ความลับผ้ามัดย้อม

ใยไหม : ได้จากหนอนไหม มีถิ่นกำเนิดมาจากประเทศจีนกว่า
2,000 ปีแล้ว โดยจะนำหนอนที่เลี้ยงด้วยใบหม่อน เมื่อหนอนจะ
ทำรังมีใยออกมาเพื่อจะสร้างรัง โดยจะนำหนอนไหมลงไปต้นน้ำ
แล้วจะทำการสาวปั่ นเป็นเส้นใย มีคุณสมบัติ มีความเงางาม ตัก
เสื้อผ้าได้ทรงออกมาสวย ซึ้งทำให้มีราคาแพง

45

ขนแกะ : มักใช้ในเมืองหนาว เนื่องจากเป็นใยที่ให้ความอบอุ่นดี
มีน้ำหนักที่เบา ยืดหดได้ดีและมีราคาแพง

46

ใยสังเคราะห์ เป็นใยที่มนุษย์สร้างขึ้นมาเองมีการปรับปรุงและ
ชนิดที่มีคุณสมบัติที่แตกต่างกันไป ตามการใช้งานของเสื้อผ้า
นั้นๆ ทั้งมีความ เงา ยืดหยุ่น มีความทนทาน แห้งง่าย ใน
แต่ละชนิดก็มีราคาที่ถูกแพงต่างกันด้วย อย่างเช่น สแปนเด็กซ์
ที่เป็นยางยืดมีความทนทานมักใช้เป็นขอบยางของกางเองใน
โพลีเอสเตอร์ เป็นผ้าที่มีความเงา รีดง่าย ยับยาก ใส่สบาย แต่
ซีดเร็วเป็นต้น

47

เส้นใยเซลลูโลสสังเคราะห์ (Synthetic Cellulose Fibers)
เรยอน (Rayon)
เรยอน เป็นเส้นใยเซลลูโลสสังเคราะห์ (Regenerated cellulose) จะ
รู้จักกันในชื่อว่าไหมเทียม ต่อมาได้เรียกว่า
เรยอน และได้ทำการปรับปรุงคุณภาพ ให้ดีขึ้นเรื่อยๆ

คุณสมบัติของผ้าเรยยอน

1.สวมใส่สบาย เพราะดูดความชื้นและระบายความร้อนออกได้ดี
2.มีความทนทาน
3.ทนความร้อน
4.ยับง่าย

48



สแปนเด็กซ์ เป็นเส้นใยยางสังเคราะห์ที่มีความยืดหยุ่นได้
ดี และสามารถหดกลับได้เท่ากับขนาดเดิม เส้นใยสแปน
เด็กซ์ที่ผลิตขึ้นชนิดแรกมีชื่อว่า "ไลคร้า" (Lycra) เป็น
เส้นใยที่อยู่ในกลุ่มที่มีคุณสมบัติดีกว่ายางธรรมชาติ

ลักษณะเด่นคือ

1.สามารถดูดซับความชื้น ได้ประมาณ 3-1.2%
2.ที่สภาวะมาตรฐานรีดได้ที่อุณหภูมิต่ำประมาณ 300F
3.ทนต่อสารเคมีได้ดี ยกเว้นด่างเข้มข้นจะทำให้ความเหนียว

และการยืดหยุ่นตัวลดลง
4.ทนต่อเหงื่อไคล และไขมันจากร่างกายได้ดีกว่ายาง

ธรรมชาติ

50



เส้นใยโปรตีนสังเคราะห์ (Synthetic Protein Fibers)

เส้นใยโปรตีนสังเคราะห์ (Synthetic protein fibers)
ผลิตขึ้นครั้งแรก ในปี ค.ศ. 1894 โดยใช้ชื่อว่า Vandura Silk
แต่ในครั้งแรกๆที่ผลิตเส้นใยที่ได้ยังมีคุณสมบัติไม่ดีนัก เพราะ
เมื่อถูกน้ำก็จะละลายได้
ผลิตขึ้นครั้งที่สอง ในปี ค.ศ. 1904 Todtenhaupt ได้ผลิต
เส้นใยโปรตีนจากหางน้ำนม (Casein) ขึ้นมาอีกครั้ง โดยครั้งนี้
คุณสมบัติที่ได้ไม่ดีพออีกเช่นเคย เพราะเส้นใยที่ได้นั้น เส้นใยไม่
สามารถโค้งงอ และไม่สามารถรวมตัวกันได้ดี จนไม่สามารถนำ
มาปั่ นเป็นเกลียวเส้นด้าย เพื่อที่จะทอเป็นผืนผ้าที่ดีได้

