EP.1 บรรทัดฐานภาษาไทย เล่ม 2 เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ทําความรู้จักกับ…หน่วยคํา ความหมายของหน่วยคํา คํา เป็นหน่วยเล็กที่สุดของภาษาที่มีความหมายที่เจ้าของภาษารู้จัก แต่เมื่อพิจารณา คํา ให้ลึกซึ้ง จะพบความจริงประการหนึ่งว่า 'คํา' ไม่ใช่หน่วยเล็กที่สุด ของภาษาที่มีความหมาย เช่น คําว่า ชาวนา เป็นคํา ๑ คํา แต่ประกอบด้วยหน่วยเล็ก ที่สุดที่มีความหมาย ๒ หน่วย คือ ชาว- หมายถึง "คน, ผู้ประกอบอาชีพ" นา หมายถึง "พื้นที่สําหรับปลูกข้าว"
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ทําความรู้จักกับ…หน่วยคํา นักภาษาศาสตร์เรียกหน่วยที่เล็กกว่าคําและมีความหมายว่า หน่วยคํา (morpheme) ดังนั้นคําว่า ชาวนา เป็นคําที่ประกอบด้วยหน่วยคํา ๒ หน่วยคํา คือ {ชาว-} และ {นา} ซึ่งหน่วยคําจะแสดงไว้ในเครื่องหมายวงเล็บปีกกา { } ความหมายของหน่วยคํา หน่วยคํา คือ “หน่วยที่เล็กที่สุดในภาษาที่มีความหมาย”
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ทําความรู้จักกับ…หน่วยคํา ตัวอย่าง เขาเกิดปีระกา กา ไม่ใช่หน่วยคํา เพราะไม่มีความหมาย ลูกเจี๊ยบถูกอีกาคาบไป {กา} เป็นหน่วยคํา เพราะมีความหมาย ซึ่งเป็น คํานาม หมายถึง “ชื่อของนกชนิดหนึ่ง มีสีดําสนิท มักส่งเสียงร้อง กา กา” หน่วยคําเป็นหน่วยเสียงที่มีความหมาย
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ทําความรู้จักกับ…หน่วยคํา หากวิเคราะห์องค์ประกอบของคําจะได้องค์ประกอบย่อย ถ้าองค์ประกอบย่อยเป็น หน่วยที่มีความหมาย เรียกว่า “หน่วยคํา” คํา ๑ คําต้องมีองค์ประกอบเป็นหน่วยคําอย่างน้อย ๑ หน่วยเสมอ ในภาษาไทย คํามีหน่วยคําเป็นองค์ประกอบได้๑-๔ หน่วย คําที่มีหน่วยคํามากกว่า ๕ หน่วย มักเป็น ศัพท์ทางวิชาการ ศัพท์บัญญัติชื่อเฉพาะหรือราชาศัพท์ หน่วยคําเป็นองค์ประกอบย่อยของคํา
ทําความรู้จักกับ…หน่วยคํา ตัวอย่าง คําที่มีหน่วยคํา ๑ หน่วย เช่น คํา หน่วยคํา ตา {ตา} แมลง {แมลง} สะพาน {สะพาน} สังกะสี {สังกะสี} คําที่มีหน่วยคํา ๒ หน่วย เช่น คํา หน่วยคํา ตาขาว {ตา}, {ขาว} ติดต่อ {ติด}, {ต่อ} แมลงวัน {แมลง}, {วัน} สะพานไฟ {สะพาน}, {ไฟ} เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม
