ความลับผ้ามัดย้อม

ความขลอังบ

ผ้ามัดย้อม

เขียน:สุรเชต ช่างสนั่น

คำนำ

ผ้ามัดย้อม โครงงานเรื่องนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชาโครงงาน
จุดประสงค์เพื่อการศึกษาความรู้ที่ได้จากการศึกษาเรื่อง
ราวเสื้อผ้ามัดย้อม ซึ่งโครงงานเรื่องนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับ
ประวัติความเป็นมา ประเภทสีเเละประเภทขอเสื้อ ในการ
เลือกทำผ่ามัดย้อมผู้จัดทำได้เลือกหัวข้อในการทำโครงงาน
เรื่องนี้เนื่องมาจากเป็นเรื่องที่น่าสนใจ ผู้จัดทำจะต้องขอ
ขอบคุณ อาจารย์ฮูมัยดี้ เบญจสมิท เเละ อาจารย์วารีส ยี
ซัน ผู้ให้ความรู้เเละเเนวทางการศึกษา ผู้จัดทำหวังว่าโครง
งานเรื่องนี้จะให้ความรู้เเละเป็นปรโชน์เเก้ผู้อ่านทุกๆท่าน

จัดทำโดย
สุรเชต ช่างสนั่น

ส า ร บั ญ

ประวัติ 1

P 1-5

2 ประเภทของสี
P 7-38

3 ประเภทของเสื้อ
P 43-58

ส า ร บั ญ

4 วิธีการย้อม
P 55-64

5 ลวดลายยอดนิยม
P 65-73

ความลับ
ของ

ผ้ามัดย้อม

เรื่อง ความลับผ้ามัดย้อม

ฉ บั บ แ ฟ ชั่ น เรียบเรียง สุรเชต ช่างสนั่น

ออกแบบ สุรเชต ช่างสนั่น

พิสูจน์อักษร สุรเชต ช่างสนั่น

ติดต่อเรา [email protected]

อ้างอิง https://www.baanlaesuan.com

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-book)จัดทำเพื่อให้ความรู้การทำ
ผ้ามัดย้อมจัดทำโดย สุรเชต ช่างสนั่น

ระดับชั้นประกาศนียบัตรชั้นปีที่ 3 สาขาคอมพิวเตอร์ธุรกิจ ปี
การศึกษา 2564 วิทยาลัยเทคโนโลยีประทีปศาสน์โปลีเทค

1

ประวัติ

ความเป็นมาต่างประเทศ

การทำผ้ามัดย้อมอาจเริ่มเกิด
ขึ้นโดยไม่ตั้งใจของคนสมัย
โบราณ โดยนักมนุษยวิทยา
สันนิษฐานว่า อาจมี แนวความ
คิดมาจากการฟอกสีออกด้วย
แสงอาทิตย์โดยบังเอิญ ซึ่ง
หลักฐานความรู้ที่พอจะเชื่อถือ
ได้แสดงให้เห็นว่า ประเทศใน
ยุคแรก ๆ ที่มีการมัดย้อมผ้า
คือ อินเดีย จีน ญี่ปุ่น
อินโดนีเซีย และแอฟริกาที่มี
ความคุ้นเคยกับเทคนิคการใช้
สีย้อมที่มีอยู่อย่างอุดมสมบูรณ์
ในประเทศอินเดีย ผ้ามัดย้อมท
จะเป็นที่รู้จักกันในชนบทสมัย
ก่อน

2

หลักฐานทางประวัติศาสตร์

หลักฐานจาก เศษผ้าเมื่อ
ประมาณ 5,000 ปีก่อน
สะท้อนให้เห็นถึงความรู้และ
ประสบการณ์ในการใช้สีย้อม
เช่น สาหรี เป็นต้น หรือ ชนเผ่า
ยิบซีที่เคยอาศัยอยู่ทางตอน
เหนือของอินเดีย ก็ปรากฏให้
เห็นศิลปะของการมัดย้อมผ่าน
เครื่องแต่งกายในปั จจุบัน ส่วน
ในบาหลี ประเทศอินโดนีเซียก็
มีศิลปะของการมัดย้อมเช่น
เดียวกัน โดยจะเรียกการมัด
ย้อมนี้ว่า เปลังกิ เป็นต้น