52



เส้นใยโพลีเมอร์สังเคราะห์ (Synthetic Polymer Fibers)
เส้นใยสังเคราะห์จากสารเคมี (โพลิเมอร์) เป็นเส้นใยทีประ
ดิษฐ์ขึ้นจากสารเคมีโดยวิธีการทางเคมี มีหลายชนิด

53



4

วิธีการย้อม

4 วิธีทำผ้ามัดย้อมเองง่าย ๆ
งานคราฟต์สุดเท่ที่ใครเห็นก็

ต้องหลงรัก

56

วิธีเตรียมผ้าก่อนย้อมสี

ก่อนจะไปดูวิธีการย้อมผ้า เรามาดูวิธีการเตรียม
ผ้ากันก่อน โดยเริ่มจากตัดผ้าตามขนาดที่
ต้องการ เสร็จแล้วก็นำไปซักด้วยน้ำเปล่า เพื่อ
เอาคราบแป้งและสิ่งสกปรกออกไปก่อน จากนั้น
ค่อยหมัด พับ หรือหนีบผ้า เพื่อให้เกิดลายที่
ต้องการ จะมัดด้วยยาง เชือก หรือไม้หนีบก็
เลือกใช้ได้ตามสะดวกเลย

57



1. วิธีทำผ้ามัดย้อมเย็น

หนึ่งในวิธีย้อมผ้าที่ผู้คนนิยมกัน เพราะขั้นตอนการทำไม่ยุ่งยาก
ซับซ้อน แถมยังทำผ้ามัดย้อมที่มีสีสันและลวดลายสวยงามอีก
ด้วย แต่หากจะใช้วิธีนี้แนะว่าควรศึกษาเรื่องการจับคู่สีสักนิด
เพราะหากระบายคู่สีตรงข้ามไว้ใกล้กัน แล้วสีไหลไปรวมกัน จะ
ทำให้เกิดสีเน่า และผ้าที่ย้อมออกมาก็จะไม่สวยได้ค่ะ ส่วนวิธีทำ
ผ้ามัดย้อมเย็นก็มีขั้นตอนดังนี้

นำสีผ้าบาติกมาผสมน้ำ
จุ่มพู่กันลงในสีที่ผสมไว้แล้วระบายลงไปบนผ้า
ผึ่งลมให้สีแห้ง
แกะอุปกรณ์มัดผ้าออก คลี่ผ้าแล้วเอาผ้าไปตากให้แห้งสนิทอีกรอบ
นำผ้าแห้งไปแช่ในโซเดียมซิลิเกตทิ้งไว้ 1 คืน เพื่อทำให้สีติดทนนาน
และไม่ลอก
นำกลับมาซักอีกรอบ ก็จะได้ผ้ามัดย้อมสวย ๆ มาใช้แล้ว

59

1. วิธีทำผ้ามัดย้อมเย็น

หนึ่งในวิธีย้อมผ้าที่ผู้คนนิยมกัน เพราะขั้นตอนการทำไม่ยุ่งยาก
ซับซ้อน แถมยังทำผ้ามัดย้อมที่มีสีสันและลวดลายสวยงามอีก
ด้วย แต่หากจะใช้วิธีนี้แนะว่าควรศึกษาเรื่องการจับคู่สีสักนิด
เพราะหากระบายคู่สีตรงข้ามไว้ใกล้กัน แล้วสีไหลไปรวมกัน จะ
ทำให้เกิดสีเน่า และผ้าที่ย้อมออกมาก็จะไม่สวยได้ค่ะ ส่วนวิธีทำ
ผ้ามัดย้อมเย็นก็มีขั้นตอนดังนี้

นำสีผ้าบาติกมาผสมน้ำ
จุ่มพู่กันลงในสีที่ผสมไว้แล้วระบายลงไปบนผ้า
ผึ่งลมให้สีแห้ง
แกะอุปกรณ์มัดผ้าออก คลี่ผ้าแล้วเอาผ้าไปตากให้แห้งสนิทอีกรอบ
นำผ้าแห้งไปแช่ในโซเดียมซิลิเกตทิ้งไว้ 1 คืน เพื่อทำให้สีติดทนนาน
และไม่ลอก
นำกลับมาซักอีกรอบ ก็จะได้ผ้ามัดย้อมสวย ๆ มาใช้แล้ว

