USTAZ ENBEGI РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҒЫЛЫМИ-ӘДІСТЕМЕЛІК «USTAZ ENBEGI» ЖУРНАЛЫ Сәуір - Апрель 2023ж №04 (210-журнал) ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АҚПАРАТ ЖӘНЕ ҚОҒАМДЫҚ ДАМУ МИНИСТРЛІГІ АҚПАРАТ КОМИТЕТІНДЕ №KZ25VPY00047594 ТІРКЕЛІП, 05.04.2022Ж КУӘЛІГІ БЕРІЛДІ. ЗАРЕГИСТРИРОВАН В КОМИТЕТЕ ИНФОРМАЦИИ МИНИСТЕРСТВА ИНФОРМАЦИИ И ОБЩЕСТВЕННОГО РАЗВИТИЯ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН ЗА №KZ25VPY00047594 ОТ 05.04.2022 Г Қазақстан Республикасы ұстаздарының ашық сабақтар, мақалалар, сценарийлер, баяндамалар жиынтығы Сборник открытых уроков, статей, сценариев, докладов учителей РК АТЫ: «USTAZ ENBEGI» Республикалық ғылыми-әдістемелік журналы Название: Республиканский научно-методический журнал «USTAZ ENBEGI» Тілі: қазақша, орысша Язык: казахский, русский Таралу аумағы: Қазақстан Республикасы Территория распространения: Республика Казахстан Негізгі тақырыптық бағыты: Білім саласына арналған ғылыми-әдістемелік журнал Основное тематическое направление: Научно-методический журнал для образовательной сферы Редакция авторлардың пікірімен келісе бермейді. Сөздік, басқада мәселелер бойынша авторлар өздері жауапты. Мнение авторов и редакции может не совпадать. Ответственность за опубликованный материал несет сам автор. БАС РЕДАКТОРЫ: АБАЙ СӘДІБЕКҰЛЫ КОРРЕКТОРЫ: КАМИЛА ӘБІЛСЕЙІТҚЫЗЫ Шымкент-2023ж
USTAZ ENBEGI Мазмұны: Содержание: 1 2 . Раззакова И. Р - Атомдар мен молекулалар...............................................................................3 . Раззакова М. Р - Статистикалық мәліметтер. Абсолютті және салыстырмалы сілтемелерді қолдану.........................................................................................................................7 3 4 . Таджиева А. М - Our body...........................................................................................................12 . Ирисбаева И.М - "Весёлые малыши"......................................................................................14 5 « . Ахматкулов. Б - Тағам құрамындағы қоректік заттар. № 4 практикалық жұмыс Тағам құрамындағы қоректік заттарды анықтау»................................................................16 6 7 8 9 1 1 1 1 1 . Халикназарова З - Our town......................................................................................................20 . Адхамова Х - Фотосинтездің жарық кезеңі.............................................................................23 . Усманова З - Растрлық және векторлық суреттерді салыстыру........................................26 . Бегмуратова М. А - Амирий ғазаллари матни устида ишлаш............................................29 0. Курвантаева Д. Р - Интернет желілеріндегі жаргондар......................................................32 1. Тойболова Ж - Оқытудағы тиімді әдіс – тәсілдер................................................................37 2. Бегмуратов М. Ш - Көңілді эстафета.....................................................................................43 3. Камилова Н - Абай Құнанбайұлы «Адамның кейбір кездері»..........................................45 4. Юсанова М.Р - Жадвалдан ташқари кўпайтириш ва бўлиш............................................50 1 1 5. Турдалиев Ш - Пернетақтада жаттығу.................................................................................53 6. Мусаев З. И - Халықаралық байланыстардың дамуындағы Ұлы Жібек жолының рөлі. ....................................................................................................................................................57 17. Адхамова Д - Жануарлардың көбею формалары. Жыныссыз көбею типтері. Жынысты көбею..............................................................................................................................60 18. Адхамов Э. А - Секіру және оның түрлері.............................................................................64 1 2 2 9. Ниязалиева Д. Х - Фосфор және оның қосылыстары........................................................67 0. Тохтаметова Я. Д - Қышқылдар. «Қышқылдардың қасиеттері........................................71 1. Кенжетаева Н. Д - Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінде инновациялық әдіс-тәсілдерді қолдану орны.....................................................................................................................................75 2
USTAZ ENBEGI Түркістан облысы, Сайрам ауданы №28 Ақбай жалпы орта мектебі Химия пәні мұғалімі Раззакова Ирада Рустамбековна Бөлім: 7.2A Атомдар. Молекулалар. Department: 7.2 A Atoms. Molecules. Педагогтің аты-жөні: И.Раззакова Full name of the teacher: Күні: I.Razzakova 08.11.2022ж Day: Сыныбы: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны: Class: Сабақтың тақырыбы: Topic of the lesson: Number of participants: Атомдар мен молекулалар Atoms and molecules Number of non-participants: Оқу бағдарламасына сәйкес оқу 7.1.2.1 -атомдар мен молекулалардың айырмашылығын білу мақсаты 7.1.2.1-know the differences between atoms and molecules Purpose of training according to the curriculum Сабақтың мақсаты: Purpose of the lesson: Барлық оқушылар үшін: Атом заттың ең кіші бөлшегі екенін біледі; Көпшілік оқушылар үшін: Молекула заттың құрамы мен қасиетін сақтайтын ең кіші бөлшегі екенін біледі Кейбір оқушылар үшін: Атомдар мен молекулалардың айырмашылығын біледі For all students: Knows that the atom is the smallest particle of matter; For most students: It is known that a molecule is the smallest particle of a substance that retains its composition and properties For some students: Knows the difference between atoms and molecules Сабақ кезеңі/Уақыты Lesson Педагогтің іс-әрекеті Activities of the teacher Оқушының іс-әрекеті Бағалау Rating Ресурстар Student activities Resources period/time Сабақтың басы Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылар Мақсаты: Қызығушылық 1. Оқушылармен амандасу, мұғаліммен Оқушылар бірбіріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға ты ояту. мин. түгендеу. сәлемдеседі. 7 2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыруда шаттық шеңбері жүзеге асырылады. 3. Оқушыларды топтарға біріктіру. Goodmorning students Кезекші келмеген оқушылар тізімін хабарлайды.. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыруда шаттық шеңбері жүзеге асыру үшін (Қазіргі жағдайда) ДК экраны Beginning of the lesson Arouse interest. 7 бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады. min. Thank you 3
USTAZ ENBEGI Settle down please. How do you do? Who is absent today Thank you Let's start our class. Are you ready? ыдыстағы түрлітүсті тәттілерді алып Оқушылар бірТиімділігі: бір-біріне жақсы тілектер айтады.Тәттілердің түстеріне қарап оқушылар 2топқа бірігеді. біріне тілек айту арқылы жақындасады, көңілкүйін көтереді және бауырмалдығын оятады. Excellent Let's remember the lesson before we start a new lesson ........ I’m starting the lesson”. Today our topic is…. 1 2 -топ Атомдар -топ Молекулалар Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі. Жаңа сабаққа кіріспе «Миға шабуыл» әдісі 1. Заттарды құрайтын Мақсаты: Жылдам әрі функционалды Қалыптастыр арқылы өткен тақырыппен бөлшектер қалай ушы бағалау: жаңа сабақты аталады? байланыстыру мақсатында 2. Молекула ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен бөліседі. 5мин. түрде сыни ойлануды Өз ойын дұрыс дамыту. мағынада Introduction білдіріп, to a new lesson min. дегеніміз не? 3. Заттардың Тиімділігі: оқушының танымдық талқылауға 5 молекулалары бірдей дағдысы артады. белсенділікпен қатысқан оқушыға ме? Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын «Жарайсың!» көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын деген мадақтау сөзімен ынталандыру. Жаттығу жасайды. анықтауға мүмкіндік береді. Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог ұжымдық талқылау және және қолдау дене жаттығуларын жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады. көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады. Сабақтың ортасы Мағынаны ашу. Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді Оқулықты оқып танысып шығады.Тірек сөздермен Дескриптор: -Атоммолекулалық ілім химия ғылымына кім енгізгенін біледі-2б ДК экраны 7-сынып оқулығы. Жұмыс 10 мин. танысып, өз дәптерлері. Middle of the lesson 4
