นาวิกศาสตร์ เดือน พฤษภาคม ๒๕๖๕

ั
หากผู้บังคับการเรืออยู่ในเหตุการณ์คับขันน้นโดยตรง ยังตราตรึงอยู่ในความทรงจ�า
ก็อาจตัดสินใจแก้ปัญหาในนาทีวิกฤตใด ๆ ได้ดีกว่าใคร ภายในระยะเวลาทั้งหมด ๔ เดือน ของการปฏิบัติ

ั
�
ี
้
่
ี
ี
ื
ี
่
ด้วยประสบการณ์ทมากกว่าและอานาจทงหมดทม ี ราชการในพ้นท่ภาคใต้กับเวลาท่เรืออยู่ในทะเลประมาณ
อย่างไรก็ตามผู้เขียนมิได้หมายความว่าผู้บังคับการเรือ ๑ เดือน ด้วยการสนับสนุนการข่าวจากทัพเรือภาคที่ ๒
ั
ี
จะต้องลงมือปฏิบัติเองไปเสียทุกอย่างทุกคร้ง จนกลายเป็น “เรา” สามารถจับกุมเรือประมงต่างชาติท่ลักลอบเข้า
การก้าวก่ายงานของผู้ท่รับผิดชอบ หรือทาให้น้อง ๆ หรือ ทาการประมงในเขตการประมงไทยได้จานวน ๙ ลา
�
�
�
ี
�
�
ี
ื
กาลังพลอ่น ๆ ท่ต้องเติบโตเป็นผู้นาในอนาคต ขาดโอกาส เป็นการจับกุมท้งในเวลากลางวันและกลางคืน และ
ั
�
�
�
้
�
ในการหาประสบการณ์ ในการเป็นผู้นาการปฏิบัต ิ เรอประมงไทยดดแปลงเพ่อจาหน่ายนามนโดยผดกฎหมาย
ิ
ั
ั
ื
ื
ื
�
การตัดสินใจ และฝึกความรับผิดชอบในส่วนของตน จานวน ๑ ลา โดยเป็นการปฏบตการร่วมเรอและ
�
ั
ิ
ิ
�
�
การหาจุดสมดุลของความสาเร็จของภารกิจ ดารง อากาศยาน คิดเป็นค่าเฉลี่ยประมาณ ๑ ล�า ในทุก ๓ วัน
ั
�
สมรรถนะของเรือ ความปลอดภัยของกาลังพล การส่งสม ที่ออกปฏิบัติงานในทะเล
ประสบการณ์ และการด�ารงขวัญก�าลังใจ เป็นหน้าที่ของ
ผู้บังคับการเรือที่ต้องตัดสินใจและรับผิดชอบ
ลาดตะเวนสุดท้าย (ลว.) สุดท้าย
่
�
หลังจากการลาดตะเวนทประสบความสาเร็จผ่านไป
ี
ผู้เขียนแอบหวังลึก ๆ ว่าจะได้มีโอกาสออกเรือยาว ๆ อีก
ึ
ื
ั
สักหน่งคร้งเพ่อท่จะได้เก็บเก่ยวประสบการณ์และเตรียม
ี
ี
�
ความพร้อมของกาลังพลก่อนท่จะส่งมอบหน้าท่ให้กับ
ี
ี
ผู้บังคับการเรือท่านถัดไป ผู้บังคับการเรือมือใหม่
ไม่มีอะไรท่ผู้เขียนจะดีใจมากกว่าเม่อได้ทราบว่า วันสุดท้ายที่ไม่ง่าย
ื
ี
�
ั
เราจะได้ออกลาดตะเวนสุดท้ายอีกประมาณ ๑ สัปดาห์ คาส่งย้ายบรรจุตามวาระการรับราชการมาถึงก่อน
ในเดือนสุดท้ายของภารกิจ เดินทางกลับจากภาคใต้ ๒ วัน โดยผู้เขียนได้เชิญว่าท ่ ี
ี
การลาดตะเวนสุดท้ายคร้งน้ ต่างจากคร้งท่ผ่าน ๆ มา ผู้บังคับการเรือท่านใหม่มาร่วมเดินทางกลับกับเรือเพ่อท ่ ี
ั
ั
ี
ื
ั
ื
ี
�
�
เพราะหน้าฤดูมรสุมท่คล่นลมค่อนข้างแรง ทาให้เราไม่ได้ จะได้แนะนาเรือ ระบบต่าง ๆ รวมท้งการสถานีในระหว่าง
ตรวจพบเป้าหมายได้อย่างรวดเร็วเหมือนคร้งก่อน ๆ เรือเดิน ที่น่าจะช่วยให้ผู้บังคับการเรือท่านใหม่เห็นภาพ
ั
�
แต่ในท่สุดเราก็สามารถดารงคากล่าวท่ว่า “ถ้าให้เราออก- การปฏิบัติได้ดีกว่าการรับส่งหน้าท่กันเฉพาะในท่า พร้อมไป
ี
�
ี
ี
�
ึ
ี
เราไม่เคยกลับไปมือเปล่า” กับมอบ “สมุดบันทึกผู้บังคับการเรือ” ท่ผู้เขียนจัดทาข้น
หลังจากการจับกุมและดาเนินกระบวนการทาง โดยเจตนาให้เป็นสมุดท่ผู้บังคับการเรือทุกคนจะได้บันทึก
�
ี
ี
กฎหมาย ผู้เขียนตัดสินใจท่จะจอดเรือรับสถานการณ์ท ี ่ ประสบการณ์ข้อสังเกตต่าง ๆ ท่เป็นประโยชน์ เพ่อ
ี
ื
ี
ื
ึ
ี
กลางพ้นท่ลาดตะเวนสุดท้ายซ่งก็ไม่มีอะไรท่น่าต่นเต้น เป็นการถ่ายทอดแนวความคดและประสบการณ์จาก
ิ
ื
เกิดขึ้นอีก นอกจากการฝึกตามปกติ รุ่นสู่รุ่น เช่น คุณลักษณะของเรือ เทคนิคในการน�าเรือ
ยามเย็นสุดท้ายของการลาดตะเวนที่พื้นที่ชายแดน ร่องน�้าต่าง ๆ การควบคุมอาวุธ การสถานี ลักษณะของ
ื
ทางทะเลตอนใต้ของอ่าวไทย ที่ส�าหรับผู้เขียนแล้วก็ไม่รู้ พ้นท่และข้อมูลในการปฏิบัติการต่าง ๆ ไปจนถึงระเบียบ
ี
ี
ว่าในชีวิตน้จะได้มีโอกาสปฏิบัติงานแบบน้อีกหรือไม่ การสวัสดิการ และขนบธรรมเนียมประเพณีของเรือ
ี
นาวิกศาสตร์ 99
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

�
ู
่
ี
�
ี
ี
ตลอดจนตาบลททต้องการการดแลเป็นพเศษ เป็นต้น ไปเสียทุกอย่าง และท่สาคัญคือยังมีนายทหารท่ดี มีความ
่
ี
ิ
�
ื
ี
�
กว่าเรือจะถึงวาระปลดระวางประจาการในอีกหลายสิบปี สามารถอีกมากมายท่เลือกทางานด้านอ่นด้วยเหตุผล
ข้างหน้า หากสมุดบันทึกน้ยังอยู่ก็น่าจะเป็นเอกสาร ความจ�าเป็นต่าง ๆ กัน หรืออาจเพียงเพราะจังหวะชีวิต
ี
ี
ั
�
ที่ทรงคุณค่าเล่มหนึ่งเลยทีเดียว ทาให้ท่านเหล่าน้นไม่ได้รับโอกาสท่จะได้เป็นผู้บังคับการเรือ
�
่
ั
ี
ี
่
เรือของเรากลบเข้าสู่ท่าเรือแหลมเทียนในสภาพท ี ่ สาหรับผู้เขยนแล้ว ช่วงเวลาทได้ทาหน้าทกับเรือ
ี
�
ั
ั
�
สมบูรณ์ Victory Flags จ�านวน ๑๐ ผืน โบกปลิวสะบัด ลาน ตงแต่หวหน้ากาลงพลชดรบเรอ หวหน้าเจ้าหน้าท ่ ี
้
้
ี
ั
ั
ุ
ั
ื
�
ั
ี
ี
ึ
ยาวต้งแต่เสาพรวนไปจนถึงดาดฟ้า 01 แสดงถึง ทดลองเรือ จนถึงวันท่เรือข้นระวางประจาการท่ได้รับผิดชอบ
�
ั
�
ิ
�
ผลงานการจับกุมรวมท้งส้น ๑๐ ลา ท่พวกเราร่วมมือ เรือและกาลังพลประจาเรือในฐานะ “ผู้บังคับการเรือ”
ี
�
�
ร่วมใจกันทามาในระยะเวลา ๔ เดือน ท่ผ่านมาอย่าง อย่างถูกต้องตามกฎหมาย จนถึงวันสุดท้ายท่เรือกลับจาก
ี
ี
สง่างาม ปฏิบัติราชการภาคใต้ ก็เป็นเวลารวมเกือบ ๔ ปี แน่นอนว่า
ี
ึ
ั
ิ
ึ
ี
ี
พิธีรับ-ส่งหน้าท่ท่เรียบง่ายท่สุดถูกจัดข้นท่ท้ายเรือ มีส่งต่าง ๆ เกิดข้นมากมาย ได้รับท้งการเรียนรู้
ี
แทบจะในทันทีภายหลังจากเข้าเทียบเสร็จ ในรูปแบบ ประสบการณ์ และมิตรภาพ รวมทั้ง สุข ทุกข์ สนุก เศร้า
ิ
ี
ี
ของชาวเรือท่เพ่งกลับจากการปฏิบัติหน้าท่ห่างครอบครัว สมหวัง ผิดหวัง หัวเราะ (แต่ไม่เคยร้องไห้) ครบทุกรสชาต ิ
�
ั
�
มาถึง ๔ เดือนเต็ม แน่นอนว่าผู้เขียนยึดม่นคาแนะนา
ของหนังสือ “Command at Sea” อย่างเคร่งครัดท ี ่
ื
ั
ั
ระบว่าผ้บงคบการเรอทส่งหน้าทควรไปจากเรออย่าง
ุ
ี
่
ู
ื
ี
่
ี
ิ
รวดเร็วท่สุด และต้องจากไปอย่างสมบูรณ์ไม่มีส่งใด
ติดค้างอีก
ี
ุ
้
ื
่
ี
ื
่
้
ี
ั
บทความสน ๆ ทมเนอหากินใจทสดจากหนงสอ
ั
ั
�
�
�
ู
ดงกล่าวถกนามาอ่านก่อนคากล่าวส่งมอบอานาจการ
�
บังคับบัญชาเรือและกาลังพลประจาเรือให้กับผู้บังคับการ
�
เรือท่านใหม่
“ผู้บังคับการเรือแบกรับทุกสิ่ง การน�าเรือเข้าเทียบครั้งสุดท้ายเป็นความรู้สึกที่ไม่อาจลืมเลือน
ี
�
ี
�
สาหรับเขา ไม่มีหน้าท่ยาม ไม่มีเวลาท่กาหนดชัดเจน เมื่อผู้เขียนมอง “เธอ” ณ เวลานี้ “เธอ” ที่ผู้เขียน
ว่าจะว่าง จะได้พักผ่อน หรือถ้าเป็นไปได้จะได้นอนหลับ เห็นและหลงรักต้งแต่ยังไม่เป็นรูปเป็นร่าง จนถึงวันท่เธอ
ั
ี
ิ
เมื่อใด ได้ถือกาเนิด ผ่านเวลาท่เธอเร่มหัดเดิน เติบโต จน ณ วันน ้ ี
�
ี
ี
ึ
ั
เขาเป็นคนท่แข็งแกร่ง เยือกเย็น ไม่โอดครวญ เธอไม่ได้เป็นเพียงแค่สาวน้อย ผู้เลอโฉมคนหน่งเท่าน้น
และเป็นที่พึ่งพาได้อย่างวิเศษ แต่เธอได้กลายเป็น “อัศวินสาว” ผู้มีประสบการณ์ในการ
ื
นี่คือคุณลักษณะที่ผู้บังคับการเรือต้องมี” ต่อสู้ และมีผลงานเล่องลือพอตัว แน่นอนว่ามันเป็นแค่
ั
ิ
- Nicholas Monsaratt, “The Cruel Sea” การเร่มต้นในย่างก้าวอันยาวนานของชีวิตของเธอเท่าน้น
ส่งท้าย เธอยังจะต้องเรียนรู้ สั่งสมประสบการณ์ ฟันผ่าอุปสรรค
แน่นอนว่าการเป็นผู้บังคับการเรือถือเป็น Mile- อีกนานับประการในอนาคต และแน่นอนอีกเช่นกัน
ี
stone ที่ส�าคัญของนายทหารเรือพรรคนาวิน แต่ก็ไม่ใช่ ท่เธอจะมีโอกาสได้สร้างช่อเสียงให้กับตัวเธอเอง และ
ื
ิ
ี
ี
�
�
ทุกส่งของชีวิตราชการ ไม่ได้มีอะไรท่บ่งบอกว่าผู้ท่เป็น ราชนาวีอีกมากมาย สมดังคาขวัญประจาตัวของเธอ
หรือเคยเป็นผู้บังคับการเรือจะมีความรู้ความสามารถ “ด่านหน้า กล้าหาญ”
นาวิกศาสตร์ 100
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ตราประจ�าเรือ
ผู้เขียนอยากขอฝากข้อคิดกับนายทหารรุ่นน้อง ข้อจากัดต่าง ๆ ของผู้เขียนเอง แน่นอนว่าทุกคนย่อมม ี
�
ื
ี
ท่ก้าวตามมาว่า เม่อท่านได้มีโอกาสเป็นผู้บังคับการเรือ ความเป็นตัวของตัวเอง และเหรียญย่อมมีสองด้านเสมอ
จงใช้เวลาทุกนาทีอย่างรู้คุณค่า ภาคภูมิ อ่มเอิบ มีความสุข ดังน้นหนทางไปสู่จุดหมายจึงย่อมไม่มีสูตรสาเร็จ แต่ละคน
ั
�
ิ
�
ิ
ี
ั
เพราะวันเวลาแห่งความรับผิดชอบอันย่งใหญ่น้จะผ่าน ต้องเลือกเอาเอง ดังน้นผู้อ่านอาจพิจารณานาไปปรับใช้
ี
ี
ื
ไปเร็วกว่าท่ท่านคิด และไม่ได้ยาวนานเกินกว่าท่ท่าน ได้ตาม “Style” ของท่าน เลิกเคร่อง เลิกหางเสือ
ี
ื
ี
ควรจะสามารถทุ่มเทได้อย่างเต็มท่ “ช่อเรือ” ท่ตาม สวัสดี โชคดีครับ...
ขนบธรรมเนียมประเพณีทหารเรือจะเป็น “นามเรียกขาน”
ี
ั
ึ
�
ของตัวท่าน ตลอดช่วงเวลาท่ท่านบังคับการเรือลาน้น “การบังคับการเรือล�าหน่งในทะเลน้นเป็นช่วงเวลาท ่ ี
ั
เรือของท่านและกาลังพลประจาเรือของท่านจะพร้อม ไม่อาจลืมเลือน ไม่มีประสบการณ์ใดท่จะเทียบเคียง
�
ี
�
�
ี
ิ
หรือจะอยู่ในสภาพใด ภารกิจท่ท่านได้รับจะสาเร็จหรือ หรือเสมอเหมือน มันหมายถึงความรับผิดชอบอันย่งใหญ่
ั
้
ู
ี
่
ั
ึ
ู
้
ั
ั
ลมเหลว ความปลอดภยและความสญเสยทงปวงขนอยกบ แต่รางวัลอันประเมินค่ามิได้น้นจะตราตรึงไปตลอด
้
การตัดสินใจ ความรับผิดชอบ ผนวกกับความสามารถ ชั่วชีวิตของท่าน”
ื
ความกล้าหาญ ความเสยสละ ความซอสตย์ ความเอาใจใส ่ - COMMAND AT SEA
ี
่
ั
ความพากเพียร และอีกหลาย ๆ ความ ของตัวท่านเอง เกี่ยวกับผู้เขียน
ี
ื
ิ
ส่วนผลงานของท่านจะมีคนเห็น ประเมิน หรือได้รับ ผ้เขยนเป็นนายทหารเรอพรรคนาวน มีโอกาสไป
ู
ั
การตอบแทนอย่างไรหรือไม่น้น ก็คงไม่มีความหมายหรือ ศึกษาต่อในโรงเรียนนายเรือ และสถาบันทางทหารใน
ื
�
มีสาระสาคัญแต่อย่างใด เม่อเทียบกับความตระหนักรู้ ต่างประเทศ มีประสบการณ์บนเรือหลายประเภทตั้งแต่
ของท่านเอง ในนาทีท่ท่านก้าวลงจากเรือไปในฐานะอดีต เรือบรรทุกเฮลิคอปเตอร์ เรือฟริเกต เรือคอร์เวต
ี
�
ผู้บังคับการเรือ และหันหลังกลับมาดูเรือและกาลังพล เรือตรวจการณ์ เรือเร็วโจมตี เรือล่าทาลายทุ่นระเบิด
�
ประจ�าเรือที่เคยเป็นของท่านอีกครั้งหนึ่ง ก่อนที่จะจากไป เรือใบฝึก ไปจนถึงเรือดานาท้งแบบดีเซล - ไฟฟ้า
ั
�
้
�
อย่างภาคภูมิใจ และพลังงานนิวเคลียร์ รวมทั้งเคยผ่านการอบรม และมี
ื
ี
สุดท้ายของท้ายสุด บทความน้เป็นเร่องเล่าจาก ประสบการณ์การท�างานด้านเรือด�าน�้ามาเป็นเวลา ๘ ปี
ั
ประสบการณ์ส่วนตัวของผู้เขียน แนวทางการปฏิบัติท ี ่ นอกจากน้นยังเคยปฏิบัติราชการสนามในภารกิจรักษา
ผู้เขียนได้ “ตัดสินใจ” เลือกใช้ และ “รับผิดชอบ” ในทุกส่ง สันติภาพในซูดาน และรับผิดชอบงานด้านยุทธการ
ิ
ึ
ี
ท่เกิดข้นในระหว่างการปฏิบัติหน้าท่ผู้บังคับการเรือน้น ของภารกิจปราบปรามการกระทาอันเป็นโจรสลัด
�
ี
ั
�
ื
้
ั
นอกจากหลักการท่วไปแล้ว ก็เป็นไปตามลักษณะพ้นฐาน และปล้นเรือโดยใช้อาวุธบริเวณอ่าวเอเดนและน่านนา
อุปนิสัย การฝึกอบรม ความถนัด ความสามารถ และ นอกชายฝั่งโซมาเลีย
นาวิกศาสตร์ 101
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

นาวิกศาสตร์ 102
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ประวัติผู้เขียน


ชื่อ-สกุล: นาวาเอก ภานุพันธุ์ รักษ์แก้ว
ประวัติการศึกษา: โรงเรียน สาธิตแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
- โรงเรียนเตรียมทหาร รุ่นที่ ๓๓

- โรงเรียนนายเรือ รุ่นที่ ๙๐ วิศวกรรมศาสตรบัณทิต
- หลักสูตรนายทหารปราบเรือด�าน�้า และควบคุมอากาศยาน กองการฝึกกองเรือยุทธการ
- หลักสูตร Maritime Air Surveillance Course, Naval Warfare Center ออสเตรเลีย
- หลักสูตรนายทหารพรรคนาวิน สถาบันวิชาการทหารเรือชั้นสูง
- หลักสูตรผู้บังคับการเรือและยุทธวิธีเรือผิวน�้า กองการฝึกกองเรือยุทธการ
- หลักสูตร Naval Staff College, U.S.Naval War College สหรัฐอเมริกา
- โรงเรียนเสนาธิการทหารเรือ
- หลักสูตร Combating Terrorism Fellowship Program, NPS สหรัฐอเมริกา
- หลักสูตร Building Maritime Shared Awareness in Southeast Asia, Daniel K. Inouye Asia-Pacific
Center สหรัฐอเมริกา

- หลักสูตร Civil-Military Approaches to Maritime Security, NPS สหรัฐอเมริกา
- รัฐศาสตรมหาบัณฑิต (ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
- หลักสูตรป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ การใช้แรงงานเด็ก แรงงานบังคับในทะเล กระทรวงแรงงาน
ประวัติการรับราชการที่ส�าคัญ
- นายทหารปราบเรือด�าน�้า/นายทหารศูนย์ยุทธการ/รรก.ต้นหน ร.ล.เจ้าพระยา
- ต้นหน ร.ล.ตากสิน กองเรือฟริเกตที่ ๒ กองเรือยุทธการ
- ผู้บังคับการเรือ ต.๙๗ กองเรือตรวจอ่าว กองเรือยุทธการ
- นายทหารยุทธการ เรือหลวงกระบุรี กองเรือฟริเกตที่ ๒ กองเรือยุทธการ
- รักษาการนายทหารฝ่ายเสนาธิการประจ�าผู้บัญชาการทัพเรือภาคที่ ๓

- หัวหน้าแผนกยุทธการทางเรือ กองยุทธการ กองเรือยุทธการ
- ผู้บังคับการเรือหลวงสายบุรี กองเรือฟริเกตที่ ๒ กองเรือยุทธการ
- ผู้บังคับการเรือหลวงนเรศวร กองเรือฟริเกตที่ ๒ กองเรือยุทธการ
- รองผู้บังคับการกรมรักษาฝั่งที่ ๑ หน่วยบัญชาการต่อสู้อากาศยานและรักษาฝั่ง
- ผู้เชี่ยวชาญ ประจ�า สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
การปฏิบัติราชการพิเศษ
- ผู้สังเกตการณ์กระบวนการสร้างสันติภาพในจังหวัดอาเจห์ ประเทศอินโดนีเซีย (Aceh Monitoring Mission: AMM)
- นายทหารฝ่ายเสนาธิการภารกิจ United Nations African Union Mission In Darfur (UNAMID)
ในปี พ.ศ. ๒๕๕๐-๒๕๕๑
�
- นายทหารฝ่ายนโยบาย และยุทธศาสตร์ กองบัญชาทหารสหรัฐฯ ประจาภาคกลาง ณ เมืองแทมป้า
มลรัฐฟลอริด้า (Combined Planning Group, Strategy & Policy Directorate, CCJ5, US Central Command:

USCENTCOM) ระหว่างปี พ.ศ. ๒๕๕๔-๒๕๕๖
- ผู้แทนกองทัพเรืออาวุโส (Senior National Representative: SNR) ประจ�ากองก�าลังทางเรือผสม (Combined
Maritime Forces: CMF) ณ ราชอาณาจักรบาห์เรน ในปี พ.ศ. ๒๕๕๘
ต�าแหน่งปัจจุบันประจ�า: กองเรือยุทธการ


นาวิกศาสตร์ 103
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

บทเรียนการกลับมาของ USS. John S. McCain


(THE BIG BAD JOHN IS BACK!!)


