ชุมชนท่องเที่ยวนวัติวิถี ต.เขาสมอคอน อ.ท่าวุ้ง จ.ลพบุรี

ค�ำ น�ำ

โครงการชุุมชนท่่องเที่่�ยว OTOP นวััตวิิถีี ของกรมการพััฒนาชุุมชนจััดทำำ�
“โครงการจััดกิิจกรรมส่่งเสริิมการเรีียนรู้้�ที่่�นัักท่่องเที่่�ยวลงมืือปฏิิบััติิ” D - HOPE
(Decentralized Hand-On Program Exhibition) หรืือการจััดนิิทรรศการหรืือ
กิิจกรรมที่่�กระจายตามชุุมชนต่่างๆ ซึ่่�งกิิจกรรมเหล่่านั้้�น นัักท่่องเที่่�ยวสามารถลงมืือปฏิิบััติิ
ได้้โดยผู้้�ประกอบการชุุมชนของแต่่ละท้้องถิ่่�นที่่�มีีผลิิตภััณฑ์์ หรืือกิิจกรรมการท่่องเที่่�ยว
ที่่�โดดเด่น่ และมีีเอกลักั ษณ์ท์ ี่่น� ่า่ สนใจ เช่น่

ภููมิปิ ััญญา ที่ก่� ่่อให้้เกิิดผลิิตภััณฑ์์ที่�เ่ ล่่าเรื่�องแทนวิิถีีชีีวิิต
วิถิ ีชี ีวี ิิต ในรููปแบบพื้�น้ ที่ท�่ ี่่�มีีภููมิศิ าสตร์์ที่�่น่่าอััศจรรย์์ใจ
ความรู้้� ทั้้ง� ในรููปแบบประวััติศิ าสตร์์ และเรื่�องเล่่าที่น่� ่่าตื่่�นเต้้นจากรุ่น�ุ สู่�รุ่�น
ศิิลปวััฒนธรรม ทั้้�งในแนวที่่�สอดคล้้องกัับธรรมชาติิ วิิถีีความเชื่ �อที่่�งดงาม
และดีีงาม ก่่อเกิิดความเป็็นอยู่่�ที่�ม่ ีีทั้้�งความสุขุ และความเจริิญทั้้�งกายและใจ

ได้้มีีการคััดเลืือกผู้้�ประกอบการในพื้้�นที่่�ที่่�ได้้สร้้างสรรค์์ผลิิตภััณฑ์์ที่่�เน้้นความ
เป็็นเอกลัักษณ์์ และเรื่ �องราวให้้เข้้าร่่วมโครงการ D-HOPE โดยได้้รัับตำำ�แหน่่ง CHAMP
ซึ่่�งในแต่่ละท่่านจะมีีหน้้าที่่�สร้้างสรรค์์โปรแกรมท่่องเที่่�ยว พััฒนาคุุณภาพผลิิตภััณฑ์์
พััฒนาด้้านบริิการ เพื่่�อให้้นัักท่่องเที่่�ยวที่่�มาเยืือนได้้รัับความรู้้� ได้้ทดลองทำำ�และได้้สััมผััสและ
สร้้างประสบการณ์์ ใหม่่ของการท่่องเที่่�ยวจัังหวััดลพบุุรีี เน้้นให้้เหมาะสมกัับยุุคสมััย
ผ่่านกระบวนการและแนวคิดิ เชิงิ สร้้างสรรค์์ตามยุคุ นิิวนอมัลั หรือื นวัตั วิิถีี
โดยโครงการชุุมชนท่่องเที่่�ยว OTOP นวััตวิิถีีของกรมการพััฒนาชุุมชนจััดขึ้้�น
ณ บ้้านเขาสมอคอน หมู่�ที่�่ 1 ตำำ�บลเขาสมอคอน อำำ�เภอท่า่ วุ้ง้� จังั หวััดลพบุรุ ีี
เอกสารฉบับั นี้้เ� น้้นการสื่่อ� สาร และนำ�ำ ทางท่า่ น ให้้พบกับั ความตื่่น� เต้้น ความสนุกุ
และความประทับั ใจ ที่�ส่ ำำ�คััญท่า่ นจะภาคภููมิิใจในความเป็น็ ไทยแบบฉบับั คนลพบุุรี ี

สำ�นักงานพัฒนาชมุ ชนจังหวัดลพบุรี
มีนาคม 2565

CONTENT

สารบญั

01

01 ทอ่ งเที่ยวประวัตศิ าสตร์ และวฒั นธรรม
ประเพณีเมืองละโว้ ในแบบ “คนบนเขา”

03 ประวัติของจงั หวัดลพบุรี และอำ�เภอท่าว้งุ 01
แผนที่แหล่งท่องเที่ยวอ�ำ เภอทา่ วงุ้ 10
โปรแกรมท่องเที่ยววิถีนวตั วิถี 11

06 “สอ่ งพิภพ-ทอ่ งสายน้ำ�-แหล่งนิพพาน ณ ขุนเขา”
โปรแกรมวนั ที่ 1 “สอ่ งพภิ พ - ทอ่ งสายน�ำ้ ” 13
โปรแกรมวันที่ 2 “แหลง่ นพิ พาน ณ ขุนเขา” 13

โปรแกรมท่องเที่ยววันที่ 1

14“ส่องพิภพ-ท่องสายน้ำ�”

14 ถ้ำ�ชิงช้า 15
15 ถ้ำ�ระฆัง
16 ถ้ำ�ตะโก เถราจารย์
20 วัดไลย์

16

14

24 เที่ยวชมและร่วมกิจกรรม
ของดีของเด่นกบั เหลา่ CHAMP ของท่าวุ้ง

ขนมช่อผกากรอง 25

ขนมตม้ ญวน 27

ย�ำ พฤกษา 29

นำ�้ สมนุ ไพร 31

27 43 25 กระเป๋าสตางค์บ้านเขา 33
31

29 33

ขา้ วปลอดสารเพื่อสขุ ภาพ 35 35 39
ขนมดอกอญั ชัน 37 37 41
มีดมงคล 39

ไมเ้ จมิ /ไมจ้ าน/ไม้ครู 41
กวนกระยาสารท 43

CONTENT

สารบญั

44

โปรแกรมท่่องเที่่�ยววัันที่่� 2

44“แหล่่งนิิพพาน ณ ขุุนเขา”

44 วัดบนั ไดสามแสน 50 ตลาดรม่ เยน็
45 วดั ถ้ำ�ช้างเผือก
46 วดั เขาสมอคอน
49 เขาเจ้าจอ๋

ลพบรุ ี เปน็ เมอื งที่มแี หง่ ความหลากหลาย และตอ่ เนอ่ื งของความเจรญิ ทางวฒั นธรรมยาวนานกวา่

3,000 ปี ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ มีหลักฐานสำ�คัญแสดงถึงความเจริญ ดังกล่าว ได้แก่การขุดพบโครง
กระดูกมนษุ ย์พร้อมภาชนะดินเผา ที่แหลง่ โบราณคดีบ้านท่าแค อายุระหว่าง 3,500 - 4,500 ปี

การขุดุ พบโครงกระดููกมนุษุ ย์ย์ ุคุ หินิ ใหม่ ่ ที่บ�่ ้า้ นโคกเจริญิ การพบหลักั ฐานที่เ�่ ป็น็ เครื่อ� งมือื เครื่อ� งใช้้ เช่น่ เหรียี ญ
อายุรุ ะหว่า่ ง 2,700 - 3,500 ปีี การขุดุ พบโครงกระดููก ทำ�ำ ด้้วยเงิิน มีีลายดุุนเป็็นรููปสัญั ลัักษณ์ต์ ่่างๆ ตามคติิ
มนุษุ ย์์ยุคุ สำ�ำ ริิด ที่�ศ่ ููนย์ก์ ารทหารปืนื ใหญ่่ อายุุระหว่า่ ง นิยิ มของที่่� ต.หลุุมข้า้ ว อ.โคกสำำ�โรง การพบหลัักฐาน
2,300 – 2,700 ปีี การขุุดพบชุุมชนโบราณในสมััย ต่่างๆ เหล่า่ นี้้� แสดงว่่า “ลพบุุรี”ี เป็็นที่�่ตั้้ง� ของชุมุ ชนมา
ทวารวดีี ที่่�เมืืองโบราณซัับจำำ�ปา อ.ท่่าหลวง เมืือง ตั้้�งแต่่สมััยก่่อนประวััติิศาสตร์์ ในส่่วนของการสร้้าง
โบราณดงมะรุุม อ.โคกสำำ�โรง เมืืองใหม่่ไพศาลีี ซึ่่�ง เมือื งลพบุรุ ีนีั้้น� ตามประวัตั ิศิ าสตร์์ในพงศาวดารโยนก
สันั นิษิ ฐานว่่ามีีอายุปุ ระมาณ 1,000 ปีี กล่า่ วว่่า ผู้้ส� ร้า้ งเมือื งลพบุุรีีหรือื ที่่�เรีียกว่า่ “ละโว้”้ ใน
สมัยั โบราณ คือื “พระเจ้า้ กาฬวรรณดิษิ ” ราชโอรส
แห่่งพระเจ้้ากรุุงขอม ซึ่่�งสร้้างขึ้้�นใน พ.ศ. 1002 และ
เป็็นเมืืองที่่�มีีความสำำ�คััญมาตั้้�งแต่่สมััยทวารวดีี
เคยอยู่�ใต้อ้ ำ�ำ นาจของมอญและขอม