USTAZ ENBEGI Revealing the meaning. 10 min. дәптерлеріне жазып алады. Тәжірибе жүргізеді: суды айыратын аппараттың екі түтігінде екі түрлі газ пайда болатынын байқайды-2б. Топтық жұмыс Мұғалім оқушыларды ДК экранында термин сөздерді ағылшын тілінда дауыстап айтады, оқушылар Жаңа тақрыптағы термин сөздерді дауыстап айтады ДК экраны https :// learning apps. org / 5 мин. термін сөздермен Group work 5 таныстырады min. https :// learningapps. org / қайталайды Жеке жұмыс https :// learningapps. org / сайтында атомдар және молекулаларды саралау. Тапсырма ағылшын тілінде беріледі. Atoms and molecules Students differentiate atoms and molecules Дескриптор: Атомдарды саралайды1б молекулаларды саралайды 1б ДК экраны https :// learning apps. org / 5 мин. Individual work 5 min https://learningapps.org/ on the site of differentiation of atoms and molecules. The task is given in English. Топтық жұмыс Жалғасын тап топтық Дене неден құралады Дескриптор: ..................................... Жалпы -3 балл ДК экраны «жалғасын жұмысында тапсырманы Презентация орындатад, бақылайды, мысал, үлгі көрсетеді. тап» 6 мин Group work" continue " .......................... Зат нелерден құралады..................... -Түсіп қалған сөздерді қойып сөйлемді толықтырып дәптерге жазады. 6 min ...................... Атомдар мен молеукулалар құрлысын -Атомдар мен молекулалар тақырыбына презентация дайындайды. ата.......................... Атомдық ілімді химия ғылымында қолданған-------------- --- Заттың химиялық бөлінбейтін ұсақ бөлшектері 5
USTAZ ENBEGI Жеке жұмыс мин Individual work 5 min Су молекуласының ыдырап, нәтижесінде сутек және оттек молекулаларының түзілуін көрсету? Дескриптор Жалпы–2 балл ДК экраны 7-сынып оқулығы. Жұмыс 5 -Су молекуласын ыдырата алады. Бір-бірінен су дәптерлері молекулалары - айырмашылығын түсіндіре алады сутекмолекулалары оттекмолекулалары Сабақтың соңы «Еркін микрофон» әдісі. Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсаты, Мұғалім Ой толғаныс. Мұғалім сабақты оқушыларды Рефлексия қорытындылау мақсатында тақырыбы бойынша «Жапондық 2мин. оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды. өз ойын айту арқылы бағалау» әдісі End of class Reflection. сабаққа қорытынды жасайды. арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс 2min. келісемін», Мақсаты:Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады. «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің Тиімділігі:Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын сұрағым бар». Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың қадағалайды. сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады. Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі көрінеді. 6
USTAZ ENBEGI Түркістан облысы, Сайрам ауданы №28 Ақбай жалпы орта мектебі информатика пәні мұғалімі Раззакова Муяссар Рустамбековна Білім беру ұйымының атауы №28 Ақбай ЖОМ Пәні: Информатика Бөлім: Педагогтің аты-жөні: Күні: Ақпаратты электронды кестелерде өңдеу Раззакова Муяссар Рустамбековна Сынып: 8 Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны: Сабақтың тақырыбы: Статистикалық мәліметтер. Абсолютті және салыстырмалы сілтемелерді қолдану Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты: 8.2.2.2 абсолютті және салыстырмалы сілтемелерді пайдалану; 8.2.2.1 электрондық кестелер мәселелерді шешу үшін түрлі деректер пішімдерін пайдалану; Сабақтың мақсаты Барлық оқушы: «Статистикалық дерек» деген не екенін біледі Көпшілік оқушы: Статистикалық деректермен қандай мамандар жұмыс істейтіні біледі Кейбір оқушы: Статиcтикалық деректерді өңдеуде абсолютті және салыстырмалы сілтемелерді қалай қолдануды біледі Білім олқылықтарын жою Сабақтың барысы Желідегі қауіпсіздік Сабақтың кезеңі// Педагогтің әрекеті Оқушының әрекеті Бағалау Ресурстар уақыты Ұйымдастыру Сәлемдесу. Оқушыларды түгендеу. Жаңа сабаққа сәттілік тілеу. Сәлемдеседі, бір-біріне бүгінгі күнге сәттілік тілейді. Проектор 3 мин Слайд 1 1 2 .Салемдесу. Good afternoon, . Ұйымдастыру. Let’s start our lesson Is everybody ready to start? What date is it today? Who is absent today? 3. Шаттық шеңбері "Сәттілік тілеймін" әдісі арқылы психологиялық ахуал орнату. At this lesson I wish you all good luck 7
USTAZ ENBEGI Үй жымысына берілген, Үй жымысына берілген, Желідегі қауіпсіздік тақырыбы бойынша термін сөздерді үш тілде айтады Қалыптасты ру-шы бағалау HYPERLINK "https://lear ningapps.o rg/watch?v (Үй жұмысы) Learningapps. org платформасында, кестедегі жасырылған термін сөздерді тауып үш тілде айтыңыздар 7 мин = 2 2 " p74sn0n2v Желідегі қауіпсіздік - Безопасность в сети- Network Интернеттегі алаяқтықМошенничество в интернетеАқпаратты қорғау - Защита информации ҚұпиялылықКонфиденциальность- Privacy Қалыптасты Кибербуллинг- Кибербуллинг - рушы бағалау IP-адрес - IP-адрес- IP address Провайдер- Провайдер- Provider дескриптор арқылы бағалау Дескриптор Кестедегі сөздерді балл 1 табады Табылған сөздерді үш тілде айтады 1 Жаңа білім Жаңа тақырыпты Қалыптасты рушы дәптерге жазады. бағалау слайд 3-6 Оқулық «Жаңа тақырыпты түсіндіру» Видео слайдты тамашалайды. Сабақ 49 бет 5 мин мақсатымен танысады. 8
USTAZ ENBEGI Қалыптасты рушы Сабаққа кіріспе ретінде видео слайд бағалау 5 мин көрсете отырып, жаңа тақырып мақсатымен таныстыру. quizlet. com платформасын пайдаланып бүгінгі сабақтың жаңа сөздерді үш тілде айтайық Статистикалық мәліметтер - Статистические данные - салыстырмалы сілтеме – относительная ссылка – relative абсолютті сілтеме – абсолютная ссылка – absolute reference Аралас сілтеме- Смешанная ссылкаСлайд электрондық кестеэлектронная таблица- spreadsheet 5 мин Ұяшық адресі- Адрес ячейкиТапсырма Мысал қарастырайық. Тауар- орындайды лардың құны АҚШ долларында жазылған прайс-парағымыз болсын. Доллар бағамының өзгеруіне байланысты тауардың теңгедегі бағасы өзгеріп отырады. 1-файлда тауарлардың доллардағы бағасы мен теңгедегі бағасы берілген (1-сурет). Бұл жерде доллардың теңгеге Оқулық Оқушылар 49 бет оқулықта берілген тапсырмаларды ауызша орындайды шаққандағы бағамы жазылған С2 – абсолютті сілтемелі ұяшық. Доллар бағамы өзгерсе, тауарлардың да құны автоматты түрде өзгереді. 2-файлда бір тоқсан бойы сатылған тауарлардың саны 9
USTAZ ENBEGI берілген (2-сурет). Тауардың бағасын 1-файлда көрсетілген доллар бағамының өзгеруіне тәуелді ету үшін, төмендегі әрекеттерді орындаймыз. дескриптор арқылы бағалау Оқушылар деңгейлік тапсырмалард ы 10 мин компьютерде орындайды Дескриптор Кестені балл 1 толтырады Формула 1 1 құрастырады Автотолтыру әдісімен жалпы бағасын дескриптор арқылы бағалау HYPERLINK "https://ww w.plickers.c om/setedit or/635e991 шығарады 6 1 2 4 6 a 9 d 9 " 710adc00 Оқушылар деңгейлік тапсырмаларды компьютерде орындайды Дескриптор Кестені толтырады балл Бекіту 1 Қалыптастырушы бағалау Формула 1 1 құрастырады Автотолтыру әдісімен негізгі жалақысын есептейді 5 мин Сабақты пысықтау мақсатында оқушылар pli ckers. com платформасы арқылы төмендегі сұрақтаға жауап береді Пликерс карточкалары мен жауап береді 1. Сілтеме дегеніміз не? 10
USTAZ ENBEGI Формуланы жазу барысында қолданылатын нысан адресі . Қандай сілтеме түрлері бар? абсолют ті, салыстырмалы, аралас. . Салыстырмалы сілтеме дегеніміз 2 3 не? 3 мин Салыстырмалы сілтеме бел гілі бір ұя шықтың беріл генұяшыққа салыстырмалы түрдегі адресін көрсетеді. 4. Аралас сілтеменің жазылу жолдары қандай? бағаны абсолютті, ал жолы салыстырмалы немесе керісінше болатын адрестеу Кері түрі. байланыс 2 мин Абсолютті сілтеме дегеніміз не? формуланың көшірмесін жасау барысында ұяшықтың адресі өзгермеуі қажет Уй жұмысы Жаңа сөздерді жаттау Статистикалық мәліметтер - Статистические данные - салыстырмалы сілтеме – относительная ссылка – relative абсолютті сілтеме – абсолютная ссылка – absolute reference Аралас сілтеме- Смешанная ссылкаэлектрондық кестеэлектронная таблица- spreadsheet Ұяшық адресі- Адрес ячейки- «БББ» әдісі. Түсініксіз сұрақтарын жазып қалдырады. келесі сабаққа кері байланыс беріледі. 11
USTAZ ENBEGI Түркістан облысы, Сайрам ауданы №28 Ақбай жалпы орта мектебі Ағылшын тілі пәні мұғалімі Таджиева Айдин Махамаджановна Unit: Health and body Teacher name: Date: Tajieva Aidin Makhamadjanovna 10.01.2023 Grade: 2 Number present: 10 Number absent: 10 Theme of the lesson: Our body Learning objectives(s) that 2.S3 pronounce familiar words and expressions intelligibly this lesson is contributing to 2.UE6 demonstrative pronouns 2UE3 use basic adjectives to describe people and things Lesson objectives Learners will be able to: pronounce and spell vocabulary parts of the body use demonstrative pronouns correctly. describe their friends Lesson plan Planned Teacher's actions timings Pupils` actions Assessment Resources 10 ORGANISATION MOMENT: Students respond to greeting as it shown in the picture and take their places Students answer the teacher`s questions. - Pictures minutes Greeting time Motivational training "We are the best!" Presentation Students look at the pictures and make up sentences using "This is my nose!" game This,That,These and Those demonstrative pronouns 12