ผึ้งบ้าน ๔๒๑


เมื่อวันที่ ๑๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๖๓ ข่าวหน้าหนึ่ง USS. John S. McCain
ของสื่อหลายส�านักกองทัพเรือสหรัฐอเมริกา พาดหัวข่าว USS. John S. McCain (DDG 56) ของกองทัพเรือ
การกลับมาของ USS. John S. McCain : THE สหรัฐอเมริกา เป็นประเภทเรือพิฆาต (Guided-missile
BIG BAD JOHN IS BACK!! AND WE ARE Destroyer) ชั้น Arleigh Burke ประจ�าการเมื่อวันที่ ๒

ึ
READY TO TAKE THE WATCH!! ซ่งการ กรกฎาคม ค.ศ. ๑๙๙๔ ต่อจากอู่เรือ Bath Iron Works
ี
�
คืนสภาพของเรือรบสมรรถนะสูงลาน้มีหลายประเด็น มลรัฐ Maine
�
้
ี
ี
ท่น่าสนใจ นับต้งแต่เหตุการณ์เม่อวันท่ ๒๑ สิงหาคม • ความยาว ๑๕๔ เมตร กว้าง ๒๐.๔ เมตร กินนาลึก
ื
ั
�
้
พ.ศ. ๒๕๖๐ ท่เรือ USS. John S. McCain ประสบอุบัติเหต ุ ๙.๓ เมตร ระวางขับนา ๘,๓๐๐ ตัน ความเร็วสูงสุด
ี
ื
ุ
ชนกบเรอบรรทกนามัน Tanker Alnic MC ในช่องแคบ มากกว่า ๓๐ นอต
้
ั
�
มะละกา ห่างประมาณ ๕ ไมล์ทะเล ทางทิศตะวันออก • ระบบขับเคลื่อน : เครื่องจักรใหญ่แก๊สเทอร์ไบน์
เฉียงเหนือจากกระโจมไฟ Horsburgh ทาให้มีลูกเรือ General Electric LM 2500 จ�านวน ๔ เครื่อง ๒ เพลา
�
เสียชีวิต ๑๐ นาย บาดเจ็บ ๔๘ นาย มูลค่า ใบจักร
ี
ความเสยหายของเรอ USS. John S. McCain ๑๐๐ ล้าน • ระบบอาวุธ
ื
ี
�
้
ี
ั
เหรยญสหรฐ ในขณะท่เรือบรรทุกนามัน Alnic MC - ปืนใหญ่เรือ Mk 45 5/54 inch caliber
ี
ี
ไม่มผู้เสยชวิต แต่เรือได้รับความเสยหายมูลค่า lightweight gun จ�านวน ๑ กระบอก
ี
ี
่
ประมาณ ๒๒๕,๐๐๐ เหรยญสหรัฐ นามาซงบทเรยน - ระบบป้องกันระยะประชิด Phalanx CIWS
ี
ึ
�
ี
ของกองทัพเรือสหรัฐอเมริกา การทบทวนการปฏิบัต ิ จ�านวน ๒ ระบบ
ี
หน้าท่ของทหารหน่วยเรือ การทบทวนผลผลิต (Output) - แท่นยิงอาวุธปล่อยน�าวิถีทางดิ่งแบบ MK 41
่
�
ั
�
ในหน้าท่ของหลายหน่วยงาน รวมถึงยังส่งผลให้ VLS จานวน ๒ แทน (1 x 29 cell และ 1 x 61 cell) สาหรบ
ี
�
นายพลเรือสหรัฐอเมริกา ต้องถูกปลดออกจากต�าแหน่ง อาวุธปล่อยนาวิถี Standard missiles, Tomahawk
ซึ่งไม่เคยเกิดขึ้นมาตั้งแต่หลังสงครามโลกครั้งที่สอง
นาวิกศาสตร์ 104
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

พันจ่า ๒๔ นาย จ่า และพลทหาร ๒๙๑ นาย

• เฮลิคอปเตอร์ประจ�าเรือ ๑ ล�า
• ปัจจุบันประจ�าการ ณ ฐานทัพเรือโยโกสุกะ ญี่ปุ่น
กองเรือพิฆาตที่ ๑๕ (the Destroyer Squadron 15)
กองเรือที่ ๗ (Seventh Fleet) กองก�าลังสหรัฐอเมริกา
ประจ�าภาคพื้นแปซิฟิก (The United States Pacific
Fleet (USPACFLT))
• USS. John S. McCain (DDG 56) ตั้งชื่อตาม

�
บุคคลสาคัญของสหรัฐอเมริกา ได้แก่ พลเรือเอก John S.
ี
McCain, Sr. (ผู้ปู่) ท่เป็นนักบิน กองทัพเรือสหรัฐอเมริกา
ิ
มีประวัตโดดเด่นในการบัญชาการรบด้วยกองเรือบรรทุก
เครื่องบินช่วงสงครามโลกครั้งที่ ๒ โดยเฉพาะการยุทธที่
Guadal canal และ พลเรือเอก John S. McCain, Jr. (ผู้พ่อ)
เรือ Alnic MC กับเรือ USS.John S. McCain
ี
่
ทมประวตโดดเด่นในช่วงสงครามโลกครงท ๒ เช่นกน
ี
ี
้
ั
ิ
่
ั
ั
(TLAM : Tomahawk Land Attack Missile), ASROC ในฐานะผู้บังคับการเรือดานาจมเรือรบญ่ปุ่นหลายลา
�
�
ี
้
�
- แท่นยิง Mk141 อาวุธปล่อยน�าวิถี Harpoon ในสงครามเวียดนาม เป็นผู้บัญชาการกองกาลังภาคพ้น
ื
�
จ�านวน ๒ แท่น แปซิฟิก (United States Pacific Command
- ท่อยิงตอร์ปิโดแบบ Mk32 จ�านวน ๖ ท่อยิง : USPACOM) และ John S. McCain III (ผู้ลูก) อดีตนักบิน
ส�าหรับตอร์ปิโด Mk46 กองทัพเรือสหรัฐอเมริกา ท่เคยถูกยิงเคร่องบินตก
ื
ี
- ปืนกล ๑๒.๗ มิลลิเมตร จ�านวน ๔ กระบอก และถูกจับเป็นเชลยศึก (POW) ในสงครามเวียดนาม
- ปืนกล ๒๕ มิลลิเมตร จ�านวน ๒ กระบอก ออกจากราชการในยศนาวาเอก เพ่อมาลงเล่นการเมือง
ื
• ระบบอ�านวยการรบ : AEGIS Combat System เป็นวุฒิสมาชิกรัฐ Arizona เคยลงชิงตาแหน่งประธานาธิบด ี
�
(ACS) สหรัฐอเมริกาใน ค.ศ. ๒๐๐๘ และเสียชีวิตใน ค.ศ. ๒๐๑๘
• ระบบตรวจจับ : AN/SPY-1D 3D radar, AN/SPY- • ได้รับรางวัลเรือพร้อมรบสูงสุด Battle “E”
6 AESA 3D radar, AN/SPS-67(V) 2 surface-search ประจ�าปี ๑๙๙๘ ๒๐๐๐ ๒๐๐๓ ๒๐๐๔ ๒๐๐๖ และ
radar, AN/SPS-73(V)12 surface-search radar, AN/ ๒๐๑๐
SPG-62 fire-control radar, AN/SQS-53C sonar ar- • ปฏิบัติราชการสาคัญในสงครามอิรักปี ค.ศ.๒๐๐๓
�
ray, AN/SQR-19 tactical towed array sonar, AN/ ยิง TLMA จ�านวน ๓๙ ลูก
SQQ-28 LAMPS III shipboard system เหตุการณ์เมื่อวันที่ ๒๑ สิงหาคม พ.ศ.๒๕๖๐
• ระบบสงครามอิเล็กทรอนิกส์และเป้าลวง : AN/ เรอ USS. John S. McCain อย่ในระหว่างการ
ู
ื
SLQ-32(V)2 Electronic Warfare System, AN/SLQ- ปฏิบัติราชการทะเล ๖ เดือน ในพ้นท่ตะวันตกของ
ี
ื
25 Nixie Torpedo Countermeasures, MK 36 MOD มหาสมทรแปซฟิก (Western Pacific) มกาหนดการ
�
ี
ิ
ุ
12 Decoy Launching System, AN/SLQ-39 CHAFF เย่ยมเมืองท่าเวียดนาม สิงคโปร์ ออสเตรเลีย และ
ี
Buoys ฟิลิปปินส์ โดยในเช้ามืดวันที่ ๒๑ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๐
• กาลังพลประจาเรือ : นายทหารสัญญาบัตร ๒๓ นาย เรืออยู่ห่างประภาคาร Horsburgh ทางตะวันออกของ
�
�
นาวิกศาสตร์ 105
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

สิงคโปร์ประมาณ ๕๐ ไมล์ ถือเข็มตรงมายังช่องแคบ ถือท้ายได้เสียการควบคุมการบังคับหางเสือให้แก่

�
ี
ึ
มะละกาเพื่อเข้าจอดเรือ ณ ฐานทัพเรือชางยี กองทัพเรือ พนักงานส่งจักรไปแล้วโดยไม่รู้ตัว ซ่งขณะท่กาลังเปล่ยน
ั
ี
ื
ั
่
่
ื
สิงคโปร์ (Changi Naval Base, Singapore) สภาพอุตุนิยม ระบบการควบคุมการสงหางเสอเพอรักษาเข็มให้ตรง
ื
็
ั
ื
ื
้
ี
ิ
่
ี
ื
วทยาในพนท่วันนนสภาพคล่นลมทะเลมคลนเล็กน้อย ไว้นน พนักงานถอท้ายแก้เขมไปทางขวา ๑-๔ องศา
ั
้
้
ลักษณะเป็นลูกคล่นยาวข้น และแตกเป็นฟองขาวบ่อยข้น แต่ระบบหางเสือ (Lee Helm station) ส่งให้หางเสือ
ั
ึ
ึ
ื
ี
ื
โดยมีความสูงคล่นประมาณ ๐.๕-๑ เมตร ท้องฟ้า ตรงในช่วงเวลาเดียวกัน ทาให้เรือเกิดอาการเบ่ยงเข็ม
�
ั
มีเมฆมาก ฟ้ามืด เวลาดวงอาทิตย์ขึ้น ๐๖๕๘ (GMT+8) ไปทางซ้าย อีกท้งผู้บังคับการเรือส่งลดความเร็วจาก
ั
�
อุปกรณ์เดินเรือใช้งานได้ปกติ ซึ่งเส้นทางเดินเรือบริเวณ ๒๐ นอต เป็น ๑๐ นอต และ ๕ นอต ตามลาดับ
ั
ปากช่องแคบมะละกาตะวันออกมีการจราจรทางนาท ่ ี แตพนกงานส่งจักรลดความเร็วแค่เพลาซ้าย แต่เพลาขวา
�
้
ั
่
คับคั่งที่มีเรือมากกว่า ๒๐๐ ล�า แล่นผ่านต่อวัน ยังคงเดินหน้าตามเดิมด้วยความเร็ว ๒๐ นอต ต่อไปอีก
ี
ั
ในเวลา ๐๔๑๘ USS. John S. McCain อีก ๑๐ ไมล์ทะเล ๖๘ วินาที ก่อนท่พนักงานส่งจักรจะลดความเร็วให้เหลือ
ึ
จะเข้าใกล้เขตนาต้น ซ่งตามกฎของกองทัพเรือสหรัฐอเมริกา เท่ากัน ซ่งผลพวงความผิดพลาดของการบังคับหางเสือ
ื
ึ
�
้
ิ
จะต้องปรับระดับความพร้อมในการนาเรือ ได้แก่ การเพ่ม และการลดความเร็วไม่เท่ากันท�าให้เรือเสียการควบคุม
�
ิ
ผู้ปฏิบัติงานบนสะพานเดินเรือ เช่น ชุดนาเรือ เปล่ยนเข็มไปทางซ้ายเข้าหาเรือขนาดใหญ่ ๓ ลา ท่ว่ง
�
ี
�
ี
้
�
ยามตรวจการณ์ ยามเรดาร์เดินเรือ เป็นต้น ผู้บังคับการเรือ อยู่ในพ้นท่ TSS ของเรือท่กินนาลึก (heavily congested
ื
ี
ี
Cmdr. Alfredo J. Sanchez ขึ้นมาบนสะพานเดินเรือ traffic area) รวมถึงเรือน�้ามัน Alnic ด้วย
ี
ื
ั
ต้งแต่เวลา ๐๑๑๕ เน่องจากอยู่ในพ้นท่ท่มีเรือสัญจร แม้ว่าในขณะเวลาวิกฤติเช่นนี้ ผู้บังคับการเรือ และ
ื
ี
�
ึ
จานวนมาก ต้นเรือข้นมาบนสะพานเดินเรือเวลา พนักงานบนสะพานเดินเรือขาดการตระหนักรู้ถึงสถานการณ์
๐๔๓๐ ซงเวลา ๐๕๒๐ เรือได้เรมเข้าพนทแผนแบ่ง ภายนอกตัวเรอ (lost situational awareness)
่
ึ
่
่
ื
้
ื
ิ
ี
ี
แนวจราจร (Traffic Separation Scheme : TSS) ซ่งไม่มีใครสังเกตเห็นอาการผิดปกติของทิศทางท่เรือ
ึ
ช่องแคบมะละกา ถือเข็ม ๒๓๐ ความเร็ว ๒๐ นอต กาลังแล่นไป รวมถึงข้อมูลเข็มและความเร็วสัมพันธ์
�
ี
�
ท้งน้ ตามแผนยังไม่มีการประจาสถานีเดินเรือในร่องนา ของเรือเป้าท่อยู่ใกล้โดยเฉพาะเรือนามัน Alnic ท่เม่อ
ื
ี
ั
ี
�
้
้
�
(เตรียมสมอหัว เตรียมสายสูบน�้าดับเพลิง เตรียมทิ้งสมอ ผ่านไป ๓ นาที ภายหลังจากได้มีการรายงานหางเสือ
เม่อเกิดเหตุคับขัน) จนกว่าเวลา ๐๖๐๐ เรือยังอยู่ในระดับ ขัดข้องแล้ว ความพยายามในการแก้ไขสถานการณ์บังคับ
ื
การผนึกน�้าขั้น ZEBRA หางเสือจากระบบหางเสืออะไหล่ (Aft Steering) พร้อมกับ
�
ี
ั
ย้อนเวลา ๐๕๑๙ พนักงานถือท้ายและทาหน้าท ี ่ พนักงานส่งจักร (Lee Helm) ท่พยายามปรับแต่ง
ส่งจักร (Helmsman) รายงานว่าหางเสือขัดข้อง เครองจกรใหญ่ท่ผิดพลาดให้กลับมาปกติ แต่ทุกอย่าง
ั
ั
ื
่
ี
ผู้บังคับการเรือจึงส่งให้แยกการควบคุมระหว่าง พนักงาน ก็สายไปแล้ว ในเวลา ๐๕๒๔ เรือ USS. JOHN S.
ั
ถือท้าย (Helmsman) กับพนักงานสั่งจักร (Lee Helm McCAIN ได้แล่นไปตัดหน้าเรือนามัน ALNIC และเกิดการ
�
้
station) ซ่งไม่เป็นไปตามแบบฝึกการปฏิบัติงาน ชนเข้าบริเวณค่อนทางท้ายเรือกราบซ้ายของ USS. JOHN
ึ
�
ิ
ั
ั
้
ื
ั
�
ี
้
ั
บนสะพานเดินเรือท่กาหนดไว้ โดยพนักงานส่งจักร S. McCAIN นอกจากนนเรอทง ๒ ลา ยังไม่ปฏิบตตามกฎ
ได้ควบคุมหางเสือไว้กับตนเองด้วยตามระบบท่เคย การเดินเรือสากลในการให้สัญญาณหวูดสั้น ๕ ครั้ง หรือ
ี
ฝึกมาจึงเกิดความสับสนในการปฏิบัติงาน พนักงาน แม้แต่การติดต่อสื่อสารทางวิทยุ VHF Bridge to Bridge
ั
ั
ี
ั
�
ท้งสองส่วนรวมถึงผู้บังคับการเรือไม่ทราบว่าในขณะน้น เหตุการณ์เรือโดนกันคร้งน้ทาให้เรือ USS. JOHN S.
ี
�
ตาแหน่งใดควบคุมการถือท้ายท่แท้จริง และพนักงาน McCAIN เกิดรูทะลุขนาดใหญ่เส้นผ่าศูนย์กลาง ๘.๕ เมตร
นาวิกศาสตร์ 106
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ภาพสรุปเหตุการณ์และหน้าจอเรดาร์ ARPA จากเรือ Alnic MC ก่อนจนถึงเรือโดนกัน

นาวิกศาสตร์ 107
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ทั้งเหนือและใต้แนวน�้า ตรงบริเวณห้องกะลาสี ๓ และ ๕ กับเมื่อเวลา ๐๕๓๐ ขอรับการสนับสนุนเรือลากจูง และ

�
�
ี
�
ี
ทาให้กาลังพล ๑๐ นาย ในห้องกะลาสี ๕ เสียชีวิต กะลาสีเรือ เจ้าหน้าท่นาร่องจากสิงคโปร์ให้นาเรือไปจอดท่ฐานทัพเรือ
�
ื
ี
ึ
ท่เห็นเหตุการณ์ให้การว่า เม่อเรือโดนกันมีความรู้สึก ชางยี กองทัพเรือสิงคโปร์ ซ่งต่อมาผู้บังคับการเรือ
เหมือนแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ หรือเหมือนระเบิดเกิดขึ้น ได้ลงไปท่ศูนย์ควบคุม (Central Control Station)
ี
ื
ในตัวเรือ บางนายคิดว่าเกิดการก่อการร้ายหรือเรือ เพ่อรับทราบข้อมูลความเสียหายท่เกิดข้น การส่อสาร
ี
ึ
ื
เกยตื้น กะลาสีบนสะพานเดินเรือยังคงเห็นหัวเรือน�้ามัน อิเล็กทรอนิกส์บนสะพานเดินเรือดับลงทาให้ต้องใช้
�
�
Alnic เบียดอัดเข้ามาในตัวเรือ USS. JOHN S. McCAIN โทรศัพท์กาลังเสียง (Sound Power) และวิทยุมือถือ
ทาให้เรือเสียการทรงตัวเอียงไปทางกราบขวา ซ่งภายหลัง เป็นหลักในการส่อสารภายในเรือ โดยชุดป้องกัน
ึ
�
ื
้
จากนาเข้าเรือได้ ๑๕ นาที เรือมีอาการเอียงทาง ความเสียหายของเรือรายงานต่อศูนย์ป้องกันความ
�
ี
ั
กราบซ้ายประมาณ ๔ องศา ในการน้ ต้นเรือได้ส่งให้ เสียหาย (Damage Control : DC) และเริ่มกระบวนการ
ั
ิ
้
�
สัญญาณเรือโดนกัน และประจาสถานีป้องกันความเสียหาย ผนกนา การปดการร่วไหลของนามันเช้อเพลิง การระบาย
ื
้
�
ึ
�
กับรีบลงไปท่ห้องศูนย์ยุทธการและห้องกะลาสี ๓ ในเวลา อากาศ การปรับแตงทริมเรือ และอื่น ๆ ตามที่เจ้าหน้าที่
ี
่
ี
ั
ต่อมา เพ่อดูจุดเกิดเหตุ ในขณะท่ผู้บังคับการเรือยังคง หน่วยซ่อมได้รับการฝึกฝนกันมา ท้งน้ ในระหว่างการ
ื
ี
�
ส่งการอยู่บนสะพานเดินเรือให้ส่งวิทยุแจ้งเหตุการณ์เรือ ปฏิบัติหน้าท่ข้นตอนการสารวจยอดบัญชีพลก็เร่มขึ้น
ั
ี
ั
ิ
�
�
ื
ั
ื
ั
โดนกัน เพ่อให้เรืออ่นระมัดระวังในการเดินเรือบริเวณน้น และต้องกระทากันถึง ๓ คร้ง จนแน่ใจว่ากาลังพลเรือ
ั
ิ
ั
พร้อมกับได้ชักสัญญาณไฟแดงสองดวง (red over red) ๑๐ นาย หายไป และท้งหมดอยู่ภายในห้องกะลาสี ๕ ท้งส้น



สภาพความเสียหายของเรือ USS.John S. McCain และเรือ Alnic


นาวิกศาสตร์ 108
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ตำาบลที่เกิดเหตุเรือโดนกัน











































นาวิกศาสตร์ 109
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ห้องกะลาสี ๓ ก่อนและหลังเกิดอุบัติเหตุ


่
ื
้
ั
�
ื
�
ู
ู
ึ
ห้องกะลาสี ๕ ขนาดกว้างประมาณ ๔.๕ เมตร เม่อเรือ ความเสถียร ทาให้ผ้นาเรือขาดความเช่อมนในขอมล จงใช ้
โดนกันถูกบีบอัดเหลือเพียงขนาด ๑.๕ เมตร และเกิดรู การน�าเรือด้วยสายตาตนเอง (seaman’s eye) ให้อยู่ใน
�
ทะลุขนาดใหญ่ เวลาปกติมีกะลาสีนอนครบทุก ๑๗ เตียง เส้นทางจนสามารถนาเรือเข้าเทียบท่าได้อย่างปลอดภัย
แต่ในขณะเกิดเหตุมีจ�านวน ๕ นาย ส่วนที่เข้ายามเรือเดิน ซ่งภายหลังเรือเข้าเทียบท่า มีเรือ USS. America ได้เข้ามา
ึ
ในจ�านวน ๑๒ นาย มีเพียงกะลาสี ๒ นาย ที่สามารถหนี ให้ความช่วยเหลือด้วยการส่งทีมแพทย์ การดูแลกาลังพล
�
ออกมาได้อย่างเฉียดฉิว ซ่งก็ได้รับบาดเจ็บตามกันไป ที่ได้รับบาดเจ็บ การประกอบอาหารเลี้ยงลูกเรือ รวมถึง
ึ
ั
ุ
ี
ื
่
ี
ั
โดยกะลาสเล่าว่าได้ยินเสียงเสียดสีดังมาก และไม่ก ่ ี จดหาของใช้ส่วนตวให้แก่ลูกเรอทประสบเหต โดยผ้ ู
�
วินาทีต่อมานาก็เข้าเรือมาถึงระดับของหน้าอกตนเอง บาดเจ็บรวมทั้งสิ้น ๔๘ นาย มี ๕ นาย ที่บาดเจ็บสาหัส
้
ี
ี
จึงได้พยายามหาช่องทางท่แสงไฟฉุกเฉิน (battle ต้องส่งไปเข้ารับการรักษาพยาบาลท่โรงพยาบาลบนฝั่ง
ี
ี
ั
lanterns) สาดแสงผ่านหลัง จากน้นได้พยายาม ในการน้ระหว่างวันท่ ๒๑-๒๔ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๐
ี
�
ิ
ั
ั
ตะเกียกตะกายนาร่างออกมาโดยอาศัยการนาทางของ มปฏบัติการค้นหาผู้ประสบภย (SAR) ภายหลงจากท ่ ี
�
ท่อทาง (Pipes) ที่ได้เคยรับการฝึกให้อยู่ในสถานการณ์ เรือรายงานว่าลูกเรือ ๑๐ นาย ได้หายไป ซึ่งปฏิบัติการ
ิ
ี
ื
ท่ต้องหาทางออกฉุกเฉินในสถานการณ์วิกฤติท่ช่องทาง SAR เร่มเม่อเวลา ๐๗๑๕ จากเรือ USS America
ี
ปิดไฟมืดสนิท (Blindfolded egress training) ท�าให้ กับได้รับความช่วยเหลือจากกองทัพเรือสิงคโปร์
ิ
ิ
ี
เค้ามชวตรอดออกมาได้ กด้วยการฝึกฝนจนทาให้เกด กองทัพอากาศสิงคโปร์ หน่วยยามฝั่งสิงคโปร์
็
ี
�
ั
ความชานาญ และในข้นตอนสุดท้ายภายหลัง หน่วยงานการท่าเรือสิงคโปร์ กองทัพเรือมาเลเซีย
�
ี
ความพยายามค้นหาลูกเรือท่เหลือในห้องกะลาสี ๕ (มซ.) หน่วยยามฝั่งมาเลเซีย กองทัพเรืออินโดนีเซีย
แลวไมพบ จงจาเปนตองรบผนกนาดวยการปดฝา Hatch และกองทัพอากาศออสเตรเลีย ส่งกาลังทางเรือ
�
่
ี
้
�
้
้
ึ
้
�
ึ
ิ
็
และประตูห้องกะลาสี ๕ ลง ก่อนที่จะเกิดความเสียหาย อากาศยาน และอุปกรณ์เครื่องมือกู้ภัยมาร่วมช่วยเหลือ
ต่อเรือส่วนรวมมากกว่านี้ ค้นหาลูกเรือท่สูญหายรวมเวลากว่า ๘๐ ช่วโมง พ้นท ี ่
ี
ื
ั
ภายหลังการป้องกันความเสียหายผ่านไป ๖๐ นาที ค้นหากว่า ๒,๑๐๐ ตารางไมล์ จนกองเรือที่ ๗ สั่งยกเลิก
เรือ USS. JOHN.S McCAIN ก็สามารถแล่นด้วยตัวเอง ภารกจ SAR (การส่งกาลังปฏิบัติการ SAR มีเหตุผลทาง
ิ
�
ี
ความเร็ว ๓ นอต เพื่อเดินทางไปฐานทัพเรือชางยี ทั้งนี้ การเมืองระหว่างประเทศแอบแฝงท่แสดงถึงความเป็น
ื
�
ื
ี
ี
เคร่องช่วยในการนาเรือท่เป็นอิเล็กทรอนิกส์ไม่ม ี เจ้าของพ้นท่)
นาวิกศาสตร์ 110
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ั
ื
ึ
ื
เรือ USS. John S. McCain ถูกยกข้นเรือ MV ใช้เวลา ๑๐ วัน ต่อเน่องหรือมากกว่าน้น เพ่อทดสอบ
ี
Treasure นาไปส่งเข้ารับการซ่อมทาท่ฐานทัพเรือ ในทุกระบบและให้มีความพร้อมผ่านเกณฑ์ประเมินจาก
�
�
�
โยโกสุกะ ใช้เวลา ๒ ปี ในการซ่อมทา รวมถึงการ หลายหน่วยงาน ก่อนที่จะส่ง USS. John S. McCain
ปรับปรุงระบบต่าง ๆ และเม่อเดือนตุลาคม ๒๕๖๒ กลับเข้ามาปฏิบัติการในกองเรือที่ ๗ (the 7th Fleet)
ื
ิ
�
เร่มกระบวนการฝึกทบทวนกาลังพลอีกกว่า ๖ เดือน ต่อไป
ื
่
ิ
ั
ื
เพอให้ผ่านระบบการรบรองมาตรฐานการเดนเรอ สรุปบทเรียนของกองทัพเรือสหรัฐอเมริกา
และความพร้อมรบ (the ship got underway for กองทัพเรือสหรัฐอเมริกา สรุปบทเรียนท่เกิดข้นเป็น
ึ
ี
ั
certifications and a final battle problem) โดยการ รายงานเผยแพร่เม่อวันท่ ๒๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๐ รวมท้ง
ี
ื
ฝึกทบทวนต้องผ่าน ๒๓ หวข้อ รบการประเมนฝึก มีการสอบสวนจาก National Transportation Safety
ั
ั
ิ
ในเคร่องฝึกเดินเรือจาลองมากกว่า ๒๐๐ ช่วโมง และ Board (NTBS) รายงานเผยแพร่เมื่อวันที่ ๑๙ มิถุนายน
ื
ั
�
การปฏิบัติการรบในทุกสาขาปฏิบัติการทางเรือ เน้นใน พ.ศ. ๒๕๖๒ โดยสรุปดังนี้
ึ
เรื่องการเดินเรือ การเรือ และปรับปรุงระบบการบริหาร - ลูกเรือขาดซ่งการตระหนักรู้อาการเรือและ
ุ
�
ิ
ี
ั
ื
่
จดการภายในเรอทนาเอาบทเรยนจากอบตเหตมาแก้ไข สถานการณ์ที่เกิดขึ้น (Loss of situation awareness
ุ
ี
ั
�
เช่น การปรับปรุงและลงตาแหน่งของลูกเรือท่ต้องผ่าน in response to mistakes….) ของระบบถือท้ายและ
ี
ระบบ PQS ให้สัมพันธ์กับอุปกรณ์ท่มี การจัดระบบ สั่งจักรในสภาวะที่มีการจราจรเรือคับคั่ง
ี
ยามเรือเดินให้สอดคล้องกับกฎใหม่ของกองทัพเรือ - ขาดการปฏิบัติตามกฎการเดินเรือสากล
ั
ื
สหรัฐอเมริกา ท่ต้องการให้ลูกเรือได้รับการพักผ่อนให้เพียง ในการให้สัญญาณ และการปฏิบัติท้งปวงเพ่อหลีกเล่ยง
ี
ี
พอก่อนการปฏิบัติหน้าท่ยามเรือเดิน ซ่งในระหว่างการฝึก เหตุเรือโดนกัน
ึ
ี
ั
ั
ทบทวนได้มีการออกเรือในทะเลหลายคร้ง แต่ละคร้ง



เรือ MV Treasure บรรทุกเรือรบกลับฐานทัพเพื่อซ่อมทำา



นาวิกศาสตร์ 111
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ระบบถือท้ายและสั่งจักรที่ทันสมัยบนเรือรบสหรัฐอเมริกา คนเรือบอกว่าใช้งานยาก

