report group.4

รายงานการศกึ ษาดูงาน

สหกรณ์โคนมไทย - เดนมาร์คห้วยสัตวใ์ หญ่ จากัด
อาเภอหัวหนิ จงั หวดั ประจวบคีรขี นั ธ์

จัดทาโดย : กล่มุ ท่ี 4

โครงการฝกึ อบรมข้าราชการบรรจุใหม่
หลกั สตู ร “เสริมสรา้ งสมรรถนะนกั สง่ เสริมสหกรณ”์ รนุ่ ที่ 17

รายงานการศกึ ษาดูงาน
สหกรณ์โคนมไทย - เดนมาร์คหว้ ยสตั ว์ใหญ่ จำกัด

อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

จดั ทำโดย กลุม่ ท่ี 4

รายงานฉบับนีเ้ ป็นส่วนหนง่ึ ของกิจกรรมหลัก
ภายใต้โครงการฝกึ อบรมขา้ ราชการบรรจุใหม่ หลักสตู ร
“เสรมิ สร้างสมรรถนะนักส่งเสรมิ สหกรณ์” รุ่นที่ 17

คำนำ

รายงานการศึกษาดูงานสหกรณ์โคนมไทย - เดนมาร์คห้วยสัตว์ใหญ่ จำกัด ฉบับน้ี คณะผู้จัดทำ
ได้จัดทำข้ึนโดยใช้ความรู้ ทักษะท่ีได้รับจากการฝึกอบรมหลักสูตร “เสริมสร้างสมรรถนะนักส่งเสริม
สหกรณ์” รุ่นที่ 17 รวมทั้งประสบการณ์ที่ได้ปฏิบัติในด้านงานส่งเสริมสหกรณ์ในพื้นท่ีรับผิดชอบ และ
จากกระบวนการศึกษาค้นควา้ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การทำงานเป็นทีม โดยนำความร้ทู ฤษฎี ภาคปฏบิ ัติ
และจากการศึกษาดูงานนำมาประมวลผล และคิดวิเคราะห์โดยเคร่ืองมือต่าง ๆ เช่น การวิเคราะห์
อตั ราสว่ นทางการเงิน (CAMELS) เพ่ือนำไปสู่การกำหนดแนวทางในการพัฒนา ปรับปรุง และการแนะนำ
สง่ เสรมิ สหกรณ์

รายงานฉบับน้ีสามารถสำเร็จลุล่วงได้ด้วยดเี พราะได้รับการอนุเคราะห์จากท่านวิทยากร สมาชิก
สหกรณ์ ผู้จัดสหกรณ์ ประธานและคณะกรรมการดำเนนิ การสหกรณ์โคนมไทย - เดนมาร์คห้วยสัตว์ใหญ่ จำกัด
ท่ีกรุณา เอื้อเฟ้ือเอกสาร ข้อมูลและข้อคิดเห็น เพื่อนำมาใช้ประโยชน์ในการจัดทำ รวมทั้งขอขอบคุณ
ผู้ทเี่ ก่ียวขอ้ งทุก ๆ ท่านทใี่ หก้ ารช่วยเหลือในคร้ังนี้ด้วย

สุดท้ายนี้ หวังเปน็ อย่างย่ิงว่า รายงานฉบับน้ีจะเปน็ ประโยชน์ต่อการพฒั นางานของสหกรณ์โคนม
ไทย - เดนมาร์คห้วยสัตว์ใหญ่ จำกัด และงานของสำนักงานสหกรณ์จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เพื่อเป็น
ประโยชนต์ ่อกรมส่งเสรมิ สหกรณ์ และผทู้ ่ีสนใจท่วั ไป

คณะผ้จู ัดทำกลุม่ ท่ี 4
มนี าคม 2565

ข

บทสรุปผู้บรหิ าร

กรมส่งเสริมสหกรณ์เป็นหน่วยงานของรัฐ ที่มีภารกิจหลักในการส่งเสริม กำกับ และเผยแพร่
ความรู้ เรื่องเก่ียวกับสหกรณ์ โดยเป็นองค์กรที่มุ่งเน้นพัฒนาส่งเสริมภาพลักษณ์ท่ีดี และพัฒนาขีด
ความสามารถของสหกรณ์ เพ่ือพัฒนาระบบสหกรณ์ให้มีความเข้มแข็ง ด้วยระบบบริหารจัดการคุณภาพ
ให้เป็นมืออาชีพ โดยใช้ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพ่ิมขีดความสามารถของสหกรณ์ เพื่อให้สมาชิกของ
สหกรณ์และกลุม่ เกษตรกรมคี ณุ ภาพชวี ิตทีด่ ขี นึ้ ทั้งทางดา้ นเศรษฐกจิ และสังคม

สหกรณ์โคนมไทย – เดนมาร์ค ห้วยสัตว์ใหญ่ จำกัด มีพ้ืนที่ให้บริการครอบคลุม 2 จังหวัด คือ
ตำบลห้วยสัตว์ใหญ่ อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เลขท่ี 103 ถนนหัวหิน-ป่าละอู หมู่ 2 ตำบล
หว้ ยสตั วใ์ หญ่ อำเภอหัวหิน จังหวดั ประจวบคีรขี ันธ์ และตำบลป่าเต็ง อำเภอแก่งกระจาน จงั หวัดเพชรบุรี
สำนักงานสาขาตั้งอยู่ที่ 204 ตำบลปาเต็ง อำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี ซึ่งเป็นพื้นท่ีที่ต้ังอยู่ใน
โครงการพระราชดำริ หมู่บ้านสหกรณ์ห้วยสัตว์ใหญ่ ป่าเต็ง-ป่าละอู ลักษณะภูมิอากาศ พ้ืนท่ีราบในหุบ
เขา และความอุดมสมบูรณ์ของทงุ่ หญ้า ซึ่งเหมาะสมกับการปศสุ ัตว์ประกอบกบั การบริหารจัดการทดี่ ีและ
ตระหนักถึงอาชีพพระราชทาน ส่งผลให้มกี ารพัฒนาสหกรณ์อย่างเขม้ แข็ง มั่นคง และต่อเน่ือง ผลิตสินค้า
คุณภาพดี มีมาตรฐานเป็นท่ยี อมรบั โดยทั่วไป

จนวันน้ีสหกรณ์มีความก้าวหน้า ภาพรวม ในปี 2563 ค่อนข้างดี มีความเหมาะสม เกิดจาก
ความร่วมมือ และเปล่ียนถา่ ยงานเป็นอย่างดีทำให้กิจกรรมทางธุรกิจมคี วามต่อเน่ือง อีกทั้งคณะกรรมการ
ชุดปจั จบุ นั มีการวางแผนงาน และดำเนินการแกไ้ ขข้อบกพร่องรายธุรกิจจากตดิ ลบหรือขาดทุน ให้ขาดทุน
น้อยลงหรือพอมีกำไรบ้าง ธุรกิจไหนท่ีเป็นภาระหนัก และยังจำเป็นน้อยเห็นควรหยุดกิจกรรมก็ต้องหยุด
ซึ่งได้ผลน่าพอใจ การกำหนดแผนพัฒนาสหกรณโ์ คนมไทย - เดนมารค์ ห้วยสัตวใ์ หญ่ จำกัด มาถอื ใช้เป็น
ประโยชน์มาก เป็นเหมือนเข็มทิศที่ทำให้เดินไปถูกทาง ส่วนประสิทธิภาพของงานวัดกันที่ความต้ังใจ
ความสามารถของคณะกรรมการดำเนนิ การ ทช่ี ว่ ยกันดำเนินธรุ กิจให้มีความตอ่ เนื่องกัน

การดำเนินธุรกิจของสหกรณ์ คุณสมบัติของสมาชิก จะต้องเป็นผู้ท่ีมีใบผ่านการฝึกอบรม จะต้อง
เล้ียงโคอย่างน้อย 5 ตวั มีผใู้ หญ่บ้านรับรองฟาร์ม มีสตั วแพทย์รับรองสุขภาพของโค ทำใหผ้ ู้ทเ่ี ปน็ สมาชิก
ทำธุรกิจรวบรวมผลิตผลกับสหกรณ์ทุกคน และมีการกำหนดปรมิ าณน้ำนมที่สมาชิกจะต้องส่งให้สหกรณ์
ทุกวัน วันละ 2 รอบ เช้า และเย็น สหกรณ์มีการเปล่ียนแปลงจากเดิมรวบรวมผลผลิตน้ำนมดิบเพียง
อย่างเดียว มาเป็นองค์กรธุรกิจเต็มรูปแบบตั้งแต่ส่งเสริม รวบรวม จนถึงการแปรรูป ด้านธุรกิจจัดหา
สินค้ามาจำหน่าย สหกรณ์มีการจัดหาสินค้ามาจำหน่ายหลากหลายชนิด โดยมีการสำรวจความต้องการ
จากการประชมุ สมาชกิ ทกุ วันท่ี 10 ของเดอื น เพ่ือรับฟงั ความคดิ เห็นและความต้องการของสมาชกิ โดยมี
การจูงใจคือการบวกเพ่ิมค่าน้ำนมดิบ 20 สตางค์/กิโลกรัม ทำให้สหกรณ์สามารถวางแผนการตลาดได้
ด้านการให้ สินเชื่ อน้ำนมดิบ จะมี 2 รอบต่อเดือน รอบท่ี 1 ช่วงวันท่ี 1 – 1 5 เงินออก
ไม่เกินวันที่ 25 และช่วงวันท่ี 16 – 30 เงินออกไม่เกินวนั ท่ี 10 ของเดอื นถดั ไป ทำให้สมาชกิ เลือกท่ีจะ
มาใช้บริการกับสหกรณ์โดยไม่ต้องใช้เงินสดในการซื้อสินค้า ส่วนธุรกิจให้บริการและส่งเสริมการเกษตร
มีการให้สมาชิกทุกคนมาร่วมทำธุรกิจน้ี โดยให้บริการผสมเทียม รักษาโรคโค และให้คำปรึกษาการเล้ียงโค
เพอ่ื เป็นการสง่ เสรมิ ใหส้ มาชิกมีการเลี้ยงโคนมอยา่ งมีคณุ ภาพไดม้ าตรฐาน และลดต้นทนุ ในการผลิตได้

2

หากสมาชิกสหกรณ์มีความเชื่อม่ันในตัวสหกรณ์ ในตัวบุคลากร มีความรัก สามัคคีกัน เข้าใจกัน
เชอื่ ม่นั ว่าสหกรณฯ์ ยังมีโอกาสท่ีจะพัฒนาไดอ้ ีกยาวไกล

สารบญั ค

คำนำ ก
ข
บทสรุปผ้บู รหิ าร ค
ง
สารบัญ จ
1
สารบญั ตาราง 1
1
สารบัญภาพ 1
1
บทท่ี 1 ความเปน็ มาสหกรณ์ 1
3
1.1วัตถปุ ระสงค์ 3
1.2วธิ ีการและขอบเขตการศึกษา 3
1.3 ระยะเวลาการศึกษา 5
1.4ประโยชน์ท่ีคาดว่าจะไดร้ บั 6
1.5ผู้ร่วมจดั ทำ 8
8
บทท่ี 2 บริบทสหกรณ์ 13
21
2.1 ความเป็นมาของสหกรณ์ 25
2.2 โครงสรา้ งสหกรณ์ 28
2.3 ฐานะการดำเนินของสหกรณ์ 31
2.4 ธุรกจิ ของสหกรณ์ 38

บทที่ 3 ความรู้ทางวชิ าการทใ่ี ช้ในการดำเนนิ การ 38
41
3.1 แนวความคดิ การมีส่วนร่วม 43
3.2 การวเิ คราะห์งบการเงนิ ของสหกรณ์ (CAMELS Peer Group) 44
3.3 แนวคดิ เกย่ี วกับการบรหิ ารจัดการ และการดำเนินธรุ กจิ ของสหกรณ์ 46
3.4 แนวคดิ เกย่ี วกบั การควบคุมภายใน
3.5 แนวคิดเกี่ยวกบั การแก้ไขปัญหาขอ้ บกพร่องของสหกรณ์
3.6 แนวคดิ เกี่ยวกับหลักเกณฑก์ ารจดั ชั้นความเข้มแขง็ ของสหกรณ์

บทท่ี 4 ความรูท้ างวชิ าการทีใ่ ช้ในการดำเนนิ การ
ความเข้มแขง็ ของสหกรณแ์ ต่ละมิติ
4.1 ดา้ นความสามารถในการให้บริการสมาชิก
4.2 ด้านประสทิ ธิภาพในการดำเนินธรุ กจิ
4.3 ดา้ นประสทิ ธิภาพในการจัดการองค์กร
4.4 ด้านประสทิ ธิภาพของการบริหารงาน

บทที่ 5 ขอ้ เสนอแนวทางการพัฒนาสหกรณ์

ภาคผนวก

ง

สารบญั ตาราง 13
14
ตารางท่ี 1 : มติ ทิ ี่ 1 ความเพียงพอของเงินทนุ ต่อความเส่ยี ง (Capital Strength) 15
ตารางท่ี 2 : มิตทิ ี่ 2 คุณภาพของสินทรัพย์ (Asset Quality) 16
ตารางท่ี 3 : มิตทิ ่ี 3 ขดี ความสามารถในการบรหิ าร (Management Ability) 14
ตารางที่ 4 : มิติท่ี 4 การทำกำไร (Earning Sufficiency) 31
ตารางที่ 5 : มติ ิที่ 5 สภาพคลอ่ ง (Liquidity) 32
ตารางท่ี 6 : สัดสว่ นสมาชกิ ที่มสี ว่ นร่วมในการดำเนนิ ธรุ กจิ 33
ตารางที่ 7 : ขอ้ มลู ตำแหน่งเสถียรภาพจากการทำการเปรียบเทียบ (Benchmark Score) 33
ตารางท่ี 8 : อตั ราส่วนค่าใช้จ่ายดำเนินงานต่อกำไร (ก่อนหักค่าใช้จา่ ยดำเนนิ งาน) 34
ตารางที่ 9 : อัตราส่วนทนุ สำรองต่อสนิ ทรัพย์ 34
ตารางท่ี 10 : อตั ราลูกหน้รี ะยะสน้ั ทชี่ ำระหน้ีไดต้ ามกำหนด 35
ตารางที่ 11 : ชว่ งของ CAEL Score 36
ตารางที่ 12 : เสถียรภาพทางการเงินกลุม่ การเงิน (CAEL) 37
ตารางท่ี 13 : การควบคุมภายใน 39
ตารางที่ 14 : การแกไ้ ขข้อบกพร่อง
ตารางท่ี 15 : ผลประกอบการทง้ั หมด

สารบญั ภาพ จ

ภาพที่ 1 : ขอ้ มูลและอตั ราสว่ นเฉลีย่ ของสหกรณ์ออมทรพั ย์ (Peer Group) 17
ภาพที่ 2 : ขอ้ มลู และอตั ราส่วนของสหกรณ์การเกษตรเฉลย่ี (Peer Group) 19
ภาพท่ี 3 : แผนผงั แสดงลำดับขัน้ ตอนแนวทางปฏบิ ตั ิของสหกรณ์กรณีเกดิ การทุจรติ 29
ภาพท่ี 4 : แนวทางการใช้อำนาจนายทะเบยี นสหกรณส์ ง่ั การให้แก้ไขข้อบกพร่อง 30

บทที่ 1
ความเป็นมาและความสำคญั

1.1 วตั ถุประสงค์ของการศึกษา
1. เพ่ือศึกษาการดำเนนิ ธรุ กิจและการบริหารงานของสหกรณ์โคนมไทย - เดนมารค์ ห้วยสตั ว์ใหญ่ จำกดั
2. เพือ่ ศกึ ษาการทำการตลาดของสหกรณโ์ คนมไทย - เดนมาร์คห้วยสตั ว์ใหญ่ จำกดั
3. เพอ่ื ศกึ ษาธุรกิจต่าง ๆ ของสหกรณ์โคนมไทย - เดนมาร์คห้วยสัตว์ใหญ่ จำกดั
4. เพ่ือศึกษางบทางการเงนิ ของสหกรณโ์ คนมไทย - เดนมาร์คห้วยสตั ว์ใหญ่ จำกดั
5. เพอื่ เปดิ โอกาสใหม้ กี ารแลกเปล่ยี นความคิดเหน็ ระหว่างทีมผศู้ ึกษาดูงานและสหกรณ์

1.2 วิธีการและขอบเขตการศกึ ษา
ทำการศึกษารวบรวมข้อมูล ณ สหกรณ์โคนมไทย - เดนมาร์คห้วยสัตว์ใหญ่ จำกัด อำเภอหัวหิน

จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ โดยการบรรยายเก่ียวกับการดำเนินธุรกิจและการจัดการของสหกรณ์โคนมไทย -
เดนมาร์คห้วยสัตว์ใหญ่ จำกัด รวมถึงการซักถามและแลกเปล่ียนความคิดเห็นร่วมกันระว่างทีมผู้ศึกษาดูงาน
และสหกรณ์ และนำขอ้ มลู ต่าง ๆ ท่ีได้ มาทำการวิเคราะห์และอภิปรายพร้อมนำเสนอต่อผู้เขา้ รับการอบรม

1.3 ระยะเวลาทศ่ี ึกษา
เริ่มดำเนินการตั้งแต่วนั ที่ 16 - 17 มนี าคม 2565

1.4 ประโยชน์ทคี่ าดว่าจะได้รบั
1. ผู้ศึกษาดูงานได้เปิดโลกทศั น์และมีความรู้ ความเข้าใจเก่ียวกับการดำเนินธรุ กิจและการบริหารงาน

สหกรณ์
2. ได้แลกเปลย่ี นความคิดเห็น ขอ้ เสนอแนะ ระหวา่ งผศู้ ึกษาดูงานและสหกรณ์
3. ได้มีการศึกษาและวิเคราะห์การดำเนินงานของสหกรณ์ การตลาด และงบทางการเงินของ

สหกรณเ์ พื่อนำไปประยกุ ตใ์ ชใ้ นการทำงานต่อไป

1.5 ผ้รู ว่ มจัดทำ

1. นายภูธเิ บศร์ สวุ รรณมณี ตำแหน่ง นักวชิ าการสหกรณ์ปฏบิ ตั กิ าร

สงั กดั กองพฒั นาสหกรณ์ด้านการเงนิ และร้านค้า (ประธานกล่มุ ท่ี 4)

2. นางสาวจุรพี ร ขาวเรอื ง ตำแหน่ง นักวิชาการสหกรณ์ปฏิบตั กิ าร

สงั กัด สหกรณ์จงั หวัดชลบุรี (เลขานกุ าร)

3. นางศภุ สั รตั น์ อินพลิ า ตำแหน่ง นกั วชิ าการสหกรณป์ ฏบิ ัติการ

สงั กัด สำนกั งานสหกรณจ์ ังหวัดร้อยเอ็ด (เหรัญญิก)

4. นางสาวศิรประภา อจั ฉรยิ ะศกั ดช์ิ ัย ตำแหนง่ นกั วิชาการสหกรณ์ปฏบิ ตั ิการ

สังกัด สหกรณจ์ งั หวัดเชียงใหม่

2

5. นางสาววันทนีย์ วชิ าคุณ ตำแหน่ง นกั วิชาการสหกรณ์ปฏบิ ตั ิการ

สังกดั สำนักงานสหกรณจ์ ังหวดั ตาก

6. นางสาวเบญจรรณ สระสำอาง ตำแหน่ง นติ กิ รปฏบิ ตั กิ าร

สังกัด สำนกั งานสหกรณจ์ ังหวัดตาก

7. นางสาวธนชั ชา แกว้ ใน ตำแหน่ง นักทรพั ยากรบุคคลปฏบิ ัติการ

สงั กัด กองการเจ้าหน้าท่ี

8. นางสาวจิราพัชร์ จัมปะโสม ตำแหนง่ นกั วชิ าการสหกรณป์ ฏบิ ตั ิการ

สงั กัด กองพฒั นาสหกรณภ์ าคการเกษตรและกลุม่ เกษตรกร

9. นางสาวอรพรรณ จกั ขุเรือง ตำแหนง่ นกั วิชาการสหกรณป์ ฏบิ ัติการ

สังกัด สำนักงานสง่ เสริมสหกรณ์กรุงเทพมหานคร พ้นื ท่ี 1

10. นางวิภารตั น์ รตั นพันธ์ ตำแหนง่ นักวิชาการสหกรณป์ ฏบิ ตั ิการ

สังกดั สำนักงานสหกรณจ์ ังหวัดนนทบุรี

11. นางสาวฉายาลักษณ์ ศรีจะบก ตำแหนง่ นกั วิชาการสหกรณ์ปฏิบตั กิ าร

สงั กดั สำนกั งานสหกรณ์จังหวัดลพบุรี

12. นางสาวพัทธนันท์ ประคอง ตำแหนง่ นักวิชาการสหกรณป์ ฏบิ ัตกิ าร

สงั กดั สำนกั งานสหกรณ์จังหวดั สมุทรปราการ

13. นายสรศกั ดิ์ ต้งั ศรานเิ ชฐ ตำแหน่ง นักวชิ าการสหกรณป์ ฏิบตั ิการ

สงั กดั สำนกั งานสหกรณจ์ งั หวดั นราธวิ าส

14.นายนิพชิ ฌมโ์ ชติ เพง็ สกลุ ตำแหน่ง นกั วิชาการสหกรณป์ ฏบิ ัตกิ าร

สังกัด สำนกั งานสหกรณ์จังหวดั พงั งา

15. นายมนชัย ใจชน่ื ตำแหน่ง นติ กิ รปฏิบัตกิ าร

สงั กดั สำนักงานสหกรณจ์ งั หวดั ระนอง

16. นายณฐั ชนน สรรพนุเคราะห์ ตำแหน่ง นกั วิชาการสหกรณ์ปฏิบัตกิ าร

สังกดั สำนักงานสหกรณ์จังหวัดตราด

17. นางสาวสุภศั รา ศรปี ระเสรฐิ ยิง่ ตำแหน่ง นกั วชิ าการสหกรณป์ ฏิบตั กิ าร

สงั กดั สำนักงานสหกรณ์ปราจนี บรุ ี

18. นางศิริญญา ชศู ิริโรจน์ ตำแหน่ง นกั วิชาการสหกรณป์ ฏบิ ัติการ

สังกดั สำนักงานสหกรณจ์ ังหวัดบึงกาฬ

19. นางสาวรัตน์ตยิ า เพชรวสิ ิทธ์ิ ตำแหนง่ นักวชิ าการสหกรณป์ ฏิบตั กิ าร

สงั กัด สำนักงานสหกรณย์ โสธร

20. นายวศิ รตุ คล้ายคลึง ตำแหนง่ นิตกิ รปฏิบตั กิ าร

สงั กดั สำนกั งานเลขานกุ ารกรม

บทท่ี 2
บริบทสหกรณ์

2.1 ความเปน็ มาของสหกรณ์
ในอดีตจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ โดยเฉพาะบริเวณชายแดนไทยเมียนมา มีราษฎรชาวไทย

ภูเขาเผ่ากะเหรี่ยงอาศัยอยู่อย่างกระจัดกระจายในพื้นที่ป่า และมีปัญหาในการดำรงชีพเป็นอย่างมาก
ทำให้ในปี พ.ศ. 2510 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงรับส่ังให้พลร่มค่ายนเรศวร จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
และชุดพัฒนาการ 713 ท่ีบ้านป่าเต็ง อำเภอแก่งกระจานจังหวัดเพชรบุรี ให้การช่วยเหลือชาวไทยภูเขา
เผ่ากะเหรี่ยง โดยมีวัตถุประสงค์เพ่ือรวบรวมชายไทยภูเขาเผ่ากะเหร่ียงให้เข้ามาอยู่ร่วมกันเป็นกลุ่ม เพื่อ
สะดวกต่อการให้ความช่วยเหลือในด้านอาชีพและชีวิตความเป็นอยู่ให้ได้เท่าเทียมกับราษฎรกลุ่มอื่น ๆ
และเพ่ือป้องกันไม่ให้มีการตัดไม่ทำลายป่า อันเป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร ตลอดจนการจัดหาเคร่ืองอุปโภค
บริโภค และส่งเสรมิ อาชพี การเกษตรท้ังในดา้ นการผลิตและการตลาด เพื่อคุณภาพชวี ติ ทดี่ ขี ึ้น