จนกระทั่่ง� ในตอนต้น้ พุทุ ธศตวรรษที่ค�่ นไทยเริ่ม� มีีอำ�ำ นาจในดินิ แดนแถบนี้้� ในรัชั สมัยั ของพระเจ้า้ อู่�่ ทอง
ปฐมกษัตั ริยิ ์แ์ ห่ง่ กรุงุ ศรีอี ยุธุ ยา ลพบุรุ ีดี ำ�ำ รงฐานะเป็น็ เมือื งลููกหลวง กล่า่ วคือื พระเจ้า้ อู่�่ ทองได้โ้ ปรดให้พ้ ระราเมศวร
ราชโอรสองค์์ใหญ่่เสด็็จมาครองเมืืองลพบุุรีี ซึ่่�งพระราเมศวรโปรดให้้สร้้างป้้อม คููเมืือง และสร้้างกำำ�แพง
เมืืองอย่่างมั่่�นคง เมื่่�อพระเจ้้าอู่่�ทองสวรรคตใน พ.ศ. 1912 พระราเมศวรได้้ถวายราชบััลลัังค์์ให้้แก่่พระปิิตุุลา
ของพระองค์์ ซึ่่�งได้้ครองราชย์์ พระนามว่่า พระบรมราชาธิิราชที่่� 1 ส่่วนพระราเมศวรยังั คงครองเมือื งลพบุรุ ีี
ต่อ่ ไปจนถึึง พ.ศ.1931 สมเด็จ็ พระบรมราชาธิริ าชที่�่ 1 สวรรคต พระราเมศวรจึึงขึ้�้นครองราชย์์ ณ กรุุงศรีอี ยุุธยา

01

หลัังจากนั้้�น เมืืองลพบุุรีีได้้ลดความสำำ�คััญลง จน พระราชวังั ที่ม�่ ีีป้อ้ มปราการเป็น็ แนวป้อ้ งกันั อย่า่ งมั่่น� คง
กระทั่่ง� ถึึงสมัยั สมเด็จ็ พระนารายณ์ม์ หาราช เมือื งลพบุรุ ีี ซึ่่�งสมเด็็จพระนารายณ์์มหาราชทรงโปรดประทัับ
ได้้รัับการทำำ�นุุบำำ�รุุงขึ้้�นมาอีีกครั้ �ง ทั้้�งนี้้�สืืบเนื่่�องจาก ที่เ�่ มือื งลพบุรุ ีี ตามหลักั ฐานปรากฏว่า่ พระองค์ป์ ระทับั
การคุุกคามของชนชาติิฮอลัันดาที่่�ติิดต่่อค้้าขายกัับ อยู่่�ที่่�เมืืองลพบุุรีี ปีีละ 8 - 9 เดืือน โปรดให้้ทููตและ
กรุุงศรีีอยุุธยา สมเด็็จพระนารายณ์์มหาราชทรงเห็็น ชาวต่่างประเทศเข้้าเฝ้้าที่่�เมืืองลพบุุรีีหลายครั้ �ง
ว่่ากรุุงศรีีอยุุธยาไม่่ปลอดภััยจากการปิิดล้้อมและ เมื่่อ� สมเด็จ็ พระนารายณ์ม์ หาราชสวรรคตใน พ.ศ. 2231
ระดมยิิงของข้้าศึึกยามเกิิดศึึกสงคราม จึึงได้้สร้้าง ณ พระที่น�่ั่ง� สุทุ ธาสวรรค์ภ์ ายในพระนารายณ์ร์ าชนิเิ วศน์์
เมือื งลพบุรุ ีเี ป็น็ ราชธานีีแห่ง่ ที่่� 2 ขึ้�น้ เพราะเมืืองลพบุุรีี เมือื งลพบุรุ ีกี ็ห็ มดความสำ�ำ คัญั ลง สมเด็จ็ พระเพทราชา
มีีที่่�ตั้้�งทางยุุทธศาสตร์์เหมาะสมซึ่่�งในการสร้้างเมืือง ได้้ทรงย้้ายหน่่วยราชการทั้้�งหมดกลัับกรุุงศรีีอยุุธยา
ลพบุุรีีนั้้�น สมเด็็จพระนารายณ์์มหาราชได้้รัับความ และในสมััยต่่อมาก็็ ไม่่มีีกษััตริิย์์พระองค์์ใดเสร็็จมา
ช่่วยเหลืือจากช่่างชาวฝรั่ �งเศสและอิิตาเลีียนได้้สร้้าง ประทับั ที่�่เมืืองลพบุุรีีอีีก

จนกระทั่่�งถึึงสมััยกรุุงรััตนโกสิินทร์์ รััชสมััยพระบาทสมเด็็จพระจอมเกล้้าเจ้้าอยู่่�หััว พระองค์์โปรด
ให้้บููรณะเมืืองลพบุุรีีขึ้้�นมาอีีกครั้ �งใน พ.ศ. 2406 มีีการซ่่อมกำำ�แพงเมืือง ป้้อม และประตูู รวมทั้้�งมีีการสร้้าง
พระที่่�นั่่�งพิิมานมงกุุฎในพระราชวััง พร้้อมทั้้�งพระราชทานนามพระราชวัังว่่า “พระนารายณ์์ราชนิิเวศน์์” ซึ่่�ง
ปััจจุุบัันเป็็นที่่�ตั้้�งของพิิพิิธภััณฑ์์สมเด็็จพระนารายณ์์มหาราช ภายหลัังการเปลี่่�ยนแปลงการปกครอง ลพบุุรีีได้้
รัับการทำำ�นุุบำำ�รุุงอีีกครั้ �งสมััยจอมพล ป.พิิบููลสงคราม เป็็นนายกรััฐมนตรีี ได้้มีีการวางผัังเมืืองใหม่่และตั้้�ง
หน่ว่ ยทหารขึ้้น� มาในเมือื งลพบุรุ ี ี ลพบุุรีจี ึึงได้้ชื่�อว่่าเป็น็ เมือื งทหารเพราะมีีหน่ว่ ยทหารตั้้ง� อยู่่�ถึึง 11 หน่่วย ลพบุุรีี
ในปััจจุบุ ันั จึึงเป็็น “เมือื งเศรษฐกิิจ เมือื งท่อ่ งเที่ย่� วและเมืืองทหาร”

คำ�ขวัญประจำ�จังหวัด

“วังั นารายณ์ค์ ู่่บ� ้้าน

ศาลพระกาฬคู่เ�่ มืือง
ปรางค์์สามยอดลือื เลื่่อ� ง

เมือื งแห่่งดิินสอพอง
เขื่�อ่ นป่า่ สักั ชลสิิทธิ์�เ์ กริิกก้อ้ ง

แผ่น่ ดิินทอง
สมเด็็จพระนารายณ์์

“ ดอกไมป้ ระจำ�จังหวดั
คือ ดอกพิกุล

02

1. สภาพทั่วไป

  อำ�ำ เภอท่า่ วุ้�งเดิมิ ทีีเดีียวเรียี กว่า่ “อำ�ำ เภอโพหวี”ี ซึ่ง�่ ตั้้ง� อยู่�หมู่่�ที่� 1 ตำ�ำ บลโพตลาดแก้ว้ อยู่่�ห่า่ งจากจังั หวัดั
ลพบุุรีี ประมาณ 5 – 6 กิิโลเมตร และที่่�ว่่าการอำำ�เภอสร้้างเป็็นศาลาตั้้�งอยู่่�ริิมฝั่่�งแม่่น้ำำ��ลพบุุรีี ทางทิิศเหนืือ
เนื่่�องจากตััวที่่�ว่่าการอำำ�เภอโพหวีีใกล้้จัังหวััดลพบุุรีีมากเกิินไป ราษฎรที่่�อยู่่�ห่่างไกลได้้รัับความเดืือดร้้อนใน
การติิดต่่องานทางราชการอำำ�เภอ ทางราชการจึึงพิิจารณาย้้ายตััวที่่ว� ่่าการอำำ�เภอไปตั้้�งที่� ่ บ้า้ นคลองมะขามเทศ
หมู่่�ที่่� 1 ตำำ�บลท่่าวุ้�ง ซึ่่�งอยู่่�ห่่างตััวที่่�ว่่าการอำำ�เภอเก่่าประมาณ 4 กิิโลเมตร และได้้ตั้้�งชื่่�ออำำ�เภอใหม่่แห่่งนี้้�ว่่า
“อำำ�เภอท่่าวุ้�ง” ใน พ.ศ. 2455 และตรงที่่�สร้้างอำำ�เภอแห่่งเดิิมนั้้�นขณะนี้้�ชาวบ้้านเรีียกว่่า “ศาลาตาหลวง”
เพราะมีีศาลาหลัังเก่่าสร้้างอยู่่�ที่่�นั่่�น และได้้มีีคำำ�เล่่าว่่าหลวงแพ่่งเป็็นผู้้�สร้้าง และในปััจจุุบัันได้้เป็็นวััดโพธิ์์�แก้้ว และ
มีีผู้้�สัันนิิษฐานว่่าที่่�แห่่งนี้้�ก็็คืือตััวที่่�ว่่าการอำำ�เภอโพหวีีนั้้�นเอง ทางราชการเห็็นว่่าบริิเวณที่่�ว่่าการอำำ�เภอปััจจุุบััน
เป็น็ ศููนย์ก์ ลางที่จ�่ ะทำ�ำ ให้ร้ าษฎรได้ร้ ับั ความสะดวกในการสัญั จรไปมาและติดิ ต่อ่ กับั ทางการได้ด้ ีียิ่่ง� ขึ้น�้ จึึงได้พ้ ิจิ ารณา
ย้า้ ยตัวั ที่่�ว่่าการอำำ�เภอ มาตั้้ง� ในหมู่่�ที่�่ 1 ตำ�ำ บลท่่าวุ้�งตั้้�งแต่น่ ั้้�นมา
  คำำ�ว่่า “ท่่าวุ้�ง” หมายถึึง ท่่าน้ำำ��ที่่�เป็็นคุ้้�งหรืือเว้้าเข้้าไปโดยถููกน้ำำ��เซาะเป็็นคุ้้�งเป็็นที่่�ราบตลิ่่�ง
ไม่่ชัันมากนััก และคำำ�ว่่าท่่าวุ้�งเป็็นชื่่�อตำำ�บลท่่าวุ้�งเมื่่�อมาตั้้�งที่่�ว่่าการอำำ�เภอขึ้้�นใหม่่จึึงได้้เปลี่่�ยนชื่่�อ
จากอำ�ำ เภอ โพหวีมี าเป็น็ อำ�ำ เภอท่า่ วุ้�งเพื่อ�่ ให้ต้ รงกัับชื่อ�่ ตำ�ำ บลเพื่อ�่ เป็น็ การรัักษาประวััติขิ องตำ�ำ บลไว้้