3

ความเป็นมาในประเทศ

ผ้ามัดย้อมที่มีในประเทศไทยและ
กัมพูชานั้นเป็นเครื่องแสดงให้เห็นว่าการ
มัดย้อมเริ่มต้นมาจากสองประเทศนี้แพร่
หลายเข้าไปยังประเทศอินโดนีเซีย วิธี
การมัดย้อมยังนำไปใช้ในการตกแต่งผ้า
ไหมชั้นดีเพื่อใช้ทำผ้าคลุมไหล่ สไบ
และโสร่ง สำหรับชายหญิงของชาว
ชวาและบาหลีการมัดย้อมในแต่ละ
ประเทศแสดงให้เห็นถึงการออกแบบที่
แตกต่างกันและลักษณะการใช้สีซึ่งผู้
ผลิตสามารถวางแนวทางและรูปแบบ
ของผ้าเพื่อผลิตออกไปทั่วโลก ในระยะ
เวลาที่แตกต่างกันตามรูปแบบของ
วัฒนธรรม

4

หลักฐานทางประวัติศาสตร์

หลักฐานจาก จดหมายเหตุลาลูแบร์ (Du Royaume de
Siam) ที่ว่าด้วยเรื่องการใช้ชีวิตของคนสยาม (คนไทย) ใน
สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช พ.ศ. 2230 ผู้บันทึก คือ
ซีมง เดอ ลา ลูแบร์อัครราชทูตของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่ง
ฝรั่งเศส ซึ่งเข้ามาทูลพระราชสาส์น ณ ประเทศสยาม แล้ว
ใด้จดบัณทึกเรื่องราวมากมายในกรุงศรีตอนนั้นรวมไปทั้ง
การแต่งกาย โดยนักวิชาการสันนิษฐาน ผ้ามัดย้อม น่าจะเข้า
โดยพ่อค้าอิเดียและศรีลังกา

5

2

สี

ก่อนที่จะไปต่อกันประเภท
ของสีเราอยากให้เพื่อนๆ
มาทำความรู้จักสีคืออะไร
และความหมายของสีก่อน

7

สี (Colour) ตามพจนานุกรมฉบับ
ราชบัณฑิตยสถาน หมายถึง
ลักษณะของแสงที่ปรากฏแก่
สายตาเราให้เห็นเป็นสีขาว ดำ แดง
เขียว ฯลฯ หรือการสะท้อนรัศมีของ
แสงมาสู่ตาเรา

ข้อมูลจาก https://jprint.co.th/color-meaning/

8

“สี” มักจะเป็นปั จจัยต้นๆ ที่
เรานำมาใช้เป็นตัวตัดสิน เรา
มาดูกันดีกว่าว่าแต่ละสีส่ง
ผลต่อความรู้สึกของเรายัง
ไงบ้าง

ข้อมูลจาก https://fahfahsworld.com/color-psycho/

9

ความหมายของสีขาว

เรียกได้ว่าสีขาวเป็นสีแห่งความสมบูรณ์ เพราะสีขาวมี
ความสัมพันธ์กับความดี แสงสว่าง ความบริสุทธิ์ ความไร้
เดียงสา พยาบาล ความสะอาด สีขาวเป็นสีแห่งจุดเริ่มต้น
ในการประสบความสำเร็จ ช่วยเพิ่มพลังในการเกิดความ
คิดใหม่ ๆ ความมีเมตตา ความจริง ความเท่าเทียมกัน
นอกจากนี้สีขาวยังสื่อถึงฤดูหนาว ความเย็น ความว่างเปล่า
และความหลุดพ้นในด้านการออกแบบ การใช้สีขาวมากเกิน
ไปอาจทำให้ภาพที่ออกมามีแต่ความว่างเปล่าได้ จึงต้อง
ระวังในการใช้สีขาวกับงานออกแบบให้มีความสมดุล

10

จิตวิทยาสี: สีขาว

สีขาวให้ความรู้สึกอ่อนโยนและไร้เดียงสา บริสุทธิ์ ว่างเปล่า
สะอาด สดใส เบาบาง ความเมตตาและศรัทธา
ความสงบสุขและเรียบง่าย ช่วยเพิ่มพื้นที่ว่างให้กับความคิดใหม่ๆ