และเนื่องจากพื้นที่มีลักษณะที่เหมาะต่อการเพาะปลูกพืชและบางส่วนก็เหมาะสมต่อ
การเลี้ยงสัตว์ ด้วยพื้นที่ราบทุ่งหญ้า ในขณะเดียวกันก็สามารถใช้เป็นเขตกันชนในเรื่องที่อยู่อาศัยและ
การทำกินระหว่างราษฎรกับสัตว์ป่าได้ การน้ีพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานพระราชดำริ
ให้มีการจัดต้ังสหกรณ์ขึ้นมา และกรมส่งเสริมสหกรณ์ โดยสำนักงานสหกรณ์จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
ได้เข้าไปส่งเสริมและสนับสนุนในการจัดตั้งสหกรณ์ ตลอดจนจัดต้ังศูนย์สาธิตสหกรณ์ห้วยสัตว์ใหญ่
อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ข้ึน เพื่อส่งเสริมเผยแพร่หลักการและวิธีการสหกรณ์ พร้อมช่วย
ติดต่อประสานงานกับส่วนงานท่ีเก่ียวข้องในการแนะนำช่วยเหลือสมาชิกสหกรณ์ที่อยู่ในโครงการฯ
โดยสหกรณ์ท่ีอยู่ในความส่งเสริมของหน่วยสาธิตสหกรณ์หัวยสัตว์ใหญ่ หน่ึงในนั้นคือ สหกรณ์โคนมห้วย
สัตว์ใหญ่ จำกัด โดยจดทะเบียนเม่ือวันที่ 13 กันยายน พ.ศ 2534 ต่อมาขอจดทะเบียนเปล่ียนช่ือเป็น
สหกรณ์โคนมไทย - เดนมาร์คห้วยสัตว์ใหญ่ จำกัด เมื่อวันท่ี 26 กุมภาพันธ์ 2539 ปัจจุบันมีสมาชิก
186 คน1 โดยดำเนินธุรกิจรวบรวมน้ำนมดิบ และมีโรงงานแปรรูปนมเป็นนมผง รวมทั้งยังได้ดำเนินการ
จดั หาสนิ คา้ มาจำหนา่ ยดว้ ย

2.2 โครงสร้างสหกรณ์
2.2.1 สมาชกิ ปี 2563 จำนวน 625 คน

ประเภทสมาชกิ จำนวน (คน) ชาย (คน) หญงิ (คน)
108 78
สมาชิกสามัญ 187 255 181

สมาชิกสมทบ 438

1 สหกรณโ์ คนมไทย - เดนมาร์คห้วยสตั ว์ใหญ่ จำกดั , ขอ้ มูลสหกรณท์ ่ีอยู่ในจงั หวัด
ประจวบคีรขี นั ธ์, สำนักงานสหกรณ์จังหวดั ประจวบคีรีขนั ธ์, กรมส่งเสรมิ สหกรณ,์ (1 มกราคม 2564)

4

2.2.2 คณะกรรมการดำเนนิ การ ชดุ ที่ 30 จำนวน 11 คน

(1) นายวชิ ิต จาดศรี ประธานกรรมการ

(2) นายประมาณ เกตุสงิ ห์ รองประธานกรรมการ

(3) นายสมั ฤทธิ์ มามาก เลขานกุ าร
(4) นายนวิ ตั ฉมิ พลัด เหรัญญกิ

(5) นายนพิ นธ์ น้อยสง่า กรรมการ

(6) นายศราวธุ มีนาท กรรมการ
(7) นางทวพี ร จนั ทรช์ ัง กรรมการ

(8) นางพรประภา บัวขาว กรรมการ

(9) นายโกศล พงษ์ทิพย์ กรรมการ
(10) นายสมชาย หนุ่ เก่า กรรมการ

(11) นายบุญลือ บวั คำ กรรมการ
2.2.3 เจ้าหน้าท่ฝี า่ ยจัดการ จำนวน 31 คน

(1) นายประจกั ษ์ มลี ิ ผู้จดั การ

(2) นางสาวขวัญเรือน มั่งมี ผู้ช่วยผจู้ ดั การ

(3) นางสาวนันธยิ า เสลาฤทธิ์ เจา้ หน้าทีบ่ ญั ชี

(4) นางสาวเบญจพร สาลีกุล เจา้ หน้าที่การเงนิ

(5) นางสาวสภาวรัตน์ โพธิยก เจ้าหน้าท่ีสนิ เช่อื

(6) นางสาวรสรนิ สัตบษุ เจ้าหน้าทค่ี วบคุมคุณภาพ

(7) นางสาววชิ ดุ า แสงทอง เจ้าหน้าทค่ี วบคมุ คณุ ภาพ

(8) นางสาวเยาวลักษณ์ ปนิ่ ท้วม เจา้ หน้าทข่ี ายสินค้าอาหารสัตว์

(9) นางสาววรรณิศา ยืนนาน เจา้ หน้าท่ีขายสนิ ค้าอาหารสตั ว์

(10) นางสาวอรอุมา เชฎสมบัติ เจา้ หน้าทขี่ ายสินคา้ อุปโภคบรโิ ภค

(11) นายชลภัทร ชา่ งสุวรรณ เจ้าหน้าทข่ี ายสินค้าอปุ โภคบรโิ ภค

(12) นายเจษฎา ใจบุญ เจา้ หนา้ ท่ศี นู ย์รับน้ำนมดบิ

(13) นายสทุ ธิรัตน์ ป่ินท้วม เจา้ หนา้ ที่รับนำ้ นมดิบ

(14) นายศักดิ์ดา เพชรแก้ว เจา้ หน้าท่ีรับนำ้ นมดบิ

(15) นายชลธี ซอ่ื ตรง เจ้าหนา้ ท่ีเทนำ้ นมดบิ

(16) นายอลงกต นาคเกษม เจ้าหนา้ ทเ่ี ทน้ำนมดบิ

(17) นายเสกสรร คุณตา พนักงานขบั รถน้ำนมดบิ

(18) นายโกมิน ยืนนาน พนักงานขบั รถน้ำนมดบิ

(19) นางวรรณา ทองเปลย่ี น หวั หนา้ โรงงานแปรรูป

(20) นางสาวสายฝน ศลิ ปี เจ้าหนา้ ทท่ี ว่ั ไป (โรงงานแปรรูป)

(21) นายตอเลาะ ทรัพยเ์ จริญ เจา้ หน้าทที่ ั่วไป (โรงงานแปรรูป)

(22) นายยทุ ธ์พงศ์ โรจนพันธ์ เจ้าหน้าที่ทัว่ ไป (โรงงานแปรรูป)

5

(23) นางสาวพิชชาภา ใจบุญ เจา้ หน้าที่ทั่วไป (โรงงานแปรรูป)

(24) นางสาวยุวดี รศั มี เจา้ หนา้ ที่ทัว่ ไป (โรงงานแปรรูป)

(25) นายอร่าม เจนไพร่ เจ้าหนา้ ที่ควบคุมเครอื่ งแพ็ค ฯ

(26) นายบัญชา เนตรกาศักด์ิ เจ้าหน้าทส่ี ง่ เสริม

(27) นางสาวทิพย์วรรณ เปล่ียนมอญ สตั วแพทยผ์ สมเทียน

(28) นายสิทวธิชัย คชเวท สัตวแพทย์ผสมเทยี น

(29) นางสาวสุวภัทร โอรส เจ้าหน้าที่ธุรการ

(30) นายกง่ิ สมคิด ยามรักษาการณ์

(31) นางอญั ชลี อนิ ทรด์ ษิ ฐ์ นกั การภารโรง

2.2.4 ผู้ตรวจสอบกิจการ จำนวน 1 คน

(1) นายเฉลียว ตรสี ขุ

2.2.5 ทป่ี รึกษาสหกรณ์ จำนวน 5 คน

(1) นายทรง มั่งมี นายกองคก์ ารบริหารส่วนตำบลปา่ เดง็
(2) นายวชั ระ กำพร นายกองคก์ ารบริหารสว่ นตำบลหว้ ยสตั วใ์ หญ่
(3) นายสมโชค แสงสุข อาจารยว์ ิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยเี พชรบรุ ี

(4) นายประจินต์ เสียงเพราะ อดตี ประธานกรรมการสหกรณ์โคนมไทย – เดนมารค์
ห้วยสัตวใ์ หญ่ จำกัด

(5) นายสายนั ห์ ศรดี อดีตรองประธานกรรมการสหกรณโ์ คนมไทย – เดนมารค์

หว้ ยสัตวใ์ หญ่ จำกดั

2.3 ฐานะการดำเนนิ งานของสหกรณ์ (หนว่ ย : บาท)
ขอ้ มลู ฐานะการดำเนินงานของสหกรณ์ ณ วนั ที่ 31 ธันวาคม 2563

ฐานะทางการเงิน

รายการ ปี 2563 ปี 2562
สินทรัพย์รวม 104,712,344.45 94,480,500.95
หนสี้ ินรวม 117,105,323.2 108,391,484.46
ทุน (12,392,978.75) (13,910,983.51)

ผลการดำเนินงาน ปี 2563 (หน่วย : บาท)
รายการ 281,667,713.35 ปี 2562
รายได้ 280,695,568.59 277,264,256.47
ค่าใชจ้ ่าย 282,598,030.3
กำไร (ขาดทุน) 972,144.76 (5,333,773.83)

6

รายได้เฉพาะธรุ กิจ ปี 2563 (หน่วย : บาท)
รายการ
2,954,260.33 ปี 2562
1. ธุรกจิ สินเชื่อ 63,795,723.15
2. ธรุ กิจจดั หาสนิ ค้ามาจำหน่าย 120,407,641.53 3,153,484.39
3. ธุรกิจรวบรวมผลผลิต 93,546,575.48 63,653,244.30
4. ธรุ กิจแปรรูปผลติ ผล 134,673,860.76
การเกษตรและการผลิตสนิ คา้ 656,063.00 74,714,695.51
5. ธุรกิจให้บรกิ ารและสง่ เสริม
การเกษตร 307,449.86 757,165.00
6. รายได้อนื่
311,806.51

รวม 281,667,713.35 277,264,256.47

2.4 ธรุ กิจของสหกรณ์
การดำเนินธุรกิจของสหกรณ์มี 6 ธรุ กจิ ได้แก่
2.4.1 ธุรกิจสินเช่ือ : ให้บริการเงินกู้เพื่อเป็นเงินทุนในการดำเนินงานแก่สมาชิก ในระหว่างปี

สหกรณ์กำหนดระเบียบว่าด้วย การปรับโครงสร้างหน้ีของสมาชิก พ.ศ.2563 ข้ึนถือใช้ มีลูกหนี้ปรับ
โครงสร้างหน้ีรวม 14 ราย ซ่ึงเกิดจากการรวมต้นเงินกู้คงเหลือตามบัญชีทุกสัญญา แล้วขยายระยะเวลา
ชำระหนี้ออกไปตามความสามารถในการชำระหน้ีของลูกหนี้แต่ละราย ผลการดำเนินงาน ปี 2563
มีกำไรเฉพาะธรุ กจิ จำนวน 188,629.12 บาท

2.4.2 ธุรกิจจัดหาสินค้ามาจำหน่าย : การจำหน่ายสินค้าท้ังเงินสดและเงินเช่ือให้แก่สมาชิก
และบุคคลทั่วไป เช่น อาหารสัตว์ ยาและเวชภัณฑ์ต่าง ๆ สินค้าอุปโภค - บริโภค และอุปกรณ์ในการ
ประกอบทำฟาร์ม ข้อมูล ณ วันสิ้นปีบัญชีมีการตรวจนับสินค้าคงเหลอื ซึ่งมีท้ังสินคา้ อุปโภคบริโภคสินค้า
ฝากขาย สินค้าอาหารสัตว์ วัตถุดิบแปรรูปอาหารสัตว์และน้ำด่ืมสหกรณ์ ผลการดำเนินงานปี 2563
มกี ำไรเฉพาะธุรกิจจำนวน 721,423.85 บาท

2.4.3 ธุรกจิ รวบรวมผลติ ผล : การรวบรวมนำ้ นมดบิ ซงึ่ เป็นผลผลติ หลักจากสมาชิก โดยสมาชิก
จะรีดนมวัวและส่งน้ำนมดิบให้แก่สหกรณ์ทุกวันในช่วงเช้าเวลา 07.00 น. และช่วงเย็นเวลา 18.00 น.
ขอ้ มูลระหวา่ งปีสหกรณ์รวบรวมน้ำนมดิบจากสมาชิก คิดเป็นมูลคา่ รวมท้ังส้ิน 108,710,273.24 บาท
มีสมาชิกได้รับบริการ 185 ราย ผลการดำเนินงานปี 256 3 มีกำไรเฉพาะธุรกิจ จำน วน
1,862,828.49 บาท

2.4.4 ธุรกิจแปรรูปผลิตผลการเกษตรและการผลิตสินค้า : หลังจากรวบรวมผลผลิตมาแล้ว
นำมาแปรรูปเป็นนมผง นมอัดเม็ด นมพาสเจอรไ์ รส์/นมโรงเรียน ซึ่งนมพาสเจอร์ไรส์มกี ำลังการผลิต 2,000
ลิตรต่อชั่วโมง โดยใน 1 วัน จะผลิตได้วันละประมาณ 18 ตัน นอกจากนี้ยังมีการผลิตน้ำด่ืมจำหน่าย
ให้กับสมาชิกและบุคคลท่ัวไป ซึ่งสหกรณ์แบ่งธุรกิจแปรรูปผลผลิตการเกษตรและการผลิตสินค้าเป็น 4
ประเภท ได้แก่ แปรรูปผลิตภัณฑ์นมแยกเป็นนมพาสเจอร์ไรส์/นมโรงเรียนและนมผง/นมอัดเม็ด แปรรูป
อาหารสตั ว์ และผลิตน้ำดม่ื เพอื่ ขาย

7

- การแปรรูปนมผง และนมอัดเม็ด สหกรณ์ดำเนินการแปรรูปน้ำนมดิบเป็นนมผงและ
นมอัดเม็ด เพื่อจำหน่ายให้แก่สมาชิกและบุคคลทั่วไป ผลการดำเนินงานปี 2563 มีผลขาดทุนเฉพาะ
ธุรกิจจำนวน 4,913,943.70 บาท

- นมพาสเจอร์ไรส์ และนมโรงเรียน (UHT) สหกรณ์ดำเนินการรวบรวมน้ำนมดิบจาก
สมาชิกส่งเข้ากระบวนการแปรรูปเป็นนมพาสเจอร์ไรส์ เพ่ือจำหน่ายให้กับโรงเรียนต่าง ๆ ผลการ
ดำเนนิ งานปี 2563 มีกำไรเฉพาะธรุ กจิ จำนวน 533,349.56 บาท

- ประเภทอาหารสัตว์ ระหว่างปีสหกรณ์จำหน่ายอาหารสัตว์ และวัตถุดิบอาหารสัตว์
ให้แก่สมาชิก ยอดขายเพิ่มข้ึนจากปีก่อนจำนวน 677,781 บาท ผลการดำเนินงานปี 2563 มีกำไร
เฉพาะธรุ กจิ จำนวน 20,474.25 บาท

- ประเภทน้ำดื่ม สหกรณ์ผลิตน้ำดื่มจำหน่ายให้กับสมาชิกและบุคคลทั่วไป ระหว่างปีมี
ยอดขายน้ำด่ืมท้ังส้ิน จำนวน 396,714 บาท ผลการดำเนินงานปี 2563 มีกำไรเฉพาะธุรกิจจำนวน
20,804.74 บาท

2.4.5 ธุรกิจให้บริการและส่งเสริมการเกษตร : เป็นการช่วยเหลือและให้คำแนะนำในการทำ
ฟาร์มและการเลี้ยงโคนมแก่สมาชิกต่อการเปล่ียนแปลงในทุกสถานการณ์ เช่น ให้คำปรึกษาการเล้ียงโคนม
เพอ่ื สง่ เสริมให้สมาชิกมีการเลี้ยงโคนมอยา่ งมีคุณภาพและได้มาตรฐาน

ข้อมูลระหว่างปี สหกรณ์ให้บริการผสมเทียม รักษาโรคโคและให้คำปรึกษาแนะนำการ
เล้ียงโคแก่สมาชิก เพ่ือเป็นการส่งเสริมให้สมาชิกมีการเลี้ยงโคอย่างมีคุณภาพและได้มาตรฐาน มีสมาชิก
ได้รับบริการ 185 ราย ผลการดำเนินงานระหว่างปี 2563 มีผลขาดทุนเฉพาะธุรกิจ จำนวน
240,474.25 บาท

2.4.6 ธุรกิจรับฝากเงิน สหกรณ์ให้บริการรับเงินฝากจากสมาชิก โดยระหว่างปีมียอดการรับ
ฝากเงินท้ังส้ิน 23,368,974.63 บาท ณ วันสิ้นปี มีเงินรับฝากคงเหลือ 876 บัญชี จำนวน
14,713,078.20 บาท

บทท่ี 3
ความรทู้ างวชิ าการทีใ่ ช้ในการดำเนินการ

3.1 แนวคิดการมีส่วนร่วม
3.1.1 แนวทางการพัฒนาการมีส่วนรว่ มของสมาชกิ สหกรณ์
การมีส่วนร่วมที่เป็นอิสระโดยความสมัครใจ ในการร่วมคิด ร่วมตัดสินใจ เร่ิมลงมือ

ปฏิบัติ ร่วมประเมินผล และร่วมรับผลประโยชน์ ทั้งน้ีการมีส่วนร่วมของสมาชิกสหกรณ์ หมายถึงการให้
สมาชิกสหกรณ์ร่วมกันคิด และตัดสินใจกำหนดทิศทางการพัฒนาสหกรณ์ ร่วมปฏิบัติตามแผนงาน และ
รับประโยชนร์ ่วมกัน โดยท่ัวไปการรว่ มคดิ รว่ มตัดสินใจภายในสหกรณเ์ ปน็ เร่ืองยากท่ีจะทำให้ทุกคนมสี ่วน
รว่ มจริง ๆ และเป็นอสิ ระในการแสดงออก เพราะสมาชกิ มศี ักยภาพ ฐานะ อำนาจทางสังคมแตกตา่ งกัน

ถึงอย่างไรก็ตาม หากสหกรณ์สามารถให้สมาชิกคิดและแสดงออกโดยอิสระ ก็จะเกิด
การเรียนรู้ซึ่งกันและกัน ความแตกต่างหลากหลายจะเป็นตัวทวีคูณให้เกิดองค์ความรู้ใหม่ แล้วก่อให้เกิด
พลังที่จะนำสหกรณ์ไปส่คู วามสำเรจ็ และเป้าหมายของสหกรณ์รว่ มกนั

3.1.2 การจัดการเรยี นร้กู ารมีส่วนรว่ มของสมาชิกสหกรณ์ แบง่ ออกเปน็ 3 องคป์ ระกอบ ดังน้ี
(1) การสร้างศรัทธา ไม่ได้เกิดจากการเรียกร้องกับสมาชิกไม่ได้ แต่ต้องเกิดจากความ

ร่วมมือสมาชิกมีความศรัทธาจะเกิดการมีสว่ นร่วมท่ดี กี บั สหกรณ์ เช่น
(1.1) จัดหาแหล่งเงินทุน เพ่ือตอบสนองความต้องการให้เพียงพอต่อสมาชิก แหล่ง

เงินทุนของสหกรณ์ไดแ้ ก่ ทุน และการกู้ยมื ซง่ึ การจดั หาแหล่งเงินทุนจะตอ้ งเพยี งพอต่อความตอ้ งการของ
สมาชิกและมีตน้ ทนุ ต่ำ สมาชิกใช้ประโยชน์จากเงินกไู้ ดอ้ ย่างมปี ระสิทธภิ าพ

(1.2) จัดประชมุ กลุ่มหรอื จัดเสวนาหรอื การอบรมนอกสถานที่
(1.3) ให้สมาชิกมีโอกาสและตรวจสอบการทำงานของกรรมการและเจ้าหน้าที่
สหกรณ์
(1.4) จดั กิจกรรมสาธารณประโยชนร์ ะหวา่ งสมาชิก กรรมการ และเจ้าหน้าที่สหกรณ์
(2) แรงจงู ใจ
(2.1) จ่ายเงินปันผล เงินเฉลี่ยคืน จ่ายเบ้ียประชุม อาหารกลางวัน และมีรถรับ - ส่ง
ในวนั ประชมุ ใหญข่ องสหกรณ์
(2.2) จัดสวัสดิการ เช่น ค่ารักษาพยาบาล กองทุนฌาปนกิจสงเคราะห์สมาชิกและ
ครอบครัว ทนุ การศึกษาบุตร ทุนเพอ่ื อาหารกลางวันนกั เรยี น
(2.3) จดั กจิ กรรมทศั นศึกษาดงู านนอกสถานท่ี
(2.4) ใช้วิทยากรกระบวนการที่มีความเช่ียวชาญด้านการสร้างแรงจูงใจ โน้มน้าวใจ
ใหก้ ารอบรมแก่สมาชิก เชน่ ปราชญช์ าวบ้าน ผ้นู ำชุมชน อาจารย์ ฯลฯ
(3) การประชาสัมพันธ์
(3.1) มปี า้ ยสำนกั งาน มมี ุมความรู้ เอกสารเผยแพรป่ ระชาสมั พันธ์
(3.2) ประชาสัมพันธ์ขอ้ มูลข่าวสารตามสื่อต่างๆ เช่น จัดทำวารสาร ออกเยี่ยมเยียน
สมาชิก ออกข่าวประกาศตามหอกระจายข่าวในหมู่บ้าน ชุมชน ประชาสัมพันธ์ทางส่ือวิทยุกระจายเสียง
วิทยชุ ุมชน หรอื ลง website ของสหกรณ์

9

3.1.3 แนวคดิ เก่ยี วกบั การดำเนนิ ธุรกิจของสหกรณ์ทีเ่ ออื้ ต่อการมีส่วนร่วมของสมาชิก
(1) ธุรกิจการรับฝากเงิน : หลายสหกรณ์อาจจะมีความพอใจท่ีมีเงินฝากเข้ามาใน

สหกรณ์ พร้อมๆกับความหนักใจในการบริหารเงินฝาก น่าจะทบทวนดูว่าเงินฝากไหลเข้าสู่สหกรณ์เมื่อ
ธนาคารลดอัตราดอกเบ้ียใช่หรือไม่ สมาชิกที่มาฝากเงินกับสหกรณ์ ฝากเพราะศรัทธาว่าเป็นสถาบันของ
ตนเอง หรือฝากเพราะอัตราดอกเบ้ียสูงกว่าธนาคาร บัญชีเงนิ ฝากที่มจี ากสมาชกิ หลายๆราย ไมก่ ่ีบญั ชีแต่
จำนวนเงินมาก หรือมีบัญชีเงินฝากจำนวนมากๆ เกิดจากการฝากสะสมจริงๆ นั่นล่ะถึงจะนับว่าเกิดจาก
การศรัทธาของสมาชกิ จริงๆ การสรา้ งศรทั ธาให้กับสมาชกิ ควรดำเนินการดังตอ่ ไปน้ี