“ท่่าวุ้้�งมีมี านานโบราณกล่่าว

เค้้าได้เ้ อาคลองน้ำ��ำ มาทำำ�ชื่่�อ
คลองวกวนเว้้าดั่่�งเขากระบือื
แต่ค่ นซื่�อ่ ไม่่คดตามเหมือื นน้ำ�ำ�คลอง

03

2. ลักษณะที่ตั้ง

อำำ�เภอท่่าวุ้�งตั้้�งอยู่่�ทางทิิศตะวัันตกของอำำ�เภอเมืืองลพบุุรีี จัังหวััดลพบุุรีี บริิเวณพิิกััด ละติิจููด
14.8158761 ลองจิจิ ูดู 100.511589 อยู่่�ห่า่ งจากศาลากลางจังั หวัดั 15 กิโิ ลเมตร ด้า้ นหน้า้ ที่ว�่ ่า่ การอำ�ำ เภอท่า่ วุ้�ง
มีีถนนหมายเลข 311(ลพบุุรีี – สิิงห์์บุุรีี) ผ่่านหน้้าอำำ�เภอ ด้้านหลัังมีีแม่่น้ำำ��ลพบุุรีีไหลผ่่านอำำ�เภอที่่�อยู่�ในกลุ่�ม
จังั หวัดั ภาคกลางตอนบน กลุ่�มที่�่ 2 อันั ประกอบด้ว้ ย จังั หวัดั ลพบุรุ ีี จังั หวัดั อ่า่ งทอง จังั หวัดั สิงิ ห์บ์ ุรุ ีี และจังั หวัดั ชัยั นาท
ซึ่่�งศัักยภาพและลัักษณะทางกายภาพเป็็นแหล่่งผลิิตอาหารทางการเกษตร โดยมีีประเด็็นทางยุุทธศาสตร์์เป็็น
แหล่่งผลิิตและแปรรููปผลผลิิตทางการเกษตร การเชื่�อมโยงการตลาดผลผลิิตทางการเกษตรกัับจัังหวััดในพื้้�นที่่�
ราบลุ่่�มภาคกลาง สภาพพื้้�นที่่�โดยทั่่�วไปเหมาะสำำ�หรัับทำำ�การเกษตร มีีศัักยภาพในการพััฒนาการผลิิต และมีี
แหล่ง่ ท่อ่ งเที่ย�่ วเชิงิ อนุรุ ักั ษ์แ์ ละประวัตั ิศิ าสตร์ท์ ี่ส�่ ำ�ำ คัญั มากมาย โดยมีีวัดั ไลย์์ และวัดั เขาสมอคอนเป็น็ แหล่ง่ ท่อ่ งเที่ย�่ ว
ที่่�สำ�ำ คััญตามประเด็น็ ยุุทธศาสตร์์ เป็็นแหล่ง่ ท่อ่ งเที่ย�่ วเชิงิ อนุรุ ักั ษ์ว์ ัฒั นธรรม

ภูมิประเทศของอ�ำ เภอท่าวงุ้

ท่่าวุ้�ง มีีเนื้้�อที่่� 242 ตารางกิิโลเมตร โดยประมาณ 151,763 ไร่่ สภาพพื้้�นที่่�เป็็นที่่�ราบลุ่่�มเหมาะแก่่
การทำำ�การเกษตรทำำ�นาและทำำ�สวน มีีแม่่น้ำำ��ไหลผ่่านสองสายคืือ แม่่น้ำำ��ลพบุุรีี และแม่่น้ำำ��บางขาม แม่่น้ำำ��ลพบุุรีี
ไหลมาจากแม่่น้ำำ��เจ้้าพระยามาจากตำำ�บลบางพุุทรา อำำ�เภอเมืืองสิิงห์์บุุรีี จัังหวััดสิิงห์์บุุรีี แม่่น้ำำ��บางขาม มาจาก
ตำำ�บลบ้้านชีี อำำ�เภอบ้้านหมี่่� ไหลผ่่านตำำ�บลเขาสมอคอน ตำำ�บลมุุจลิินท์์ ไหลไปทางอำำ�เภอเมืืองลพบุุรีี ทาง
วัดั มณีีชลขันั ธ์์ จังั หวัดั ลพบุรุ ีี

เขตการปกครอง

อ�ำ เภอทา่ วงุ้ แบง่ เขตการปกครองออกเปน็ 11 ต�ำ บล 128 หมบู่ า้ น มอี งคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ จ�ำ นวน 12 แหง่
เทศบาลต�ำ บล จ�ำ นวน 5 แหง่
องค์การบรหิ ารสว่ นตำ�บล จำ�นวน 7 แห่ง

มีอาณาเขตตดิ ต่อ ดังนี้

ทิิศเหนืือ ติิดต่่อ อำ�ำ เภอบ้้านหมี่่� จัังหวัดั ลพบุุรีี
ทิิศใต้้ ติดิ ต่อ่ อำำ�เภอเมืืองลพบุุรีี อำำ�เภอบ้้านแพรก จัังหวััดพระนครศรีีอยุุธยา และอำำ�เภอไชโย
จังั หวัดั อ่่างทอง
ทิิศตะวัันตก ติิดต่อ่ อำำ�เภอเมืืองสิิงห์บ์ ุรุ ี ี อำ�ำ เภอพรหมบุรุ ีี จังั หวัดั สิงิ ห์บ์ ุุรีี และอำ�ำ เภอไชโย จังั หวััดอ่่างทอง
ทิิศตะวัันออก ติดิ ต่่อ อำ�ำ เภอเมือื งลพบุรุ ีี

04

อำ�เภอทา่ วุ้ง

ต้งั อยหู่ มทู่ ี่ 1 บ้านเขาสมอคอน ต�ำ บลเขาสมอคอน อำ�เภอท่าวงุ้ จงั หวดั ลพบรุ ี

“

ดอยธรรมิิกราชสถานศึึกษา
องค์์ราชาเสด็จ็ ประพาสต้้น น้อ้ มมงคลเกจิบิ ารมีี
วิถิ ีชี นคนพอเพีียงโขดเขาเคีียงคู่�่ถำำ�งามตระการ

‘บ้้านเขา’ตลาดชุุมชนคนสมอคอน

“06

พระบาทสมเดก็ พระจลุ จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงทอดพระเนตรทวิ ทัศน์บรเิ วณเขาสมอคอน
เมือ่ วนั ที่ 4 พฤศจิกายน พ.ศ.2448

ตำ�บลเขาสมอคอน “ เป็น็ เส้น้ ทางเสด็จ็ พระราชดำ�ำ เนินิ ลพบุรุ ีขี องพระบาทสมเด็จ็ พระจุลุ จอมเกล้า้ เจ้า้ อยู่่�หัว รัชั กาลที่�่ 5 รวม 2 ครั้ง�

คืือ ครั้�งแรกระหว่่างวัันที่่� 5 - 11 พฤศจิิกายน พ.ศ. 2426 บัันทึึกในจดหมายเหตุุราชกิิจ รายวัันภาค 16 ความ
ตอนหนึ่่�ง ระบุุว่่า

วันั ที่่� 10 พฤศจิกิ ายน
เสด็จ็ ฯ โดยเรืือพระที่่�นั่่�งจาก
พระตำ�ำ หนัักแพท้้องพรหมาสตร์์

เสด็จ็ ฯ ขึ้้�นบนวัดั ไลย์์
ทรงทอดพระเนตรวิหิ ารเก่่าพระอุโุ บสถ

จากนั้้น� เสด็จ็ ฯ โดยเรือื พระที่่น� ั่่�งเก๋๋ง
เข้า้ ไปถึงึ เขา

เสด็จ็ ขึ้้�นประพาสถ้ำ�ำ�บันั ไดสามแสน

“ 07

พระบาทสมเดก็ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และครง้ั ที่ 2 ระหวา่ งวนั ที่ 31 ตลุ าคม - 5 พฤศจกิ ายน
ทรงประพาสถ�ำ้ พระนอนเม่ือวนั ที่ 4 พฤศจกิ ายน พ.ศ. 2448 พ.ศ.2448 ทรงเสด็จมาโดยรถไฟพระที่นั่งมาลงที่
ลพบุรี ขากลับเสด็จฯโดยเรือพระที่นั่งจากพลับพลา
ที่ประทบั ทุม่ พรหมาสตร์ ไปทางแม่นำ�้ ลพบรุ ีมใี จความ
ตอนหนง่ึ ระบวุ า่ “วนั ที่ 4 พฤศจกิ ายน พ.ศ.2448 เวลา
เช้า 2 โมงเศษ เสด็จฯโดยเรือพระที่นั่งยอดไชยา เป็น
เรอื พระที่นง่ั ยอดไชยา เปน็ เรอื มาดแจวพว่ งเรอื กลไฟ ไป
จอดที่ตะพานศาลา ทา่ น�ำ้ เขาสมอคอน จากนน้ั ทรงพระ
ดำ�เนินขึ้นประพาสบนเขา ทรงประพาสในถ้ำ�พระนอน
บนเขา แลว้ เสดจ็ ฯประทบั ที่ศาลาตรงหนา้ บนั ไดเขาทาง
ที่เสด็จฯประทับที่ศาลาตรงหน้าบันไดเขาทางที่เสด็จฯ
ขึ้น ทรงพระราชทานเสมาแก่เด็ก และพระราชทานเงิน
ส�ำ หรับปฏิสังขรณ์วดั เขาสมอคอน 120 บาท”

ชุมชนเกา่ แกแ่ ห่งนี้ ยังไดร้ บั การเรยี กขานว่าเป็น “ส�ำ นักตักศิลา”