ทําความรู้จักกับ…หน่วยคํา ตัวอย่าง คําที่มีหน่วยคํา ๓ หน่วย เช่น คํา หน่วยคํา นักการเมือง {นัก}, {การ}, {เมือง} ดาวค้างฟ้า {ดาว}, {ค้าง}, {ฟ้า} ตุ๊กตาล้มลุก {ตุ๊กตา}, {ล้ม}, {ลุก} แบบฝึกหัด {แบบ}, {ฝึก}, {หัด} คําที่มีหน่วยคํา ๔ หน่วย เช่น คํา หน่วยคํา นักโทษการเมือง {นัก-}, {โทษ}, {การ-}, {เมือง} นํ้าพระพิพัฒน์สัตยา {นํ้า}, {พระ-}, {พิพัฒน์}, {สัตยา} พนักงานเจ้าหน้าที่ {พนักงาน}, {เจ้า}, {หน้า}, {ที่} พระพุทธเจ้าหลวง {พระ-}, {พุทธ}, {เจ้า}, {หลวง} เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ในภาษาไทยหน่วยคํามีพยางค์อย่างน้อย ๑ พยางค์เช่น ทราย, ม้า, เกียรติ, นํ้า, แมว หน่วยคําอาจเป็นเพียงหน่วยเสียงเดียวหรือพยางค์เดียวก็ได้ หน่วยคําอาจมีพยางค์ได้มากกว่า ๑ พยางค์ เช่น ขนม, มรดก, สภาวะ, กระวีกระวาด, กระเหี้ยนกระหือรือ ทําความรู้จักกับ…หน่วยคํา
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม
๑.ความหมายของคําประสม คําประสม หมายถึง คําที่เกิดจากการนําหน่วยคําอิสระที่มีความหมายต่างกันอย่างน้อย ๒ หน่วยมารวมกัน เกิดเป็นคําใหม่คําหนึ่งที่มีความหมายใหม่ เกณฑ์ที่ใช้แยกคําประสมออกจาก คําประเภทอื่น กลุ่มคํา และประโยค มีดังนี้ *หน่วยคําอิสระ คือ หน่วยคําที่สามารถปรากฏตามลําพังเป็นคําหรือใช้ตามลําพังโดยไม่ต้องมี หน่วยคําอื่นมาประกอบ เช่น ไฟ, กระชาย, กระดาษ, ผลิต, กําแพง, ตลาด, การ์ตูน ฯลฯ เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๑.๑ คําประสมเป็นคําที่มีความหมายใหม่ แต่มักมีเค้าความหมายของหน่วยคําเดิมอยู่ เช่น ผ้าขี้ริ้ว เป็นคําประสม มีความหมายว่า "ผ้าเก่าขาดที่ใช้เช็ดถูพื้น" เป็นความหมายใหม่ ที่มีเค้าความหมายของหน่วยคําเดิมว่า ผ้า และ ขี้ริ้ว นํ้าแข็ง เป็นคําประสม มีความหมายว่า "นํ้าที่แข็งเป็นก้อนเพราะถูกความเย็นจัด" เป็นความหมายใหม่ที่มีเค้าความหมายเดิมของหน่วยคํา นํ้า และ แข็ง หนังสือพิมพ์ เป็นคําประสม มีความหมายว่า "สิ่งพิมพ์ที่เสนอข่าวสารและความเห็นแก่ประชาชน มักออกเป็นรายวัน" เป็นความหมายใหม่ที่มีเค้าความหมายเดิมของหน่วยคําว่า หนังสือ และ พิมพ์ ๑.ความหมายของคําประสม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๑.ความหมายของคําประสม ๑.๒ คําประสมจะแทรกคําใด ๆ ลงระหว่างหน่วยคําที่มารวมกันนั้นไม่ได้เช่น ลูกช้างเดินตามแม่ช้าง ข้อความว่า ลูกช้าง แปลว่า "ลูกของช้าง“ สามารถแทรกคําว่า ของ ระหว่างคําว่า ลูก กับ ช้าง เป็น ลูกของช้าง ได้ดังนั้น ลูกช้าง ในประโยคนี้จึงไม่ใช่คําประสม เจ้าแม่ช่วยลูกช้างด้วย คําว่า ลูกช้าง เป็น "คําสรรพนามแทนตัวผู้พูดเมื่อพูดกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์" ไม่สามารถแทรกคําใด ๆ ลงไประหว่างคําว่า ลูก กับ ช้าง ได้ ลูกช้าง ในประโยคนี้จึงเป็นคําประสม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๑.