลว้ จะไหลไปออกท่ีหวั ทิป ซ่ึงทาจากทองแดง เพราะทองแดงทน
ความร้อนไดด้ ี

4. หวั ทิพเช่ือม (Welding Tip) คือ อุปกรณ์ท่ีประกอบเขา้ กบั ทอร์ชเชื่อม ทาหนา้ ท่ีใหแ้ ก๊สท่ีผา่ น
การผสมตามอตั ราส่วนของแกส๊ เพื่อใหไ้ ดเ้ ปลวไฟตามท่ีตอ้ งการ

5. สายยางเช่ือม (Hose) มี 2 ชนิด คือ สายอะซิทิลีนและสายออกซิเจน
• สายอะซิทิลีน จะรับแกส๊ อะซิทีลีนจากถงั อเซติลีนไปสู่หวั เช่ือม สายน้ีจะมีสีแดงท่ีปลาย
ท่อจะมีหวั นทั เป็นแบบเกลียวซา้ ย
• สายออกซิเจน จะรับแก๊สออกซิเจนจากถงั ออกซิเจนไปสู่หวั เช่ือม สายจะมีสีน้าเงินหรือ
สีเขียวท่ีปลายท่อจะมีหวั นทั เป็นแบบเกลียวขวา

123

6. แวน่ ตาเช่ือม (Welding Goggle) ขอบแวน่ ตาเชื่อมแกส๊ ทาจากพลาสติก มี2เลนส์ เพ่ือป้องกนั
ประกายไฟ ควรใส่แวน่ ตาเช่ือมแกส๊ ขณะทาการเชื่อม เพราะสะเก็ดไฟท่ีร้อนและประกายไฟท่ี
สวา่ งมากอาจทาใหต้ าบอดได้ เลนส์ที่ใชจ้ ะเป็นเลนส์กรองแสงฉาบดว้ ยสารสีเขียวมีความ
เขม้ ขน้ ต้งั แตเ่ บอร์1-14แลว้ แต่การใชง้ าน

7. ทีจุดไฟ (Lighter) ไฟแช็ค หรือ ไฟแช็คแก๊ส (GAS LIGHTER) จดั เป็นอุปกรณ์สาหรับจุดไฟ
ดว้ ยมือท่ีมีแก๊สเป็นเช้ือเพลิง ซ่ึงมีการผลิต และนิยมใชม้ ากที่สุดในปัจจุบนั ท้งั การจุดบุหรี่ การ
จุดไฟหุงหาอาหาร และการก่อกองไฟ เป็นตน้
ไฟแชค็ หรือ ไฟแชค็ แกส๊ ถกู ผลิตมาใชส้ าหรับการก่อติดไฟ ซ่ึงมีความสะดวกกวา่ การจุดติดไฟ
ดว้ ยไมข้ ีดไฟท่ีมีการใชม้ ายาวนานหลายร้อยปี นอกจากน้นั ยงั สะดวกในการพกพา มีความ
คงทน ใชง้ านไดน้ าน และไมเ่ สียหายหรือเสื่อมหากสมั ผสั น้า ตา่ งกบั ไมข้ ีดไฟที่เสื่อมหรือใชง้ าน
ไมไ่ ดเ้ มื่อสัมผสั น้า
ชนดิ ไฟแช็ค
ชนิดไฟแชค็ ตามลกั ษณะบรรจุแกส๊
1. ไฟแชค็ บรรจุแก๊สไดค้ ร้ังเดียว (disposable lighter)
ไฟแชค็ บรรจุแก๊สไดค้ ร้ังเดียว เป็นไฟแช็คท่ีเมื่อใชแ้ ก๊สหมดแลว้ ใชห้ มดแลว้ ทิง้ ไป ไมส่ ามารถ
บรรจุแกส๊ ใหใ้ ชใ้ หมไ่ ด้ เป็นไฟเช็คที่ผลิตมากที่สุดในปัจจุบนั
2. ไฟแชค็ บรรจุแกส๊ ไดห้ ลายคร้ัง (refillable lighter)
ไฟแชค็ บรรจุแกส๊ ไดห้ ลายคร้ัง เป็นไฟแชค็ ที่สามารถบรรจุแกส๊ เขา้ ไปใหมไ่ ดห้ ลงั จากใชแ้ ก๊ส
หมดแลว้ ไฟแช็คชนิดน้ี ไม่มีการผลิตมาก เพราะผใู้ ชไ้ มส่ ามารถบรรจุแกส๊ เองได้

124

ชนิดไฟแชค็ ตามความสูงเปลวไฟ
1. ไฟแชค็ ปรับความสูงเปลวไฟได้
ไฟแชค็ ปรับความสูงเปลวไฟได้ เป็นไฟแชค็ ท่ีผลิต และนิยมใชม้ ากท่ีสุด ซ่ึงจะมีจุดปรับความ
แรงแก๊สเพอื่ ใหเ้ ปลวไฟพ่งุ สูงไดบ้ ริเวณดา้ นหนา้ ของไฟแชค็ ดงั แสดงในภาพประกอบของไฟ
แชค็ แบบจุดดว้ ยวงลอ้ ตะไบกบั หินขีดไฟ
2. ไฟแชค็ ปรับความสูงเปลวไฟไมไ่ ด้
ไฟแชค็ ปรับความสูงเปลวไฟไมไ่ ด้ เป็นไฟแช็คที่มีการผลิต และใชน้ อ้ ย พบจาหน่ายตามร้าน
สะดวกซ้ือ อาทิ 7-eleven ซ่ึงมีราคาสูงกวา่ ไฟแชค็ แบบปรับเปลวไฟทวั่ ไป ดงั แสดงใน
ภาพประกอบของไฟแช็คระบบแมก็ เนโต

ชนิดไฟแชค็ ตามแบบการจุดประกายไฟ
1. ไฟแชค็ แบบจุดดว้ ยระบบแมก็ เนโต
ไฟแชค็ ชนิดน้ี เป็นไฟแชค็ มีที่ระบบจุดติดดว้ ยถา่ นหรือแบตเตอรี่ สามารถใชง้ านงา่ ย จุดติดง่าย
ดว้ ยการกดเพียงคร้ังเดียว แตจ่ ะมีราคาแพงกวา่ แบบหินขีดไฟ

125

2. ไฟแชค็ แบบจุดดว้ ยวงลอ้ ตะไบกบั หินขีดไฟ
ไฟแชค็ ชนิดน้ี จะจุดติดไฟดว้ ยการอาศยั ประกายไฟจากหินขีดไฟที่เกิดจากการขดู ของวงลอ้
ตะไบ เป็นไฟแช็คที่ผลิต และนิยมใชม้ ากที่สุด อาจจุดติดเพยี งคร้ังเดียวหรือหลายคร้ัง และมี
ราคาถูกกวา่ แบบระบบแมก็ เนโต แต่มีขอ้ เสียท่ีชารุดง่ายเม่ือถกู ความร้อน และหากหินหมดจะใช้
งานไมไ่ ด้ จะตอ้ งเปล่ียนหินใหม่เท่าน้นั

ไฟแชค็ ในสมยั ก่อนจะเป็ นแบบลอ้ ตะไบหมุนกบั หินขีดไฟ โดยมีชุดอปุ กรณ์เป็นโลหะท้งั หมด
และใชเ้ ช้ือเพลิงเป็นน้ามนั กา๊ ด หรือ น้ามนั รอนสัน โดยมีนุ่นหรือใยสังเคาะห์ใชเ้ ป็นใสส้ าหรับ
อุม้ ซบั น้ามนั และช่วยใหจ้ ุดติดไฟไดน้ าน หรืออาจใชแ้ อลกอฮอล์ ซ่ึงไม่ตอ้ งมีไส้ แต่ปัจจุบนั ถกู
เปล่ียนมาใชแ้ กส๊ แทน โดยแกส๊ ที่ใชม้ าก คือ แก๊สบิวเทน นอกจากน้นั ยงั มีไฟแช็คชนิดอ่ืนอีก
อาทิ ไฟแชค็ ไฟฟ้า ซ่ึงใชแ้ บตเตอรี่ใหพ้ ลงั งาน และมีขดลวดทาหนา้ ท่ีแปลงเป็นความร้อน แต่ไม่
เป็นท่ีนิยมเทา่ ไฟแช็คแกส๊ เพราะมีราคาแพงกวา่

ลกั ษณะไฟแช็คทด่ี ี
1. อปุ กรณ์ไฟแช็คทกุ อยา่ งจะตอ้ งไม่มีขอบแหลมคมที่อาจทาใหเ้ กิดบาดแผลแก่ผใู้ ช้

2. ไฟแชค็ ชนิดปรับความแรงแก๊สหรือปรับความสูงเปลวไฟได้ ตอ้ งมีอปุ กรณ์หรือจุดปรับท่ี
ควบคุม และหมนุ ปรับไดง้ า่ ย