11

ความหมายของสีดำ

สีดำ สื่อถึงความมีอำนาจ ความสง่างาม ความเป็นทางการในแง่ลบ สี
ดำยังสื่อถึงความน่ากลัว ความมืด ความตาย ความลึกลับ ความชั่ว
ร้าย เป็นสัญลักษณ์ของความเศร้าโศก เสียใจ สีดำในเรื่องของการ
ออกแบบ มักถูกใช้เป็นพื้นหลังที่ทำให้การอ่านง่ายขึ้น หากสีใดที่อยู่กับ
สีดำ จะมีความโดดเด่นขึ้นมาทันที เพราะสีดำเป็นสีที่อมตะคลาสสิค
ทำให้เป็นสีที่ยอดนิยมของใครหลายคน ด้วยในมุมมองของนัก
ออกแบบ ให้ความรู้สึกหรูหรา ราคาแพง มีรสนิยม แต่ต้องระวังอย่า
ใช้สีดำมากเกินไปเพราะจะทำให้รู้สึกอึดอัด การครอบงำ และสร้าง
บรรยากาศที่ไม่เป็นมิตร

12

จิตวิทยาสี: สีดำ

สีดำเป็นสีคลาสสิค ให้ความรู้สึกหนักแน่น เข้มแข็ง
เคร่งขรึม ลึกลับ อีกทั้งยังมีความ มืดมิด เศร้า และน่ากลัว

13

ความหมายของสีฟ้า

เมื่อนึกถึงท้องฟ้า น้ำทะเลเรามักนึกถึง สีฟ้า รวมถึงสติ
ปั ญญา ความฉลาด ความไว้วางใจ ความศรัทธา เป็นสีที่มี
ประโยชน์ต่อจิตใจ ร่างกาย การเผาผลาญอาหารของมนุษย์
ความปลอดโปร่ง ความสดใส ในการออกแบบ เรามักใช้สีฟ้า
เกี่ยวกับแบรนด์ไอที เทคโนโลยีระดับสูง เนื่องจากเป็นสีที่ช่วย
กระตุ้นปฏิกิริยาเคมีในร่างกาย สีที่สื่อถึงความสงบ ความ
สดชื่นได้อีกด้วย นักออกแบบถือว่า สีฟ้าเป็นสีที่ปลอดภัยที่สุด
กรณีที่ไม่แน่ใจว่าจะเลือกสีอะไรโทนสีฟ้าจะกระตุ้นความคิด
สร้างสรรค์และความอิสระได้เป็นอย่างดี

14

จิตวิทยาสี: สีฟ้า

สีฟ้าให้ความรู้สึกปลอดโปร่ง แจ่มใส กว้าง ปราดเปรื่อง
ช่วยกระตุ้นความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการ และระงับ
ความกระวนกระวายใจได้

15

ความหมายของสีแดง

สีที่เรียกได้ว่ามีการอ้างอิงมาจากดวงอาทิตย์ ไฟ
และเลือดนั้น คือ สีแดง ที่เกี่ยวข้องกับพลังงาน
ความอันตราย ความแข็งแรง ความมุ่งมั่น ความ
ก้าวร้าว อันตราย ความเป็นผู้นำ ความมีชื่อเสียง
ลาภยศ ตลอดจนความปรารถนา ความรัก สีแดง
สื่อถึงพลังงานที่ช่วยกระตุ้นการเจริญอาหาร และ
ความรู้สึกทางเพศ เพิ่มอัตราการเผาผลาญ ความ
ดันโลหิต ทำให้วัตถุสิ่งของมีความโดดเด่น และ
สะดุดตาเมื่อแรกเห็น ประสาทสัมผัสมีความตื่น
ตัว ในด้านความเชื่อตามหลักฮวงจุ้ย สีแดงมีพลัง
อำนาจในการป้องกันพลังงานที่ไม่ดี หรือสิ่งชั่ว
ร้ายได้

16

จิตวิทยาสี: สีแดง

สีแดงให้ความรู้สึกเร่าร้อน รุนแรง อันตราย ตื่นเต้นช่วย
กระตุ้นความฮึกเหิม ความกระตือรือร้น ปลุกความกล้า
เสริมความมั่นใจ และสามารถกระตุ้นความอยากอาหาร
ได้