(1.1) ใหบ้ ตั รควิ ตามลำดบั กอ่ น - หลัง
(1.2) ประชาสัมพันธ์โดยการใชอ้ ัตราดอกเบย้ี เปน็ แรงจูงใจใหก้ ับสมาชกิ
(1.3) จัดรางวัล ของสมนาคุณใหก้ บั สมาชกิ ทเี่ ปิดบญั ชใี หม่
(1.4) กำหนดเพดานเงินฝากเพื่อให้รางวัลกบั สมาชิก
(1.5) ใช้อตั ราภาษใี นการดึงเงินฝากกับสมาชิก
(1.6) จัดสปั ดาหก์ ารออม
(1.7) การถอนเงินจำนวนมากให้มกี ารแจ้งล่วงหนา้
(1.8) มีการรายงานสภาพคลอ่ งทางการเงนิ ของสหกรณ์เปน็ ประจำทุกเดือน
(2) ธุรกิจสินเชื่อ : จะมีปัญหาหนี้ผิดสัญญา ดอกเบ้ียค้างชำระเป็นจำนวนมาก ซ่ึงอาจจะมี
สาเหตุมาจากสมาชกิ ใช้เงินกผู้ ิดวัตถุประสงค์ ราคาผลผลติ ตกตำ่ หรืออื่นๆ ต้องคำนึงถงึ อยู่เสมอวา่ “จัดต้ัง
สหกรณ์เพื่อแก้ปัญหาเงินทุน ไม่ใช่ใช้เงินทุนแก้ปัญหาสมาชิก เพราะถ้าเช่นน้ันใช้เงินทุนมากเท่าใดก็ไม่
เพยี งพอ” แนวทางในการดำเนินการเพื่อแกไ้ ขปัญหาธรุ กิจสนิ เช่ือให้ไดผ้ ลท่ดี ีควรดำเนินการ ดงั น้ี
(2.1) จ่ายเงินกู้ให้ตรงตามระยะเวลาของการใช้จา่ ยเงนิ
(2.2) ใหค้ วามเสมอภาคกบั สมาชกิ ทุกคน
(2.3) มกี ารจดั ชน้ั สมาชิกเพอ่ื กำหนดอัตราดอกเบ้ยี ใหก้ บั สมาชิก
(2.4) กำหนดระยะเวลาการอนุมตั เิ งินกูใ้ หช้ ัดเจน
(2.5) สร้างความเข้าใจให้กับสมาชิก (การออกประชุม) เช่น เร่ืองการแจ้งอัตรา
ดอกเบย้ี แก่สมาชิก
(2.6) การให้รางวัลแกส่ มาชกิ ทีม่ ีประวตั ิการชำระหนี้ดี
(3) ธุรกิจจัดหาสินค้ามาจำหน่าย : ก็เช่นเดียวกับธุรกิจรวบรวมผลผลิต ทำอย่างไร
ก็ไม่สามารถสู้พ่อค้าท้องถ่ินได้ หากยังขาดซึ่งจิตสำนึกในการให้บริการและการใช้วิธีการสหกรณ์มาเป็น
แนวทางในการดำเนนิ ธรุ กิจ และทส่ี ำคัญในการดำเนนิ ธรุ กิจประเภทนีจ้ ะตอ้ งให้ความสำคัญกับลูกคา้ หรือ
สมาชิก โดยจะต้องมีการวิเคราะห์วิจัยอยู่ตลอดเวลา การดำเนินธุรกิจท่ีจะให้ประสบผลสำเร็จ ควรดำเนินการ
เบ้ืองต้นดังนี้
(3.1) สำรวจความต้องการของสมาชิก
(3.2) ราคาสินคา้ ไม่แตกตา่ งกับราคาตลาด
(3.3) สินค้าต้องมมี าตรฐาน
(3.4) มกี ารบริการในการขายและหลังการขาย เช่น สินค้าชำรดุ ตอ้ งมกี ารตรวจสอบ
(3.5) มกี ารประชาสัมพันธ์

10

(3.6) มีการส่งเสริมการขาย เช่นมีการลด แลก แจก แถม
(3.7) มกี ารเฉลยี่ คืนใหก้ บั สมาชกิ
(3.8) มีการแนะนำสินคา้ ก่อนการขาย
(4) ธุรกิจรวบรวมผลผลิต : ซึ่งมีเพียงไม่กี่สหกรณ์ที่ทำธุรกิจด้านนี้ โดยแท้จริงแล้ว
จะต้องเป็นธุรกิจหลักของสหกรณ์ เพราะเกษตรกรส่วนใหญ่เป็นผู้ผลิต แต่ถูกมองข้ามจากผู้บริหารสหกรณ์
ในขณะที่สหกรณ์ที่ดำเนินธุรกิจด้านน้ีก็ยังไม่ประสบผลสำเร็จตามวัตถุประสงค์ของสหกรณ์ ซ่ึงอาจมี
สาเหตุมาจากความไม่เชื่อม่ันของมวลสมาชิก จากการบริการของสหกรณ์ ทรรศนะสหกรณ์ควรสร้าง
ความเช่อื มั่นใหเ้ กดิ ขึน้ ในหมู่สมาชิกหรอื เกษตรกรผผู้ ลิต ดำเนนิ การดังนี้
(4.1) กำหนดราคาเป็นแรงจูงใจ
(4.2) ใหบ้ ริการรับ-ซื้อจากสมาชกิ
(4.3) อุปกรณก์ ารตลาดของสหกรณต์ ้องไดม้ าตรฐาน
(4.4) สหกรณต์ อ้ งให้ความเสมอภาคกับสมาชกิ ทกุ ราย
(4.5) ดูแลสมาชิกตง้ั แต่การผลิตจนถึงการจำหน่าย
(4.6) อำนวยความสะดวกให้กับสมาชิก
(5) ธุรกิจบรกิ าร มดี งั นี้
(5.1) จัดให้มีการให้บริการที่ตรงตามความต้องการของสมาชิก โดยการสำรวจ
ความต้องการของสมาชิกก่อนว่าตอ้ งการใหม้ บี ริการอะไรบา้ ง
(5.2) คณะกรรมการ ประธานกลุ่ม/เลขานุการกลุ่ม ควรใช้บริการของสหกรณ์เพื่อ
เปน็ ตวั อย่างให้กบั สมาชกิ และตอ้ งทำธุรกิจอยา่ งต่อเนอ่ื ง
(5.3) การคิดค่าตอบแทนการบริการต่างๆควรกำหนดในอัตราท่ีเหมาะสมไม่สูงจน
เกนิ กำลังของสมาชกิ
(5.4) เจ้าหนา้ ทบ่ี รกิ ารด้วยความรวดเร็วทนั ต่อความตอ้ งการใชบ้ ริการของสมาชกิ
3.1.4 แนวคิดเกีย่ วกบั บคุ ลากรสหกรณ์กับบทบาทการทำให้สมาชกิ สหกรณม์ ีส่วนรว่ ม
ในขั้นตอนการดำเนินการของบุคลากรสหกรณ์ที่มีบทบาททำให้สมาชิกมีส่วนร่วมใน
การดำเนนิ งานของสหกรณ์
(1) การสรา้ งความเชอื่ มน่ั ขององคก์ รดา้ นภายใน เช่น
(1.1) สร้างความเช่ือมั่นในการนำระบบไอทีมาใช้ในการให้บริการเพ่ือสร้างศรัทธา
กบั สมาชกิ
(1.2) พฒั นาปรบั ปรงุ เครอื่ งมอื เครอ่ื งใช้และอุปกรณส์ ำนักงาน
(1.3) ลดขนั้ ตอนการทำงานของเจ้าหนา้ ทเี่ พ่ือใหเ้ กดิ การบรกิ ารแบบเบ็ดเสรจ็
(1.4) จัดทำปา้ ยแสดงจุดให้บรกิ ารและข้ันตอนการใหบ้ รกิ าร
(1.5) อบรมให้ความรู้แกเ่ จา้ หน้าทใ่ี นการบริการเพ่อื ความเป็นเลศิ
(2) การสร้างแรงจูงใจของสมาชกิ เช่น
(2.1) ประชาสัมพนั ธ์ใหส้ มาชิกทราบ จัดทำวารสารความรู้สหกรณ์
(2.2) ให้ประธานกลุ่มเปน็ ตวั กลางในการประสานงานระหวา่ งสหกรณ์กับสมาชิก

11

3.1.5 วิธีการสร้างการมสี ว่ นร่วมของสมาชกิ สหกรณ์
การสร้างการมีส่วนร่วมของสมาชิกสหกรณ์ในการทำธุรกิจกับสหกรณ์ สามารถ

ดำเนนิ การได้โดย
(1) การประชมุ การเสวนากลุ่มย่อย การให้การศกึ ษาอบรมจากสมาชกิ
(2) การจดั กิจกรรมต่าง ๆ
(3) การดำเนนิ ธรุ กิจอย่างครบวงจรและมคี วามหลากหลาย
(4) การประชาสมั พนั ธด์ ว้ ยวธิ ีการงา่ ย ๆ
(5) การจัดสวสั ดิการสมาชิก
โดยสามารถแยกรายละเอียดได้ดังน้ี
(1) การประชมุ การเสวนากลุ่มยอ่ ย การใหก้ ารศกึ ษาอบรมแกส่ มาชิก
(1.1) การสรา้ งจิตสำนึกในการเป็นสมาชกิ สหกรณ์
(1.2) การเสวนาเพอ่ื รับทราบปัญหา
(1.3) การประชมุ กลมุ่
(1.4) การจดั ทำขอ้ มูลพืน้ ฐานสมาชิก
(1.5) การสำรวจความตอ้ งการในธุรกิจแต่ละดา้ น
(2) การจัดกิจกรรมต่าง ๆ
(2.1) วนั ครบรอบการจดทะเบยี นสหกรณ์
(2.2) การระดมทุน
(2.3) กจิ กรรมตามประเพณีตามเทศกาล
(2.4) การแข่งขนั กีฬาและการจัดประกวดต่าง ๆ
(3) การดำเนินธุรกจิ อยา่ งครบวงจรและมีความหลากหลาย เชน่
(3.1) การรับฝากเงิน กำหนดรูปแบบเงินฝากเพอ่ื ส่งเสริมการออม โดยมเี ป้าหมายใน

การใช้เงิน เงินฝากเพ่ือการศึกษา เงินฝากเพื่อประกอบอาชีพ เพ่ือส่งเสริมและปลูกฝังนิสัยการประหยัด
อดออม เงนิ ฝากสัจจะ

(3.2) การให้เงินกู้ เพ่อื บรรเทาความเดือดร้อน หรอื การลงทุนประกอบอาชพี หรอื ใช้
จ่ายยามจำเป็น รวมถึงการจ่ายเงินกู้เป็นวัสดุหรือส่ิงของ บริการให้ตรงตามความต้องการของสมาชิกท้ัง
เวลาและคุณภาพ

(3.3) การจัดสินค้ามาจำหน่าย สหกรณ์รวบรวมความตอ้ งการสินค้าจากสมาชิกและ
จัดหามาให้สมาชิก ไม่มีสินค้าคงเหลือ การส่งถึงบ้าน หรือนำไปขายในพื้นที่ รวมท้ังจัดหาสินค้าอุปโภค
บริโภคทจ่ี ำเปน็ มาวางภายในรา้ นคา้ ของสหกรณ์

(3.4) การรวบรวมผลผลิตผลิตภัณฑ์ ประสานงานสหกรณ์ กลุ่มอาชีพ หน่วยงาน
เอกชน อน่ื ๆ เพอ่ื เปน็ ช่องทางนำสินคา้ ท่มี ีในสหกรณไ์ ปจำหนา่ ย

(3.5) ธรุ กิจบริการเพ่มิ ประเภทธรุ กจิ เพือ่ บรกิ ารสมาชิกหลายๆดา้ นในสหกรณ์
(3.6) สง่ เสริมใหส้ มาชกิ นำรายได้จากเงนิ ปนั ผลเงนิ เฉล่ียคืนฝากไว้ในสหกรณ์แล้ว
ค่อยทยอยถอนไปใช้จ่ายยามจำเป็น

12

(3.7) ใหข้ องขวัญของรางวลั แก่สมาชกิ เป็นคูปองใช้ซื้อสินค้าในสหกรณ์หรือนำสนิ คา้
ในสหกรณม์ าเป็นของขวญั ของรางวลั

(3.8) สง่ เสรมิ ใหม้ กี ารเชอื่ มโยงธรุ กิจระหวา่ งสหกรณ์กลุม่ เกษตรกรให้มากข้นึ
(3.9) การบริการเคานเ์ ตอร์เซอร์วิสคำนึงถึงจดุ คมุ้ ทุนและการให้บริการตามความ
ต้องการของสมาชิก
(4) การประชาสัมพันธ์
(4.1) ใหส้ มาชิกรบั รู้ขา่ วสารของสหกรณโ์ ดยสมำ่ เสมอผ่านทางสอื่ ต่างๆ เชน่ แผ่นพบั
ใบปลิว หนงั สือพิมพ์ เปน็ ต้น
(4.2) จัดใหม้ ตี ูแ้ สดงความคดิ เห็น
(4.3) กำหนดจดุ บริการตามกลมุ่ สมาชกิ
(5) การจัดสวสั ดิการสมาชกิ เพ่ือใหส้ มาชิกมีความภูมใิ จท่ีไดเ้ ปน็ สมาชิกสหกรณ์
(5.1) ค่ารักษาพยาบาล
(5.2) ทนุ การศกึ ษาบุตรสมาชิก
(5.3) การคดั เลือกสมาชิกดเี ด่นไปศึกษาดูงาน
(5.4) การตรวจสุขภาพประจำปี
(5.5) การให้ของขวัญบุตรสมาชกิ แรกเกดิ
(5.6) การให้บรกิ ารอุปกรณ์เคร่อื งมือในการจัดงานตา่ ง ๆ
(5.7) การประกนั ภยั ประกนั อุบัติเหตุ
ปัญหาทีส่ ำคัญทเี่ กิดข้นึ ก็คอื สมาชกิ ไม่มคี วามภมู ิใจในการเปน็ สมาชิกของสหกรณ์ สังคม
มองวา่ ผทู้ เ่ี ป็นสมาชกิ สหกรณ์คอื ผูท้ ่เี ปน็ หนี้ หากสามารถลบภาพดังกลา่ วไดโ้ ดยสร้างความแตกต่างในการ
พฒั นาคุณภาพชวี ติ ระหว่างบุคคลทวั่ ไปกับสมาชิกให้เกดิ ขึ้นได้ จะทำใหส้ มาชกิ มีความภาคภูมิใจและร่วม
ทำธุรกิจกบั สหกรณ์
3.1.5 บทสรุปการมสี ่วนร่วมของสมาชิกสหกรณ์
กระบวนการเรียนรู้แบบการมีส่วนร่วมของสมาชิกสหกรณ์นั้น จะต้องเริ่มจากการสร้าง
ศรัทธาก่อนเป็นอันดับแรก โดยให้สมาชิกมีส่วนร่วมในการเสนอแนวคิด วิธีการ ปัญหา และแนวทางใน
การดำเนินธุรกิจต่างๆ เพื่อใหส้ มาชิกได้เห็นว่าเขาเป็นสว่ นหน่ึงของสหกรณ์ แล้วรู้สกึ วา่ ตัวเองเป็นเจา้ ของ
สหกรณ์ โดยอาจใช้วิธีการประชุมใหญ่หรือเวทีการประชุมกลุ่มสมาชิก เพ่ือสมาชิกได้มีส่วนร่วมและ
สหกรณ์นำข้อเสนอแนะต่างๆเหล่าน้ัน มาปรับใช้ในการบริหารงานของสหกรณ์ ให้สมาชิกรู้สึกว่า
ข้อคิดเห็นหรือข้อเสนอแนะท่ีสมาชิกเสนอเข้ามาน้ัน สหกรณ์ได้รับรู้รับทราบ แล้วสมาชิกก็จะเกิดความ
เลื่อมใส ศรัทธาต่อสหกรณ์ และสหกรณ์สนับสนุนการมีส่วนร่วมของสมาชิก โดยการเพ่ิมแรงจูงใจให้กับ
สมาชกิ เช่น การจ่ายเงินปันผล เงนิ เฉล่ียคนื เบ้ียประชุม รวมถงึ การจดั สวัสดิการต่างๆ ให้กบั สมาชิก เช่น
ค่ารักษาพยาบาล กองทุนฌาปนกิจสงเคราะห์ การใหท้ ุนการศึกษาแก่บุตรหลานสมาชกิ หรือจดั กิจกรรม
ทัศนศึกษาดูงานนอกสถานที่ เป็นต้น และนอกจากน้ัน สหกรณ์มีการประชาสัมพันธ์ข้อมูลข่าวสารของ
สหกรณ์ใหส้ มาชกิ ไดร้ ับทราบอยา่ งท่ัวถึงและอย่างตอ่ เน่ือง ส่วนด้านการดำเนนิ ธรุ กิจของสหกรณ์ที่เอื้อต่อ
การมีสว่ นรว่ มของสมาชกิ จะมีธุรกิจรับฝากเงนิ ธุรกจิ สินเช่ือ ธุรกิจจัดหาสินคา้ มาจำหน่าย ธุรกิจรวบรวม
ผลผลติ ธุรกจิ บรกิ าร เป็นตน้

13

3.2 การวเิ คราะหง์ บการเงนิ ของสหกรณ์ (CAMELS Peer Group)
3.2.1 มิติท่ี 1 : C - Capital strength : ความเพียงพอของเงนิ ทุนตอ่ ความเสีย่ ง
ความเพียงพอของเงินทุนต่อความเสี่ยง หรือ ความเข้มแข็งของเงนิ ทุน เป็นการวิเคราะห์

ความเพียงพอของเงินทุนต่อความเส่ียง ซึ่งเป็นการวิเคราะห์แหล่งเงินทุนที่สามารถรองรับ หรือป้องกัน
ผลกระทบจากความเส่ียงทางด้านธุรกิจ และการเงินที่เกิดข้ึนกับสหกรณ์ เงินทุนดำเนินงานของสหกรณ์
ประกอบด้วย ทุนเรือนหุ้น ทุนสำรอง ทุนสะสมตามระเบียบข้อบังคับ กำไรสุทธิ และการจัดหาเงนิ ทุนใน
รูปของการกอ่ หนี้ผกู พัน

- ความเพียงพอและความเข้มแข็งของเงนิ ทุน เน้นแหล่งเงินทุนภายในสหกรณ์เป็นหลัก
การมีทุนของสหกรณ์เพียงพอกับความเส่ียงต่าง ๆ และทุนของสหกรณ์ควรมีลักษณะที่ไม่สามารถถอนได้
และไม่ผูกพันท่ีจ่ายผลตอบแทน หากเงินทุนภายนอก (เงนิ ก้ยู ืม) มากกว่าทุนของสหกรณ์ แสดงว่าทุนของ
สหกรณ์ไม่เพียงพอ และมีภาระผูกพันทางการเงิน ผู้บริหารสหกรณ์ต้องเพ่ิมความระมดั ระวังในการใช้ทุน
เพอ่ื สร้างรายไดร้ องรบั

- ความเสี่ยงของเงินทุน การก่อหน้ีในอัตราท่ีไม่สามารถชำระหนี้ได้ด้วยทุนของสหกรณ์มี
ความเสี่ยงจากสัดส่วนหน้ีสินทั้งสิ้นต่อทุนของสหกรณ์ ถ้าผลหน้ีน้อยกว่าทุนของสหกรณ์ ย่อมสามารถ
รองรับหนี้ได้ดว้ ยตัวเอง และสรา้ งความม่ันใจให้กับเจ้าหนี้ หากผลหนีม้ ากกว่าทนุ ของสหกรณ์มีความเส่ียง
ตอ้ งระดมทนุ และบรหิ ารสนิ ทรัพย์เพอ่ื สรา้ งรายได้รองรับความเสยี่ ง

- การให้ผลตอบแทน ผลตอบแทนมากหรือน้อย วัดจากอัตรากำไรต่อส่วนของทุน
สหกรณ์ หากมอี ตั ราสงู แสดงว่าทุนไปสร้างรายได้ดี หรอื ลงทนุ ในสนิ ทรพั ย์คุณภาพดเี พอ่ื สร้างรายได้

ตารางที่ 1 : มิตทิ ี่ 1 ความเพียงพอของเงินทนุ ตอ่ ความเสี่ยง (Capital Strength)

มิตทิ ่ี 1 ความเพียงพอของเงนิ ทนุ ต่อความเสีย่ ง (Capital Strength)

1 อตั ราสว่ นหนีส้ ินต่อทนุ (D/E) หนีส้ นิ ทั้งส้ิน เท่า
ทนุ ของสหกรณ์ เท่า
%
2 อัตราส่วนทนุ สำรองต่อสินทรัพย์ ทุนสำรอง %
สนิ ทรัพยท์ ้งั สิน้ %

3 อตั ราสว่ นการเติบโตทุนของสหกรณ์ ทนุ ของสก.ปีปจั จบุ นั - ปกี อ่ น x100
ทนุ ของสก.ปกี ่อน

4 อตั ราสว่ นการเติบโตของหนี้ หน้สี นิ ท้งั ส้ินปปี จั จบุ นั - ปีกอ่ น x100
หน้สี ินทง้ั สน้ิ ปีก่อน

5 อตั ราผลตอบแทนต่อสว่ นของทนุ กำไรสทุ ธิ x 100
ทนุ ของสหกรณ์ถัวเฉล่ีย

14

3.2.2 มติ ทิ ่ี 2 : A – Asset quality : คณุ ภาพของสนิ ทรัพย์
คณุ ภาพของสินทรัพย์เป็นการวิเคราะห์ว่าสินทรัพยท์ ่ีลงทุนได้ก่อให้เกิดรายได้แก่สหกรณ์

อย่างไร และได้ถูกใช้ไปอย่างมีประสิทธิภาพหรือไม่ สินทรัพย์ที่จะวัดประสิทธิภาพ เช่น ลูกหนี้ สินค้าคง
คลัง และสินทรพั ยร์ วม

- การลงทุนในสินทรพั ย์ เส่ียง หรอื ไมก่ ่อใหเ้ กิดรายได้ หรือ จมอยใู่ นสนิ ทรัพย์ท่ีเกินความ
ต้องการ เช่น สินค้า เงินฝากธนาคาร อาจส่งถึงสภาพคล่องทางการเงินของสหกรณ์ คุณภาพสินทรัพย์
ม่งุ เน้น ไปที่สนิ ทรพั ย์ท่ีไม่กอ่ ให้เกิดรายได้ ความเพียงพอของสำรองต่อการด้อยคุณภาพของสินทรัพย์เพื่อ
ป้องกนั ผลกระทบต่อฐานะการเงินของสหกรณ์ เช่น กรณีของการมีหนี้ที่ค้างชำระและสินเชื่อไม่ก่อใหเ้ กิด
รายได้ (NPL) มีการสำรองหน้ีหรือไมส่ งู เกินไป หรือต่าํ เกนิ ไป

- สินทรัพย์นำไปสรา้ งรายได้และการให้ผลตอบแทน คุณภาพสินทรัพย์ท่ีดีสามารถแปลง
เป็นรายได้ สินทรัพย์หมุนก่ีรอบ ให้ผลตอบแทนเท่าไร วัดจากอัตรากำไร หรือรายได้ต่อสินทรัพย์ หาก
อัตราสูงแสดงว่า คุณภาพสินทรัพย์ดีมีรายได้เข้ามา หากอัตราตํ่าแสดงว่าสินทรัพย์ด้อยคุณภาพไม่
ก่อใหเ้ กิดรายได้ สหกรณ์ต้องบริหารสินทรัพย์ดังกลา่ วให้เกิดประสิทธภิ าพมสี ภาพคล่อง

ตารางท่ี 2 : มิติท่ี 2 คุณภาพของสนิ ทรัพย์ (Asset Quality)

มิตทิ ่ี 2 คุณภาพของสินทรัพย์ (Asset Quality)

1 อัตราการค้างชำระของลูกหนี้ หนี้ทีไ่ ม่สามารถชำระได้ตามกำหนด x100 %
หนที้ ถ่ี งึ กำหนดชำระ รอบ
%
2 อัตราการหมุนของสินทรัพย์ รายได้หลัก %
สินทรัพย์ทั้งสน้ิ ถัวเฉลยี่

3 อัตราผลตอบแทนต่อสินทรัพย์ กำไรจากการดำเนินงาน x 100
สินทรัพย์ทง้ั สนิ้ ถัวเฉลยี่

4 อตั ราการเติบโตของสนิ ทรพั ย์ สินทรพั ยท์ ้ังสนิ้ ปปี จั จุบัน - ปีก่อน x 100
สินทรัพย์ทง้ั สิ้นปีก่อน

3.2.3 มติ ิท่ี 3 : M – Management capability : ขดี ความสามารถในการบรหิ าร
ขีดความสามารถในการบริหารงานเป็นการวิเคราะห์ถึงความสามารถของฝ่ายบริหาร

ในการวางกลยุทธ์ และจัดโครงสร้างองค์กรในการนำพาองค์กรให้บรรลุวัตถุประสงค์ของกิจการอย่างมี
ประสิทธิภาพ และประสิทธิผล ทา่ มกลางสภาพแวดล้อมทางเศรษฐกจิ และสังคมทีก่ จิ การเผชิญอยู่

- การบริหารจัดการและโครงสร้างธุรกิจ ทุกธุรกิจต้องมีความสมดุลกันประเภทสหกรณ์
กับโครงสร้างธุรกิจมีความเหมาะสม และสอดคล้องกันตาม พ.ร.บ. สหกรณ์ เช่น สหก รณ์ประเภท
การเกษตร เน้นไปที่ธรุ กจิ ซื้อกับธุรกิจขาย ท้ังน้ีการดำเนนิ ธรุ กจิ ของสหกรณ์ตอ้ งเปน็ ไปตามวัตถุประสงค์ที่
กำหนดไว้

15

- ขีดความสามารถบริหารงานและการควบคุมภายใน พิจารณาการปฏิบัติตาม กฎ
ระเบียบ ข้อบังคับ และ มีระบบการควบคุมภายในที่ดี ซ่ึงมีผลต่อสภาพคล่อง และการทำกำไรของ
สหกรณ์ บทบาท การบรหิ ารในอนาคตต่อภาวะแขง่ ขันเพื่อการวางแผนในอนาคต

ตารางที่ 3 : มติ ิที่ 3 ขีดความสามารถในการบรหิ าร (Management Ability)

มิตทิ ่ี 3 ขดี ความสามารถในการบรหิ าร (Management Ability)

1 อัตราการเติบโตของธุรกจิ ปริมาณธรุ กิจรวมปปี จั จบุ นั - ปีก่อน x100 %
ปรมิ าณธรุ กิจรวมปีก่อน

3.2.4 มติ ทิ ่ี 4 : E – Earning sufficiency : การทำกำไร
การทำกำไรเป็นการวิเคราะห์ถึงความสามารถในการแข่งขันของสหกรณ์ในธุรกิจ

ท่ีสหกรณ์ดำเนินอยู่ซ่ึง จะประกอบไปด้วยการรักษาอัตราค่าใช้จ่ายดำเนินงานต่อกำไรก่อนหักค่าใช้จ่าย
ดำเนินงานให้ต่ำ และเพิ่มอัตรากำไรขั้นต้นในแต่ละธุรกิจให้มากท่ีสุด รวมทั้งวิเคราะห์ถึงคุณภาพและ
แนวโน้มของกำไรในอนาคตของสหกรณ์

- ความสัมพันธ์ระหว่างรายได้กับค่าใช้จ่าย กำไร และคุณภาพของกำไร ข้ึนอยู่กับการ
บริหารควบคุมรายจ่ายอย่างมีประสิทธิภาพ เปรยี บเทยี บรายได้ กับค่าใช้จ่ายทีละรายการว่ามีกำไรขน้ั ต้น
หรอื ไม่ หากบริหารค่าใช้จา่ ยดมี ีประสิทธิภาพ กำไรสูง ตรงข้ามบริหารคา่ ใช้จ่ายไมด่ ีไม่เหมาะสมกบั รายได้
กำไรต่าํ รวมถึงอัตราคา่ ใชจ้ ่ายดำเนินงานต่อกำไรกอ่ นหักค่าใช้จา่ ยดำเนนิ งานให้อยใู่ นอตั ราทตี่ ํ่า

- วินัยทางการเงินมีผลต่อรายได้ ระบบสหกรณ์มิได้มุ่งเน้นกำไรเป็นหลัก หากแต่มุ่งเน้น
สมาชิกเปน็ หลัก ซึ่ง มีฐานะเปน็ ท้ังผู้ให้และผรู้ ับบริการ กำไรจึงข้ึนอยู่กับการมีคุณภาพชวี ิตท่ีดี การมีวินัย
ทางการเงินหรือการจัดการทางการเงินท่ีดีของสมาชิก หากสมาชิกมีอัตราหน้ีสินมากกว่าเงินออมกำลัง
ความสามารถชำระหน้ขี องสมาชกิ ลดลง ส่งผลตอ่ รายไดแ้ ละฐานะการเงินของสหกรณ์

ตารางที่ 4 : มติ ิที่ 4 การทำกำไร (Earning Sufficiency)

มิตทิ ี่ 4 การทำกำไร (Earning Sufficiency) กำไรสทุ ธิ บาท
1 อตั ราส่วนกำไร(ขาดทุน)ต่อสมาชิก จำนวนสมาชิก บาท
เงนิ รับฝากสมาชกิ +ทนุ เรือนหุ้น บาท
2 อตั ราสว่ นเงนิ ออมต่อสมาชกิ จำนวนสมาชิก
ลูกหน้ีเงินกู้ + ลกู หน้ีการค้า + ลกู หนบี้ รกิ าร %
3 อัตราสว่ นหนี้สนิ ต่อสมาชิก จำนวนสมาชิก
คชจ.ดนง. X100
4 อตั ราส่วน คชจ.ดนง.ตอ่ กำไรก่อนหัก คชจ.ดนง.
กำไรกอ่ นหัก คชจ.ดนง.