USTAZ ENBEGI 20 MAIN PART minutes Learners are given worksheets to practise the parts of the body and have/has got structure. Formative assessment "Basketball" For each correct answer learners get a ball into their fce76447f245 baskets Teacher reminds the structure of the sentences which they did in the circle and also explains how to make a correct sentences with ‘HAVE/HAS GOT’(affirmative. negative and interrogative forms ) https://online mektep.org/sc hedule/10.01.2 023/lesson/ff3 30327-735dLearners watch the video, repeat new words and answer the questions Learners name their body parts using 4f07-90c8- Teacher offers to watch the video Teacher asks pupils to name their body parts using demonstrative pronounce. This is my hand. / These are my arms. Online mektep demonstrative pronouns recourse A learner listens and chooses correct picture spells out and reads words appropriately. Time to E-exercises Number cards, Presentation. Learners choose numbers and describe cartoon characters Teacher offers to describe their favourite heroes using Have\has got structures. ENDING THE LESSON: Fill in "Now I can do" table Feedback 10 Teacher takes feedback minutes Gives the home task "Describe your best friend" 13
USTAZ ENBEGI Туркестанская область, Сайрамский район, село Аксукент Ясли-сад "Күншуақ" Младшая группа "Ақ лақ" Занятие по физ. воспитанию Воспитатель: Ирисбаева И.М. Тема : "Весёлые малыши" Цели: Продолжить работу над укреплением здоровья детей. Совершенствовать основные движения, используя гимнастические атрибуты. Учить выполнять упражнения с показом и словесными указаниями воспитателя. Закрепить умение ходить на носках, ползать на четвереньках по гимнастической скамейке, прыгать. Учить выполнять правила игры. Развивать двигательную активность, речь, мелкую моторику рук. Воспитывать дружелюбие, умение поддерживать друг друга. Пособия: аудио-ресурсы, шары, дорожка, скамейки, скамейки, душ, реечки. Словарная работа: шары, вверх, вниз. Билингвальный компонент: шары-шарлар. Разминка: (игровое упражнение): По ровненькой дорожке Шагали наши ножки Вот так, вот так Шагали наши ножки Ну-ка веселее Вот так, вот так Вот как мы умеем. Ходьба на носочках, прыжки, легкий бег. Общеразвивающие упражнения: 14
USTAZ ENBEGI 1. И.п: ноги на ширине плеч, руки внизу через стороны поднимаем руки и переносим шарик с одной руки в другую. (5-6 раз) 2. И. п: ноги вместе держим шарики двумя руками, поднимаем руки и опускаем со словами "вверх, вниз" (5-6 раз) 3. И.п. ноги на ширине плеч, руки вытянуты перед собой, делаем повороты влево, вправо (5-6 раз) 4. И.п: ноги вместе руки вытянуты приседаем (5-6раз) Воспитатель: Закончили упражнение, а теперь к солнцу потянулись и друг другу улыбнулись. Ребята а сейчас мы выполним несколько заданий. Внимательно смотрите и повторяйте за мной. (Хождение по дорожке, руки в сторону). Следующее упражнение: ползание на четвереньках по гимнастической скамье. Упражнение "подлезание под душ". Упражнение "перепрыгивание через реечки." Сюрпризный момент: в гости приходит клоун Клепа и предлагаем детям сыграть в игру "Собери колечки". Клепа благодарит за игру и оставляет подарки. Дыхательные Упражнения. Ожидаемый результат: Воспроизводят действия по образцу воспитателя. Понимают задачи и действия которые от них требуются для выполнения. Применяют: выполняют все движения показанные в процессе занятия. 15
USTAZ ENBEGI Түркістан облысы, Сайрам ауданы №28 Ақбай жалпы орта мектебі Химия пәні мұғалімі Б.Ахматкулов Бөлім: Педагогтің аты-жөні: 7.4A Адам ағзасындағы химиялық элементтер Б.Ахматкулов Күні: 04.04.2023ж Сыныбы: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны: Сабақтың тақырыбы: Тағам құрамындағы қоректік заттар. № 4 практикалық жұмыс «Тағам құрамындағы қоректік заттарды анықтау» Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты 7.5.1.1 -тағам өнімдерін химиялық заттардың жиынтығы деп түсіну; Сабақтың мақсаты: Барлық оқушылар үшін: Адам организміне кіретін химиялық элементтерді анықтайды Көпшілік оқушылар үшін: Тағам өнімдері химиялық қосылыстардың жиынтығы екенін анықтайды Кейбір оқушылар үшін: Тағам құрамындағы қоректік заттарды біледі «Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы бойынша «Жалпыға бірдей еңбек қоғамы» құндылығына баулу. Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауы, функционалдық сауаттылығы, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады. Сонымен қатар өмір бойы оқуға, еңбеу етуге, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады. Құндылықтарға баулу: Сабақтың барысы: Сабақ кезеңі/ Педагогтің іс-әрекеті Уақыты Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар Сабақтың Оқулық, басы (Ұ). Ұйымдастыру кезеңі: Топқа кітап, дәптер және қаламсап оқу Мақсаты: Оқушылар бір- жұмыс Қызығушы лықты ояту. 1. Оқушылармен амандасу, түгендеу. 2. Ынтымақтастық атмосферасын құралдарының суреттері бар қима қағаздар беріледі. білдіреді, Әр оқушы қима тыңдау қағаздарды таңдау арқылы дағдыларын ұқсас құралдармен 3 топқа дамытуға біріне тілек дәптері Кітап, дәптер, қалам суреттері бейнеленген қима 7 мин. қалыптастырады. 3. Оқушыларды топтарға бірігеді. бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың топтамасы қатыстырылуы біріктіру. 1 топ: Кітап 2 3 топ: Дәптер топ: Қаламсап қағаздар арқылы (Қазіргі сабаққа белсенділігі артады. жағдайда) ДК экраны 16
USTAZ ENBEGI Жаңа сабаққа кіріспе (Ұ) «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен тақырыппен жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен 1. Макро және микроэлементтер деген не? Жылдам әрі Мақсаты: Өз ойын дұрыс Мысал келтір. функционалды мағынада түрде сыни ойлануды дамыту. Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы білдіріп, 2. Тағам құрамындағы химиялық элементтердің өзара байланыста болуының қандай маңызы бар? талқылауға белсенділікп ен қатысқан оқушыға «Жарайсың! » деген артады. мадақтау бөліседі. Сонымен қатар сөзімен Өзгенің пікірін толықтырады. оқушыға сабақтың ынталандыр у. өмірмен Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік таныстырады. береді. Саралау: Бұл жерде саралаудың «Диалог және қолдау көрсету» тәсілі көрінеді. Дұрыс мағынада жауап беруге бағыттау мақсатында кейбір оқушыларға ашық сұрақтар, ал кейбір көмек қажет ететін оқушыларға жетелеуші сұрақтар қойылады. 17
USTAZ ENBEGI Сабақтың ортасы Мағынаны ашу 26 мин. Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады. ДК экраны 7-сынып оқулығы. Жұмыс дәптерлері. Жеке жұмыс LearningApps Оқушылар нутриенттердың түрлерін анықтайды . Дескриптор: Жалпы - 1 балл 1.Түрлерін анықтайды. платформасы арқылы оқушылар праектер экраны арқылы сұрақтарға жауап береді Топтық жұмыс Постер қорғау әдісі. Әр топ берілген тақрып бойынша постер қорғайды, мысал, үлгі көрсетеді. Әр топқа постер беріледі. Оқушылар берілген тапсырмаларға қарап постерді қорғайды. Дескриптор: Жалпы - 3 балл 1.Сұрақтарға жауап береді. Оқулық, жұмыс дәптері Кітап, дәптер, қалам суреттері бейнеленген қима 2.Постерді қорғайды. 3. Сұрақтарға жауап береді. қағаздар топтамасы . Жұптық жұмыс Оқулықта берілген тапсырманы орындатады, бақылайды, химиялық элементтердің мысал, үлгі көрсетеді. маңызын сипаттап береді 1-тапсырма Дескриптор: Адам организміне кіретін Жалпы - 3 балл ДК экраны 7-сынып оқулығы. Жұмыс 1.Айырмасын дәптерлері. анықтайды. 2. Сұрақтарға жауап береді. 2-тапсырма Нәруыздың құрамына қандай элементтер кіреді? Олардың химиялық таңбаларын жазып, периодтық жүйеден орнын анықта. 3-тапсырма Құрамында көмірсулар бар тағамдарды ажыратады 18
USTAZ ENBEGI Сабақтың соңы Ой толғаныс. Мұғалім сабақты «Аяқталмаған сөйлем» Жеке жұмыс: - бүгінгі Мұғалім әдісі. сабақта мен....түсіндім, ...білдім, ....көзімді жеткіздім. оқушыларды «Жапондық бағалау» әдісі арқылы Рефлексия қорытындылау 7 мин. мақсатында - бүгін сабақта оқушылардың сабаққа қуантқаны..... деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды. бағалайды. - мен өзімді.....үшін мақтар Яғни «Дұрыс едім. келісемін», - маған ерекше ұнағаны..... «Толықтырам Мақсаты:Оқушы алған - сабақтан соң ын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар». Сонымен білімін саралай білуге дағдыланады. Тиімділігі:Тақырып маған........келді - бүгін маған..........сәті түсті. бойынша оқушылардың - қызықты болғаны..... пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды. Саралау: Бұл кезеңде саралаудың - ......қиындық тудырды. - менің түсінгенім..... - енді мен......аламын қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу «Қорытынды» тәсілі белсенділігі көрінеді. бойынша бағаланады. Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау Саралау. Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз? Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз? « « Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», Жіктеу». «Мадақтау сөзі» әдісі Денсаулық сақтау технологиялары. Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді жұмыс түрлерін қолданамын. Осы сабақта қолданылатын Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады. Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды. 19