ซึ่่ง� เทีียบได้้กัับมหาวิทิ ยาลััยแห่่งแรกของประเทศไทย ตามตำำ�นาน เป็็นสถานที่�่
ที่พ�่ ่อ่ ขุนุ รามคำ�ำ แหงมหาราชกษััตริิย์์ ผู้�้ยิ่�งใหญ่แ่ ห่ง่ ราชวงศ์์สุโุ ขทัยั และพระยา
งำ��เมืือง กษััตริิย์์เมืืองพะเยา ซึ่่�งน่่าจะเป็็นราชวงศ์์หนองแส โยนก เชีียงแสน
ทั้้�งสองพระองค์์เมื่่�อครั้ �งยัังทรง พระเยาว์์ ได้้เสด็็จมาศึึกษาศิิลปวิิทยากัับ
พระอาจารย์์สุุกกทัันตฤาษีี ที่เ�่ ทืือกเขาสมอคอนแห่ง่ นี้้�

08

ราษฎรมาเฝ้ารับเสดจ็ บริเวณทา่ นำ�้ หนา้ วัดไลย์

แล้ว้ เสด็็จลงเรืือ
พระที่่น� ั่่ง� ไปประพาส

วััดไลย์์
มีเี รือื ราษฎรมารอเฝ้า้
รับั เสด็็จเป็็นอัันมาก

“เสด็็จลงเรือื พระที่่น� ั่่ง� ไปประพาสวััดไลย์์

เรือื พระที่่�นั่่�งจอดที่่�ตะพานน้ำ��ำ หน้้าวัดั ไลย์์ เสด็็จฯขึ้้�นทอดพระเนตรบนวััดไลย์์
ทรงจุดุ เทีียนนมััสการพระพุุทธรููป และรููปพระศรีีอาริยิ เมตไตรยบรมโพธิสิ ัตั ว์์

และทรงพระราชทานวัตั ถุปุ ััจจัยั มููลค่่า 100 บาท
สำำ�หรัับพระสงฆ์์และสามเณรในวััด

“ 09

6
32

1
7

5

ทอ่ งเที่ยวในนวตั วถิ ี

10

วัดั ถ้ำำ��ตะโก เถราจารย์์สถาน จุดุ ชมวิิวหนุมุ าน Day1.

ถ้ำำ��ระฆััง ถ้ำำ�� ชิิงช้า้ 1 วัดไลย์
2 ถ้ำ�ระฆัง
7 84 3 ถำ้�ตะโก เถราจารย์
4 ถ�ำ้ ชงิ ชา้
10 9 5 ลานกจิ กรรม
บ้านสมอคอน
เขาเจ้า้ จ๋อ๋
อ�ำ เภอท่าวงุ้ Day2.

6 วดั บันไดสามแสน
7 วดั ถ�้ำ ชา้ งเผอื ก
8 วดั เขาสมอคอน
9 เขาเจา้ จอ๋
10 ตลาดร่มเย็น

11

- 2 วนั 1 คนื -

“ส่องพิภพ-ทอ่ งสายน�้ำ -แหลง่ นิพพาน ณ ขุนเขา”
วันที่ 1 (Day 1)

08:00 น. วดั ไลย์
09:30 น. ถำ้�ระฆงั /ถ�ำ้ ตะโก เถราจารย์
11:00 น. ถ�ำ้ ชงิ ช้า
12:00 น. รว่ มกจิ กรรมลานกจิ กรรมบา้ นเขาสมอคอน
18:00 น. รับประทานอาหารเยน็
20:00 น. เข้าที่พักตามอธั ยาศัย

วันที่ 2 (Day 2)

09:00 น. วัดบันไดสามแสน
11:30 น. วดั ถ�้ำ ช้างเผอื ก
12:00 น. วัดเขาสมอคอน
14:00 น. เขาเจา้ จ๋อ
16:00 น. เที่ยวตลาดร่มเย็น
17:00 น. เดินทางกลับโดยสวัสดิภาพ

12

1.Day สอ่ งพิภพ-ท่องสายน้ำ�

ส่องพิภพ

เป็็นการท่่องเที่่�ยวที่่�เน้้นความอุุดมสมบููรณ์์ในภาคพื้้�นดิิน ทั้้�งรููปแบบภููมิิศาสตร์์ และประวััติิศาสตร์์
ที่่�ทรงคุุณค่่าทางด้้านจิิตวิิญญาณ สอดคล้้องวิิถีีความเป็็นอยู่�ของผู้้�คนในพื้้�นที่่� อำำ�เภอท่่าวุ้�ง ในส่่วนของการ
จััดโปรแกรมท่อ่ งเที่่ย� วนี้้� จะทำ�ำ ให้เ้ ราได้้พบกับั ความอัศั จรรย์์ และความงามของธรรมชาติิในรููปแบบของ “ถ้ำ��ำ ”

ท่องสายน้ำ�

อย่่างที่่�รู้้�ดีีว่่า วิิถีีชีีวิิตของคน มาจากสายน้ำำ�� เพราะแม่่น้ำำ��เป็็นแหล่่งกำำ�เนิิดของชีีวิิต สายน้ำำ��สำำ�คััญ
ของอำำ�เภอท่่าวุ้�ง คืือ “สายน้ำำ��บางขาม” ซึ่่�งนอกจากจะมีีเรื่ �องราวการใช้้ชีีวิิตของชาวบ้้าน ร้้านตลาด ยัังมีี
ประวััติิศาสตร์์ที่่�สอดคล้้องกัับเจ้้านาย อย่่างพระบาทสมเด็็จพระจุุลจอมเกล้้าเจ้้าอยู่่�หััวฯ รััชกาลที่่� 5 ทรงเสด็็จ
ประพาสต้้นในอดีีต ซึ่่�งเป็็นต้้นกำำ�เนิินของ อาหาร เครื่�องดื่่�ม ขนมหวาน รวมถึึงเพลงพื้้�นบ้้าน ที่่�ควรสืืบสาน และ
ส่่งต่่อไปจากรุ่�นสู่�รุ่�นผ่่านกิิจกรรมกัับ CHAMP ของ “บ้้านสมอคอน” ที่่�จะมานำำ�เสนอ ของดีี ของเด็็ด
ทั้้�งของกิิน ของใช้้ ของตกแต่ง่ บ้า้ นที่�ใ่ ห้้ทั้้�งความสนุกุ ความรู้้� ความภููมิิใจในภููมิปิ ัญั ญาความเป็น็ ไทยละโว้้

2.Day แหลง่ นพิ าน ณ ขุนเขา

ขุนเขา...คนในเขา

คนในเขา วิิถีีชีีวิิตของบ้้านสมอคอน ที่่�บ่่งบอกที่่�ตั้้�งและความเป็็นอยู่่� ด้้วยภููมิิศาสตร์์ที่่�มีีภููเขา นำำ�มา
ผนวกกัับปููชนีียสถาน ที่่�สะท้้อนตััวตน ชนเผ่่าไทยละโว้้ และความเชื่ �อทางศาสนา จึึงเป็็นที่่�มาของ “วััด” ที่่�ถููก
สร้้างไว้้บนภููเขาและหุุบเขา เป็็นที่่�รวบจิิตใจ จิิตวิิญญาณของคนในพื้้�นที่่� และเลื่่�องชื่�อไปยัังผู้้�คนทั่่�วประเทศไทยที่่�
เป็น็ พุทุ ธศาสนิกิ ชน เรียี กได้ว้ ่า่ เป็น็ magnet ในการดึึงดููดผู้ค�้ นมากมายมายังั อำ�ำ เภอท่า่ วุ้�งแห่ง่ นี้้�
การท่่องเที่่�ยวที่่�เป็็นแนว นวััตวิิถีี คืือการผนวกวิิถีีเก่่าผสานกัับวิิถีีใหม่่ อย่่างสอดคล้้องและสมดุุล
โดยกระบวนการเช็็คอิิน-ชมความงาม-ชิิมทั้้�งรสชาติิและรสนิิยม-แช๊๊ะถ่่ายภาพ-จบด้้วยการแชร์์
ให้้โลกรู้ �

13

Day1. โปรแกรมท่องเที่ยว

สอ่ งพิภพ - “สอ่ งพิภพ -
ท่องสายน้ำ� ท่องสายนำ�้ -
แหลง่ นิพพาน ณ ขนุ เขา”

ถ้ำ�ชิงชา้

ถ้ำ��ำ ชิิงช้า้ เป็็นถ้ำ��ำ ที่�่สวยงามที่ส่� ุุดของเทืือกเขาสมอคอน เป็น็ ถ้ำำ��ขนาดใหญ่ท่ ี่่ภ� ายในมีีโถงถ้ำ�ำ�หลายห้อ้ ง
เมื่อก้าวเท้าเข้าสู่ด้านใน สัมผัสได้ถึงความสงบของโถงวิปัสสนา สายลมที่พัดเข้ามาจากปล่องกว้างด้านบนของ
โถงถ�้ำ เย็นสบายยง่ิ นัก และเมือ่ เดินต่อยังโถงถัดไป เหมอื นเราไดเ้ ดนิ เขา้ สอู่ ดีตกาลผ่านโถงเวลา

14

ถ้�ำ ระฆัง  จังหวัดลพบุรี ประตูแห่งเมืองลับแล

ลพบุุรีีเป็็นจัังหวััดที่่�มีีประวััติิศาสตร์์ที่่�มีีความเป็็นมาอย่่างยาวนานที่่�มีีเรื่ �องลี้้�ลัับมากมายที่่�เกี่่�ยว
กัับสถานที่่�ต่่างๆ หนึ่่�งในนั้้�นก็็คืือ ถ้ำำ��ระฆััง  ซึ่่�งเป็็นถ้ำำ��ที่่�มีีขนาดใหญ่่ภายในวััดถ้ำำ��ตะโกพุุทธโสภา อำำ�เภอท่่าวุ้�ง
จัังหวััดลพบุุรีี ได้้เป็็นอีีกแห่่งหนึ่่�งที่่�เชื่ �อกัันมาว่่าเป็็นทางประตููที่่�จะเข้้าไปสู่�เมืืองลัับแลในความลี้้�ลัับของถ้ำำ��แห่่งนี้้�
ชวนให้้สะพรึึงอยู่ �ไม่่น้้อย ถึึงแม้้ในประวััติิในความเป็็นมาหรืือคำำ�บอกเล่่าต่่างๆ จะออกไปในทำำ�นองเช่่นเดีียวกัันว่่า
ในสมััยก่่อนนั้้�นชาวบ้้านสามารถติิดต่่อหรืือเดิินทางไปมาหาสู่่�กัับชาวเมืืองลัับแลโดยผ่่านถ้ำำ��ระฆัังแห่่งนี้้�ได้้อย่่าง
ตามปกติกิ ็ต็ ามแต่เ่ สีียงดนตรีอี ันั เย็น็ เยือื กที่แ�่ ว่ว่ ดังั มาเป็น็ ระยะๆ จากในตัวั ของถ้ำ��ำ ในคืนื วันั ที่พ�่ ระจันั ทร์น์ั้้น� เต็ม็ ดวง
ก็็ชวนให้้ขนลุุกอยู่�ไม่น่ ้อ้ ย