16

มิตทิ ี่ 4 การทำกำไร (Earning Sufficiency)

5 อัตราการเติบโตของทุนสำรอง ทุนสำรองปปี ัจจุบัน - ปีก่อน x100 %
6 อตั ราการเติบโตของทนุ สะสมอ่ืน %
7 อตั ราการเตบิ โตของกำไรสุทธิ ทุนสำรองปีก่อน %
8 อัตราส่วนกำไร(ขาดทนุ )สุทธิ ทนุ สะสมอื่นปปี ัจจบุ ัน - ปีกอ่ น x100 %

ทนุ สะสมอน่ื ปกี ่อน
กำไรสทุ ธิปีปจั จุบนั - ปีก่อน x100

กำไรสทุ ธิปีก่อน
กำไรสทุ ธิ x100

รายไดห้ ลัก

3.2.5 มติ ทิ ี่ 5 : L – Liquidity : สภาพคล่อง

สภาพคลอ่ งหรือความเพียงพอต่อความตอ้ งการใชเ้ งินเป็นการพิจารณาความเพียงพอของ

เงินสด หรือสินทรัพย์ท่ีมีสภาพใกล้เคียง เงินสด รวมถึงสินทรัพย์อ่ืนที่สามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดได้ง่าย

สภาพคล่องวัดได้จากอตั ราส่วนเงนิ ทนุ หมุนเวียน ซึ่งคำนวณไดจ้ ากสดั ส่วนระหวา่ งสินทรัพย์หมุนเวียนกับ

หน้ีสินหมุนเวียน หากสหกรณ์มีความเส่ียงของเงินทุน สหกรณ์จำเป็นตอ้ งรักษาสภาพคล่องให้สูงเพียงพอ

เพอื่ หลีกเล่ยี งปญั หาการขาดสภาพคลอ่ งทางการเงนิ

- ความเพียงพอของสินทรัพย์ในการแปลงสภาพเป็นเงินสด ความเพียงพอของสภาพ

คล่องต่อความต้องการใช้เงิน พิจารณาสินทรัพย์หมุนเวียนต่อหน้ีสินหมุนเวียน หากสินทรัพย์หมุนเวียน

มากกว่าถือว่ามีสภาพคล่องดี หรือมีความเพียงพอต่อความต้องการใช้เงิน อย่างไรก็ตามต้องพิจารณาตัว

สนิ ทรัพย์หมุนเวียนที่สามารถแปลงเปน็ เงนิ สดได้เรว็ ด้วย

- ความสมดุลระหว่างสินทรัพย์สภาพคล่องกับภาระผูกพันทางการเงิน เปรียบเทียบความ

สมดุลระหว่างสนิ ทรัพยส์ ภาพคล่องกับภาระผูกพันทางการเงิน มีสินทรัพย์สภาพคล่องดำรงไว้เพียงพอต่อ

ภาระผูกพันทางการเงิน หรือสหกรณ์มีแหล่งท่ีมาของกระแสเงินสดเพียงพอกับภาระผูกพันทางการเงินที่

จะถงึ กำหนดหรอื ไม่ สาเหตหุ ลักของการขาดสภาพคล่องนั้นมาจากการบรหิ ารสนิ ทรพั ย์และหนี้สินไม่ดีพอ

รวมถึงปัญหาจากผลการดำเนินงาน เช่น มีภาระหน้ีสินระยะสั้นมาก การถอนเงินฝากมากกว่าปกติ การ

นำเงินกู้ยืมระยะส้ันไปให้กู้ระยะยาว เป็นต้น ดูรอบของการเปลี่ยนเป็นเงินสด หรือกระแสเงินสดเข้ามา

เพียงพอหรือไม่ เช่น อัตราลูกหนี้เงินกู้ระยะส้ันที่ชำระหน้ีได้ตามกำหนดต่อหนี้ถึงกำหนดชำระและอายุ

เฉลี่ยของสนิ ค้า

ตารางที่ 5 : มติ ิที่ 5 สภาพคล่อง (Liquidity)

มติ ทิ ี่ 5 สภาพคล่อง (Liquidity)

1 อตั ราส่วนทุนหมนุ เวียน สินทรัพยห์ มุนเวียน เทา่
หนี้สนิ หมุนเวียน

2 อตั ราสว่ นทุนหมุนเวียนเร็ว สินทรัพยส์ ภาพคล่องสูง เท่า
หนีส้ นิ หมนุ เวยี น

3 อัตราลกู หน้ีระยะส้ันทชี่ ำระได้ตามกำหนด ลูกหนรี้ ะยะส้นั ทีช่ ำระไดต้ ามกำหนดx100 %
ลูกหน้รี ะยะสั้นทถ่ี ึงกำหนดชำระ

17

3.2.6 มติ ทิ ี่ 6 : S - Sensitivity : ผลกระทบต่อธรุ กิจ
ผลกระทบที่มีต่อธุรกิจ หรอื ความอ่อนไหวของธุรกิจ คอื ปจั จัยเสี่ยงท่ีมีผลกระทบในแง่ลบ

ต่อธรุ กจิ
- ปัจจัยเสี่ยง พิจารณาปัจจัยแวดล้อมสหกรณ์ สาเหตุการเกิดปัจจัยเสี่ยง อาจมาจาก

ภาครัฐหรือจากสถานการณ์ท่ัวไป ภาวะวิกฤต ภัยธรรมชาติ ที่ส่งผลกระทบต่อธุรกิจ อันประกอบด้วย
ภาวะคู่แข่งทางธุรกิจ นโยบายการเงินของรัฐ อัตราดอกเบ้ีย นโยบายช่วยเหลือของภาครัฐ ระเบียบ
ขอ้ บังคับ พระราชบัญญัติที่เก่ียวข้อง สภาพตลาด เทคโนโลยี และวิทยาการใหม่ หากสหกรณ์ไม่สามารถ
วางแผนกลยทุ ธ์ให้ทันต่อการเปล่ียนแปลงทีเ่ กิดขึ้น ยอ่ มสง่ ผลกระทบต่อธรุ กจิ ของสหกรณ์

- ผลกระทบต่อธุรกิจ ผลกระทบจากปัจจัยเส่ียงซ่ึงประกอบไปด้วยการลดลงของรายได้
การลดลงต้นทุน

ภาพที่ 1 : ขอ้ มูลและอัตราสว่ นเฉล่ยี ของสหกรณอ์ อมทรัพย์ (Peer Group)

รายการ หน่วย ขนาด เล็ก ขนาด กลาง ขนาด ใหญ่ ขนาด ใหญ่ ขนาด ใหญ่ โดยรวม
มาก พิเศษ 1,365
ฐานะการเงิน
สินทรัพย์ สหกรณ์ 4 18 399 593 351
สนิ ทรัพยห์ มนุ เวยี น
เงินลงทุนระยะยาว % 100 100 100 100 100 100
เงินให้กยู้ มื ระยะยาว
ลกู หนร้ี ะยะยาว % 99.06 98.24 49.64 25.87 21.37 21.78
ที่ดินอาคารอปุ กรณ์และสนิ ทรัพยไ์ ม่มีตัวตน
สนิ ทรัพยไ์ ม่หมุนเวียนอน่ื % - 0.17 1.59 4.55 13.73 13.01
หนี้สิน
หนส้ี นิ หมนุ เวยี น % - 1.43 48.4 69.3 64.54 64.85
เงินกยู้ มื ระยะยาว
หนสี้ นิ ไม่หมนุ เวยี นอนื่ % - - 0.04 0.05 0.14 0.13
ทุนของสหกรณ์
ทุนเรือนหุ้น % 0.68 0.08 0.29 0.2 0.21 0.21
ทุนสารอง
อนื่ ๆ % 0.26 0.08 0.04 0.04 0.01 0.02

ผลการดาเนินงาน % 9.07 40.95 13.41 33.5 53.53 51.91
รายไดด้ อกเบี้ยและผลตอบแทนจากเงินลงทุน
เงินให้กยู้ มื และเงินฝาก % 7.97 40.9 10.5 28.49 48.17 46.59
เงินลงทุนและอน่ื ๆ
ค่าใชจ้ ่ายดอกเบี้ย % - - 2.69 4.69 5.07 5.03
เงินรับฝาก
เงินกยู้ มื ระยะสนั้ -ระยะยาว % 1.1 0.05 0.23 0.32 0.29 0.29
เงินลงทุนและอน่ื ๆ
หนี้สงสัยจะสูญและหนี้สูญ % 90.93 59.05 86.59 66.5 46.47 48.09
รายไดด้ อกเบี้ยและผลตอบแทนจากการลงทุนสุทธิ
รายไดอ้ ื่น % 90.93 55.5 76.65 57.02 38.35 39.86
ค่าใชจ้ ่ายในการดาเนินงาน
กาไร(ขาดทุน)สุทธิ % - 2.27 5.69 4.81 4.05 4.11

% 0 1.28 4.25 4.67 4.07 4.12

% NA 100 100 100 100 100

% NA 100 98.14 96.05 85.64 86.51

% NA - 1.86 3.95 14.36 13.49

% NA 3.15 8.89 19.05 32.71 31.55

% NA 2.45 4.19 12.2 22.8 21.9

% NA 0.7 4.54 6.81 9.62 9.38

NA - 0.17 0.03 0.29 0.27

% NA 1.38 5.01 0.54 1.08 1.05

% NA 95.46 86.1 80.41 66.22 67.4

% NA 56.55 2.74 0.87 0.68 0.7

% NA 59.37 21.87 11.38 9.63 9.8

% NA 92.64 66.96 69.91 57.27 58.3

18

รายการ หน่วย ขนาด เล็ก ขนาด กลาง ขนาด ใหญ่ ขนาด ใหญม่ าก ขนาด ใหญ่พเิ ศษ โดยรวม

สหกรณ์ 4 18 399 593 351 1,365

โครงสร้าง

สนิ ทรัพยต์ ่อสหกรณ์ บาท 67,882 1,597,951 20,685,768 371,506,211 7,732,958,083 2,155,937,089

สมาชกิ ต่อสหกรณ์ คน 32 112 196 1,063 7,556 2,464

มติ ิที่ 1 ความเพยี งพอของเงินทุนตอ่ ความเส่ียง(Capital Strength)

1.1 อตั ราสว่ นหนสี้ นิ ต่อทุน เท่า 0.1 0.69 0.15 0.5 1.15 1.08

1.2 อตั ราสว่ นทุนสารองต่อสนิ ทรัพย์ เท่า - 0.02 0.06 0.05 0.04 0.04

1.3 อตั ราการเติบโตทุนของสหกรณ์ % 950.64 49.52 5.73 2.45 7.09 6.59
1.4 อตั ราการเติบโตของหนี้ % 310.48 ERR 0.02 -3.24 3.25 2.91

1.5 อตั ราผลตอบแทนต่อสว่ นของทุน % - 1.19 4.35 6.17 6.91 6.82

มติ ิท่ี 2 คณุ ภาพของสินทรัพย์ (Asset Quality)

2.1 อตั ราการค้างชาระของลกู หนี้ % NA 2.77 1.68 0.53 0.99 0.94

2.2 อตั ราหมุนของสนิ ทรัพย์ รอบ - 0.01 0.06 0.06 0.06 0.06

2.3 อตั ราผลตอบแทนต่อสนิ ทรัพย์ % - 0.84 3.75 4.06 3.18 3.25

2.4 อตั ราการเติบโตของสนิ ทรัพย์ % 820.44 148.72 4.92 0.47 5 4.65

มติ ทิ ี่ 3 ขดี ความสามารถในการบริหาร (Management Ability)

3.1 อตั ราการเติบโตของธรุ กจิ % NA 126.39 1.01 -4.48 -1.98 -2.17
มติ ิท่ี 4 การทากาไร (Earning Sufficiency)

4.1 กาไร(ขาดทุน)ต่อสมาชกิ บาท - 83.44 3,864.41 14,176.56 31,766.18 27,800.13

4.2 เงินออมต่อสมาชกิ บาท 2,026.36 12,902.49 86,607.76 276,500.86 784,010.09 672,174.61

4.3 หนส้ี นิ ต่อสมาชกิ บาท - 1,269.32 73,982.22 282,411.29 696,368.36 603,860.20

4.4 อตั ราค่าใชจ้ ่ายดาเนนิ งานต่อกาไรกอ่ นหักค่าใชจ้ า่ ยดาเนนิ งาน% NA 39.06 24.62 14 14.4 14.4

4.5 อตั ราการเติบโตของทุนสารอง % NA 106.57 4.86 5.6 8.34 8.08

4.6 อตั ราการเติบโตของทุนสะสมอน่ื % NA 4.62 7.85 6.58 6.8 6.79

4.7 อตั ราการเติบโตของกาไรสทุ ธิ % NA -51.94 3.46 0.96 4.02 3.72

4.8 อตั รากาไร(ขาดทุน)สทุ ธิ % NA 92.64 66.96 69.91 57.27 58.3

มติ ิท่ี 5 สภาพคล่อง (Liquidity)

5.1 อตั ราสว่ นทุนหมุนเวียน เท่า 12.44 2.4 4.73 0.91 0.44 0.47

5.2 อตั ราลกู หนร้ี ะยะสน้ั ท่ีชาระได้ตามกาหนด % NA 97.23 98.32 99.47 99.01 99.06

หมายเหตุ ตัวเลขในวงเล็บเป็นตวั เลขท่ีแสดงถึงความถดถอย , อตั ราที่มาจากผลขาดทุน

NA (Not Available) หมายถึง คำนวณไม่ได้
0.00 หมายถึง มีค่านอ้ ยไมส่ ามารถแสดงด้วยทศนิยมสองตำแหน่ง

- หมายถงึ จำนวนเงนิ = 0.00

ERR - ค่าที่ไม่เหมาะสม

19

ภาพท่ี 2 : ขอ้ มูลและอัตราสว่ นของสหกรณก์ ารเกษตรเฉล่ีย (Peer Group)

รายการ หน่วย ขนาด เล็ก ขนาด กลาง ขนาด ใหญ่ ขนาด ใหญ่ ขนาด ใหญ่ โดยรวม
มาก พิเศษ

สหกรณ์ 20 322 1,163 896 224 2,625

ฐานะการเงิน

สินทรัพย์ % 100 100 100 100 100 100

สนิ ทรัพย์หมุนเวียน % 96.33 82.56 85.73 66.73 61.62 64.01

เงินลงทุนระยะยาว % 0.25 0.32 0.26 0.28 0.15 0.21

เงินให้กยู้ ืมระยะยาว % - 4.36 3.27 23.33 27.85 25.68

ลูกหนร้ี ะยะยาว %- - 0.18 1.23 1.03 1.1

ท่ีดินอาคารอุปกรณ์และสินทรัพย์ไม่มีตัวตน % - 10.33 10.08 8.1 8.9 8.6

สินทรัพย์ไม่หมุนเวียนอนื่ % 3.43 2.43 0.49 0.33 0.44 0.4

หน้ีสิน % 24.92 43.39 46.71 66.2 67.11 66.45

หนสี้ นิ หมุนเวียน % 23.08 19.49 32.64 59.88 61.97 60.7

เงินกยู้ ืมระยะยาว % - 4.18 6.72 1.68 1.79 1.82

หนสี้ นิ ไม่หมุนเวียนอนื่ % 1.84 19.72 7.35 4.64 3.34 3.93

ทุนของสหกรณ์ % 75.08 56.61 53.29 33.8 32.89 33.55

ทุนเรือนหุ้น % 91.99 35.41 31.59 22.92 23.6 23.45

ทุนสารอง % 5.24 16.69 14.93 6.94 5.8 6.39

อนื่ ๆ % -22.14 4.51 6.78 3.93 3.49 3.71

ผลการดาเนินงาน

รายได้ธุรกิจหลัก % 100 100 100 100 100 100

ธุรกิจสนิ เชอ่ื % 100 46.9 5.57 10.72 12.75 11.64

ธุรกจิ จัดหาสนิ ด้ามาจาหนา่ ย % - 32.12 15.7 37.84 29 32.61

ธุรกิจรวบรวมผลิตผล % - 10.76 46.06 41.12 39.49 40.4

ธุรกจิ แปรรูปผลติ ผลการเกษตรและการผลติ สนิ ค้า % - 0.32 31.71 10.1 18.56 15.11

ธุรกจิ ให้บริการและสง่ เสริมการเกษตร % - 9.9 0.97 0.22 0.21 0.24

ต้นทุนธุรกิจหลัก % 48.2 91.34 87.47 85.55 86.57

ธุรกิจสนิ เชอื่ % - 3.5 0.82 2.76 3.13 2.9

ธุรกิจจัดหาสินค้ามาจาหนา่ ย % - 29.1 14.79 36.08 27.54 31.04

ธุรกิจรวบรวมผลิตผล % - 9.48 44.8 39.25 38.31 38.91

ธุรกจิ แปรรูปผลติ ผลการเกษตรและการผลิตสินค้า % - 1.12 30.5 9.31 16.51 13.65

ธุรกจิ ให้บริการและสง่ เสริมการเกษตร % - 5 0.44 0.08 0.06 0.08

กาไร(ขาดทุน)ข้ันต้น % 100 51.8 8.66 12.53 14.45 13.43

ค่าใชจ้ ่ายในการดาเนินงาน % 2,173.10 56.33 6.61 5.89 5.5 5.71

รายได้ (ค่าใชจ้ ่าย) อื่นๆ % 2,379.88 18.96 -1.72 -3.85 -4.83 -4.30

กาไร(ขาดทุน)สุทธิ % 306.78 14.42 0.33 2.8 4.11 3.42

20

รายการ หน่วย ขนาด เล็ก ขนาด กลาง ขนาด ใหญ่ ขนาด ใหญม่ าก ขนาด ใหญ่ โดยรวม
สหกรณ์ 20 322 1,163 896 พเิ ศษ 2,625

224

โครงสร้าง

สนิ ทรัพยต์ ่อสหกรณ์ บาท 20,403 410,916 3,337,311 122,242,943 715,897,091 104,344,625

สมาชกิ ต่อสหกรณ์ คน 45 103 206 1,987 14,366 2,008

มติ ิท่ี 1 ความเพียงพอของเงินทุนตอ่ ความเสี่ยง(Capital Strength)

1.1 อตั ราสว่ นหนสี้ นิ ต่อทุน เท่า 0.33 0.77 0.88 1.96 2.04 1.98

1.2 อตั ราสว่ นทุนสารองต่อสนิ ทรัพย์ เท่า 0.05 0.17 0.15 0.07 0.06 0.06

1.3 อตั ราการเติบโตทุนของสหกรณ์ % -1.5 -10.22 1.77 0.92 4.06 2.7
1.4 อตั ราการเติบโตของหนี้
% 5.87 -1.87 -12.28 -3.13 2.9 0.24

1.5 อตั ราผลตอบแทนต่อสว่ นของทุน % 1.35 1.93 0.57 4.4 5.35 4.85

มติ ิท่ี 2 คณุ ภาพของสินทรัพย์ (Asset Quality)

2.1 อตั ราการด้างชาระของลกู หนี้ % 86.91 39.54 34.67 40.19 38.74 39.28

2.2 อตั ราหมุนของสนิ ทรัพย์ รอบ 0 0.08 0.89 0.52 0.43 0.47

2.3 อตั ราผลตอบแทนต่อสนิ ทรัพย์ % 1.02 1.11 0.29 1.47 1.75 1.62

2.4 อตั ราการเติบโตของสนิ ทรัพย์ % 0.24 -6.78 -5.31 -1.8 3.28 1.05

มติ ิที่ 3 ขดี ความสามารถในการบริหาร (Management Ability)

3.1 อตั ราการเติบโตของธรุ กจิ % ERR -1.56 -9.48 -3.43 -0.16 -1.79
มติ ทิ ่ี 4 การทากาไร (Earning Sufficiency)

4.1 กาไร(ขาดทุน)ต่อสมาขกิ บาท 4.62 46.21 48.72 911 859.79 834.91

4.2 เงินออมต่อสมาขกิ บาท 470.62 1,557.61 6,275.42 30,831.34 28,401.59 28,041.57
4.3 หนส้ี นิ ต่อสมาชกิ บาท 245.97 2,218.04 10,056.25 42,398.33 33,841.32 35,443.63

4.4 อตั ราค่าใชจ้ ่ายดาเนนิ งานต่อกาไรกอ่ นหักค่าใชจ้ า่ ยดาเน%นิ งาน 87.63 79.62 95.24 67.79 57.21 62.55

4.5 อตั ราการเติบโตของทุนสารอง % -49.13 -11.61 7.1 0.19 6.49 3.65

4.6 อตั ราการเติบโตของทุนสะสมอนื่ % 18.13 -32.59 6.47 2.46 3.04 2.83

4.7 อตั ราการเติบโตของกาไรสทุ ธิ % -104.01 ERR -59.79 -3.89 -0.98 -2.42

4.8 อตั รากาไร(ขาดทุน)สทุ ธิ % 306.78 14.42 0.33 2.8 4.11 3.42
มติ ิท่ี 5 สภาพคล่อง (Liquidity)