3. การปรับความสูงเปลวไฟ
3.1 อุปกรณ์ปรับแบบโรตารี
– หากอุปกรณ์อยดู่ า้ นบน เม่ือปรับหมนุ ไปดา้ นซา้ ย ความสูงของเปลวไฟจะตอ้ งลดลง หากปรับ
หมุนไปดา้ นขวา ความสูงของเปลวไฟจะตอ้ งสูงข้ึน
– หากอปุ กรณ์อยดู่ า้ นล่าง เมื่อหมุนปรับตามเขม็ นาฬิกา ความสูงของเปลวไฟจะตอ้ งลดลง
3.2 อปุ กรณ์ปรับท่ีอยใู่ นแนวขนานหรือปรับข้ึนลงในแนวขนานกบั เปลวไฟ เม่ือปรับลง ความ
สูงของเปลวไฟจะตอ้ งลดลง หากปรับข้ึน ความสูงของเปลวไฟจะตอ้ งสูงข้ึน หรือจะตอ้ งมี

126

ทิศทางที่สมั พนั ธ์กนั ท้งั อุปกรณ์ปรับ และความสูงของเปลวไฟ
3.3 แรงสาหรับปรับหมนุ เปลวไฟ ตอ้ งจะใชไ้ ม่นอ้ ยกวา่ 1 นิวตนั (เพือ่ ป้องกนั การเคลื่อนจาก
แรงอ่ืน)

4. การทาใหเ้ กิดเปลวไฟ
ไฟแชค็ ท้งั ชนิดแมก็ เนโต และแบบหมนุ วงลอ้ กบั หินขีดไฟ จะตอ้ งไม่ทางานท่ีแรงนอ้ ยกวา่ 15
นิวตนั (เพือ่ ป้องกนั การจุดติดไฟจากแรงอ่ืน)

5. การสาลกั และการดบั ของเปลวไฟ
หลงั การจุดเปลวไฟจะตอ้ งจุดคา้ งไวไ้ ดน้ านต้งั แต่ 5 วินาที ข้ึน โดยเปลวไฟจะตอ้ งไมล่ ดวบู หรือ
กระชาก และอุปกรณ์ท่ีเป็ นโลหะครอบจะตอ้ งไม่ร้อนจนจบั ไมไ่ ด้ และเมื่อปล่อยอุปกรณ์ปลอ่ ย
แก๊ส เปลวไฟจะตอ้ งดบั ภายใน 2 วินาที

6. ความสูงเปลวไฟ
6.1 ไฟแชค็ ชนิดปรับความสูงเปลวไฟได้
– ความสูงเปลวไฟท่ียงั ไมป่ รับอุปกรณ์ตอ้ งอยใู่ นช่วง 10-50 มิลลิเมตร ตอ้ งไมต่ ่าหรือสูงกวา่ น้ี
– ความสูงเปลวไฟหลงั ปรับอุปกรณ์ จะตอ้ งไม่เกิน 100 มิลลิเมตร
6.2 ไฟแชค็ ชนิดที่ปรับความสูงเปลวไฟไม่ได้ จะตอ้ งอยใู่ นช่วง 10-50 มิลลิเมตร ตอ้ งไม่ต่าหรือ
สูงกวา่ น้ี

7. การทนการตกกระแทก
อปุ กรณ์ไฟแช็ค โดยเฉพาะหลอดบรรจุแกส๊ จะตอ้ งมีความคงทน ไม่แตกร้าวหรือเสียหายง่าย
และจะตอ้ งไม่มีกา๊ ซร่ัวซึมเกิน 15 มิลลิกรัม/นาที

8. การทนความร้อน
– อปุ กรณ์ไฟแชค็ โดยเฉพาะชุดบรรจุแกส๊ จะตอ้ งทนความร้อนท่ีอณุ หภูมิ 65 ºC ± 2 ºC ไดน้ าน
ไมต่ ่ากวา่ 4 ชว่ั โมง
– หลงั จากจุดไฟในแนวดิ่งคา้ งไวน้ าน 2 นาที อุปกรณ์ไฟแชค็ จะตอ้ งไมเ่ สียหายจากความร้อน
และลิ้นเปิ ดแก๊สจะจะไมค่ า้ ง

127

9. ตอ้ งไม่บรรจุแกส๊ เกินกวา่ ร้อยละ 85 ของปริมาตรท้งั หมด และจะตอ้ งมีน้าหนกั รวมไมเ่ กินกวา่
ตามที่ระบุไว้

ท้งั น้ี ไฟแชค็ ทกุ ยห่ี อ้ จะตอ้ งมีขอ้ ความต่างแสดงหรือระบุไวใ้ หช้ ดั เจน ไดแ้ ก่
1. วนั เดือนปี ท่ีผลิต
2. รหสั หรือรุ่นท่ีผลิต
3. คาเตือนในการเกบ็ รักษา และการทาลายหลงั การใช้ อาทิ หา้ มเกบ็ ในที่ที่มีอณุ หภมู ิสูงกวา่
50 ºC และหา้ มเผาทาลาย เป็นตน้
4. คาเตือนท่ีระบุไวว้ า่ “หา้ มจุดไฟนานเกิน 2 นาที”
5. น้าหนกั หรือปริมาตรก๊าซที่บรรจุ
6. ชื่อผผู้ ลิต และสถานที่ผลิต
7. เคร่ืองหมายการคา้ ท่ีไดจ้ ดทะเบียนไว้
8. ประเทศผผู้ ลิต

ประโยชน์ไฟแช็ค
ไฟแชค็ มีประโยชน์หลกั ท่ีสาคญั คือ เป็นอปุ กรณ์สาหรับจุดติดใหเ้ กิดเปลวไฟเพอื่ ใช้ ก่อกองไฟ
การจุดบหุ ร่ี และการเผาไหมว้ สั ดุต่างๆ ซ่ึงทาใหส้ ะดวก และงา่ ยสาหรับการก่อไฟหรือการจุดติด
ไฟ

ข้อควรระวังการใช้ไฟแช็ค
1. ไมค่ วรปรับแตง่ ไฟแช็ค อาทิ ปรับเร่งแก๊สมากทาใหเ้ ปลวไฟใหส้ ูง และการนาครอบเปลวไฟ
ออก เป็นตน้
2. ไมจ่ ุดเปลวไฟแช่ไวน้ าน เพราะความร้อนจะทาใหอ้ ปุ กรณ์ไหมห้ รือละลายได้
3. ไมค่ วรวางไฟแช็คไวใ้ นท่ีแสงแดดส่องถึง หรือวางไวใ้ นท่ีอณุ หภมู ิสูง เช่น ขา้ งเตาไฟ รถยนต์
ที่จอดไวก้ ลางแจง้ เป็นตน้
4. ไมค่ วรใหไ้ ฟแช็คสัมผสั น้า โดยเฉพาะหินขีดไฟ เพราะเม่ือหินขีดไฟเปี ยกจะจุดติดยาก ตอ้ ง
เป่ าหรือตากแดดหรืออิงไฟใหแ้ หง้ ก่อน จึงจุดติดได้

128

8. ลวดเช่ือมกา๊ ซ (Rod) มีหลายชนิด ดงั น้ี
1. ลวดเช่ือมเหลก็ มีลกั ษณะเป็นเส้นกลมเคลือบดว้ ยทองแดงเพื่อป้องกนั สนิม มีขนาดเสน้
ผา่ นศนู ยก์ ลาง ต้งั แต่2-6mmยาว900 mm
2. ลวดเช่ือมเหลก็ หล่อ มีลกั ษณะเป็นเสน้ กลม และสี่เหลี่ยมจตั รุ ัส มีท้งั แบบชนิดเปลือย
และแบบเคลือบดว้ ยโมลิบดินมั และนิเกิล ยาว610 mm
3. ลวดเช่ือมโลหะผสม มีลกั ษณะเป็นเส้นกลม ใชส้ าหรับการเชื่อมโลหะผสม

4. ลวดเช่ือมสแตนเลส มีลกั ษณะเป็นเสน้ กลม ใชส้ าหรับการเชื่อมโลหะสแตนเลสโครม–
นิเกิล

5. ลวดเช่ือมทองเหลือง มีหลายชนิดหลายขนาด ใชส้ าหรับเชื่อมทองเหลืองเทา่ น้นั
6. ลวดเช่ือมอลูมิเนียม มีลกั ษณะเป็นเส้นกลม มีท้งั แบบเปลือยและแบบเคลือบ แบบเปลือย

