นาวิกศาสตร์ เดือน มกราคม ๒๕๖๖

�
�
ุ
้
ำ
ำ
่
�
ุ
�
�
ำ
่
ื
็
�
�
�
่
�
ุ
ิ
ื
�
�
ในยุคเรือใบ อเรือในกรืงเทพฯ ส่วนใหญ่จะอยุตามรืมแมนาเจาพรืะยุา โดยุขุดเป็นรืองนา จากฝั่งแมนาเขุาไป็
้
�
่
้
่
�
�
ิ
ี
�
ึ
้
ี
่
ึ
พืนขุองอเป็็นดนโคลน ฝั่รืงจงเรืยุกว�า “Mud Dock” ต�อมามเรืือกลไฟขุนาดใหญ่ จงส่รืางอใหแขุงแรืง มโรืงงานพรือม
ี
้
็
�
�
�
�
�
้
�
ี
ส่ามารืถซ่อมและส่รืางเรืือขุนาดใหญ่ทีมนาหน่กมากได พืนขุองอกไม�เป็ยุกแฉะอยุาง Mud Dock
ำ
่
ี
�
�
็
้
้
ี
�
�
ี
้
่
�
่
่
�
อู่เรือู่หลวง ทส่ามารืถซ่�อมส่รืางเรือกลไฟในส่มยุพรืะบาทส่มเด็จพรืะจอมเกล้าเจาอยุ่หว รืชกาลท� ๔ เขุาใจวามอยุ่ �
ื
่
้
ื
ี
�
ื
๓ แห�ง คอ อู่่เรืือู่วงหน้้า อู่่เรืือู่บ้้าน้สมเด็็จ และอู่่เรืือู่ใต้้วด็รืะฆััง
ั
�
ั
�
่
่
อู่�เรือู่วังหน้้า เป็นอ�เรืือท�พรืะบาทส่มเด็จพรืะป็�นเกลาเจ้าอยุหว ผู้้บญ่ชาการืทหารืเรืือพรืะองค์แรืก ทรืงจดส่รืางขุน
่
ึ
�
ี
้
้
่
็
่
่
่
่
ื
�
่
่
ื
เพ�อซ่อมส่รื้างเรืือรืบ เรืือพรืะทน�งขุองฝั่่ายุวงหน้า อน�อยุท�บรืิเวณโรืงทหารืเรืือวงหน้า ซ่�งต�งอยุรืิมแม�นาเจ้าพรืะยุา
�
ี
ำ
�
ี
่
�
�
่
่
�
ี
่
่
ึ
�
ุ
้
ิ
ำ
�
้
ิ
ดานทศใตพรืะตาหน่กนาขุองพรืะบวรืรืาชว่ง ป็่จจบ่นคอ มหาวทยุาล่ยุธรืรืมศาส่ตรื ท�าพรืะจ่นทรื ์
ำ
์
ื
ุ
ี
ำ
ิ
�
็
็
�
ี
ื
�
่
่
้
็
้
�
่
�
ื
่
ี
อู่เรือู่บ้าน้สมเด็จ อยุทหนาวดอนงคารืาม เป็นอเรือทอยุในความอานวยุการืขุองส่มเดจเจาพรืะยุาบรืมมหาศรืส่รืยุวงศ ์
�
่
้
ึ
ุ
้
�
้
็
ุ
ุ
็
(ชวง บนนาค/เจาคณกลาโหม) ซ่งเป็นบตรืชายุคนโตขุองส่มเดจเจาพรืะยุาบรืมมหาป็รืะยุรืวงศ (ดศ บนนาค/
�
ุ
่
ิ
์
สมเด็็จเจาพรืะยาอู่งค์์ใหญ่) �
้
็
ื
้
่
้
ส่มเดจเจาพรืะยุาบรืมมหาศรืีส่รืยุวงศ (ชวง บนนาค) เป็นนกตอเรือคนแรืกผู้ส่ามารืถตอเรือแบบฝั่รื่�งได ไดรืบ
่้
ื
้
�
�
่
็
ิ
�
ุ
ุ
์
ี
้
ื
ี
�
ุ
ิ
ุ
่
ิ
ุ
�
�
ิ
�
ี
้
็
การืยุกยุองใหเป็น “น้าวาสถาปน้กค์น้แรืกขอู่งไทย” เป็นอจฉรืยุบรืษผู้มชอเส่ยุงเดนทส่ดในบรืรืดาส่มาชกทงหลายุ
่
�
็
่
้
ขุองส่กลบนนาค อเรืือนีอยุใกลก่บจวนขุองท�าน