60



2. วิธีทำผ้ามัดย้อมร้อน

วิธีทำผ้ามัดย้อมร้อนแตกต่างจากวิธีแรกคือ ใช้ความ
ร้อนเข้ามาช่วยเท่านั้นเอง แต่การทำก็ใช้เวลาไม่นาน
ใช้งบไม่มาก โดยมีวิธีทำดังนี้

นำสีย้อมผ้า เกลือแกง และน้ำสะอาดไปตั้งไฟ
คนให้ส่วนผสมเข้ากัน รอจนน้ำเดือด แล้วค่อยใส่ผ้าที่เตรียม
ไว้ลงไปต้มประมาณ 3-5 นาที
ระหว่างนั้นควรใช้ไม้กดผ้าและพลิกผ้าเป็นระยะ เพื่อให้สีซึม
เข้าเนื้อผ้าอย่างสม่ำเสมอ
เมื่อครบตามเวลาที่กำหนด ยกผ้าขึ้นแล้วแช่ลงในน้ำสะอาด
ทันที พร้อมกับแกะอุปกรณ์มัดผ้าออก
ซักด้วยน้ำเปล่าให้สะอาด แล้วค่อยนำผ้าไปตากก่อนใช้

61



3. วิธีทำผ้ามัดสีธรรมชาติ

อีกหนึ่งทางเลือกของการทำผ้ามัดย้อมที่มาจากภูมิปั ญญาชาวบ้าน
แถมสีที่ได้ก็มีความหลากหลาย สวยงาม และสดใสไม่แพ้สีเคมี
เลยล่ะ เอาเป็นว่าใครชอบวิธีการนี้ก็ตามไปดูขั้นตอนกันเลยค่ะ

ต้มน้ำให้เดือด พร้อมใส่เกลือลงไปเพื่อช่วยให้สีติดผ้านานและสีสดขึ้น
นำวัตถุดิบที่จะใช้สกัดสีใส่ลงในถุงผ้าหรือถุงตาข่าย จากนั้นนำไปต้ม
ในน้ำเดือด รอจนกว่าสีจะออกมาเข้มพอใจ
ใส่ผ้าลงไปต้ม หมั่นพลิกผ้าบ่อย ๆ เพื่อให้สีติดทั่วกันอย่างสม่ำเสมอ
เสร็จแล้วก็นำผ้าออกมาวางทิ้งไว้จนเย็น
นำผ้าไปขยี้เบา ๆ ในน้ำตัวทำปฏิกิริยา เช่น น้ำด่างขี้เถ้า น้ำปูนใส น้ำ
สารส้ม และน้ำสนิม เพื่อให้เกิดเป็นสีใหม่ที่อาจจะเข้มขึ้น จางลง หรือ
เปลี่ยนสีไปเลยก็ได้ (แต่ยังอยู่ในโทนเดียวกัน)
แกะเชือกหรือหนังยางออก พร้อมนำไปตากแดดให้แห้ง ก็เป็นอันเสร็จ
เรียบร้อย

62

4. วิธีทำผ้ามัดย้อมง่าย ๆ

สำหรับคนที่กำลังมองหาวิธีทำผ้ามัดย้อมแบบง่าย ๆ ไม่ต้องต้ม
หรือไม่ต้องใช้เทคนิคอะไรมาก เราขอแนะนำให้ทำการย้อมผ้าด้วย
น้ำแข็ง ซึ่งเป็นวิธีการย้อมผ้าที่ไม่ยุ่งยาก แถมยังใช้ของใกล้ตัว
และใช้เวลาแค่เพียง 1 คืน รับรองว่าทุกคนสามารถทำได้แบบ
สบาย ๆ แน่นอน

เติมน้ำเปล่า 1 แกลลอน ลงไปในภาชนะขนาดกำลังพอเหมาะ
โรยโซเดียมคาร์บอเนตลงไป 1 ถ้วยตวง พร้อมคนให้ละลายเข้า
กัน โดยโซเดียมคาร์บอเนตหรือโซดาแอชจะช่วยให้ย้อมสีติดผ้า
ได้ดียิ่งขึ้น
นำผ้าที่เตรียมไว้ใส่ลงไปในน้ำ กดให้จม และแช่ทิ้งไว้ประมาณ
15 นาที
บิดผ้าให้พอหมาด แล้วนำตะแกรงวางจานมาตั้งเอาไว้บน
ภาชนะเพื่อตากผ้าและรองรับน้ำ
นำผ้าไปวางบนตะแกรง สามารถบิด พับ ม้วน และจัดรูปทรง
ของผ้าได้ตามต้องการ
วางน้ำแข็งบนผ้าให้ทั่ว
โรยผงสีย้อมผ้าตามความพอใจ สามารถใช้หลายสีได้ตาม
ต้องการ
ปล่อยทิ้งไว้ 24 ชั่วโมง เมื่อน้ำแข็งละลายสีก็จะค่อย ๆ ซึมเข้า
สู่เนื้อผ้าเอง
นำผ้าไปล้างด้วยน้ำเย็น จากนั้นซักกับผงซักฟอกหนึ่งที ตากให้
แห้ง เสร็จแล้วก็จะได้ผ้ามัดย้อมสวย ๆ มาแบบง่าย ๆ แล้วค่ะ