ความหมายของคําประสม ๑.๒ คําประสมจะแทรกคําใด ๆ ลงระหว่างหน่วยคําที่มารวมกันนั้นไม่ได้เช่น หมอใช้ผ้าปิดปากเวลาตรวจคนไข้ ข้อความว่า ปิดปาก สามารถแทรกคําว่า ที่ หรือ ตรง ระหว่างคําว่า ปิด กับ ปาก ได้เป็น ปิดที่ปาก หรือ ปิดตรงปาก ปิดปาก ในประโยคนี้จึงไม่ใช่คําประสม เขาถูกฆ่าปิดปาก คําว่า ปิดปาก แปลว่า "ไม่ให้มีโอกาสพูดได้" ไม่สามารถแทรกคํา ใด ๆ ลงไประหว่างคําว่า ปิด กับ ปาก ได้ ปิดปาก ในประโยคนี้จึงเป็นคําประสม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๑.๓ คําประสมเป็นคําคําเดียว หน่วยคําที่เป็นส่วนประกอบของคําประสมไม่สามารถย้ายที่หรือสลับที่ได้เช่น ฉันกินข้าวมาแล้ว สามารถย้ายคําว่า ข้าว ไปไว้ต้นประโยคเป็น ข้าวฉันกินมาแล้ว ได้ ข้อความ กินข้าว จึงไม่ใช่คําประสม เขานั่งกินที่ ไม่สามารถย้ายคําว่า กิน หรือ ที่ ไปไว้ที่อื่นได้คําว่า กินที่ จึงเป็นคําประสม ๑.ความหมายของคําประสม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๑.๔ คําประสมจะออกเสียงต่อเนื่องกันไปโดยไม่หยุดหรือเว้นจังหวะระหว่างหน่วยคําที่เป็นส่วนประกอบ เช่น ดินเหนียว ถ้าออกเสียงต่อเนื่องกันไป หมายถึง "ดินชนิดหนึ่ง มีเนื้อเหนียว" เป็นคําประสม ถ้ามีช่วงเว้นจังหวะระหว่าง ดิน กับ เหนียว หมายถึง "ดินมีสภาพเหนียว" เป็นประโยค กาแฟเย็น ถ้าออกเสียงต่อเนื่องกันไป หมายถึง "กาแฟใส่นมใส่นํ้าแข็ง" เป็นคําประสม ถ้ามีช่วงเว้นจังหวะระหว่าง กาแฟ กับ เย็น หมายถึง "กาแฟร้อนที่ทิ้งไว้จนเย็น“ เป็นประโยค ๑.ความหมายของคําประสม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๑.๕ คําประสมบางคําไม่มีความสัมพันธ์ทางวากยสัมพันธ์ระหว่างหน่วยคําที่เป็นส่วนประกอบ เช่น กินนํ้า ไม่เป็นคําประสม เพราะหน่วยคําว่า กิน กับ นํ้า มีความสัมพันธ์ทางวากยสัมพันธ์แบบ กริยา-กรรม กินใจ เป็นคําประสม หน่วยคําว่า กิน กับ ใจ ไม่มีความสัมพันธ์ทางวากยสัมพันธ์ รถเสีย ไม่เป็นคําประสม เพราะหน่วยคําว่า รถ กับ เสีย มีความสัมพันธ์ทางวากยสัมพันธ์แบบ ประธาน-กริยา ใจเสีย เป็นคําประสม หน่วยคําว่า ใจ กับ เสีย ไม่มีความสัมพันธ์ทางวากยสัมพันธ์ ๑.ความหมายของคําประสม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม วากยสัมพันธ์คือ… ชนิดและหน้าที่ของคําเมื่อคํานั้นไปสัมพันธ์กับคําอื่นในโครงสร้างที่ใหญ่กว่า เช่น คําว่า นอน ในภาษาไทยเป็นคํากริยา ใช้เป็นภาคแสดงในประโยค Note...