17

ความหมายของสีเหลือง

สีเหลืองสื่อถึงความรื่นเริงเบิกบานใจ ความสดใส
ร่าเริง ความสุข พลัง อนาคต อุดมคติ ความหวัง
แสงสว่าง ปั ญญา ความคิดสร้างสรรค์ ความเจ็บ
ป่วย พลังของสีเหลืองเป็นสีที่ช่วยกระต้นสมองและ
ความจำ ช่วยในเรื่องของการเจริญอาหาร ช่วย
กระตุ้นความรู้สึก และความคิดถึงอนาคตที่สดใส สี
เหลืองถือเป็นสัญลักษณ์สากลของการเตือนให้
ระวัง ช่วยเชื่อมต่อความคิดในจิตใต้สำนึกของเรา สี
ที่ส่งพลังงานออกไปสู่สมองของเราได้ไวที่สุด
กระตุ้นความร่าเริง กระตุ้นกิจกรรมทางจิตใจ จึงใช้
เพื่อเน้นองค์ประกอบที่สำคัญที่สุดในการออกแบบ

18

จิตวิทยาสี: สีเหลือง

สีเหลืองให้ความรู้สึก สว่าง สดใส ร่าเริง ศรัทธา มั่งคั่ง
ช่วยกระตุ้นการทำงานของสมองในส่วนของการจดจำ
และความคิดสร้างสรรค์กระตุ้นให้เกิดการติดต่อ
สื่อสารและส่งเสริมความคิดในด้านบวก

19

ความหมายของสีส้ม

สีส้มสื่อถึงจิตวิญญาณและความรู้ พลัง ความกระตือรือร้น
การผจญภัย ความยุติธรรม ความรอบรู้ ความมีเสน่ห์ ความ
มั่นใจ ความปรารถนา ความคิดสร้างสรรค์ การให้กำลังใจ
อำนาจของสีส้มช่วยเพิ่มปริมารออกซิเจนในสมองเพิ่มความ
ชุ่มชื้น กระตุ้นกิจกรรมที่เกิดขึ้นภายในจิตใจ สีส้มจึงสื่อไปถึง
การมองโลกในแง่ดี สุขภาพที่ดี ความบริบูรณ์ และที่สำคัญมี
ผลต่อจิตวิทยาช่วยกระตุ้นความหิวในการออกแบบ เรามักใช้
สีส้มเป็นพื้นหลังและตัวอักษรสีขาวหรือสีดำในการออกแบบ
แบรนด์ เหมาะกับสินค้าแฟชั่น เสื้อผ้า รองเท้า

20

จิตวิทยาสี: สีส้ม

สีส้มให้ความรู้สึกสดใส ร้อนแรง เจิดจ้า มี
พลังและอำนาจช่วยลดความเห็นแก่ตัว เป็นสี
แห่งมิตรภาพสร้างความรู้สึกยินดีที่จะให้หรือ
แบ่งปั น

21

ความหมายของสีเขียว

สีที่สื่อแห่งความเป็นธรรมชาติที่สุด การเจริญเติบโต ความมี
ชีวิต ความอุดมสมบูรณ์ การเจริญงอกงาม การรักษา
เยียวยาการเห็นอกเห็นใจ การควบคุมด้วยสีเขียวช่วย
กระตุ้นให้เพื่อน ๆ รู้สึกสดชื่น ในเรื่องการมองเห็น และ
สมาธิ สีเขียวยังมีพลังช่วยให้จิตใจภายในสงบ ช่วยพัฒนา
อารมณ์ และพฤติกรรม คลายความตึงเครียด เป็น
สัญลักษณ์สากลของคำว่า ผ่านสีเขียวสามารถช่วยผ่อน
คลายสายตาได้ดี รวมถึงระบบประสาทได้ผ่อนคลายความ
ตึงเครียด ช่วยในเรื่องการมองเห็น มีพลังช่วยให้จิตใจ
ภายในสงบ

22

จิตวิทยาสี: สีเขียว

สีเขียวให้ความรู้สึกสดใส สดชื่น เย็น ปลอดภัย สบาย
ตา ผ่อนคลาย มุ่งหวัง และปลอบประโลมให้จิตใจ
สงบอาจทำให้นึกถึงธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม การ
เติบโตและความอุดมสมบูรณ์