ยา900 mแบบเคลือบยาว700 mm
ในการทางานซ่อมแซม บารุงรักษาเกี่ยวกบั งานโลหะ ไดแ้ ก่

– งานถอดประกอบชิ้นส่วน
– งานร่างแบบ

– งานประสานวสั ดุโลหะ

– งานตดั เฉือนโลหะ

เคร่ืองมือและอุปกรณ์ท่ีใชใ้ นงานโลหะ นอกจากเคร่ืองมือที่เป็นเคร่ืองมือทวั่ ไปที่มีใชป้ ระจา
บา้ นแลว้ ไดแ้ ก่ ตลบั เมตร คอ้ น ไขควง ฉาก บรรทดั เหลก็ คตั เตอร์ เลื่อยตดั เหลก็ ตะไบ สวา่ น
แลว้ ยงั มีเครื่องมือท่ีจาเป็นใชใ้ นงานโลหะอื่นอีก ดงั น้ี

129

1. กรรไกรตดั โลหะ
เป็นเครื่องมือตดั ที่นิยมในงานโลหะแผน่ และในงานอลูมิเนียม แบง่ ออกเป็น 5 ชนิด คือ
1.1 กรรไกรตดั ตรง (Straight Snips) ใชส้ าหรับตดั ตรง ใบตดั มีขนาด ต้งั แต่ 5 – 12 เซนติเมตร
สามารถตดั โลหะแผน่ ไดถ้ ึงเบอร์ 18

1.2 กรรไกรแบบผสม (Combination Snips) สามารถตดั ไดท้ ้งั ตรงและโคง้ มีขนาด 5 – 12
เซนติเมตร สามารถตดั โลหะแผน่ หนาถึงเบอร์ 24

1.3 กรรไกรตดั โคง้ (Circle Snips) ใบมีดมีลกั ษณะโคง้ ใชต้ ดั โคง้ ไดเ้ พยี งอยา่ งเดียวเหมาะ
สาหรับตดั โคง้ วงกลม สามารถตดั โลหะแผน่ หนาถึงเบอร์ 22

130

1.4 กรรไกรแบบโทรเจน (Trojan Snips) ลกั ษณะใบตดั จะเลก็ ยาว สามารถสอดเขา้ ไปตดั ในที่
แคบ ๆ ได้ ตดั ไดท้ ้งั แนวตรงและแนวโคง้ สามารถตดั โลหะแผน่ หนาถึงเบอร์ 20

1.5 กรรไกรอวเิ อชน่ั (Aviation Snips) จะมีขนาดเดียวคือ ความยาวประมาณ 25 เซนติเมตร
สามารถตดั โลหะแผน่ ไดห้ นาถึงเบอร์ 16 เป็นกรรไกรท่ีนิยมใชก้ นั มาก เพราะสามารถตดั แผน่ ได้
หนา มีอยู่ 3 แบบ และเพ่ือจาไดง้ ่ายจึงจาแนกดว้ ยสี

2. ค้อนยางและค้อนพลาสตกิ
- คอ้ นยางเป็นเคร่ืองมือบางชนิด เพื่อรักษาสภาพพ้นื ผวิ ของช้ินงานหรือเครื่องมือไว้ คอ้ นยาง
สังเคราะหเ์ น้ือแขง็ อยา่ งดี หวั กลม

131

- คอ้ นพลาสติกเป็นเครื่องมือที่ส่วนหวั เป็นพลาสติกใชส้ าหรับ เคาะ ตอก ทบุ ตี ชิ้นงานหรือ
เคร่ืองมือบางชนิด เพอื่ รักษาสภาพพ้นื ผวิ ของชิ้นงานหรือเคร่ืองมือไวค้ อ้ นพลาสติกเน้ือแขง็
อยา่ งดีหวั กลมสามารถถอดออกได้

3. ลูกกลิง้ มงุ้ ลวด อุปกรณ์ซ่ึงเป็นตวั ช่วยในงานติดต้งั หรือซ่อมแซมมงุ้ ลวดตามบานหนา้ ต่าง
หรือประตู ดว้ ยลูกกลิง้ มุง้ ลวด ที่จะทาใหก้ ารติดต้งั มงุ้ ลวดเป็นเรื่องที่งา่ ยกวา่ เดิม เพยี งแคก่ ลิง้ อดั
ลงบนร่องของรางบานมุง้ แลว้ เสริมดว้ ยยางอีกช้นั เทา่ น้ีข้นั ตอนการซ่อมแซม ติดต้งั มงุ้ ก็เสร็จ
ส้ิน พร้อมประกอบติดต้งั ในข้นั ตอนตอ่ ๆ ไป
คุณสมบตั ิ
ลกู ลอ้ สาหรับกลิ้ง เพอื่ การอดั มงุ้ ลวดเขา้ กบั บานมงุ้
ผลิตจากเหลก็ คุณภาพ แขง็ แรงทนทานต่อการใชง้ าน
ลอ้ ทรงกลม ใหก้ ารเล่ือนง่าย ไมฝ่ ืด และไม่ตกราง
วิธีใช้งาน
ใชส้ าหรับกลิ้งอดั ร่องยาง หรืออดั มงุ้ ลวดกบั ประตู และหนา้ ต่างอะลมู ิเนียม
คาแนะนา
ควรศึกษาขอ้ มูลการใชง้ านอยา่ งละเอียด

132

ข้อควรระวงั
หา้ มดดั แปลง แกไ้ ข และใชง้ านสินคา้ ผดิ ประเภท หรือผิดวธิ ีการใชง้ าน
หา้ มใชผ้ ลิตภณั ฑป์ ระเภทกรด-ด่าง และวสั ดุผิวหยาบทาความสะอาด
หา้ มจดั เก็บบริเวณท่ีใกลค้ วามร้อน-ช้ืน รวมถึงจดั เก็บใหพ้ น้ มือเดก็

การเชื่อม หรือ การตดั โลหะ เป็นงานที่จาเป็นอยา่ งยง่ิ สาหรับการก่อสร้างอาคาร ร้านคา้
ป้ายโฆษณา รวมถึงโครงสร้างต่างๆที่เราพบเห็นกนั อยทู่ ุกวนั ท้งั น้ีก็เพ่อื ตดั โลหะออกจากกนั
หรือ เพอ่ื ยดึ ติดโลหะเขา้ ดว้ ยกนั ใหแ้ น่นแขง็ แรง ซ่ึงในการเชื่อม/ตดั โลหะจะก่อใหเ้ กิดมลพิษ
ทางสภาพแวดลอ้ มในการทางานประเภทตา่ งๆ มากมาย ตอ่ ตวั ผปู้ ฏิบตั ิงานโดยตรง

ไม่วา่ จะเป็นการเช่ือมดว้ ยไฟฟ้า หรือแก๊ซ ลว้ นก่อใหเ้ กิดอนั ตรายตอ่ สุขภาพ ซ่ึงอาจจะทาให้
เสียชีวิตทนั ทีหากไดร้ ับอนั ตรายจากไฟฟ้าดูด หรือการระเบิด และยงั ส่งผลต่อสุขภาพ ก่อใหเ้ กิด
โรคจากการทางาน เนื่องจากแสง หรือ รังสี ตลอดจนฟมู ของโลหะซ่ึงมีผลโดยตรงตอ่ ระบบ
ทางเดินหายใจ ก่อใหเ้ กิดโรคเร้ือรัง รักษาไมห่ ายขาดเป็นอนั ตรายถึงชีวิตไดใ้ นระยะเวลาไม่กี่ปี
หากไมม่ ีการป้องกนั อยา่ งถกู ตอ้ ง

ซ่ึงวิธีการปฏิบตั ิ เพอื่ ความปลอดภยั ในการทางานที่เก่ียวกบั การเช่ือม และตดั โลหะ มีดงั น้ี

1. อนั ตรายจากไฟฟ้าดูด ระบบไฟฟ้าในการเช่ือมชนิดเช่ือมไฟฟ้า จะเร่ิมจากแหล่งจ่ายไฟและ
จบลงท่ีสายดิน กระแสไฟฟ้าจะไหลผา่ นสู่ชิ้นงาน กระแสท่ีมีประจุตรงกนั ขา้ มจะไหลในทิศทาง
กลบั กนั กระแสไฟฟ้าจะตอ้ งไหลลงสู่ดินเพ่ือใหว้ งจรสมบูรณ์ และในการไหลลงสู่ดินน้ี
กระแสไฟฟ้า จะเลือกทางเดินที่สะดวกท่ีสุดเสมอ

กระแสไฟฟ้าที่ใชจ้ ะมคี วามตา่ งศกั ย์ 80 โวลท์ การลดั วงจรของกระแสไฟฟ้าท่ีมีความตา่ งศกั ย์
ดงั กลา่ ว อาจไม่ทาใหเ้ กิดอนั ตรายถึงแก่ชีวิต แต่ก่อใหเ้ กิดอนั ตรายอ่ืน ๆ ได้ เช่น เป็นแหลง่ ความ