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๒.ส่วนประกอบของคําประสม หน่วยคําที่มารวมกันเป็นคําประสมอาจจะเป็นคํานาม คํากริยา คําจํานวนนับ คําลําดับที่ หรือคําบุพบท เมื่อนําคําชนิดนั้น ๆ มาประกอบกันแล้ว ส่วนใหญ่จะได้คําประสมที่เป็นคํานาม หรือคํากริยา ดังตัวอย่างต่อไปนี้
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๒.ส่วนประกอบของคําประสม ๒.๑ คําประสมที่เป็นนาม ๑) นาม + นาม • ดอกฟ้า หญิงที่สูงศักดิ์ • วัวนม วัวพันธุ์ที่เลี้ยงไว้เพื่อรีดนม • ลูกช้าง สรรพนามแทนตัวผู้พูดเมื่อพูดกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ • ตีนกา รอยย่นซึ่งปรากฏที่หางตา มีลักษณะคล้ายตีนของกา • หูช้าง กระจกติดข้างรถยนต์เป็นรูปคล้ายหูของช้าง สําหรับเปิดรับลม • หมูกระทะ ชื่ออาหารประเภทหนึ่ง
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๒.ส่วนประกอบของคําประสม ๒.๑ คําประสมที่เป็นนาม ๒) นาม + นาม + นาม • แม่ย่านาง ผีผู้หญิงประจําเรือ • เด็กหลอดแก้ว เด็กที่เกิดจากการผสมไข่และเชื้ออสุจิในหลอดทดลอง • รถไฟฟ้า รถไฟที่แล่นบนรางยกระดับ • ปากนกกระจอก แผลเปื่อยที่มุมปาก เกิดจากขาดวิตามินบี๒
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๒.ส่วนประกอบของคําประสม ๒.๑ คําประสมที่เป็นนาม ๓) นาม + ลักษณนาม • นํ้าขวด นํ้าหรือนํ้าอัดลมที่บรรจุในขวด • ไอติมแท่ง ไอศกรีมที่ทําเป็นแท่ง • นํ้าแข็งก้อน นํ้าแข็งชนิดที่ทําเป็นก้อนเล็ก ๆ • บะหมี่ซอง บะหมี่กึ่งสําเร็จรูปที่บรรจุในซอง
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๔) นาม + กริยา • มือถือ โทรศัพท์ที่ถือติดตัวไปได้, โทรศัพท์เคลื่อนที่ • รถร้อน รถประจําทางที่ไม่มีเครื่องปรับอากาศ • ยีนส์ฟอก ผ้ายีนส์ที่ฟอกด้วยสารเคมีทําให้เนื้อผ้านิ่มลง • หมูหัน ลูกหมูย่างทั้งตัว ๒.ส่วนประกอบของคําประสม ๒.๑ คําประสมที่เป็นนาม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๕) นาม + กริยา + นาม • คนเดินโต๊ะ พนักงานเสิร์ฟอาหารในร้านอาหาร • คนเดินดิน บุคคลที่มีความเป็นอยู่ธรรมดา • ลิงชิงหลัก ชื่อการเล่นชนิดหนึ่ง ผู้เล่นที่สมมติให้เป็นลิงต้องชิงหลักจากผู้อื่น • บัตรเติมเงิน บัตรโทรศัพท์ที่ใช้ชําระค่าใช้โทรศัพท์มือถือล่วงหน้า ใช้โทรศัพท์ ได้ตามมูลค่าของบัตร ภายในเวลาที่กําหนด • แปรงสีฟัน แปรงที่ใช้สําหรับทําความสะอาดฟัน ๒.ส่วนประกอบของคําประสม ๒.๑ คําประสมที่เป็นนาม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๖) นาม + กริยา + กริยา • สารฟอกขาว สารเคมีที่ทําให้วัตถุมีสีขาวขึ้น • ไปรษณีย์ด่วนพิเศษ เอกสารที่ส่งทางไปรษณีย์ให้ถึงผู้รับเร็วเป็นพิเศษ • สารกันบูด สารเคมีที่ใช้ผสมอาหารเพื่อให้เก็บได้นาน • นํ้าแข็งกด นํ้าแข็งที่ทําให้เป็นเกล็ดเล็ก ๆ แล้วนํามากดในพิมพ์เสียบไม้ราดนํ้าหวาน • นํ้าแข็งไส นํ้าแข็งที่ทําให้เป็นเกล็ดเล็ก ๆ สําหรับใส่ขนม • บ้านจัดสรร บ้านซึ่งรัฐหรือเอกชนสร้างขายเงินผ่อน • บ้านเอื้ออาทร บ้านจัดสรรที่รัฐจัดขายราคาถูกให้ผู้มีรายได้น้อย • ใบขับขี่ ใบอนุญาตให้ขับขี่ยานพาหนะ ๒.