USTAZ ENBEGI Түркістан облысы, Сайрам ауданы №28 Ақбай жалпы орта мектебі Ағылышын тілі пәні мұғалімі Халикназарова Зебо LESSON: Our town Date: 12.12.2022 CLASS: 3 A School: №28 «Akbay» secondary school Teacher name: Khaliknazarova Zebo Number present: .L3- understand the main points of short, slow, carefully articulated talk on a limited range of general and some curricular topics .S1 make basic statements related to personal information, people and objects on familiar topics and classroom routines .W7 spell some familiar high-frequency words accurately during guided writing absent: Learning 3 objectives(s) that this lesson is contributing to 3 3 activities Lesson All learners will be able to: objectives Recognize the buildings and name them. Most learners will be able to: Say the new words correctly, Some learners will be able to: talk about buildings Learners learn new words; read the new words; performs tasks related to new words Assessment criteria Value links Education throughout life cooperation Previous learning 'Parts of the house, things in the house' vocabulary There is/are Plan Planned timings Planned activities (replace the notes below with your planned activities) Smiles Resources Start Warm-up activity: Teacher uses the big picture of the house from the previous lesson with parts of the house. Ask a learner to come to the board and open one window of the house. Ask the rest of the class for verification. Repeat with some other learners other parts of the house. Ending ask one learner open the door the house. Checking hometask Method: Music box Put There is/are 20
USTAZ ENBEGI Teacher asks the questions: 1.What about today’s topic? 2.What buildings do you know in the town? Then teacher shows the video about buildings .Teacher shows new vocabulary on the board and say,then learners will repeat after teacher. Teacher uses chorus drill for students to learn how to pronounce the words correctly.Teacher instructs learners to pronounce new words in different voice. For example: joyful, sad,tired,surprised Bank |bæŋk| Baker’s |ˈbeɪkәr| Supermarket |ˈsuːpәrmɑːrkәt| Hospital |ˈhɑːspɪtl| Post office |poʊst ˈɔːfɪs| Sweet shop |swiːt ʃɑːp| Butcher |ˈbʊtʃәr| Greengrocers|ˈɡriːnɡroʊsәr| Middle Task PTT of buildings 8 1.Matching. Teacher shows the words on the board. Learners need to match Bank tomato Baker’s cake Hospital meat Post office Butcher letter bread money doctor Sweet shop Greengrocer’s Descriptor: match the places correctly Peer-assessment:the learners evaluate each other by fireworks Task 2 Put the missed words.Teacher tells the children to put a letter on a new word. B__nk H__spit__l Butch__r Descriptor:Put the missing letters correctly Peer-assessment: the learners evaluate each other by sticker Task 2 Complete the sentences with the words in the box. Teacher asks the learner’s write the 3 words in the box Post office hospital greengrocer’s 21
USTAZ ENBEGI 1 2 3 .The nurse and the doctor are working in the________ .We buy an apple in the __________ .The postman works in the________ Descriptor: Put the words on correct order Peer-assessment:The learners evaluate each other by thumb it Reflection: Postcard End Pupils write their impressions from the lesson on each leaves and send Additional information Assessment – how are you planning to check learners’ learning? Differentiation – how do you plan to give more support? How do you plan to challenge the more able learners? Cross-curricular links Health and safety check ICT links Values links Support for weaker students: working in pairs/groups, phrases Check comprehension of ICT speaking and writing PTT Challenges for more able students: Encouraged to do more writing; assist weaker students. Pair work, Whole group work Summary evaluation What two things went really well (consider both teaching and learning)? 1 2 : : What two things would have improved the lesson (consider both teaching and learning)? 1 2 : : What have I learned from the lesson about this class or individuals that will inform my next lesson? 22
USTAZ ENBEGI Түркістан облысы, Сайрам ауданы №28 Ақбай жалпы орта мектебі Биология пәні мұғалімі Хилола Адхамова Бөлім: 11.1 Қоректену Педагогтің аты-жөні: Хилола Адхамова Күні: Сыныбы: Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны: Сабақтың тақырыбы: Фотосинтездің жарық кезеңі. Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты Сабақтың мақсаты: 11.1.2.2 - фотосинтездің жарық кезеңінде өтетін үдерістерді түсіндіру Фотосинтездің жарық кезеңінде өтетін процестерді біледі. Сабақтың барысы: Сабақ Педагогтің іс-әрекеті Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар кезеңі/Уақыт ы Сабақтың басы Қызығушылы амандасу, түгендеу. Ұйымдастыру кезеңі: 1. Оқушылармен Топқа кітап, дәптер және қаламсап оқу құралдарының дұрыс суреттері бар қима қағаздар беріледі. Әр оқушы қима қағаздарды таңдау арқылы ұқсас құралдармен 3 топқа Өз ойын Оқулық, жұмыс дәптері кітап, мағынада қты ояту. 2. Ынтымақтастық білдіріп, атмосферасын қалыптастыруда 10 мин. талқылауға белсенділікпе н қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген дәптер. шаттық шеңбері жүзеге бірігеді. асырылады. 1 топ: Кітап . Оқушыларды топтарға 2 топ: Дәптер ДК экраны 3 біріктіру. 3 топ: Қаламсап мадақтау сөзімен ынталандыру. Жаңа сабаққа кіріспе «Миға шабуыл» әдісі арқылы өткен 1. Фотосинтез дегеніміз не? 11-сынып оқулығы. тақырыппен жаңа кітап,дәптер сабақты байланыстыру мақсатында ой қозғау сұрақтарын ұжымдық талқылау. Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар және жаттығу түрлері беріледі. Әр оқушы өз оймен 2. Фотосинтездің жарық кезеңінің нәтижесінде үш негізгі процестерді сипатта. 10 мин 3.Фотосинтездің жарық кезеңін екінші атауы қандай? бөліседі. Өзгенің пікірін толықтырады. Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, өзара 23
USTAZ ENBEGI ұжымдық талқылау жасағаннан кейін мұғалім оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстырады. Сабақтың ортасы Мағынаны ашу. Оқулықтағы жаңа сабақтың мәтінін оқуға тапсырма береді Оқулықты оқып танысып шығады. Тірек сөздермен танысып, өз дәптерлеріне жазып алады Дескриптор: Жалпы - 3 балл Тапсырма бойынша интернет 1.Тапсырмал құралдарын 20 мин. ық жұмысты пайдаланып орындау. Дескриптор: Жалпы – 3 балл видео көру ДК экраны 11-сынып оқулығы. Оқулықта берілген тапсырманы орындатады, бақылайды, кезеңінің сызбасын 1. Тапсырма Фотосинтездің жарық мысал, үлгі көрсетеді. түсіндіреді. 1.Тапсырмала Жұмыс рды ы дәптерлері. орындайды Оқулықта берілген тапсырманы орындатады, бақылайды, мысал көрсетеді. 2.Тапсырма Дескриптор: Жалпы – 3 балл ДК экраны 11-сынып оқулығы. 1.Тапсырмала Жұмыс рды ы дәптерлері. орындайды 1. І және ІІ фотожүйелердің 2.Фотосинтез жұмыс істеу механизмін сипаттайды. тақырыбына тапсырма дайындайды. 2. Фотосинтездің жарық фазасының негізгі электрон қабылдағыштарын атайды Сабақтың соңы Ой толғаныс. қорытындылау Рефлексия 5 мин. «Бір ауыз сөз» әдісі. Мұғалім сабақты Жеке жұмыс: Мұғалім оқушылардың сабаққа Оқушылар бір ауыз сөзбен сабақ туралы өз ойларын түсіндіріп береді. Бір ауыз сөздеріне сабақты бағалайтын келесі сөздерді айтуға болады ұнады, пайдалы, қажет, білдім, мақсатында қатысқан оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, рефлексиясын тыңдайды. Мақсаты: Оқушы алған үйрендім, қызықтым, білімін саралай білуге дағдыланады. белсенілігіне қарай 1-10 баллдық жүйе бойынша әр оқушының өзіне тиісті баллын қойып бағалайды. ұмтылдым, есте сақтадым, жасай аламын. т.б. 24