ั
- พนักงานถือท้าย และพนักงานส่งจักร ขาดความร ู้ ท่หลีกเล่ยงไม่ได้ (In the Navy, the responsibility
ี
ี
�
ความชานาญในระบบท่รับผิดชอบและปฏิบัติหน้าท ่ ี of the Commanding Officer for his or her ship
ี
ั
ึ
(…had insufficient proficiency and knowledge is absolute) ดังน้น ความผิดพลาดท่เกิดข้นคร้งน ้ ี
ั
ี
ี
of the system) มาจากกระบวนการตัดสินใจ และการตัดสินใจท่ผิดพลาด
- ขาดการติดต่อสื่อสารด้วยวิทยุ VHF ระหว่างเรือ ของ ผู้บังคับการเรือ (...poor judgment and decision
ทั้ง ๒ ล�า making of the Commanding Officer) นอกจากนั้น
- เรือรบกองทัพเรือสหรัฐอเมริกา ไม่ได้เดินระบบแสดง ลูกเรือยังขาดการเตรียมการ (lack of preparation)
ตนอัตโนมัติ (AIS : Automatic Identification System) ขาดประสิทธิภาพในการควบคุมบังคับบัญชา (ineffective
ด้วยการปฏิบัติตามกฎของกองทัพเรือสหรัฐอเมริกา command and control) ขาดการฝึก และการ
ั
�
ั
ี
- ข้นตอนการส่งการของผู้บังคับการเรือ สลับ เตรยมการนาเรือ (deficiencies in training and
ต�าแหน่งระบบถือท้าย ท�าให้เจ้าหน้าที่เกิดความสับสน preparations for navigation)
- ระบบการฝึกกาลังพลประจาเรือบนสะพาน บทเรียนจากการฝึก (Training)
�
�
ี
�
เดินเรือมีความหละหลวม ในส่วนของการฝึกฝนกาลังพลท่ผู้บังคับการเรือ
ื
�
ื
ี
- การออกแบบระบบรวมการของเคร่องมือนาเรือ ถูกมองว่าไม่มีประสิทธิภาพในการปฏิบัติหน้าท่ สืบเน่อง
(integrated bridge and navigation system) ของ จากความสับสนของพนักงานอย่างน้อย ๔ นาย ท่ไม่รู้
ี
ั
ชุดเรือพิฆาต หน้าท่และระบบของตนเองอย่างดีพอ จากการส่งการของ
ี
�
ื
�
ื
- ความเหน่อยล้า ตรากตราของกาลังพลประจาเรือ ผู้บังคับการเรือในการสลับตาแหน่งการถือท้าย เม่อ
�
�
ในระบบการจัดยามเรือเดิน หางเสือขัดข้องด้วยพนักงานถือท้าย (helm station)
กองทัพเรือสหรัฐอเมริกา มองว่าเหตุการณ์ทุกอย่าง ตั้งต�าแหน่งตนเองเป็นระบบส�ารอง (backup manual)
บนเรือรบล้วนอยู่ท่ “ผู้บังคับการเรือ” เป็นความรับผิดชอบ จะทาให้การถือท้ายสามารถกระทาได้อีก ๔ แห่ง (Lee
�
ี
�
นาวิกศาสตร์ 112
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

Helm, Helm forward station, Bridge Command บทเรียนภาวะผู้น�าและแบบธรรมเนียมปฏิบัติ

ั
ี
�
and Control station, Aft Steering Unit) ซึ่งระบบ การตัดสินใจของผู้บังคับการเรือท่ไม่ส่งประจา
ื
ี
ถูกออกแบบมาให้ทั้ง ๔ แห่ง สามารถกดรับการควบคุม สถานีเดินเรือในพ้นท่จากัด แม้มีต้นเรือ ต้นหน และ
�
�
ั
ี
บังคับหางเสือ ท้งน้ ไม่มีใครทราบว่าขณะน้นระบบ นายทหารยุทธการได้ให้คาแนะนาน้น ถือว่าเป็นการ
ั
�
ั
ั
ี
การบงคบหางเสอได้มาอยู่ท่ Lee Helm แล้ว ตัดสินใจท่ผิดพลาด อีกทั้งผู้บังคับการเรือ นายยามเรือเดิน
ี
ื
ั
(ผู้บังคับการเรือก็ไม่ทราบ) นอกจากน้น เวลา ๐๕๒๑ ในผลดทเกิดเหต ไม่ได้เข้าร่วมการบรรยายสรุป
ั
ุ
่
ี
ั
ั
มีการส่งประจาสถานีถือท้ายด้วยหางเสืออะไหล่ พนักงาน การเดินเรือ (Navigation Brief) ในช่วงเวลากลางวันที่มี
�
�
�
�
หางเสืออะไหล่มีจานวนไม่ครบตามสถานี และไม่ได้ เน้อหาของการระมัดระวังการเดินเรือในน่านนาจากัด
้
ื
ุ
�
ื
ุ
ตรวจสอบตาแหน่งมมหางเสอทชมมหางเสอซ้าย นอกจากน้นผู้บังคับการเรือยังถูกมองว่าละเลย
ั
ื
่
้
ี
ี
๓๓ องศา แล้วกดรับการควบคุมหางเสือจาก Helm การคัดเลือกผู้ท่มีความสามารถในการปฏิบัติหน้าท ี ่
ี
้
ี
็
ื
่
ั
ึ
่
มาชวเวลาหนงส่งผลให้เรอเลยวไปทางซ้ายอย่างรวดเรว บนสะพานเดินเรือ (…failing to assign sufficient
ี
ี
ก่อนเหตุการณ์เรือโดนกัน โดยพนักงานท่เก่ยวข้องกับ experienced officers to duties) รวมถึงการสั่งแยก
ั
�
ระบบหางเสือเป็นกาลังพลสมทบปฏิบัติราชการจากเรือ การปฏิบติของพนักงานถือท้าย (helm station) กับ
ื
USS. ANTIETAM (CG-54) ที่มีระบบถือท้ายไม่เหมือน พนักงานควบคุมเคร่องจักร (lee helm station)
�
กับของชุดเรือ USS. John S. McCain ทั้งหมดทั้งมวลนี้ ท่ส่งการไม่ชัดเจน ทาให้พนักงานเกิดความสับสนใน
ั
ี
ถือเป็นความผิดพลาดของผู้บังคับการเรือท่ไม่ฝึกฝน การปฏิบัติงาน และท่สาคัญอีกประการหน่งคือ ไม่ม ี
ี
�
ึ
ี
�
�
กาลังพลเรือสมทบให้มีความรู้ และเข้าใจอย่าง นายทหารอาวุโสภายในเรือคนใดให้คาแนะนา หรือให้ข้อมูล
�
ถ่องแท้ในระบบการทางานของอุปกรณ์บังคับหางเสือ แก่ผู้บังคับการเรือเพ่อประกอบการตัดสินใจต่าง ๆ
ื
�
ี
จนท�าให้เกิดอุบัติเหตุร้ายแรง ในสภาวะท่คับขัน กับไม่มีการช่วยผู้บังคับการเรือ
บทเรียนความเป็นชาวเรือและการน�าเรือ ตรวจสอบความถูกต้องของพนักงานถือท้ายว่าเข้าใจ
(Seamanship and Navigation) ในค�าสั่งการของผู้บังคับการเรือหรือไม่
ผู้บังคับการเรือทราบถึงการเดินทางในช่องแคบ ผลพวงจากอุบัติเหตุเรือโดนกัน
ี
ั
มะละกาท่มีเรือสัญจรคับค่ง โดยเฉพาะช่องทางเข้า ๑. ก่อนหน้าเหตุการณ์ของเรือ USS.John S. McCain
ื
ี
จากตะวันออกของช่องแคบมะละกา จึงควรเตรียม เม่อวันท่ ๑๗ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๖๐ ได้เกิดเหตุการณ์เรือ
ทีมงานบนสะพานเดินเรือด้วยกาลังพลท่มีความรู้ โดนกันของเรือ USS. FITZGERALD กับเรือสินค้า
ี
�
ความสามารถอย่างดี โดยเฉพาะพนักงานถือท้าย และ ACX CRYSTAL ในทะเลญ่ปุ่นทางใต้ของฐานทัพเรือ
ี
พนักงานควบคุมเครื่องจักร นอกจากนั้นผู้บังคับการเรือ โยโกสุกะ ประมาณ ๕๖ ไมล์ทะเล เกิดความเสียหายร้ายแรง
ยังไม่เตรียมการประจาสถานีเดินเรือในร่องนา ท่ต้อง แก่เรือ USS. FITZGERALD ไม่แพ้เหตุการณ์ของ USS. John
�
ี
้
�
่
ี
้
�
่
่
้
ี
ื
ึ
ู
ั
ิ
เตรยมสมอหวเรอเมอเรอเขาสพนทจากด โดยถอวาตดสนใจ S. McCain ซ่งในวันท่ USS. John S. McCain เกิดอุบัติเหต ุ
่
ื
ั
ั
ี
ื
ื
ื
ั
ี
ผิดพลาดในการบริหารความเส่ยง (failure in risk กระทรวงกลาโหมสหรัฐอเมริกา (Pentagon) ส่งกองทัพเรือ
management) ท่ไม่เตรียมการแต่เน่นก่อนเข้า สหรัฐอเมริกา ให้ทุกกองเรือท่วโลกหยุดปฏิบัติการ
ี
ิ
ั
้
ี
ี
้
ั
ั
TSS อกทงไม่มการให้สญญาณหวดสัน ๕ ครง และ เรือรบ (Operational pause) และให้ตรวจสอบ
้
ู
ั
�
ั
การติดต่อทางวิทยุของเรือท้งสองลา ซ่งหากมีการ ระบบความปลอดภัยของเรือใหม่ (safety check)
ึ
ปฏิบัติดังกล่าวแล้วอาจไม่เกิดความเสียหายร้ายแรง กับรายงานผลการตรวจสอบมาตรฐานความปลอดภัย
นี้ขึ้นได้ ของเรือรบทุกล�าให้ทราบ
นาวิกศาสตร์ 113
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ี
๒. ต่อมาในวันท่ ๒๓ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๐ น้อยมาก จึงถูกวงการแพทย์ประเมินว่า หากลูกเรือนอน
ื
ี
พลเรือโท Joseph Aucoin ผู้บัญชาการกองเรือท่ ๗ ไม่พอจะส่งผลต่อความต่นตัว และขีดความสามารถ
ื
ี
ื
ื
ั
�
ถูกปลดออกจากตาแหน่ง เน่องจากขาดความเช่อม่นใน ในการปฏิบัติงานไม่ต่างจากผู้ท่ด่มแอลกอฮอล์ (...,being
การบังคับบัญชา (loss of confidence in his ability sleep-deprived can impact alertness and
to command) และในวันที่ ๑๘ กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๐ performance in ways similar to drinking alcohol)
ี
พลเรือตรี Charles Williams ผู้บัญชาการกองเรือ จนเกิดโรคของการนอนผิดเวลาท่เกิดจากนาฬิกาชีวภาพ
เฉพาะกิจท่ ๗๐ (Commander Task Force70) (circadian rhythm) อันหมายถึง ลักษณะทางชีววิทยา
ี
ี
ั
นาวาเอก Jeffrey Bennett ผู้บัญชาการกองเรือพิฆาต ตลอด ๒๔ ช่วโมง ของแต่ละคนเกิดการเปล่ยนแปลง
�
ื
ที่ ๑๕ (Commodore of Destroyer Squadron 15) ตลอดเวลา เพ่อควบคุมการทางานของระบบต่าง ๆ
�
ั
ื
ื
ถูกปลดออกจากตาแหน่ง เน่องจากขาดความเช่อม่น ในร่างกาย เช่น ฮอร์โมน อุณหภูมิของร่างกาย การหลับ
ในการบังคับบัญชาด้วยเช่นกัน ตามมาด้วยในวันท่ ๑๐ และการตื่น เป็นต้น ผลพวงของการพักผ่อนไม่เพียงพอ
ี
ั
ั
�
ั
�
้
ิ
ิ
ื
้
ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๐ นาวาโท Alfredo J. Sanchez และ จะทาให ลดทอนประสทธภาพการทางาน ดงนน กองทพเรอ
นาวาโท Jessie L. Sanchez ผู้บังคับการเรือ และต้นเรือ สหรัฐอเมริกา ได้ยอมรับว่าระบบการเข้ายามเรือเดิน หรือ
�
�
ึ
�
ก็ถูกปลดจากตาแหน่ง ถูกข้นศาลทหารในข้อหากระทาให้ ตารางการปฏิบัติงานประจาวันในทะเลมีความไม่เหมาะสม
ลูกเรือเสียชีวิต ๑๐ นาย โดยศาลทหารตัดสินว่ามีความผิด US. Naval Postgraduate School จึงจัดการระดม
ื
เน่องจากขาดการควบคุมบังคับบัญชา ขาดการเตรียมการ ความเห็นจากคนเรือ นักวิชาการ และแพทย์ เพื่อให้ได้
�
�
ี
ี
�
ึ
และตัดสินใจกระทาการผิดพลาด ซ่งจะต้องถูกลดยศ ข้อสรุปท่ดีท่สุด และออกเอกสารคาแนะนา Crew
ั
ั
จ่ายเงินค่าปรบ และออกจากราชการ ท้งน นาวาโท Alfredo Endurance Handbook a Guide to Applying
้
ี
ื
กับนาวาโท Stuart Kirkby ทนายความได้แสดงความเห็นว่า Circadian-Based Watchbills เร่องการจัดยามของ
ึ
ึ
กองทัพเรือสหรัฐอเมริกา ละเลยความเอาใจใส่ในการบรรจ ุ หน่วยเรือ ซ่งข้นอยู่กับดุลยพินิจของผู้บังคับการเรือว่าจะ
ั
กาลังพลอายุน้อย ๑๘-๒๐ ปี ที่ขาดประสบการณ์ และ เลือกแบบใดให้เหมาะสมกับภารกิจของเรือ โดยส่งการให้
�
�
้
�
การฝึกหัดศึกษาก่อนมาลงเรือ แล้วต้องมารับผิดชอบ เรือผิวนาทุกลาทบทวนระบบการจัดยามเรือเดินใหม่
ี
ื
ี
ี
ในหน้าท่เป็น พนักงานถือท้ายท่มีความรับผิดชอบสูง ท่จะต้องให้ลูกเรือได้รับการพักผ่อนเพียงพอแบบต่อเน่อง
ั
ี
และความเสี่ยงท่อาจจะเกิดความผิดพลาดข้นได้ทุกเม่อ อย่างน้อย ๗ ช่วโมงต่อวัน ในห้วงเวลาเดิม โดยปราศจาก
ึ
ื
“They have a limited amount of training and การรบกวน (the Navy ordered in late 2017 that all
experience” surface ships create a watch standing schedule
๓. กองทัพเรือสหรัฐอเมริกา เกิดคาถาม และ that allowed sailors to sleep at the same time
�
�
การศึกษาเร่องของความตึงเครียดของกาลังพลประจาเรือ every night with seven hours of uninterrupted
ื
�
ี
ั
�
�
ในขณะออกปฏิบัติการในทะเล โดยเฉพาะเวลาพักผ่อนของ sleep) ท้งน้ คาแนะนาระบบการจัดยามเรือเดินมีหลายแบบ
ึ
�
ี
ึ
ลูกเรือท่ไม่เพียงพอต่อร่างกาย ซ่งลูกเรือ จานวน ๑๔ นาย เช่น การจัดยามเรือเดิน ๔ ชุด แบบ ๑ ในหน่งวันเข้ายาม
ี
ในผลัดท่เกิดเหตุเรือโดนกัน ได้พักผ่อนน้อยกว่า เรือเดิน ๓ ชั่วโมง เวลานอนหลับ ๙ ชั่วโมง (3/9 Circa-
ี
ื
๔ ช่วโมงต่อวัน เน่องจากต้องปฏิบัติหน้าท่นอกเหนือ dian Watch Rotation and Daily Routine) แบบ ๒
ั
ึ
ั
�
การเข้ายามเรือเดิน และยังคงต้องมีการประจาสถาน ี ในหน่งวันเข้ายามเรือเดิน ๖ ช่วโมง พักผ่อนและปฏิบัติงาน
ั
ื
ต่าง ๆ เช่น การรับ-ส่ง สิ่งของในทะเล การเดินทางใน อ่น ๑๘ ช่วโมง (6/18 Circadian Watch Rotation
ี
ิ
ื
่
พนทเดนเรอจากด ทาให้กาลงพลประจาเรอมเวลานอน and Daily Routine) การจัดยามเรือเดิน ๓ ชุด แบบ ๑
ื
้
�
�
ั
ี
ื
�
�
ั
นาวิกศาสตร์ 114
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

แบบการจัดยามที่ผ่านการระดมสมองให้คนเรือนำาไปใช้งาน

ั
ึ

ในหน่งวันเข้ายามเรือเดิน ๔ ช่วโมง ปฏิบัติงานและพักผ่อน ๔. “เรือรบกองทัพเรือสหรัฐอเมริกา ใช้ระบบถือท้าย
ิ
ี
๘ ชั่วโมง (4/8 Circadian Watch Rotation and Daily ๒๓ แบบ ระบบไม่ซับซ้อนคือส่งท่ต้องการ” (Navy Ships
ึ
Routine) แบบ ๒ ในหน่งวันเข้ายามเรือเดินกลางวัน Using 23 Different Steering Control Systems ;
๕ ชั่วโมง และกลางคืน ๓ ชั่วโมง (D5/N3 Circadian Simpler Systems Needed) ภายหลังเหตุการณ์
ึ
Watch Rotation and Daily Routine) ทั้งนี้ ให้เรือ เรือโดนกันซ่งต้นเหตุเกิดจากความสับสนของพนักงาน
ึ
�
ี
�
แต่ละลาหาความลงตัวเหมาะสมกับภารกิจ ซ่งได้เคย บนสะพานเดินเรือท่ประจาตาแหน่งในอุปกรณ์ที่สามารถ
�
สอบถามทหารเรือสหรัฐอเมริกา ช่วงการฝึกด้วยกันได้ความว่า ควบคุมหางเสือได้ และที่ส�าคัญพนักงานถือท้ายไม่ได้รับ
ื
การปฏิบัติงานภายในเรือ และการประจาสถานีต่าง ๆ การฝึกมากับระบบถือท้ายของเรือชุดน้ เน่องจากเป็น
ี
�
ื
�
ั
�
ี
สามารถท�าได้ด้วยชุดที่ปฏิบัติงานประจ�า ได้แก่ ชุดยาม กาลงพลสมทบปฏิบัติราชการจากเรือลาอ่นท่มีระบบ
เรือเดิน (Watch) และชุดปฏิบัติงาน (Work) ถือท้ายคนละระบบกัน จึงท�าให้ไม่ทราบขั้นตอนในการ
�
มีความเพียงพอ และทุกชุดจะได้พักผ่อนในเวลาเดิม สลับตาแหน่งการถือท้าย และแก้ไขข้อขัดข้องได้อย่าง
ั
โดยร่างกายจะค่อย ๆ ปรบตัวให้จดจานาฬิกาชีวภาพ ล่าช้าจนเกิดอุบัติเหตุขึ้น กล่าวคือ จากผลการสอบสวน
�
�
(circadian rhythm) นอกจากน้นมีการกาหนดเวลา ทาให้ทราบว่า พนักงานถือท้ายเม่อสังเกตเห็นอาการ
ื
ั
�
�
�
ท่สามารถทางานได้ แต่ห้ามรบกวนกาลังพล และห้าม หางเสือขัดข้องก็ได้รายงานผู้บังคับการเรือ ทาให้
�
ี
�
กาหนดการประชุม (Quiet time, Work allowed, ผู้บัญชาการเรือส่งการให้แยกการควบคุมหางเสือ และ
ั
ึ
ื
no-meetings) ในเวลา ๑๙๐๐-๐๙๐๐ ของทุกวัน เคร่องจักรออกจากกัน ซ่งผิดไปจากการออกแบบของ
ในการน้คงต้องติดตามกันต่อไปในอนาคตว่า เม่อมีการ ระบบ พนักงานถือท้ายจึงต้งระบบถือท้ายไว้ท่ “backup
ี
ั
ื
ี
ึ
ปรับปรุงระบบการเข้ายามเรือเดินของเรือรบกองทัพ manual mode” ซ่งจะตัดระบบคอมพิวเตอร์ช่วยเหลือ
�
ึ
เรือสหรัฐอเมริกา แล้ว หากเกิดอุบัติเหตุข้นมาอีกจะได้ ระบบออก และทาให้การควบคุมหางเสือสามารถ
ยกเรื่องนี้ขึ้นมาแก้ไขถกเถียงกันอีกหรือไม่ กระทาได้จากตาแหน่งอ่น ๆ โดยลูกเรือท้ง ๓ แห่ง
ั
�
ื
�
นาวิกศาสตร์ 115
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

การฝึกทบทวนเพื่อการกลับมาของ CMS ๒ ค่ายใหญ่ THALES และ SAAB
Big Bad John บนเรือ ทร. ทันสมัย แต่คนใช้แทนกันไม่ได้