�
�
่
ุ
�
่
ุ
ครื่�นเจาพรืะยุาส่รืวงศไวยุว่ฒนไดว�าการืกรืมพรืะกลาโหม (วรื บนนาค/เจาคณทหารื) ส่บต�อจากส่มเดจพรืะยุา
์
ุ
้
์
ื
็
้
้
ุ
ุ
ำ
ิ
บรืมมหาศรืส่รืยุวงศ (ช�วง บนนาค) ผู้บดา กไดอานวยุการือเรืือหนาว่ดอนงคารืามและไดอานวยุการืต�อเรืือเช�นเดยุว
้
้
้
์
่
ี
ี
ุ
ุ
้
�
ำ
่
็
ิ
ิ
ก่บบดา
�
ื
�
้
่
ในบรืเวณบานส่มเดจเจาพรืะยุาน ยุงมอตอเรืออกอหนงเป็นขุองส่มเดจเจาพรืะยุาบรืมมหาพไชยุญ่าต (ทด บนนาค/
ิ
่
ิ
ี
�
่
่
้
ิ
ึ
็
็
ี
ี
็
�
�
้
ุ
็
้
็
ึ
์
้
์
สมเด็จเจาพรืะยาอู่งค์น้อู่ย) ซ่�งเป็็นน้องชายุขุองส่มเด็จเจ้าพรืะยุาบรืมมหาป็รืะยุ่รืวงศ (ดิศ บุนนาค/สมเด็จเจาพรืะยา
้
�
่
�
็
้
่
่
�
ิ
�
�
อู่งค์์ใหญ่) ท�านเป็็นผู้ทีรื่กการืต�อเรืือมาก ว่นหนึงท�านมาด่กจการืในอเรืือขุองท�าน หล่งจากน่นไม�กีชวโมงกเกดเป็็นลม
�
�
ิ
ุ
ึ
ิ
ถงแก�พรืาล่ยุโดยุป็่จจบ่นท่นด�วน
อู่เรือู่หลวงใต้วด็รืะฆัง อยุตรืงขุามทารืาชวรืดฐ เรืมส่รืางตงแตส่มยุรืชกาลท ๔ ใชซ่อมส่รืางเรือหลวงตลอดมา
�
�
ิ
ิ
่
่
�
ี
้
�
ั
�
่
�
้
่
้
่
�
ื
้
ื
้
ั
�
ึ
จนถงส่ม่ยุรื่ชกาลที ๕
�
นาวิกศาสตร์ 49
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

้
�
พระบาทสมเด็็จพระปิ่่นเกล้้าเจาอยู่่หััว
�
นกติ�อเรอติระก่ล้บนนาค
ั
ื
ุ




















ั
ุ
ิ
้
ิ
ุ
้
สมเด็็จเจาพระยู่าบรมมหัาปิ่ระยู่่รวงศ์์ (ด็ศ์ บนนาค) สมเด็็จเจาพระยู่าบรมมหัาพไชยู่ญ่าติิ (ทด็ บนนาค)
์
้
้
สมเด็็จเจาพระยู่าองคใหัญ่ � สมเด็็จเจาพระยู่าองคนอยู่
้
์











์
ั
ุ
้
ุ
ุ
ุ
้
้
ี
ิ
สมเด็็จเจาพระยู่าบรมมหัาศ์รสรยู่วงศ์์ เจาพระยู่าสรวงศ์์ไวยู่วฒน (วร บนนาค/เจาคณทหัาร)
้
ุ
(ช�วง บนนาค/เจาคณกล้าโหัม)
ุ
นาวิกศาสตร์ 50
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

ื
�
่
่
ิ
้
�
ิ
�
ิ
่
ี
่
ี
�
้
ื
ี
ำ
�
่
�
�
้
ี
�
่
่
�
�
ป็รืะวตทเกยุวกบกจการืฝั่ายุชางกลเรือนนไดเรืมมมาแลวตงแตครืงมเรือกลไฟใชในรืาชการื และตาแหนงฝั่ายุชางกล
�
่
ื
�
�
่
ึ
ี
่
้
่
ุ
่
ื