5.1 อตั ราสว่ นทุนหมุนเวยี น เท่า 4.17 4.24 2.63 1.11 0.99 1.05

5.2 อตั ราหมุนของสนิ ค้า คร้ัง NA 4.61 14.78 22.15 18.27 20.04

5.3 อายเุ ฉลย่ี ของสนิ ค้า วนั NA 79.15 24.69 16.48 19.98 18.21
60.72
5.4 อตั ราลกู หนรี้ ะยะสน้ั ที่ชาระได้ตามกาหนด % 13.09 60.46 65.33 59.81 61.26

หมายเหตุ ตวั เลขในวงเล็บเป็นตวั เลขทแี่ สดงถงึ ความถดถอย , อตั ราที่มาจากผลขาดทุน

NA (Not Available) หมายถึง คำนวณไม่ได้

0.00 หมายถึง มคี ่านอ้ ยไมส่ ามารถแสดงด้วยทศนยิ มสองตำแหน่ง

- หมายถงึ จำนวนเงิน = 0.00

ERR – คา่ ที่ไม่เหมาะสม

21

3.2.7 เทคนิคการวิเคราะห์
การวิเคราะห์แนวต้ัง (Vertical Analysis หรือ Common Size Statements) เป็น

การเปรียบเทียบตัวเลขแต่ละรายการกับยอดรวมในงบการเงินเดียวกัน เช่น การเปรียบเทียบรายการ
แต่ละรายการในงบดุลโดยคิดเป็นรอ้ ยละของยอดสนิ ทรพั ยร์ วม การเปรียบเทยี บรายการแต่ละรายการใน
งบกำไรขาดทุนโดยคิดเป็นร้อยละของยอดขาย การเปรียบเทียบรายการแต่ละรายการในงบกำไรขาดทุน
โดยคดิ เป็นร้อยละของยอดขาย รวมท้ัง ช่วยให้เห็นโครงสร้างของสินทรัพย์ โครงสร้างหน้สี ินและส่วนของ
ผ้ถู อื หนุ้ และโครงสร้างตน้ ทนุ และค่าใชจ้ ่ายชดั เจนยงิ่ ขนึ้

ข้อจำกัดของการวิเคราะห์แนวตั้ง ได้แก่ ตัวเลขบางรายการอาจมีจำนวนเพิ่มข้ึน
ในระหว่างรอบระยะเวลาบัญชี แต่เมื่อคิดเป็นร้อยละของยอดรวมของรอบระยะเวลาบัญชีปัจจุบันกับมี
อัตราทีล่ ดลง ทงั้ นเี้ พราะสนิ ทรัพย์รวมมจี ำนวนมากขึ้น หรอื ทางตรงข้าม ตัวเลขบางรายการอาจมีจำนวน
เทา่ เดิม แต่เม่ือคดิ เป็นร้อยละของยอดรวมกบั มอี ัตราทเ่ี พิ่มขึน้ ท้งั น้ี เพราะสนิ ทรพั ย์รวมมีจำนวนลดลง

การวิเคราะห์แนวนอน (Horizontal Analysis หรือ Trend Analysis) ทำให้เห็นแนวโน้ม
หรือทศิ ทางของรายการต่าง ๆ ในงบการเงนิ วา่ มีแนวโน้มเพิ่มข้ึน ลดลง หรือไมเ่ ปลย่ี นแปลง

อัตราการเพม่ิ (ลด) = ขอ้ มูลปีท่วี ิเคราะห์ - ข้อมลู ปีฐาน x 100
ข้อมูลปฐี าน

อัตรารอ้ ยละของปีฐาน = ข้อมลู ปที ่ีวเิ คราะห์ x 100
ข้อมลู ปฐี าน

ซ่ึงข้อจำกัดของการวิเคราะห์แนวนอน ได้แก่ อัตราร้อยละสูงหรือต่ำข้ึนอยู่กับตัวเลขท่ีใช้เป็นปี
ฐาน ในการคำนวณการวิเคราะหโ์ ดยเปลี่ยนตวั เลขที่ใช้เปน็ ฐานไปเรอ่ื ย อตั ราร้อยละของการเปล่ยี นแปลง
จะสงู ตำ่ เพียงใดขนึ้ อยู่กบั ฐานในการคำนวณท่เี ปล่ยี นแปลงไปเร่ือย ๆ

3.3 แนวคดิ เก่ียวกับการบรหิ ารจดั การ และการดำเนนิ ธรุ กจิ ของสหกรณ์
3.3.1 แนวคิดเกย่ี วกับการบรหิ าร
ในการปฏิบัติงานของบุคลากรในองค์กรนั้นจำเป็นอย่างยิ่งท่ีต้องมีการบริหารเพ่ือบริหาร

จัดการองค์กรเพื่อให้การปฏิบัติงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ปี ค.ศ.1916 ฟาโย ได้เขียนบทความ
เก่ียวกับเร่ืองการจัดการและจัดพิมพ์เป็นหนังสือชื่อ Administration Industrielleet Generaleb
เป็นภาษาฝร่ังเศส โดย ฟาโย เห็นว่า หลักในการจัดการน้ัน ควรยืดหยุ่นและสามารถปรับไปตามตัวแปรต่าง ๆ
เขาได้กำหนดหลักการสำหรับผ้บู รหิ ารไว้ 14 ประการ คอื

(1) การแบ่งงานกันทำ (Division of Work) เป็นการแบ่งงานกันทำตามความชำนาญ
เฉพาะดา้ นเพื่อให้เกดิ ประสิทธิภาพ

(2) อำนาจส่ังการ (Authority) เป็นอำนาจส่ังการซ่ึงเป็นอำนาจอันชอบธรรมของ
บรรดาผู้ท่ีมีตำแหน่งเพ่ือสามารถที่จะออกคำส่ังในการทำงานได้โดยผู้ออกคำสั่งต้องมีความรับผิดชอบ
ต่อคำสงั่ ในการทำงานได้

(3) ระเบียบวินัย (Discipline) เป็นระเบียบวินัยท่ีคนในองค์การต้องเคารพและยอมรับ
เพ่ือสร้างสถานภาพงานที่เป็นระเบยี บและเรยี บร้อย

22

(4) หลักการ “สัง่ การโดยคน ๆ เดียว” (Unity of Command) เป็นหลกั การ ซ่ึงคุ้นเคย
ในช่ือของหลัก “เอกภาพในการบังคับบัญชา” ลูกน้องจะต้องฟังคำสั่งจากผู้บังคับบัญชาโดยตรง รวมถึง
การรายงานผลการปฏบิ ตั งิ านกจ็ ะตอ้ งรายงานกับผู้บงั คบั บัญชาโดยตรง

(5) การมีทิศทาง (Unity of Direction) คือการมีทิศทาง หรือเป้าหมายเดียวกัน โดยแต่ละ
กลุ่มงานย่อย (กอง, แผนก, ฝา่ ย) ในองค์การทมี่ ีกิจกรรมแตกยอ่ ยออกมา

(6) ประโยชน์ส่วนรวม (Subordination of Interests to the General Interests)
เปน็ ประโยชน์สว่ นรวมเหนอื กวา่ ประโยชน์สว่ นตน

(7) หลักการตอบแทน (Remuneration) เป็นหลักการตอบแทนการทำงาน ซ่ึงถือเป็น
แนวทางที่คนงานจะต้องไดร้ ับคา่ ตอบแทนที่ยุติธรรม

(8) หลักการรวมอำนาจ (Centralization) เป็นหลักการรวมอำนาจ หมายถึง ระดับ
มากน้อย ที่ผู้ใต้บังคับบัญชาสามารถตดั สินใจในแต่ละสถานการณ์ซึ่ง ฟาโย (Fayol) เห็นวา่ การใช้อำนาจ
หน้าท่ีในการตดั สินใจควรกระทำทสี่ ายการบังคบั บัญชาระดับสงู ทส่ี ดุ ที่เปน็ ไปได้ในสถานการณ์น้ัน ๆ

(9) การมีสายการบังคับบัญชา (Scalar Chain) เป็นการมีสายการบังคับบัญชา ซึ่งเป็น
เสมือนห่วงโซ่หรือเส้นทางของคำสั่งและติดต่อสื่อสารใด ๆ ระหว่างหัวหน้ากับลูกน้องในแต่ละสายงาน
ภายใต้โครงสร้างของแต่ละองค์การ

(10) การจัดระเบียบ (Order) เป็นการจัดระเบียบหรือการจัดให้คนตลอดจนวัตถุ
ส่ิงของได้อยู่ในที่ท่ีควรอยู่นั่นคือ ใช้คนให้เหมาะกับงาน จัดสถานท่ีทำงานให้เป็นระเบียบ และมีระเบียบ
เกยี่ วกับงานพัสดุ

(11) ความเทย่ี งธรรม (Equity) เป็นความเท่ียงธรรมท่ฟี าโย (Fayol) กลา่ วถึงหลัก ขอ้ นี้
วา่ นกั บรหิ ารควรมีทั้งความยุติธรรม (Justice) และความโอบอ้อมอารี (kindliness)

(12) หลักความม่ันคงในตำแหน่งงานของบุคลากร (Stability of Tenure of Personal Fayo)
เป็นหลักความมั่นคงในตำแหน่งงานของบุคลากร เป็นประเด็นท่ีเกี่ยวข้องกับการวางแผนบุคลากรพัฒนา
นกั บรหิ าร

(13) ความคดิ ริเรมิ่ (Initiative) เป็นความคดิ ริเร่ิม หมายถึง พลงั ที่จะคิดให้เกิดแผนงาน
แล้วทำต่อไปจนสำเร็จ จะเกดิ ไดต้ อ่ เมอ่ื ผู้ปฏิบัตงิ านไดร้ บั การจูงใจและมีความพึงพอใจในงาน

(14) สามัคคคี ือพลัง (Esprit De corps) เป็นภาษิตทวี่ ่า สามัคคีคือพลัง หมายถึง การเสริมสรา้ ง
การทำงานเปน็ ทีมอันจะทำใหเ้ กดิ ความกลมเกลียวและเปน็ อนั หนง่ึ อนั เดียวกนั ในองค์การ

พงษ์ศักดิ์ ปัญจพรผล (2542) กล่าวถึง กระบวนการบริหารควรประกอบด้วย
10 ประการ คือ

(1) การวางแผน (Planning) หมายถึง การกำหนดงานหรือวิธีการปฏิบัติงานไว้
เป็นการล่วงหน้า โดยเกี่ยวกับการคาดการณ์ (Forecasting) การกำหนดวัตถุประสงค์ (Set Objective)
การพัฒนากลวิธี (Develop Strategies) ในการวางแผน ซ่ึงต้องคำนึงถึงนโยบาย (Policy) เพื่อให้
แผนงานทกี่ ำหนดขึน้ ไวม้ ีความสอดคล้องต้องกนั ในการดำเนินงาน

(2) การจัดการ (Organizing) หมายถึง การพัฒนาระบบการทำงานเพ่ือให้งานต่าง ๆ
สามารถดำเนนิ ไปโดยมีการประสานงานกันอยา่ งดี

23

(3) การจัดคนเข้าทำงาน (Staffing) หมายถึง การจัดหาบุคคลเข้าปฏิบัติงานให้
เหมาะสมตามตำแหน่งหนา้ ท่ที รี่ ับผิดชอบ

(4) การตัดสินใจ (Decision) หมายถึง ความสามารถของผู้บริหารในการที่จะตัดสินใจ
แยกแยะและวิเคราะหอ์ อกมาให้ได้วา่ ในการทำงานจะต้องมีการตดั สนิ ใจในเร่ืองใดบ้าง

(5) การส่ังการ (Directing) หมายถึง การศึกษาวิธีการวินิจฉัยส่ังการ รวมท้ังการควบคุมงาน
และนิเทศงาน ตลอดจนศิลปะในการบริหารงานท่ีจะทำให้การทำงานประจำวันของเจ้าหน้าที่ทุกคน
เป็นไปดว้ ยดี

(6) การควบคุม (Controlling) หมายถึง การร่วมมือประสานงาน เพื่อการดำเนินการ
เป็นไปด้วยดี ราบร่ืน ศึกษาหลักเกณฑ์และวิธีการท่ีจะทำการประสานงานดีขึ้น และดำเนินการแก้ไข
เมอ่ื เกิดปญั หาขน้ึ

(7) การร่วมมือประสานงาน (Coordinating) หมายถึง การประสานงานให้ผู้ปฏิบตั ิงาน
ทุกฝ่ายมีความเข้าใจในงาน เข้ามาร่วมทำงานกันอย่างพร้อมเพรียงกัน ข้อตกลงที่สำคัญย่ิงของการ
ประสานงาน คือ ความร่วมมือ ซ่ึงเปน็ เรอ่ื งของ “จิตใจ”

(8) การสื่อข้อความ (Communicating) หมายถึง การผ่านข่าวสารข้อมูลและความเข้าใจ
เพอื่ ที่จะใหผ้ ใู้ ต้บังคบั บญั ชาหรือบคุ คลอ่นื เปลีย่ นแปลงพฤติกรรมตามท่ีต้องการ

(9) การรายงานผล (Reporting) หมายถึง การรายงานผลการปฏิบัติของหน่วยงาน
ให้แก่ผู้บริหารและสมาชิกของหน่วยงานได้ทราบความเคลื่อนไหวของการดำเนินงาน ตลอดจน
การประชาสัมพันธ์ (Public Relation) แจ้งให้ประชาชนทราบ ซึ่งโดยทั่วไปการรายงานจะหมายถึง
วิธีการของสถาบันหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้องกับการให้ข้อมูลแก่ผู้สนใจมาติดต่อสอบถามผู้บังคับบัญชาหรือ
ผู้ร่วมงาน ความสำคัญของการรายงานนน้ั จะตอ้ งอย่บู นรากฐานของความเป็นจรงิ

(10) การงบประมาณ (Budgeting) หมายถึง การงบประมาณ โดยศึกษาให้ทราบถึง
ระบบและกรรมวิธีในการบริหารเกี่ยวกับงบประมาณ และการเงินตลอดจนการใช้งบประมาณ
ในการควบคุมงาน

3.3.2 การบริหารงานของสหกรณ์
สหกรณ์ ต้ังอยู่บนรากฐานของประชาธิปไตย สมาชิกทุกคนเป็นเจ้าของสหกรณ์ แต่ทุกคน

ไม่สามารถร่วมบริหารกิจการของสหกรณ์ได้ จึงต้องมีการเลือกต้ังคณะกรรมการดำเนินการเป็นผู้บริหาร
งานแทน ซ่งึ ตามพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ.2542 กำหนดให้มีคณะกรรมการดำเนินการไม่เกิน 15 คน
มอี ำนาจหน้าที่ เปน็ ผู้ดำเนนิ กจิ การและเปน็ ผูแ้ ทนสหกรณ์ในกจิ การทง้ั ปวง

เพ่ือให้กิจการสหกรณ์ดำเนินการอย่างกว้างขวาง และให้บริการแก่สมาชิกอย่างท่ัวถึง
คณะกรรมการดำเนินการควรจัดจ้างผู้จัดการที่มีความรู้ความสามารถมาดำเนินธุรกิจแทน และผู้จัดการ
อาจจัดจ้างเจ้าหน้าที่โดยความเห็นชอบของคณะกรรมการดำเนินการ เพ่ือช่วยเหลือกิจการสหกรณ์ด้าน
ตา่ ง ๆ ตามความเหมาะสม โดยคำนงึ ถงึ ปริมาณธุรกจิ และการประหยัดเป็นสำคญั

การบริหารงานภายในของสหกรณ์มีบุคคลฝ่ายต่าง ๆ เก่ียวข้องและรับผิดชอบงานตาม
รูปแบบท่ีปฏิบัติกันอยู่โดยท่ัว ๆ ไป 4 ฝ่าย ได้แก่ สมาชิก คณะกรรมการดำเนินการ เจ้าหน้าท่ี และ
ผ้ตู รวจสอบกจิ การ ซึ่งแต่ละฝา่ ยแบ่งภาระรบั ผิดชอบ และขณะเดยี วกนั ก็มคี วามสมั พนั ธต์ ่อกนั ดงั น้ี

24

1) สมาชิก ใช้อำนาจสูงสุดในการควบคุมการดำเนินงานของสหกรณ์โดยผ่าน
ที่ประชุมใหญ่ และมอบหมายอำนาจในการบริหารงานของสหกรณ์ให้แก่คณะกรรมการดำเนินงานซึ่งได้รับ
เลือกต้ังจากที่ประชุมใหญ่ สมาชิกมีหน้าท่ีต้องเข้าประชุมตามที่สหกรณ์กำหนด มีส่วนร่วมในธุรกิจ และ
ตรวจสอบการดำเนินงานสหกรณ์

2) คณะกรรมการดำเนินการ รับการเลือกตั้งจากสมาชิกให้เป็นผู้บริหารงาน
ของสหกรณ์ตามความตอ้ งการของสมาชิก และนโยบายทไี่ ด้รบั ความเหน็ ชอบจากสมาชิกในท่ปี ระชุมใหญ่
มีหนา้ ทีป่ ระชุมคณะกรรมการประจำเดือน ควบคุมการปฏิบตั งิ านของเจา้ หนา้ ท่ี

3) ผู้จัดการและเจ้าหน้าที่สหกรณ์ ได้รับการจัดจ้างจากคณะกรรมการ
ดำเนินการให้ปฏิบัติงาน ดำเนินธุรกิจประจำวันของสหกรณ์บริการสมาชิกอย่างสอดคล้องกับนโยบาย
ของสหกรณ์ โดยไดร้ ับผลตอบแทนในการปฏบิ ัติหนา้ ท่นี ัน้

4) ผู้ตรวจสอบกิจการ ไดร้ ับการเลือกตั้งจากท่ีประชุมใหญ่ของสมาชิกใหเ้ ป็น
ผู้ตรวจสอบกิจการด้านการเงิน การบัญชี ตลอดจนการดำเนินกิจการประเภทต่าง ๆ ของสหกรณ์
เพอ่ื รายงานผลการตรวจสอบรวมท้ังขอ้ แนะนำต่อที่ประชุมคณะกรรมการดำเนนิ การและที่ประชุมใหญ่

3.3.3 การดำเนนิ งานของสหกรณ์
สหกรณด์ ำเนินกิจการภายใตก้ รอบแหง่ กฎหมายท้ังปวง แต่ต้องไมข่ ัดกบั ข้อบงั คับสหกรณ์

และพระราชบญั ญตั สิ หกรณ์ พ.ศ. 2542 ซ่งึ กำหนดให้สหกรณม์ อี ำนาจกระทำการตามวัตถปุ ระสงค์ ดังน้ี
(1) ดำเนินธรุ กจิ การผลติ การค้า การบริการ และอตุ สาหกรรม เพอื่ ประโยชนข์ องสมาชิก
(2) รับฝากเงินประเภทออมทรัพย์ หรือประเภทประจำจากสมาชิก หรือสหกรณ์อ่ืนได้

ตามระเบยี บสหกรณ์
(3) จัดให้ได้มา หรือจำหน่ายไป ซึ่งกรรมสิทธิ์ หรือทรัพยสิทธิในทรัพย์สินโดยหลักแห่ง

นติ กิ รรมและสัญญาตามประมวลกฎหมายแพง่ และพาณิชย์
(4) ให้กู้ ให้สินเช่ือ ให้ยืม ให้เช่า ให้เช่าซื้อ รับจำนอง หรือรับจำนำ ซึ่งทรัพย์สินแก่สมาชิก

หรือของสมาชิก
(5) ให้สหกรณอ์ นื่ กยู้ มื เงนิ ได้ตามระเบียบของสหกรณ์
(6) ให้สวสั ดกิ ารหรอื การสงเคราะหแ์ กส่ มาชกิ และครอบครวั
(7) ใหค้ วามชว่ ยเหลอื ทางวิชาการแกส่ มาชิก
(8) ขอหรือรับความช่วยเหลือทางวิชาการจากทางราชการ หน่วยงานของต่างประเทศ

หรอื บุคคลอน่ื
(9) ดำเนินการอย่างอื่นที่เกี่ยวกับหรือเน่ืองในการจัดการให้สำเร็จตามวัตถุประสงค์ของ

สหกรณ์
3.3.4 การดำเนินธุรกจิ ของสหกรณและกลุมเกษตรกร
หมายถึง การประกอบกจิ การในทางเกษตรกรรม อตุ สาหกรรม หัตถกรรม พาณิชยกรรม

การบริการหรือกิจการอย่างอ่ืนท่ีดำเนินการโดยสหกรณและกลุมเกษตรกรท่ีไม่ขัดต่อกฎหมาย ศีลธรรม
จรรยา และหลักการอดุ มการสหกรณ์

25

3.3.5. ปรมิ าณธรุ กิจสหกรณแ์ ละกล่มุ เกษตรกร
หมายถึง ปริมาณธุรกิจของสหกรณ์และกลุ่มเกษตรกรที่ทำธุรกิจกับสมาชิกสหกรณ์

กลุ่มเกษตรกรหรือบุคคลภายนอกในธุรกิจที่ต้องเก่ียวข้องกับบุคคลภายนอก เช่น การจำหน่ายสินค้า
ให้กับประชาชนทั่วไปการจำหน่ายน้ำมันเช้ือเพลิงหรือสินค้าทางการเกษตรต่าง ๆ เป็นต้น ซ่ึงปริมาณธุรกิจ
ของสหกรณแ์ ละกลุ่มเกษตรกร ประกอบดว้ ย

(๑) ธุรกจิ การรบั ฝากเงนิ
(๒) ธุรกิจการใหเ้ งนิ กู้
(๓) ธรุ กจิ การจัดหาสนิ ค้าและวัสดอุ ุปกรณ์มาจำหน่าย
(๔) ธรุ กิจการรวบรวมผลผลติ เพือ่ ขายหรือการแปรรปู
(๕) ธรุ กิจการแปรรปู
(๖) ธรุ กิจการใหบ้ รกิ ารอืน่ ๆ

3.4 แนวคดิ เก่ยี วกบั การควบคมุ ภายใน
3.4.1 ความหมายของการควบคุมภายใน
การควบคุมภายใน (Internal Control) คือ กระบวนการปฏิบัติงานท่ีบุคลากรในองค์กร โดย

คณะกรรมการบริหาร ผู้บริหารทุกระดับ และพนักงานทุกคนมีบทบาทร่วมกันในการจัดให้มีข้ึน เพ่ือสร้าง
ความเชื่อม่นั อยา่ งสมเหตสุ มผลว่าการปฏบิ ตั งิ านจะบรรลวุ ตั ถปุ ระสงคข์ องการควบคุมภายใน

3.4.2 วัตถปุ ระสงคข์ องการควบคุมภายใน
(1) ประสิทธิภาพและประสิทธิผลของการปฏิบัติงาน (Effectiveness and Efficiency

of operations) โดยมุ่งเน้นให้มีการใช้ทรัพยากรขององค์กรในการดำเนินงาน ซ่ึงประกอบด้วย คน เงิน
ทรัพย์สิน วัสดุ เคร่ืองมือเครื่องใช้ และเวลา ให้เป็นไปอย่างประหยัดและได้ผลคุ้มค่า มีการดูแลรักษา
ทรัพย์สินให้อยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน มีการป้องกันมิให้ทรัพย์สินมีการส้ินเปลือง สูญเปล่า เสียหาย หรือ
สูญหาย และปลอดภัยจากการกระทำการทุจริต กล่าวโดยสรุป เม่ือการดำเนินงานเป็นไปอย่างมี
ประสทิ ธิภาพและประสิทธผิ ลจะส่งผลใหเ้ กดิ การปอ้ งกันดแู ลรักษาทรัพย์สินขององค์กรไปพร้อมกนั

(2) ความเช่ือถือได้ของรายงานทางการเงิน (Reliability of financial reporting) ความ
เชื่อถือได้ และความถูกต้องของรายงานทางการเงินเป็นสิ่งสำคัญต่อผู้ใช้ ไม่ว่าจะเป็นบุคคลภายใน หรือ
บุคคลภายนอกองค์กร ได้แก่ ผู้บรหิ าร ผู้ถือหุ้น ผู้ลงทุน เจา้ หนี้ ลูกคา้ หน่วยงานท่ีเก่ียวข้อง เปน็ ต้น โดย
ใช้เป็นข้อมูลประกอบการตัดสนิ ใจและวางแผนการดำเนินงานในอนาคต จงึ เป็นหน้าท่ีของผู้บรหิ ารที่ต้อง
ทำให้เกดิ ความม่นั ใจวา่ รายงานทางการเงนิ ขององค์กรให้ข้อมูลท่ีครบถว้ น ถกู ตอ้ ง และมีคณุ ภาพ

(3) การปฏิบัติตามกฎหมายและกฎระเบียบ (Compliance with applicable laws
and regulations) เพื่อป้องกันมิให้เกิดความเสียหายใด ๆ ขึ้นกับองค์กร จากสาเหตุการละเว้นไม่ปฏิบัติ
หรอื ปฏิบตั ไิ มเ่ ปน็ ไปตามกฎหมายท่เี กี่ยวข้องกับองค์กร รวมถึงข้อบังคับ และกฎระเบยี บขององค์กรเอง