่
ี
พยายามทจะเข้าควบคุมหางเสือ ทาให้ระบบสลับ ให้แก่หน่วยเรือ และได้ผลว่าเรือรบกองทัพสหรัฐอเมริกา
�
ี
ิ
ื
การควบคุมจาก Helm-Lee Helm-aft steering-helm ประเภทเรอพฆาต (DDG) จะถูกเปล่ยนระบบควบคุม
-aft stee ring จนทาให้อาการหางเสือค้างไป การสั่งจักร และระบบถือท้ายใหม่ภายใน ๒ ปีข้างหน้า
�
ี
�
ื
่
ั
ทางซ้าย ป ระกอบกับพนักงานส่งเคร่องจักรใหญ่ โดยนาระบบทมีความซับซ้อนแบบจอสัมผัสออก และ
ซ้าย-ขวาไม่เท่ากัน (ลดความเร็วเคร่องซ้ายแต่เคร่องขวา ตดตงระบบทมการใช้งานง่ายแบบอาการกลดงเดม
ิ
ื
ื
ี
ี
่
ั
้
ิ
ั
้
ิ
ไม่ลดความเร็ว) จึงย่งส่งผลให้เรือ USS. John S. McCain ทดแทน (Navy Reverting DDGs Back to Physical
เปลี่ยนเข็มไปทางซ้ายอย่างรวดเร็ว และขาดการควบคุม Throttles, After Fleet Rejects Touchscreen
�
จึงไปขวางลาด้านหน้าเรือบรรทุกนามัน Alnic MC จนพุ่ง Controls) เรือ USS. RAMAGE จะเป็นล�าแรกที่ได้รับ
�
้
ี
ั
�
เข้าชนกลางลา ท้งน้ พลเรือโท Tom Moore ผู้บัญชาการ การปรับปรุงระบบ Integrated Bridge and Navigation
หน่วย Naval Sea Systems Command ให้ข้อคิดเห็นว่า System ตามแบบที่คนเรือต้องการใช้งาน
ื
ี
ผู้ผลิตระบบมุ่งม่นท่จะพัฒนาระบบ เพ่อให้ผู้ใช้งาน บทสรุปจากผู้เขียน
ั
มีความง่ายในการควบคุมหรือบังคับการ เช่น การใช้ระบบ เรือรบ USS. John S. McCain เป็นเรือพิฆาต
ื
จอสัมผัสในการบังคับหางเสือ เป็นต้น ให้ระบบมีฟังก์ชัน ท่ใช้ระบบอานวยการรบ AEGIS ท่โด่งดังเล่องลือใน
�
ี
ี
การใช้งานหลาย ๆ แบบ โดยสรุป ระบบมีความทันสมัย ประสิทธิภาพขั้นสูงสุด มีขีดความสามารถที่จะรวบรวม
ู
และซับซ้อนสงมาก จนการเตรียมคนเรือเพ่อรองรับ เอาระบบต่าง ๆ ท่จาเป็นต่อการรบเข้ามาไว้ในระบบเดียว
�
ื
ี
การใช้งานผลตคนตามไม่ทันเทคโนโลยี ต่อมาข่าว ภายใต้ระบบบริหารจัดการที่มีศักยภาพสูง โดยมีหัวใจ
ิ
ี
ใน พ.ศ. ๒๕๖๒ จากกองทพเรือสหรัฐอเมริกา ระบุว่าคนเรือให ้ หลักอยู่ท่ระบบเรดาร์ AN/SPY และระบบ AEGIS Weapon
ั
็
ื
ข้อคิดเหนเร่องการใช้งานระบบควบคุมหางเสือ และ System (AWS) มีมูลค่า และคุณค่าทางยุทธการสูงมาก
ี
ี
เคร่องจักรท่ซับซ้อน ผู้เก่ยวข้องจึงต้องออกมาหาบทสรุป ในกองทัพเรือสหรัฐอเมริกา แต่ต้องมาประสบอุบัติเหตุเรือ
ื
นาวิกศาสตร์ 116
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ั
ั
ี
ั
โดนกนด้วยความไม่รอบรู้ในหน้าท่ และการใช้งานอุปกรณ์ งานอย่างไร จดหาให้ตรงอย่างน้น” มิใช่การจัดหา
ของพนักงาน ความอ่อนด้อยการฝึกฝนและเตรียมการ ยุทโธปกรณ์ตามเอกสารโฆษณาของบริษัทตัวแทน
บนสะพานเดินเรือ ความไม่เท่าทันเทคโนโลยีที่มีใช้อยู่ ตงงบประมาณจดหายทโธปกรณ์ทนสมย ราคาแพง
ั
้
ั
ั
ั
ุ
บนเรือรบ ความไม่ตระหนักถึงสภาวะแวดล้อมภายนอก แต่ไม่เตรียมการเรื่องซ่อมบ�ารุงระยะยาว ทั้งเงิน ทั้ง
ของผ้บงคับการเรือ และการตดสินใจทผิดพลาดไม่เป็นไป องค์ความรู้คนซ่อม นอกจากน้นยังไม่มีระบบต่าง ๆ รองรับ
ั
่
ี
ู
ั
ั
ิ
�
�
่
ั
ั
ั
ี
่
ตามแบบฝึก ทาให้เกดความสับสนของพนกงานทรบคาสง ทั้งการผลิตคน การฝึกคนใช้ การฝึกคนซ่อม การจัดหา
ี
ิ
ความไม่เป็นทมงานของลูกเรือบนสะพานเดินเรือ อะไหล่ โดยเฉพาะอย่างย่งยังไม่มียุทธวิธี หรือองค์ความร ู้
ความรับผิดชอบส่วนบุคคล ลามไปถึงการติดตั้งระบบ ว่าใช้งานอย่างไรแต่จัดหาของมาก่อน หรืออาจกล่าวได้ว่า
ี
ถือท้าย และส่งจักรท่ซับซ้อนใช้งานยาก การเรียกกาลังพล “เทคโนโลยีล�้าน�าคน” คล้ายกับบทเรียนของกองทัพเรือ
ั
�
สมทบปฏิบัติราชการจากเรือล�าอื่น และน�ามาลงปฏิบัติ สหรัฐอเมริกา ท่เกิดข้นกับ USS. John S. McCain ท่คนเรือ
ี
ึ
ี
�
หน้าที่ที่ส�าคัญ กับไม่มีประสบการณ์ในการใช้งานระบบ ฝึกได้ไม่ทันเทคโนโลยีท่นามาติดต้งบนเรือ แม้กองทัพเรือ
ั
ี
และระบบการจัดยามเรือเดินที่ท�าให้ก�าลังพลประจ�าเรือ สหรัฐอเมริกา จะมีระบบมาตรฐานการทดสอบก�าลังพล
อ่อนล้าจากการพักผ่อนน้อยกว่า ๔ ชั่วโมงต่อวัน น�า (PQS :Personal Qualification System) อย่างเป็นระบบ
�
�
ึ
มาซ่งคาแนะนาแนวทางการจัดยามเรือเดินเป็นชุด แล้วก็ตาม แต่ก็ยังเกิดข้อผิดพลาดนี้ได้ หากย้อนมองดู
ื
�
ี
ระบบต่าง ๆ แต่ต้องให้ได้นอน ๗ ช่วโมงต่อเน่อง ท่ระบบการบรรจกาลงพลลงปฏิบัติงานในเรือของเรา
ั
ั
ุ
่
ี
โดยไม่ถูกรบกวน แล้ว มีความสุ่มเสยงท่จะเกิดความผิด หรืออุบัติเหต ุ
ี
ความน่าสนใจอยู่ที่เมื่อเกิดอุบัติเหตุกับเรือรบแล้ว หรือประสิทธิผลของงานเป็นอย่างมาก ตั้งแต่คุณภาพ
กองทัพเรือสหรัฐอเมริกา ไม่ได้ลงโทษแต่ผู้บังคับการเรือ การฝึกคนเรือจากแหล่งผลิตนักรบทางเรือ การบรรจุลง
หรือผู้ปฏิบัติงานที่ผิดพลาดเท่านั้น แต่มองลึกทั้งระบบ ต�าแหน่งในเรือโดยที่ยังไม่ผ่านการอบรมหลักสูตรหลัก
และศึกษาสาเหตท่เกิดข้นอย่างถ่องแท้ และยอมรับ เช่น นายทหารปราบเรือดานา ไม่ได้ผ่านหลักสูตรนายทหาร
�
ี
ึ
�
้
ุ
ื
ื
ุ
ั
ั
ิ
ในการแก้ไขปรบปรง เพ่อให้การปฏิบตของเรอรบ ปราบเรือด�าน�้าก่อนบรรจุลงเรือ พนักงานโซนาร์ ไม่
ั
ื
็
ั
ี
ื
มีความปลอดภัยต่อก�าลังพลประจ�าเรือและยุทโธปกรณ์ ได้ผ่านหลกสตรโซนาร์ เมอมาลงเรอกได้เพยงอาศย
่
ู
ุ
ั
ี
ุ
็
่
่
ุ
ี
ี
ี
แสวงหาทุกหน่วยงานท่เก่ยวข้องให้มาร่วมกันหา ร่นพบอกต่อร่นน้อง โดยร่นพบางคนกไม่เคยได้รบ
บทเรียน เพ่อนาไปสู่การแก้ไขปรับปรุง ไม่ใช่การมาตาหน ิ การอบรมมา จึงทาให้ประสทธผลด้านสาขาปราบ
�
�
ิ
ื
ิ
�
่
�
ี
ติเตียน และทสาคัญกองทัพเรือสหรัฐอเมริกา รวมถึง เรือด�าน�้าของเรือล�านั้นด้อยลงไป นอกจากนั้นเรือรบ
�
ั
ี
ั
กองทัพเรือหลาย ๆ ชาติ ล้วนมีหน่วยงาน เช่น NPS ท่ติดต้งระบบอานวยการรบสมยใหม่ ท่ต้องอาศัย
ี
�
(Naval Postgraduate School), Naval Sea System ความชานาญของพนักงานในการใช้ฟังก์ชัน ๔,๐๐๐
Command (NAVSEA), Naval Surface Warfare กว่ารายการ ท�าให้ระบบการเรียกก�าลังพลสมทบปฏิบัติ
Center (NSWC), Naval Undersea Warfare ราชการท�าไม่ได้เหมือนเดิม เพราะหากเป็นก�าลังพล
Center (NUWC) (ทร.สหรัฐอเมริกา), JUTAC (ทร.สเปน), จากเรือที่ไม่มีระบบอ�านวยการรบสมัยใหม่เหมือนกัน
ี
ิ
ท่ช่วยค้นค ด ย ท ธวิธี รวมถึงศึกษาความต้องการ ก็จะไม่สามารถนั่งประจ�าหน้าเครื่องแล้วท�างานต่าง ๆ
ุ
ื
�
ี
ั
ึ
ของคนเรือ ฟังว่าคนเรือต้องการอะไร ใช้งานอย่างไร ได้เลย ซ่งเร่องน้จาเป็นต้องได้รบการแก้ไขอย่างเป็นระบบ
แล้วน�าไปเข้ากระบวนการค้นคว้า ทดสอบ ทดลอง น�าสู่ ตั้งแต่ขั้นตอนการเลือกระบบอ�านวยการรบสมัยใหม่
ิ
ั
้
สายการผลิตน�ามาใช้งาน และตรวจสอบความพร้อมรบ ไม่ให้มากแบบ การเร่มสร้างคนเรอจนถงขนก่อน
ึ
ื
�
�
ี
ของเรือ ซ่งความสาคัญอยู่ตรงท่ “ต้องการจะปฏิบัต ิ การบรรจุคนลงเรือ ผู้บังคับการเรือจะไม่สามารถทาอะไร
ึ
นาวิกศาสตร์ 117
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ื
ได้ก่อนเลยจนกว่าเม่อคนมาลงเรือแล้ว ก็ต้องสร้างทีมงาน ของกะลาสีเรืออิตาลี หากอังกฤษรบด้วยแล้วน่าจะไม่ยาก
ี
ี
ขึ้นภายในเรือ แต่เรือรบล�านั้นจะมีประสิทธิภาพหรือไม่ ท่จะรบชนะ หรือการท่นายพลเรือ Isoroku Yamamoto
ิ
ิ
ู
ึ
ึ
ี
ึ
ั
ก็อยู่ท่องค์ความรู้ของคนมาลงเรือ โดยเบ้าหลอมจะให้เร่ม ผ้ลกซ้งถงศกยภาพของสหรัฐอเมรกา จากการทได้เคย
ี
่
ี
จากศูนย์ หรือให้มีพ้นความรู้แล้วมาต่อยอดท่เรือได้ สาคัญ ศึกษา และปฏิบัติหน้าท่ผู้ช่วยทูตฝ่ายทหารเรือประจา
ื
�
�
ี
ท่สุดคือ การดารงขีดสมรรถนะของคนเรือในการใช้อุปกรณ์ กรุงวอชิงตันดีซี รู้ดีว่าหากโจมตี Pearl Harbour ตามที่
ี
�
สมัยใหม่จะต้องรักษาไว้ให้ได้ ไม่ให้หายไปพร้อมกับ นายพล Hideki Tojo บัญชาแล้วจะเป็นการปลุกยักษ์
ื
่
ี
่
การโยกย้ายของก�าลังพลคนเรือที่รับอุปกรณ์มาไปด้วย ให้ตน ดงนน bottom line ชอเสยงทหารเรอไทย
ื
้
ั
ื
ั
คงไม่พ้นหน้าที่หน่วยรับผิดชอบด้านการฝึกของกองเรือ จะมี “บทบาทน�าในภูมิภาค” ได้ ล้วนต้องมาจากเป็นที่
ต้องวางแผนหลักสูตรการสอนให้ดี ประจักษ์จนเป็นที่ยอมรับของนักรบชาวเรือด้วยกัน
�
ทหารเรือไทยหากต้องการเป็น “บทบาทนาในภูมิภาค” “ไม่มีเรือรบ ไม่มีกองทัพเรือ” ยังคงเป็นจริงอยู่
ตามวิสัยทัศน์กองทัพเรือ พ.ศ. ๒๕๖๗ ต้องวัดกันท ่ ี ทุกสมัยตั้งแต่จัด “ทัพเรือ” ในสมัยอยุธยาจนถึงปัจจุบัน
ี
ี
Caliber หลัก ๆ ท่ความพร้อมของเรือรบท่ออกปฏิบัติการ ไม่เคยเปลี่ยนเป็น “กองทัพทะเล” “กองทัพน�้า” เพราะ
�
อันหมายถึง “นา” ท้งองค์วัตถุ องค์บุคคล และองค์ กาลังรบทางเรือ (เรือรบ เรือดานา อากาศยาน นักรบ
�
้
�
�
ั
ี
ื
ยุทธวิธี ในแบบท่ว่าคนเรือด้วยกันข้นมาบนเรือรบไทย พิเศษ Drone) ยังคงเป็นเคร่องมือเดียวท่จะทาภารกิจ
ี
�
ึ
ึ
้
�
ั
ั
�
�
แล้วต้องท่งในความสามารถของเรือรบลาน้น หลักของกองทัพเรือให้สาเร็จได้ท้งในทะเล และแม่นา
�
�
�
ก็จะปากต่อปากออกไปเป็น “บทบาทนาในภูมิภาค” ลาคลอง จากบทเรียนของ USS. John S. McCain ทาให้ได้
ั
ึ
ี
เหมือนคร้งหน่งในยุคเรือใบท่นายทหารเรืออังกฤษ ข้อคิดว่าหากก�าลังทางเรือ (Naval Forces) ไม่ได้รับการ
ั
้
ี
ี
ื
ึ
่
ู
ผ้แล่นเรือมากกว่าหมนไมล์ต่อปีได้ข้นไปงานเลยงบน เหลียวแลอย่างจริงจัง ท้ง ๓ องค์ประกอบก็ยากทจะ
่
�
�
เรือใบอิตาลี แอบเห็นสมุด Decklog ของเรืออิตาล ี เข้าใกล้คาว่า “บทบาทนาในภูมิภาค” อย่างแท้จริงได้
�
ั
ี
ท่แสดงถึงการเดินเรือเพียง ๓,๐๐๐ ไมล์ต่อปีของเรือลาน้น
�
จนประเมินได้ถึงความชานาญ และความเป็นชาวเรือ
แหล่งผลิตนักรบทางเรือต้นทางของความพร้อมรบ ทหารเรืออยากมีบทบาทนำา ต้องเริ่มนำาที่กำาลังรบทางเรือ
นาวิกศาสตร์ 118
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

นาวิกศาสตร์ 119
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ประวัติผู้เขียน



ช่อ-สกุล: นาวาโท สุระ บรรจงจิตร
ื
ิ
ี
ิ
ิ
ั
ึ
ั
ิ
ั
ื
ั
ี
จบการศกษาระดบปรญญาตรจากโรงเรยนนายเรอสหรฐอเมรกา และระดบปรญญาโทจากมหาวทยาลย
University of Illinois at Urbana-Champaign มีประวัติรับราชการในกองทัพเรือมากว่า ๒๐ ปี เคยผ่านประสบการณ์
การปฏิบัติงานสาคัญ ได้แก่ กาลังพลรับเรือหลวงปัตตานี ผู้บังคับการเรือหลวงภูเก็ต หมู่เรือช่วยเหลือผู้ประสบภัยสึนาม ิ
�
�
หมู่เรือปราบปรามโจรสลัดในอ่าวเอเดนและแถบโซมาเลีย ก�าลังพลรับเครื่องฝึกศูนย์ยุทธการเรือด�าน�้า ผู้สังเกตการณ์
ู้
�
ิ
้
�
ั
ั
�
้
ุ
การฝึกในเรือดานาช้น Los Angeles ของสหรัฐอเมรกา ผสังเกตการณ์การฝึกในเรอดานาช้น 212A ของเยอรมน หัวหน้าชดฝึก
ี
�
ื
้
้
�
่
�
�
�
ศูนย์ยุทธการเรือดานา และครูฝึกเรือดานาของกองเรือดานา กองเรือยุทธการ นาวาโท สุระ ลาออกจากราชการ
�
�
้
ั
ี
ื
�
้
ั
�
็
เมอป ๒๕๖๒ หลงจากนนเป็นคนไทยคนแรกท่ได้เปนนกเรอดานากตตมศกด์กองทพเรอสหรฐอเมรกา และผานหลกสูตร
ิ
ั
ั
ิ
ื
่
ี
ื
ิ
ิ
่
ั
ั
้
ั
ี
ี
�
�
การฝึกหนีภัยจากเรือดานาประเทศเนเธอร์แลนด์ ปัจจุบัน นาวาโท สุระ เป็นท่ปรึกษาอิสระ และผู้เช่ยวชาญด้านเรือดานา ้ �
้
�
ประวัติการศึกษา
- โรงเรียนเตรียมทหาร รุ่นที่ ๓๕
- โรงเรียนนายเรือ รุ่นที่ ๙๒
- ปริญญาตรี โรงเรียนนายเรือสหรัฐอเมริกา
- ปริญญาโท University of lllinois at Urbana-Champaign
- หลักสูตรวิทยาการและเทคโนโลยีเรือด�าน�้า ประเทศเยอรมนี
- หลักสูตรครูฝึกและ เจ้าหน้าที่เครื่องฝึกศูนย์ยุทธการเรือด�าน�้า ประเทศเยอรมนี
- หลักสูตรการฝึกหนีภัยจากเรือด�าน�้า ประเทศเนเธอร์แลนด์
ประวัติการรับราชการที่ส�าคัญ
- นปด./ตห./นกว.ร.ล.สุโขทัย กฟก.๑ กร.
- นสส.ร.ล.จักรีนฤเบศร กบฮ.กร.
- ตห./นกว.ร.ล.ปัตตานี กตอ.กร. (ก�าลังพลรับเรือ)
- นยก.ร.ล.สายบุรี กฟก.๒ กร.
- ผบ.ร.ล.ภูเก็ต กตอ.กร.
- เสธ.มว.เรือที่ ๑/หน.ยก.ขว./หน.กบ./หน.สสท.กดน.กร.
- ครูฝึกเรือด�าน�้า กดน.กร.
ต�าแหน่งปัจจุบัน
- ที่ปรึกษาอิสระและผู้เชี่ยวชาญด้านเรือด�าน�้า
นาวิกศาสตร์ 120
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

บทเรียนจากเหตุการณ์อุบัติเหตุเรือด�าน�้า



KRI Nanggala ของอินโดนีเซีย





นาวาโท สุระ บรรจงจิตร

เม่อช่วงสายของวันท่ ๒๑ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๔ ในเว็บไซต์ ISMERLO ว่าเรือดานา KRI Nanggala
ื
ี
�
้
�
โทรศัพท์และอีเมลของสมาชิกของหน่วยงานประสาน ขาดการติดต่อไปในบริเวณทะเลบาหลี และต่อมาในเวลา
�
ี
�
้
การหนีภัย และช่วยเหลือกู้ภัยเรือดานานานาชาติ หรือ ๑๑๐๘ ได้รับการยืนยันว่าเป็นเหตุการณ์จริงท่ต้องการ
ISMERLO (International Submarine Escape and ความช่วยเหลือจากนานาชาติ โดยเรือดานา KRI Nanggala
�
�
้
Rescue Liaison Office) ได้มีข้อความแจ้งเตือน “Real ติดต่อได้เป็นคร้งสุดท้ายในระหว่างเตรียมการฝึก
ั
Alert” ว่าเรือดานา KRI Nanggala ของอินโดนีเซีย ยิงตอร์ปิโดในทะเลบาหลีเมื่อเวลา ๐๓๐๐ ของวันที่ ๒๐
�
�
้
ิ
ได้ขาดการติดต่อไป และเป็นจุดเร่มต้นของความพยายาม เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๔ ในบริเวณความลึกนาประมาณ
้
�
�
ของนานาชาติในการค้นหา และช่วยเหลือเรือด�าน�้าของ ๘๐๐ เมตร และต่อมามีรายงานว่าพบคราบนามันใน
้
อินโดนีเซีย บริเวณ Datum ที่เรือด�าน�้าขาดการติดต่อไปครั้งสุดท้าย
�
�
แต่ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่ามีความเก่ยวข้องกับเรือดานา
้
ี
กล่าวน�า KRI Nanggala ที่ขาดการติดต่อไปหรือไม่
ี
เรือดานาเป็นยานรบท่ปฏิบัติการในพ้นท่ใต้นา ภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมงหลังจากการแจ้ง Alert ของ
�
้
ื
ี
้
�
�
�
�
ท่เป็นอันตรายต่อตัวเรือ และชีวิตของกาลังพลประจาเรือ ISMERLO กเรมมการเสนอความชวยเหลอจากนานาชาต ิ
็
่
ี
ื
ิ
่
ี
อยู่ตลอดเวลา และถึงแม้ว่าการปฏิบัติการเรือด�าน�้าจะมี โดยความช่วยเหลือแรกเป็นข้อมูลสมุทรศาสตร์ และ
ั
มาตรฐาน และมาตรการความปลอดภัยหลายช้นท่ช่วย พยากรณ์อากาศในบริเวณที่เกิดเหตุล่วงหน้า ๒๔ ชั่วโมง
ี
�
�
ั
ั
ป้องกันการเกิดอุบติเหตุในเรือดานาให้มีข้นไม่บ่อยนก จากศูนย์ข้อมูลสมุทรศาสตร์ และศูนย์อุตุนิยมวิทยา
้
ึ
�
้
แต่เม่อเรือดานาประสบอุบัติเหตุก็มักจะมีความรุนแรง ของกองทัพเรือสหรัฐอเมริกา ตามด้วยกองทัพเรือสิงคโปร์
�
ื
�
ี
�
�
ท่ส่งผลต่อชีวิตของกาลังพลประจาเรือท้งลา เช่น อุบัติเหต ุ ท่ส่งเรือกู้ภัยเรือดานา MV Swift Rescue พร้อมด้วย
�
้
�
ี
ั
้
้
�
�
ื
ู
�
เรือดานา ARA San Juan ของอาร์เจนตินาเม่อ พ.ศ. ๒๕๖๐ ยานกภัยเรือดานาจากฐานทัพเรือ Changi และกองทัพเรือ
้
�
�
�
และล่าสุดคืออุบัติเหตุเรือดานา KRI Nanggala ของ มาเลเซียท่ส่งเรือกู้ภัยเรือดานา MV Mega Bakti จาก
้
้
ี
�
�
ั
ึ
อินโดนีเซีย ซ่งเป็นอุบัติเหตุเรือดานาร้ายแรงคร้งแรก ฐานทัพเรือ Kota Kinabalu ภายในคืนวันเดียวกัน
�
�
้
ที่เกิดขึ้นในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ต่อมาในวันท่ ๒๒ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๔ กองทัพเรือ
ี
�
้
อินเดียได้ส่งเรือกู้ภัยเรือดานา SCI Sabarmati พร้อมด้วย
�
ล�าดับเหตุการณ์ส�าคัญ ยานกู้ภัยเรือดานาจากฐานทัพเรือ Visakhapatnam
�
้
�
�
เมื่อวันที่ ๒๑ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๔ เวลา ๐๙๓๗ และกองทัพเรืออินโดนีเซียได้ระดมกาลังค้นหาในบริเวณ
ในประเทศไทย กองทัพเรืออินโดนีเซียได้แจ้ง Alert Datum ประกอบด้วยเรือผิวน�้า ๒๑ ล�า เรือด�าน�้า ๑ ล�า
นาวิกศาสตร์ 121
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

้
�
�
�
�
และเรือตารวจนา ๔ ลา แต่ยังไม่พบเรือดานา KRI Nanggala ในวันที่ ๒๕ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๔ ซึ่งเข้าสู่วันที่สี่
้
�
�
�
ี
และในวันท่ ๒๓ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๔ เรือสารวจ ของการค้นหาเรือสารวจ KRI Rigel ได้ตรวจพบเป้า
สมุทรศาสตร์ KRI Rigel ของกองทัพเรืออินโดนีเซีย ใต้นาท่คาดว่าจะเป็นซากเรือดานา KRI Nanggala
�
�
้
ี
�
้
ื
ี
�
ได้เดินทางถึงบริเวณท่เกิดเหตุเพ่อทาการค้นหาด้วย ที่ความลึกประมาณ ๘๔๐ เมตร ใกล้กับจุด Datum และ
�
้
�
ี
�
Multi - Beam Echosounder ท่สามารถสารวจและค้นหา ได้ทาการยืนยันว่าเป็นซากเรือดานา KRI Nanggala
�
้
บริเวณพ้นใต้ท้องทะเลได้อย่างละเอียด กับกองทัพเรือ ด้วยกล้องวีดีโอจากยาน ROV ของเรือกู้ภัยเรือดานา
�
�
ื
ิ
ี
�
้
ี
�
ื
ออสเตรเลียได้ส่งเรือฟริเกต HMAS Ballarat และ MV Swift Rescue ท่เพ่งเดินทางถึงพ้นท่ โดยตัวเรือดานา
ี
�
�
เรือส่งกาลังบารุง HMAS Sirius ท่ปฏิบัติการอยู่ใน KRI Nanggala ได้ยุบตัวและแยกเป็น ๓ ส่วน เนื่องจาก
ี
บริเวณใกล้เคียงไปร่วมปฏิบัติการค้นหา แรงกดใต้นาท่มากเกินกว่าความลึก Collapse Depth
�
้
�
ื
ี
การค้นหาดาเนินต่อเน่องไปถึงวันท่สาม คือ วันท ่ ี ที่โครงสร้างตัวเรือจะทนได้
๒๔ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๔ ซึ่งความหวังในการช่วยเหลือ
้
�
�
�
กาลังพลประจาเรือดานา KRI Nanggala ลดน้อยลง
�
เรื่อย ๆ เนื่องจากข้อมูลจากกองทัพเรืออินโดนีเซียระบุว่า
เรือด�าน�้า KRI Nanggala มีอากาศหายใจส�ารองในกรณี
ั
ั
ี
ั
ุ
ฉกเฉนได้ ๗๒ ชวโมง หรอ ๓ วน และในวนเดยวกน
่
ิ
ื
ั
้
�
ได้แถลงข่าวการพบเศษวัตถุลอยนาทคาดว่าจะเป็น
ี
่
�
ิ
ช้นส่วนจากเรือดานา KRI Nanggala ประกอบด้วย
้
�
ิ
้
ิ
่
ิ
์
ชนสวนพลาสตก HDPE ของระบบทอตอรปโด ขวดจาระบ ี
่
เศษผ้า ฟองนาหุ้มท่อ และคราบนามันในบริเวณ ภาพซากเรือด�าน�้า KRI Nanggala จากยาน ROV
้
�
้
�
ใกล้เคียงกับ Datum ของเรือกู้ภัยเรือด�าน�้า MV Swift Rescue
เศษวัตถุลอยน�้าที่เป็นชิ้นส่วนของเรือด�าน�้า KRI Nanggala
ในการแถลงข่าวของ กองทัพเรืออินโดนีเซีย
นาวิกศาสตร์ 122
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

้
�
�
หลังจากพบซากเรือดานา KRI Nanggala กองทัพเรือจีน
ได้ส่งเรือ จ�านวน ๓ ล�า ไปช่วยกู้ซากเรือ ประกอบด้วย
เรือกู้ภัยเรือด�าน�้า Yongxingdao เรือลากจูงขนาดใหญ่
Nantuo และเรือส�ารวจสมุทรศาสตร์ Tan Suo Er Hao
�
�
โดยมีขีดความสามารถส�าคัญ คือ ยานกู้ภัยเรือดานาท ่ ี
้
สามารถปฏิบัติการได้ถึงความลึก ๓๐๐ เมตร บนเรือกู้ภัย
้
�
�
ี
�
้
เรือดานา Yongxingdao และยานสารวจใต้น�าท่สามารถ
ปฏิบัติการได้ถึงความลึก ๑๐,๐๐๐ เมตร บนเรือส�ารวจ
Tan Suo Er Hao ซึ่งจีนเป็นเพียงประเทศเดียวที่ไม่ได้ ประธานาธิบดี Joko Widodo
เสนอความช่วยเหลือผ่านช่องทาง ISMERLO แต่เสนอ แสดงความเสียใจกับญาติของก�าลังพลผู้เสียชีวิตด้วยตัวเอง
ั
ิ
ุ
ผ่านทางสถานเอกอัครราชทูตจีนประจากรุงจาการ์ตา อบตเหตเรอดานา Kursk ของรัสเซย มหน้าทรวบรวม
�
ุ
ี
ี
่
ี
�
ื
�
้
ี
�
ี
และในขณะท่กาลังเขียนบทความน้เรือท้ง ๓ ลา เดินทาง ข้อมูล และประสานความช่วยเหลือจากนานาชาติเม่อ
�
ั
ื
�
้
ไปถึงพื้นที่เกิดเหตุแล้วประมาณ ๑ สัปดาห์ เรอดานาประสบอบัติเหตุ ปัจจุบันมประเทศสมาชิก
ื
ี
ุ
�
้
�
อุบัติเหตุเรือดานา KRI Nanggala ถือเป็นการสูญเสีย ท่วโลกมากกว่า ๔๐ ประเทศ และไทยก็เป็นหน่งใน
ั
ึ
�
ี
ท่สาคัญของอินโดนีเซียในระดับประเทศ ไม่ใช่แค่เพียง ประเทศสมาชิก ISMERLO ด้วย
�
ระดับกองทัพเรืออินโดนีเซีย โดยประธานาธิบดี Joko
Widodo ได้แถลงข่าวความพยายามการค้นหาและช่วยเหลือ
้
ั
�
�
ื
ี
เรอดานา KRI Nanggala ทางโทรทัศน์ในวนท่ ๒๕ เมษายน
ั
พ.ศ. ๒๕๖๔ รวมท้งได้กล่าวแสดงความเสียใจ และพบกับ
ี
ญาติของกาลังพลผู้เสียชีวิตด้วยตัวเองในวันท่ ๒๙ เมษายน
�
ี
พ.ศ. ๒๕๖๔ นอกจากน้ กองทัพเรืออินโดนีเซียยังได้
�
มอบรางวัลสดุดีกาลังพลผู้เสียชีวิต และเล่อนยศให้เป็น
ื
กรณีพิเศษในวันเดียวกัน กับได้จัดพิธีไว้อาลัยในบริเวณ
ี
ท่เกิดเหตุในทะเลบาหลีในวันท่ ๓๐ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๔ หน่วยงาน ISMERLO เป็นช่องทางหลักในการประสาน
ี
ความช่วยเหลือเรือด�าน�้าจากนานาชาติ
�
โดยมีญาติของกาลังพลผู้เสียชีวิตเข้าร่วมพิธีประมาณ
�
๑๕๐ คน เหตุการณ์อุบัติเหตุเรือดานา KRI Nanggala ม ี
�
้
การระดมความช่วยเหลือจากนานาชาติผ่านหน่วยงาน
ั
ั
ิ
สรุปความช่วยเหลือจากนานาชาติ ISMERLO ประกอบด้วย กองทพเรอสหรฐอเมรกา
ื
เรือด�าน�้าที่ประสบอุบัติเหตุใต้น�้า ถือเป็นเหตุการณ์ สนับสนุนข้อมูลสภาพแวดล้อมใต้น้า พยากรณ์อากาศ
�
ี
ั
ั
ร้ายแรงท่ยากต่อการค้นหาและช่วยเหลือ อีกท้งโอกาส ๒๔ ช่วโมง แผนภาพการค้นหาและช่วยเหลือผู้ประสบภัย
้
�
ในการอยู่รอดของกาลังพลประจาเรือจะลดลงเร่อย ๆ (SAR Plot) ข้อมูลการค้นหาจากระบบตรวจจับใต้นาของ
ื
�
�
้
�
�
ื
ื
เม่อเวลาผ่านไป ทาให้การค้นหาและช่วยเหลือกู้ภัยเรือดานา COMSUBPAC และส่งเคร่องบินตรวจการณ์ P-8A
�
�
้
�
ที่ประสบอุบัติเหตุเป็นปฏิบัติการที่แข่งกับเวลา และต้อง ร่วมการค้นหา กองทัพเรือสิงคโปร์ส่งเรือกู้ภัยเรือดานา
ื
ั
ี
ั
ู
ั
ิ
ใช้ความพยายามร่วมกนของนานาชาต โดยหน่วยงาน MV Swift Rescue กองทพเรือมาเลเซยส่งเรอก้ภย
ู้
�
้
ึ
ื
ISMERLO ต้งข้นเม่อ พ.ศ. ๒๕๔๖ หลังจากเหตุการณ์ เรือดานา MV Mega Bakti กองทัพเรืออินเดียส่งเรอกภัย
ื
ั
�
นาวิกศาสตร์ 123
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