USTAZ ENBEGI Тиімділігі: Тақырып СОнымен қатар, оқушыларды ынталандыру үшін «Қошеметтеу» әдісі арқылы бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды. Саралау: Бұл кезеңде саралаудың «Қорытынды» тәсілі бағалайды. көрінеді. Саралау. Сіз қандай тәсілмен Бағалау. Сіз оқушылардың Денсаулық және қауіпсіздік техникасын көбірек қолдау көрсетпексіз? материалды игеру деңгейін сақтау Сіз қабілетті оқушылардың алдына қандай тапсырмалар қоясыз? қалай тексеруді жоспарлап отырсыз? «Диалог және қолдау көрсету», «Тапсырма», Жіктеу». «Мадақтау сөзі» әдісі Денсаулық сақтау технологиялары. Сабақта сергіту жаттығулары мен белсенді « жұмыс түрлерін қолданамын. Осы сабақта қолданылатын Саралау тапсырмаларды іріктеуді, белгілі бір оқушыдан күтілетін Қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады. нәтижені, оқушыға жеке қолдау көрсетуде, оқу материалы мен ресурстарды оқушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып әзірлеуді қамтиды. Жалпы бағалау Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз. 1 2 : : Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз. 1 2 : : Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек? 1: 2: 25
USTAZ ENBEGI Түркістан облысы, Сайрам ауданы №28 Ақбай жалпы орта мектебі информатика пәні мұғалімі Усманова Зулкарам Қысқа мерзімді жоспары Бөлім Педагогтың аты-жөні Күні Компьютерлік графика Усманова Зулкарам Сынып: 5 Қатысушылар саны Қатыспағандар саны Сабақтың тақырыбы: Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары Сабақтың мақсаты: Растрлық және векторлық суреттерді салыстыру. 5.2.2.4- растрлық және векторлық графиканың артықшылықтары мен кемшіліктерін бағалау Барлық оқушылар: растрлық және векторлық графиканың артықшылықтары мен кемшіліктерін біледі Көптеген оқушылар: растрлық және векторлық графиканың ұқсастығы мен айырмашылығын топтастырады Кейбір оқушылар: салған суреттердің айырмашылықтарын жазады Сабақтың барысы: Сабақтың кезеңі/ уақыт Сабақтың басы Педагогтың әрекеті Оқушының әрекеті Бағалау Ресурстар 1.Оқушылармен амандасу. Оқушыларды 1.Мұғаліммен түгендеу. 2.Психалогиялық жағымды ахуал амандасады. туғызу.Қызығушылықты ояту. Оқушылар бір біріге өздерінің есімдерінің бас әрпінен келетің жағымды тілек тілейді. 3. «Мен саған,сен маған» әдісі арқылы үйге берілген тапсырманы сұрақ беріп тексеремін. 1 2 Екілік кодтау не үшін қолданылады. ASCII кодымен неше символды таңбалауға болады 3 4 Шифрлау дегеніміз не. Ертеде адамдар ақпаратты алысқа қалай жеткізген. 5 Жасанды ақпарат көзіне қандай заттар жатады. 26
USTAZ ENBEGI 6 Табиғи ақпарат көзіне қандай ақпараттар жатады. 2.Сабақтың тақырыбын дәптерге Дикриптор: жазады. Табиғи және жасанды ақпарат көзі болатын заттарды топтастырады. Ақпараттарды шифрлауды біледі. Оқушылар буындарға бөлінген сөздерді 3.Сабақтың мақсаттарымен танысады. http://youtu. be/dvIvDueXv4 бірлестіріп бүгінгі тақырыпты шығарады. Бейнеролик 4.Сабақтың тақырыбы мен көреді мақсаттарымен таныстыру. Жаңа тақырыпқа шолу Компьютерлік графика векторлық және растрлық болып екі түрге бөлінеді. Екі графика әртүрлі мақсатта қолданылса да, олар әрқашан бір-бірін толықтырып тұрады. Алайда олардың арасында айырмашылықтар да бар. Бұл тақырыпта растрлық және векторлық графиканы салыстырып, олардың артықшылықтары мен кемшіліктерін талдаймыз Сабақтың ортасы Жаңа тақырыпты түсіндіру. Оқулық § 2.7, 56-бет, 1-кестемен жұмыс. тыңдайды Мұғалімді Оқулық 1-кесте Растрлық графиканы келесі бағыттарда: түс гаммасы мол графикалық объектілерді құруда; Айырмашылықт арын және сайт схемаларын құруда; фотосуреттерді өңдеуге қолданылады. жазады кемшіліктерін Векторлық графиканы келесі бағыттарда: баспа ісіне; визит карточкаларын безендіруде; бүктеме және т.б. заттарды басып шығаруда, безендіруде қолданылады. Тәжрибелік жұмыс.1-тапсырма. Талдау» әдісі Растрлық және векторлық графиканы салыстыру арқылы оқушылар 1-тапсырманы орындайды Компьютермен жұмыс. Жетон 6 балл « Карточка компьютерге сүреттерін салады.. Дескриптор: -растрлық және векторлық графиканың ұқсастығы мен айырмашылығын топтастырады; -қорытынды тұжырым ұсынады. ҚБ: жетон / 6 балл/ Жеке жұмыс. 2-тапсырма. 27
USTAZ ENBEGI Оқулық § 2.7, 57-бет, «Жинақтау» тапсырмасы 2-тапсырманы орындайды Жетон 4балл Оқулық Дескриптор: -екі автомобильдің суреттерін торкөз қағазға салады; екі суреттің айырмашылықтарын жазады; екі суреттін қайсысы векторлық, қайсысы растрлық графика көрсетеді; суреттерді салу қайсысы оңай болды, - - learning.ap ps - қайсысы қиын болғанын түсіндіреді. ҚБ: жетон /4 балл/ Қортындылау: 3 тапсырма learning.apps.платформасы арқылы «Миллионды кім алады »тест тапсырмаларың орындайды 1.Оқушыларға өзін-өзі бағалауды ұйымдастырады. Сабақтың соңы Өзін-өзі бағалау. 2.Кері байланыс: Үй 59 бет тапсырмасы 28
USTAZ ENBEGI Түркістан облысы, Сайрам ауданы №28 Ақбай жалпы орта мектебі Бегмуратова Мамура Анаркуловна Узбек тили ва адабиёти фани уқитувчиси Ўзбек адабиёти фанидан очиқ дарс 9-“В” синф Мавзу Амирий ғазаллари матни устида ишлаш Дарснинг мақсади Ўқувчиларнинг ғазаллари юзасидан олган билимларини, ижобий ва салбий тимсолларни фарқлаш кўникмаларини мустаҳкамлаш. Ўқувчиларда бадиий идрок, маънавий ҳиссиётни ўстириш ғазаллари устида мустақил ишлаш,у ҳақда мустақил фикр юритиш қобилиятини ривожлантириш. Ўқувчиларни халқпарварлик, инсонийлик меҳр вафо, мардлик,Ватан тақдири учун жавобгарлик туйғусини ҳис этиш руҳида тарбиялаш. Ғазаллари юзасидан фикр юритишни,бадиий сўз санъатини ўрганади.ўз фикрини исботлай олишга одатланади. Амирий ва унинг ғазаллари юзасидан олган билими ривожланади.Оғзаки нутқи, мустақил фикрлаш қобиляти ортади.Илм ва ҳунарнинг инсон ҳаётидаги ўрнини англайди. Асосий ғоя Натижа Вақти Ўқитувчининг иш ҳаракати Ўқувчининг иш ҳаракати Кутилган натижа 7 мин 1.Кириш Одамгарчиликни ўрганади Саломлашаман Руҳий тайёргарлик Эркин Воҳидовнинг “ ўзбегим”шеърини Саломлашади Ёд олиш кўникмалари ортади,ўзлигини англайди Дадиллик,чаққонлик ҳаракатлари ортади Шеърни ёдлайди “Занжир” усулида ёд олиш. Гуруҳларга бўлиш Рангли стикерлар ёрдамида Стикерларни танлаб Ғазал жанрига бўлган ҳаваси олади ортади. 2 “ .Асосий қисм Назм гулшани” Амирий ғазалларидан намуналар ёд олади. 29
USTAZ ENBEGI Баҳолаш варағи берилади. Баҳолаш варағини Масъулиятни ҳис Гуруҳда ишлаш қоидалари олади. Қоидани ўқийди. этади. тушунтирилади. “Жуфт ёзма Топшириқларни 3 бажаради 5 8 3 мин мин мин мин кундалиги”усули. Шоир ҳаёти ва ижоди хақидаги билимлари мустаҳкамланади. “Занжир”усули. Амирий ғазаллари ифодали уқийди. Ғазални ифодали укиш санъати ортади. Слайд Рақамларни танлайди, Рақамларни танлаш тавсия саволларга жавоб этилади. беради Ғазаллардаги шерий санъатлардан Дам олиш дақиқаси хабардор булади. Слайд.Сирли нуқталар Андижон,Марғилон, Қуқон Шаҳар номларини топиш Гуруҳ бўлиб ишлайди Топқирлиги ортади. Презентация “Меҳр” гуруҳи 7 мин Амир ий “Вафо” гуруҳи Ғазал мазмунини тахлил қилишни «Садоқат” гуруҳи ўрганади. Амирий ғазалларига хос хусусиятлар. “Қуёш нури”усули 3 мин Чаққонлик, топқирлик, фикрлаш қобилияти ортади. 30
USTAZ ENBEGI 4 мин Дарс якуни: Гуруҳ сардорларига сўз берилади. Ҳар бир гуруҳ сардори баҳоларни айтади Ўз билим натижасини англайди. Уйга вазифа Амирий ғазалини ёд олиш. Рефлекция Ўқувчилар дарс Фикрлайди баҳолайди. ҳақидаги фикирларини ёзади. “БББ” усули 31
USTAZ ENBEGI Түркістан облысы, Сайрам ауданы №28 Ақбай жалпы орта мектебі информатика пәні мұғалімі Курвантаева Дильдара Рустамбековна Интернет желілеріндегі жаргондар Компьютер, ноутбук, планшет, телефон біздің өмірімізге әлдеқашан енген. Әр үйде, жұмыс орнында компьютер бар. Онда біз көп нәрсені сақтаймыз: хаттар, құжаттар, фотосуреттер, бейнелер. Оның көмегімен біз әлеуметтік желілерде сөйлесеміз, оқимыз, аудиокітаптар тыңдаймыз, Фильмдер көреміз. Ал қазір ұялы телефон жай ғана қоңырау шалу үшін қажет емес, қазір тіпті бірінші сынып оқушысының телефоны Интернетке "нұсқаулық" болып табылады. Дүниежүзілік желі қазіргі адамға қажет болды. Интернет үздіксіз дамып келеді, онда "бәрі өз" - өз ережелері, заңдары және тілі бар. Интернет жаргоны-бұл желіде сөйлесу үшін қолданылатын тіл. Орыс және ағылшын сөздері уақытты үнемдеу және мәтінге эмоционалды түс беру үшін қысқартады және өзгертеді.Бүгінгі таңда жаргон күнделікті қарым-қатынаста, тіпті бұқаралық ақпарат құралдарында танымал бола бастады. Қазіргі лексика жастардың күнделікті өміріне енгені соншалық, аға буын жасөспірімдердің не туралы сөйлесетінін жиі түсінбейді. Тіл-дамып келе жатқан құбылыс. Шындық өзгереді және онымен бірге лексика өзгереді. Сонымен, интернет-сленгтің пайда болуы компьютерлік технологиялардың дамуымен тікелей байланысты. Халықтың жартысынан көбі дүниежүзілік желіні Байланыс, ақпарат алу және файлдарды сақтау үшін белсенді пайдаланады. Пайдаланушылар саны үнемі өсіп келеді. Бастапқыда интернет-сленгті бағдарламашылар қолданған. Дүниежүзілік Желінің "атаанасы" Америка Құрама Штаттары болды. Ағылшын тіліндегі терминдердің интернетке байланысты болуы таңқаларлық емес, олардың аналогтарын орыс тілінде табу өте қиын. Пайда болған жаңа сөздер саны бойынша бірінші болып компьютерлік технологиялар саласы табылады. Бағдарламашылар мен компьютерлік техниканы жасаушылардың жабық лексиконындағы терминдер Жалпы қолданысқа ене бастады, өйткені компьютерлерге қатысы бар адамдар саны үнемі өсіп келеді. Осы құбылыспен қатар, лингвистика тұрғысынан тағы бір табиғи процесс жүреді-бұл біздің өмірімізге мықтап енген белгілі бір компьютерлік сленгтің қалыптасуы, сондықтан қазіргі адам оны елемей немесе жоя алмайды. Сондықтан оны түсіну, түсіну, қандай да бір жолмен жүйелеу керек. Ол үшін осы тілдік құбылысты зерттеу керек. Жаңа технологиялармен бірге олармен байланысты сөздер де біздің сөйлеуімізде берік орнықты. Бірақ түпнұсқада бұл сөздер тым көлемді және ыңғайсыз, сондықтан олар көптеген жағдайларда өңдеуге, ауызекі сөйлеуге бейімделуге ұшырады. Тілдің жаңа қабаты-компьютерлік жаргон осылай қалыптасады. Жаргон қазіргі лингвистикадағы құбылыс ретінде. Тіл білімінде жаргон туралы нақты түсінік жоқ. Тілдің барлық лексикасы әдеби және әдеби емес болып бөлінеді. 32