133

ร้อน ทาใหเ้ กิดอคั คีภยั ได้ ไมค่ วรใชเ้ คร่ืองเชื่อมท่ีใชใ้ นไฟฟ้ากระแสตรงและไฟฟ้ากระแสสลบั
บนช้ินงานเดียวกนั ในเวลาเดียวกนั

ในกรณีที่ร่างกายของผเู้ ช่ือมสมั ผสั กบั ข้วั ไฟฟ้าที่ตา่ งกนั กระแสไฟฟ้าท่ีไหลผา่ นตวั ผเู้ ช่ือม อาจ
สูงถึงข้นั เป็นอนั ตรายได้ ตามที่ไดก้ ล่าวแลว้ วา่ กระแสไฟฟ้า 80 โวลท์ ไมม่ ีอนั ตรายถึงกบั
ชีวติ แต่จะมีผลต่อการควบคุมกลา้ มเน้ือซ่ึงอาจก่อใหเ้ กิดอุบตั ิเหตุ เช่น การพลดั ตกจากนงั่ ร้าน
อยา่ พนั สายไฟไวร้ อบตวั เพราะฉนวนหุม้ สายไฟอาจอยใู่ นสภาพชารุด เลือกใชม้ ือจบั ลวดเชื่อม
ใหเ้ หมาะสมกบั ไฟฟ้าท่ีใชเ้ พ่ือหลีกเลี่ยงการเกิดความร้อนสูง แต่ถา้ เกิดความร้อนสูงข้ึนแลว้ อยา่
แช่มือจบั ลวดเชื่อมลงในน้า อยา่ ทิ้งมือจบั ลวดเช่ือมไวโ้ ดยไมด่ ูแล ควรระวงั การเกิดเพลิงไหม้
เตรียมเคร่ืองดบั เพลิงไวใ้ นบริเวณทางาน ถา้ หลีกเลี่ยงไดไ้ มค่ วรเช่ือมวสั ดุท่ีติดไฟไดเ้ ป็นแนว
ยาวเกิน 35 ฟตุ

ถา้ จาเป็นตอ้ งทาจะตอ้ งแตง่ ต้งั คนคอยระวงั เพ่อื ตรวจตราและแจง้ เหตเุ พลิงไหม้ เพราะผเู้ ช่ือมไม่
สามารถมองเห็นไฟไดข้ ณะทาการเช่ือม จะพบเห็นตอ่ เมื่อลกุ ลามจนยากต่อการควบคุม อาจเกิด
การระเบิดขณะทาการเชื่อม ผงฝ่ นุ เลก็ ๆ ที่ลอยอยใู่ นอากาศเกิดการลุกไหม้

2. อนั ตรายจากแสงจากการเชื่อม แสงจา้ จากการเช่ือมเป็นอนั ตรายตอ่ ดวงตาและอาจทาให้
ผิวหนงั ไหมไ้ ดร้ งั สีในหอ้ งเช่อื มท่เี ป็นอนั ตรายจะอย่ใู นชว่ งความถ่ีตามองไมเ่ ห็น คอื ชอ่ งรงั สีใต้
แดง (infrared) และรงั สเี หนือมว่ ง (ultraviolet)

รังสีท้งั สองชนิดน้ีทาใหเ้ กิดอนั ตรายต่อสายตาและผิวหนงั ไดอ้ ยา่ งรุนแรง คือ ดวงตาระคายเคือง
ถึงกบั อกั เสบและน้าตาไหล ผวิ หนงั ส่วนท่ีไดร้ ับรังสีจะเป็นเหตใุ หผ้ ิวไหมแ้ ละรู้สึกปวดแสบ
ปวดร้อนเป็นเวลา 24 – 48 ชวั่ โมงข้ึนไป ยาวนานตามระยะเวลาท่ีไดร้ ับรังสีน้นั ๆ กา๊ ซบางชนิด
เช่น คาร์บอนไดออกไซด์ จะสามารถกรองและดูดซบั รังสีน้ีไดม้ าก แตใ่ นทางตรงกนั ขา้ ม
อาร์กอนจะไม่มีผลตอ่ การลดความเขม้ ของรังสีเหนือม่วง

ดงั น้นั บคุ คลที่เช่ือมโดยใชอ้ าร์กอนจึงมีความเสี่ยงต่อรังสีเหนือมว่ งมากกวา่ บุคคลท่ีเช่ือมโดยใช้
คาร์บอนไดออกไซด์ สารที่เคลือบลวดเชื่อมหลายชนิดจะใหก้ า๊ ซคาร์บอนไดออกไซดเ์ ป็นสิ่งท่ี
เกิดข้ึนมาขณะเกิดการเผาไหม้

134

นอกจากน้ี สารที่เคลือบลวดเชื่อมบางชนิดจะมีผลต่อการลดการแพร่รังสีเหนือมว่ งอีกดว้ ย แต่
โดยทว่ั ไปแลว้ อตั ราการแพร่รังสีของรังสีเหนือม่วงในงานเชื่อมประเภทการเชื่อมดว้ ยกา๊ ซยงั มี
ค่าสูง

ดงั น้นั ควรปกป้องสายตาโดยการใชก้ ระจกคา่ ตดั แสงท่ีเหมาะสมกบั ชนิดของงาน American
Welding Society ไดก้ าหนดระดบั ความเขม้ ขน้ ของแผน่ ตดั แสงที่เหมาะสมกบั งานเชื่อมแต่ละ
ประเภท

ดงั น้นั จึงควรเลือกใชแ้ ผน่ ตดั แสงท่ีมีความเขม้ สูงกว่าที่กาหนดไดเ้ สมอ แตอ่ ยา่ ใชแ้ ผน่ ที่มีความ
เขม้ ต่ากวา่ ท่ีกาหนด แผน่ กรองแสงน้ีอาจทามาจากกระจก พลาสติก อาจมีการเคลือบทองใน
ลกั ษณะท่ีมนุษยอ์ วกาศใช้ ถา้ ใชแ้ ผน่ กรองแสงเคลือบทอง ควรตรวจสอบการเคลือบวา่ ไม่มีรอย
ขีดขว่ นใด ๆ

เน่ืองจากดวงตาจะไมส่ ามารถรับรู้อาการเจ็บป่ วยไดจ้ นกวา่ ดวงตาจะถกู รังสีต่าง ๆ จะทาลาย
อยา่ งรุนแรงและอาจเป็นการทาลายโดยถาวร

แสงจา้ จากการเช่ือมสามารถทาอนั ตรายต่อผิวหนงั ไดเ้ ช่นกนั ผเู้ ชื่อมควรสวมใส่เส้ือผา้ สี
เขม้ ไมส่ ะทอ้ นแสง ถา้ สวมใส่ชุดสีอ่อนขณะทาการเชื่อมอาจสะทอ้ นแสดงจากการเชื่อมจะเกิด
อาการไหม้ บริเวณลาคอได้ การเลือกใชอ้ ุปกรณ์ป้องกนั และเลือกสีเส้ือผา้ ที่เหมาะสมสามารถ
ช่วยป้องกนั ไดค้ วรมีการปกปิ ดผวิ หนงั ทกุ ส่วน

3. อนั ตรายจากฟมู (FUME) และก๊าซท่ีเป็นอนั ตรายต่อสุขภาพ ฟมู (Fume) เป็นอนุภาคของแขง็
ท่ีเกิดข้ึนจากการควบแน่นของสารที่อยใู่ นสถานะท่ีเป็นกา๊ ซ โดยทวั่ ไปสารน้นั ๆ จะอยใู่ น
สถานะของแขง็ ที่อุณหภูมิหอ้ ง เม่ือไดร้ ับความร้อนกจ็ ะระเหยและจะควบแน่นทนั ที ตวั อยา่ งฟูม
ท่ีพบในการทางาน ไดแ้ ก่ ฟมู ของตะกว่ั ออกไซด์ ฟมู ของเหลก็ ออกไซดฯ์ ลฯ มนุษยไ์ ดเ้ รียนรู้
วิธีการเชื่อมมานานแลว้

แต่ไมค่ อ่ ยไดต้ ระหนกั ถึงอนั ตรายของฟมู และกา๊ ซท่ีเกิดข้ึนในงานเช่ือมสกั เทา่ ไร การศึกษาใน
ประเภทน้ีเพ่งิ จะเร่ิมข้ึนในช่วงปี ค.ศ. 1970-1980 เทา่ น้นั จากการวเิ คราะหพ์ บวา่ สารเหลา่ น้ีมี
ส่วนประกอบของโลหะออกไซดแ์ ละสารที่เคลือบบนลวดเชื่อม ซ่ึงสารเหล่าน้ีจะปะปนอยใู่ น