�
�
้
เรือดานา SCI Sabarmati กองทัพเรือออสเตรเลีย ของบริษัท JFD (James Fisher Defence) และ
�
้
�
�
ส่งเรือฟริเกต HMAS Ballarat และเรือส่งกาลังบารุง ชุดแพทย์เวชศาสตร์ใต้นากับแพทย์สนามของกองทัพเรือ
HMAS Sirius และกองทัพเรืออังกฤษเสนอชุดช่วยเหลือ สิงคโปร์ ปฏิบัติการภายใต้การควบคุมโดยชุดควบคุม
�
้
�
กู้ภัยเรือดานาทางอากาศ หรือ SPAG (Submarine ของกองทัพเรือสิงคโปร์
Parachute Assistance Group) กับชุดท่ปรึกษา เรือกู้ภัยเรือด�าน�้า MV Mega Bakti ของมาเลเซีย
ี
ี
�
ู
ั
ื
�
้
ั
้
�
ี
การหนภัยและช่วยเหลือก้ภยเรือดานา หรอ SMERAT ไม่มียานกู้ภัยเรือดานาติดต้งประจาท่ แต่ออกแบบรองรับ
�
�
�
้
�
(Submarine Escape and Rescue Advisory Team) ระบบช่วยเหลือกู้ภัยเรือดานา SRDRS (Submarine
ึ
ี
ี
ซ่งเป็นชุดเดียวกับท่ถูกส่งไปเตรียมพร้อมท่หมู่เกาะ Rescue Diving and Recompression System)
ุ
ื
้
�
ึ
�
์
์
ุ
์
ฟอลกแลนดในเหตการณอุบัติเหตเรอดานา ARA San Juan ของกองทัพเรือสหรัฐอเมริกา ซ่งเป็นระบบช่วยเหลือกู้ภัย
�
ั
�
ื
ของอาร์เจนตินา เรือดานาแบบเคล่อนย้ายทางอากาศไปติดต้งบนเรือแม่
้
เรือกู้ภัยเรือด�าน�้า MV Swift Rescue ของสิงคโปร์ เรือกู้ภัยเรือด�าน�้า MV Mega Bakti ของมาเลเซีย
เรือกู้ภัยเรือด�าน�้า SCI Sabarmati ของอินเดีย
้
เรือกู้ภัยเรือดานา MV Swift Rescue ของสิงคโปร์ ในบริเวณใกล้ที่เกิดเหตุ เรือกู้ภัย MV Mega Bakti ติดตั้ง
�
�
�
้
�
้
�
�
�
ติดต้งระบบช่วยเหลือกู้ภัยเรือดานาแบบประจาท่ (ติดต้ง ั ระบบระบายอากาศสาหรับเรือดานา (Distressed Submarine
ี
ั
�
ถาวรบนเรือ) ประกอบด้วย ยานกู้ภัยเรือด�าน�้า DSAR6 Ventilation Depressurization System – DSVDS)
ี
ยาน ROV และหองปรับความดนบรรยากาศพรอมระบบ ระบบท่นแสดงตาบลทใต้นา (GPS Intelligent Buoy
้
�
่
ุ
ั
�
้
้
ื
เคล่อนย้ายผู้ป่วยภายใต้ความกด (Transfer Under System – GIBS) ระบบส่งเสบียงและอุปกรณ์การด�ารง
Pressure–TUP) มีลักษณะเป็นสัญญาเช่าระยะยาว ชีวิตฉุกเฉินให้กับเรือด�าน�้า (Emergency Life Support
๒๐ ปี จากเอกชน ใช้ลูกเรือของบริษัท Swire Pacific Supplies – ELSS) ยาน Intervention ROV และห้อง
�
้
ี
Offshore ร่วมกับเจ้าหน้าท่ระบบช่วยเหลือกู้ภัยเรือดานา ปรับความดันบรรยากาศพร้อมระบบ TUP มีลักษณะเป็น
�
นาวิกศาสตร์ 124
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ื
สัญญาเช่าระยะยาว ๑๐ ปี จากเอกชน และใช้ลูกเรือ ยิงตอร์ปิโด เน่องจากหากมีการระเบิดจริงก็ควรจะตรวจพบ
เอกชนภายใต้การควบคุมของกองทัพเรือมาเลเซีย ได้จากเรือร่วมการฝึกในบริเวณใกล้เคียง

�
้
้
�
ในลักษณะเดียวกับเรือกู้ภัยเรือดานา MV Swift Rescue Aaron Amick อดีตนักเรือดานาของกองทัพเรือ
�
�
�
ี
�
ของสิงคโปร์ สหรัฐอเมริกา ปัจจุบันเป็นผู้เช่ยวชาญด้านเรือดานา
้
�
้
�
เรือกู้ภัยเรือดานา SCI Sabarmati ของอินเดีย อิสระ และเจ้าของช่องยูทูบ Sub Brief (https://www.
้
�
ั
ติดต้งระบบช่วยเหลือกู้ภัยเรือดานาแบบเคล่อนย้ายทาง youtube.com/c/subbrief) ได้สรุปรูปแบบการเกิด
�
ื
�
�
อากาศ 3rd Generation Submarine Rescue System อุบัติเหตุในเรือดานาท่เป็นไปได้ ประกอบด้วย ความผิดพลาด
ี
้
้
ั
ของกองทัพเรืออินเดีย ประกอบด้วย ยานกู้ภัยเรือด�าน�้า ในการเตรียมการดา นาร่วเข้าเรือ ไฟไหม้ การสูญเสีย
�
�
SRV ยาน ROV และห้องปรับความดันบรรยากาศ มีจุดเด่น พลังงาน และการสูญเสียการควบคุมเรือ ซ่งการท ่ ี
ึ
้
�
ตรงท่ระบบชักหย่อนยานกู้ภัยเรือดานากับห้องปรับความดัน ภายในเรือดานาเป็นระบบปิดอย่างสมบูรณ์ภายใต้
�
�
้
�
ี
�
บรรยากาศถูกออกแบบให้ทางานร่วมกันเป็นระบบ TUP สภาพแวดล้อมที่เป็นอันตราย ส่งผลให้การเกิดอุบัติเหตุ
ึ
�
ื
�
ในตัวเพ่อช่วยลดขนาดของระบบ โดยกาลังพลของ อย่างหน่งนาไปสู่อุบัติเหตุอ่นได้ง่าย และการเกิดอุบัติเหต ุ
ื
กองทัพเรืออินเดียเป็นผู้ใช้งานระบบช่วยเหลือกู้ภัย ในเรือดานาจะมีผลร้ายแรง และแก้ไขได้ยากกว่าอุบัติเหต ุ
�
�
้
เรือด�าน�้าเอง แต่ท�าสัญญาเช่าเรือแม่จากเอกชน รูปแบบเดียวกันในเรือผิวน�้า
ระบบ 3rd Generation Submarine Rescue System สรุปรูปแบบการเกิดอุบัติเหตุในเรือด�าน�้า โดย Aaron Amick
ของกองทัพเรืออินเดีย
้
�
รูปแบบแรกของการเกิดอุบัติเหตุในเรือดานา คือ
�
�
ิ
ั
ึ
ี
รูปแบบการเกิดอุบัติเหตุในเรือด�าน�้า ความผดพลาดในการเตรยมการดา ซ่งในข้นตอนน้จะเป็น
ี
์
ุ
เหตการณอบตเหตเรอดานา KRI Nanggala ยงไมม ี ข้นตอนสาคัญ การปิดล้นและท่อทางท้งหมดเพ่อให้
ุ
ิ
ื
ั
้
�
่
ั
ั
�
ั
ื
�
ิ
ุ
้
ึ
�
�
�
�
ข้อมูลแน่ชัดว่าเกิดข้นจากเหตุใด และกาลังอยู่ระหว่าง เรือดานาอยู่ในสถานะผนึกนาพร้อมที่จะทาการดา
�
�
้
การตรวจสอบหาสาเหตุโดยกองทัพเรืออินโดนีเซีย ท่ต้องมีการตรวจสอบท้งก่อนทาการดา และหลังจาก
�
ี
ั
�
�
้
�
ื
แต่ก็อาจทาได้ยากเน่องจากไม่มีผู้รอดชีวิตจากเหตุการณ์ ดาลงใต้นาแล้ว และหากเกิดความบกพร่อง หรือผดพลาด
�
ิ
ิ
้
ั
ั
ี
ื
เลย และซากเรือด�าน�้าอยู่ที่ความลึกมากกว่า ๘๐๐ เมตร ในการปฏบต หรอการตรวจสอบในขนตอนนกจะนาไปส ู ่
�
้
็
ิ
�
ึ
ทาให้การตรวจสอบซากเรือ หรือการกู้ซากเรือข้นจาก อุบัติเหตุในรูปแบบอื่นได้
่
ั
้
ใต้น�้าไม่ใช่เรื่องง่าย มีเพียงการคาดการณ์จากฝ่ายต่าง ๆ รูปแบบต่อมาคือ นารวเขาเรอ ซ่งอาจเกิดจากความ
�
้
ื
ึ
ื
บนพ้นฐานของข้อมูลเท่าท่มี เช่น อาจเกิดจากการสูญเสีย บกพร่องของข้นตอนเตรียมการดา การชารุดเสียหาย
�
ี
ั
�
พลังงาน (Black Out) ของเรือด�าน�้า ทั้งนี้ กองทัพเรือ ของอุปกรณ์ในเรือ เช่น ท่อทางต่าง ๆ และเหตุการณ์
อินโดนีเซียยืนยันว่าไม่มีการระเบิดในระหว่างการเตรียมฝึก เรือโดนกัน ปัญหาแรกจากอุบัติเหตุนาร่วเข้าเรือ คือ
ั
�
้
นาวิกศาสตร์ 125
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

�
้
�
�
ื
้
ิ
ึ
้
�
�
จะทาให้นาหนักเรือดานาเพ่มข้น และสูญเสียสมดุล นาหนัก เพ่อป้องกันไม่ให้เกิดอุบัติเหตุ และเพ่อแก้ไขเม่อเกิด
ื
ื
้
�
ี
้
�
�
�
ส่งผลให้เรือดานาจมลง และเมื่อเรือดานาจมลงท่ความลึก อุบัติเหตุข้นแล้ว ก่อนจะไปถึงข้นสุดท้ายในการออก
ึ
ั
ี
ื
�
ั
่
ิ
้
็
้
้
ั
ึ
มากขนกจะยงมแรงดนนาจากภายนอกตวเรอสงขน จากเรือในกรณีที่ไม่สามารถแก้ไขสถานการณ์ได้
ู
ึ
ไปด้วย นอกจากนี้น�้าทะเลที่รั่วเข้าเรือยังมีโอกาสสูงมาก
ท่จะไหลลงไปในห้องแบตเตอร่ ซ่งเป็นห้องตาสุดภายในเรือ สรุป และบทเรียน
�
ี
ึ
่
ี
�
ส่งผลให้เกิดไฟฟ้าลัดวงจร ไฟไหม้ และการสูญเสีย เรือดานาถูกออกแบบให้ซ่อนพรางใต้นา และตรวจจับ
้
�
้
�
้
ึ
�
ี
ั
�
ี
ี
้
ั
พลังงาน เหตุการณ์ท้งหมดนจะเกิดข้นไล่เล่ยกันภายใน ได้ยาก ดังน้น การค้นหาเรือดานาท่ประสบเหตุฉุกเฉินอย ู่
้
ี
�
�
�
เวลาไม่ก่นาที ทาให้การแก้ปัญหาเป็นไปได้ยากมาก และ ใต้นาจึงทาได้ยากด้วย โดยเฉพาะอย่างย่งการใช้โซนาร์
ิ
�
�
จากประสบการณ์ของกองทพเรอสหรฐอเมริกาพบว่า ปราบเรือดานาท่ออกแบบสาหรับการค้นหาเรือดานา
้
ี
ั
�
ื
ั
้
�
�
�
้
�
ี
เหตุการณ์ไฟไหม้ในเรือดานาจะทาให้ภายในตัวเรือ ท่ดาอยู่ใต้นาอาจไม่เหมาะกับการค้นหาเรือดานาท่จมอย ู่
�
ี
�
�
้
้
�
�
�
้
เต็มไปด้วยควันพิษภายในเวลาประมาณ ๑ นาที บนพ้นใต้นา ซ่งควรใช้อุปกรณ์ค้นหาและสารวจพ้นใต้นา
�
�
ื
้
ึ
ื
ี
เหตุการณ์ต่าง ๆ ท่กล่าวมาข้างต้นจะส่งผลต่อเน่อง เช่น Side Scan Sonar และ Multi-Beam Echosounder
ื
้
ไปยังการสูญเสียการควบคุมเรือ ทาให้ไม่สามารถข้นสู่ มากกว่า นอกจากน้สภาพแวดล้อมใต้นาท่มีความซับซ้อน
ึ
ี
�
ี
�
�
�
้
ผิวนา และรักษาแรงลอยตัวของเรือดานาไว้ได้ และ ยังท�าให้มีโอกาสพบเป้าที่เป็น False Alarm ได้ ตัวอย่าง
�
้
นักเรือดานาจะต้องถูกฝึกให้สามารถแก้ปัญหาดังกล่าว เช่น ในการค้นหาเรือดานา KRI Nanggala ในสภาวะ
�
�
�
้
�
้
ได้อย่างรวดเร็วภายในสภาพแวดล้อมท่มีความสับสน ทะเลเรียบ คลื่นลมสงบ ก็ยังพบเป้าที่เป็น False Alarm
ี
�
้
ี
ไม่มีแสงสว่าง และเต็มไปด้วยควันพิษ ก่อนท่เรือดาน�า บ่อยครั้ง
�
้
�
จะจมลงไปถงความลึก Collapse Depth รวมทงเรอดานา ในส่วนของระบบช่วยเหลือกู้ภัยเรือดานา ปัจจุบัน
้
้
ั
�
�
ื
ึ
ั
จะต้องมีอุปกรณ์ และมาตรการความปลอดภัยหลายช้น มีประเทศท่มีเรือดานากว่า ๔๐ ประเทศท่วโลก
�
้
�
ั
ี
แนวคิดความปลอดภัยเรือด�าน�้าคือการป้องกัน
และแก้ไขเหตุฉุกเฉิน ก่อนจะออกจากเรือเป็นวิธีสุดท้าย
นาวิกศาสตร์ 126
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

้
้
�
�
ี
ในจานวนนี้มีประเทศท่มีระบบช่วยเหลือกู้ภัยเรือดาน�า นอกจากการช่วยเหลือกู้ภัยเรือดานาแล้ว ยังม ี
�
�
�
�
ี
้
อย่างสมบูรณ์เต็มระบบประมาณ ๑๐ ประเทศ ส่วน อีกทางเลือกในการออกจากเรือดานาท่ประสบเหต ุ
ประเทศท่เหลือจะมีมาตรการอ่น เช่น การเป็นสมาชิก ฉุกเฉินใต้น�้า คือ การหนีภัยออกจากเรือด�าน�้าด้วยตัวเอง
ี
ื
�
ึ
หน่วยงาน ISMERLO กบการมความร่วมมอกบ ซ่งชุดหนีภัยจากเรือดานาตามมาตรฐานปัจจุบันสามารถ
ี
ั
้
�
ั
ื
�
ี
�
้
ี
ึ
ั
ึ
ต่างประเทศท่มีระบบช่วยเหลือกู้ภัยเรือดานา และ ใช้งานได้ถงความลก ๑๘๐ เมตร และระบบหนภยจาก
�
ความร่วมมือน้จะรวมถึงการแลกเปล่ยนข้อมูลเพ่อ เรือดานารุ่นใหม่ เช่น ระบบ HABETaS สามารถใช้
ี
้
�
ื
ี
้
เตรียมปฏิบัติการช่วยเหลือกู้ภัยเรือดานาก่อนจะเกิด หนีภัยจากเรือดานาได้ถึงความลึกปฏิบัติการสูงสุดของ
�
้
�
�
�
�
�
้
ึ
�
เหตุการณ์จริง ซ่งอินโดนีเซียมีความร่วมมือในการช่วยเหลือ เรือดานา โดยตัวระบบผ่านการทดสอบการทางานท ่ ี
้
�
�
�
�
กู้ภัยเรือดานากับสิงคโปร์ ช่วยให้เรือกู้ภัยเรือดานา ความดันเท่ากับความลึกใต้นามากกว่า ๕๐๐ เมตร
้
้
�
�
�
MV Swift Rescue ของสิงคโปร์สามารถออกเดินทาง ซ่งในสถานการณ์จริงการหนีภัยจากเรือดานายังคงเป็น
้
ึ
ได้ภายใน ๖ ช่วโมง หลังได้รับแจ้ง นอกจากน้ประเทศ วิธีการท่มีความเส่ยงมากกว่าการรอความช่วยเหลือ
ั
ี
ี
ี
�
้
ท่มีระบบช่วยเหลือกู้ภัยเรือดานาเป็นของตัวเองก็ยังคง จากภายนอก ดังน้น ในการปฏิบัติการของเรือดานา
�
ั
�
ี
�
้
้
�
้
�
ี
�
ต้องมีความร่วมมือในการช่วยเหลือกู้ภัยเรือดานากับ ท่ประสบเหตุฉุกเฉินใต้นาจะรอความช่วยเหลือจาก
ื
ู
�
้
ื
่
ต่างประเทศ เนองจากเรอก้ภย และยานก้ภยเรอดานา ภายนอกก่อน และจะเลือกใช้วิธีการหนีภัยออกจาก
ั
ู
ื
ั
�
ี
�
�
้
�
�
�
ยังคงต้องมีวงรอบการฝึก และการซ่อมบารุงท่ทาให้ เรือดานาด้วยตัวเองเม่อมีเหตุจาเป็นที่ไม่สามารถ
ื
ไม่สามารถดารงความพร้อมในการออกปฏิบัติการได้ รอความช่วยเหลือจากภายนอกได้
�
ตลอดเวลา และความไม่พร้อมของระบบช่วยเหลือกู้ภัย
�
้
�
�
เรือดานาไม่ควรเป็นข้อจากัดในการปฏิบัติการของ
ื
้
�
�
ี
ั
เรือดานา ท้งน้ ในพ้นท่ทะเลท่วโลกมีบริเวณความลึก
ั
ี
ท่ไม่เกินกว่าความลึก Collapse Depth ของเรือดานา ้ �
�
ี
และสามารถทาการช่วยเหลือกู้ภัยเรือดานาได้ประมาณ
�
�
้
�
ร้อยละ ๑ เท่านั้น ส่วนที่เหลืออีกประมาณร้อยละ ๙๙
�
เป็นบริเวณความลึกมากกว่า Collapse Depth ของเรือดานา
้
�
�
และไม่สามารถทาการช่วยเหลือกู้ภัยได้ อย่างไรก็ด ี
ความลึกน�้ามากที่เกินกว่า Collapse Depth ไม่ควรเป็น สรุปรูปแบบการเกิดอุบัติเหตุในเรือด�าน�้า โดย Aaron Amick
ี
�
ั
�
้
�
ข้อจากัดในการปฏิบัติการของเรือดานา มิเช่นน้นแล้ว สรุปบทเรียนในส่วนท่เก่ยวข้องกับกองทัพเรือ
ี
จะแทบไม่เหลือพื้นที่ให้เรือด�าน�้าปฏิบัติการเลย ท่กาลังจะมีเรือดานาเข้าประจาการในอนาคตอันใกล้
�
�
ี
�
้
�
�
ควรให้ความสาคัญเป็นอันดับแรกในการมีความร่วมมือ
กับต่างประเทศท่มีขีดความสามารถในการช่วยเหลือ
ี
�
้
กู้ภัยเรือดานา โดยควรมีความร่วมมือกับต่างประเทศ
�
มากกว่า ๑ ประเทศ เพ่อเป็นการสารองความพร้อม
�
ื
ในกรณีฉุกเฉิน รวมถึงการเตรียมการอ่น ๆ ท่เก่ยวข้อง
ี
ื
ี
เพื่อรองรับความร่วมมือกับต่างประเทศ เช่น การรับรอง
มาตรฐานการเช่อมต่อระหว่างเรือดานากับยานกู้ภัย
ื
�
้
�
สรุปรูปแบบการเกิดอุบัติเหตุในเรือด�าน�้า โดย Aaron Amick เรือด�าน�้า หรือ Rescue Seat Certification และในส่วน
นาวิกศาสตร์ 127
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ี
ของการเตรียมขีดความสามารถของกองทัพเรือเองควร มีความได้เปรียบท่สามารถปฏิบัติงานเฉพาะทางได้เป็น
ื
ี
�
เน้นไปท่การเตรียมเรือแม่รองรับระบบช่วยเหลือกู้ภัย เวลานาน โดยไม่มีข้อจากัดเร่องการหมุนเวียนโยกย้าย
่
�
ึ
�
ื
ี
ี
ื
ั
�
้
ื
เรือดานาแบบเคล่อนย้ายทางอากาศ ท้งน้ ในบางกรณ ี และการเล่อนยศเล่อนตาแหน่ง ซงมหลายประเทศท่เลือกใช้
ี
้
การใช้ระบบช่วยเหลือกู้ภัยเรือดาน�าแบบเคล่อนย้าย ขีดความสามารถเฉพาะทางของภาคเอกชนในด้านการ
�
ื
ทางอากาศอาจใช้เวลาเดินทางถึงท่เกิดเหตุน้อยกว่า หนีภัยจากเรือดานา และช่วยเหลือกู้ภัยเรือดานาเพ่อ
�
�
ี
ื
�
้
�
้
ี
ั
�
ระบบช่วยเหลือกู้ภัยเรือดาน้าแบบติดต้งประจาท่บนเรือ รักษาความช�านาญ และความต่อเน่องขององค์ความรู้ เช่น
ื
�
�
กู้ภัย ขึ้นอยู่กับต�าบลที่เกิดเหตุ และระยะทางที่เรือกู้ภัย สิงคโปร์และออสเตรเลีย ใช้การท�าสัญญากับภาคเอกชน
จะต้องเดินทาง เช่น เรือกู้ภัยเรือด�าน�้าของอินเดียต้องใช้ เป็นผู้ใช้งาน และบารุงรักษาระบบช่วยเหลือกู้ภัยเรือดานา
้
�
�
�
�
�
้
เวลาเดินทางไปยังที่เกิดเหตุในทะเลบาหลีถึง ๘ วัน รวมถึงเรือกู้ภัยเรือดานากับมาเลเซย และอินเดียใช้การ
ี
�
้
�
ด้านระบบหนีภัยจากเรือดานา เป็นอีกทางเลือก ท�าสัญญาเช่าเรือกู้ภัยเรือด�าน�้ากับภาคเอกชน เป็นต้น
้
�
ที่น่าสนใจ และกองทัพเรือควรให้ความส�าคัญ เนื่องจาก ถึงแม้ว่าเหตุการณ์อุบัติเหตุเรือดานา KRI Nanggala
�
ื
อุบัติเหตุเรือดานาส่วนใหญ่เกิดข้นในพ้นท่ใกล้ฝั่ง ของอินโดนีเซีย จะเป็นตัวอย่างให้เห็นว่าโอกาสจะได้ใช้
ึ
ี
�
้
�
้
�
ในระหว่างการฝึก หรือการเดินทางเข้า-ออกท่าเรือ และ ระบบหนีภัยจากเรือดานา และระบบช่วยเหลือกู้ภัย
�
ี
ื
ี
นับเป็นโชคดีท่พ้นท่อ่าวไทยออกไปจนถึงทะเลจีนใต้ เรือด�าน�้าจะมีน้อยมาก แต่การเตรียมความพร้อมรวมถึง
ตอนล่างเป็นพ้นท่นาต้นท่มีความลึกไม่เกิน ๒๐๐ เมตร การมีมาตรการความปลอดภัยอื่น ๆ เป็นส่วนส�าคัญของ
ื
ี
้
�
ื
ี
้
ึ
ซ่งอยู่ในช่วงความลึกท่สามารถใช้ระบบหนีภัยจาก ขีดความสามารถด้านเรือดานาในองค์รวม ซ่งจะเป็น
�
ี
ึ
�
�
ั
ั
้
�
�
้
�
เรือดานาได้ แต่ระบบดังกล่าวควรได้รับการปรบปรุงให้ การสร้างความม่นใจให้กับผู้ปฏิบัติงานในเรือดานา
�
ื
ี
�
เป็นระบบมาตรฐานสากลท่สามารถใช้งานได้ถึงความลึก ว่าเม่อเกิดอุบัติเหตุ หรือเหตุฉุกเฉินในเรือดานาแล้ว
้
้
ิ
ี
�
ี
�
�
ื
๑๘๐ เมตร หรือปรับปรุงเป็นระบบรุ่นใหม่ที่ใช้งานได้ที่ ยงมมาตรการ และวธการสารองในการออกจากเรอดานา
ั
ความลึกมากกว่า ๒๐๐ เมตร ในลักษณะเดียวกับกองทัพเรือ ขึ้นสู่ผิวน�้าได้อย่างปลอดภัย
ี
เนเธอร์แลนด์ท่ปรับปรุงระบบหนีภัยจากเรือดานาช้น --------------------------
ั
้
�
�
Walrus เป็นระบบ HABETaS ซึ่งผู้เขียนใช้ค�าว่า “ระบบ เกี่ยวกับผู้เขียน
หนีภัยจากเรือด�าน�้า” เนื่องจากอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องไม่ใช่ นาวาโท สุระ บรรจงจิตร รับราชการในกองทัพเรือ
เพียงแค่ชุดหนีภัย แต่ยังรวมไปถึงอุปกรณ์ในหอหนีภัย มากว่า ๒๐ ปี ได้เคยผ่านประสบการณ์การปฏิบัติงาน
�
�
้
(Escape Chamber) ของเรือดาน�าด้วย เช่น ระบบเติมนา ส�าคัญที่เกี่ยวข้องกับเรือด�าน�้า ได้แก่ หลักสูตรวิทยาการ
้
กับปรับความดัน และระบบเติมอากาศในชุดหนีภัย และเทคโนโลยีเรือดานาเยอรมนี กาลังพลรับเคร่องฝึก
้
�
�
�
ื
�
ึ
�
้
ั
�
�
ซ่งอุปกรณ์ท้งระบบจะต้องทางานร่วมกัน และการจัดหา ศูนย์ยุทธการเรือด�าน้า ผู้สังเกตการณ์การฝึกในเรือดานา
ั
ชุดหนีภัยรุ่นใหม่เพียงอย่างเดียวยังไม่สามารถรองรับ ช้น Los Angeles ของกองทัพเรือสหรัฐอเมริกา
�
�
การใช้งานได้ถึงความลึกตามมาตรฐานได้ ผู้สังเกตการณ์การฝึกในเรือดานาช้น 212A ของ
ั
้
ี
บทเรยนสดท้ายทจะกล่าวถง คอ การเตรยมภาค กองทัพเรือเยอรมนี หัวหน้าชุดฝึกศูนย์ยุทธการ
ุ
ื
ึ
ี
่
ี
้
�
�
้
�
�
�
เอกชนให้มีความพร้อมในการสนับสนุนกองทัพเรือ เรือดานา และครูฝึกเรือดานาของกองเรือดานา กองเรือ
�
้
�
ี
้
้
�
�
เก่ยวกับขีดความสามารถด้านการหนีภัยจากเรือดานา ยุทธการ และหลักสูตรการฝึกหนีภัยจากเรือดานา
�
้
ี
�
และการช่วยเหลือกู้ภัยเรือดานา เน่องจากขีดความสามารถ ท่เนเธอร์แลนด์ นาวาโท สุระ ได้ลาออกจากราชการ
ื
�
ื
ี
ดังกล่าวเป็นงานเฉพาะทางท่ต้องใช้ระยะเวลา และ เม่อปี ๒๕๖๒ ปัจจุบันเป็นท่ปรึกษาอิสระ และ
ี
ื
ความต่อเน่องในการรักษาความชานาญ และภาคเอกชน ผู้เชี่ยวชาญด้านเรือด�าน�้า
�
นาวิกศาสตร์ 128
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