3.4.3 แนวคดิ การควบคุมภายใน COSO มี 5 ประการ ดงั น้ี
(1) สภาพแวดล้อมการควบคุม (Control Environment) การควบคุมภายในจะบรรลุ

ตามวัตถุประสงค์ท่ีกำหนดไว้เพียงใด ขึ้นอยู่กับประสิทธิภาพของสภาพแวดล้อมการควบคุมเป็นสำคัญ
โดยสภาพแวดล้อมการควบคุมเป็นเรื่องของการควบคุมภายในที่กำหนดเป็นโครงสร้าง นโยบาย และ

26

ระเบียบ วธิ ีปฏบิ ัติทมี่ ีผลมาจากทัศนคติของผู้บริหาร รวมถึงสร้างความตระหนักให้บคุ ลากรเกดิ จิตสำนึกที่
ดีในการปฏิบัติงานตามความรับผิดชอบ จึงกล่าวได้ว่า สภาพแวดล้อมการควบคุมเป็นฐานรากของ
องคป์ ระกอบอน่ื ๆ

(2) การประเมินความเส่ียง (Risk Assessment) การประเมินความเสี่ยงเป็นการประเมิน
เพื่อทราบว่า องค์กรมีความเส่ียงอย่างไร และความเส่ียงนั้น ๆ อยู่ในกิจกรรมหรือข้ันตอนใดของงาน มี
ผลกระทบต่อการบรรลุวัตถุประสงค์ขององค์กรมากน้อยเพียงใด เพ่ือนำมาพิจารณากำหนดแนวทางท่ี
จำเป็นต้องใช้เพื่อให้เกิดความม่ันใจอย่างสมเหตุสมผลว่าความผิดพลาด เสียหายจะไม่เกิดขึ้น หรือหาก
เกิดขึ้นก็จะอยใู่ นระดับที่ไม่เป็นอนั ตราย หรือไม่เป็นอปุ สรรคต่อความสำเรจ็ ตามวตั ถปุ ระสงคข์ ององค์กร

(3) กิจกรรมการควบคุม (Control Activities) กิจกรรมการควบคุมเป็นนโยบาย
มาตรการ และวิธกี ารดำเนินงานตา่ ง ๆ ท่ีผู้บรหิ ารนำมาใช้เพ่ือให้เกิดความมั่นใจว่าคำส่ังต่าง ๆ ท่กี ำหนด
ขน้ึ น้นั สามารถลด หรือควบคมุ ความเสีย่ งและได้รับการตอบสนองปฏบิ ัติตามในเวลาที่เหมาะสม

(4) ขอ้ มลู สารสนเทศและการส่ือสาร (Information and Communication) ไดแ้ ก่
(4.1) ข้อมูลสารสนเทศ มีความจำเป็นสำหรับการปฏิบัตงิ าน ต้ังแตผ่ ู้บริหารไปจนถึง

พนักงานทุกระดับขององค์กร โดยผู้บริหารใช้ข้อมูลข่าวสารเพื่อประกอบการพิจารณาตัดสินใจ และส่ัง
การสำหรับผู้ปฏิบัติงานจะใช้ข้อมูลข่าวสารจากผู้บริหารเป็นแนวทางปฏิบัติงานตาม หน้าท่ีและความ
รับผิดชอบ

(4.2) การสื่อสาร หมายถึง การจัดระบบส่ือสารให้ข้อมูลที่จัดทำไว้แล้วส่งไปถึงผู้ท่ี
ควรได้รับ หรือมีไว้สำหรบั ผูท้ ี่ใช้ขอ้ มูลขา่ วสารนัน้ การส่ือสารที่ดตี ้องเป็นการสื่อสารแบบ 2 ทาง (Two –
ways Communication) กล่าวคือ มีการรับและส่งข้อมูลซ่ึงกันและกันแบบโต้ตอบกันได้ โดยระบบการ
สื่อสารท่ีดีต้องประกอบด้วย ระบบการสื่อสารทั้งภายในและภายนอก เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดควรจัด
ให้มีการประเมินระบบการสอื่ สารขององค์กรอย่างสม่ำเสมอ

(5) การติดตามประเมินผล (Monitoring) การเปล่ียนแปลงของสถานการณ์ที่เกิดข้ึนท้ัง
จากภายในและภายนอกองค์กร อาจทำให้ระบบการควบคุมภายในมีประสิทธิภาพลดลง จึงต้องมีการ
ติดตามประเมินผลเพื่อให้ผู้บริหารมีความมั่นใจอย่างสมเหตุสมผลว่าระบบการควบคุมภายในนั้นยังคงมี
ประสทิ ธภิ าพ

(5.1) การติดตาม เป็นการควบคุม และกำกับดูแลของฝ่ายบริหารเพ่ือติดตาม
ตรวจสอบผลความก้าวหน้าของการดำเนินงานวา่ เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพหรอื ไม่ เพียงใด และมีปญั หา
อปุ สรรคทต่ี อ้ งไดร้ บั การปรบั ปรงุ แกไ้ ขอย่างไร

(5.2) การประเมินผล ระบบการควบคุมภายในทน่ี ำไปใช้ในระยะเวลาพอสมควรแล้ว
ควรจัดให้มีการประเมินผลว่าระบบการควบคุมภายในนั้นยังเหมาะสมที่จะใช้ต่อไปหรือไม่ โดยผู้
ประเมินผลต้องไม่มีส่วนเกย่ี วข้องกับการกำหนดระบบการควบคุมภายใน เพ่อื มีความอสิ ระในการรายงาน
ผลการประเมินและให้จัดทำรายงานเสนอต่อผู้บริหาร โดยช้ีแจงให้ทราบถึงข้อบกพร่องที่ค้นพบ หรือ
สาเหตุของความแตกต่างระหว่างผลการดำเนินงานจริงกับการประมาณการ และผู้ท่ีต้องรับผิดชอบ
รวมทง้ั เสนอใหม้ ีการสัง่ การเพือ่ แก้ไขตอ่ ไป

27

3.4.4 สหกรณก์ ับการควบคมุ ภายใน
ในอดีตสหกรณ์ภาคเกษตรเป็นสหกรณ์ขนาดเล็ก และมีการดำเนินธุรกิจไม่มากอาศัย

เจ้าหน้าท่ีสหกรณ์เพียงไม่กี่คนก็สามารถดำเนินงานได้เรียบร้อย คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์
สามารถควบคุม ดูแลการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าท่ีได้อย่างทั่วถึง หากแต่ในปัจจุบันสหกรณ์มีขนาดใหญ่
และมีปริมาณธุรกิจเพิ่มขึ้นประกอบกับสภาพแวดล้อมทางธุรกิจท่ีเปลี่ยนแปลงไป สหกรณ์จึงจำเป็นต้อง
ปรับเปล่ียนกลยุทธ์ในการดำเนินธุรกิจเพ่ือให้สามารถแข่งขันได้ ส่งผลให้การดำเนินงานมีความยุ่งยาก
ซบั ซ้อนมากขนึ้ คณะกรรมการดำเนินการสหกรณไ์ ม่สามารถควบคุม ดแู ลการปฏิบตั ิงานของเจา้ หน้าท่ไี ด้
อย่างท่ัวถึง การบริหารงานสหกรณ์เป็นไปอย่างไม่มีประสิทธิภาพ ซ่ึงสาเหตุส่วนหน่ึงมาจากระบบการ
ควบคุมภายในของสหกรณ์ที่ไม่มีประสิทธผิ ลเพียงพอ ทำให้เกิดความผิดพลาดในการปฏิบัติงาน และเกิด
ความเสียหาย รวั่ ไหล หรอื สูญเสียในลักษณะต่าง ๆ เช่น เงินสดขาดบญั ชี สินค้าขาดบัญชี ลูกหน้ีค้างนาน
ลกู หนี้ปฏิเสธหนี้ เป็นตน้ รวมถงึ อาจเกิดการทุจริตข้ึน ซง่ึ มผี ลกระทบต่อการดำเนนิ งานของสหกรณใ์ นทุกด้าน

คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ต้องจัดให้มีระบบการควบคุมภายในท่ีดีในสหกรณ์โดยให้
แทรกอยู่ในกระบวนการปฏิบัตงิ านตามปกติ และต้องสร้างจิตสำนึกกระตุ้นให้เจ้าหน้าท่ีสหกรณ์ตระหนัก
ถึงความสำคัญของการควบคุมภายใน รวมท้ังปฏิบัติตนให้เป็นตัวอย่างที่ดีเพื่อให้การดำเนินงานของ
สหกรณ์เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล แม้ว่าระบบการควบคุมภายในจะมีความจำเป็นและ
เกี่ยวข้องกับความสำเร็จในการดำเนินงานของสหกรณ์ แต่หากใช้อย่างไม่ถูกต้อง เช่น เข้มงวด หรือ
เคร่งครัดเกินสมควรอาจทำให้การปฏิบัติงานติดขัด ล่าช้า หรือไม่คล่องตัว ในทางตรงกันข้ามหากปล่อย
ปละ ละเว้นไม่ปฏิบัตติ ามระบบการควบคมุ ภายในท่ีกำหนดกอ็ าจทำให้มคี วามเสยี่ งที่จะเกิดความเสยี หาย
หรือการทุจริตขึ้น ดังน้ัน คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์จะต้องทำให้เกิดความสมดุลระหว่างความ
คล่องตัวในการปฏบิ ัติงานกบั ระดบั การควบคมุ ภายในทมี่ ปี ระสิทธผิ ล จึงจำเป็นต้องศึกษาเก่ียวกับลักษณะ
ของการควบคุมภายในท่ีดี การควบคุมภายในแต่ละด้านและข้อจำกัดของการควบคุมภายใน เพ่ือให้เกิด
ความรู้ ความเขา้ ใจและสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการบริหารงานสหกรณ์

อย่างไรก็ดี การควบคุมภายในของแตล่ ะสหกรณ์อาจแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับคณะกรรมการ
ดำเนินการสหกรณ์ว่าให้ความสำคัญกับวัตถุประสงค์ของการควบคุมภายในด้านใดมากกว่ากัน บาง
สหกรณ์อาจเน้นการป้องกันมิให้ทรัพย์สินมีการสิ้นเปลือง สูญเปล่า เสียหาย หรือสูญหาย และปลอดภัย
จากการทุจริตหรือเน้นความเช่ือถือได้และความถูกต้องของรายงานทางการเงิน หรือเน้นการปฏิบัติให้
เป็นไปตามกฎหมายข้อบังคับ ระเบียบนายทะเบียนสหกรณ์และระเบียบของสหกรณ์ เป็นต้น ซ่ึงเป็นเรอ่ื ง
ของนโยบาย ทัศนคติและลักษณะการดำเนินธุรกิจของสหกรณ์ หรือทุกเร่ืองผสมผสานกัน ซึ่งในบางครั้ง
การจัดให้มรี ะบบการควบคุมภายในขน้ึ ทำให้เสยี ค่าใช้จา่ ยเพ่ิมข้ึนและอาจไม่คุ้มคา่ กบั ประโยชน์ทจี่ ะได้รับ
คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ จึงควรพิจารณาจัดให้มีระบบการควบคุมภายในขึ้นในจุดที่สำคัญก่อน
ซึ่งหากไม่มีการควบคุมแล้วจะทำให้เกิดความเสียหาย สูญเสีย รั่วไหล หรือทุจริตได้ง่าย ดังนั้ น
คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ควรกำหนดระบบการควบคุมภายในให้เช่ือมโยงสอดคล้องกับแผนงาน
หรือเป้าหมายและแนวทางการบริหารงาน รวมถึงจัดให้มีการติดตามผลการควบคุมภายในเป็นระยะ ๆ
อย่างสมำ่ เสมอ และปรับปรงุ ให้เหมาะสมกับสถานการณ์ทเ่ี ปลีย่ นแปลงไป

28

3.5 แนวคดิ เกี่ยวกับการแก้ไขปัญหาข้อบกพรอ่ งของสหกรณ์
3.5.1 ข้อบกพรอ่ งของสหกรณ์ ไดแ้ ก่
(1) ข้อบกพร่องเกี่ยวกับการทุจริต : เมื่อพิจารณาตามหนังสือกรมส่งเสริมหกรณ์ ท่ี กษ

1115/13320 ลงวันท่ี 30 พฤศจิกายน 2558 ซึ่งให้ความหมายคำว่า “การกระทำโดยทุจริต”
หมายถึง บุคคลใดเอาไป หรือสนับสนุนให้เอาไป ซึ่งทรัพย์สินของสหกรณ์ หรือกระทาการอย่างใด เพ่ือ
แสวงหาประโยชนท์ ี่มิควรได้โดยชอบดว้ ยกฎหมายสำหรับตนเองหรือผู้อื่น อนั เปน็ ความผดิ ทางอาญาไมว่ ่า
จะเป็นความผิดต่อแผ่นดินหรือเป็นความผิดต่อส่วนตัว เช่น การยักยอกเงินสหกรณ์, การยักยอกสินค้า
ของสหกรณ์, การปลอมแปลงลายมอื ชือ่ เงนิ ก้ยู ืม, การจัดทำบญั ชเี ปน็ เท็จ เปน็ ตน้

(2) ข้อบกพรอ่ งเกี่ยวกับการเงินและบัญชี : เกิดจากกรณีท่ีสหกรณ์ไมป่ ฏิบัติตามมาตรา 65
แห่งพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ.2542 กล่าวคือ การทำบัญชีและรายการที่นายทะเบียนสหกรณ์
กำหนดให้ถูกต้องตามความเป็นจริง และเก็บรักษาบัญชีและเอกสารประกอบการลงบัญชีไว้ที่สำนักงาน
สหกรณ์ภายในระยะเวลา เมื่อมีเหตุท่ีต้องบันทึกรายการในบัญชีเก่ียวกับกระแสเงินสดของสหกรณ์ ให้
บันทึกรายการในวันที่เกิดเหตุนั้น สำหรับเหตุอื่นที่ไม่เก่ียวกับกระแสเงินสดให้บันทึกบัญชีภายใน 3 วัน
ทั้งน้ี การลงบัญชีการลงบัญชีต้องมีเอกสารประกอบการลงบัญชีที่สมบูรณ์โดยครบถ้วน อาทิ การลงบัญชีไม่
เป็นปจั จุบนั , จดั ทำบัญชไี มถ่ กู ตอ้ งตามความเป็นจริง, บนั ทึกบัญชีไมเ่ รียบร้อย ไม่เป็นปจั จุบนั เปน็ ต้น

และเกิดจากจากกรณีที่สหกรณ์ไม่ปฏิบัติตามมาตรา 66 แห่งพระราชบัญญัติ
สหกรณ์ พ.ศ.2542 และท่แี ก้ไขเพิ่มเติม กล่าวคอื จัดงบการเงินประจำปีตามแบบท่ีนายทะเบียนสหกรณ์
กำหนด และงบการเงนิ นนั้ เมอื่ ทำเสรจ็ ต้องให้ผู้สอบบัญชีตรวจสอบแล้วนำเสนอเพื่ออนุมัติในท่ีประชุมใหญข่ อง
สหกรณ์ภายใน 150 วันนบั แต่วันสิ้นปีทางบัญชี อาทิ การไม่สง่ งบการเงินประจำปีภายในระยะเวลา เป็นต้น

(3) ข้อบกพรอ่ งเก่ียวกบั การดำเนนิ การนอกวตั ถุประสงค์ : เกิดจากกรณีท่ีสหกรณ์มีการ
กระทำท่ีไม่ได้ระบุไว้ในวัตถุประสงค์และอำนาจกระทำการตามข้อบังคับของสหกรณ์ อาทิ การซื้อขาย
ลอตเตอรใ่ี นสหกรณ์ เปน็ ตน้

(4) ขอ้ บกพรอ่ งเก่ียวกบั การดำเนนิ การที่ขดั ต่อระเบียบ ข้อบงั คบั ของสหกรณ์
พระราชบัญญตั สิ หกรณ์ และกฎหมายท่ีเกย่ี วข้อง อาทิ การอนุมตั เิ งินกู้เกินกว่าท่รี ะเบียบกำหนด, จา่ ยเงิน
ปนั ผลไม่เปน็ ไปตามระเบียบ, การกำหนดระเบียบเกี่ยวกับการจัดจ้างผ้จู ดั การท่ีมอี ายุเกินกวา่ ทขี่ ้อบงั คับ
กำหนด เป็นตน้

3.5.2 แนวทางแก้ไขปญั หาเม่ือพบขอ้ บกพร่อง
เมอ่ื มีการกระทำโดยทจุ ริตและสหกรณม์ ีความเสยี หายหรอื อาจเกิดความเสยี หายให้สหกรณ์

ดำเนินการตามลำดับข้นั ตอน ดังนี้
(1) ให้สหกรณ์เรยี กประชุมคณะกรรมการโดยดว่ น เพ่อื พจิ ารณาแต่งต้งั คณะอนกุ รรมการ

สอบสวนขอ้ เท็จจรงิ เพื่อทราบข้อเท็จจรงิ ถึงการกระทำโดยทุจริตน้ัน ว่าทำอยา่ งไร ผู้ใดกระทำ ผู้ต้อง
รับผดิ ชอบ จำนวนความเสียหายที่พบ โดยใหส้ หกรณ์บนั ทึกรายงานการประชมุ ใหค้ รบถ้วนชดั เจน และ
ออกเปน็ คำสงั่ แต่งตั้งคณะอนุกรรมการ

(2) ให้คณะอนุกรรมการท่ีไดร้ ับการแต่งตัง้ ตามข้อ 1 ดำเนนิ การสอบสวนขอ้ เท็จจริง
ใหแ้ ล้วเสร็จภายใน 15 วนั นบั แต่รับทราบคำสง่ั แต่งตง้ั

29

(3) ให้คณะอนุกรรมการจัดทำรายงานผลการสอบสวนข้อเท็จจริงเสนอต่อ
คณะกรรมการดำเนนิ การสหกรณ์

(4) ให้สหกรณ์เรียกประชุมคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ภายใน 7 วัน นับแต่
วนั ที่คณะอนุกรรมการเสนอผลการสอบสวนขอ้ เทจ็ จริง เพื่อให้คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์รับทราบ
ผลการสอบสวนข้อเท็จจริง พร้อมพิจารณาว่ามีการกระทำโดยทุจริตจริงหรือไม่ อย่างไร และให้ทป่ี ระชุม
ร่วมกันพิจารณาวา่ จะดำเนนิ การอยา่ งไร โดยใหม้ มี ตคิ รบถว้ นชดั เจนในประเด็นน้ี

(5) หากพิจารณาแล้ว พบว่า เป็นการกระทำโดยทุจริตและรู้ตัวผู้กระทำผิด
ให้คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์มีมติมอบหมายให้กรรมการผู้ใดผู้หนึ่ง หรือผู้จัดการสหกรณ์ไปร้อง
ทุกข์ ภายใน 3 วัน นับแต่วันมีมติ ก่อนการร้องทุกข์ ห้ามมิให้สหกรณ์ยอมรับหนังสือรับสภาพหนี้ หรือ
ยอมความในความผิดอาญา เว้นแต่ ผู้กระทำผิดได้ชาระค่าเสียหายให้แก่สหกรณ์แล้วโดยสิ้นเชิง หรือมี
หลกั ประกันที่คุ้มกบั ความเสียหาย

(6) หากพบว่าผู้กระทำผิดเป็นเจ้าหน้าท่ีสหกรณ์ ให้คณะกรรมการดาเนินการ
สหกรณ์พิจารณาลงโทษทางวินัยให้เป็นไปตามระเบียบว่าด้วยเจา้ หน้าที่และข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน
หรอื ระเบียบท่เี ก่ียวข้อง โดยมีมติในการลงโทษเจ้าหน้าท่ใี ห้ชดั เจน

(7) นายทะเบียนสหกรณ์ สั่งการเป็นหนังสือให้คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์
แก้ไขข้อบกพร่องตามวิธีการขั้นตอนและระยะเวลาที่กำหนดข้างต้น ตามพระราชบัญญัติสหกรณ์
พ.ศ.2542 และท่ีแก้ไขเพ่ิมเติม มาตรา 22 มาตรา 89/3 และดำเนินการร้องทุกข์หรือฟ้องคดีแทน
สหกรณ์ เมื่อคณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ กรรมการ ผู้จัดการ เจ้าหน้าท่ีของสหกรณ์ หรือบุคคลที่
เกี่ยวข้อง ทำให้เสียหายแต่สหกรณ์ไม่ร้องทุกข์หรือฟ้องคดี ตามมาตรา 21 แห่งพระราชบัญญัติสหกรณ์
พ.ศ.2542 และทแี่ กไ้ ขเพ่ิมเตมิ ตลอดจนการใช้อำนาจหนา้ ที่ในการกำกับดูแลสหกรณ์อ่นื ท่ีเกีย่ วขอ้ ง

ภาพท่ี 3 : แผนผังแสดงลำดับขัน้ ตอนแนวทางปฏบิ ัติของสหกรณ์กรณเี กดิ การทุจรติ

30
ภาพท่ี 4 : แนวทางการใชอ้ ำนาจนายทะเบยี นสหกรณส์ ่ังการให้แกไ้ ขข้อบกพร่อง

3.5.3 แนวทางการป้องกนั ข้อบกพร่อง มีดังนี้
(1) สหกรณ์ โดยมติที่ประชุมใหญ่ต้องถือปฏิบัติตามระเบียบ ข้อบงั คับ และพระราชบญั ญตั ิ

สหกรณ์ รวมทงั้ กฎหมายอืน่ ท่ีเก่ียวข้อง
(2) สมาชิกสหกรณ์ต้องช่วยกันสอดส่องการดำเนินกิจการของคณะกรรมการดำเนินการ

สหกรณ์ (ฝ่ายบรหิ าร) และการปฏบิ ตั ิหนา้ ทขี่ องเจ้าหนา้ ทีส่ หกรณ์ (ฝา่ ยจดั การสหกรณ์)
(3) ผู้ตรวจสอบกิจการ ซึ่งท่ีประชุมใหญ่เลือกต้ังจากสมาชิกหรือบุคคลภายนอกน้ัน ต้อง

ดำเนนิ การตรวจสอบกจิ การของสหกรณต์ ามอำนาจและหนา้ ที่
(4) ในการดำเนินกิจการของสหกรณ์นั้น คณะกรรมการดำเนินการสหกรณ์ ต้องปฏิบัติ

หน้าที่ให้เป็นไปตามกฎหมาย วัตถุประสงค์ และมติท่ีประชุมใหญ่ ด้วยความซ่ือสัตย์สุจรติ และระมัดระวัง
รกั ษาผลประโยชน์ของสหกรณ์หรือสมาชิก ตามมาตรา 51/1 แห่งพระราชบัญญัติสหกรณ์ พ.ศ. 2542
และท่ีแก้ไขเพ่ิมเติม รวมทั้งให้ปฏิบัติตามคำแนะนำ/คำส่ัง/ระเบียบ ท่ีนายทะเบียนสหกรณ์กำหนด และ
ตามมาตรฐานการบญั ชีท่ีรับรองทัว่ ไป ดงั นี้

(4.1) ควรให้มีที่เก็บรักษาเงินเป็นสัดส่วน กล่าวคือ มีตู้เซฟ และมีกรรมการเก็บ
รกั ษากญุ แจไว้ คนละดอกท้ังมกี ารตรวจสอบนับเงินทุกวันก่อนนาเกบ็ ในตูเ้ ซฟ

(4.2) ตอ้ งตรวจสอบรายการบญั ชี หลกั ฐานการรับ – จ่ายเงนิ เปน็ ประจาทกุ วันวา่
การลงบัญชี หลกั ฐานในการลงบญั ชี จำนวนเงนิ ท่ีมรี ายการรับ – จ่ายในแต่ละวนั ถกู ต้องตรงกนั