มีีเรื่่อ� งเล่า่ ว่า่ ในอดีีตชาวบ้า้ นเขาสมอคอน บางคนเชื่อ�่ ว่า่ เป็น็ พระบรมสารีรี ิกิ ธาตุสุ ำ�ำ หรับั
และชาวเมืืองลัับแลต่่างก็็สนิิทสนมกัันและมีีการติิดต่่อ ทุุกคืืนวันั พระ ประตููเมืืองลับั แลที่่ถ� ้ำ��ำ ระฆัังจะเปิิดเพื่่อ� ให้้
ไปมาหาสู่่�กันั ได้ ้ ภายในถ้ำ��ำ ระฆังั ก็ย็ ังั มีีข้้าวของเครื่�องใช้้ ชาวเมือื งลับั แลได้อ้ อกมาท่อ่ งเที่ย�่ วยังั โลกมนุษุ ย์ ์ ถึึงแม้้
ที่ส�่ วยงามเป็น็ จำ�ำ นวนมาก เมื่่อ� ถึึงช่ว่ งเวลางานบุญุ ทีีไร ในปัจั จุบุ ันั เรื่อ� งเล่า่ เหล่า่ นี้้ก� ็ย็ ังั ไม่เ่ ลือื นหายไปเพราะความ
ชาวบ้า้ นที่น�่ั่่น� ก็จ็ ะมาขอยื่่น� เครื่อ� งใช้จ้ ากชาวเมือื งลับั แล เชื่ �อยัังคงอยู่�ในความทรงจำำ� เพื่่�อให้้ลููกหลานนั้้�นได้้
เพื่่อ� นำ�ำ ไปใช้้ในงานบุญุ อยู่�เสมอ แต่ใ่ นเวลาต่อ่ มาอาจจะมีี พิิจารณากัันเองว่่า เมืืองลัับแลในถ้ำำ��ระฆัังนั้้�นมีีอยู่่�จริิง
การขอยื่่น� ไปแล้ว้ แต่่ไม่่ได้น้ ำ�ำ มาคืนื ทำ�ำ ให้ช้ าวเมือื งลับั แล ตามคำ�ำ บอกเล่า่ ของคนในสมัยั ก่อ่ นจริงิ หรือื ไม่ ่ สำ�ำ หรับั
เกิิดการขุ่�นเคือื งในใจต่อ่ กันั และนับั ตั้้ง� แต่่นั้้น� เป็น็ ต้้นมา ถ้ำำ��นั้้�นต้้องบอกว่่ามีีเรื่ �องราวของมััน แต่่ไม่่ว่่าจะเป็็น
ชาวเมือื งลับั แลและชาวสมอคอนก็็ไม่่ได้ต้ ิดิ ต่อ่ กันั อีีกเลย สถานที่่�ใดก็็ตามมัักจะมีีประวััติิและความเป็็นมา โดย
ยัังมีีเรื่ �องเล่่ากัันที่่�เกี่่�ยวกัับเมืืองลัับแลที่่�ถ้ำำ��ระฆัังว่่าใน เป็็นสิ่่�งที่่�น่่าค้้นหาและทำำ�ให้้เป็็นเรื่ �องราวที่่�น่่าสนใจ เป็็น
สมััยโบราณในทุุกวัันพระนั้้�นชาวบ้้านเขาสมอคอน เรื่ �องราวที่่�ชวนให้้ใครต่่อใครมาเที่่�ยว เพราะแรงจููงใจ
จะได้้ยิินเสีียงการตีีฆ้้องร้้องเปล่่าเป็็นเสีียงกลองบ้้าง เรื่�องเหล่่านี้้เ� ป็็นเรื่อ� งที่่�น่่าสนใจต่่อผู้�้ ที่พ่� บเห็น็
เสีียงเครื่ �องดนตรีีชนิิดต่่างๆ บ้้างแว่่วดัังออกมาจาก
ภายในถ้ำำ��ระฆัังในบางคืืนก็็จะเห็็นแสงบางอย่่างเป็็น
ดวงแก้ว้ สุขุ ใสลอยออกมาจากปล้อ้ งถ้ำ��ำ อยู่�กลางอากาศ
วนขวารอบๆ เขาสมอคอน

15

ถ้ำ�ตะโก เถราจารย์สถาน

ตั้้�งอยู่่�ที่่�หมู่่� 5 เดิินผ่่านประตููเมืืองสัังกััสนครขึ้้�นสู่่�ด้้านบนเป็็น “ถ้ำำ��ตะโก เถราจารย์์สถาน” เป็็น
ถ้ำำ��ที่่�พระอธิิการเภา พุุทธสโร พระเกจิิอาจารย์์ชื่ �อดััง ซึ่่�งเป็็นเจ้้าอาวาสรููปแรกใช้้นั่่�งปฏิิบััติิวิิปััสสนา สมััยก่่อน
บริเิ วณด้า้ นหน้า้ ถ้ำ��ำ มีีต้น้ ตะโก และไม้้ใหญ่ป่ กคลุมุ ร่ม่ รื่น� เป็น็ ที่ม�่ าของชื่อ� “วััดถ้ำ��ำ ตะโก” (ปัจั จุบุ ันั ต้น้ ตะโกไม่ม่ ีีแล้ว้ )
ภายในถ้ำ��ำ มีีพระพุุทธรููปศิลิ าทรายเหนือื ถ้ำ��ำ ตะโก เถราจารย์ส์ ถาน ขึ้�น้ ไปเป็็นพระอุโุ บสถเก่า่ ที่่�มีีจิิตรกรรมฝาผนังั
เรื่อ� ง “พระพุทุ ธประวััติ”ิ ใกล้ก้ ันั เป็น็ วิหิ ารมีีจิติ รกรรมฝาผนังั ศิลิ ปะแบบพม่า่ ที่ย�่ อดเขาบริเิ วณนี้้ม� ีีเจดีีย์ท์ ี่ต�่ั้้ง� อยู่�
กลางเรือื สำ�ำ เภาอย่า่ งงดงาม ซึ่ง�่ บรรจุอุ ัฐั ิขิ องพระอธิกิ ารเภาไว้เ้ รียี กเจดีีย์อ์ งค์น์ี้้ว� ่า่ “พระเจดีีย์ท์ รงเรือื มรรคสััจจ์”์

16

โปรแกรมท่อ่ งเที่ย�่ ว Day1.

“ส่่องพิิภพ - ท่องสายน้�ำ
ท่่องสายน้ำำ�� -
แหล่่งนิิพพาน ณ ขุนุ เขา”

“ สายน้ำำ�� บางขาม เป็็นลุ่�มแม่น่ ้ำำ��ที่�น่ ำ�ำ พาความอุดุ มสมบููรณ์์ มาสู่่�พื้้น� ที่บ่� ้า้ นเขาสมอคอน แม้แ้ ต่่

พระบาทสมเด็็จพระจุุลจอมเกล้้าอยู่่�หััว ยัังทรงพระราชนิิพนธ์์พาดพิิงถึึงแถบเขาสมอคอนไว้้
ในการเสด็จ็ พระราชดำ�ำ เนินิ ชื่อ� “ระยะทางเสด็จ็ ประพาสมณฑลอยุธุ ยา” เมื่่อ� พ.ศ. 2421 ความว่า่

ตำำ�บลซึ่่ง� ทำำ�ปลามาก
ในเมืืองลพบุรุ ีีนั้้�นเขาว่่าที่่�บางลี่่� บางขาม

น้ำ�ำ�ขังั เป็็นห้ว้ งเป็็นตอนไป

“เหมืือนอย่่างลาดชะโด ปลาแห้้งปลาย่่าง
ออกจากเมืืองนี้้�ปีีละมากๆ

“

17

“

อนึ่ง่� ศิลิ าเผาปููนที่่ใ� ช้ไ้ ปกิินกับั หมากที่่ก� รุงุ เทพฯ

บรรทุกุ ลงไปจากที่่�นี่่ม� าก คนพากันั ไปต่่อยที่่�เขาสักั
สะพานหลัังเขาสมอคอน

วิิถีีชีีวิิต ได้ย้ ้้อนรอยจากวิทิ ยานิพิ นธ์์ดังั กล่า่ ว ทำำ�ให้เ้ ราได้ร้ ู้จ้� ักั วิถิ ีีชีีวิิตของผู้�ค้ น

“ในระแวกกลุ่�มน้ำำ�� บางขาม แถบบ้้านบางลี่� ่ บางขาม เขาสมอคอน

ว่ามีภูมปิ ญั ญาการถนอมอาหารทำ�ปลาแห้ง ปลายา่ ง จวบจนปจั จุบนั ชาวบ้านกย็ ังยดึ การหาปลา
ท�ำ นา ปลูกพืช และ การทำ�ไร่นาสวนผสม

การละเล่่น ประเพณีีในอดีีตของชาวบ้้าน

ผููกพัันกัับสายน้ำ��ำ เช่่น การเล่น่ เพลงเรือื เพลง
เกี่่�ยวข้้าว เพลงฉ่่อย เพลงพวกมาลััย รำำ�โทน
การแข่่งเรืือยาว ประเพณีีกฐิินทางน้ำำ�� จาก
วััดไลย์์ไปยัังวััดที่่�ตั้้�งอยู่่�ริิมแม่่น้ำำ��บางขาม และ
ประเพณีีแห่่พระศรีีอาริิย์์ เป็็นประเพณีีที่่�ยััง
สืืบทอดมาจนทุุกวัันนี้้� โดยได้้เปลี่่�ยนรููปแบบ
จากทางชลมารค มาเป็น็ ทางสถลมารคแทน