135

อากาศท่ีใชใ้ นการหายใจและอาจผา่ นเขา้ สู่ปอดได้ พดั ลมดูดอากาศสามารถใชเ้ พื่อกาจดั ฟูม
เหลา่ น้ีออกจากบริเวณทางานได้ แตค่ วรระวงั อยา่ งใหฟ้ มู เหลา่ น้ีหมนุ เวียนเขา้ มาสู่บริเวณหายใจ

สิ่งหน่ึงท่ีควรระวงั คือ ถา้ ปริมาณมากข้ึนอตั ราการถา่ ยเทอากาศควรมีคา่ สูงข้ึนเช่นกนั
คา่ ความเขม้ ขน้ ของฟูมในบรรยากาศรอบๆบริเวณทางานจะตอ้ งถกู ควบคุมใหอ้ ยใู่ นระดบั ท่ี
ปลอดภยั แต่ในทางปฏิบตั ิแลว้ ควรจะกาจดั ออกใหห้ มด จะตอ้ งระวงั ที่จะไม่หายใจเอาฟูมน้ีเขา้
ไป นอกจากน้ีในระหวา่ งการเช่ือมอาจเกิดกา๊ ซพิษร่วมกบั ควนั ก๊าซตา่ ง ๆ ท่ีเกิดข้ึนคือ

1) ก๊าซไนโตรเจนออกไซด์ มกั เกิดในบรรยากาศแต่อาจเกิดไดข้ ณะทาการเช่ือม จะ
ก่อใหเ้ กิดการระคายเคืองท่ีตา จมูกและลาคอ อาจทาใหห้ มดสติได้ ควรติดต้งั ระบบระบาย
อากาศเฉพาะท่ีเพ่ือแกป้ ัญหาน้ี

2) ก๊าซโอโซน (เกิดจากรังสีอลั ตราไวโอเลตทาปฏิกิริยากบั ออกซิเจน) มกั เกิดจากการ
เชื่อมที่ใชอ้ าร์กอน ซ่ึงเป็นก๊าซท่ีใชต้ ดั เหลก็ ในการเชื่อมควนั จากการเชื่อมทงั สเตนหรือการ
เชื่อมดว้ ยก๊าซ กา๊ ซโอโซนจะก่อใหเ้ กิดการระคายเคืองตาและเยอ่ื บุโดยจะทาใหเ้ กิดโรค
Pulmonary edema โรคเก่ียวกบั ทางเดินหายใจเร้ือรัง

3) ก๊าซคาร์บอนมอนนอกไซด์ เกิดจากการใชก้ ๊าซคาร์บอนไดออกไซดเ์ ป็นกา๊ ซเช่ือมหรือ
เกิดจากการเผาไหมไ้ ม่สมบูรณ์ของสารบางชนิด เช่น สี หรือ ไข อาจเกิดอนั ตรายจากการไดร้ ับ
ก๊าซน้ีมีอาการมึนงง เวยี นศรีษะ หรือหมดสติและเสียชีวติ ได้
ฯลฯ

4. อนั ตรายจากการลุกไหม้ และการระเบดิ อาจเกิดข้ึนไดใ้ นขณะทาการเชื่อม ถา้ ไม่หาวิธีควบคุม
และป้องกนั อนั ตรายท่ีดีพอ การเชื่อมแบบตา่ งๆ ยอ่ มทาใหเ้ กิดประกายไฟ และสะเก็ดไฟ
กระเดน็ ซ่ึงเป็นจุดใหเ้ กิดไฟไหมแ้ ละการระเบิดได้ ถา้ ไมห่ าทางป้องกนั ไวก้ ่อน ดงั น้นั จึงตอ้ งมี
อปุ กรณ์ในการดบั เพลิงวางไวใ้ กลก้ บั บริเวณที่ทาการเชื่อม หรือจดั ใหม้ ีผสู้ งั เกตุการณ์เฝ้าระวงั
ไฟไหม้ (Fire Watcher) อกี สิ่งหน่ึงท่ีผเู้ ชื่อมควรคานึงใหม้ ากก็คือ การเช่ือมภาชนะที่เคยบรรจุ
เช้ือเพลิงไว้ หรือการเช่ือมในหลุมในบอ่ ท่ีอาจมีแก๊ซติดไฟอยใู่ นหลุมในบอ่ น้นั (เช่น แกซ๊ H2S
ท่ีเรียกกนั วา่ แก๊ซไขเ่ น่า) ซ่ึงอาจเป็นเหตุทาใหเ้ กิดไฟไหม้ และการระเบิดข้ึนได้ ฉะน้นั ผทู้ างาน

136

เชื่อมดา้ นน้ีจึงควรคานึงถึงและแน่ใจวา่ จะไม่เกิดอนั ตรายข้ึน ตวั อยา่ งของการระเบิดและมี
ผเู้ สียชีวติ ทนั ทีในลกั ษณะน้ีมีอยมู่ ากมาย คน้ หาอา่ นและดูกนั ไดท้ ้งั ในกเู กิ้ล และยทู ูปครับ

5. อนั ตรายท่ีเกิดจากการทาความสะอาดรอยเชื่อม หลงั เลิกงาน ภายหลงั การเช่ือมเสร็จแลว้
จะตอ้ งเคาะเอาสะแลค (ภาษาช่างจะเรียกวา่ ข้ีเช่ือม) ออก หรือการเจียร เพ่ือตกแต่งรอยเชื่อม
กิจกรรมเหลา่ นิ้อาจทาใหเ้ ศษโลหะกระเด็นเขา้ ตาไดห้ ากไม่ใส่แวน่ นิรภยั ป้องกนั ดวงตา รวมไป
ถึงสุขอนามยั ส่วนบคุ คล

ซ่ึงแนะนาวา่ ใหช้ าระลา้ งทาความสะอาดร่างกายทนั ทีหลงั เสร็จงาน และเปลี่ยนเส้ือผา้ ก่อนกลบั
บา้ น และงดนาอาหาร หรือเคร่ืองดื่มทุกชนิดเขา้ มารับประทาน หรือดื่มในบริเวณที่มีการทางาน
เช่ือม

แนวทางปฏิบัติ เพ่ือความปลอดภยั ในงานเช่ือม และตดั โลหะ

หลงั เลิกงาน ภายหลงั การเช่ือมเสร็จแลว้ จะตอ้ งเคาะเอาสะแลค (ภาษาช่างจะเรียกวา่ ข้ีเช่ือม)
ออก หรือการเจียร เพอ่ื ตกแต่งรอยเชื่อม กิจกรรมเหล่านิ้อาจทาใหเ้ ศษโลหะกระเดน็ เขา้ ตาได้
หากไม่ใส่แวน่ นิรภยั ป้องกนั ดวงตา รวมไปถึงสุขอนามยั ส่วนบุคคล

ซ่ึงแนะนาวา่ ใหช้ าระลา้ งทาความสะอาดร่างกายทนั ทีหลงั เสร็จงาน และเปลี่ยนเส้ือผา้ ก่อนกลบั
บา้ น และงดนาอาหาร หรือเครื่องด่ืมทุกชนิดเขา้ มารับประทาน หรือด่ืมในบริเวณท่ีมีการทางาน
เชื่อม

• ก่อนการตดั หรือเช่ือมโดยเฉพาะบริเวณท่ีอนั ตราย (Hazardous Zone) เช่น ใกลก้ บั บริเวณท่ีมี
ไอน้ามนั หรือสารเคมีไวไฟ จะตอ้ งมีใบอนุญาตทางาน (Permit) มีการก้นั พ้นื ท่ีทางานชว่ั คราว
และปฏิบตั ตามข้นั ตอนและขอ้ กาหนเดท่ีระบใุ นคู่มือการทางาน หรือ จากการเรียนรู้ การอบรม

* แตส่ าหรับในงานท่ีผมรับผดิ ชอบอยู่ เน่ืองจากเป็ นงานก่อสร้าง และปรับปรุงในพ้ืนที่ท่ี
บางคร้ังมีไอน้ามนั อยู่ จึงจาเป็นตอ้ งใชอ้ ปุ กรณ์ เอกสาร และมาตรการตา่ งๆ มากมายมาใชบ้ งั คบั
ผรู้ ับเหมาและคนงานใหป้ ฏิบตั ตามอยา่ งเคร่งครัด เน่ืองจากถา้ ผลาดข้ึนมา นนั่ หมายถึงอนั ตราย
ตอ่ ชีวติ และความสูญเสียอื่นๆ อีกมากมายมหาศาล

137

ท้งั น้ีในงานท่ีมีความเสี่ยงสูง แบบน้ีก่อนทางานจะมีระบบเอกสารในการทาการประเมินความ
เส่ียงตามแต่ละข้นั ตอนการทางาน ท่ีเราเรียกกนั วา่ JHA (Job Hazard Analysis) และมีการขอ
ใบอนุญาตทางาน และตอ้ งมีการตรวจสอบหนา้ งาน เพ่ือพจิ ารณาความปลอดภยั ท่ีหนา้ งาน
เทา่ น้นั ก่อนผทู้ ี่มีอานาจในการพิจารณาความปลอดภยั จะเซ็นอนุญาตใหเ้ ร่ิมการทางานในแต่ละ
คร้ัง