ส่วนประกอบของคําประสม ๒.๑ คําประสมที่เป็นนาม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๗) นาม + พุบพท + นาม • รถใต้ดิน รถไฟที่แล่นอยู่ใต้ดิน • คนหลังเขา คนที่ไม่ทันความเจริญของโลก • บัวใต้นํ้า คนที่สั่งสอนให้รู้ธรรมไม่ได้, คนโง่ ๒.ส่วนประกอบของคําประสม ๒.๑ คําประสมที่เป็นนาม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๘) กริยา + กริยา • กันสาด เพิงที่ต่อชายคาสําหรับกันฝนไม่ให้สาดเข้าบ้าน • กันชน ส่วนของรถยนต์อยู่หน้าและท้ายรถ ป้องกันไม่ให้รถเกิดความเสียหายเวลาชน • พิมพ์ดีด อุปกรณ์สําหรับพิมพ์ตัวหนังสือด้วยปลายนิ้วมือ • กรอบเค็ม ชื่อขนม ทําจากแป้งผสมกับเกลือแล้วนํามาทอดให้กรอบแล้วฉาบนํ้าตาล • ห่อหมก ชื่ออาหาร ใช้เนื้อปลาผสมกับนํ้าพริกและกะทิกวนให้เข้ากัน ห่อแล้วนึ่ง • จิ้มจุ่ม ชื่ออาหารอีสาน นําเนื้อสัตว์มาจุ่มลงในนํ้าเดือดแล้วจิ้มนํ้าจิ้มรับประทาน ๒.ส่วนประกอบของคําประสม ๒.๑ คําประสมที่เป็นนาม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๙) กริยา + นาม • เท้าแขน ส่วนของเก้าอี้สําหรับวางแขน • รองพื้น เครื่องสําอางประเภทหนึ่งใช้ทาผิวหน้าก่อนผัดแป้ง • บังตา เครื่องบังประตูทําด้วยไม้หรือกระจก ความสูงเหนือระดับสายตา ๒.ส่วนประกอบของคําประสม ๒.๑ คําประสมที่เป็นนาม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๑๐) บุพบท + นาม • ในหลวง พระเจ้าแผ่นดิน • ที่บ้าน สรรพนามบุรุษที่ ๓ แทนสามีหรือภรรยา • ใต้เท้า สรรพนามบุรุษที่๒ แทนผู้ที่นับถืออย่างสูง • หลังบ้าน ภรรยา ๒.ส่วนประกอบของคําประสม ๒.๑ คําประสมที่เป็นนาม
๒.๒ คําประสมที่เป็นกริยา เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๒.ส่วนประกอบของคําประสม ๑) กริยา + กริยา • ผสมเทียม ทําให้สิ่งมีชีวิตเกิดโดยการผสมไข่และเชื้ออสุจิด้วยวิธีทางวิทยาศาสตร์ • ซักฟอก ซักถามให้ได้ความชัดเจนว่าได้ทําความผิดไว้หรือไม่ • ซักแห้ง ทําความสะอาดเสื้อผ้าวิธีหนึ่งด้วยสารเคมี • ซักซ้อม สอบให้แม่นยํา, แนะกันไว้ล่วงหน้า • กวาดล้าง กําจัดให้สิ้นไป • เป็นต่อ มีโอกาสดีกว่าในการต่อสู้หรือการแข่งขัน • บรรยายสด แสดงปาฐกถา, พูดออกรายการวิทยุโทรทัศน์ในขณะที่เผยแพร่
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๒) กริยา + นาม • ปิดปาก ไม่พูด, ทําให้ไม่ได้พูด • โยงใย มีส่วนเกี่ยวข้องโยงกันไปมาราวกับใยของแมงมุม • ยกเมฆ พูดให้น่าเชื่อโดยคิดสร้างหลักฐานประกอบขึ้นมาเอง • เทคะแนน ลงคะแนนออกเสียงให้เป็นจํานวนมาก • ขายเสียง ยินยอมลงคะแนนเสียงให้บุคคลใดบุคคลหนึ่ง เพื่อแลกกับสิ่งของและเงิน ; มีอาชีพเป็นนักร้อง • ซื้อเสียง จ่ายเงินหรือให้สิ่งของเพื่อแลกกับคะแนนเสียง ๒.๒ คําประสมที่เป็นกริยา ๒.ส่วนประกอบของคําประสม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๓) กริยา + นาม + กริยา • ขีดเส้นตาย ให้โอกาสเป็นครั้งสุดท้าย กําหนดเวลาสุดท้ายที่จะต้องทําสิ่งหนึ่งสิ่ง ใดให้เสร็จ เป็นต้น • ลดช่องว่าง ทําตัวให้เข้ากันได้โดยไม่มีความแตกต่างระหว่างบุคคล • ตีบทแตก แสดงได้สมบทบาท ๒.