18

อาหารการกินิ ภููมิปิ ัญั ญาที่�่ได้ส้ ืบื ทอดกันั มาเน้น้ “แกงบอนกะทิิ”

การปรุงุ จากพืืชและวัตั ถุดุ ิบิ ในท้อ้ งถิ่น� เป็น็ ไปตามฤดููกาล
มีีเมนููอาหารสููตรโบราณต้้นตำำ�รัับ เหมืือนเช่่นเคยทำำ�
ถวายรััชกาลที่่� 5 ครั้ �งเสด็็จประพาสทางชลมารค
ทรงประทัับเสวยกลางวัันที่่�ศาลาวััดไลย์์นั่่�นคืือ
“แกงบอนกะทิิ” รสชาติิกลมกล่่อม หอมอร่่อย อีีก
ทั้้ง� แกงคั่่ว� มะขามเทศ ขนมจีนี น้ำ��ำ ยาปลา ต้ม้ ยำ�ำ ปลาย่า่ ง
(ปลาช่่อน) ปลาเค็็มทอด น้ำำ��พริิกเสวย น้ำำ��พริิกเผา
น้ำำ��พริิกปลาย่่าง น้ำำ��พริิกตาแดง ทานคู่่�กัับผัักต่่างๆ
ตามฤดููกาล

ขนมหวาน เมนููขึ้น�้ ชื่อ� คือื “ขนมต้ม้ ญวน” เนื้้อ� ขนม

เหนีียวนุ่ �ม ลููกกลมโต ตััวแป้้งผสมสีีจากธรรมชาติิ
ทั้้�งดอกอััญชััน ใบเตย ส่่วนตััวไส้้ทำำ�จากถั่่�วเหลืืองบด
เลิิศรสหวานหอม อีีกทั้้�งยัังมีีขนมดอกโสน ขนมเต่่า
นัักท่่องเที่่�ยวสามารถเรีียนรู้้�และลงมืือทำำ�เองทั้้�งสำำ�รัับ
คาวหวาน ที่โ�่ ฮมสเตย์เ์ รือื นไทยหลังั งาม“เรือื นหุตุ ะมาน”
ที่�่หมู่ � 10 บ้้านท้้ายไลย์์

“เรืือนหุุตะมาน”

“ขนมต้้มญวน”

19

วััดไลย์์

วััดไลย์์ เป็็นวััดตั้้�งอยู่่�ริิมน้ำำ��บางขาม ตำำ�บล
เขาสมอคอน อำำ�เภอท่่าวุ้�ง จัังหวััดลพบุุรีี เป็็นวััดเก่่า
ตั้้�งแต่่สมััยกรุุงศรีีอยุุธยาตอนต้้น รััชกาลสมเด็็จ
พระเจ้้าบรมโกศทรงปฏิิสัังขรณ์์ มีีพระวิิหารซึ่่�งเป็็น
สถาปัตั ยกรรมแบบอยุุธยาตอนต้น้ คืือ มีีลักั ษณะเจาะ
ช่่องผนัังแทนหน้้าต่่างๆ ภายในมีีพระประธานขนาด
ใหญ่่ปางสมาธิ ิ ลงรัักปิิดทอง

20

วัดไลย์

นอกจากเป็็นวััดเก่่าแก่่ริิมแม่่น้ำำ��บางขามและมีีโบราณ
สถานสำำ�คััญคืือวิิหารเก้้าห้้อง ซึ่่�งมีีประติิมากรรมฝาผนัังเป็็นปููน
ปั้้�นเรื่ �องราวทศชาติิชาดก วััดไลย์์ยัังเป็็นที่่�ประดิิษฐานของรููปหล่่อ
พระศรีีอาริิย์์ซึ่่�งผู้้�คนให้้ความเคารพนัับถืืออย่่างมาก ชาวบ้้านมีี
ความเชื่ �อว่่า พระศรีีอาริิย์์จุุติิลงมาจากสวรรค์์ชั้ �นดุุสิิตและบวช
อยู่่�ที่่�วััดไลย์์แห่่งนี้้� เมื่่�อท่่านดัับขัันธ์์กลัับสู่่�สวรรค์์ ชาวบ้้านต่่าง
โศกเศร้า้ จึึงช่ว่ ยกัันสร้า้ งรููปเหมือื นของท่า่ นเพื่่อ� กราบไหว้้สืบื มา

นอกจากนี้้ภ� ายในบริเิ วณวัดั ไลย์์
ยัังมีีพิิพิิธภััณฑ์์ที่่�รวบรวมโบราณวััตถุุ
ไว้้เป็็นจำำ�นวนมาก โดยจััดแสดงให้้ชมใน
อาคารพิิพิิธภััณฑ์์ 2 ชั้้�น โบราณวััตถุุใน
พิิพิิธภััณฑ์์เป็็นของเก่่าแก่่ที่่�ชาวบ้้านส่่วน
ใหญ่่ได้้นำำ�มาถวายวััด ซึ่่�งได้้มาจากมรดก
ตกทอดสืืบต่อ่ กัันมาจากบรรพบุรุ ุษุ
และภายในพิพิ ิธิ ภัณั ฑ์ม์ ีีการจัดั แสดงพระบรมฉายาลักั ษณ์ข์ องพระบาทสมเด็จ็ พระจุลุ จอมเกล้า้ เจ้า้ อยู่่�หัว
เมื่่อ� ครั้�งเสด็็จประพาสต้้นที่�่วััดไลย์์

21

โปรแกรมท่่องเที่ย�่ ว

“ส่่องพิิภพ -
ท่่องสายน้ำำ�� -
แหล่ง่ นิิพพาน ณ ขุนุ เขา”

22

1.Day กบา้จิ นกเรขราสมมลอานคกอจินกรรม

พบกับ CHAMP ของบ้านเขาสมอคอน พบกับสินค้าหัตถกรรม อาหารการกิน ขนมหวาน จาก
ภูมปิ ญั ญาของไทยละโว้ ที่ได้รับการคัดสรร และการนั ตีความสร้างสรรค์มาแล้ว จากหน่วยงานพฒั นาธุรกิจ
เพราะไมใ่ ชเ่ ปน็ เพยี งสนิ ค้าเท่านัน้ แตม่ นั คอื เร่อื งเลา่ ที่มีคณุ ค่าผ่านฝีมือของคนในพื้นที่ บา้ นเขาสมอคอน

23

ขนมชอ่ ผกากรอง โดย บา้ นขนมคณุ ครู

24

1. นางสุกัญญา รวบรวม

ขนมชอ่ ผกากรอง ขนมหวานที่มคี วามงามล้�ำ อยา่ งไทย ขนมที่รงั สรรคจ์ ากแปง้ นมุ่ ๆ ละมนุ ลน้ิ สอดไส้
หอมหวานละมนุ กลมกล่อม จบั จีบอย่างวจิ ิตรสวยงามตามแบบขนมไทยของตัวเอง

กจิ กรรม “ชิมขนมไทย อบอุ่นใจ ในบ้านเขา”

มาลงมือปั้นแป้ง - จับจีบช่อผกากรอง และลิ้มรสความหวาน
หอมหวานด้วยฝีมือของตัวเอง
-------------------------

เวลากิจกรรม 1 ชั่วโมง / กลุ่มละ 10 - 15 คน
วันเสาร์ - อาทิตย์ / 09.00 - 15.00น.

สถานที่ คา่ บรกิ าร

180 หมทู่ ี่ 1 ต�ำ บลเขาสมอคอน อำ�เภอท่าวุ้ง จังหวดั ลพบุรี 50 บาท
080 - 2791157
25

ขนมตม้ ญวน อาหารต�ำ นานลูกหลานพระศรอี ารยิ ์

26

2. นางฉงน อ่ำ�สำ�ราญ

ขนมต้มญวน เป็นขนมโบราณที่ผสมผสานความเป็นตะวันออกแบบวิถีไทยญวน ผนวกกับความ
เป็นตะวันตก รสชาติเก๋ไก๋ มีสไตล์แบบเอกลักษณ์ สมกับเมืองวัฒนธรรม อาหารชนิดนี้รังสรรค์ขึ้นเพื่อถวาย
รัชกาลที่ 5 ในชว่ งเสดจ็ ประพาส ณ วัดไลย์

กิจกรรม “ชิมอาหารตำ�นานลูกหลานพระศรีอาริย์”

มาลงมือปั้นแป้งให้กลมโต ใส่ไส้พอดีที่ชอบ ต้มกับน้ำ�กะทิและน้ำ�ตาล
มะพร้าว และลิ้มรสความหวาน หอมด้วยฝีมือของตัวเอง
-------------------------
เวลากิจกรรม 1 ชั่วโมง / กลุ่มละ 10 - 15 คน
วันเสาร์ - อาทิตย์ / 09.00 - 15.00น.

สถานท่ี ค่าบริการ

หมทู่ ี่ 10 ตำ�บลเขาสมอคอน อ�ำ เภอทา่ วุ้ง จงั หวัดลพบรุ ี 60 บาท
084 - 8350694
27

ย�ำ พฤกษา ในรปู แบบพฤกษาพาเพลนิ

28

3. นายณัฐกฤตา เสือเจริญ

ยำ�พฤกษา เป็นการนำ�ผักที่อยู่ในท้องถิ่น เช่น ดอกอัญชัน ผักบุ้ง ฟักทอง ตำ�ลึง เห็ด ดอกบัว หรือ
ผกั ที่มอี ยตู่ ามฤดกู าล น�ำ มาชบุ แปง้ ทอดกรอบ แลว้ น�ำ น�ำ้ จม้ิ รสเดด็ มาราด ซึ่งน�ำ้ ย�ำ จะประกอบดว้ ยพรกิ ขห้ี นสู วน
มะนาวสด น�ำ้ ปลาแท้ น�ำ้ ตาลเคยี ว และเนอ้ื สตั วต์ ามชอบ สง่ิ ที่ดเี ดด็ อยทู่ ี่เครอ่ื งปรงุ น�ำ้ จม้ิ ที่ทง้ั แซบ่ และตดิ ปากตดิ ใจ

กิจกรรม “พฤกษาพาเพลิน”

มายำ�ให้เพลินเอง ทั้งเลือกพฤกษาที่ชื่นชอบ และเนื้อสัตว์ที่เข้ากัน
มารับสูตรเด็ดที่ทั้งแซ่บ ติดลิ้นติดใจ เอาไว้ทำ�ตอนกลับบ้านไป

เสิร์ฟตัวเองและคนที่รัก
-------------------------
เวลากิจกรรม 1 ชั่วโมง / กลุ่มละ 10 - 15 คน
วันเสาร์ - อาทิตย์ / 09.00 - 15.00น.