ไดมีมาแล้วต�งแต�ส่ม่ยุรืชกาลท ๔ ส่วนรืาชการืในส่ม่ยุน�นมช�อวา “กรืมเรือู่กลไฟ” ซ่�งตอมาใหขุ�นในส่งกด “กรืมอู่รืสมพล”
�
้
ี
ึ
กรืมพรืะกลาโหม
ุ
ี
้
ี
้
กรืมเรืือู่กลไฟ ม นายุพ่นเอก พรืะอรืส่มพลาภิิบาล (ท่ด) เป็็น “เจากรืมเรืือู่กลไฟ” มหนาที�ป็กครืองด่แลเรืือกลไฟ
�
ท่งต่วเรืือและเครืืองจ่กรืใหอยุในส่ภิาพเรืยุบรือยุ บางครืาวกเรืยุกว�า “กรืมรืกษาเรืือู่กลไฟ”
�
�
ี
้
็
ั
่
ี
้
ำ
ั
กรืมอทหารืเรืือส่ม่ยุใหม� ถอว�า น้ายพน้เอู่ก พรืะอู่รืสมพลาภิิบ้าล (ทด็) เป็็น เจากรืมอทหารืเรืือ ลาด่บที ๑ ต่�งแต�
�
�
่
ื
ุ
้
่
�
ั
ว่นที ๑ เมษายุน พ.ศ. ๒๔๓๓
�
*ยุงไม�มกรืมอู่่ทหารืเรืือู่ ยุงไม�มเจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่
่
่
ี
้
�
ี
้
ื
ื
่
่
�
้
้
ื
�
่
อเรือหลวงใตวดรืะฆังไดใชซ่อมส่รืางเรือหลวงมาจนถงส่มยุรืชกาลท ๕ เมอครืง นายุพลเรือโท พรืะวรืวงศเธอ
ี
�
์
่
่
�
่
้
�
ื
ึ
ื
�
่
้
้
่
่
่
�
่
ื
พรืะองคเจาส่ายุส่นทวงศ (หมอมเจาส่ายุ) มหนาทบงคบบญ่ชาทหารืเรือ (เจาพนกงานใหญ่ผู้ชวยุผู้บญ่ชาการืทหารืเรือ/
้
่
ี
้
�
่
ี
�
้
ิ
์
์
้
็
�
่
่
�
้
้
้
่
�
้
ผู้บ่ญ่ชาการืทหารืเรืือ คนที ๕) กไดจ่ดทีว�าการืกรืะทรืวงทหารืเรืืออยุใกลก่บโรืงหล�อู่ หรืืออต�อเรืือใตว่ดรืะฆัง โรืงหล�อู่
�
่
�
็
ื
่
�
ื
่
�
่
�
ำ
ึ
�
ึ
�
่
่
�
ื
ในส่มยุนนหมายุถึง ทวาการืกรืมทหารืเรือู่ และคาวาทหารืโรืงหลอู่หรือต้าหารืโรืงหลอู่ กหมายุถง ทหารืเรือู่ ซ่งในส่มยุน�น
มชือเส่ยุงในทางเกะกะเกเรื ดรืายุ แบบน่กเลงโต
�
ุ
ี
้
ี
่
่
ื
�
้
่
�
ำ
การืแตงเครืองแบบขุองทหารืเรือในส่มยุน�น ทหารืป็รืะจำาเรือทุกลา ทกกรืม ทุกกอง ใชแถบหน้าหมวกมีตวอกษรืวา
ุ
�
่
ื
ื
ี
ื
�
�
่
กรืมทหารืเรือู่ เหมอนกนหมด แตผู้คนกไมเรืยุกวา ทหารืเรือู่ พากนเรืยุกวา ต้าหารืโรืงหลอู่ ซ่�งเป็็นทรื้จกกนดีกวาท�เรืยุกวา
�
ื
ื
�
�
�
่
่
�
ี
ี
่
�
่
่
้
ี
ี
็
ึ
ทหารืเรืือู่
�
�
้
�
้
�
ี
�
ึ
�
้
่
ครื่�นต�อมาเมือมเรืือหลวงมากขุึน จงโป็รืดเกลาฯ ใหจ่ดการืส่รืางอเรืือขุนาดใหญ่ทีขุางโรืงหล�อเป็็นอยุางแบบอู่่ไม ้
้
�
�
่
ื
่
้
่
่
้
ี
้
่
ี