๒ คําประสมที่เป็นกริยา ๒.ส่วนประกอบของคําประสม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๔) กริยา + บุพบท • เป็นกลาง ไม่เข้าข้างใดข้างหนึ่ง ๕) กริยา + บุพบท + นาม • กินตามนํ้า โกงกินร่วมไปกับผู้อื่น ทั้ง ๆ ที่อาจจะไม่มีเจตนาโกงกินแต่แรก • ตีท้ายครัว เข้าติดต่อกับภรรยาผู้อื่นในทางชู้สาว ๒.๒ คําประสมที่เป็นกริยา ๒.ส่วนประกอบของคําประสม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๖) นาม + กริยา • ตาแข็ง ไม่ง่วง • มือใหม่ ยังไม่ชํานาญ • มือสะอาด มีความชื่อสัตย์สุจริต • หัวอ่อน ว่าง่าย, ยอมตามง่าย • หัวโบราณ นิยมตามแบบเก่า • หน้าอ่อน ดูอายุน้อยกว่าอายุจริง ๒.๒ คําประสมที่เป็นกริยา ๒.ส่วนประกอบของคําประสม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๗) นาม + กริยา + นาม • เลือดเข้าตา หาทางออกไม่ไม่ได้, สู้อย่างไม่กลัวตาย • ท่วมปาก พูดไม่ออกเพราะเกรงจะมีภัยแก่ตนหรือแก่ผู้อื่น ๒.๒ คําประสมที่เป็นกริยา ๒.ส่วนประกอบของคําประสม
คําประสมมีความหมายเป็น ๓ ลักษณะ คือ เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๓.ลักษณะความหมายของคําประสม ๑. มีความหมายเปรียบเทียบ ๒. มีความหมายเฉพาะ ซึ่งแตกต่างกับความหมายของหน่วยคําเดิม ๓. มีความหมายใกล้เคียงกับหน่วยคําเดิมที่มาประกอบกัน
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๓.ลักษณะความหมายของคําประสม ๓.๑ ความหมายเปรียบเทียบ เช่น คําประสมต่อไปนี้ คําประสม ความหมาย หมาวัด ผู้ชายที่มีศักดิ์ตํ่ากว่าผู้หญิงที่ตนหมายปอง ไข่แดง ผู้ชายที่เด่นอยู่ท่ามกลางผู้หญิง ตีนแมว นักย่องเบา เหยี่ยวข่าว นักข่าวที่มีความสามารถในการหาข่าว เช่นเดียวกับเหยี่ยวที่โฉบลงหาอาหาร หัวสูง มีรสนิยมสูง
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม เช่น คําประสมต่อไปนี้ คําประสม ความหมาย ดอกฟ้า หญิงผู้สูงศักดิ์ ลูกช้าง สรรพนามที่ใช้แทนตัวผู้พูดเมื่อพูดกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ มือเสือ ไม้ไผ่หรือเหล็กทําเป็นซี่ ๆ สําหรับคุ้ยหรือตะกุยถ่านหรือใบไม้เป็นตัน มือแมว เครื่องขูดมะพร้าวสําหรับใส่ขนม มีลักษณะคล้ายมือของแมว มือลิง ไม้สําหรับติดข้างเรืออยู่ระหว่างกง หรืออยู่ต่อจากกง มือสะอาด มีความซื่อสัตย์สุจริต ๓.ลักษณะความหมายของคําประสม ๓.๑ ความหมายเปรียบเทียบ
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม เช่น คําประสมต่อไปนี้ คําประสม ความหมาย มือใหม่ ยังไม่ค่อยชํานาญ ตีนผี ส่วนของจักรที่ใช้กดผ้าเวลาเดินจักร, ผู้ที่ขับรถเร็วจนก่อให้เกิดอุบัติเหตุ ขึ้นคาน ไม่ได้แต่งงานทั้งที่มีอายุมากพอควรแล้ว (ใช้กับผู้หญิง) หูช้าง กระจกติตรถยนต์เป็นรูปคล้ายหูของช้าง สําหรับเปิดรับลม ตีนกา รอยย่นซึ่งปรากฏที่หางตา มีลักษณะคล้ายตีนกา ๓.ลักษณะความหมายของคําประสม ๓.๑ ความหมายเปรียบเทียบ