63



5

ลวดลายยอดนิยม

ลายก้นหอย

เริ่มกันที่ลายยอดฮิตอย่าง ลายก้นหอย อันดับแรกให้กางเสื้อ
ออก แล้วม้วนจากจุดกึ่งกลาง ม้วนไปเรื่อย ๆ จนทุกด้าน
ของเสื้อเข้าหากันเป็นวงกลม จากนั้นใช้หนังยางรัดไว้ตาม
ภาพ แล้วลงสีตามใจชอบ ต่อมานำใส่ถุงพลาสติกทิ้งไว้
ประมาณ 1 วัน ก่อนล้างออกด้วยน้ำเปล่าแล้วตากให้แห้ง ก็
จะได้เสื้อมัดย้อมลายก้นหอยสวย ๆ ไปใส่แล้ว

66



ลายริ้วแนวนอน

วิธีทำเสื้อมัดย้อมลายริ้วแนวนอน เริ่มจากพับ
ชายเสื้อด้านล่างขึ้นไปจนสุด ใช้หนังยางรัดให้
เป็นปล้อง ๆ แล้วลงสีตามต้องการ นำไปใส่ถุง
พลาสติกและทิ้งไว้ 1 วัน จากนั้นใช้น้ำเปล่าล้าง
ออกเหมือนเดิม ส่วนถ้าใครอยากได้ลายริ้วแนว
ตั้ง ก็ให้พับเสื้อจากด้านข้างแทน

68



ลาย Crumpled
เริ่มด้วยการขยุ้มเสื้อจนเป็นก้อน แล้วละเลงสีลงไปตามใจชอบทั้ง 2
ด้าน โดยให้เหลือพื้นที่สีขาวบนเสื้อเล็กน้อย นำเสื้อไปใส่ถุง
พลาสติกให้เรียบร้อย แล้วปล่อยทิ้งไว้ 1 วัน จากนั้นล้างด้วยน้ำ
เปล่า ตากให้แห้ง ก็พร้อมใส่แล้ว

70



ลาย Peace
ปิดท้ายกับลาย Peace ที่ดูเหมือนจะทำยาก แต่บอกเลย
ว่าง่ายไม่แพ้ลายอื่นเลยล่ะ เริ่มจากวาดรูปสัญลักษณ์
Peace ลงบนตัวเสื้อแบบคร่าว ๆ พับเสื้อตามรอยเส้นที่ขีด
ไว้ จากนั้นพับเสื้อเป็นกลีบเล็ก ๆ และรัดหนังยางตามภาพ
ตัวอย่าง แล้วลงสีที่ต้องการให้ทั่ว ปล่อยทิ้งไว้ในถุง
พลาสติกประมาณ 1 วัน ก่อนล้างออกและตากให้แห้ง คุณ
ก็จะได้เสื้อมัดย้อมเท่ ๆ ไปใส่แล้ว

72



อ้างอิง

ประวัติ เนื้อหา http://5602404com226.blogspot.com
ประเถท
ของสี รูปภาพ http://5602404com226.blogspot.com

ประเถท เนื้อหา https://www.beger.co.th/blog/co
ของเสื้อ
lour-paint-meaning

https://fahfahsworld.com/color-
psycho/

รูปภาพ https://www.beger.co.th/blog/co
lour-paint-meaning

https://fahfahsworld.com/color-
psycho/

เนื้อหา https://www.bulliontex.com/5-

popular-fabrics-for-tie-dyeing/

รูปภาพ https://unsplash.com/wallpapers

/screen/4k

อ้างอิง

วิธีการย้อม เนื้อหา นาง สาวิตรี เบ็นอ้าหมาด

ช่องทางการ 0834042949
ติดต่อ

รูปภาพ https://unsplash.com/wallpapers/

screen/4k

ลายยอดนิยม เนื้อหา https://sites.google.com/site/ph

attaratidasrimontree61/page5

รูปภาพ https://sites.google.com/site/ph

attaratidasrimontree61/page5

thank you

tie dye