ุ
ในรืะยุะน นายุพนตรื ขุนพรืหมรืกษา (กรื หงส่กล) ไดมาชวยุดแลการืส่รืางอใหม ไดจดการืจนแลวเส่รืจกอนเป็ดอเรือหลวง
�
้
�
�
่
ุ
่
็
�
�
�
ุ
ี
�
�
่
ี
ิ
่
(ในว่นที ๙ มกรืาคม พ.ศ. ๒๔๓๓) กจการืฝั่ายุอเรืือเรืยุกว�า “กรืมอู่่เรืือู่” ม นายุพ่นเอก พรืะอรืส่มพลาภิิบาล (ท่ด) เป็็น
ั
�
ั
่
้
ั
ผู้บ้งค์บ้บ้ญ่ชาฝ่่ายอู่่เรืือู่
�
ี
ตอมาขน้พรืหมรืกษา (กรื หงส่กล) ไดมาทาหนาทแทนพรืะอรืสุ่มพลาภิบาล ซ่�งยุ้ายุไป็ป็รืะจำากรืมกลาง กรืมทหารืเรือ
ุ
ิ
ุ
�
ำ
้
ึ
ั
้
ื
ในตาแหน�ง “นายุเวรืใหญ่ทหารืเรืือ”
�
ำ
ำ
�
ั
ั
ิ
ุ
ั
ำ
�
ั
ี
�
่
ขน้พรืหมรืกษา มตาแหน�ง “หวหน้้าพน้กงาน้อู่่เรืือู่หลวง” เป็็นลาด็บ้ท ๒ ต่�งแต�ว่นที ๑ ส่งหาคม พ.ศ. ๒๔๓๓
(ถง พ.ศ. ๒๔๓๖)
ึ
*ยุงไม�มกรืมอู่่ทหารืเรืือู่ ยุงไม�มเจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่
ี
้
ี
�
่
่
ั
่
�
ี
่
�
�
่
วน้ท ๙ มกรืาค์ม พ.ศ. ๒๔๓๓ พรืะบาทส่มเด็จพรืะจุลจอมเกล้าเจ้าอยุ่หว รืชกาลท ๕ เส่ด็จพรืะรืาชดาเนิน
ำ
ทรืงป็รืะกอบพธเป็่ดอเรืือหลวง ขุุนพรืหมรื่กษาเป็็นหวหน้้าพน้กงาน้อู่่เรืือู่หลวง
�
ั
ิ
�
่
ี
ั
้
ใน้ พ.ศ. ๒๔๓๖ น้ายน้าวาเอู่ก เต้รืล (ก่ป็ต่นเตรืล/Captain W.Traill) มตาแหน�งเป็็นเจากรืมอู่่�เรืือู่ (Director of
ำ
ี
�
ุ
�
Dockyard) เป็็นลาด็บ้ท ๓ ส่่งก่ด กรืมอู่่เรืือู่ ส่บแทนขุุนพรืหมรื่กษา ซ่ึ�งไดเลือนเป็็นพรืะรืาชโยุธาเทพ (กรื หงส่กล)
้
�
ื
ั
่
ำ
็
�
ำ
้
�
ึ
่
นายุนาวาเอก เตรืล รืบรืาชการืในตาแหนง เจากรืมอู่�เรือู่ ตงแต พ.ศ. ๒๔๓๖ จนถง พ.ศ. ๒๔๔๒ กลาออกจากรืาชการืไป็
�
ื
่
่
และถงแก�อนจกรืรืมเมือว่นที ๑๓ มนาคม พ.ศ. ๒๔๔๓
ิ
ี
�
�
ึ
่
ี
�
่
*ยุงไม�มกรืมอู่่ทหารืเรืือู่ ยุงไม�มเจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่
ี
้
พ.ศ. ๒๔๔๓ กจการืฝั่ายุอเรือ ม น้ายเรือู่โท อู่วน้ซี (Lieutenant Commander M.I.Ivancich, Director of Dock)
่
่
�
ื
่
ั
ี
่
ื
ิ
ี
่
�
ั
�
ึ
�
�
้
ั
ิ
เป็็นห่วหนา เรืยุกว�า หวหน้้ากจการืฝ่่ายอู่่เรืือู่ เป็็นลาด็บ้ท ๔ ต่งแต� พ.ศ. ๒๔๔๓ (ถงว่นที ๓๐ ก่นยุายุน พ.ศ. ๒๔๕๑)