สถานที่ คา่ บรกิ าร

หมทู่ ี่ 1 ต�ำ บลเขาสมอคอน อ�ำ เภอทา่ วุ้ง จังหวดั ลพบุรี 50 บาท
089 - 6609995
29

นำ�้ สมนุ ไพร ชื่นใจและใส่ใจสขุ ภาพ

30

4. นางสุปราณี จี้เงิน

น้ำ�สมุนไพร ใช้สมุนไพรที่อยู่ในชุมชน หาได้ เช่น ตระไคร้ ใบเตย พุทรา ดอกอัญชัน และ รางจืดฯ ใช้
น�ำ้ ตาลกรวดหรือนำ�้ ตาลทรายแดง ซึ่งนำ้�สมุนไพรจะชว่ ยให้ชมุ่ คอและมีประโยชน์ตอ่ ร่างกาย

กิจกรรม “ช่ืนใจ ใส่ใจ สุขภาพ”

มาชื่นใจกับการผสมน้ำ�สมุนไพรในรูปแบบของ mocktail
ในแบบของคุณเอง รับรองว่าได้ทั้งความอร่อยสุขภาพ
และสูตรเด็ดเฉพาะตัวไว้วัดใจคนรัก
-------------------------
เวลากิจกรรม 1 ชั่วโมง / กลุ่มละ 10 - 20 คน
วันเสาร์ - อาทิตย์ / 09.00 - 15.00น.

สถานท่ี ค่าบรกิ าร

หมู่ที่ 1 ต�ำ บลเขาสมอคอน อำ�เภอท่าวุง้ จังหวดั ลพบุรี 30 บาท
089 - 6609995
31

กระเปา๋ สตางคบ์ ้านเขา สวยสะดุดตาผ้าท�ำ มือมอื

32

5. นางชญานันท์ รวบรวม

กระเปา๋ ผา้ จะเนน้ เปน็ ผา้ แคนวาส สีพื้น ตดั เยบ็ ประณตี ในรปู ทรงที่หลากหลาย เนน้ การใชง้ านที่คงทน
ไมเ่ พียงเป็นแคข่ องฝากที่นา่ รัก แต่ยงั เป็นของที่เรยี กได้ว่ามี Signature

กจิ กรรม “สวยสะดุดตาผ้าทำ�มือ”

มาออกแบบได้ตามไตล์ และรูปแบบที่อยากได้ เพื่อเป็นของที่ระลึก
หรือเป็นของฝากชิ้นเดียวในโลก หรือแม้แต่จะเก็บไว้ใช้เอง
อย่างมีเอกลักษณ์ เก๋ไก๋ สะดุดตา สะดุดใจ
-------------------------
เวลากิจกรรม 1 ชั่วโมง / กลุ่มละ 10 - 15 คน
วันเสาร์ - อาทิตย์ / 09.00 - 15.00น.

สถานท่ี คา่ บรกิ าร

74/10 หม่ทู ี่ 1 ตำ�บลเขาสมอคอน อ�ำ เภอท่าวุ้ง จังหวัดลพบรุ ี 100 บาท
086 - 8914492
33

ขา้ วปลอดสารเพื่อสขุ ภาพ “เขา” สขี า้ วให้ “เรา” กนิ

34

6. นายสุรินทร์ ขาวกระจ่าง

ข้้าวปลอดสารบ้้านเขาสมอคอน สืืบเนื่่�องมากจากโครงการทำำ�วิิสาหกิิจชุุมชนด้้านเกษตรอิินทรีีย์์
การผลิิตสิินค้้าด้้านการเกษตร มีีผลิิตภััณฑ์์ข้้าวกล้้อง ข้้าวไรซ์์เบอรี่� โดยกลุ่�มมีีห้้องบรรจุุภััณฑ์์ที่่�ได้้มาตรฐาน
GMP ส่่วนการสีีข้้าวทางกลุ่�มได้้รัับการสนัับสนุุนจากโครงการนาแปลงใหญ่่ ทำำ�ให้้กลุ่�มมีีรายได้้ ตามคำำ�กล่่าว
ที่ว่� ่่า “กินิ ดีอี ยู่่�ดีดี ้้วยวิถิ ีพี อเพียี ง”

กจิ กรรม “เขา..สีข้าวให้..เรา..กิน”

มาเรียนรู้กรรมวิธีปลูกข้าวแบบวิถีพอเพียงแต่มั่งคั่ง
รู้กระบวนการปลูกทุกขั้นตอน มาแพ็คข้าวกับเครื่องบรรจุข้าว

และนำ�กลับไปหุงรับประทานเองที่บ้าน
รับรองว่าหอมจนคิดถึง “บ้านเขาสมอคอนแน่นอน”

-------------------------
เวลากิจกรรม 1.30 ชั่วโมง / กลุ่มละ 10 - 20 คน

วันเสาร์ - อาทิตย์ / 09.00 - 15.00น.

สถานท่ี ค่าบริการ

40 หมทู่ ี่ 1 ต�ำ บลเขาสมอคอน อำ�เภอท่าวุ้ง จังหวัดลพบุรี 150 บาท
089 - 6145261
35

ขนมดอกอญั ชัน สมี ว่ งชวนชมิ

36

7. นางสำ�ริด หุตะมาน

ขนมดอกอัญั ชันั ขนมไทยพื้น�้ บ้า้ นที่ม�่ ีีประโยชน์ต์ ่อ่ สุขุ ภาพ นำ�ำ มาแปรรููปส่ว่ นผสมหลักั คือื แป้ง้ ข้า้ วเจ้า้
ดอกอััญชััน โดยนำำ�ดอกอััญชัันมาล้้างน้ำำ��ให้้สะอาดและนำำ�มาคลุุกเคล้้ากัับแป้้งข้้าวเจ้้า จากนั้้�นนำำ�ไปนึ่่�งให้้สุุก
ใส่่น้ำ�ำ�ตาลและเกลือื คลุกุ ให้ท้ ั่่ว� โรยมะพร้า้ วคนให้เ้ ข้้ากััน ตักั ใส่่กระทง และลิ้�มรสรสชาติิอร่อ่ ยพร้อ้ มสุุขภาพที่ด�่ ีี

กิจกรรม “สีม่วง..ชวนชิม”

มาเรียนรู้กรรมวิธีทำ�ขนมทุกขั้นตอน โดยเฉพาะสูตรลับเฉพาะ
ที่ถ้าได้ลิ้มลองต้องติดใจ ทำ�เป็นแล้วนำ�ไปทำ�ให้คนที่รัก
รับรองว่ารักเพิ่มขึ้นอีกร้อยเปอร์เซ็นต์
-------------------------
เวลากิจกรรม 1 ชั่วโมง / กลุ่มละ 10 - 15 คน
วันเสาร ์- อาทิตย์ / 09.00 - 15.00น.

สถานท่ี คา่ บริการ

45 หมู่ที่ 1 ตำ�บลเขาสมอคอน อำ�เภอทา่ วุ้ง จังหวดั ลพบรุ ี 50 บาท
085 - 1985173
37

มดี มงคล ทำ�มดี เป็นปะ่

38

8. นางนิตยา สอนเถื่อน

มีีดมงคล ที่่�ก่่อกำำ�เนิินมาจากหลวงพ่่อเดิิมวััดหนองโพ ที่่�ถ่่ายทอดวิิชาทำำ�มีีด และสัักยัันต์์ให้้แก่่
คุณุ ตาน้อ้ ย และถ่า่ ยทอดเป็น็ ภููมิปิ ัญั ญาจากรุ่�นสู่�รุ่�น ซึ่ง�่ ในปัจั จุบุ ันั นี้้ถ� ููกสืบื ทอดมายังั ทายาทรุ่่�นที่�่ 3 คือื นางนิติ ยา
สอนเถื่่อ� น จึึงได้ป้ ระกอบกิจิ การทำ�ำ มีีดมงคลนี้้� ในรููปแบบที่ย�่ ังั คงเอกลักั ษณ์์ และยังั มีีมีีดร่ว่ มสมัยั ที่ถ�่ ููกสร้า้ งสรรค์์
ขึ้น้� เช่น่ มีีดในปากกาพก มีีดขนาดเล็ก็ ฯ

กจิ กรรม “ทำ�มีดเป็นป่ะ?”

มารู้ประวัติความเป็นมาของมีดที่บอกเลยว่าไม่ธรรมดา
สายมูต้องไม่พลาด กิจกรรมในงานคือการสลักชื่อ
ของตนเอง หรือสลักภาษาโบราณลงในเนื้อมีดเอง
-------------------------
เวลากิจกรรม 2 - 3 ชั่วโมง / กลุ่มละ 5 - 10 คน
วันเสาร์ - อาทิตย์ / 09.00 - 15.00น.