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม เมื่อนําคํามารวมกันแล้วมีความหมายซึ่งต้องขยายความ เช่น คําประสม ความหมาย ข้าวต้มผัด, ข้าวต้มมัด ชื่อขนมประเภทหนึ่งทําจากข้าวเหนียวนําไปผัดกับกะทิ ปรุงรสหวานเค็มน้อย ๆ หุ้มไส้กลัวย หรือไส้อื่น ๆ ห่อด้วยใบตอง แล้วนําไปต้มหรือนึ่ง หน้าอ่อน ดูอายุน้อยกว่าอายุจริง กันสาด เพิงที่ต่อชายคาสําหรับกันฝนไม่ให้สาด ๓.ลักษณะความหมายของคําประสม ๓.๒ ความหมายเฉพาะ
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม เมื่อนําคํามารวมกันแล้วมีความหมายซึ่งต้องขยายความ เช่น คําประสม ความหมาย เบาใจ ไม่หนักใจ, โล่งใจ อ่อนใจ เหนื่อยใจ, ท้อใจ, ระอาใจ ห่อหมก ชื่ออาหารคาว ใช้เนื้อปลาผสมกับนํ้าพริกและกะทิกวนให้เข้ากัน แล้วห่อด้วยใบตองแล้วนึ่ง ยาบ้า ยาเสพติดชนิดหนึ่งเมื่อเสพแล้วเกิดอาการคล้ายคนบ้า หมาบ้า หมาที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้า ๓.ลักษณะความหมายของคําประสม ๓.๒ ความหมายเฉพาะ
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๓.ลักษณะความหมายของคําประสม เช่น คําประสม ความหมาย งูพิษ งูประเภทหนึ่งที่มีพิษ ยางลบ ยางที่ใช้สําหรับลบข้อความ ยาสีฟัน ยาที่ใช้สําหรับสีฟัน ผงซักฟอก ผงที่ใช้สําหรับซักผ้า ผ้าปูโต๊ะ ผ้าที่ใช้ปูโต๊ะ ผ้าเช็ดหน้า ผ้าที่ใช้เช็ดหน้า เข็มฉีดยา เข็มที่ใช้ฉีดยา ๓.๓ ความหมายใกล้เคียงกับคําเดิม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม คําประสมบางคําอาจจะมีความหมายเป็น ๒ อย่าง เช่น ความหมายเปรียบเทียบกับความหมาย ใกล้เคียงกับคําเดิม หรือความหมายใกล้เคียงกับคําเดิมกับความหมายเฉพาะ ดังตัวอย่างต่อไปนี้ หมาวัด หมายถึง หมาที่อาศัยอยู่ในวัด (ความหมายเปรียบเทียบ) หมาวัด หมายถึง ชายที่มีศักดิ์ตํ่ากว่าหญิงที่ตนหมายปอง (ความหมายเปรียบเทียบ) ไข่แดง หมายถึง ส่วนประกอบของไข่ที่มีสีเหลืองหรือสีแดง จะเจริญเป็นตัวอ่อน (ความหมายเฉพาะ) ไข่แดง หมายถึง ผู้ชายที่เด่นอยู่ท่ามกลางผู้หญิง (ความหมายเปรียบเทียบ) ๓.ลักษณะความหมายของคําประสม ๓.๓ ความหมายใกล้เคียงกับคําเดิม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม งูพิษ หมายถึง งูประเภทหนึ่งที่มีพิษ (ความหมายใกล้เคียงกับคําเดิม) งูพิษ หมายถึง คนที่มีพิษสงสามารถทําร้ายผู้อื่นได้เช่นเดียวกับงูพิษ (ความหมายเปรียบเทียบ) ตีนผี หมายถึง ส่วนของจักรเย็บผ้าซึ่งกดผ้าให้แนบกับตัวเครื่อง (ความหมายเฉพาะ) ตีนผี หมายถึง คนที่ขับรถเร็ว ซึ่งมักก่ออุบัติเหตุมีผู้เสียชีวิต (ความหมายเปรียบเทียบ) หมาบ้า หมายถึง หมาที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้า (ความหมายเฉพาะ) หมาบ้า หมายถึง คนที่มีอาการไร้สติคล้ายหมาบ้า (ความหมายเปรียบเทียบ) ๓.ลักษณะความหมายของคําประสม ๓.๓ ความหมายใกล้เคียงกับคําเดิม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม จากตัวอย่างข้างต้นจะเห็นได้ว่าคําประสมบางคํามีทั้งความหมายเปรียบเทียบ และความหมายใกล้เคียงกับคําเดิม หรือความหมายเปรียบเทียบและความหมายเฉพาะ แต่บางคําจะมีเฉพาะความหมายเปรียบเทียบเท่านั้น เช่น ตาหวาน ใจดํา, หัวสูง, ตาตํ่า, ปอดแทก, ปากจัด, รอบจัด, เขี้ยวลากดิน เป็นต้น