USTAZ ENBEGI Әдебиетке мыналар жатады: 1) кітап сөздері; 2 3 ) ауызекі сөздер; ) жалпы (бейтарап) сөздер. Яғни, мұның бәрі әдеби норманы бұзбайтын жалпыхалықтық сөздер. Бұл лексика әдебиетте немесе ресми жағдайда ауызша сөйлеуде қолданылады. Әдеби емес лексика да бар: 1 2 ) кәсібилік, ) вульгаризмдер, 3) жаргонизмдер, 4) жаргон. Лексиканың бұл бөлігі өзінің ауызекі және бейресми сипатымен ерекшеленеді. Бұл жұмыста біз жаргонға ерекше назар аударамыз. Жаргон-көбінесе стандартты тілдің нормаларын бұзу ретінде қарастырылатын сөздер. Айта кету керек, кейбір ғалымдар жаргонизмдерді жаргонға жатқызады, осылайша оларды тәуелсіз топ ретінде бөлмейді және жаргон ортақ мүдделері бар адамдар тобын байланыстыру үшін қолданылатын арнайы лексика ретінде анықталады. "Жаргон" терминінің өзі ағылшын тілінен аударғанда: * әдеби тілге қарама-қарсы әлеуметтік немесе кәсіптік оқшауланған топтың сөйлеуі; * әдеби тілдің нормасына сәйкес келмейтін сөйлеу нұсқасы. Жаргон жеке әлеуметтік топтарда пайда болған және қолданылған сөздер мен фразеологиялық бірліктерден тұрады. Жалпыға ортақ бола отырып, бұл сөздер эмоционалдыбағалау сипатын сақтайды. Алайда, жаргонға тек зерттеуші-лингвист позициясынан жақындауға болмайды, өйткені тіл статикалық құбылыс емес, бірақ көп қырлы, және, ең алдымен, білдіру тәсілі бойынша. Жаргонның ең сәтті анықтамасы, кейбір лингвистердің пікірінше, мыналар: жаргон – бұл белгілі бір жас топтарындағы, кәсіптердегі, сыныптардағы адамдар қолданатын сөздер мен өрнектер. Бірақ мен басқа анықтаманы мысалға келтіргім келеді: қазіргі тілде толыққанды өмір сүретін, бірақ әдеби тілде қолдануға жағымсыз деп саналатын жаргон сөздер. Бұл анықтамадан жаргон әдеби емес сөйлеудің бір түрі екендігі шығады. Көбінесе жаргонды жасөспірімдер мен жастар пайдаланады. Компьютерлік жаргон жаргонның бір түрі ретінде Компьютерлік жаргондағы жаңа сөздердің тез пайда болуының бірінші себебі-компьютерлік технологияның дамуы. Егер біз компьютерлік технологиялар нарығының жаңалықтарын жариялайтын көптеген журналдарға жүгінетін болсақ, онда әр апта сайын азды-көпті маңызды оқиғалар пайда болатынын көреміз. Осындай технологиялық революция жағдайында осы саладағы әрбір жаңа құбылыс өзінің ауызша белгісін, атауын алуы керек. Олардың барлығы дерлік (сирек жағдайларды қоспағанда) Америкада пайда болғандықтан, олар ағылшын тілінде "тілдік қолдауды" алады. Бұл әзірлемелер туралы біраз уақыттан кейін Ресейде білгенде, олардың басым көпшілігі үшін, әрине, орыс тілінде баламасы жоқ. Сондықтан орыс мамандары 33
USTAZ ENBEGI түпнұсқа терминдерді қолдануы керек. Қолданыстағы көптеген кәсіби терминдер күнделікті қолдануға ыңғайсыз және ыңғайсыз. Сөздерді қысқарту, жеңілдету қажеттілігі туындайды. Біздің елімізде есептеу техникасымен жұмыс істейтін адамдар өте жас, негізінен қырық жасқа дейін. Осыған байланысты, осы санаттағы сөздерге өзіңіздің эмоционалды бояуыңызды, жеңілдік элементін қосқыңыз келеді. Жақында жасөспірімдер мен жастардың компьютерлік ойындарға деген құштарлығының белгілі бір өсуі байқалды, бұл компьютерлік жаргон сөздігінің кеңеюін ынталандырады. Сондай-ақ, кәсіби емес пайдаланушылардың көпшілігінде ағылшын тілінің жеткілікті деңгейі жоқ екенін атап өткен жөн. Бірақ қалай болғанда да, олар әлі де жаңа ағылшын терминологиясын қолдануы керек, ал ағылшын сөзін дұрыс оқымау жиі кездеседі, осылайша пайда болатын сөздер кейде олардың сөздік қорына мықтап орналасады. Осының салдарынан: компьютер пайдаланушылары өздері ойлап тапқан өзгертілген тілде сөйлей бастады. Интернет жаргонының себептері Интернет тек ақпарат көзі ғана емес, сонымен қатар танымал байланыс құралы болып табылады. Жақында Интернет адамдар кездескен кезде қарым-қатынасты всеыстыра бастады, желіде сөйлесу арзанырақ қана емес, сонымен қатар оңай, өйткені әңгімелесушілерді бөлетін қашықтық рөл атқармайды. Интернет байланысының қарсыластары әлеуметтік желілер қарымқатынасты өлтіреді және тіпті сөз мәдениетін бұзады деп мәлімдейді (мүмкін олар қандай да бір жолмен дұрыс шығар). Жаргон қарқынды дамып келеді, жаңа сөздер пайда болады және ескілері ұмытылады. Бұл процесс тез жүреді. Интернет жаргонының пайда болуының негізгі себептері (компьютерлік жаргонның бөлігі ретінде) батыс мәдениеті мен сәнінің үлкен әсері болып табылады. Жаргон оның тасымалдаушылары сияқты, ол адамның белгілі бір әлеуметтік ортаға жататындығының белгісі ретінде қызмет етеді. Осылайша, қазіргі кезеңде тілдік өзара әрекеттесудің жаңа түрі пайда болды - жазбаша сөйлеу. Интернет жаргонының жұмыс істеуінің нақты себептері. 1 2 . Компанияда "ортақ тілді" табу қажеттілігі. . Графикалық хабарлама, эмодзилер, сөздердің қысқаруы жастардың сөйлеуін жеңілдетеді. 3 4 . Өз даралығын көрсетуге деген ұмтылыс. . Интернетте сөйлесу оңай, жылдам және сәнді. Интернет қолданушылары жасаған жаргон жалпы лексикаға ауысады. Қағаз хаттардың орнына өздерінің тілдік ерекшеліктері бар электрондық хат-хабарлар келді. Қазіргі жастар тіліндегі компьютерлік жаргонның (интернет-жаргонның) орны Ағылшын тіліндегі туғаннан бастап жаргонға көшуге дейінгі сөздің жолын қадағалай отырып, орыс тіліндегі жаргон ағылшын тіліндегі терминнің бейімделу процесін жеңілдететін өзіндік "Розетка" деп тұжырымдауға болады. Жаргон Тіл жаңа технологияларды "ұстауға" тырысатын компьютерлердің қарқынды дамуы жағдайында бұл процесті жылдамдатуға көмектеседі. Көріп отырғанымыздай, компьютерлік жаргон көп жағдайда ағылшын қарыздары немесе фонетикалық бірлестік болып табылады; аударма жағдайлары сирек кездеседі. Тілге шетелдік сөздерді тарту әрқашан мұқият болуы керек, әсіресе бұл процесс осындай жылдамдыққа ие болған кезде. 34
USTAZ ENBEGI Компьютерлік жаргонның болуы мамандарға белгілі бір тұйық қауымдастықтың мүшелері ретінде сезініп қана қоймай, бір-бірін бір-бірінен түсінуге мүмкіндік береді. Интернет жаргоны қарапайым байланыс құралы ретінде қызмет етеді. Жаргон болмаңыз, олар ағылшын тілінде сөйлеуі немесе сөйлеуінде үлкен кәсіпқойлықты қолдануы керек еді. Бұл тілдік құбылыстың дамуы және оның орыс тілінде сөйлейтіндердің арасында таралуы қазіргі қоғамның өміріне компьютерлік техниканың енгізілуіне байланысты. Компьютерлік жаргонды тек бағдарламашылар ғана емес, сонымен қатар осы мамандыққа мүлдем қатысы жоқ адамдар да қолдана бастайды. Ауызша сөйлеу кезінде жаргондық Интернет байланысының сөздері естілгенімен, жоғары сынып оқушыларының жазбаша сөйлеуінде олардың саны азаяды. Осы бақылаулардың барлығы біздің жастарымыз есейген сайын өз тіліне ұқыпты қарайды, яғни оның тазалығы мен өзіндік ерекшелігін сақтау қаншалықты маңызды екенін түсінеді деген қорытынды жасауға мүмкіндік береді. Компьютерлік жаргонның қысқаша сөздігі Админ - сервер немесе ойын жасаушы. Айпишник - желіаралық хаттама. Архиватор - бір немесе одан да көп файлдарды мұрағатқа немесе мұрағаттар сериясына оңай тасымалдау немесе сақтау, сондай-ақ мұрағаттарды ашу үшін орауды жүзеге асыратын бағдарлама. Баг - Қате-кез-келген бағдарламадағы қате. Брендовая сборка - беделді компьютерлік фирмалардың бірі құрастырған компьютер. Бот - адамның іс-әрекетін имитациялайтын бот бағдарламасы, кейде жасанды интеллект бүршіктері бар. Бродилка - "квест" немесе "шутер"жанрындағы компьютерлік ойын. Ноут - Ноутбук. Винт - бұрандалы қатты диск (қатты диск) компьютер. Видюха - графикалық карта. Винда - Windows - MS Windows операциялық жүйесі. Девайс - Құрылғы-кез-келген құрылғы немесе құрылғы. Демка -бұл шағын бағдарлама (шамамен 1300 КБ), оның басты ерекшелігі-компьютерлік ойындардың жұмыс принципі бойынша компьютерде нақты уақыт режимінде жасалған сюжеттік бейне тізбегін құру. Осылайша, демо бағдарламалау мен өнердің симбиозы болып табылады. Скилл – шеберлік, шеберлік. Көбінесе рөлдік компьютерлік ойындардың кейіпкерлеріне қатысты қолданылады. Ол сондай – ақ кең мағынада қолданылады, мысалы, "бағдарламашылардың беткейлері" - бағдарламашылардың дағдылары. 35