23

ความหมายของสีเทา

สีแห่งมิตร ผู้อุปถัมภ์ ความอ่อนน้อมถ่อมตน
ศักดิ์ศรี ความเสถียร ความเป็นทางการ ความมี
ระเบียบ ความเป็นผู้ใหญ่ ความเป็นอนุรักษ์นิยมสี
เทามีส่วนทำให้จิตใจสงบ มั่นคง เป็นสีที่ทำให้รู้สึก
ด้านชาไร้ชีวิตชีวา สีเทาเชื่อมโยงกับการมีไหวพริบ
ปั ญญา ความนอบน้อม สื่อถึงความมีศักดิ์ศรี ความ
สง่างาม ความมีระดับ

24

จิตวิทยาสี: สีเทา

ทำให้จิตใจสงบและมั่นคง แต่ก็อาจ
ทำให้รู้สึกลังเลในการตัดสินใจได้

25

ความหมายของสีชมพู

สีที่เชื่อมโยงมาจากสีแดงที่มีพลังของความปรารถนา
ความรัก คือสีชมพู ที่มีความอ่อนโยน ความน่าทะนุถนอม
มีผลต่อความรู้สึกที่อ่อนหวาน ความสวยงาม การมี
สุขภาพที่ดี เพศหญิง ความรัก หัวใจ และมิตรภาพใน
ทางด้านจิตวิทยา สีชมพูมีพลังในการรักษา โดยเฉพาะ
กับผู้ที่มีปั ญหาทางอารมณ์ เพราะสีชมพูช่วยให้จิตใจสงบ
ผ่อนคลายได้ดี ช่วยกระตุ้นให้รู้สึกถึงความรัก ความ
ชื่นชม ความสนุกสนาน คามเสน่หาที่อ่อนโยน เป็นสีที่มี
ความน่ารักและงดงามยิ่งนักในการออกแบบ สีชมพูมัก
ถูกใช้ในสินค้าที่มีความน่ารัก ความสวยงาม หรือสินค้า
เกี่ยวกับเด็กเล็ก สินค้าเกี่ยวกับผู้หญิงที่มีความอ่อนบาง
อ่อนโยน น่าทะนุถนอม แฟชั่นและความงามที่มีสีชมพู
เป็นองค์ประกอบที่สวยงามที่สุด

26

จิตวิทยาสี: สีชมพู

สีชมพูให้ความรู้สึกอ่อนหวาน อ่อนวัย มีความเป็นผู้หญิง
ร่าเริง อบอุ่นเหมือนกำลังถูกปกป้อง และปลอบประโลม
จิตใจ

27

ความหมายของสีม่วง

สีที่เป็นสัญลักษณ์แห่งความร่ำรวยรุ่งโรจน์ ฐานันดร
ศักดิ์ ความหรูหรา คือสีม่วง สีที่เหมาะกับการเฉลิม
ฉลอง เวทมนตร์คาถา ความลึกลับ ความเพ้อฝั น ความ
ฟุ่มเฟือย ความทะเยอทะยาน สติปั ญญา การปรุงแต่ง
ความสง่างาม ความโอ้อวด การไว้
อาลัย นอกจากนี้สีม่วงยังช่วยในการทำสมาธิ ช่วยให้
นอนหลับลึกได้อย่างดีเลย ช่วยให้จิตใจสงบได้ รวมถึง
ยังช่วยกระตุ้นความคิดสร้างสรรค์ทางความฝั นและสติ
ปั ญญา กระตุ้นความรู้สึกความอ่อนไหว

28

จิตวิทยาสี: สีม่วง

สีม่วงให้ความรู้สึกทรงพลัง ความมั่นใจใน
ตนเองลึกลับ น่าค้นหา ความสูงส่ง ความ
หรูหราแต่บางทีก็ทำให้รู้สึกเศร้า
หม่นหมอง