สถานท่ี คา่ บรกิ าร

50 หมทู่ ี่ 1 ต�ำ บลเขาสมอคอน อ�ำ เภอทา่ วุ้ง จงั หวัดลพบุรี 200บ-าท500
080 - 6617263
39

ไม้เจมิ /ไมจ่ าน/ไม้ครู ทำ�ไม้ใหม้ คี ุณคา่

40

9. นายสมนึก สอนเถื่อน

ไม้เจมิ ไม้จาร ไม้ครู เกดิ จากความคดิ ริเรมิ่ สร้างสรรคแ์ ละฝีมือในการกลึงไม้ คิดวา่ จะน�ำ เอาไม้มงคล
จนออกมาเป็นไม้เจิม ไม้จาร ไม้ครู เป็นของที่ระลึกสามารถนำ�ไปปลุกเสกเพื่อให้เป็นสิริมงคลเพิ่มขึ้นได้ ประเภท
ของไมม้ งคลไดแ้ ก่ “ไมม้ ะคา่ ” ซึ่งมคี วามหมายวา่ เสรมิ สรา้ งงานคณุ ภาพชีวติ ใหม้ คี ณุ คา่ มรี าคาเสรมิ บารมี เสรมิ ราศี
“ไมค้ ณู ” ซึ่งมคี วามหมายวา่ เพม่ิ พนู คณู ในการท�ำ งานท�ำ หนา้ ที่ “ไมม้ ะรมุ ” มคี วามหมายวา่ คา้ ขายกจิ การมีลูกคา้
มารุมซือ้ มารุมรัก มารมุ ชม “ ไม้มะยม” มีความหมายว่ามคี นนิยมชมชอบในการทำ�หนา้ ที่การงาน

กจิ กรรม “ทำ�ไม้ให้มีคุณค่า”

มารู้ประวัติความเป็นมาของไม้ และมาร่วมสลักชื่อลงในตัวไม้
เพื่อความเป็นสิริมงคลของชีวิต งานนี้สายมูห้ามพลาดอีกเช่นเคย

-------------------------
เวลากิจกรรม 1.30 ชั่วโมง / กลุ่มละ 5 - 10 คน

วันเสาร์ - อาทิตย์ / 09.00 - 15.00น.

สถานที่ ค่าบริการ

50 หมู่ที่ 1 ตำ�บลเขาสมอคอน อำ�เภอทา่ วุ้ง จังหวดั ลพบรุ ี 200บ-าท500
092 - 3564728
41

กวนกระยาสารท หอมหวานมนั กินเพลินอรอ่ ยจรงิ

42

10. กลุ่มแม่บ้านกวนกระยาสารท

กระยาสารท สตู รเฉพาะของกลมุ่ หมบู่ า้ นทา่ วงุ้ กระยาสารท เปน็ ขนมหวานของไทย มหี ลกั ฐานวา่ เปน็
อาหารสมยั พระพทุ ธกาล แปลวา่ “อาหารที่ท�ำ ในฤดสู ารทเดอื นสบิ ” ท�ำ จากถว่ั ลสิ ง งา ขา้ วตอก น�ำ มาเคย่ี วกบั กะทิ
น�ำ้ ตาลเปน็ อาหารตามประเพณี ที่มกั จะท�ำ กนั ในชว่ งสารทไทย คอื วนั แรม 15 ค�ำ่ เดอื น 10 เปน็ ขนมไทยประเพณี
วัฒนธรรมสบื สานกนั มา

กิจกรรม “หอม หวาน มัน กินเพลิน อร่อยจริง”

กิจกรรมร่วมกวนกระยาสารท แบบฉบับของบ้านเขาสมอคอน
เลือกสรรได้ว่าต้องการทำ�กระบวนการไหน ได้ออกกำ�ลังกายผสม

ผสานความสนุก จบด้วยความอร่อย
-------------------------

เวลากิจกรรม 1 ชั่วโมง / กลุ่มละ 10 - 15 คน
วันเสาร์ - อาทิตย์ / 09.00 - 15.00น.

สถานที่ คา่ บรกิ าร

ชมชุนรา้ นคา้ หมู่ที่ 1 ตำ�บลเขาสมอคอน อ�ำ เภอทา่ วุ้ง จังหวดั ลพบรุ ี 50 บาท
096 - 8872178
43

Day2. โปรแกรมทอ่ งเที่ยว

แหลง่ นิพาน “สอ่ งพิภพ -
ณ ขนุ เขา ท่องสายน้�ำ -
แหลง่ นิพพาน ณ ขนุ เขา”

วัดบันไดสามแสน

อยทู่ ี่หมู่ 5 บรเิ วณเชงิ เขาสมอคอนดา้ นทศิ เหนอื เปน็ วดั เกา่ แกท่ ี่พบพระพทุ ธรปู ที่มอี ายกุ วา่ พ.ศ. 2300
และยังพบซากของพระอุโบสถเก่าในสมัยอยุธยา มีมณฑปอยู่บนยอดเขา เป็นจุดสูงสุดของยอดเขาสมอคอน
มองเห็นได้อย่างชัดเจน ภายในประดิษฐานพระพุทธรูป ไหล่เขาเป็นพระอุโบสถ และมีถ้ำ� 2 แห่งคือ “ถ้ำ�วิหาร”
และ “ถ้ำ�แสนสขุ ” เรอื่ งเลา่ ที่ชวนพิศวงเกย่ี วกับวัดบนั ไดสามแสน ว่ากนั วา่ บรเิ วณวดั บนั ไดสามแสนน้ันเปน็ ทาง
เข้าของเมืองลับแล ซึ่งเป็นเมืองที่มีแต่ความสงบสุข ผู้คนเป็นมิตร ไร้ซึ่งการโกหกหลอกลวง ชาวบ้านเล่าว่ามี
ผู้เคยขึน้ ไปหาสมนุ ไพรบนเขา และไดห้ ลงเขา้ ไปยงั เมืองลบั แล จึงเป็นความเช่อื ที่เลา่ ต่อๆ กันมา

44

วัดถ้ำ�ช้างเผือก

อยู่่�ที่ห� มู่� 5 ชื่่อ� ของวัดั “ถ้ำ�ำ �ช้า้ งเผือื ก” เนื่่อ� ง รอบพุุทธเจดีีย์์มีีระเบีียงกว้้าง สามารถเดิินรอบ
มาจากภายในบริเิ วณวัดั มีีถ้ำ��ำ เชื่อ� กันั ว่า่ วันั ดีี คืนื ดีี พุทุ ธเจดีีย์แ์ ละ ชมทิวิ ทัศั น์ด์ ้า้ นล่า่ งได้้ เมื่่อ� มองลงมา
จะมีีช้า้ งเผือื กออกมาจากถ้ำ��ำ แห่ง่ นี้แ� ต่ต่ ้อ้ งเป็น็ ผู้�้ มีีบุญุ ด้า้ นล่า่ ง จะเห็น็ ร่อ่ งรอยของทำ�ำ นบดินิ และอ่า่ งเก็บ็ น้ำ��ำ
เท่่านั้้�นจึึงจะสามารถพบเห็็นช้้างเผืือกได้้มีีรููปปั้้�น โบราณที่่�บริิเวณเชิิงเขาและต้้นพระศรีีมหาโพธิ์์�
ช้้างเผืือกสีีขาวขนาดใหญ่่เท่่าช้้างจริิงตั้้�งอยู่่�บน ซึ่่�งเจ้้าอาวาสรููปก่่อนได้้นำำ�มาจากพุุทธคยา
ยอดเขา มีีบัันไดเดิินขึ้้�นถึึงตััวช้้างเป็็นจุุดชมวิิว ประเทศอิินเดีียเมื่่อ� ปี ี พ.ศ. 2482
วัดั นี้้ม� ีีพุทุ ธเจดีีย์์ ซึ่ง�่ สร้า้ งไว้บ้ นยอดเขาอีีกยอดหนึ่ง�่

45

“

ดอยธรรมิกิ ราชสถานศึกึ ษา

องค์ร์ าชาเสด็็จประพาสต้้น
”น้อ้ มมงคลเกจิิบารมีีวิิถีีชนคนพอเพีียงโขด

เขาเคีียงคู่ถ่� ้ำ�ำ�งามตระการ

‘บ้้านเขา’

ตลาดชุุมชนคนสมอคอน

“

เขาสมอคอน

ตั้งอยหู่ ม่ทู ี่ 1 บ้านเขาสมอคอน ตำ�บลเขาสมอคอน อ�ำ เภอท่าวุ้ง จังหวดั ลพบุรี
เขาสมอคอน มีีโบราณสถานอยู่่� คืือวััด
เขาสมอคอน ตั้้ง� อยู่่�ทางทิศิ ตะวันั ออกของเขาสมอคอน
ส่่วนวััดบัันไดสามแสน วััดถ้ำำ��ตะโก และวััดถ้ำำ��ช้้างเผืือก
อยู่่�ทางทิิศตะวัันตกของวััดนี้้� วััดเขาสมอคอนตั้้�งอยู่�
ปากถ้ำำ��พระนอน โบราณสถานของวััดนี้้� คืือเจดีีย์์ทรง
กลมบนยอดเขาเหนืือถ้ำำ�� บริิเวณวััดมีีถ้ำำ��ต่่างๆ อยู่�
มากมาย เช่่น ถ้ำำ��พระนอน ถ้ำำ��พราหมณีี ถ้ำำ��ชิิงช้้า ถ้ำำ��
ไฟฉาย ฯลฯ ภายในถ้ำำ��พระนอนมีีพระพุุทธไสยาสน์์
องค์ห์ นึ่ง�่ ยาวประมาณ 10 เมตร ก่อ่ ด้ว้ ยอิฐิ ขนาดใหญ่่
แต่ช่ ำ�ำ รุดุ มากเพราะถููกขุดุ รื้อ� หาของมีีค่า่ และยังั มีีผู้�้ พบ
ซากพระพุุทธรููปสมััยลพบุุรีีและสมััยอยุุธยาหลายชิ้ �น
ในถ้ำ��ำ นี้้ �
มีีหลัักฐานมาแต่่ครั้�งกรุุงศรีีอยุุธยา มีีเจดีีย์์ทรงลัังกาย่่อมุุมไม้้สิิบสองที่่�ทำำ�บััวกลุ่�มรองรัับองค์์ระฆััง
เป็็นเจดีีย์์แบบนิยิ มของสมัยั อยุธุ ยามาจนถึึงสมััยรััตนโกสินิ ทร์ม์ ีีโบสถ์์และมณฑปที่่ส� วยงาม

46