นาวิกศาสตร์ 129
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ประวัติผู้เขียน


ชื่อ-สกุล: นาวาโท ธารไชยยันต์ ตันติอ�านวย

ประวัติการศึกษา
- โรงเรียนดอนเมืองทหารอากาศบ�ารุง
- โรงเรียนเตรียมทหาร รุ่นที่ ๔๔
- โรงเรียนนายเรือ รุ่นที่ ๑๐๑
- ปริญญาตรีวิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาวิทยาการคอมพิวเตอร์
- ปริญญาโท รัฐศาสตรมหาบัณฑิต (ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ) ภาคนอกเวลาราชการ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
- หลักสูตรต้นปืนและนายทหารอาวุธน�าวิถี
- หลักสูตรนายทหารปราบเรือด�าน�้า และควบคุมอากาศยานปราบเรือด�าน�้า
- หลักสูตรการปฏิบัติการวางทุ่นระเบิด สัญญาบัตร
- หลักสูตรกวาดทุ่นระเบิด สัญญาบัตร
- หลักสูตรล่าท�าลายทุ่นระเบิด สัญญาบัตร
- หลักสูตรยุทธวิธีเรือผิวน�้า หลักสูตร กฝร.
- หลักสูตร Command and Staff Operations Law Course เครือรัฐออสเตรเลีย
- หลักสูตร Internationnal ASW Junior officer Course สหรัฐอเมริกา
- หลักสูตร MURENA EXE SYSTEM FAMILIARIZATION COURSE สาธารณรัฐอิตาลี
- หลักสูตรชั้นต้นพรรคนาวิน รุ่นที่ ๖๔
- หลักสูตรเสนาธิการทหารเรือ รุ่นที่ ๘๑



ประวัติการรับราชการที่ส�าคัญ
- นายทหารยุทธการ หมวดฝึกเรือปฏิบัติการสงครามทุ่นระเบิด การฝึกผสม Carat 2017 และ การฝึกผสม Carat
2019
- นายทหารยุทธการ หมู่เรือส�ารวจข้อมูลทางยุทธการ (พื้นที่ ทรภ.๓)
- นฟอ. ร.ล.สัตหีบ มว.เรือที่ ๒ กตอ.กร
- ต้นหน ร.ล.สัตหีบ มว.เรือที่ ๒ กตอ.กร.
- นกว. ร.ล.หัวหิน มว.เรือที่ ๒ กตอ.กร.
- รรก.ประจ�าแผนกการฝึกกองทัพเรือ กกฝ.สปก.ยก.ทร.
- ประจ�าแผนกการฝึกกองทัพเรือ กกฝ.สปก.ยก.ทร.
- ตร.ร.ล.ท่าดินแดง มว.เรือที่ ๒ กทบ.กร.
- ผบ.ร.ล.ลาดหญ้า มว.เรือที่ ๒ กทบ.กร.


ต�าแหน่งปัจจุบัน
- ธง.ปธ.คปษ.ทร.
















นาวิกศาสตร์ 130
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

พัฒนาการของสงครามทุ่นระเบิด




แบบย่อยง่ายตามไทม์ไลน์ของประวัติศาสตร์

จากอดีตสู่ปัจจุบันและมุ่งไปยังอนาคต

นาวาตรี ธารไชยยันต์ ตันติอำานวย


ี
ั
้
ิ
ี
ด้วยท่ว่าการสงครามท่นระเบดนนเป็นสาขาการ ณ ราชอาณาจักรบาห์เรน โดยมีกองเรือท่ ๕ ของ
ุ
่
ี
ึ
ั
ั
ี
ิ
ั
ปฏิบตการทางเรือหน่งทมีความสลบซบซ้อน มความ สหรัฐอเมริกาเป็นผู้จัดการฝึก ซ่งผู้เขียนได้มีโอกาสไป
ึ
เฉพาะทางสูง จนท�าให้มีผู้เข้าใจการปฏิบัติอย่างถ่องแท้ ข้นเรือบัญชาการสงครามทุ่นระเบิดของประเทศญ่ปุ่น
ึ
ี
ี
�
เพียงจานวนเล็กน้อยเท่าน้นในกองทัพเรือ ซ่งปรากฏการณ์ คือ เรือลาท่ ๒ ของเรือช้น Uraga Class คือ เรือ JS Bungo
ั
ั
ึ
�
ั
�
ั
ี
น้ไม่ได้เกิดเฉพาะในประเทศไทยแต่เพียงเท่าน้น แต่จาก จากการร่วมฝึกท้งการฝึกบนฝั่งและในทะเลทาให้ได้
ึ
ประสบการณ์ของผู้เขียนซ่งได้ผ่านการฝึกผสมพหุภาค ี มีโอกาสได้พูดคุยกับมิตรประเทศที่เข้าร่วมฝึก ที่ต่างก็มี
ี
ั
International Maritime Exercise 2019 (IMX 2019) ความรู้สึกร่วมกันว่าการสงครามทุ่นระเบิดน้นเป็นท่รู้จัก


















JS Bungo ถ่ายรูปร่วมกับ HMS Ledbury (ซ้าย) และ JS Takashima (ขวา)



นาวิกศาสตร์ 131
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ื
พัฒนาอย่างต่อเน่องตามยุคสมัย ผู้เขียนจึงเล็งเห็นถึง
�
ความจาเป็นในการสร้างความเข้าใจให้กับนักสงคราม
ื
่
ทางเรอสาขาอน ๆ ถงความอนตรายของการระเบด
ื
ึ
ั
ิ
ี
ิ
ใต้นาท่มีอานุภาพร้ายแรงไม่ย่งหย่อนกว่าการโดน
�
้
ตอร์ปิโดจากเรือดานา และร่วมด้วยการอธิบายการ
�
�
้
พัฒนาด้านเทคโนโลยีสงครามทุ่นระเบิดต้งแต่ยุค
ั
เร่มแรกจนกระท่งในยุคปัจจุบัน โดยแบ่งเป็นยุคโบราณ
ิ
ั
ั
ี
ยุคสงครามโลกคร้งท่ ๑ ยุคสงครามโลกคร้งท่ ๒
ั
ี
ยุคอนาล็อค และในปัจจุบันคือยุคดิจิตอล เพ่อสร้าง
ื
ความเข้าใจ ความเป็นมา และเห็นแนวทางในการพัฒนา
ั
ของทุ่นระเบิดต้งแต่ในอดีต และการปฏิบัติการในอนาคต
ผู้เขียนถ่ายรูปร่วมกับผู้บัญชาการกองเรือที่ ๕ ของสหรัฐอเมริกา เพ่อเพมความเข้าใจให้กบผ้ปฏิบติงานสาขาอนเพ่ม
ู
ื
ั
่
ิ
ั
่
ื
ิ
และผู้ร่วมฝึกจากชาติต่าง ๆ ประกอบด้วยสหรัฐอเมริกา สหราช มากข้น จนน�าไปสู่การปฏิบัติงานร่วมกันได้อย่างเข้าใจ
ึ
อาณาจักร และสาธารณรัฐอินเดีย ซึ่งใช้ชีวิตและปฏิบัติงานร่วม ซ่งกันและกันระหว่างผู้ปฏิบัติการด้านสงครามทุ่นระเบิด
ึ
กันบนเรือบัญชาการสงครามทุ่นระเบิดของกองกาลังป้องกัน
�
ตนเองของญี่ปุ่น และผู้ปฏิบัติงานในสาขาสงครามทางเรืออื่น ๆ
ี
�
้
ความรุนแรงของการระเบิดใต้นาของทุ่นระเบิดท่ไม่
�
น้อยและจากัดเป็นวงแคบ รวมท้งขาดการประชาสัมพันธ์ แตกต่างจากการโดนยิงด้วยตอร์ปิโด
ั
ุ
และเป็นการปฏิบัติเฉพาะทาง ทาให้มีผู้ท่เข้าใจการ การระเบดใต้น้านบว่ามีความรนแรง และยากต่อ
ิ
�
ั
ี
�
๑
้
�
ปฏิบัติงานด้านสงครามทุ่นระเบิดเป็นจานวนน้อย แต่กระน้น การป้องกันความเสียหายเม่อเกิดนาเข้าเรือ ซ่งทุ่นระเบิด
ั
ื
ึ
�
ื
ิ
ิ
ึ
การสงครามทุ่นระเบิดก็ไม่สามารถแยกออกจากการ ได้เร่มเกิดข้นเม่อมนุษย์เร่มมีแนวคิดในการทาลายล้าง
�
�
้
�
ปฏิบัติการทางเรือได้ และยังคงมีมนต์ขลังรวมถึงมีการ เรือในทะเล หรือแม่นา ด้วยการนาเอาดินระเบิดไปใส่
๑ ความเฉพาะทางของการสงครามทุ่นระเบิด: ๑. เป็นการปฏิบัติที่มีความละเอียด ความผิดพลาดในการก�าหนดต�าบลที่เป้าใต้น�้าเพียง ๑๕ เมตร
อาจท�าให้ส่งผลต่อเวลาปฏิบัติการใต้น�้าและชีวิตของเจ้าหน้าที่ถอดท�าลายอมภัณฑ์ (EOD) และเป็นการสูญเสียเวลาอันมีค่าในการเปิดช่องทางเข้า
�
ออกท่าเรือให้ทันตามกาหนดการของหมู่เรือหลัก เรือต่อต้านทุ่นระเบิดจึงจาเป็นต้องมีระบบการนาเรือท่แม่นยา ๒.ไม่แสดงภาพเร้าใจ เน่องจาก
ี
�
�
�
ื
เป็นการค้นหาวัตถุใต้น�้าขนาดกว้าง ยาว ไม่เกิน ๑ ถึง ๒ เมตร ซึ่งนับเป็นเสน่ห์ และมนต์ขลังของการสงครามทุ่นระเบิด ที่ต้องค้นหาและท�าลาย
วัตถุที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่าจากผิวน�้า ซึ่งต้องใช้ความเข้าใจมากขึ้นจากการปฏิบัติงานปกติบนผิวน�้า เนื่องจากมีปัจจัยทางธรรมชาติใต้น�้าที่ส่งผล
ต่อการปฏิบัตินั้นมีเป็นจ�านวนมาก เช่น ความลึกของน�้าในพื้นที่ อุณหภูมิ ความเค็ม ความกดของน�้าทะเลซึ่งส่งผลต่อระยะการค้นหาของโซนาร์ล่า
ี
�
�
้
้
�
�
ทาลายทุ่นระเบิด กระแสนา กระแสลมขณะรักษาตาบลท่ ความแรงของคล่นท่ส่งผลต่อ EOD ขณะปฏิบัติการในนา ความยาวสายยึดทุ่น การเหของ
ี
ื
ทุ่นระเบิดที่ความเร็วกระแสน�้าระดับต่าง ๆ สภาพพื้นท้องทะเลเป็นหิน ดิน กรวด หรือทราย (ส่งผลต่อการสะท้อนของสัญญาณโซนาร์) ความชัน
ื
�
สันทราย พืชใต้นา ปริมาณแบตเตอรีของยานล่าทาลาย ฯลฯ และระหว่างการปฏิบัติงานปกติหากมองด้วยสายตาเม่ออยู่บนผิวน�า ไม่ว่าจะเป็นการ
้
�
้
กวาด หรือการใช้โซนาร์ล่าท�าลายทุ่นระเบิด ภาพที่มองจากด้านนอกของเรือทุ่นระเบิดก็ล้วนเป็นการแล่นเรือวนไปมาในพื้นที่แคบ ๆ ด้วยความเร็ว
ื
ื
ั
ี
�
๓-๕ นอต ท้งน้เพ่อไม่ให้หน้าจอเคล่อนผ่านเร็วเกินไปจนผู้ใช้งานโซนาร์คลาดสายตาจากเป้าใต้นา และลดค่าอิทธิพลเสียง แม่เหล็ก และความ
้
ดันให้ต�่าที่สุดโดยในความเห็นของผู้เขียนเห็นว่าการสงครามทุ่นระเบิดนั้น มีความคล้ายคลึงกับการปราบเรือด�าน�้า เนื่องจากเป็นการสงครามใต้น�้า
้
ื
ี
�
ี
้
ท่ต้องใช้เสียงใต้นาเป็นเคร่องมือหลักในการปฏิบัติงาน และเป็นการปฏิบัติท่ต้องมีการค้นหาเป้าใต้นาเช่นเดียวกัน ต่างกันเพียงเป้าทุ่นระเบิดไม่
�
เคลื่อนที่แต่ก็สามารถเกิดการจมตัว หรืออยู่ในพื้นที่ที่มีเป้าใต้น�้าอื่น ๆ มากจนไม่สามารถแยกออกทันในเวลาที่จ�ากัดได้ว่าเป้าใดเป็นทุ่นระเบิดจริง
เป้าใดเป็นหิน ปะการัง หรือแม้แต่ขยะใต้ทะเล ในขณะที่เรือด�าน�้าหาวัตถุใต้น�้าที่เคลื่อนที่ได้ โดยทั้งสองการปฏิบัติการใต้น�้านี้ยากในการอธิบายให้
ผู้ที่ไม่ได้ปฏิบัติงานโดยตรงเข้าใจลักษณะการปฏิบัติงาน ดังนั้น หากมองด้วยสายตาเพียงอย่างเดียวจากเรืออื่น ๆ หรือผู้ชมจึงจินตนาการได้ยากว่า
�
ื
ี
ึ
ี
ื
ึ
เรือต่อต้านทุ่นระเบิดกาลังปฏิบัติการใดอยู่ เหตุการณ์ท่ต่นเต้นมากท่สุดมักจะเกิดข้นในห้องศูนย์ยุทธการเม่อค้นหาทุ่นระเบิดพบ (ซ่งในบางกรณ ี
เป้าที่พบก็อาจไม่ใช่ทุ่นระเบิด) และการเกิดฝอยน�้าเมื่อทุ่นระเบิดถูกท�าลายเพียงเท่านั้น
นาวิกศาสตร์ 132
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

้
�
�
�
ิ
ในภาชนะลอยนา และทาให้เกิดการจุดระเบิดบริเวณ ของทุ่นระเบดส่งผลให้แรงลอยตัวบริเวณกลางลาของ
้
ึ
ท้องเรือใต้แนวนา ซ่งการระเบิดใต้แนวนาน้น มีความร้ายแรง เรือมีน้อยกว่าแรงลอยตัวบริเวณหัวเรือและท้ายเรือ
ั
้
�
�
ื
เป็นอย่างมากหากเกิดข้นในระยะท่ใกล้มากเพียงพอ และเน่องจากปรากฏการณ์ของการระเบิดใต้นา
ี
้
�
ึ
ในรัศมีการระเบิดของคล่นกระแทก (Shock wave) (Underwater Explosion Phenomena) ซ่งผลของ
ื
ึ
้
โดยเฉพาะในจังหวะท่เรือแล่นอยู่เหนือทุ่นระเบิด ปรากฏการณ์การระเบิดใต้นาเกิด ๒ ปรากฏการณ์ท ่ ี
�
ี
ื
ื
พอดี (โดยเฉพาะกับทุ่นระเบิดแบบอิทธิพลวางกับพ้น แตกต่างกัน คือ ปรากฏการณ์การเกิดคล่น Shock wave
�
ท้องทะเลซ่งจะบรรจุดินระเบิดจานวนมากกว่าทุ่นระเบิด และปรากฏการณ์การขยายและหดตัวของฟองอากาศ
ึ
ทอดประจาท่ ท่ไม่สามารถบรรจุดินระเบิดเต็มปริมาตรได้ ท่เกิดจากการระเบิด (pulsation of the bubble)
�
ี
ี
ี
�
�
ี
เน่องจากต้องการให้ทุ่นระเบิดมีกาลังลอย) ก็จะทาให้ แล้วทาให้เกิดการเปล่ยนแปลงของแรงลอยตัวอย่าง
ื
�
ั
ี
ี
เรือสามารถท่จะหักกลางได้ในการระเบิดเพียงคร้งเดียว กระทันหันจนตัวเรือท่เป็นเหล็กกล้าไม่สามารถปรับ
ท้งน้ เน่องจากความต่างของแรงลอยตัว (Buoyancy) เปลยนไปตามการเปลยนแปลงของแรงลอยตวได้
ี
ื
ี
่
ั
่
ั
ี
๒
ี
ี
ี
้
ของมวลนาท่เปล่ยนแปลงไปในจังหวะท่เกิดการระเบิด จนส่งผลให้เกิดการหักของตัวเรือ
�






ี
�
้
�
แสดงการเปล่ยนแปลงของแรงลอยตัวของเรือผิวนาอย่างกะทันหัน จากปรากฏการณ์การระเบิดใต้นา (Underwater Explosion Phenomenon)
้
๒ Headquarters US Army Material Command, AMCP 706-179 – ENGINEERING DESIGN HANDBOOK – Explosive Series, p.3-16
นาวิกศาสตร์ 133
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

�
ึ
ซ่งผลิตจากการนาเอาถังเหล้า (Keg) บรรจุดินระเบิด
ในแม่น�้าเดลาแวร์ หรือ Battle of the kegs ซึ่งเกิดขึ้น
ในสงครามปฏิวัติอเมริกัน (American Revolutionary
War) โดยการปล่อยทุ่นระเบิดที่ประดิษฐ์จากถังใส่เหล้า
เหล่าน้ลอยไปตามกระแสนาเพ่อทาลายเรือของจักรวรรด ิ
ื
�
ี
้
�
อังกฤษที่จอดอยู่ในอ่าว