29

สีย้อมธรรมชาติ
ทุกวันนี้ที่เร
าใช้กันในชีวิต

ประจำวันทั้งสีที่ผสม
อาหารและสีย้อมผ้า ได้
มาจากการสังเคราะห์สาร
เคมีและสีจากธรรมชาติ
แต่สีสังเคราะห์หลาย
ชนิดหากนำมาใช้ผสม
อาหารจะเป็นอันตรายต่อ
ร่างกาย แตกต่างจากสีที่
ได้จากธรรมชาติ ซึ่งใช้
ผสมอาหารได้โดยไม่มี
อันตราย และใช้เป็นสี
ย้อมผ้าที่ให้สีสันสวยงาม

30

ทุกวันนี้ที่เราใช้กันในชีวิตประจำวันทั้งสีที่ผสม
อาหารและสีย้อมผ้า ได้มาจากการสังเคราะห์สาร
เคมีและสีจากธรรมชาติ แต่สีสังเคราะห์หลายชนิด
หากนำมาใช้ผสมอาหารจะเป็นอันตรายต่อร่างกาย
แตกต่างจากสีที่ได้จากธรรมชาติ ซึ่งใช้ผสม
อาหารได้โดยไม่มีอันตราย และใช้เป็นสีย้อมผ้าที่
ให้สีสันสวยงาม

ข้อมูลจาก:https://www.seub.or.th/knowledge/

สีธรรมชาติได้จากต้นไม้ในป่า โดยได้จากบางส่วนของต้นไม้
เช่น ราก แก่น เปลือก ต้น ผล ดอก เมล็ด ใบ เป็นต้น ข้อมูลได้
กล่าวถึงสีธรรมชาติสีต่าง ๆว่าได้จากต้นไม้ชนิดใดไว้ดังนี้

31

สดุธรรมชาติ ที่ให้โทนสีเหลือง-แสด ยกตัวอย่างเช่น ส่วนรากของยอ
ป่าซึ่งให้สีแดง-ส้ม แต่ถ้าใช้ส่วนของเนื้อรากจะให้สีเหลือง หรือแก่นไม้
แกแลที่ให้สีเหลืองทอง เหลืองเข้ม เหลืองเขียว เปลือกเพกาก็สามารถ
ให้ได้ทั้งโทนสีเขียว-เหลือง และฝั กของต้นราชพฤกษ์หรือคูณ ซึ่งพบ
ได้ทั่วไปตามท้องถนน ก็สามารถให้สีส้มอ่อนอมเทาได้เช่นกัน

โดยจะใช้จากส่วนหัวหรือเหง้าขมิ้น นิยมใช้ในการประกอบอาหาร แต่งสี
แต่งกลิ่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งสรรพคุณทางยามากมาย จึงมักเป็นส่วน
ผสมสำคัญในตัวยาแผนไทยและเครื่องสำอางหลายประเภท เหง้าของ
ขมิ้นชันมีผิวนอกเป็นสีเหลือง-น้ำตาล ส่วนด้านในมีสีเหลืองเข้มหรือสีส้ม
ปนน้ำตาล เมื่อบดเป็นผงจะมีสีเหลืองทองหรือสีเหลืองส้มปนน้ำตาล สาร
สีเหลืองจากขมิ้นชันนั้นมีสารสำคัญ คือ เคอร์คิวมิน (cur cumin) เป็นสา
รกลุ่มเคอร์คิวมินนอยด์ อยู่ร้อยละ 5 เป็นสารสีเหลืองปนส้ม ใช้แต่งสี
อาหารรวมถึงย้อมผ้าด้วย

32

วัสดุธรรมชาติที่ให้สีโทนน้ำตาล สารที่ทำให้เกิดสีน้ำตาลหลัก ๆ คือ
สารแทนนิน ซึ่งพบได้แทบทุกส่วนของพืช

มังคุด ผลไม้สุดโปรดของใครหลายคน ด้วยรสชาติหวานอร่อย
เป็นที่นิยมมากในแถบเอเชีย จนได้รับการขนานนามว่า “ราชินี
แห่งผลไม้” จึงเป็นที่นิยมบริโภคและเป็นผลไม้เศรษฐกิจใน
ปั จจุบัน ไม่เพียงแต่เนื้อของผลที่มีรสชาติอร่อย เปลือกของ
มังคุดเองก็มีการใช้ประโยชน์อย่างแพร่หลาย โดยสารแซนโทนที่
มีมากในเปลือกมังคุดนั้น มีฤทธิ์ยับยั้งแบคทีเรีย ยับยั้งการ
อักเสบ และยับยั้งอนุมูลอิสระ จึงมีการพัฒนาเป็นส่วนผสมใน
เครื่องสำอางและตัวยาเพื่อการเลี้ยงสัตว์หรือด้านการเกษตร
เป็นต้น