USTAZ ENBEGI Скриншот – скриншот немесе экран бөлігі. Ағылшын тілінен. "screenshoot" - "скриншот". Торрент – жіберілген файлдар туралы ақпаратты қамтитын BitTorrent файл алмасу протоколының клиенттік бағдарламаларына арналған файл. ИксПи – Microsoft Windows XP операциялық жүйесі. Юзер – пайдаланушы. Ағылшын тілінен Пайдаланушы Смайл- көңіл-күйді сыртқы ұқсастықпен білдіретін әр түрлі тыныс белгілерінің немесе әріптердің тіркесімі. Мысалы, күлімсіреу:: Спам – жарнамалық сипаттағы сұралмаған хабарламалар Тролль – Ол көбінесе интернетте қолданылады, бірақ кейде офлайн режимінде арандатушыларға да қолданылады. 36
USTAZ ENBEGI Түркістан облысы, Сайрам ауданы №28 Ақбай жалпы орта мектебі Қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі Жанат Тойболова Білім беру №28 «Ақбай» жом ұйымының атауы Пәні: Тренинг Қазақ тілі мен әдебиеті Өзара әдіс алмасу. Педагогтің атыжөні: С.Асилбекова Ж.Тойболова Күні:15.03 .2023ж Эпигроф “ Маған айтып берсең - ұмытып қаламын, көрсетсең – есте сақтаймын, өзіме жасатсаң –үйренемін ( Конфуций) Мектеп Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны: мұғалімдері: Сабақтың тақырыбы: Оқытудағы тиімді әдіс – тәсілдер. Сабақтың мақсаты Мұғалім оқытуда түрлі әдіс – тәсілдердің тиімдісін қолдана отырып,оқушының неғұрлым белсенділік танытуына, оны өмірде пайдалануына және бала қабілеті мен қабылдау деңгейіне қарай іріктеп қолдану. Оқытудың негізгі қағидалары: 1. Таным ортасын қалыптастыру 2.Әрекет арқылы үйрену,үйрету 3 4 .Өзінділік пен дербестікті қалыптастыру .Өмірмен байланыстыру. Сабақтың барысы: Сабақтың Педагогтің әрекеті кезеңі/ Мұғалімдердің әрекеті Бағалау Ресурстар /уақыты 37
USTAZ ENBEGI Ұйымдас- 1.Топқа бөлу. тыру Қызыл, жасыл конверттерден бір түсін таңдап топқа бөлінеді. Жарайсың! Керемет! Конверт, кеспе қағаздар. Конверттің ішінде жасырылған сұрақтарды оқып жауап береміз. Топтағы адамдар бір- бірін тани түседі. І- топ жасыл ІІ- топ қызыл 2.Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру. Жарайсың! Керемет! Суреттер. Сұрақтар: Мен кіммін ? Менің мақсатым. Сізді таңғалдыратын әріптесіңіз. Өмірдегі жетістігіңіз. Менің өмірімнің мәні. Мұғалім болмасаңыз қандай мамандықты таңдар едіңіз. Адам бойындағы сіз бағалайтын қасиет. Мұғалімнің сабақтың мақсатымен таныстыра ды. Оқытудағы тиімді әдісіңіз. Оқушыларға өте жиі қолданатын сөзіңіз. Сіздің арманыңыз. Бай болғыңыз келе ме, байлықты қалай түсінесіз? Бақытты қайдан іздейсіз? Мұғалім оқытуда түрлі әдіс – тәсілдердің тиімдісін қолдана отырып,оқушының неғұрлым белсенділік танытуына, оны өмірде пайдалануына және бала қабілеті мен қабылдау деңгейіне қарай іріктеп қолдану. 38
USTAZ ENBEGI 1- тапсырма Әр топ мүшелері Суреттер Кеспе қағаздар Слайд АЙТЫЛЫМ берілген мәтінді оқып, мәтінге тақырып қояды, мәтіннің соңын болжап аяқтайды. «Мен бастаймын, сен аяқта»әдісі Жаңа білім Берілген мәтінге әр топ өзінше тақырып қойып, мәтінді болжап аяқтайды. Бiр жүрттың бас әкiмi екiншi бiр байға жолығысып сөйлесiп Бейне таспаны мұқият көріп,тыңдайды. тұрғанда, қасынан бiр Тақырып аясында тілдесім жасайды. Постер жасайды. Тақырып аясында бр шумақ өлең оқиды. жарлы мұжық өтiп бара жатып иiлiп, бас ұрып сәлем бердi дейдi. Оған қарсы әлгi үлкен әкiм төре онан да төменiрек бас ұрып сәлем алды. Қасындағы бай: – Тақсыр, осынша жүрттың Дескриптор 1. Тақырып аясында Бейне таспа тілдесім жасайды. Маркер Топтық ватман жұмыс 2. Постер жасау. 3. Тақырып аясында 1 үстiнен қараған әкiмсiз, осы Жұптаса келе әр жұп бiр мұжыққа неге сонша бас берілген мәтін бөліктерін ұрасыз? – деп айтты дейдi. Сонда әкiм: тыңдап оны өзінше жалғастырады. шумақ өлең оқиды. – Ешбiр iлiм-бiлiм үйренбеген мұжық сонша иiлiп, әдептiлiгiн көрсеткенде, мен онан әдепсiз болып қалайын ба? Керемет! – дедi дейдi. Кеспе қағаздар. Жұптық жұмыс 2-тапсырма. АЙТЫЛЫМ , ЖАЗЫЛЫМ , ТЫҢДАЛЫМ Берілген бейне таспадан көрсетілген жағдаятқа байланысты 2 топқа тапсырма. Рөлдік ойын (көрініс). Ең үздік сөздік қорды қолдана отырып ,тілдесім (диалог) құрастыру. Тақырып аясында постер жасау. Тақырып аясында 1 шумақ өлең немесе құттықтау сөздер айту. 1- топ . 8- наурыз аналар мерекесіне байланысты. 2-топ. 22-наурыз Ұлыстың 39
USTAZ ENBEGI ұлы күні наурыз мерекесіне «Шығу билеті» әдісі байланысты . арқылы кері байланыс жасайды тапсырма . « Кім жылдам ?» әдісі Жұптық жұмыс Керемет! Мәтін бөліктерін тыңдап, оның жалғасын болжап, 1-2 сөйлеммен жалғастырыңыз. Шығу парағы «Әке, қалай бай адамға Кері байланыс айналуға болады?». Әкем газеттен басын алып: « – Балам, неге оны сұрадың?» деді. «Мектептегі Бекіту балалардың барлығы Майк екеуімізбен араласқысы келмейді, «сендер кедейсіңдер!» дегенді қайталай береді»... 1. Әкесі не деп жауап беруі мүмкін (2 сөйлем)? Мәтін жалғасын болжаңыз. «Ал, балам, егер бай болғың келсе, ақша табудың жолын үйрен!». «Ал мен қалай ақша табамын?» – деп сұрағанымда әкем: «Өз басыңмен ойлан», – деді де қоя салды. Әдетте менің әкем: «Бірдеңені қаласаң, сол үшін жұмыс істе» дегенді қайталайтын. Ақыры мен Майкке әріптес болуды ұсындым, ол келісім берді, менің алғашқы бизнес әріптесіме айналды. Бай сыныптастарымызды еске түсіретінбіз... 2. Автор әріптесі Майкпен бай сыныптастарын қалай 40
USTAZ ENBEGI еске алуы мүмкін (2 сөйлем)? Мәтін жалғасын болжаңыз . ... жүрегіміз ауырса да, оның бір пайдасы болатын, яғни жаңа ой, жаңа мотивация беретін. Алғашқы бизнес жоспарымыз құрдымға кеткен кезде, менің әкем күлімдеп: «Бай болғыларың келсе, Майктың әкесінен сұраңдар», – деді. Бірақ Майктың әкесі кейін ең бай адамға айналды. Майктың әкесі бізге ақшаны қалай табудың жолын үйретемін деп уәде берді. «Тек маған жұмыс істейсіңдер, сонда ғана үйрете аламын. Мен көп сөйлеп, көп оқытпаймын, мен тәжірибеде көрсетемін», – деді. Басында еш нәрсені түсінбедік, бізді қанап, қинап жұмыс істетіп жатыр, өтірікші деумен болдым... Майктың әкесі ақша табуды үйрете алды деп ойлайсыз ба? Дәлелдеңіз (2 сөйлем). Рефлексия (Ө)Әдісі: Кері байланыс Мғалімдер сабақтан алған әсерлерін «Шығу билеті» әдісі арқылы айқындайды. Сіз бүгін сабақтан нені үйрендің? Сен үшін маңызды болған не? 41
USTAZ ENBEGI Сен бүгінгі сабақ барысы бойынша нені тағы білгің келеді? 42
USTAZ ENBEGI Түркістан облысы, Сайрам ауданы №28 Ақбай жалпы орта мектебі Денешынықтыру пәні мүғалімі Бегмуратов Муратали Шамуратович Көңілді эстафета Сабақтың мақсаты: 1.Оқушылардың спортқа деген қызығушылығын арттыру; 2 3 .Оқушыларды ұйымшылдыққа,достыққа тәрбиелеу; .Оқушыларды жылдамдыққа,шапшаңдыққа үйрету.Білім,білік дағдыларын кеңейту; Сабақтың түрі:командалық жарыс Сабақтың әдісі:ойын Өтетін орны: спорт алаңы Өтетін сыныбы: 3 сыныптар Құрал-жабдығы: доп,кедергілер,секірткіш,ысқырық,шығыршық,қап,эстафета таяқшасы І.Ұйымдастыру кезеңі 1.Жарысымыздың қорытындысын шығарып,әділ бағалап отыратын әділқазылар алқасымен таныстыру. 2.Ортаға командалар шығады.Мұғалімнің командасы бойынша сапқа тұрғызылады.Мемлекеттік Әнұран орындалады. ІІ.Жарыстың шарты. 1 2 3 1 .Сәлемдесу.(ұраны,топ аты) .Эстафеталық ойындар .Қорытындылау .«Эстафета таяқшасын алып жүгіру» Әр топ ойыншылары төрешінің белгісі бойынша кедергілердің арасымен эстафета таяқшасын алып белгіленген жерге жүгіріп барып,кейін қайтады.Екінші ойыншыға береді.Бірінші келген команда жеңіске жетеді. 2.«Секіртпемен жүгіру» Топ оқушылары төрешінің белгісі бойынша секіртпемен жүгіреді.Белгіленген жерге жүгіріп барып,кейін қайтады.Келесі ойыншыға береді.Ойынды бірінші аяқтаған топ жеңімпаз болады. 43
USTAZ ENBEGI 3.«Шығыршық тасы» Төрешінің белгісі бойынша топ басшысы шығыршықпен белгіленген жерге топ мүшелерін біртіндеп тасып,кейін қайтады.Соңғы ойыншыны апарып,барлығын бірдей алып келеді 4.«Кім жылдам» Төрешінің белгісі бойынша белгіленген жерге допты жерге ұрып барып,қайтарында жүгіріп келеді. Допты келесі ойыншыға береді. Ойын осылай жалғасып,бірінші келген команда жеңімпаз болады. 5.«Жұптасқан ұстаушылар» Төрешінің белгісі арқылы топ мүшелері екеуден жұптасып белгіленген жерге жүгіріп барып,кейін қайтады. 6.«Қаппен жүгіру» Төрешінің белгісі арқылы қапты киіп алып,белгіленген жерге секіріп барып,кейін қайтады.Қапты шешіп келесі ойыншыға береді.Бірінші аяқтаған топ жеңімпаз болады. 7.«Арқан тарту» Команда мұшелері түгел арқан тартуға шығады. Белгіленген жерге қарсылас команда мүшелерін тартып келеді.Командалар бір-бірімен түгел арқанмен тартысады. ІІІ.Қорытындылау. Қорытынды сөз әділқазыларға беріледі. Командалар сап түзеп қатарға тұрады. Ұпай санын есептеп,жарысқа қатысқан командаларды марапаттау. 44