31

(4.3) กำหนดวงเงินเกบ็ รกั ษาไว้ใหเ้ หมาะสม ไม่ให้มากจนเกนิ ไป
(4.4) แบง่ แยกหนา้ ทีค่ นลงบัญชีกับผ้เู กบ็ รกั ษาเงินสดไวเ้ ปน็ คนละคนกนั
(4.5) ตรวจสอบรายการลงบัญชี เอกสารในการลงบัญชีให้ถูกต้องเป็นปัจจุบันทุกวัน
แล้วส่ัง กำชับพนักงานหรือเจ้าหน้าท่ีผู้รับผิดชอบและเก่ียวข้อง ให้ปฏิบัติหน้าที่พร้อมทั้งใหย้ ึดระเบยี บว่า
ด้วยการเงนิ และการบญั ชีอยา่ งเคร่งครดั
(4.6) จดั ระบบควบคุมเงินสดเอกสารหลกั ฐานสำคัญและกำหนดข้ันตอนการเบกิ จา่ ย
ใหร้ ัดกุม
(4.7) ให้มีการตรวจนับเงินสดเมื่อส้ินวันทำการแต่ละวันทุกวันโดยกำหนดตัว
ผู้รบั ผดิ ชอบชัดเจน
(5) เจ้าหน้าที่ของสหกรณ์ ต้องปฏิบัติหน้าท่ีให้เป็นไปตามกฎหมาย ข้อบังคับ และ
ระเบียบของสหกรณ์อย่างเคร่งครัด ในฐานะลูกจ้างของสหกรณ์ โดยไม่แสวงหาผลประโยชน์จากสหกรณ์
โดยมิชอบ
(6) เจ้าหน้าท่ีส่งเสริมสหกรณ์เข้าไปแนะนำและส่งเสริมสหกรณ์ให้ดำเนินงานสหกรณ์
ตามกฎหมาย ข้อบังคับ และระเบียบสหกรณ์ และให้การดำเนินกิจการของสหกรณ์เป็นตามหลักการ
วิธีการ และอุดมการของสหกรณ์ด้วย รวมท้ังปฏิบัติหน้าท่ีผู้ตรวจการสหกรณ์รายงานผลการตรวจสอบ
กิจการและฐานะการเงินของสหกรณ์ท่ีรับผิดชอบให้นายทะเบียนสหกรณ์ทราบทันที เมื่อพบเหตุที่อัน
อาจจะทำให้เกดิ ขอ้ บกพรอ่ งหรือความเสียหายแก่สหกรณไ์ ด้
(7) สหกรณ์จังหวัด/ผู้อำนวยการสำนักงานพื้นที่ 1 - 2 ในฐานะรองนายทะเบียนสหกรณ์
ใช้ดุลพินิจตามอำนาจหน้าที่ที่นายทะเบียนให้อำนาจในการกำกับดูแลสหกรณ์ เพ่ือป้องกันปัญหาหรือ
ความเสียหายที่อาจจะเกดิ ขนึ้ โดยเร็ว

3.6 แนวคดิ เกย่ี วกับหลกั เกณฑ์การจัดชนั้ ความเข้มแข็งของสหกรณ์
3.6.1 หลักการจดั ระดบั ความเข้มแขง็ สหกรณ์
(1) ความสามารถในการให้บริการสมาชิก : เป็นการประเมินว่าสหกรณ์มีความสามารถ

ในการดำเนินธุรกิจเพ่ือให้บริการ แก่สมาชิกในด้านต่าง ๆ เช่น การรับฝากเงิน การให้เงินกู้ การจัดหา
สินค้ามาจำหน่าย การแปรรูปผลผลิต และการรวบรวมผลผลิต มีสัดส่วนต่อสมาชิกท้ังหมดมากน้อย
เพียงใด มเี กณฑ์การใหค้ ะแนน ดงั น้ี

ตารางท่ี 6 : สดั ส่วนสมาชิกทีม่ ีส่วนรว่ มในการดำเนนิ ธุรกิจ

สดั ส่วนสมาชิกท่ีมสี ่วนร่วม คะแนน
ในการดำเนนิ ธรุ กจิ

มากกว่าหรือเท่ากับรอ้ ยละ 70 4

ระหวา่ งร้อยละ 60-69 2

น้อยกวา่ ร้อยละ 60 0

การคำนวณอัตราสว่ นสมาชิกท่ีมสี ่วนร่วมมวี ิธกี าร ดงั นี้

อัตราสว่ นสมาชกิ ทีม่ สี ่วนร่วม = จำนวนสมาชกิ ทม่ี ีสว่ นรว่ มในการดำเนินธรุ กจิ
จำนวนสมาชกิ สหกรณ์

32

หมายเหตุ จำนวนสมาชิกท่ีมีส่วนร่วมในการดำเนินธุรกิจกับสหกรณ์จากจำนวนสมาชิกท่ีใช้
บริการ/ร่วมทำธรุ กิจกับสหกรณ์ อย่างน้อย 1 ดา้ น ได้แก่ การรับฝากเงิน การให้เงินกู้ การจดั หาสนิ คา้ มา
จำหนา่ ย

(2) ประสิทธิภาพในการดำเนินธุรกิจ เป็นการประเมินจากอัตราส่วนทางการเงินในการ
ดำเนินธุรกิจและการบริหารงานของสหกรณ์ โดยใชข้ ้อมลู อัตราส่วนทางการเงินทีบ่ ่งบอกให้เห็นถึงความมี
เสถยี รภาพทางการเงินของสหกรณ์ แบ่งวธิ กี ารจัดการเสถียรภาพเป็น 2 สว่ น ดังน้ี

(2.1) ขอ้ มลู ตำแหน่งในกลุ่มโดยจัดลำดับ (Ranking Score) คำนวณจาก

อัตราสว่ นหน้ีสนิ ตอ่ ทนุ = หนส้ี นิ
ทุนของสหกรณ์

อตั ราผลตอบแทนต่อทุน = กำไร ขาดทนุ สุทธิ x 100
ทุนของสหกรณ์ถวั่ เฉล่ีย

อัตราผลตอบแทนสินทรพั ย์ = กำไร ขาดทุน จากการดำเนนิ งาน x 100
สนิ ทรัพยถ์ ว่ั เฉลย่ี

อตั ราทนุ หมุนเวียน = สินทรัพย์หมุนเวียน
หน้สี นิ หมนุ เวียน

โดยแปลผลคะแนนจากการคำนวณแบบ RANKING SCORE ดงั น้ี

ตารางที่ 7 : ขอ้ มูลตำแหนง่ เสถยี รภาพจากการทำการเปรยี บเทยี บ (Benchmark Score)

1.อัตราสว่ นหนีส้ ิน 2. อัตราผลตอบแทน 3. อัตราผลตอบแทน 4. อตั ราส่วน
ตอ่ ทนุ ตอ่ ส่วนของทุน ต่อสนิ ทรัพย์ ทุนหมุนเวียน
ชว่ ง % คะแนน
ช่วง % คะแนน ช่วง % คะแนนที่ ช่วง % คะแนน
ท่ีให้ ให้ ท่ีให้ ทีใ่ ห้
>80 5
>80 1 >80 5 >80 5 60-80 4
60-80 2 60-80 4 60-80 4 40-60 3
40-60 3 40-60 3 40-60 3 20-40 2
20-40 4 20-40 2 20-40 2 <20 1
<20 5 <20 1 <20 1

เรียงจาก มากไปน้อย โดยแยกประเภทสหกรณ์ แล้วแบ่งกลุ่มออกเป็น 5 กลุ่ม
กลมุ่ ละ 20% ของขอ้ มลู ทงั้ หมด

33

(2.2) ข้อมูลตำแหน่งเสถียรภาพจากการทำการการเปรียบเทียบ (Benchmark Score)

คำนวณจาก

อตั ราคา่ ใชจ้ า่ ยดำเนินงาน = คา่ ใชจ้ ่ายดำเนนิ งาน x 100
ต่อกำไรก่อนหกั ค่าใช้จ่ายดำเนินงาน

กำไรก่อนหกั คา่ ใชจ้ ่ายดำเนนิ งาน

อตั ราสว่ นทุนสำรองตอ่ สินทรัพย์ = ทุนสำรอง
สินทรัพย์

อตั ราสว่ นหน้ีระยะสั้นที่ชำระได้ตามกำหนด = ลกู หน้ีท่ีชำระไดต้ ามกำหนด x 100

ลูกหนที้ ีถ่ งึ กำหนดชำระ

โดยแปลผลคะแนนจากการคำนวณแบบ Benchmark Score ดงั น้ี

ตารางท่ี 8 : อัตราสว่ นคา่ ใช้จ่ายดำเนินงานต่อกำไร (ก่อนหกั ค่าใชจ้ ่ายดำเนินงาน)

อัตราสว่ นคา่ ใชจ้ า่ ยดำเนินงานต่อกำไร (กอ่ นหกั ค่าใชจ้ ่ายดำเนนิ งาน)

คะแนน การเกษตร ประมง นิคม รา้ นคา้ บรกิ าร ออมทรัพย์ เครดิต กลมุ่
ท่ไี ด้ ยเู นี่ยน เกษตรกร
5
4 <45 <50 <50 <50 <50 <25 <40 <50
3 50-60
2 45-55 50-60 50-60 50-60 50-60 25-30 40-50 60-70
1 70-80
55-65 60-70 60-70 60-70 60-70 30-35 50-60 >80

65-75 70-80 70-80 70-80 70-80 35-40 60-70

>75 >80 >80 >80 >80 >40 >70

ตารางที่ 9 : อัตราส่วนทนุ สำรองต่อสนิ ทรพั ย์

คะแนน การเกษตร อตั ราส่วนทุนสำรองต่อสนิ ทรพั ย์ ออมทรัพย์ เครดิต กลมุ่
ท่ไี ด้ >0.20 ยเู นย่ี น เกษตรกร
5 0.15-0.20 ประมง นคิ ม รา้ นคา้ บริการ >0.10
4 0.07- >0.11 >0.25
0.10-0.15 >0.25 >0.25 >0.25 >0.25 0.10
3 0.20- 0.20- 0.20- 0.20- 0.04- 0.08- 0.20-
0.05-0.10 0.25 0.25 0.25 0.25 0.07 0.11 0.25
2 0.15- 0.15- 0.15- 0.15- 0.01-
<0.05 0.20 0.20 0.20 0.20 0.04 0.05- 0.15-
1 0.10- 0.10- 0.10- 0.10- <0.01 0.08 0.20
0.15 0.15 0.15 0.15
<0.10 <0.10 <0.10 <0.10 0.02- 0.10-
0.05 0.15

<0.02 <0.10

34

ตารางท่ี 10 : อตั ราลูกหน้ีระยะส้ันท่ีชำระหนไี้ ดต้ ามกำหนด

อัตราลูกหน้รี ะยะส้ันท่ีชำระหนี้ไดต้ ามกำหนด

คะแนน การเกษตร ประมง นิคม รา้ นคา้ บริการ ออมทรัพย์ เครดติ ยู กลุ่ม
ทไี่ ด้ เน่ียน เกษตรกร

5 >90 >90 >90 >90 >90 >95 >90 >90
75-90 75-90 75-90 75-90 90-95 75-90 75-90
4 75-90 60-75 60-75 60-75 60-75 85-90 60-75 60-75
45-60 45-60 45-60 45-60 80-85 45-60 45-60
3 60-75 <45 <45 <45 <45 <80 <45 <45

2 45-60

1 <45

ทั้งนี้ สามารถคำนวณ CAEL Score ได้ ดังน้ี

CAEL Score = (0.4515 * Ranking Score) + (1.4047 * Benchmark Score)

โดยสามารถแปลผลการคำนวณช่วงของ CAEL Score เป็นเสถียรภาพทางการเงิน
กลุ่มการเงิน (CAEL) ได้ ดงั น้ี

ตารางท่ี 11 : ช่วงของ CAEL Score

ช่วงของ CAEL Score เสถียรภาพทางการเงนิ กลุ่มการเงนิ
(CAEL)

มากกว่า 29.4 ระดับมง่ั คงดมี าก

23.8-29.4 ระดับมั่นคงดี

18.2-23.8 ระดับมน่ั คงตามมาตรฐาน

12.6-18.2 ระดบั ม่ันคงตำ่ กวา่ มาตรฐาน

ตำ่ กว่า 12.6 ระดับตอ้ งแก้ไขเร่งดว่ น

การประเมินจากอัตราสว่ นทางการเงินในแต่ละระดับคะแนนมีความหมาย ดังน้ี

ระดับมั่นคงดีมาก หมายถึง ระดับที่มีความมั่นคงทางการเงินดีมาก สามารถรับ

ผลกระทบทเ่ี กิดจากความผันผวนของภาวะธรุ กิจไดด้ ี

ระดับมั่นคงดี หมายถึง ระดับที่มีความม่ันคงทางการเงินดี สามารถรับผลกระทบ

ท่ีเกิดจากความผนั ผวนของภาวะธรุ กิจไม่เตม็ ที่ ซง่ึ ต้องระมดั ระวังความเสีย่ งท่อี าจเกิดขึ้นบางดา้ น

ระดบั มั่นคงตามมาตรฐาน หมายถึง ระดับท่ีมีความม่ันคงทางการเงินตามมาตรฐาน

ท่ีกำหนด สามารถรับผลกระทบที่เกิดจากความผันผวนของภาวะธุรกิจได้พอสมควร แต่ต้องระมัดระวัง

ความเส่ียงที่อาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานและฐานะทางการเงิน มิฉะน้ันอาจเป็นผลให้เกิดความ

เสียหายทางการเงินได้

ระดับต่ำกว่ามาตรฐาน หมายถึง ระดับท่ียังไม่มีความม่ันคงทางการเงินตาม

มาตรฐานที่กำหนด สามารถรับผลกระทบที่เกิดจากความผันผวนของภาวะธุรกิจได้บ้างแต่ค่อนข้าง

เปราะบาง ดังน้นั การบริหารจัดการตอ้ งได้รบั การปรบั ปรงุ เพอื่ เพิม่ ความม่ันคงทางการเงินใหเ้ ข้มแข็งขึน้

35

ระดับต้องปรับปรุง หมายถึง ระดับท่ีมีความอ่อนไหวทางการเงิน ยังไม่สามารถรับ
ผลกระทบทเี่ กดิ จากความผนั ผวนของภาวะธุรกิจได้ จึงตอ้ งไดร้ ับการปรับปรุงแก้ไขด้านการบรหิ ารจดั การ
ทางการเงนิ ในหลาย ๆ ด้าน เพือ่ ใหพ้ ้นจากสภาวะของการตกต่ำทางธรุ กิจ

ระดับต้องแก้ไขเร่งด่วน หมายถึง ระดับที่ไม่มีความมั่นคงทางการเงิน เน่ืองจากมี
ส่วนขาดแห่งทุน ซ่ึงต้องได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วน มิฉะน้ันอาจต้องประสบกับสถานภาพที่ต้อง
ล้มละลาย

ทั้งน้ี สามารถแปลเสถียรภาพทางการเงินกลุ่มการเงิน เป็นคะแนนประสิทธิภาพ
ในการดำเนนิ ธุรกจิ ได้ ดงั น้ี

ตารางที่ 12 : เสถียรภาพทางการเงินกลมุ่ การเงิน (CAEL)

เสถยี รภาพทางการเงนิ กลมุ่ การเงิน (CAEL) คะแนน
ระดับมั่งคงดมี าก 4
ระดับมั่นคงดี 3
2
ระดบั มนั่ คงตามมาตรฐาน 1
ระดับมน่ั คงต่ากวา่ มาตรฐาน 0
ระดับต้องปรับปรงุ /ระดับต้องแกไ้ ขเร่งด่วน

(3) ประสิทธิภาพในการจัดการองค์กร เป็นการประเมินจากชั้นคุณภาพการควบคุมภายใน
ของสหกรณโ์ ดยสามารถอธิบายคุณภาพการควบคมุ ภายในในแตล่ ะระดับคะแนนได้ ดังน้ี

ดีมาก หมายถึง สหกรณ์/กลุ่มเกษตรกร มีกระบวนการท่ีคณะผู้บริหารและ
บุคลากรในองค์กรกำหนดขึ้น ซ่ึงเป็นการออกแบบในระดับท่ีสมเหตุสมผลดีมาก เพื่อให้เกิดความเช่ือม่ัน
ได้ว่าการดำเนินธุรกิจเป็นไปอย่างมีระเบียบและมีประสิทธิภาพดีมาก รวมถึงการปฏิบัติตามนโยบายของ
ผูบ้ ริหาร การป้องกันรักษาทรัพย์สิน การปอ้ งกันและการตรวจพบขอ้ ผิดพลาด ความถูกต้องครบถ้วนของ
การบันทึกบัญชี และการจัดทาข้อมูลทางการเงินที่เช่ือถือได้และทันเวลาซ่ึงยังครอบคลุมถึงสภาพแวดล้อม
ของการควบคุมด้วย ทั้งน้ีวิธีการควบคุมดังกล่าวข้างต้นของสหกรณ์และกลุ่มเกษตรกร เมื่อผ่านการประเมิน
แล้วอยู่ในระดบั ดมี าก

ดี หมายถึง สหกรณ์/กลุ่มเกษตรกร มีกระบวนการท่ีคณะผู้บริหารและบุคลากร
ในองค์กรกำหนดข้ึน ซ่ึงเป็นการออกแบบในระดับที่สมเหตุสมผลดี เพ่ือให้เกิดความเชื่อม่ันได้ว่า
การดำเนินธุรกิจเป็นไปอย่างมีระเบียบและมีประสิทธิภาพดี รวมถึงการปฏิบัติตามนโยบายของผู้บริหาร
การป้องกันรักษาทรัพย์สินการป้องกันและตรวจพบข้อผิดพลาด ความถูกต้องครบถ้วนของการบันทึก
บัญชี และการจัดทาข้อมูลทางการเงิน ที่เชื่อถือได้และทันเวลา ซ่ึงยังครอบคลุมถึงสภาพแวดล้อมของ
การควบคุมด้วย ท้ังนี้วิธีการควบคุมดังกล่าวข้างต้นของสหกรณ์และกลุ่มเกษตรกร เม่ือผ่านการประเมิน
แลว้ อยูใ่ นระดบั ดี

พอใช้ หมายถึง สหกรณ์/กลุ่มเกษตรกร มีกระบวนการที่คณะผู้บริหารและ
บุคลากรในองค์กรกำหนดขึ้น ซ่ึงเป็นการออกแบบในระดับที่สมเหตุสมผลพอสมควร เพื่อให้เกิดความ
เช่ือมั่นได้ว่าการดำเนินธุรกิจเป็นไปอย่างมีระเบียบและมีประสิทธิภาพพอใช้รวมถึงการปฏิบัติตาม

36

นโยบายของผู้บริหาร การป้องกันรักษาทรัพย์สิน การป้องกันและการตรวจพบข้อผิดพลาดความถูกต้อง
ครบถ้วนของการบันทึกบัญชี และการจัดทาข้อมูลทางการเงินท่ีเชื่อถือได้และทันเวลาพอสมควร
ซงึ่ ยงั ครอบคลุมถงึ สภาพแวดล้อมของการควบคุมด้วย ทง้ั น้วี ิธีการควบคุมดังกลา่ วขา้ งต้นของสหกรณ์และ
กล่มุ เกษตรกร เมื่อผ่านการประเมนิ แลว้ อยใู่ นระดับพอใช้

ต้องปรับปรุง หมายถึง สหกรณ์/กลุ่มเกษตรกร มกี ระบวนการทีค่ ณะผู้บริหารและ
บุคลากรในองค์กรกำหนดขึ้น ซ่ึงเป็นการออกแบบในระดับที่ไม่สมเหตุสมผล ที่จะก่อให้เกิดความเช่ือม่ัน
ได้ว่าการดำเนินธุรกิจเป็นไปอย่างมีระเบียบและมีประสิทธิภาพ รวมถึงการปฏิบัติตามนโยบายของ
ผ้บู รหิ าร การป้องกันรักษาทรัพยส์ ิน การป้องกันและการตรวจพบข้อผิดพลาด ความถูกต้องครบถ้วนของ
การบันทึกบัญชี และการจัดทาข้อมูลทางการเงินที่ควรปรับปรุงเพ่ือให้เกิดความเชื่อถือได้อย่างทันเวลา
ซึ่งยังครอบคลุมถึงสภาพแวดล้อมของการควบคุม ทั้งนี้วิธีการควบคุมดังกล่าวข้างต้นของสหกรณ์และ
กลุม่ เกษตร เมื่อผา่ นการประเมินแลว้ อยูใ่ นระดับควรปรบั ปรุง

ท้ังน้ี สามารถแปลการควบคุมภายใน ให้เป็นคะแนนประสิทธิภาพในการจัดการ
องคก์ รได้ ดังน้ี

ตารางที่ 13 : การควบคุมภายใน

การควบคุมภายใน คะแนน
ดีมาก 4
ดี 3
พอใช้ 2
1
ต้องปรบั ปรุง 0
ไมม่ ีการควบคุมภายใน

(4) ประสิทธิภาพของการบริหารงาน ประเมินถึงการบริหารงานของคณะกรรมการ
ประกอบด้วย การเกิดการทุจริตและการเกิดข้อบกพร่อง โดยพิจารณาการเกิดข้อบกพร่องประกอบ
จำแนกประเภทได้ดงั นี้

(4.1) ขอ้ บกพรอ่ งทางบัญชี
(4.2) ข้อบกพร่องทางการเงนิ
(4.3) การดำเนนิ การนอกกรอบวตั ถปุ ระสงค์
(4.4) พฤตกิ รรมท่ีอาจก่อใหเ้ กิดความเสียหาย
(4.5) ข้อบกพร่องอน่ื ๆ
โดยลำดบั ขนั้ ของการดำเนินการแก้ไข แบง่ เป็น
ยังไม่เร่ิมดำเนินการแก้ไข นายทะเบียนสหกรณ์ยังไม่ได้มีการส่ังการ/แนะนำ
ให้สหกรณ์แกไ้ ขข้อบกพรอ่ ง หรือสหกรณจ์ งั หวัด ยงั ไมม่ ีการแนะนำใหส้ หกรณป์ ฏบิ ตั ิ
อยูร่ ะหว่างดำเนนิ การแกไ้ ข
- นายทะเบียนสหกรณ์สหกรณ์ได้ออกคำสั่ง/แนะนำให้สหกรณ์แก้ไขข้อบกพร่อง
แลว้ หรอื สหกรณจ์ ังหวดั ได้แนะนำให้สหกรณ์ดำเนินการแกไ้ ขข้อบกพรอ่ ง

37

- สหกรณ์ไดเ้ ริม่ กระบวนการแกไ้ ขข้อบกพร่องแลว้ แตย่ ังไมแ่ ลว้ เสร็จ

ดำเนินการแกไ้ ขแลว้ เสร็จ จำแนกเป็น 2 ระดบั ได้แก่

ก. เสร็จต้องติดตาม สหกรณ์ได้ดำเนินการตามกระบวนการยุติธรรม หรือสหกรณ์

มีการจัดให้ผู้รับผิดจัดทำหนังสือรับสภาพหนี้ และมีการผ่อนชำระเป็นปกติ โดยการดำเนินการแก้ไข

ข้อบกพร่องสหกรณ์แม้จะมีสถานะดำเนินการเสร็จแล้วหากสหกรณ์ได้รับคืนค่าเสียหานยังไม่ครบถ้วน

ผ้รู บั ผิดชอบยงั คงต้องมีหน้าที่ตดิ ตามผลการดำเนนิ คดี การบงั คับคดี หรือการปฏิบตั ิตามหนังสือรบั สภาพหน้ี

ตอ่ ไปจนกว่าสหกรณ์จะไดร้ ับคา่ เสียหายคืนจนครบ หรอื จนสิน้ สุดกระบวนการ

ข. เสร็จสมบูรณ์ (เสร็จสิ้น) คือสหกรณ์ได้รับการดำเนินการแก้ไขข้อบกพร่อง

จนได้รับคืนค่าเสียหายครบถ้วน หรือดำเนินการจนส้ินสุดกระบวนการแล้ว เช่น สืบทรัพย์ แล้วผู้ทุจริต

มสี ินทรัพย์ใด ๆ หรือตดั หนี้สูญแลว้ หรือการหยุดพฤติกรรมที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายส้ินเชิงแล้วหรือ

ยุติการดำเนินการนอกกรอบวัตถุประสงค์ฯ แล้ว หรือดำเนินการตามมาตรการผ่อนปรนที่นายทะเบียน

สหกรณส์ ่งั /แนะนำ เสรจ็ สนิ้ แล้ว

ทง้ั น้ี สามารถแปลข้อบกพร่องเปน็ คะแนนประสิทธิภาพของบริหารงานได้ ดังนี้

ตารางท่ี 14 : การแกไ้ ขข้อบกพร่อง

การแกไ้ ขข้อบกพร่อง คะแนน

ไม่มีข้อบกพร่อง/ดำเนนิ การแก้ไขแล้วเสรจ็ สมบูรณ์ 4

ดำเนินการแก้ไขแลว้ เสร็จตอ้ งตดิ ตาม/อยู่ระหวา่ งดำเนนิ การแก้ไข 2

ยังไมเ่ รมิ่ ดำเนนิ การแก้ไขข้อบกพร่อง 0

3.6.2 เกณฑ์การประเมิน

กรมส่งเสริมสหกรณ์ร่วมกับกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ได้กำหนดเกณฑ์ การจัดระดับความ