33

วัสดุธรรมชาติที่ให้สีดำ-เทา โดยวัสดุที่มีการใช้ประโยชน์หลัก ๆ และใช้
กันอย่างแพร่หลาย คือ ผลของมะเกลือ เนื่องจากให้สีดำสนิท และมี
ความคงทนต่อการซักและแสงดีมาก

มะเกลือ เป็นวัตถุดิบธรรมชาติที่ใช้ประโยชน์ได้อย่างหลากหลาย พบได้
ตามป่าเบญจพรรณ โดยผลมะเกลือมีสรรพคุณทางยานิยมใช้ในการ
ถ่ายพยาธิ แต่ต้องใช้ในปริมาณที่เหมาะสม ในขณะที่เนื้อไม้ก็มีความ
ละเอียด แข็งแรงทนทาน ใช้ทำเครื่องเรือน เฟอร์นิเจอร์ และอื่น ๆ
เป็นต้น นอกจากนี้ยังนิยมใช้ในการย้อมผ้าอย่างแพร่หลาย โดยใช้ผล
แก่ที่มียาง ซึ่งมีสารไดออสไพรอลไดกลูโคไซต์ เมื่อสัมผัสอากาศจะ
กลายเป็นสารไดออสไพรอลที่มีสีดำ เมื่อนำไปย้อมผ้าสีให้สีดำสนิท ติด
ทนดี

34

วัสดุธรรมชาติที่ให้สีคราม พืชที่ให้สีครามหรือสีน้ำเงินในบ้านเราที่นิยม
ใช้ในการย้อมผ้า จะมีหลัก ๆ อยู่ 3 ชนิด คือ ต้นคราม ต้นฮ่อม และต้น
เบือก/เบิก แต่ที่นิยมใช้ประโยชน์ คือ ต้นคราม

คราม เป็นพืชล้มลุกตระกูลถั่ว จึงเรียกว่าถั่วครามก็ได้ จัดอยู่ในสกุล
Indigofera spp. วงศ์ FABACEAE โดยในเอเชียมีอยู่ 2 ชนิด คือ
คราม (I. tinctoria L.) และครามใหญ่ (I. suffruticosa Mill.) มีใบ
ประกอบแบบขนนกเรียงสลับ ดอกช่อออกตามซอกใบรูปดอกถั่ว
สีชมพู

35

วัสดุธรรมชาติที่ให้สีเขียว/เขียวเหลืองสำหรับวัสดุธรรมชาติที่ให้สีเขียวนั้นมี
หลากหลายมาก อย่างไรก็ตามวัสดุที่ให้โทนสีเขียวนั้น สามารถให้เฉดสีที่
หลากหลายตั้งแต่เขียว-เขียวอ่อน-เหลือง ไปจนถึงสีกากี

หูกวาง เป็นพันธุ์ไม้ที่นิยมปลูกกันมาก โดยเฉพาะในเมืองก็สามารถ
พบเห็นได้ง่าย จริง ๆ แล้วหูกวางเป็นไม้ที่มีการใช้ประโยชน์ที่หลาก
หลายมานานแล้ว ทุกส่วนของต้นหูกวางสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้
ทั้งหมด มีทั้งสรรพคุณทางยา รากและผลดิบใช้ในการฟอกย้อมหนัง
เสื่อ และทำน้ำหมึก สีย้อมจากใบหูกวาง จะใช้ใบที่ไม่อ่อนหรือแก่จน
เกินไป

36

การย้อมสีสังเคราะห์หรือสีเคมี

สีสังเคราะห์หรือที่เรียกกันว่าสี
เคมี เป็นสีที่มนุษย์สังเคราะห์ขึ้น
จากสารเคมีเพื่อให้ได้สีที่มี
คุณสมบัติตามต้องการ ดังนั้นสี
สังเคราะห์จึงเป็นสีที่มีคุณสมบัติ
เหมาะสำหรับการใช้ย้อมเส้นใย
แต่ละประเภท และมีคุณสมบัติ
แตกต่างกัน อย่างไรก็ตามสีที่
ชาวบ้านส่วนใหญ่นิยมใช้กันเป็น
สีสำเร็จรูป เช่น สีตราแมววิ่ง
รอบโลก ตราสิงโตเหยียบโลก
เป็นต้น ซึ่งเป็นสีที่ย้อมง่าย หาซื้อ
สะดวก