้
ี
ื
ภาพการเคล่อนตัวของ Gas Globe ท่เกิดจากการระเบิดใต้นา
�
ที่ Gas Globe จะยุบตัว ขยายตัว ยุบตัว ขยายตัว และยุบตัวอีก
ึ
ึ
ี
�
ี
ั
คร้งหน่ง ซ่งเป็นปรากฏการณ์ท่ทาให้เกิดการเปล่ยนแปลงของ
ุ
�
้
ื
�
แรงดันใต้ท้องเรืออย่างกระทันหันเม่อเทียบกับเวลาจนทาให้ตัว ภาพวาดแสดงเหตการณ์ Battle of the Kegs ในแม่นา
เรือผิวน�้าหักกลาง Delaware ภาพจาก Getty Images
ี
ี
พัฒนาการของเทคโนโลยีท่เก่ยวข้องกับสงคราม โดยเว็ปไซต์ของ Naval History and Heritage
ทุ่นระเบิดในยุคเริ่มต้น Command กล่าวถึงการประดิษฐ์ในครั้งนี้ไว้ว่า
ั
ความคลาสสิคของสงครามทุ่นระเบิดน้นเร่มข้น “The use of sea mines dates back to the American
ึ
ิ
มาหลายร้อยปี หากเป็นหลักฐานของฝั่งตะวันออกม ี Revolution when David Bushnell, while a
ี
�
หลักฐานท่บ่งบอกว่าราชสานักจีนในสมัยราชวงศ์หมิง student at Yale, discovered gunpowder could be
ิ
เร่มมีการประดิษฐ์คิดค้น “ทุ่นระเบิด” ข้นต้งแต่ศตวรรษ exploded while underwater. In 1777, a portion
ั
ึ
ที่ ๑๔ โดยนายทหารปืนใหญ่ที่ชื่อ Jiao Yu ซึ่งปรากฏ of the British fleet was stationed at the Delaware
ในบันทึกการประดิษฐ์อาวุธท่ใช้ดินปืนของจีน (บันทึก River off Philadelphia. Bushnell was authorized
ี
Huolongjing) ซ่งตามบันทึกของจีนได้กล่าวว่ามีการใช้ by General George Washington to attempt to
ึ
ทุ่นระเบิดดังกล่าว ซ่งทาส่วนของเปลือกทุ่นจากไม้อัด destroy some of them by the use of the newly
�
ึ
ั
ี
ื
กันร่วด้วยกาวไว้เพ่อใช้กับโจรสลัดญ่ปุ่น (Wokou) ๓ invented sea mine.”
๔
�
สาหรับหลักฐานในฝั่งตะวันตกโดยส่วนใหญ่จะกล่าวถึง โดยในยุคของสงครามปฏิวัติอเมริกัน และสงคราม
ั
การประดิษฐ์ของ David Bushnell ที่เป็นผู้ประดิษฐ์เรือ กลางเมืองสหรัฐอเมริกา ทุ่นระเบิดในสมัยน้นยังถูก
เต่า (Turtle Submarine) และทุ่นระเบิดลอยตามกระแสนา เรียกว่าตอร์ปิโดอยู่
้
�
๕
๓ https://en.wikipedia.org/wiki/Naval_mine
๔ https://www.history.navy.mil/browse-by-topic/exploration-and-innovation/naval-mine-warfare.html
๕ https://navalunderseamuseum.org/civilwarmines/
นาวิกศาสตร์ 134
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ในโลกก็ได้เริ่มเกิดขึ้นด้วยเช่นกันในเหตุการณ์ Battle of
the Kegs ด้วยการส่งเรือเล็กไปสกัดกั้นไม่ให้ทุ่นระเบิด
มาโดนเรือใหญ่
ี
ี
พัฒนาการของเทคโนโลยีท่เก่ยวข้องกับสงคราม
ทุ่นระเบิดในยุคสงครามโลกครั้งที่ ๑ และ ๒
ึ
้
ิ
ื
ต่อมาเม่อเกิดการปฏวัติอุตสาหกรรมขนในทวีปยุโรป
ึ
และอเมริกาในห้วง ค.ศ. ๑๗๖๐-ค.ศ.๑๘๔๐ ซ่งมีการ
�
ประดิษฐ์คิดค้นเทคโนโลยีต่าง ๆ จานวนมาก ซ่งทุ่นระเบิด
ึ
ี
�
ก็เช่นเดียวกัน ก็ได้มีการนาเอาวิทยาการท่คิดค้นได้จาก
ยุคน้มาพัฒนาทุ่นระเบิดให้มีประสิทธิภาพเพ่มมากข้น
ิ
ี
ึ
ควบคู่ไปตามยุคสมัย เม่อเรือในยุคปฏิวัติอุตสาหกรรม
ื
เริ่มที่จะเปลี่ยนจากเรือไม้เป็นเรือเหล็ก จึงเกิดนวัตกรรม
ใหม่ในสงครามทุ่นระเบิดซงกคือเขานากรด ซงเป็นการ
�
็
ึ
่
่
้
ึ
ภาพทุ่นระเบิดจากบันทึกของจีนในศตวรรษท่ ๑๔ ยุคราชวงศ์หมิง บูรณาการความรู้ทางเคมีเข้ากับความรู้ทางวิศวกรรม
ี
�
และฟิสิกส์ เกิดเป็นเขานากรดซ่งสามารถสร้างกระแส
้
ึ
ไฟฟ้าไปต่อทางไฟจุดระเบิด และเขากระทบแตก
ึ
ึ
ซ่งอาศัย Galvanic Action ท่เกิดปฏิกิริยารีดอกซ์ซ่ง
ี
ี
เป็นปฏิกิริยาเก่ยวกับการรับ-ส่งอิเล็กตรอน โดยสามารถ
ั
ึ
แบ่งได้เป็น ๒ คร่งปฏิกิริยา คือ ปฏิกิริยาออกซิเดช่น
เป็นปฏิกิริยาท่เสียอิเล็กตรอน และปฏิกิริยารีดักช่น เป็น
ั
ี
ี
ปฏิกิริยาท่รับอิเล็กตรอน เกิดการแลกเปล่ยนอิเล็กตรอน
ี
�
ี
จากการท่เหล็กต่างกัน ๒ ชนิดสัมผัสกันทาให้เกิด
กระแสไฟฟ้าไปจุดระเบิด
ภาพทุ่นระเบิดในสมัยสงครามกลางเมืองสหรัฐอเมริกา
เม่อสงครามทุ่นระเบิดน้นเป็นการสู้และแก้เกมกัน
ื
ั
ระหว่างผู้วางทุ่นระเบิดกับผู้ต่อต้านทุ่นระเบิดมาอยู่
ตลอดในประวัติศาสตร์สงครามทุ่นระเบิดของมนุษยชาต ิ
ี
ี
และมีการเปล่ยนแปลงไปตามเทคโนโลยีท่เปล่ยนแปลง
ี
ไปของโลก ผู้วางทุ่นระเบิดก็จะพยายามคิดค้นทุ่นระเบิด
ี
ท่ไม่สามารถท�าการต่อต้านได้อยู่เสมอ ในส่วนของผู้ต่อต้าน
ทุ่นระเบิดเองน้นก็จะพยายามสรรหาวิธีการท่จะเอาชนะ
ี
ั
ี
ี
ทุ่นระเบิดท่ต่อต้านได้ยากเหล่าน้เช่นเดียวกัน ในยุคแรก ๆ
ของทุ่นระเบิดซึ่งเป็นทุ่นระเบิดที่ท�าจากไม้ หรือถังเหล้า เขาน�้ากรด Hertz Horn
ั
ึ
การต่อต้านทุ่นระเบิดซ่งคาดการณ์ว่าจะเป็นคร้งแรก
นาวิกศาสตร์ 135
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ี
โดยในช่วงยุคปฏิวัติอุตสาหกรรมน้เป็นยุคสงคราม
ี
ั
ึ
โลกคร้งท่ ๑ และเกิดการล่าอาณานิคมข้น ทุ่นระเบิด
�
ในยุคน้ยังคงเป็นทุ่นระเบิดแบบทอดประจาท่แบบ
ี
ี
กระทบระเบิด (Moored Contact Mine) ซึ่งมีสายโซ่
ยึดทุ่นระเบิดแบบควบคุม (Controlled Mine)
ึ
ื
ซ่งมีคนเฝ้าคอยกดจุดระเบิดผ่านสายเม่อมีเรือแล่นผ่าน
�
้
และท่นระเบดกระทบแตกแบบลอยตามกระแสนา
ิ
ุ
(Drifting Mine) ท�าให้การต่อต้านทุ่นระเบิดดังกล่าวนั้น
จะต้องทาอย่างไรก็ได้ไม่ให้เรือท่เข้าไปต่อต้านไป
ี
�
กระทบกับตัวทุ่นระเบิด จึงได้มีการประดิษฐ์เคร่องกวาด
ื
ี
ี
ึ
ี
�
ข้นมาในยุคน้ เรือต่าง ๆ ท่ทาหน้าท่ต่อต้านทุ่นระเบิด
ึ
ุ
จงถูกเรียกว่าเรอกวาดท่นระเบด (Minesweeper)
ื
ิ
โดยเร่มมีเทคนิคการกวาดต้งแต่การใช้สาย หรือเชือก
ั
ิ
�
ธรรมดาในการกวาดทุ่นให้ออกจากเส้นทางเดินเรือสาคัญ
หรือการเริ่มมีการคิดค้นเครื่องมือกวาดอย่าง Paravane
ี
ข้นในระหว่างยุคสงครามโลกคร้งท่ ๑ (ค.ศ. ๑๙๑๔-
ั
ึ
ค.ศ. ๑๙๑๖) ซึ่งในยุคแรกตัว Paravane จะถูกติดตั้งไว้
บริเวณหัวเรือของเรือกวาดเพ่อตัดสายยึดทุ่นเม่อตัว
ื
ื
ี
Paravane ไปเก่ยวสายยึดทุ่นระเบิดแล้วทุ่นระเบิด
�
้
�
ึ
จะลอยข้นสู่ผิวนาจนสามารถยิงทาลายได้ด้วยปืน
�
แต่ถ้าสายยึดทุ่นไม่ขาดก็จะทาลายทุ่นระเบิดไปพร้อม
�
ี
กับ Paravane น้น แล้วทาการเปล่ยน Paravane ตัวใหม่
ั
เข้าแทนท่ ซ่งเป็นวิธีการท่ไม่คุ้มค่านักในการกวาด
ี
ึ
ี
ทุ่นระเบิดและด้านการส่งกาลังบารุง ต่อมาจึงได้มีการคิดค้น
�
�
ึ
การกวาดทุ่นระเบิดกลไกอีกแบบข้นโดยประเทศอังกฤษ
เรียกว่าการกวาดทุ่นระเบิดกลไกแบบ Oropesa การใช้ Paravane และ ขณะท�าการปล่อย Paravane
ี
หรือท่เรียกสน ๆ ว่าการกวาดแบบ “โอ” โดยชอโอ ท่จะสามารถตัดสายยึดทุ่นได้มากกว่าแถมยังเปล่ยน
ั
้
่
ื
ี
ี
ึ
ซ่งในปัจจุบันผ่านมาแล้วกว่า ๑๐๐ ปี ก็ยังม ี อุปกรณ์ได้ง่ายกว่า Paravane และในยุคต่อ ๆ มาได้มีการ
ี
ี
ั
เคร่องกวาดแบบน้ติดต้งอยู่บนเรือทุ่นระเบิดของทุก ๆ พัฒนากลไกตัดสายยึดทุ่นน้เป็นกรรไกรระเบิด แต่
ื
ประเทศท่มีเรือต่อต้านทุ่นระเบิด การตัดสายยึดทุ่นระเบิด อย่างไรก็ตามการต่อต้านทุ่นระเบิดก็ยังเป็นการต่อต้าน
ี
�
ื
ั
ของการกวาดแบบโอน้นต่างกับการใช้ Paravane โดยการ ท่ค่อนข้างซับซ้อน เน่องจากจาเป็นต้องมีการเตรียม
ี
ึ
ตัดจะใช้กรรไกรในการตัดสายยึดทุ่นซ่งสามารถตัดได้ อุปกรณ์จ�านวนมาก หากลงรายละเอียดไปถึงเครื่องถ่วง
ื
ึ
มากกว่าข้างละ ๑ ตัว เม่อเทียบกับ Paravane ซ่งม ี เคร่องรักษาระดับ ลูกลอย สเกล โซ่ สายกวาด และ
ื
�
ข้างละตัว ทาให้เรือกวาดทุ่นระเบิดท่ใช้กรรไกรซ่งใน ข้อต่อต่าง ๆ และการกวาดทุ่นระเบิดยังเป็นกระบวนการ
ึ
ี
ื
ยุคแรกของการกวาดเป็นกรรไกรกล มีความน่าจะเป็น ท่ซับซ้อน และกินระยะเวลา เน่องจากจาเป็นต้องใช้เวลา
ี
�
นาวิกศาสตร์ 136
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

�
ี
ี
ั
�
ี
้
�
ในการนาอุปกรณ์เหล่าน้ลงนา ประกอบกับการครอบคลุม ท่จะวางทุ่นระเบิดทางรุกได้ ทาให้ยุคสงครามโลกคร้งท่ ๑
๖
ื
ี
พ้นท่กว้างใหญ่ด้วยย่านทางกวาดหลักร้อยเมตรให้ ทุ่นระเบิดถูกใช้ในเชิงป้องกันเสียมากกว่า แต่การ
ื
้
ี
่
้
้
ุ
ี
ั
ั
่
้
็
�
ครอบคลมทงพนทดวยความเรวตานนจาเปนตองใชเวลา คิดค้นทุ่นระเบิดอิทธิพลแม่เหล็กน้ได้ทาให้ทุกอย่าง
้
้
�
็
�
เพ่อให้แน่ใจได้ว่ามีความปลอดภัยแก่เรือท่จะผ่านพ้นท ่ ี เปลี่ยนไป
ื
ื
ี
ื
ภายหลังเสร็จสิ้นภารกิจ ทุ่นระเบิดแบบวางกับพ้นท้องทะเลอิทธิพล
ิ
ี
แม่เหล็กน้สามารถวางได้จากเคร่องบินท้งระเบิดพร้อม
ื
ร่มชะลอการตกกระทบผิวนาเพ่อป้องกันการเสียหาย
ื
�
้
ของทุ่นระเบิดเม่อกระทบกับผิวน�า โดยในยุคแรก ๆ
้
ื
ของทุ่นระเบิดแบบอิทธิพลนี้เซนเซอร์ท่รับค่าสัญญาณ
ี
การเปล่ยนแปลงของสนามแม่เหล็กโลกยังไม่ซับซ้อนนัก
ี
เน่องจากยังเป็นยุคคาบเก่ยวระหว่างยุคแมคคานิกและ
ื
ี
ยุคอนาล็อก จึงสามารถรับค่าสนามแม่เหล็กแบบรวม
ค่าแม่เหล็กทั้ง ๓ แกน หรือรับค่าเพียงแม่เหล็กแกนตั้ง
ี
ิ
ุ
้
ั
้
(Vertical Component) เท่านน ในช่วงนท่นระเบด
อิทธิพลแม่เหล็กเปรียบได้กับอาวุธลับของนาซีเยอรมัน
�
เน่องจากเป็นการปฏิวัติคร้งสาคัญของการวางทุ่นระเบิด
ั
ื
การกวาดทุ่นระเบิดแบบกลไก ภาพจาก EXTAC 1007 ทางรุก เป็นการแก้เกมของฝ่ายเยอรมันซ่งเป็นรองอังกฤษ
ึ
้
ั
�
ี
�
�
่
ุ
ึ
ในยุคต่อมาซ่งเป็นยคสงครามโลกคร้งท ๒ ได้ทาการ ในเรื่องกาลังรบผิวนา ฮิตเลอร์ถึงกับประกาศว่าเขามีอาวุธลับ
ิ
ึ
ั
๗
ปฏิวัติวงการทุ่นระเบิดอีกคร้งด้วยการคิดค้นทุ่นระเบิด ในการจัดการกบองกฤษ (หมายถงทุ่นระเบดแม่เหลก)
็
ั
ั
ึ
้
่
ิ
ึ
ึ
ิ
็
ื
่
ิ
ี
ุ
อทธพลแมเหลกขนโดยนาซเยอรมัน ซงสามารถจดระเบด โดยเหตุการณ์เกิดข้นเม่อเรือของอังกฤษแล่นผ่าน
�
โดยทท่นระเบดไม่ต้องสมผสกบตวเรอ โดยอาศยการ ช่องทางท่ได้ทาการกวาดด้วยลวดกวาดแบบกลไก
ั
ี
ั
่
ุ
ี
ั
ั
ื
ั
ิ
ี
ี
ี
ื
รับค่าสนามแม่เหล็กโลกท่เปล่ยนแปลงไปเม่อมีเรือ อย่างถ่ถ้วนแล้วมีเรือเกิดการระเบิดถึง ๒ ลา ประกอบกับการ
�
ื
�
ิ
ิ
ว่งผ่านทุ่นระเบิดด้วยการคิดค้นเซนเซอร์วัดค่าสนาม ได้รับรายงานว่ามีเคร่องบินท้งระเบิดของเยอรมนีทาการ
ิ
ี
แม่เหล็กท่เรียกว่า Magnetometer และยังเป็นชาติแรก ท้งวัตถุต้องสงสัยทรงกระบอกติดร่มลงในท่าเรือ และ
ท่เป็นผู้ทาการวางทุ่นระเบิดทางรุกได้อย่างมีประสิทธิภาพ เส้นทางเดินเรือของอังกฤษ อังกฤษจึงเร่มรู้ตัวแล้วว่า
ิ
ี
�
ี
ั
ต่างจากในยุคก่อนหน้าในยุคสงครามโลกคร้งท่ ๑ ก�าลังต่อสู้อยู่กับทุ่นระเบิดชนิดใหม่อยู่ ภายหลังจากการ
ื
ี
การจะวางทุ่นระเบิดทางรุก โดยใช้ทุ่นระเบิดทอด ตรวจสอบทุ่นระเบิดท่ด้าน และเกยต้นของเยอรมัน
้
็
ื
ึ
ี
ั
�
�
ั
�
ประจาท่ซ่งท้งใหญ่และหนักด้วยเรือผิวนาในพ้นท ่ ี กทาให้ในเวลาต่อมาองกฤษสามารถพฒนาการกวาด
ั
ั
ื
ึ
้
ุ
ิ
อิทธิพลของข้าศึกน้นมีความเป็นไปได้ยาก เน่องจาก ท่นระเบิดอทธิพลขนโดยการปล่อยกระแสไฟฟ้า
ี
ื
�
จาเป็นท่จะต้องมีความเหนือกว่าด้านศักย์สงคราม ให้ไหลไปตามขดลวดกวาดเพ่อสร้างสนามแม่เหล็ก
ทางเรืออย่างเหนือช้น หรือควบคุมทะเลได้เสียก่อน จาลองขนเพ่อตอต้านท่นระเบิดของเยอรมนไดทนทวงท ี
้
่
ั
ั
ึ
้
ุ
�
ื
่
ั
่
ี
�
ี
�
ี
ี
ทาให้ในยุคน้ฝ่ายท่มีศักย์สงครามน้อยกว่าไม่สามารถ ก่อนทเยอรมนีจะทาการวางทุ่นระเบิดแม่เหล็กน้เป็น
๖ Ellis A Johnson; David A Katcher, Mine Against Japan, Silver Spring, Md. : Naval
Ordnance Laboratory, 1973 p.5หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ จากเว็ปไซต์ Google Books ค�าค้นหา “Mine Against Japan”
๗ Ellis A Johnson; David A Katcher, Mine Against Japan, Silver Spring, Md. : Naval Ordnance Laboratory, 1973 p.10
นาวิกศาสตร์ 137
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

�
จานวนมาก ซ่งนอกจากค่าอิทธิพลแม่เหล็กแล้วทุ่นระเบิด การผลิตเมนบอร์ด การผลิตไอซีชิป และยุคดอทคอม
ึ
ื
ึ
ยังสามารถรับค่าอิทธิพลอ่น ๆ ได้อีกมากมาย แต่ค่าอิทธิพล การพัฒนาข้นของเคร่องช่วยคานวณอย่าง
ื
�
ี
ท่นิยมใช้ในการพัฒนาทุ่นระเบิดจะมีอยู่ด้วยกัน ๓ ค่า คอมพิวเตอร์ได้สร้างความปั่นป่วนให้วงการต่อต้าน
ึ
คือ ค่าอิทธิพลแม่เหล็ก เสียง และความดัน ซ่งการ ทุ่นระเบิด เนื่องจากท�าให้ผู้วางทุ่นระเบิดสามารถที่จะ
ึ
ั
ิ
ี
�
เกิดข้นของทุ่นระเบิดแบบอิทธิพลเหล่าน้น้นเร่มทาให้ สร้างโปรแกรมในการจุดระเบิดได้ และประมวลผลค่า
�
เทคนิคการกวาดทุ่นระเบิดมีความส�าคัญน้อยลง อิทธิพลได้มากกว่า ๑ ค่า ทาให้เทคนิคการกวาดด้วย
ค่าอทธิพลแบบเดียวไม่สามารถจัดการกับทุ่นระเบิด
ิ
แบบนี้ได้
ี
ฝ่ายท่พัฒนาการต่อต้านทุ่นระเบิดจาเป็นต้องพัฒนา
�
เทคนิคการต่อต้านแบบใหม่ข้นมา น่นคือ “การล่า” โดยใช้
ึ
ั
ิ
เทคโนโลยของโซนาร์ความถสงเข้าต่อต้านท่นระเบด
ี
ุ
ู
่
ี
ิ
ึ
พัฒนาการของเทคโนโลยีโซนาร์เร่มต้นข้นใน ค.ศ. ๑๙๑๖
ช่วงยุคสงครามโลกคร้งที่ ๑ โดยมี Robert William
ั
Boyle นักฟิสิกส์ชาวแคนาเดียน แต่ทางานให้กับราชนาว ี
�
อังกฤษร่วมมือกับนักฟิสิกส์ชาวอังกฤษ A.B.Wood เป็น
ื
ผู้รับผิดชอบโครงการลับสุดยอดในการใช้เสียงเพ่อค้นหา
ั
ี
ี
็
ิ
ุ
้
ี
่
ึ
�
้
๘
�
ี
เจ้าหน้าทถอดทาลายอมภัณฑ์จากกองทัพบกและกรมตารวจ วตถใต้นาน ซงต่อมาเทคโนโลยคอมพวเตอร์กมส่วน
่
�
�
สหราชอาณาจักรกับทุ่นระเบิดท้งจากอากาศยานด้วยร่ม ช่วยในการคานวณ และแสดงผลบนหน้าจอของโซนาร์
ิ
ขนาด ๑,๐๐๐ กิโลกรัม ของเยอรมันภายหลังถอดชนวนเรียบร้อย ล่าท�าลายด้วย
แล้ว ณ เมืองกลาสโกลว์ สกอตแลนด์
ี
พัฒนาการของเทคโนโลยีท่เก่ยวข้องกับสงคราม
ี
ทุ่นระเบิดสมัยใหม่
ุ
้
ิ
ิ
�
การกาเนดขนของท่นระเบดอิทธพลและเซนเซอร์
ึ
ิ
�
แบบต่าง ๆ ทาให้การต่อต้านทุ่นระเบิดเป็นไปได้ยากมากข้น
ึ
และอุปกรณ์แบบเก่าอย่างการกวาดกลไกแบบ โอ
่
้
่
่
ไมสามารถตอตานทุนระเบิดแบบนี้ได เนื่องจากไมมีลวด
่
้
ั
ให้สายกัดน้นตัด ฝ่ายต่อต้านทุ่นระเบิดจึงต้องคิดค้น
ื
ึ
เคร่องกวาดแบบต่าง ๆ ข้นมาไม่ว่าจะเป็นเคร่องกวาด
ื
็
เสียง เคร่องกวาดแม่เหลก หรือการกวาดความดันด้วย
ื
ี
การใช้เรือขนาดใหญ่ท่เรียกว่า Guinea Pig แล่นผ่าน
ี
ช่องทางท่จะเดินเรือ แต่ความซับซ้อนและความยากใน
การจดการกบทนระเบดด้วยวิธการกวาดทนระเบดกเพ่ม
ั
ี
ุ่
็
ิ
ิ
ิ
่
ั
ุ
มากขนพรอม ๆ กบการมาถงของเทคโนโลยคอมพวเตอร ์ Robert William Boyle
ี
ั
ิ
้
ึ
ึ
้
๘ https://en.wikipedia.org/wiki/Sonar#ASDIC
นาวิกศาสตร์ 138
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

�
�
�
โซนาร์ล่าทาลายทุ่นระเบิดทาให้ข้อจากัดของการ Magnetic Steel พร้อม ๆ กับการป้องกันเสียง และมีขีด
ื
ั
้
ั
กวาดนนหมดไป เนองจากผู้ต่อต้านทุ่นระเบิดได้กลบ ความสามารถในการเดินเรือ และปฏิบัติงานได้อย่าง
่
ั
มาเป็นฝ่ายครองความได้เปรียบอีกคร้งหน่ง ซ่งคร้งน ้ ี แม่นยาเม่อเรือทาความเร็วตาจึงเป็นสาเหตุให้เรือล่า
ั
ึ
ึ
่
�
�
ื
�
ผู้ท่ทาหน้าท่ต่อต้านสามารถท่จะมองเห็นทุ่นระเบิด ทาลายทุ่นระเบิดมีขนาดเล็ก รูปร่างอวบท้วม แต่สามารถ
�
ี
ี
ี
�
จากสัญญาณเสียงท่สะท้อนกลับมายังหน้าจอโซนาร์ รักษาต�าบลที่ได้อย่างแม่นย�า
ี
�
หรือหน้าจอคอมพิวเตอร์ได้ ทาให้คราวน้สามารถกาหนด
ี
�
ตาบลท่ของทุ่นระเบิดท่วางบนพ้นท้องทะเล รวมท้ง
ั
ี
�
ื
ี
ึ
ี
ทุ่นระเบิดทอดประจาท่ได้จากสายยึดทุ่นได้ในระดับหน่ง
�
ึ
�
�
�
้
ื
ลักษณะของการแพร่ของคล่นเสียงใต้นาซ่งนามาใช้ในการทานาย
�
ระยะตรวจจับของโซนาร์ ท้งโซนาร์ปราบเรือดานาและโซนาร์
�
้
ั
ล่าท�าลายทุ่นระเบิด
้
�
ื
เน่องจากกาเนิดจากทฤษฎีเสียงใต้นาเหมือนกัน
�
�
ี
โซนาร์ล่าทาลายทุ่นระเบิดก็มการหา Range of the day
้
�
�
�
เช่นเดียวกับโซนาร์ปราบเรือดานา แต่จะทาก่อน
เข้าทางานในพ้นท่รับผิดชอบเพ่อนาไปหาย่านทางกวาด
ื
�
ี
ื
�
ื
(ค่า Detection Width) เพ่อนามาวางแผนการปฏิบัต ิ
�
ี
�
�
ิ
�
ในการล่าทาลาย ว่าจะต้องทาการว่งเป็นจานวนก่ Track
�
ื
ในช่องทางน้น แล้วแต่ละ Track จะต้องว่งก่เท่ยว เพ่อให้ เรือล่าทาลายทุ่นระเบิด Type 332 Frankenthal-class ของ
ั
ี
ิ
ี
ี
ี
ได้ค่า Percentage Clearance ได้ตามภารกิจท่ได้รับมา กองทัพเรือเยอรมนี ท่ใช้วัสดุแบบ Non-Magnetic Steel เป็น
ั
ี
�
นอกจากน้ยังมีการพัฒนาในส่วนของเรือล่าทาลาย เหล็กท่มีความแข็งแรงเหมือนเหล็กโดยปกติท่วไป แต่ไม่มีค่า
ี
�
ี
�
ื
ทุ่นระเบิด โดยเพิ่มเติมในส่วนของการพัฒนาตัวเรือเพื่อ อานาจแม่เหล็ก โดยเรือ M1064 Gromitz ลาน้เคยติดต้น แต่
ด้วยตัวเรือที่เป็น Non-Magnetic Steel ท�าให้เรือเมื่อได้รับการ
ลดค่าอิทธิพลส�าคัญ (เสียง แม่เหล็ก ความดัน) ด้วยการ ซ่อมทาส่วนท่เสียหายแล้วสามารถนากลับมาใช้ราชการได้อีกคร้ง
�
ั
ี
�
ออกแบบให้เรือใช้วัสดุแบบไม่มีค่าแม่เหล็ก เช่น ไม้ หรือ ซ่งหากเป็นเรือท่ต่อด้วยไม้ หรือไฟเบอร์ประสบเหตุเช่นเดียวกัน
ี
ึ
ึ
ไฟเบอร์กลาส ซ่งปัจจุบันพัฒนาไปถึงข้นการมี Non คาดว่าตัวเรือจะได้รับความเสียหายมากกว่า
ั
นาวิกศาสตร์ 139
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