• เมื่อทาการเช่ือมหรือตดั บนท่ีสูง จะตอ้ งระวงั และป้องกนั ลกู ไฟ หรือสะเก็ดไฟหลน่ ใส่ผทู้ ่ีอยู่
ดา้ นลา่ ง หรืออปุ กรณ์ท่ีไวไฟอยดู่ า้ นลา่ งหรือใกลเ้ คียงสาหรับงานท่ีตอ้ งตดั เช่ือม เจียร์บนท่ีสูง
ในบริเวณที่หา้ มเกิดประกายไฟ (hot work) จะตอ้ งจดั ใหม้ ีผเู้ ฝ้าระวงั ประกายไฟดา้ นลา่ งอยา่ ง
นอ้ ยหน่ึงคน หรือใหเ้ จา้ หนา้ ที่ความปลอดภยั ในการทางานเดินตรวจตราดา้ นลา่ งบริเวณรอบๆที่
กาลงั ทาการเช่ือม ตดั หรือเจียร์อยู่

• ใหใ้ ชถ้ าดชนิดท่ีเป็นโลหะไมต่ ิดไฟ หรือที่ไม่มีปฏิกริยากบั ความร้อน รองไวใ้ กลก้ บั บริเวณท่ี
เช่ือมหรือตดั เพ่อื ป้องกนั สะเก็ดไฟ

• ใหใ้ ชว้ สั ดุท่ีไมต่ ิดไฟ คลมุ อปุ กรณ์ทางดา้ นลา่ งและพรมดว้ ยน้า และก่อนเริ่มจะตอ้ งมีเครื่อง
ดบั เพลิงเตรียมไวพ้ ร้อม ตอ้ งมีฉากท่ีทาจากวสั ดุไม่ติดไฟ สาหรับป้องกนั สะเก็ดลูกไฟ

• ผปู้ ฏิบตั ิงานตอ้ งใชอ้ ปุ กรณ์ป้องกนั อนั ตรายส่วนบุคคลท่ีเหมาะสมกบั งาน และมีคุณสมบตั ิ
สาหรับป้องกนั สะเกด็ ลูกไฟ

• ตอ้ งสวมเส้ือแขนยาวและกางเกงขายาว ที่สามารถป้องกนั สะเกด็ ลูกไฟ และไม่ลกุ ติดไฟง่าย
ตอ้ งสวมถงุ มือหนงั ชนิดท่ีไม่เปิ ดปลายนิ้ว และ ตอ้ งสวมรองเทา้ นิรภยั ชนิดหุ้มขอ้

• เมื่อตอ้ งทางานเชื่อมหรืองานตดั บนท่ีสูงตอ้ งดาเนินการภายใตส้ ภาพท่ีปลอดภยั และใชเ้ ขม็ ขดั
นิรภยั แบบรัดลาตวั ตลอดเวลา

• เคร่ืองเชื่อมโลหะแตล่ ะเครื่องตอ้ งมีอุปกรณ์ป้องกนั หรือสวติ ซต์ ดั ตอนไฟฟ้า เพื่อป้องกนั การ
ใชก้ ระแสไฟฟ้าเกินขนาด และหา้ มใชล้ วดทองแดงมาใชแ้ ทนฟิ วส์ตะกว่ั เดด็ ขาด

• พ้ืนที่ทางานเชื่อมตอ้ งเป็นวสั ดุทนไฟ พ้นื ผวิ ไมข่ รุขระ หรือมีน้าขงั และตอ้ งจดั ใหม้ ีแสงสวา่ ง
และ การระบายอากาศที่ดีในบริเวณท่ีเชื่อมอยา่ งเพียงพอ และเหมาะสม

138

• หา้ มนาถงั แก๊สเขา้ ไปวางใชง้ านในสถานที่อบั อากาศ หรือวางบนนงั่ ร้านเด็ดขาด

• เม่ือทางานเช่ือม หรืองานตดั ในบริเวณท่ีมีอากาศไมเ่ พยี งพอในเวลานานๆ ตอ้ งจดั ใหม้ ีการ
ระบายอากาศที่ดี ในระหวา่ งการทางาน ปริมาณออกซิเจนในอากาศตอ้ งไม่นอ้ ยกวา่ 20
เปอร์เซ็นต์ และตอ้ งปฏิบตั ิตามกฎความปลอดภยั การทางาน

ที่ผมเขียนข้ึนมาขา้ งบนน้ีเป็นตวั อยา่ งที่ผมปฏิบตั จริงท่ีหนา้ ไซตง์ านของผม และใชใ้ นการจดั
ฝึกอบรมใหผ้ รู้ ับเหมาและคนงานเขา้ ใจและปฏิบตั ิตาม ซ่ึงผมจะมีการสุ่มไปตรวจ Audit ท่ีไซต์
งานโดยที่ไมไ่ ดแ้ จง้ ใหผ้ รู้ ับเหมา หรือ ผปู้ ฏิบตั งานทราบล่วงหนา้

และถา้ หากผมพบวา่ มีการฝ่ าฝืนกฏ กจ็ ะมีการสอบสวน หากพบวา่ และผปู้ ฏิบตั ิเจตนาฝ่ าฝืน
(ผา่ นการอบรม และทราบในกฏระเบียบ และข้นั ตอนในการทางาน) กจ็ ะมีการลงโทษสถาน
หนกั แต่หากผปู้ ฏิบตั ไมไ่ ดม้ ีเจตนาที่จะฝ่ าฝืน แต่เป็นเพราะนายจา้ งไมเ่ คยจดั การอบรม ไมเ่ คย
จดั หาอปุ กรณ์ท่ีเหมาะสม และปลอดภยั ใหก้ บั ผปู้ ฏิบตั งาน ในกรณีน้ี ผมส่ังลงโทษที่บริษทั
ผรู้ ับเหมา และโฟนแ์ มน หรือผคู้ วบคุมงานนะครับ ท่ีปลอ่ ยปะละเลย ไม่ดูแลความปลอดภยั
ใหก้ บั ลูกนอ้ ง หรือคนงานในทีมของท่าน

สรุป

งานโลหะเป็นงานช่างท่ีมีความสาคญั ต่อการดารงชีวติ ของมนุษย์ ในการสร้างหรือผลิตนงาน
โลหะ และการซ่อมแซม ปรับปรุง และแกไ้ ขชิ้นงาน อปุ กรณ์ลือใชส้ อยตา่ ง ๆ ท่ีมีอยู่ เพอ่ื ให้
สามารถนามาใชป้ ระโยชน์ ไดเ้ หมือนเดิมน้นั จึงเป็นวธิ ีการหน่ึงที่ช่วยประหยดั คา่ ใชจ้ ่าย และยงั
เป็นการฝึกทกั ษะการทางานช่างโลหะ เพ่อื เป็นพ้นื ฐานในการประกอบอาชีพต่อไป

139

อ้างองิ งานช่างโลหะ

1. นาย สิทธิพล ชลธี, เดชอุดม. (2545). ช่างโลหะ. สืบคน้ เมื่อ 1 กรกฎาคม 2565.
https://www.nectec.or.th/schoolnet/library/create-
web/10000/technology/10000-6021.html

2. Admin. (2559). ความหมายและความสาคญั ของงานโลหะ. สืบคน้ เม่ือ 1
กรกฎาคม 2565.
https://realmartonline.com/%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%
B8%A1%E0%B8%AA%E0%B8%B3%E0%B8%84%E0%B8%B1%E0%B8%
8D%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%87%E0%B8%B2%
E0%B8%99%E0%B9%82%E0%B8%A5%E0%B8%AB%E0%B8%B0/

3. Krootewan. (2555). เครื่องมือและอปุ กรณ์ท่ีใชใ้ นงานโลหะ. สืบคน้ เมื่อ 1
กรกฎาคม 2565.
https://krootewan2013.wordpress.com/2013/11/05/%E0%B9%80%E0%B8%8
4%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E
0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%
B8%B0%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B8%9B%E0%B8%81%E0%B8%
A3%E0%B8%93%E0%B9%8C%E0%B8%97%E0%B8%B5-3/

4. H.M Group Thailand. (2565). หลกั การทางานของการย้าหมุด (riveting). สืบคน้
เม่ือ 1 กรกฎาคม 2565. https://hmgroupthailand.com//th/blog/detail/riveting

5. บริษทั เอส ที เอน็ โกลบอล เทรด จากดั . (2561). Arc Welding เคร่ืองเชื่อมไฟฟ้า.
สืบคน้ เมื่อ 1 กรกฎาคม 2565. https://www.xn--
22cejm9ici4fc7b6cd4if1jf.com/17164763/-arc-
welding-%E0%B9%80%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%
88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B7%
E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%A1%E0%B9%84%E0%B8%9F%E0%
B8%9F%E0%B9%89%E0%B8%B2