37

สีย้อมผ้านี้มีสารประกอบเคมีเป็นหมู่กรดซัลโฟนิค ทำให้ตัว
สีสามารถละลายน้ำได้ดี มีประจุลบ สีจะติดเส้นใยได้โดย
โมเลกุลของสีจะจัดเรียงตัวแทรกอยู่ในระหว่างโมเลกุลเส้นใย
และยึดจับกันด้วนพันธะไฮโดรเจน

คุณสมบัติของการใช้งานของสีย้อมผ้าสีย้อมมีความคงทนของ
แสงดี ไม่ซึดจางง่าย มีความคงทนต่อการซักล้างดี สีไม่ตก
ง่าย มีเฉดสีให้เลือกใช้มากมาย จึงเป็นสีสำหรับใช้งาน
หัตถกรรมทั่วไป เช่น ย้อมผ้าฝ้าย เรยอน ลินิน ป่าน ปอกระ
ดาษสา เป็นต้น

38

3

ประเภทของเสื้อ



เส้นใยธรรมชาติ

เป็นเส้นใยที่ได้จากพืชและสัตว์ จากพืชจะมีราคาถูก
กว่าจากสัตว์และมีจำนวนมากกว่าด้วยและนิยมใช้
กันในบ้านเราเพราะว่าหาง่ายเช่น ฝ้าย ลินิน ป่าน
ปอ ใยไผ่ นอกจากนั้นยังได้จากสัตว์ในบางชนิด
เช่น ไหม ได้จากหนอนไหมมีราคาแพงได้เนื้อผ้าที่ดี
ในต่างประเทศก็มีจากขนแกะที่มีราคาสูง

41

ใยฝ้าย : หรือว่า Cotton ที่นำใยฝ้ายมาปรับปรุง นำไปตัดเป็น
ผ้าที่ใส่กันทุกวันนี้เป็นส่วนมาก ผ้าที่ได้จากใยฝ้ายนั้นจะได้จาก
เมล็ดของฝ้ายเมื่อแห้งจะมีการแตกออกมาเป็นใยสีขาวมีความ
ยาวที่แตกต่างกันแล้วจึงนำมาทอเป็นผ้า ผ้าฝ้ายมีคุณสมบัติที่ดี
และมีราคาถูก มีความทนทาน เรียบเป็นเงา ดูดซับน้ำได้ดี
สามารถที่จะผสมกับกระบวนการในทางเคมีได้ผ้าที่มีคุณสมบัติ
ตามความต้องการในแต่ละชุดที่เราต้องการอีกด้วย เป็นผ้าที่
ใช้ได้นาน ย้อมสีติดได้ดี ยากต่อการติดไฟ

42

ใยลินิน : เป็นใยที่ได้จากต้นแฟล็กซ์ เป็นในผ้าที่ได้มีการค้นพบ
มามากกว่า 7,000 ปี มาแล้วเป็นผ้าที่ใช้ในการห่อมัมมี่ ข้อดี
คือ ระบายอากาศได้ดีมาก ดูซับเหงื่อได้ดี แต่ยับง่าย

42

ใยป่าน : ส่วนมากจากต้อนป่านเรมี เป็นพืชชนิดหนึ่งที่มีมากจาก
ประเทศจีน สามารถปลูกได้ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มี
คุณสมบัติ มีความทนทานต่อการซักรีด เงา แห้งเร็ว

43

ใยไผ่ : ใยไผ่ได้จากต้นไผ่กำลังเป็นที่นิยมเนื่องจากเป็นใยที่ดีต่อ
สุขภาพเหมาะสับหรับผ้าที่ใช้ในที่อับๆ อย่างเช่นชุดชั้นใน มี
คุณสมบัติในการต้านแบคทีเรีย ลดกลิ่นอับ มีความยืดหยุ่น
ระบายอากาศได้ดี ดูดซับเหงื่อดี มีความเบา

44