ำ
นาวิกศาสตร์ 51
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

ุ
ุ
ื
�
่
�
์
์
ุ
่
่
็
ื
ี
่
้
ิ
้
้
ิ
ำ
ิ
เมอ นายุพลเรือตรื ส่มเดจเจาฟาบรืพตรืส่ขุมพนธ กรืมขุนนครืส่วรืรืควรืพนต ทรืงดารืงตาแหนง ผู้บญ่ชาการื
ำ
้
้
�
กรืมทหารืเรืือ เมือป็ลายุ พ.ศ. ๒๔๔๖ ไดจ่ดใหมกรืมทหารืเรืือู่ฝ่่ายบ้ก (Bangkok Naval Station and Dockyard)
ี
ื
ี
่
็
ื
เป็นกรืมขุนตรืงตอกรืมทหารืเรือู่ กรืมทหารืเรือู่ฝ่ายบ้ก ม นายุนาวาเอก พรืะยุารืาชส่งครืาม (กรื หงส่กุล) เป็็น เจากรืม
�
้
�
ึ
�
กจการืฝ่่ายอู่่เรืือู่และฝ่่ายกลจกรื ไดโอนมาขุึนในส่่งก่ดกรืมทหารืเรืือู่ฝ่่ายบ้ก
ั
้
�
ิ
็
�
่
่
่
�
�
ื
ื
�
กรืมทหารืเรือฝั่ายุบกเมอแรืกตง แบงส่วนรืาชการืออกเป็น ๕ กอง และตอมาใน พ.ศ. ๒๔๔๘ กรืมทหารืเรือฝั่ายุบก
�
ื
แบ�งส่วนรืาชการืออกเป็็น ๗ กอง
�
ี
ี
ั
�
กอู่งอู่่ นายุนาวาโท อว่นซ่ เป็็น ผู้บ้งค์บ้การืกอู่งอู่่ �
่
้
ั
�
ี
่
*ยุงไม�มกรืมอู่่ทหารืเรืือู่ ยุงไม�มเจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่
้
่
ี
ุ
ี
็
ั
ี
�
้
่
วน้ท ๑ ต้ลาค์ม พ.ศ. ๒๔๕๑ ไดรืวมกองช�างเหลก กองช�างไม กองอ และช�างเยุบ เป็็นกองเดยุวก่น เรืยุกว�า
�
่
็
้
ิ
ั
ุ
ิ
ุ
กอู่งยทธโยธา ขุึ�นตรืงต�อ กรืมทหารืเรืือู่ฝ่่ายบ้ก นายุเรืือเอก พรืะยาวจารืณ์์จกรืกจ (วลเล่ยม บ้ณ์ยกะลน้) เป็็น
ิ
ิ
ุ
ึ
่
ุ
้
ั
ผู้บ้งค์บ้การืกอู่งยทธโยธา เป็็นลาด็บ้ท ๕ ต่งแต�ว่นที� ๑ ตลาคม พ.ศ. ๒๔๕๑ (ถงว่นที ๑ กรืกฎาคม พ.ศ. ๒๔๖๔)
ั
ำ
�
่
�
ั
�
�
ื
ื
ึ
็
�
่
ี
ื
ิ
่
�
�
ตอมาเมอวนท ๑๑ ธนวาคม พ.ศ. ๒๔๕๓ ยุกฐานะกรืมทหารืเรือู่ขุนเป็น กรืะทรืวงทหารืเรือู่ ยุกเลก
กรืมทหารืเรืือู่ฝ่่ายบ้ก
ุ
ุ
ั
วน้ท ๑ เมษายน้ พ.ศ. ๒๔๕๖ ยุกฐานะกอู่งยทธโยธา ขุึ�นเป็็น กรืมยทธโยธา ขุึ�นตรืงต�อ กรืะทรืวงทหารืเรืือู่
่
�
นายุพลเรืือตรื พรืะยุาวจตรืนาว (วลเลยุม บณยุกะลน) เป็็น เจากรืมยทธโยธาทหารืเรืือู่
ี
ี
ิ
้
ิ
ิ
ี
ุ
ิ
ุ
่
ี
้
ี
่
�
*ยุงไม�มกรืมอู่่ทหารืเรืือู่ ยุงไม�มเจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่