140

6. รอบรู้งานเชื่อมไฟฟ้า. (2557). ตวั จบั ลวดเช่ือม (Electrode Holder). สืบคน้ เมือ่ 1
กรกฎาคม 2565.
https://www.facebook.com/316893171811902/photos/2-%E0%B8%95%E0%B
8%B1%E0%B8%A7%E0%B8%88%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%A
5%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B7%E
0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%A1-(e/317934035041149/

7. Talay Tools. (2559). สายเชื่อม (Cable). สืบคน้ เมื่อ 1 กรกฎาคม 2565.
https://talaytools.com/welding-cable-is/

8. ABLETOOL CO., LTD. (2565). คีมจบั สายดิน แบบกิ้ป เหลก็ ชุบ , แบบกา้ มปู
ชุบทองแดง GROUND CLAMP. สืบคน้ เม่ือ 1 กรกฎาคม 2565.
https://abletoolthailand.com/products/%E0%B8%84%E0%B8%B5%E0%B8%
A1%E0%B8%88%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%AA%E0%B8%B2
%E0%B8%A2%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0%B8%99_%E0%B9%81%E0
%B8%9A%E0%B8%9A%E0%B8%81%E0%B8%B4%E0%B9%89%E0%B8
%9B_%E0%B9%80%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B9%87%E0%B8%8
1%E0%B8%8A%E0%B8%B8%E0%B8%9A_ground_clamp

9. MISUMI Corporation. (2554). หนา้ กากเช่ือม ป้องกนั และเพมิ่ การมองเห็นใน
งานเชื่อม. สืบคน้ เมื่อ 1 กรกฎาคม 2565. https://th.misumi-
ec.com/th/pr/recommend_category/welding_mask201906/

10. Office Mate Blog. (2564). ถงุ มือ 8 ชนิดที่คุณตอ้ งทาความรู้จกั ใหด้ ีก่อนเลือกใช้
งาน. สืบคน้ เม่ือ 1 กรกฎาคม 2565.
https://www.officemate.co.th/blog/%E0%B8%96%E0%B8%B8%E0%B8%87
%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD-
7-%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B4%E0%B8%94/

11. Lnwshop. (2550). ฆอ้ นเคาะข้ีเชื่อม ข้ีแสลก็ ช่วยใหง้ านเช่ือมแขง็ แกร่งกวา่ เดิม
พร้อมสปริง ดา้ มลดแรงสะทอ้ น. สืบคน้ เม่ือ 1 กรกฎาคม 2565. http://www.ok-

141

work.net/product/51/hm01-%E0%B8%86%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%
B8%99%E0%B9%80%E0%B8%84%E0%B8%B2%E0%B8%B0%E0%B8%8
2%E0%B8%B5%E0%B9%89%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B7%E0
%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%A1-%E0%B8%82%E0%B8%B5%E0%B
9%89%E0%B9%81%E0%B8%AA%E0%B8%A5%E0%B9%87%E0%B8%81
-%E0%B8%8A%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B8%A2%E0%B9%83%E0
%B8%AB%E0%B9%89%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B9
%80%E0%B8%8A%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%A1
%E0%B9%81%E0%B8%82%E0%B9%87%E0%B8%87%E0%B9%81%E0%
B8%81%E0%B8%A3%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%A
7%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0
%B8%A1-%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B
8%A1%E0%B8%AA%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%
87-%E0%B8%94%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%A5%
E0%B8%94%E0%B9%81%E0%B8%A3%E0%B8%87%E0%B8%AA%E0%
B8%B0%E0%B8%97%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%99
12. รอบรู้งานเช่ือมไฟฟ้า. (2557). แปรงลวด (Wire brush). สืบคน้ เมื่อ 1 กรกฎาคม
2565.
https://www.facebook.com/316893171811902/photos/8-%E0%B9%81%E0%B
8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%87%E0%B8%A5%E0%B8%A7%E0%B8%9
4-(wire-
brush)-%E0%B9%81%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%87%EF%BF%
BD/322998251201394/
13. S.A.J.I. (THAILAND) CO.,LTD. (Head Office). (2562). การเช่ือมโดยใชแ้ กส๊
และมาตรการป้องกนั อนั ตรายจากไฟยอ้ นกลบั (Yamato Flashback Arrester).
สืบคน้ เม่ือ 8 กรกฎาคม 2565. https://sa-thai.com/how-to-use-gas-welding/

142

14. บริษทั เอน็ ไวโณเมท จากดั . (2560). หวั ปรับแรงดนั (Pressure Regulator).
สืบคน้ เม่ือ 8 กรกฎาคม 2565.
https://www.nyromate.com/index.php?lay=show&ac=article&Id=141443

15. Siamchemi. (2556). ไฟแชค็ /ไฟแชค็ แกส๊ และประโยชนไ์ ฟแชค็ . สืบคน้ เม่ือ 8
กรกฎาคม 2565.
https://www.siamchemi.com/%E0%B9%84%E0%B8%9F%E0%B9%81%E0
%B8%8A%E0%B9%87%E0%B8%84/

16. Homepro. (2563). ลกู กลิง้ มุง้ ลวด PANSIAM. สืบคน้ เม่ือ 8 กรกฎาคม 2565.
https://www.homepro.co.th/p/59865

17. Intersol Fluid Professional. (2562). ความปลอดภยั ในงานเช่ือมหรือตดั โลหะ
(Welding & Cutting). สืบคน้ เมื่อ 8 กรกฎาคม 2565. https://www.intersol-
eng.com/%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8
%9B%E0%B8%A5%E0%B8%AD%E0%B8%94%E0%B8%A0%E0%B8%B
1%E0%B8%A2%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0
%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8
%AD%E0%B8%A1/

143

งานช่างสี

งานช่างสี เป็นงานช่างข้นั สุดทา้ ยของงานช่างหลายแขนง เช่น งานไม้ งานปนู และ
งานโลหะ เพอื่ ตกแต่งงานที่จดั ทาสาเร็จแลว้ ใหด้ ูเรียบร้อยสวยงาม งานช่างสีนอกจากจะทาให้
เกิดความสวยงามเรียบร้อยแลว้ ยงั ช่วยใหง้ านแต่ละช้ินมีความคงทนถาวรยง่ิ ข้ึน ยดื อายุ การ
ใชง้ านใหย้ าวนานข้ึน งานช่างสีมีหลกั วิธีการ เครื่องมือเคร่ืองใชแ้ ละวสั ดุที่ตอ้ งศึกษา จึงจะ
สามารถทางานไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพ งานช่างสีเป็นงานที่ทาไดท้ ้งั ชายและหญิง งานช่างสี
เป็นงานช่วยรักษา ป้องกนั สภาพผิวของเน้ือวสั ดุใหค้ งทน มีอายกุ ารใชง้ านไดย้ าวนาน ทาใหผ้ วิ
งานมีความสวยงามยง่ิ ข้ึน งานช่างทาสีจะเป็นงานข้นั ตอนสุดทา้ ยของกระบวนการผลิต ลกั ษณะ
ของผู้ ที่จะเป็นช่างทาสี จะตอ้ งเป็นคนที่ตอ้ งใชเ้ วลาในการฝึกปฏิบตั ิงานจนเกิดทกั ษะ ความ
ชานาญเกี่ยวกบั เทคนิค ข้นั ตอนการทาสีหรือพน่ สี มีความเขา้ ใจเก่ียวกบั สีหรือวสั ดุอ่ืนในการ
เคลือบผิว ตลอดจนโทนสีต่าง ๆ ท่ีให้ ความรู้สึกท่ีแตกตา่ งกนั เช่น สีแดงใหค้ วามรู้สึกร้อน สีฟ้า
อ่อนใหค้ วามรู้สึกกวา้ งสบายตา เป็นตน้ ลกั ษณะการ ทางานจะเป็นงานที่ตอ้ งใชค้ วามละเอียด
ประณีตสูง การทาสีหากเป็นงานทาสีอาคาร ตึก ตอ้ งใชน้ ง่ั ร้าน ทาสีใน ที่สูง ๆ ช่างสีจึงตอ้ งเป็น
คนที่กลา้ ทางานในท่ีสูง

วสั ดุอปุ กรณ์เคร่ืองมือของงานช่างสี มีดงั น้ี

1. แปรงทาสี เป็นอปุ กรณ์ท่ีใชส้ าหรับทาสีบนพ้ืนผิว ซ่ึงมีส่วนช่วยกระจายเน้ือสีใหส้ ม่าเสมอ
และราบเรียบบนช้ินงาน