USTAZ ENBEGI Түркістан облысы, Сайрам ауданы №28 «Ақбай» жалпы орта мектебінің өзбек тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі Камилова Нигара Күні: Мұғалімнің аты-жөні: .Камилова Нигара Сынып: 9 Қатысқандар саны: Қатыспағандар саны: Сабақтың тақырыбы Сабақтың мақсаты Абай Құнанбайұлы «Адамның кейбір кездері» 9.3.3.1 прозалық және поэзиялық шығармалардағы автордың ойы мен көтерілген мәселені анықтап, оқырманға әсерін бағалау. Бағалау Сұрақтарға нақты, жүйелі жауап береді. дескрипторы Прозалық және поэзиялық шығармалардың айырмашылығын түсінеді. Автордың ойы мен көтерілген мәселені анықтайды; Оқырманға әсерін бағалайды; Өз көзқарастарын білдіреді. Тілдік Пән лексикасы және терминологиясы: мақсаттар Қажетті сөз тіркестер: проза, поэзия, қара сөз, өлең, өнер, адамгершілік, достық, ізгілік, махаббат, лирика. Менің ойымша..., өз көзқарасым..., менің байқауымша..., келісемін, себебі... т.б. Құндылықтар Өмір бойы білім алу: Тарихпен бүгінгі өмірді байланыстыру, ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келе жатқан тарихи, мәдени, рухани мұраларды қастерлеу. Ынтымақтастық: Топта, жеке жұмыс жасау, бір-бірін қолдау, өзгенің пікірін бағалау. Туған елге тағзым: Туған жерді сүю, қадірлеу, патриоттық сезім. Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілік. Жаһандық азаматтыққа тәрбиелеу АКТ Алғашқы рет 1909 ж. С.Петербургте «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбайұғылының өлеңі» атты жинақ жарияланған. Интербелсенді тақта аудиовизуалды материалды демонстрациялауға қолданылады. дағдысын қолдану Өмірмен байланыс Пәнаралық байланыс Алдыңғы білім Ұлы Абай шығармаларында қозғалған негізгі мәселелердің адам өміріндегі рөлін түсінеді. Тарих, әдебиет, өнер. Сабақ барысы Жоспарланған Жоспарланған іс-әрекеттер кезеңдері Дереккөздер Слайд Сабақтың басы Қызығушылықты ояту Оқушылар суреттер арқылы топтарға бөлінеді. Әр топ өз суреті жайлы 5 минут ой білдіреді. Барлық суреттерді байланыстырады. 45
USTAZ ENBEGI Сабақ мақсаттары мен бағалау критерийлері таныстырылады. Сабақтың ортасы Мағынаны тану кезеңі. Сынып жұмысы. Оқылым алдындағы тапсырма. «Ойлан, бөліс» Әдебиет дегеніміз не? Слайд 4 минут Әдебиеттің тілі екеу: Поэзия мен проза. Проза мен поэзия туралы не білесіздер? Мұғалім кері байланысы. Оқылым тапсырмасы. Топтық жұмыс. Оқушылар берілген мәтіндерді оқып, топта талқылап, кестені толтырады. Кесте бойынша тапсырманы топта бөліп орындайды, талқылайды. Тапсырма Проза Поэзия Шығарма ерекшелігі қандай? Автордың ойы қандай? Қандай мәселе қозғалған? Мәтіннің оқырманға әсері қандай? Өз көзқарасыңыз қандай? Талқылау. Топтық бағалау. Бағалау дескрипторы: http://bilimall.kz/olen/60- Adamnynkeibir-kezderi 12 минут 1 2 .Мәтіндердің ерекшелігін анықтайды; .Автордың ойы мен көтерілген мәселені анықтайды; 3 4 . Оқырманға әсерін бағалайды; .Өз көзқарастарын білдіреді. http :// bilim - А,А+ өз пікірлерін жүйелі, дәлелді жеткізеді. all. kz / article /2 208 Мәтіндер: (Топ сандарына сай мұғалім оқушыларды шағын не үлкен топтарға бөле алады) А. Кунанбаев Адамның кейбір кездері Адамның кейбір кездері Көңілде алаң басылса; http://bilimall.kz/article/2 210 Тәңірінің берген өнері Көк бұлыттан ашылса. Сылдырлап өңкей келісім Тас бұлақтың суындай, Кірлеген жүрек өз ішін Тұра алмас әсте жуынбай. Тәңірінің күні жарқырап, Ұйқыдан көңіл ашар көз. Қуатты ойдан басқұрап, Еркеленіп шығар сөз. 46
USTAZ ENBEGI Сонда ақын белін буынып, Алды-артына қаранар. Дүние кірін жуынып, Көрініп ойға сөз салар. Қыранша қарап қырымға, Мұң мен зардықолға алар. Кектеніп надан,зұлымға, Шиыршық атар,толғанар. Әділет пен ақылға http :// alash ainasy. kz / pr oza / juspbek - aymauyitov - ansh -56981/ Сынатыпкөрген-білгенін, Білдірсе алыс,жақынға Солардың сөйледегенін. Ызалы жүрек, долықол, Улы сия, ащы тіл Не жазып кетсе,жайы сол, Жек көрсеңдер,өзің біл. 17-қара сөз Қайрат, ақыл, жүрек үшеуі өнерлерін айтысып, таласып келіп, ғылымға жүгініпті. Қайрат айтыпты: «Ей, ғылым, өзің де білесің ғой, дүниеде ешнәрсе менсіз кәмелетке жетпейтұғынын; әуелі, өзіңді білуге ерінбей-жалықпай үйрену керек, ол - менің ісім. Құдайға лайықты ғибадат қылып, ерінбей-жалықпай орнына келтірмек те - менің ісім. Дүниеге лайықты өнер, мал тауып, абұйыр мансапты еңбексіз табуға болмайды. Орынсыз, болымсыз нәрсеге үйір қылмай, бойды таза сақтайтұғын, күнәкәрліктен, көрсеқызар жеңілдіктен, нәфсі шайтанның азғыруынан құтқаратұғын, адасқан жолға бара жатқан бойды қайта жиғызып алатұғын мен емес пе? Осы екеуі маған қалай таласады?» - депті. 8 минут Ақыл айтыпты: «Не дүниеге, не ахиретке не пайдалы болса, не залалды болса, білетұғын - мен, сенің сөзіңді ұғатұғын - мен, менсіз пайданы іздей алмайды екен, залалдан қаша алмайды екен, ғылымды ұғып үйрене алмайды екен, осы екеуі маған қалай таласады? Менсіз өздері неге жарайды?» - депті. Онан соң жүрек айтыпты: «Мен - адамның денесінің патшасымын, қан менен тарайды, жан менде мекен қылады, менсіз тірлік жоқ. Жұмсақ төсекте, жылы үйде тамағы тоқ жатқан кісіге төсексіз кедейдің, тоңып жүрген киімсіздің, тамақсыз аштың күй-жәйі қандай болып жатыр екен деп ойлатып, жанын ашытып, ұйқысын ашылтып, төсегінде дөңбекшітетұғын - мен. Үлкеннен ұят сақтап, кішіге рақым қылдыратұғын - мен, бірақ мені таза сақтай алмайды, ақырында қор болады. Мен таза болсам, адам баласын алаламаймын: жақсылыққа елжіреп еритұғын - мен, жаманшылықтан жиреніп тулап кететұғын - мен, әділет, нысап, ұят, рақым, мейірбаншылық дейтұғын нәрселердің бәрі менен шығады, менсіз осылардың көрген күні не? Осы екеуі маған қалай таласады?» - депті. Сонда ғылым бұл үшеуінің сөзін тыңдап болып, айтыпты: - Ей, қайрат, сенің айтқаныңның бәрі де рас. Ол айтқандарыңнан басқа да көп өнерлеріңнің бары рас, сенсіз ешнәрсенің болмайтұғыны да рас, бірақ қаруыңа қарай қаттылығың да мол, пайдаң да мол, бірақ залалың да мол, кейде жақсылықты берік ұстап, кейде жамандықты берік ұстап кетесің, соның жаман, - депті. -Ей, ақыл! Сенің айтқандарыңның бәрі де рас. Сенсіз ешнәрсе табылмайтұғыны да рас. Жаратқан тәңіріні де сен танытасың, жаралған екі дүниенің жайын да сен білесің. Бірақ сонымен тұрмайсың, 47
USTAZ ENBEGI амал да, айла да - бәрі сенен шығады. Жақсының, жаманның екеуінің де сүйенгені, сенгені - сен; екеуінің іздегенін тауып беріп жүрсің, соның жаман, - депті. - Сен үшеуіңнің басыңды қоспақ - менің ісім, - депті. Бірақ сонда билеуші, әмірші жүрек болса жарайды. Ақыл, сенің қырың көп, жүрек сенің ол көп қырыңа жүрмейді. Жақсылық айтқаныңа жаны-діні құмар болады. Көнбек түгіл қуанады. Жаманшылық айтқаныңа ермейді. Ермек түгіл жиреніп, үйден қуып шығарады. - Қайрат, сенің қаруың көп, күшің мол, сенің де еркіңе жібермейді. Орынды іске күшіңді аятпайды. Орынсыз жерге қолыңды босатпайды. Осы үшеуің басыңды қос, бәрін де жүрекке билет, - деп ұқтырып айтушының аты ғылым екен. Осы үшеуің бір кісіде менің айтқанымдай табылсаңдар, табанының топырағы көзге сүртерлік қасиетті адам - сол. Үшеуің ала болсаң, мен жүректі жақтадым. Құдайшылық сонда, қалпыңды таза сақта, құдай тағала қалпыңа әрдайым қарайды деп кітаптың айтқаны осы, — депті. Оқылымнан кейінгі тапсырма. Жеке жұмыс. Оқушылар жеке берілген сұраққа жауап дайындайды, ойларын «ПОПС» формуласы арқылы жеткізеді. 19-қара сөзінен үзінді Адам ата-анадан туғанда есті болмайды: естіп, көріп, ұстап, татып ескерсе, дүниедегі жақсы, жаманды таниды-дағы, сондайдан білгені, көргені көп болған адам білімді болады. Естілердің айтқан сөздерін ескеріп жүрген кісі өзі де есті болады. Әрбір естілік жеке өзі іске жарамайды. Сол естілерден естіп білген жақсы нәрселерін ескерсе, жаман дегеннен сақтанса, сонда іске жарайды, соны адам десе болады... 5 2 минут минут Абай Құнанбаевтың 19-қара сөзінің үзіндісінде қандай мәселе қозғалып тұр? Пікір (Менің ойымша,...) Дәлел (Себебі...) Мысал (Мысалы,...) Қорытынды (Қорыта айтқанда,...) Өз-өзін бағалау. Мұғалімнің кері байланысы. Сабақтың соңы Слайд 3 минут Үй жұмысы. Абай Құнанбаевтың шығармаларын оқу. Сабақта саралау тапсырмалары болды ма? Қалайша қолдау көрсете қаншалықты игергенін қалай Оқушылардың материалды Денсаулық пен қауіпсіздік техникасын сақтау аламын? Қабілетті оқушыларды оқытуда алдыма қандай міндеттер қоямын? бағалаймын? 48
USTAZ ENBEGI Сабақ бойынша рефлексия Сабақ/ оқыту мақсаттары шыншыл ма? Барлық оқушылар ОМ жетті ме? Егер жоқ болса, неге? Сабақтағы саралау дұрыс өтті ме? Сабақтағы кезеңдер сақталды ма? Жоспардан тыс не жасалды? Неге? Жалпы бағалау Қандай екі аспект жақсы өтті? (оқыту мен білім беру туралы ойланыңыз) 1 2 : : Сабақты жақсартуға не себеп болатын еді? (оқыту мен білім беру туралы ойланыңыз) 1 2 : : Сабақ барысында сыныптың жетістігі туралы не ойладым/ жеке оқушылардың қиындығы, келесі сабақтарда неге назар аудару қажет? 49