�
ั
่
ื
ำ
ำ
่
์
ุ
�
วน้ท ๑ กรืกฎาค์ม พ.ศ. ๒๔๖๔ น้ายพลเรือู่ต้รื พรืะยาด็ำารืงรืาชพลขัน้ธ (คอน บนนาค) ดารืงตาแหนง
ี
ั
ุ
�
เจากรืมยทธโยธาทหารืเรืือู่ เป็็นลาด็บ้ท ๖ แทน นายุพลเรืือตรื พรืะยุาวจตรืนาว (วลเลยุม บณยุกะลน) ต่งแต�ว่นที �
ุ
่
�
ี
ิ
้
ำ
ี
ิ
ิ
ิ
ึ
�
๑ กรืกฎาคม พ.ศ. ๒๔๖๔ (ถงว่นที ๘ ธ่นวาคม พ.ศ. ๒๔๖๕)
*ยุงไม�มกรืมอู่่ทหารืเรืือู่ ยุงไม�มเจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่
่
�
่
้
ี
ี
ุ
ั
์
ุ
ั
้
ั
�
วน้ท ๑ ธน้วาค์ม พ.ศ. ๒๔๖๕ น้ายพลเรืือู่เอู่ก พรืะอู่งค์์เจาอู่าภิากรืเก่ยรืต้วงศ กรืมหลวงชมพรืเขต้อู่ด็มศกด็ิ �
่
ิ
ุ
้
ื
ึ
ำ
�
ำ
เส่นาธิการืทหารืเรืือ และทาการืแทนเส่นาบดีกรืะทรืวงทหารืเรืือ เป็็น เจากรืมยทธโยธาทหารืเรือู่ อีกตาแหนงหน�ง
�
ึ
่
�
ำ
�
�
เป็็นลาด็บ้ท ๗ ต่งแต�ว่นที ๑ ธ่นวาคม พ.ศ. ๒๔๖๕ (ถงว่นที ๕ กรืกฎาคม พ.ศ. ๒๔๖๖)
ั
*ยุงไม�มกรืมอู่่ทหารืเรืือู่ ยุงไม�มเจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่
ี
ี
้
่
�
่
ั
ุ
์
้
ุ
์
่
�
ี
ิ
วน้ท ๒๑ เมษายน้ พ.ศ. ๒๔๖๖ นายุพลเรืือเอก พรืะองคเจาอาภิากรืเกยุรืตวงศ กรืมหลวงชมพรืเขุตอดมศ่กดิ �
�
กรืาบถวายุบ่งคมลารืาชการืชวครืาว เนืองจากป็รืะชวรื
่
�
ั
ุ
ี
์
ุ
ำ
้
ั
้
น้ายพลเรืือู่โท หม�อู่มเจาอู่ปพทธพงศ ศรื่ธวช ป็ล่ดบ่ญ่ชกรืะทรืวงทหารืเรืือ ทรืงทาการืแทน้เจากรืมยทธโยธา
ทหารืเรืือู่ อกตาแหน�งหนึง เป็็นลาด็บ้ท ๘ ต่งแต�ว่นที� ๖ กรืกฎาคม พ.ศ. ๒๔๖๖ (ถงว่นที ๓๑ ตลาคม พ.ศ. ๒๔๖๖)
�
ี
ำ
ุ
่
�
�
ึ
ั
�
ำ
้
ี
่
ี
*ยุงไม�มกรืมอู่่ทหารืเรืือู่ ยุงไม�มเจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่
�
่
วน้ท� ๑ พฤศจิกายน้ พ.ศ. ๒๔๖๖ ทรืงพรืะกรืณาโป็รืดเกลาฯ ให น้ายน้าวาเอู่ก พรืะฤทธค์ารืณ์ (เทยบ้ น้ายเรือู่)
้
ิ
้
่
่
ุ
ื
ั
ำ
ั
่
�
�
ุ
้
ำ
ำ
ึ
รืังต้าแหน้�งเจากรืมยทธโยธาทหารืเรืือู่ เป็็นลาด็บ้ท ๙ ต่งแต�ว่นที ๑ พฤศจกายุน พ.ศ. ๒๔๖๖ (ถงว่นที ๒๗ ธ่นวาคม
ิ
�
�
�
พ.ศ. ๒๔๗๐)
�
่
่
้
ี
ี