�
้
ี
แต่อย่างไรก็ตามทางฝ่ายผู้ผลิตทุ่นระเบิดก็ได้แก้เกม ว่าเป้าใดเป็นทุ่นระเบิดจริง เป้าใดเป็นวัตถุใต้นาท่ไม่ใช่
ผู้ต่อต้านอีกคร้งหนึ่ง เน่องจากทราบดีว่าหลักการของ ทุ่นระเบิด โดยในปัจจุบันได้มีการพัฒนาโปรแกรมช่วย
ื
ั
ื
ั
โซนาร์น้นเกิดจากการปล่อยสัญญาณเสียงเพ่อให้เสียงไป ตรวจจับเป้าท่คาดว่าจะเป็นทุ่นระเบิดข้นเรียกว่า CAD Tool
ี
ึ
ื
ี
้
สะท้อนวัตถุแล้วกลับมาท่ภาครับเพ่อแสดงผลบนหนาจอ หรือ Computer Aid Detection Tool เพ่อช่วยให้
ื
�
แต่หากวัตถุดังกล่าวสะท้อนเสียงได้น้อยลง หรือวัตถุใต้น้า � ผู้ใช้ย่นระยะเวลาในการจาแนกเป้าทุ่นระเบิด (ข้นการ
ั
�
ั
ั
�
น้นจมตัวอยู่ในโคลนก็จะทาให้โซนาร์ล่าทาลายทุ่นระเบิด Classification) จากหน้าจอโซนาร์ได้ในข้นตอนการ
ั
ี
หาวัตถุน้นไม่เจอ จึงเป็นท่มาของการพัฒนาทุ่นระเบิด ประมวลผลหลังการปฏิบัติการต่อต้านทุ่นระเบิด (PMA:
ี
ื
ท่ลดการสะท้อนคล่นโซนาร์ หรือทุ่นระเบิดท่สามารถ Post Mission Analysis) ซึ่งจะใช้ประมวลผลการปฏิบัติ
ี
ั
ทาให้ตวเองจมตวไปในโคลนได้ ทาให้การสะท้อน ของโซนาร์ประจาเรือ หรือยานอัตโนมัติท่ติดต้งโซนาร์ล่า
ั
�
ั
ี
�
�
กลับของสัญญาณเสียงไปยังหน้าจอโซนาร์ของเรือล่า ท�าลายทุ่นระเบิดรวมทั้ง AUV และ SUV โดยโปรแกรม
ท�าลายทุ่นระเบิดไม่สามารถกระท�าได้อีกต่อไป ส่งผลให้ จะช่วยผ้ใช้แยกเป้าท่นระเบดกบเป้าท่ไม่ใช่ท่นระเบดได้
ี
ู
ุ
ุ
ิ
ั
ิ
�
เรือล่าทาลายทุ่นระเบิดไม่สามารถหาทุ่นระเบิดได้เจอแต่ ง่ายขึ้น โดยเทียบจากฐานข้อมูลของทุ่นระเบิดชนิด และ
�
ึ
ี
ั
ทุ่นระเบิดเหล่าน้นยังทางานได้เป็นปกติ โดยเม่อค้นหา แบบต่าง ๆ ท่มีอยู่ในฐานข้อมูล ซ่งจะทาให้สามารถลดเวลา
�
ื
ไม่เจอก็ไม่สามารถท�าการท�าลายทุ่นระเบิดได้ในที่สุด ในการปฏิบัติการในการต่อต้านทุ่นระเบิดให้ส้นลงอย่างม ี
ั
�
ี
�
ึ
นัยสาคัญ ซ่งส่งผลให้เวลาท่ใช้ในการทาภารกิจ และ
การประเมินความเส่ยงซ่งเป็นหัวใจหลักของผลลัพธ์ท ี ่
ี
ึ
�
ผู้ทาการต่อต้านทุ่นระเบิดจะส่งมอบให้กับผู้ปฏิบัติงาน
�
ในหน่วยข้างเคียง ไม่ว่าจะเป็นเรือผิวนา หรือเรือดานา � ้
�
้
ก็ตามมีเวลาสั้นลง สามารถเปิดช่องทางได้เร็วมากขึ้น
ื
�
ั
ี
ท้งน้ ก็เพ่อให้ผู้มีอานาจตัดสินใจสามารถส่งการ
ั
ี
ี
เดินเรือผ่านพ้นท่ท่ถูกวางทุ่นระเบิด (Mined Area) ได้อย่าง
ื
ึ
ปลอดภัย และปราศจากการระเบิดของทุ่นระเบิด ซ่งมีมา
ี
ั
ต้งแต่สมัยท่มีการต่อต้านทุ่นระเบิดยุคแรก ๆ ใน
สงครามกลางเมืองสหรัฐอเมริกา เสมือนดั่งการตัดสินใจ
�
ซ้ายทุ่นระเบิด Manta หรือ Mk44 ตามรหัสการเรียกขานของ ของ Admiral David Farragut ในการนากาลงผ่าน
�
ั
กองทัพเรือสหรัฐอเมริกา ขวาทุ่นระเบิด Rockan ตัวอย่างของ เข้าโจมตีป้อมของฝ่ายใต้ท่อ่าว Mobile Bay ท่ว่า
ี
ี
ื
ี
ทุ่นระเบิดท่ถูกออกแบบมาเพ่อลดการสะท้อนของสัญญาณเสียง “Damn the torpedoes, Full speed ahead” ซึ่ง
ที่เกิดจากโซนาร์ล่าท�าลายทุ่นระเบิด
ิ
เกดจากการประเมินภัยคุกคามทุ่นระเบิดเป็นอย่างดีแล้ว
จุดอ่อนอีกประการหน่งของโซนาร์ล่าทาลาย ภายหลังจากท่ทาการประเมินความเส่ยง (Risk
ี
ี
�
ึ
�
ทุ่นระเบิดก็คือ ความไม่ชานาญของผู้ใช้งานโซนาร์ล่า Assessment) อย่างถ่ถ้วนโดยการตรวจสอบทุ่นระเบิด
ี
�
ท�าลายเอง ซึ่งอาจเกิดจากการที่สภาพพื้นท้องทะเลเป็น ในสนามทนของฝ่ายใต้วาเกิดการชารุดเสยหายของวงจร
�
ุ่
ี
่
ื
หิน หรือเป็นกรวด ซึ่งสภาพดังกล่าวท�าให้สัญญาณเสียง จุดระเบิด เน่องจากวางในนาทะเลเป็นเวลานานไม่ได้
�
้
�
�
สะท้อนกลับมาเป็นจานวนมากจนทาให้ผู้ใช้แยกไม่ออก เกิดจากความเด็ดขาด หรือกล้าบ้าบิ่นแต่อย่างใด ๙
๙ Tamara Moser Melia, “Damn the Torpedoes” A Short History of US Naval Minecoun-
นาวิกศาสตร์ 140
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ี
ตัวอย่างหน้าจอ Computer Aid Detection Tool (CAD) เป็นการช่วยค้นหาเป้าท่น่าจะเป็นทุ่นระเบิดโดยอัตโนมัติของคอมพิวเตอร์โดย
อาศัยการเปรียบเทียบความต่างสีของพิกเซลที่ปรากฏบนหน้าจอคอมพิวเตอร์ ในขั้นการท�า Post Mission Analysis (PMA) ซึ่งเป็นการ
้
�
ึ
ั
วิเคราะห์เป้าเพ่อจาแนกเป้าว่าเป้าใดเป็นวัตถุใต้นาท่วไป และเป้าใดเป็นเป้าทุ่นระเบิดจริงภายหลังการปฏิบัติซ่งจะใช้กับอุปกรณ์ประเภท
ื
�
ยานค้นหาเป้าใต้น�้าอัตโนมัติ (Autonomous Underwater Vehicle: AUV) หรืออุปกรณ์ Side Scan Scan ซึ่งโดยปกติจะใช้เวลานาน
ในการไล่ดูเป้าในแต่ละภารกิจแต่หากมีคอมพิวเตอร์ช่วยประมวลผลก็จะท�าให้สามารถวิเคราะห์เป้าใต้น�้าได้รวดเร็วขึ้นเป็นอย่างมาก
นาวิกศาสตร์ 141
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ใช้งานในกองทัพเรือไทย แต่บุคลากรของกองทัพเรือ
ี
ื
ก็สามารถท่จะเรียนรู้จากส่อต่าง ๆ หรือจากการฝึกได้
ซึ่งยาน AUV นี้ก็พัฒนามาแล้วร่วม ๓๐ ปี หรืออุปกรณ์
อีกประเภทที่เป็นที่รู้จักกัน คือ ยานอัตโนมัติไร้คนขับบน
�
�
้
ผิวนาสาหรับล่าทาลายทุ่นระเบิด (Unmanned Surface
�
ี
ั
Vehicle: USV) เองก็ได้มการพฒนามาได้ราว ๆ ๑๐ ปี แล้ว










Admiral David Farragut เจ้าของวลี Damn the Torpedoes,
่
ื
ั
่
ี
ิ
ั
้
็
Full Speed Ahead ทสงให้เรอในกระบวนเดนหนาเตมตวเขาไป
้
�
ในสนามทุ่นระเบิดภายหลังสารวจจนแน่ใจแล้วว่าทุ่นระเบิดของ
ฝ่ายใต้เสื่อมสภาพจากการที่อยู่ในน�้าเป็นเวลานาน
อนาคตของทุ่นระเบิดและการพัฒนาต่อไปของทุ่น
ระเบิดสมัยใหม่
ี
ื
ด้วยการมาถึงของคล่นการพัฒนานวัตกรรมลูกท่ ๖
จะมีการพูดถึงเทคโนโลยีใหม่ ๆ อย่าง Internet of Things,
Automation, Robotics, Digitalization และ
ึ
ั
Sustainability ซ่งในแนวคิดในยุคปัจจุบันน้นเน้นหนัก
ไปท่การใช้เคร่องจักรแทนมนุษย์ และการบังคับยาน
ี
ื
แบบ Remote Control โดยการต่อต้านทุ่นระเบิดใน
ั
ยุคปัจจุบันน้นสามารถบังคับยานต่อต้านทุ่นระเบิดได้
ี
จากระยะไกล โดยผู้ปฏิบัติงานไม่จาเป็นท่จะต้องอยู่บน
�
เรือต่อต้านทุ่นระเบิดอีกต่อไป การควบคุมระยะไกลทาได้
�
ง่ายมากขึ้นเนื่องจากข้อมูล Data ที่ใช้ในการบังคับยาน
ั
สามารถท่จะส่งผ่านอากาศได้ในปริมาณมากข้น ท้งน ้ ี
ี
ึ
ี
แนวคดดังกล่าวเป็นท่นิยมในปัจจุบันก็เพ่อลดความเสยง
ิ
ื
ี
่
ต่อทรัพยากรบุคคล โดยยกตัวอย่างอุปกรณ์ท่บุคลากร ยานใต้น�้าอัตโนมัติค้นหาทุ่นระเบิด Reemus 600 (ตัวเลข ๖๐๐
ี
ของกองเรือทุ่นระเบิดคุ้นเคยเป็นอย่างดี คือ ยานค้นหา คือน�้าหนักของตัวยานซึ่งหนัก ๖๐๐ ปอนด์) ซึ่งกองก�าลังป้องกัน
ทุ่นระเบิดแบบอัตโนมัติ แบบ Remus 100 ซึ่งเป็น AUV ตนเองญป่นไม่ได้ผลตเองแต่จดหามาเพอทดลองใช้งาน โดย
ุ
ิ
่
ั
ื
่
ี
ี
ท่มีใช้ในกองทัพเรือต่าง ๆ ท่วโลกอย่างแพร่หลาย แม้จะไม่ม ี ทดลองใช้งานครั้งแรกในการฝึก IMX 2019
ั
นาวิกศาสตร์ 142
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

่
ั
ุ
ี
ุ
ั
ี
ั
ึ
ซ่งท้งน้ก็คาดการณ์ได้ว่าทุ่นระเบิดทางทะเลท ี ่ จะยงไม่มีอปกรณ์ต่าง ๆ ดงทได้กล่าวมา แต่บคลากร
ื
ผ่านการพัฒนามาอย่างต่อเน่องควบคู่กับการพัฒนา ของกองทัพเรือก็สามารถเรียนรู้ควบคู่กับเทคโนโลย ี
เทคโนโลยีของมนุษยชาติต้งแต่ในศตวรรษท่ ๑๔ ท่พัฒนาไปอยู่เสมอ ๆ ตามกาลเวลาได้ เพ่อตามโลกให้ทัน
ี
ื
ี
ั
ยุคราชวงศ์หมิงจนกระท่งปัจจุบันก็จะถูกพัฒนา ตามเทคโนโลยีให้ทัน และไม่ถูกโลกท้งไว้เบ้องหลัง รวมท้ง
ั
ิ
ื
ั
ี
ควบคู่กันไปพร้อม ๆ กับเทคโนโลยีเหล่าน้ด้วย เช่น สามารถที่จะใช้ หรือเข้าใจอุปกรณ์เหล่านั้นได้ หากมีการ
โดยเฉพาะเทคโนโลยี Artificial Intelligent (AI) จัดซื้อ จัดหา หรือแม้แต่การพัฒนาขึ้นมาเอง เพื่อน�าไป
ี
�
ึ
และ Big Data ซึ่งจะช่วยให้ทุ่นระเบิดมีฐานข้อมูล และ ใช้ในราชการ ซ่งเราในฐานะนักรบทางเรือจาเป็นท่จะ
�
สามารถประมวลผลได้แม่นยามากย่งข้นไปอีก หรือ ต้องก้าวตามให้ทันโลกในยุคสมัยใหม่ และอย่าหยุดที่จะ
ึ
ิ
ื
ทุ่นระเบิดอาจมีวงจร หรือเพ่อช่วยกลไกเพ่อช่วยให้ เรียนรู้ ดังคากล่าวของอัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ท่ว่า Once you
ี
�
ื
ื
ตัวทุ่นระเบิดจมตัวใต้พ้นท้องทะเลจนสัญญาณโซนาร์ stop learning, you start dying. “เมื่อใดก็ตามที่คุณ
ไม่สามารถค้นหาได้อีกต่อไป ทั้งนี้ ถึงแม้กองทัพเรือไทย หยุดเรียนรู้ คุณก็เริ่มที่จะตาย”





�
่
ั
้
ยานไรคนขบ USV ของ กองทพเรอสหรฐอเมรกา ขณะทาการปลอย คลื่นการพัฒนาทางด้านเทคโนโลยี Kondratiev wave ลูกต่าง ๆ
ั
ิ
ั
ื
Side Scan Sonar
เอกสารอ้างอิง
๑ ภาพจาก https://www.youtube.com/watch?v=UdFNuc5XtII&t=212s How Underwater Explosions damage Ships and Subs
๒ คัดลอกจาก https://en.wikipedia.org/wiki/Naval_mine โดยเป็นภาพจากหนังสือของ Joseph Needham’s Science and Civilization in China:
เล่มที่ ๕ ส่วนที่ ๗ หน้า ๒๐๖
๓ ภาพจาก http://www.navweaps.com/Weapons
๔ คัดลอกภาพจาก https://en.wikipedia.org/wiki/Paravane_(weapon)
๕ คัดลอกจาก https://en.wikipedia.org/wiki/Parachute_mine ภาพจากคลังภาพของ Imperial War Museum สหราชอาณาจักร https://www.
iwm.org.uk/
๖ คัดลอกจาก https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_William_Boyle
๗ ภาพจาก https://fas.org/
๘ ภาพจาก military.wikia.com และ www.solarnavigator.net
๙ ภาพจาก https://www.ecagroup.com/en/solutions/umisoft-software-system-for-unmanned-missions
๑๐ ภาพจาก https://navyrecognition.com/



นาวิกศาสตร์ 143
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ื
ั
ต�ำนำนเหลือเช่อยังคงกล่ำวขำนกัน แม้กระท่ง
ี
ี
ื
ึ
ทุกวันน ซ่งค่อนข้ำงแตกต่ำงกัน แต่ท่น่ำเช่อถือมำกท่สุดคือ
ี
้
ี
ั
ศพของเนลสันถูกเก็บรักษำไว้ด้วยเหล้ำบร่นด มิใช่เหล้ำรัม
แต่ต้นตอของสแลง Nelson’s blood ท่เช่อกันว่ำเป็น
ื
ี
เหล้ำรัมน้น ยังไม่มีหลักฐำนท่ชัดเจนพอเช่อถือได้ว่ำเกิดข้น
ั
ี
ื
ึ
ตั้งแต่เมื่อใดและที่ไหน
มีกำรลือกันว่ำ ทหำรประจ�ำเรือ HMS Victory ได้
ึ
ี
แอบใช้หลอดดูดเหล้ำจำกถังท่ดองศพของเนลสัน ซ่งคง
ี
มีสีแดงเหมือนเลือด แต่ประเด็นน้น่ำจะเป็นไปได้น้อย สแลงน้มำจำกชำวเรือสมัยเรือใบใช้กันมำก
ี
เน่องจำกถังท่ดองศพเนลสัน วำงไว้บนดำดฟ้ำ และมียำม ในปัจจุบัน แต่คนจ�ำนวนมำกมักไม่ค่อยทรำบถึงควำมเป็นมำ
ื
ี
คอยดูแลอยู่ตลอดเวลำทั้งกลำงวันและกลำงคืน อำจทรำบเพียงควำมหมำยว่ำ “มีพ้นท่ว่ำงไม่เพียงพอ
ี
ื
Nigerian lager อย่ำงมำกหรือแคบมำก”
้
้
ั
ี
่
ี
่
ี
้
ตนตอของสแลงนโดยเฉพำะทเกยวกบแมว (cat) นน
ั
ี
ร้ำยกำจกว่ำท่เรำคิด กล่ำวคือ เม่อลูกเรือกระท�ำควำมผิด
ื
กำรโบย (flogging) ถือเป็นเร่องปกติในยุคเรือใบ
ื
ส่วนสถำนที่ซึ่งใช้โบยลูกเรือปกติกระท�ำบนดำดฟ้ำเปิด
ในยุคของ Lord Nelson สิ่งที่ใช้โบย เรียกว่ำ cat
หรือแมว หรือเชือก ซ่งมีหำงเก้ำหำง (cat-o’-nine tails)
ึ
มีควำมยำว ๔ ฟุต (ด้ำมจับ ๒ ฟุตและหำง ๒ ฟุต) พื้นที่
ค�ำสแลง แทนเบียร์ guinness stout ซึ่งมีลักษณะ ระหว่ำงดำดฟ้ำบนเรือรบค่อนข้ำงเล็กและแคบ แม้แต่เรือ
เป็นสีด�ำ ขนำดใหญ่ หรือเรือประจัญบำน (ship-of-the line) พ้นท ่ ี
ื
not enough room to swing a cat ระหว่ำงดำดฟ้ำก็แคบเช่นกัน ดังนั้น สถำนที่เหมำะที่สุด
มีพื้นที่ไม่เพียงพออย่ำงมำก แคบมำก ในกำรเหวี่ยงแส้ เพื่อให้เกิดแรงโบยมำกตำมต้องกำรนั้น
จึงเป็นบนดำดฟ้ำเปิด เพรำะใต้ดำดฟ้ำคับแคบเช่นกัน
ี
ี
น่คือท่มำของสแลง not enough room to swing a cat
กล่ำวกันว่ำ cat หรือแส้ ที่ใช้โบยทหำรในรำชนำวี
อังกฤษ เป็นส่วนส�ำคัญอย่ำงหนึ่งที่ท�ำให้รำชนำวีอังกฤษ
�
เข้มแข็งและทหำรมีระเบียบวินัย จนสำมำรถครองน่ำนน้ำ
(rule the waves) ในอดีตได้เกือบทั่วโลก
นาวิกศาสตร์ 146
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

ี
ั
ส่วนแส้ท่ใช้โบยผู้กระท�ำควำมผิดน้น ปกติท�ำโดย nuts and bolts with an awning
จ่ำเหล่ำสำมัญหรือตัวผู้กระท�ำควำมผิดเอง แล้วเก็บไว้
ก่อนน�ำมำใช้ในถุงผ้ำขนสัตว์สีแดงหรือสีน้ำเงิน ส่วนจ�ำนวน
�
ึ
ึ
ิ
ั
ครั้งในกำรโบยนับเป็นโหล ซ่งเร่มต้งแต่ ๑ โหล ถง ๑๐๐ โหล
กำรโบยถือเป็นพิธีอย่ำงหน่ง ปกติแล้วจะมีกำรรวมพล
ึ
ี
้
ื
ื
ของทหำรบนดำดฟ้ำ ท้งน เพ่อให้เป็นตัวอย่ำง แต่คนอ่น ๆ
ั
ซึ่งได้เห็นถึงควำมโหดร้ำยของกำรโบย
notice to Mariners ประกาศชาวเรือ
ค�ำสแลงในรำชนำวีอังกฤษใช้เรียกอำหำร steak
ี
and kidney pie เป็นอำหำรรสเผ็ดท่เต็มไปด้วยส่วนผสม
ี
ของเน้อวัวห่นส่เหล่ยม ลูกเต๋ำ ไต หัวหอมทอดและ
ี
ั
ื
�
น้ำเกรว่สีน้ำตำล นับเป็นอำหำรจำนโปรดของคนอังกฤษ
�
ี
oggin ทะเล



nun buoy
ี
บรรณสำรแจ้งกำรเปล่ยนแปลงล่ำสุดของแผนท ี ่
เดินเรือและเครื่องช่วยเดินเรืออื่น ๆ
ี
ี
ึ
ส�ำนวนน้ใช้แทน “the sea” ซ่งเป็นค�ำท่ลูกเรือ
อังกฤษนิยมใช้กันในสมัยโบรำณ กล่ำวกันว่ำ เป็นไปได้
ว่ำมำจำก ๒ ทฤษฎ ๆ แรก ลูกเรือมักออกเสียงค�ำว่ำ
ี
ocean เพี้ยนเป็น oggin ทฤษฎีที่ ๒ oggin อำจมำจำก
ค�ำว่ำ hogwash ซึ่งเป็นน�้ำล้ำงจำนที่ใช้เป็นอำหำรของ
สุกร หรืออีกนัยหนึ่ง มีควำมหมำย ว่ำ “ไร้สำระ”
oggin ปกติใช้มำกบนเรือ โดยเฉพำะบรรดำนำย
ทหำรประทวน (lower deck) แต่ในปัจจุบันไม่ค่อยนิยม
ี
ใช้กันในหมู่คนท่ไม่คุ้นเคยกับทะเล หรือวรรณกรรม
ที่เกี่ยวกับทะเล
an old hand ว่ำกันตำมตัวอักษรแล้วหมำยถึง

ทุ่นกรวย ทุ่นรูปกรวยสีแดง ใช้หมำยร่องน�้ำวำงไว้ที่ กะลำสีท่มีประสบกำรณ์สูง และมำกกว่ำกะลำสีหนุ่ม
ี
�
ขอบขวำของร่องน้ำ มองเห็นได้จำกเรือท่แล่นจำก หรือใหม่ (green sailor) ทั้งอำยุ และควำมรู้ที่มำกท�ำให้
ี
ทะเลเข้ำสู่ท่ำ เขำเป็นคนที่ “รอบรู้และเชี่ยวชำญ”

นาวิกศาสตร์ 147
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕

“ห้องน�้ำต้นเหตุท�ำให้ U-Boat ของเยอรมันจม”



ี
เรือล�ำน้เป็นล�ำหน่งท่ได้มีกำรติดต้งห้องน้ำไฮเทค
ึ
ั
�
ี
แบบใหม่
ี
เรือ U-Boat ท่ประสบชะตำกรรมคือ U-1206
มีเรือเอก Karl Schlitt เป็นผู้บังคับกำรเรือ เรือล�ำน ้ ี
ได้รับกำรดัดแปลงติดต้งท่อหำยใจ (Schnorkel)
ั
่
รวมทั้งห้องน�้ำแบบใหม่ตำมที่กล่ำวข้ำงต้น แตเนื่องจำก
�
ึ
เป็นของใหม่ กำรใช้ห้องน้ำจึงเกิดปัญหำข้น
เมื่อวันที่ ๑๔ เมษำยน ค.ศ. ๑๙๔๕ เรือ U-1206
ลำดตระเวนบริเวณตะวันออกของสกอตแลนด์ ห่ำง
ี
จำกฝั่งประมำณ ๙ ไมล์ทะเล ขณะท่ก�ำลังด�ำอยู่
�
ื
ผู้บังคับกำรเรือได้ใช้ห้องน้ำ เม่อเสร็จธุระเขำได้เรียก
ห้องน้ำ (ชำวเรือเรียกว่ำ head) มีควำมส�ำคัญ เจ้ำหน้ำท่เทคนิคให้ช่วยเหลือ แต่บังเอิญเจ้ำหน้ำท ่ ี
ี
�
�
ิ
�
ต่อควำมเป็นอยู่ของทหำรไม่แพ้เตียงนอน สถำนท ่ ี มือใหม่เปิดล้นน้ำผิดพลำด น้ำทะเลจึงทะลักเข้ำเรือ
รับประทำนอำหำร โดยเฉพำะห้องน้ำของ U-Boat อย่ำงรวดเร็วและมีจ�ำนวนมำก และไหลลงไปสู่ดำดฟ้ำ
�
ึ
ื
ั
�
�
ั
ในสงครำมโลกคร้งท่ ๒ ปกติแล้วของเสียจำกห้องน้ำ ช้นล่ำงซ่งเป็นท่เก็บแบตเตอร่ เม่อน้ำทะเลเจอกรด
ี
ี
ี
ี
ึ
ี
จะถูกเก็บไว้ในห้องท่ท้องเรือจนกว่ำเรือจะโผล่ข้นสู่ จำกแบตเตอร่ท�ำให้เกิดก๊ำซพิษคลอรีนฟุ้งกระจำย
�
ั
ผิวน้ำแล้วจึงอัดหรือดันออกจำกเรือ ขณะท่เรือด�ำน้ำ ท่วเรือ ผู้บังคับกำรเรือไม่มีทำงเลือก จึงต้องน�ำเรือ
ี
�
ึ
อยู่ในระดับควำมลึกจึงไม่กระท�ำกัน แต่กำรเก็บ โผล่ข้นสู่ผิวน้ำ ด้วยควำมโชคร้ำยเม่อโผล่ข้นมำท ี ่
ึ
ื
�
ิ
ื
�
ื
ของเสียจ�ำนวนมำก เม่อเรือจ�ำเป็นต้องด�ำอยู่ใต้น้ำ ผิวน้ำ บังเอิญเคร่องบินท้งระเบิดของกองทัพอำกำศ
�
ั
เป็นเวลำนำน น้ำหนักของส่งปฏิกูลเหล่ำนนไม่เป็นท ่ ี อังกฤษผ่ำนมำจึงท้งระเบิดเข้ำใส่เรือ ท�ำให้ทหำร
�
ิ
ิ
้
ึ
พึงประสงค์ เรือ U-Boat ของเยอรมันท่สร้ำงข้น เสียชีวิตทันที ๑ นำย เรือเสียหำยหนัก ผู้บังคับกำรเรือ
ี
มำตอนปลำยของสงครำม จึงได้รับกำรพัฒนำ จึงสั่งสละเรือ พร้อมกับให้เปิดลิ้นน�้ำเพื่อขอให้น�้ำเข้ำเรือ
ห้องน้ำให้สำมำรถชักโครกของเสียออกจำกตัวเรือได้ (จมเรือ-scuttle) ทหำรท่เหลือใช้เรอยำงพำยสู่ฝั่ง
�
ี
ื
ี
ในขณะที่ก�ำลังด�ำอยู่ แต่เสียชีวิตระหว่ำงทำง อีก ๓ นำย ท่เหลือรวมท้ง
ั
ั
เรือ U-1206 เป็นเรือ Type VllC เรือช้นน ้ ี ผู้บังคับกำรเรือถูกจับเป็นเชลยศึก
ื
ี
�
ถือว่ำเป็น Backbone ของกองเรือด�ำน้ำเยอรมันท่ม ี เรือเอก Schlitt เสียชีวิต เม่อ ค.ศ. ๒๐๐๙
ี
ุ
ื
�
ประสิทธิภำพสูงมำก ระวำงขับน้ำเพียง ๗๐๐ กว่ำตัน ขณะท่มอำยได้ ๙๐ ปี ซำกของเรอ U-1206 ต่อมำ
ี
มทหำรประจำเรอ ประมำณ ๕๐ นำย อำวธหลกเป็น ถูกค้นพบใน ค.ศ. ๑๙๗๐ โดยบริษัทบีพีของ
ี
ุ
ั
�
ื
ตอร์ปิโดออกปฏิบัติกำรใน Atlantic ได้นำนถึง ๔๕ วัน อังกฤษ
นาวิกศาสตร์ 148
ปีที่ ๑๐๕ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๕