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๑.ความหมายของคําประสาน คําประสาน หมายถึง คําที่สร้างขึ้นด้วยการรวมหน่วยคําเติมกับหน่วยฐานเข้าเป็นคําใหม่คําหนึ่ง กระบวนการสร้างคําประสานเป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นได้เรื่อยไปไม่จํากัดและไม่รู้จบ หน่วยคําเติมจะมีความหมายคงที่ คําประสานที่เกิดจากหน่วยคําเติมเดียวกันจะเป็นคําชนิดเดียวกัน เช่น หน่วยคําเติม นัก- จะมีความหมายว่า "คนที่ทํากริยานั้น“ หรือ "คนที่ชํานาญในการทํากริยานั้น, คนที่มี อาชีพอยู่กับสิ่งนั้น" เช่น นักกิน, นักติ, นักชม, นักวิจารณ์, นักประท้วง, นักหนังสือพิมพ์, นักกีฬา, นักกอล์ฟ นักฟุตบอล, นักเขียน, นักประพันธ์ฯลฯ หน่วยที่แสดงความหมายหลักในคําประสานในภาษาไทยจะปรากฏอยู่หลังหน่วยคําเติม *ยกเว้นคําประสานกลุ่มสุดท้ายซึ่งมีหน่วยคําเติมมาจากภาษาบาลีเท่านั้นที่มีหน่วยหลักอยู่หน้า
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๒.ลักษณะของคําประสาน คําประสาน เป็นคําที่เติมหน่วยคําเติมเข้าข้างหน้าหรือข้างหลังหน่วยฐานซึ่งเป็นหน่วยหลัก หน่วยฐานอาจเป็นหน่วยคําไม่อิสระ หน่วยคําอิสระ คําประสม คําช้อน คําสมาส หรือ กลุ่มคํา ก็ได้เช่น หน่วยคําเติม + หน่วยคําไม่อิสระ เช่น นัก- + เลง = นักเลง หน่วยคําเติม + หน่วยคําอิสระ เช่น นัก- + ร้อง = นักร้อง หน่วยคําเติม + คําประสม เช่น นัก- + เดินขบวน = นักเดินขบวน หน่วยคําเติม + คําซ้อน เช่น นัก- + แสวงหา = นักแสวงหา หน่วยคําเติม + คําสมาส เช่น นัก- + จิตวิทยา = นักจิตวิทยา หน่วยคําเติม + กลุ่มคํา เช่น นัก- + ผสมพันธุ์สัตว์= นักผสมพันธุ์สัตว์
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม คําประสานในภาษาไทยแบ่งตามตําแหน่งของหน่วยคําเติมได้เป็น ๒ ประเภท คือ คําประสานที่หน่วยคําเติมปรากฎหน้าหน่วยฐาน คําประสานที่หน่วยคําเติมปรากฎหลังหน่วยฐาน ๑. ๒. ๒.ลักษณะของคําประสาน
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๒.๑ คําประสานที่มีหน่วยคําเติมอยู่หน้า ๒.ลักษณะของคําประสาน แบ่งได้เป็น ๖ กลุ่ม ดังนี้ ๑. คําประสานที่เป็นอาการนาม ๓. คําประสานที่เป็นนามราชาศัพท์ ๕. คําประสานที่เป็นคํากริยาราชาศัพท์ ๒. คําประสานที่เป็นนามสามัญ ๔. คําประสานที่เป็นคํากริยา ๖. คําประสานที่เป็นวิเศษณ์
เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม ๒.๑ คําประสานที่มีหน่วยคําเติมอยู่หน้า ๒.ลักษณะของคําประสาน ๒.๑.๑ คําประสานที่เป็นอาการนาม คําประสานที่เป็นอาการนาม สร้างขึ้นด้วยหน่วยคําเติมหน้า ๓ หน่วย คือ การ- ความ- และ ภาวะ การ- เป็นหน่วยคําเติมซึ่งใช้เติมหน้าคํากริยาทําให้เป็นคําอาการนาม เช่น หน่วยคําเติม + หน่วยฐาน = คําประสาน การ- เรียน การเรียน แปล การแปล ปกครอง การปกครอง