*ยุงไม�มกรืมอู่่ทหารืเรืือู่ ยุงไม�มเจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่
ุ
้
้
ั
�
้
ิ
วน้ท ๒๘ ธน้วาค์ม พ.ศ. ๒๔๗๐ ทรืงพรืะกรืณาโป็รืดเกลาฯ ให น้ายน้าวาเอู่ก หมอู่มเจาเจรืญ่ศขโสภิาค์ย์ เกษมสัน้ต้ ์
ั
�
่
ุ
�
่
ป็ลดกรืมยุทธโยุธาทหารืเรือ รืงต้าแหน้งเจากรืมยทธโยธาทหารืเรือู่ เป็นลาด็บ้ท ๑๐ ตงแตวนท ๒๘ ธนวาคม พ.ศ. ๒๔๗๐
ุ
ั
ื
ำ
�
่
่
�
ี
�
�
่
็
้
ุ
ื
ั
่
�
ำ
นาวิกศาสตร์ 52
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

ึ
ึ
ิ
�
�
ี
ิ
ำ
(ถงว่นที ๗ กรืกฎาคม พ.ศ. ๒๔๗๕) ส่บแทน นายุนาวาเอก พรืะฤทธคารืณ (เทยุบ นายุเรืือ) ซ่ึงถงแก�อนจกรืรืม
ื
�
ี
ี
่
้
*ยุงไม�มกรืมอู่่ทหารืเรืือู่ ยุงไม�มเจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่
่
�
ิ
�
่
�
ั
ุ
วน้ท ๑๘ พฤศจกายน้ พ.ศ. ๒๔๗๔ เป็ลี�ยุนชือ กรืมยทธโยธาทหารืเรืือู่ เป็็น กรืมอู่่หลวง
ี
ี
่
กอนเป็ล�ยุนแป็ลงการืป็กครืองใน พ.ศ. ๒๔๗๕ เลกนอยุ ไดมการืเป็ล�ยุนแป็ลงรืะบบการืป็้องกนรืาชอาณาจกรืใหม �
�
้
้
็
่
ี
้
่
�
ี
ี
โดยุรืวมกจการืทหารืบก ทหารืเรืือ เขุาอยุในกรืะทรืวงเดยุวก่น เรืยุกว�า กรืะทรืวงกลาโหม
ิ
กรืะทรืวงทหารืเรืือู่ ลดฐานะลงเป็็น กอู่งทหารืเรืือู่
กรืมอู่่หลวง จงไดลดฐานะเป็็น กอู่งอู่่หลวง ตามไป็ดวยุ
้
้
�
�
ึ
็
่
ี
ื
ี
�
�
ี
�
ื
�
เมอมการืเป็ลยุนแป็ลงรืะบบการืป็กครืองป็รืะเทศใน พ.ศ. ๒๔๗๕ กรืมยุทธโยธาทหารืเรือู่ เป็ลยุนชอเป็น กรืมอู่�หลวง
ื
และต�อมาเป็็น กอู่งอู่่ทหารืเรืือู่ น้ายพลเรืือู่ต้รื่ พรืะวจต้รืน้าว่ (แด็ง ลางค์ลแสน้) เป็็นผู้บ้งค์บ้การื กอู่งอู่่�ทหารืเรืือู่
�
้
ิ
ุ
ิ
ั
ั
่
่
่
ี
ึ
�
ื
็
�
่
ำ
ั
ี
่
�
�
�
่
(คอ เจากรืมยุทธโยุธาทหารืเรือ นนเอง) เป็นลาด็บ้ท� ๑๑ ตงแตวนท ๘ กรืกฎาคม พ.ศ. ๒๔๗๕ (ถงวนท ๓๑ พฤษภิาคม
ุ
้
ื
ิ
ื
้
�
่
พ.ศ. ๒๔๗๖) และถอว�าเป็็นเจากรืมอทหารืเรืือ ส่ม่ยุที ๑ ขุอง นายุพลเรืือตรื พรืะวจตรืนาว ี
ี
�
ิ
่
้
*ยุงไม�มกรืมอู่่ทหารืเรืือู่ ยุงไม�มเจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่
่
�
ี
ี
ึ
หมายุเหต ท�านเป็็นเจากรืมอทหารืเรืือถง ๔ ส่ม่ยุ