วิธีการเลือกแปรงทาสีทดี่ ี

•นาแปรงทาสีกดลงกบั ฝ่ามือเพอ่ื เป็นการทดสอบขนแปรง
•ถา้ ขนแปรงเป็นรอยพบั ไม่คืนรูป ถือวา่ เป็นแปรงที่ไมม่ ีประสิทธิภาพ
•โดยแปรงทาสีท่ีดีตอ้ งมีปลายขนแผอ่ อก และมีขนแปรงแน่นช่วยอุม้ สีไดด้ ี และมีความยาวท่ี
เสมอกนั
•เมื่อทดสอบดว้ ยการทาสีแลว้ เน้ือสีมีการกระจายตวั ท่ีดีบนพ้นื ผวิ ไม่เป็นคลื่น และขนแปรงไม่

144

หลุดติดบนพ้นื ผวิ
•ดา้ มจบั ตอ้ งมีความแขง็ แรงทนทาน กะทดั รัด กระซบั มือ

การใช้แปรงทาสีทถี่ ูกต้อง

•เทสีแบง่ ลงในภาชนะเลก็ ๆ ท่ีพอดีกบั การทาชิ้นงาน
•ในกรณีที่ใชส้ ีไมห่ มดกย็ งั เกบ็ ใชต้ อ่ ได้
•เวลาจุ่มแปรง ควรจุ่มใหล้ ึกลงไปประมาณ 1 ใน 3 ของ ความยาวขนแปรง
•แลว้ ปาดสีส่วนท่ีเกินออกท่ีดา้ นขา้ งภาชนะ
•ทาสีลงตามความยาวของผวิ หนา้ จากน้นั จึงทาขวางตามคานกวา้ ง และทาลงตามยาวอีก ทีเป็น
ข้นั สุดทา้ ย
•การทาบริเวณขอบหนา้ ต่างหรือประตู ใหใ้ ชเ้ ทปกาวหนงั ไก่ปิ ดขอบ เพ่อื ป้องกนั ไมใ่ หส้ ีเป้ื อน
บริเวณอื่น
•ใชแ้ ปรงลงสีบริเวณขอบประมาณ 2-3 นิ้ว โดยไมค่ วรใชล้ กู กลิ้งเน่ืองจากมีขนาดที่ใหญเ่ กินไป
•หลงั จากทาสีเสร็จ ใหท้ ิง้ ไวป้ ระมาณ 3-6 ชม. ใหฟ้ ิลม์ สีแหง้ กาลงั ดี (ไมแ่ หง้ จนเกินไป)
•จากน้นั ใหล้ อกเทปออก แลว้ เก็บรายละเอียดใหเ้ รียบร้อย

แปรงทาสีมขี นาดเท่าไหรบ้าง ?

•แปรงทาสีมีขนาดต้งั แต่ 1, 1.5, 2, 2.5, 3, 4, 5, 6 นิ้ว
•การเลือกขนาด กต็ อ้ งดูถึงความเหมาะสมกบั พ้นื ท่ีงานที่จะทาสี
•ถา้ เป็นพ้ืนท่ีบริเวณกวา้ ง กส็ ามารถใชแ้ ปรงทาสีขนาดใหญไ่ ด้
•แตถ่ า้ พ้ืนท่ีเป็นขนาดเลก็ แนะนาใหใ้ ชแ้ ปรงทาสีขนาดเลก็ เพอ่ื ใหเ้ ก็บรายละเอียดงานได้
เรียบร้อย

ประเภทของขนแปรงทาสี

แปรงทาสีเหมาะสาหรับใชง้ านในพ้นื ท่ีท่ีบริเวณไม่กวา้ งมากนกั หรือไวใ้ ชเ้ ก็บขอบ หรือมมุ ผนงั
ซ่ึงแปรงจะถูกแยกออกดว้ ยลกั ษณะของขนแปรง วา่ ทามาจากอะไร และเหมาะจะใชก้ บั สีชนิด
ไหน เพ่ือใหง้ านออกมาดีท่ีสุด ดงั น้ี

145

- ขนสัตว์แท้ (ขนหมู) – ขนแปรงจะนิ่มกวา่ ขนเคมี (ขนสงั เคราะห์) สามารถอมุ้ สีไดด้ ี สีไม่
กระเดน็ ใชง้ านไดอ้ เนกประสงคท์ วั่ ไป

- ขนผสม – เป็นการผสมผสานระหวา่ งขนธรรมชาติและขนเคมี (ขนสงั เคราะห์) ท่ีเลียนแบบขน
ธรรมชาติเอาไวด้ ว้ ยกนั มีการตอบสนองแรงไดด้ ี ยดื หยนุ่ ไม่อ่อนหรือนุ่มเกินไป เหมาะสาหรับ
ใชก้ บั สีน้า สีน้ามนั และผลิตภณั ฑท์ าไมป้ ระเภทตา่ งๆ

- ขนเคมีเลยี นแบบธรรมชาติ –เป็นขนท่ีผลิตจากขนเคมี 100% ผลิตข้ึนมาเพอื่ ใชท้ ดแทนขนสตั ว์
(ขนหม)ู รองรับกลุ่มผใู้ ชบ้ างประเภท (เช่นคนอิสลาม)
ช่วยเพมิ่ แรงสปริงใหข้ น ลกั ษณะขนจะแขง็ กวา่ ขนจากธรรมชาติ จึงเหมาะกบั การใชส้ ีที่มีความ
หนืด ลา้ งทาความสะอาดง่าย สีไมต่ ิดตามขนแปรง มีความทนมากกวา่ ขนแปรงทวั่ ไป ใชไ้ ดก้ บั สี
ทุกประเภท

146

- แปรงขนกระต่าย- ใชท้ าแชลค็ -แลคเกอร์ เหมาะกบั งานทาท่ีละเอียด เพราะขนแปรงจะมีความ
ออ่ นนุ่ม เสน้ เลก็ และการทาลงบนงานจะไม่เกิดริ้วรอยหรือทางแปรง เหมาะกบั งานเฟอร์นิเจอร์
หลงั เลิกงานควรลา้ งแปรงทุกคร้ัง

การทาความสะอาดและเกบ็ แปรงทาสีท่ถี ูกต้องมีวธิ ีการ ดังนี้
-หลงั จากท่ีใชแ้ ปรงทาสีเสร็จ ใหข้ ดู สีออกใหห้ มด
- กรณีที่ใชก้ บั สีน้า หลงั จากท่ีใชเ้ สร็จแลว้ ใหน้ าไปจุ่มและลา้ งในน้าสะอาด
- กรณีที่ใชก้ บั สีน้ามนั ใหน้ าไปลา้ งทาความสะอาดดว้ ยทินเนอร์ 3A ทวั่ ไป
- แลว้ ใชผ้ า้ สะอาดเช็ดใหแ้ หง้ จากน้นั เก็บในบริเวณที่แหง้
- หากมีความจาเป็นตอ้ งเก็บแปรงทาสีที่ใชแ้ ลว้ ไวข้ า้ มคืน
- ใหค้ ลมุ หวั แปรงดว้ ยฟิ ลม์ ห่ออาหาร หรือใส่แปรงใชแ้ ลว้ ในถงุ พลาสติกจากน้นั ปิ ดถุงใหแ้ น่น
- หรือช่างบางคนอาจจะนาแปรงจุ่มทิ้งไวใ้ นกระป๋ องสีแลว้ ปิ ดฝาใหส้ นิทเลยก็ได้
2. ลกู กลิ้งทาสี ประโยชน์ของการใช้ลูกกลงิ้ ทาสี
การทาสีบา้ นมีอุปกรณ์ที่ช่วยทาสีมากมาย ไมว่ า่ จะเป็นแปรงทาสี เครื่องพ่นสี และลกู กลิ้งทาสี
แต่ถา้ หากเป็นพ้ืนท่ีใหญ่ ๆที่ตอ้ งการทาสีเป็นบริเวณกวา้ งอยา่ งผนงั บา้ น คงหนีไม่พน้ ลูกกลิง้
ทาสีแน่นอน นอกจากจะช่วยผอ่ นแรงใหง้ านทาสีของเราเสร็จเร็วย่งิ ข้ึนแลว้ ยงั ใชง้ านงา่ ยและ
สะดวกท่ีสุด เพราะไม่ตอ้ งเจอปัญหาสีฟุ้งกระจายในอากาศเหมือนเคร่ืองพน่ สี และลูกกลิง้ ทาสีก็
ทาใหผ้ นงั หอ้ งดูสวยกวา่ และเรียบกวา่ การใชแ้ ปรงทาสีดว้ ย วสั ดุท่ีใชท้ าลกู กลิ้งมีหลายชนิด ให้
เลือกตามความเหมาะสมของพ้ืนผวิ ท่ีเราตอ้ งการทา
การใช้ลูกกลงิ้