เข้มแขง็ สหกรณ์ โดยจดั ระดับชั้นสหกรณ์เปน็ 4 ระดบั ดังนี้

(1) สหกรณ์ช้ัน 1 คอื สหกรณ์ท่ีมีความสามารถในการบรกิ ารสมาชิกได้มากกวา่ หรือเท่ากับ

ร้อยละ 70 และมีประสิทธิภาพในการดำเนินธุรกิจอยู่ในระดับมาตรฐานข้ึนไป มีช้ันคุณภาพการควบคุม

ภายในระดับดีถึงดีมาก และไม่มีข้อบกพร่องจากการดำเนินงาน หรือมีข้อบกพร่องแต่ได้ดำเนินการแก้ไข

แล้วเสร็จสมบูรณ์

(2) สหกรณ์ชั้น 2 คือ สหกรณ์ที่มีความสามารถในการบริการสมาชิกได้ระหว่างร้อยละ

60 - 69 และมีประสิทธิภาพในการดำเนินธุรกิจอยู่ในระดับต่ำกว่ามาตรฐาน มีชั้นคุณภาพการควบคุม

ภายในระดับพอใช้ หรือเป็นสหกรณ์ทอ่ี ยู่ระหว่างดำเนินการแก้ไขข้อบกพรอ่ ง หรือได้ดำเนินการแก้ไขแล้ว

เสรจ็ แต่ตอ้ งติดตาม

(3) สหกรณ์ชั้น 3 คือ สหกรณ์ที่มีความสามารถในการบรกิ ารสมาชิกได้ตำ่ กว่าร้อยละ 60

มีประสิทธิภาพในการดำเนินธุรกิจอยู่ในระดับต้องปรับปรุงหรือต้องแก้ไขเร่งด่วน มีช้ันคุณภาพการ

ควบคุมภายในต้องปรับปรุง หรือไม่มีระบบการควบคุมภายใน หรือเป็นสหกรณ์ท่ีเกิดข้อบกพร่องและยัง

ไม่เรมิ่ ดำเนนิ การแกไ้ ข

(4) สหกรณ์ช้ัน 4 คือ สหกรณ์ท่ีนายทะเบยี นสหกรณ์สั่งเลิกกิจการแล้ว อยู่ในระหว่างการ

ชำระบญั ชี

บทที่ 4
ผลการวเิ คราะหส์ หกรณ์

สหกรณโ์ คนมไทย - เดนมาร์ค ห้วยสตั วใ์ หญ่ จำกดั ดำเนินธุรกิจ จำนวน 6 ดา้ น ดังน้ี
1. ธุรกิจสินเชื่อ จำนวน 3,653,805 บาท
2. ธุรกจิ เงนิ รับฝาก จำนวน 23,368,974.63 บาท
3. ธุรกจิ จัดหาสินคา้ มาจำหนา่ ย จำนวน 63,523,695.59 บาท
4. ธรุ กิจรวบรวมผลิตผล จำนวน 108,710,273.24 บาท
5. ธุรกจิ แปรรปู ผลิตผลทางการเกษตรและการผลิตสนิ คา้ จำนวน 93,278,517.74 บาท

5.1 การแปรรูปนมผงและนมอดั เม็ด จำนวน 81,562.50 บาท
5.2 การแปรรปู นมพาสเจอรไ์ รสแ์ ละนมโรงเรียน (UHT) จำนวน 85,637,778.74 บาท
5.3 การแปรรูปอาหารสัตว์ จำนวน 7,162,462.50 บาท
5.4 น้ำด่ืม จำนวน 396,714 บาท
6. ธรุ กิจใหบ้ ริการและสง่ เสริมการเกษตร จำนวน 656,063 บาท

4.1 ด้านความสามารถในการให้บรกิ ารสมาชิก
สหกรณ์โคนมไทย - เดนมาร์คห้วยสัตว์ใหญ่ จำกัด มีสมาชิกท้ังหมดจำนวน 610 คน แบ่งเป็น

สมาชิกสามัญ 184 คน สมาชกิ สมทบ 426 คน สมาชิกท่ีร่วมทำธุรกิจกับสหกรณ์จำนวน 594 คน คิด
เป็นรอ้ ยละ 97.42 แบ่งเป็นสมาชิกสามัญ 184 คน สมาชิกสมทบจำนวน 408 คน โดยการมีส่วนร่วม
ของสมาชิกสามัญนั้นสหกรณ์ได้มีการกำหนดคุณสมบัติ ผู้ที่จะเป็นสมาชิกสามัญคือจะต้องมีใบผ่านการ
ฝกึ อบรม และจะต้องเลยี้ งโคอย่างน้อย 5 ตัว มีฟาร์มทผี่ ้ใู หญ่บ้านรับรอง มีสัตวแพทย์รบั รองสุขภาพของโค

4.1.1 จดุ เดน่ ของสหกรณ์
- การกำหนดคุณสมบัติของสมาชิกสามัญ โดยจะต้องเป็นผู้ที่มีใบผ่านการฝึกอบรม และ

จะต้องเลี้ยงโคอย่างน้อย 5 ตัว มีฟารม์ ท่ีผ้ใู หญ่บ้านรับรอง มีสัตวแพทย์รบั รองสขุ ภาพของโค ซงึ่ จะทำให้
ผทู้ ี่เป็นสมาชิกสามัญทำธุรกิจรวบรวมผลิตผลกับสหกรณ์ทุกคน และมีการกำหนดปริมาณน้ำนมที่สมาชิก
จะตอ้ งส่งใหส้ หกรณ์ทกุ วนั วนั ละ 2 รอบ เชา้ และเยน็

- ธุรกิจจัดหาสินค้ามาจำหน่าย สหกรณ์มีการจัดหาสินค้ามาจำหน่ายหลากหลายชนิด
หลากหลายย่ีหอ้ โดยมีการสำรวจความต้องการของสมาชิกจากการประชุมสมาชกิ

- การประชุมสมาชิกทุกวันที่ 10 ของเดือน เพ่ือรับฟังความคิดเห็นและความต้องการ
ของสมาชิก โดยมีการจูงใจคือการบวกเพ่ิมค่าน้ำนมดิบ 20 สตางค์/กิโลกรัม ซึ่งเป็นผลดีต่อท้ังสมาชิก
และสหกรณ์ ซ่ึงสมาชิกจะได้รับค่าน้ำนมดิบเพิ่ม และได้แสดงความคิดเห็นและความต้องการของตนเอง
ต่อสหกรณ์ ในส่วนของสหกรณ์น้ันจะได้รับทราบความคิดเห็นของสมาชิก ทราบความต้องการ ทั้งความ
ต้องการความช่วยเหลือ ทั้งประเภทสินค้าและยี่ห้อ ทำให้สหกรณ์สามารถวางแผนการตลาด การสต็อก
สินค้า ลดต้นทุนการเก็บรักษาสินค้าคงเหลือ สามารถวางแผนการส่ังซื้อสินค้าที่มีต้นทุนสินค้าและค่า
ขนส่งต่ำที่สุดได้

39

- การให้สนิ เชื่อน้ำนมดิบ จะมี 2 รอบต่อเดือน รอบที่1 ช่วงวันที่ 1-15 เงินออกไม่เกิน

วันที่ 25 และช่วงวันที่ 16-30 เงินออกไม่เกินวันที่ 10 ของเดือนถัดไป ทำให้สมาชิกเลือกท่ีจะมาใช้

บริการกบั สหกรณโ์ ดยไมต่ อ้ งใช้เงนิ สดในการซอ้ื สนิ ค้า

- ธุรกิจให้บริการและส่งเสริมการเกษตร มีการให้สมาชิกสามัญทุกคนมาร่วมทำธุรกิจนี้

โดยให้บริการผสมเทียม รักษาโรคโค และให้คำปรึกษาการเลี้ยงโคแก่สมาชิก เพ่ือเป็นการส่งเสริมให้

สมาชิกมีการเล้ียงโคนมอยา่ งมคี ุณภาพ ไดม้ าตรฐาน และลดตน้ ทุนในการผลิตได้

4.1.2 จุดดอ้ ยของสหกรณ์

- การต้ังคุณสมบัติของสมาชิกสามัญอาจทำให้เกษตรกรท่ีขาดคุณสมบัติบางประการไม่

สามารถเป็นสมาชิกสามัญ ซ่ึงจะทำให้ไม่สามารถร่วมทำธุรกิจบางประเภทกับสหกรณ์ได้ ทำให้สูญเสีย

โอกาสทีจ่ ะทำให้ปริมาณธุรกิจเพ่มิ ขึ้น

- สหกรณ์มีสัดส่วนสมาชิกสมทบมากกว่าสมาชิกสามัญ และสมาชิกสมทบบางส่วนขาด

คุณสมบัติของสมาชิกสมทบ ทำให้สมาชิกท่ีร่วมทำธุรกิจกับสหกรณ์ส่วนใหญ่มาจากสมาชิกสมทบ ทำให้

สมาชกิ สมทบมีขอ้ จำกัดในการรว่ มทำธรุ กจิ บางประเภทกบั สหกรณ์

ตารางท่ี 15 : ผลประกอบการทัง้ หมด

รายการ 2562 2563 เฉลีย่ 2 ปี (บาท) เทียบปีก่อน

ผลการดำเนินงาน เทียบธุรกจิ ผลการดำเนนิ งาน เทยี บธุรกิจ (%)
(บาท) ท้งั หมด (บาท) ทัง้ หมด

(%) (%)

ผลประกอบการทง้ั หมด

รายได้ทั้งหมด 277,264,256.47 100% 281,667,713.35 100% 279,465,984.91 1.59%

คา่ ใช้จ่ายทั้งหมด 282,598,030.30 100% 280,695,568.59 100% 281,646,799.45 -0.67%

กำไรสุทธิ -5,333,773.83 100% 972,144.76 100% -2,180,814.53 118.23%

ธุรกจิ สินเชอ่ื

รายไดเ้ ฉพาะธรุ กิจ 3,130,714.10 1.13% 2,954,260.33 1.05% 3,042,487.22 5.64%

คา่ ใช้จา่ ยเฉพาะ 3,073,244.95 1.09% 2,765,631.21 0.99% 2,919,438.08 10.01%
ธุรกจิ 57,469.15 - 123,049.14 228.23%
- 188,629.12 19.40% 0.01%
กำไร (ขาดทนุ ) 15,111,665.03 -
เฉพาะธุรกิจ 15,107,280.71 -

ลกู หน้ีเงินให้กู้

หนส้ี งสยั จะสูญ 15,111,665.03 - 15,107,280.71 - - 0.01%

ธรุ กิจรับฝากเงิน

ดอกเบย้ี จา่ ย 722,306.02 0.25% 697,392.04 0.26% 709,849.03 -3.45%

เงนิ รับฝากคงเหลอื 14,946,308.61 - 14,713,078.20 - 14,829,693.41 -1.56%

ณ สน้ิ ปี

การรับฝากเงิน 23,368,974.63 - 19,506,063.73 - 21,437,519.18 19.80%

ระหว่างปี

ธรุ กจิ จัดหาสินค้ามาจำหน่าย

รายไดเ้ ฉพาะธรุ กจิ 63,313,650.44 22.84% 63,523,965.59 22.55% 63,418,808.02 0.33%

ค่าใช้จ่ายเฉพาะ 59,978,023.18 21.22% 60,176,340.49 21.44% 60,077,181.84 0.33%
ธุรกิจ

ธรุ กจิ รวบรวมผลผลติ 134,673,860.76 48.57 120,407,641. 42.75% 127,540,751.15 -10.59%
รายได้เฉพาะธรุ กิจ 134,014,089.58 % 53 42.23% 126,279,451.31 -11.54%
191.62% 182.34%
คา่ ใชจ้ ่ายเฉพาะธุรกิจ 659,771.18 47.42 118,544,813. 1,261,299.83 17.01%
% 04
กำไร (ขาดทนุ ) เฉพาะ -66.91
ธรุ กิจ - 1,862,828.49 25.02
ปรมิ าณการรวบรวม 55.81
92,910,695.36 - 108,710,273. - 100,810,484.30
ธรุ กิจแปรรูปผลผลติ 24 34.19
ผลิตภัณฑ์นม (อัดเม็ด) 32.34
รายไดเ้ ฉพาะธรุ กจิ 1,056,570.99 0.38 349,620.24 0.12 703,095.62 59.2

คา่ ใชจ้ ่ายเฉพาะธุรกจิ 4,210,310.44 1.49 5,263,563.94 1.88 4,736,937.19 -22.93
-38.67
กำไร (ขาดทนุ ) เฉพาะ -3,153,739.45 - -- -4,033,841.58 135.2
4,913,943.70
ธรุ กิจ 23.02 74,727,306.66 -27.57
21.02 69,007,838.23 -23.01
ผลติ ภัณฑ์นม (นมกลอ่ ง/UHT) - 5,719,468.43 -65.01

รายไดเ้ ฉพาะธุรกจิ 63,816,834.58 3.35 85,637,778.7 30.4 8,228,021.22 -13.35
3.38 4 28.01 8,719,053.34 -12.58
คา่ ใช้จา่ ยเฉพาะธุรกจิ 59,403,729.52 722.71 -10.39
78,611,946.9
กำไร (ขาดทุน) เฉพาะ 4,413,105.06 4 -1.4
-28.19
7,025,831.80

ธรุ กิจ

ผลิตภณั ฑส์ ตั ว์เลย้ี ง (ขายโคและผลติ ผลอนื่ ๆ)

รายไดเ้ ฉพาะธรุ กจิ 9,293,579.94 7,162,462.50 2.54
6,629,112.94 2.36
คา่ ใชจ้ ่ายเฉพาะธรุ กจิ 10,808,993.70

กำไร (ขาดทุน) เฉพาะ -1,515,413.76 - 533,349.56 54.86 -491,032.10
ธรุ กจิ
ผลิตภณั ฑ์น้ำด่มื 547,710.- 0.2 396,714.- 0.14 472,212.-
488,255.48 0.17 375,909.26 0.13 432,082.37
รายได้เฉพาะธรุ กิจ

ค่าใชจ้ า่ ยเฉพาะธุรกจิ

กำไร (ขาดทนุ ) เฉพาะ 59,454.52 - 20,804.74 2.14 40,129.63

ธุรกิจ 2.73 656,063.- 2.33 706,614.-
3.62 896,537.25 3.19 961,033.88
ธุรกจิ ให้บริการและสง่ เสริมการเกษตร

รายไดเ้ ฉพาะธุรกิจ 757,165.-

ค่าใชจ้ า่ ยเฉพาะธรุ กจิ 1,025,530.50

กำไร (ขาดทุน) เฉพาะ -268,365.50 - -240,474.25 - -254,419.88
ธรุ กิจ
รายได้อ่ืน ๆ 311,806.51 0.11 307,449.86 0.11 309,628.19
6,313,261.01 2.23 4,533,754.71 1.61 5,423,507.86
คา่ ใชจ้ ่ายดำเนนิ งาน

41

4.2 ดา้ นประสิทธิภาพในการดำเนนิ ธรุ กิจ
สหกรณ์โคนมไทย – เดนมาร์คห้วยสัตว์ใหญ่ จำกัด ดำเนินธุรกิจ จำนวน 6 ด้าน โดยมีผลการ

ดำเนินงานย้อนหลัง 2 ปี ระหว่างปีบัญชีสิ้นสุด 31 ธันวาคม 2562 – 31 ธันวาคม 2563 มี
รายละเอยี ด ดังน้ี

ผลการวเิ คราะห์ ดา้ นประสิทธิภาพ : วเิ คราะหป์ ระสิทธภิ าพในการดำเนนิ ธรุ กจิ ย้อนหลัง 2 ปี
บัญชีล่าสดุ

จากข้อมูลที่แสดง พบว่า สหกรณ์มีผลการดำเนินงานเฉล่ีย ย้อนหลัง 2 ปี สหกรณ์มีรายได้เฉลี่ย
ทั้งหมด จำนวน 279,465,984.91บาท ค่าใช้จ่ายเฉล่ียทั้งหมด จำนวน 281,646,799.45 บาท โดย
แบง่ เป็นรายธุรกจิ ดงั น้ี

1. ธุรกิจรับฝากเงิน สหกรณ์มีผลการดำเนินงานเฉล่ีย ย้อนหลัง 2 ปี สหกรณ์มีรายได้เฉลี่ย
ท้ังหมด จำนวน 31,190,651.49 บาท เม่ือเทียบกับปีก่อนคิดเป็น 1.59% ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยท้ังหมด
จำนวน 709,840.03 บาท เมื่อเทียบกับปีก่อนคิดเป็น -0.67% กำไรสุทธิเฉลี่ยท้ังหมด จำนวน
-2,180,814.53 บาท เมอ่ื เทียบกับปกี ่อนคดิ เปน็ 118.23%

2. ธุรกิจสินเช่ือ สหกรณ์มีผลการดำเนินงานเฉล่ีย ย้อนหลัง 2 ปี สหกรณ์มีรายได้เฉล่ียท้ังหมด
จำนวน 3,042,487.22 บาท เมื่อเทียบกับปีก่อนคิดเป็น 5.64% ค่าใช้จ่ายเฉล่ียท้ังหมด จำนวน
2,919,438.08 บาท เมื่อเทียบกับปีก่อนคิดเป็น 10.01% กำไรสุทธิเฉลี่ยทั้งหมด จำนวน
123,049.14 บาท เมื่อเทียบกับปกี อ่ นคดิ เปน็ 228.23% โดยมรี ายละเอียด ดงั น้ี

- ลูกหน้ีเงนิ ให้กู้ ปี 2562 จำนวน 15,111,665.03 บาท เมื่อเทียบกับปีก่อนคิดเป็น 0.01%
ปี 2563 จำนวน 15,107,280.71 บาท เมอื่ เทยี บกับปกี ่อนคดิ เปน็ 0.01%

- หน้ีสงสัยจะสูญ ปี 2562 จำนวน 15,111,665.03 บาท เม่ือเทียบกบั ปีเพ่ิมขนึ้ 0.01% ปี
2563 จำนวน 15,107,280.71เมือ่ เทียบกบั ปคี ดิ เปน็ 0.01%

3. ธุรกิจรับฝากเงิน สหกรณ์มีผลการดำเนินงานเฉล่ีย ย้อนหลัง 2 ปี สหกรณ์มีดอกเบี้ยจ่าย
เฉล่ียทง้ั หมด จำนวน 709,849.03 บาท เมอ่ื เทยี บกบั ปีก่อนคิดเปน็ -3.45% เงนิ รบั ฝากคงเหลือ ณ
สนิ้ ปีเฉลี่ยทง้ั หมด จำนวน 21,437,519.18 บาท เมื่อเทียบกับปีกอ่ นคิดเปน็ -19.80%

4. ธุรกิจจัดหาสินค้ามาจำหน่าย สหกรณ์มีผลการดำเนินงานเฉล่ีย ย้อนหลัง 2 ปี สหกรณ์มี
รายได้เฉลยี่ ทั้งหมด จำนวน 63,418,808.02 บาท เม่ือเทียบกับปีก่อนคิดเป็น 0.33% ค่าใช้จา่ ยเฉลี่ย
ท้ังหมด 60,077,181.84 บาท เมื่อเทียบกับปีก่อนคิดเป็น 0.33% กำไรสุทธิเฉลี่ยท้ังหมด จำนวน
568,411.66 บาท เมือ่ เทยี บกบั ปีก่อนคิดเป็น 73.67%

5. ธุรกิจรวบรวมผลผลิต สหกรณ์มีผลการดำเนินงานเฉลี่ย ย้อนหลัง 2 ปี สหกรณ์มีรายได้
เฉลี่ยท้ังหมด จำนวน 127,540,751.15 บาท เมือ่ เทียบกับปกี ่อนคิดเป็น -10.59% คา่ ใช้จา่ ยเฉล่ีย
ทงั้ หมด จำนวน 126,279,451.31 บาท เมอ่ื เทยี บกับปกี อ่ นคิดเป็น -11.54% กำไรสุทธเิ ฉล่ียทั้งหมด
จำนวน 1,261,299.83 บาท เม่อื เทียบกับปีก่อนคดิ เปน็ 182.34% ปรมิ าณการรวบรวมเฉลยี่ ท้ังหมด
100,810,484.30 บาท เม่ือเทียบกับปีก่อนคดิ เปน็ 17.01%

42

6. ธรุ กจิ แปรรูปผลผลิต
ผลิตภัณฑ์นม (อัดเม็ด) สหกรณ์มีผลการดำเนินงานเฉลี่ย ย้อนหลัง 2 ปี สหกรณ์มีรายได้

เฉลี่ยทั้งหมด จำนวน 703,095.62 บาท เมื่อเทียบกับปีก่อนคิดเป็น -66.91 ค่าใช้จ่ายเฉล่ียท้ังหมด
จำนวน 4,736,937.19บาท เมื่อเทียบกับปีก่อนคิดเป็น 25.02 กำไรสุทธิเฉลี่ยทั้งหมด
-4,033,841.58 บาท เมื่อเทยี บกบั ปกี ่อนคดิ เป็น 55.81

ผลิตภัณฑ์นม (นมกล่อง/UHT) สหกรณ์มีผลการดำเนินงานเฉล่ีย ย้อนหลัง 2 ปี สหกรณ์มี
รายได้เฉลย่ี ทัง้ หมด จำนวน 74,727,306.66 บาท เมื่อเทียบกบั ปีกอ่ นคิดเป็น 34.19 ค่าใช้จ่ายเฉลี่ย
ทั้งหมด จำนวน 69,007,838.23 บาท เม่ือเทียบกับปีก่อนคิดเป็น 32.34 กำไรสุทธิเฉล่ียท้ังหมด
5,719,468.43 บาท เม่อื เทียบกับปีก่อนคดิ เปน็ 59.20

7. ธุรกิจอนื่ ๆ
ผลิตภัณฑ์สัตว์เลี้ยง (ขายโคและผลิตผลอ่ืน ๆ) สหกรณ์มีการดำเนินงานเฉลี่ย ย้อนหลัง 2

ปี สหกรณ์มีรายได้เฉลี่ยท้ังหมด จำนวน 8,228,021.22 บาท เมื่อเทียบกับปีก่อนคิดเป็น -22.93
ค่าใช้จ่ายเฉล่ียทั้งหมด จำนวน 8,719,053.34 บาท เมื่อเทียบกับปีก่อนคิดเป็น -38.67 กำไรสุทธิ
เฉลย่ี ทงั้ หมด -491,032.10 เมอ่ื เทียบกบั ปกี ่อนคิดเปน็ 135.20

ผลิตภณั ฑน์ ้ำด่ืม สหกรณม์ ีการดำเนนิ งานเฉลย่ี ย้อนหลัง 2 ปี สหกรณ์มรี ายได้เฉลี่ยทั้งหมด
จำนวน 472,212.- บาท เม่ือเทียบกับปีก่อนคิดเป็น -27.57 ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยท้ังหมด จำนวน
432,082.37 บาท เมื่อเทียบกับปกี ่อนคิดเปน็ -23.01 กำไรสทุ ธเิ ฉลยี่ ทงั้ หมด 40,129.63 เมอื่ เทียบ
กบั ปีกอ่ น คดิ เปน็ -65.01

ธุรกิจให้บริการและส่งเสริมการเกษตร สหกรณ์มีการดำเนินงานเฉล่ีย ย้อนหลัง 2 ปี
สหกรณ์มีรายได้เฉล่ียทั้งหมด จำนวน 706,614.- บาท เม่ือเทียบกับปีก่อนคิดเป็น -13.35 ค่าใช้จ่าย
เฉลี่ยทั้งหมด จำนวน 961,033.88 บาท เม่ือเทียบกับปีก่อนคิดเป็น -12.58 กำไรสุทธิเฉล่ียท้ังหมด
-254,419.88 เมอ่ื เทียบกบั ปกี อ่ นคิดเป็น -10.39

รายไดแ้ ละค่าใชจ้ ่ายในการดำเนินงาน
รายได้อ่ืน สหกรณ์มีการดำเนินงานเฉล่ีย ย้อนหลัง 2 ปี สหกรณ์มีรายได้เฉลี่ยท้ังหมด

จำนวน 309,628.19 บาท เม่อื เทียบกบั ปีก่อนคิดเป็น -1.40
ค่าใช้จ่ายดำเนินงาน สหกรณ์มีการดำเนินงานเฉล่ีย ย้อนหลัง 2 ปี สหกรณ์มีรายได้เฉลี่ย

ทง้ั หมด จำนวน 5,423,507.86 บาท เมอื่ เทยี บกบั ปีกอ่ นคิดเปน็ -28.19