้
ุ
่
�
่
�
ึ
ึ
่
่
็
�
�
ื
้
ตอมาในวน้ท ๑๖ พฤษภิาค์ม พ.ศ. ๒๔๗๖ ไดเล�อนฐานะ กอู่งอู่หลวง ขุนเป็นกรืมอีกครื�งหน�ง เรืยุกวา กรืมอู่ทหารืเรือู่
ี
�
�
�
ื
ั
่
(ป็รืะกาศแกไขุเพิมเตม ป็รืะกาศจ่ดรืะเบยุบป็องก่นรืาชอาณาจ่กรื รืาชกจจานเบกษา เล�ม ๕๐ หนา ๑๙๕)
ิ
้
ุ
�
ิ
้
ี
้
ิ
�
ำ
น้ายน้าวาเอู่ก พรืะยาวจารืณ์์จกรืกจ (บญ่รือด ส่วาทะส่ขุ/ต�อมาเป็ลียุนชือเป็็นบญ่ช่ยุ) ดารืงตาแหน�งเจากรืมอู่่�
ุ
ำ
้
ุ
�
ิ
ั
ุ
ำ
้
�
ิ
ทหารืเรืือู่ เป็็นลาด็บ้ท ๑๒ และน่บไดว�าเป็็นเจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่ค์น้แรืกต่งแต�ว่นที ๑ มถนายุน พ.ศ. ๒๔๗๖ (ถงว่นที �
�
ึ
่
ั
�
ุ
้
๙ พฤษภิาคม พ.ศ. ๒๔๘๑)
ี
�
ี
้
้
้
*มกรืมอู่่ทหารืเรืือู่แลว และมเจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่แลว
่
ั
ุ
ื
�
่
�
ื
�
่
ิ
�
ื
หมายุเหตุ ด้วยุเหตดงน วน้สถาปน้ากรืมอู่ทหารืเรือู่ หรือวนถอกาเนดกรืมอ่ทหารืเรือ จึงนาจะเป็นวนท � ี
ำ
ี
็
่
ื
ำ
๑๖ พฤษภิาค์ม พ.ศ. ๒๔๗๖ ส่วนว่นที ๙ มกรืาค์ม พ.ศ. ๒๔๓๓ น่น น�าจะเป็็นว่นทีรืะลกที�ส่าค่ญ่ ขุองกรืมอทหารืเรืือ
�
่
�
ึ
�
�
�
ุ
ำ
ั
�
ื
�
ิ
คอ เป็็นวน้ทพรืะบ้าทสมเด็็จพรืะจลจอู่มเกลาเจาอู่ยหว รืชกาลท ๕ เสด็็จพรืะรืาชด็าเน้น้ไปทรืงปรืะกอู่บ้พธ่เปด็
ั
ั
ิ
�
่
่
้
่
้
ิ
�
อู่่เรืือู่หลวง ไม�ใช�วน้สถาปน้ากรืมอู่่ทหารืเรืือู่ คาว�า สถาปน้า หมายุถง ต้�งขน้
ั
ำ
�
้�
ึ
ั
่
�
ื
�
วน้สถาปน้ากรืมอู่ทหารืเรือู่ จงไมใชวนท ๙ มกรืาคม พ.ศ. ๒๔๓๓ เพรืาะ กรืมอู่ทหารืเรือู่ไมไดต้�งขน้หรือกาเน้ด็มา
ั
�
ั
�
่
�
้
�
้
ี
ำ
ิ
ื
่
�
ื
ึ
�
ในว่นที ๙ มกรืาคม พ.ศ. ๒๔๓๓
�
็
ิ
ี
ั
�
�
�
และวน้สถาปน้าอู่่เรืือู่หลวง กไม�ใช�ว่นที ๙ มกรืาคม พ.ศ. ๒๔๓๓ เพรืาะอู่่เรืือู่หลวง เกดขุึ�นหรืือมมาต่งแต�ส่ม่ยุ
�
้
รื่ชกาลที ๔ แลว
�
วน้ท ๒ พฤษภิาค์ม พ.ศ. ๒๔๗๗ นายุพลเรืือตรื พรืะยุาวจารืณจ่กรืกจ (บญ่ช่ยุ ส่วาทะส่ขุ) เจากรืมอทหารืเรืือ
่
ั
ี
้
ุ
ิ
์
�
ุ
่
ิ
�
ึ
ไดยุายุไป็เป็็น รืกษารืาชการืผู้บ้ญ่ชาการืทหารืเรืือู่ ต่�งแต�ว่นที ๒ พฤษภิาคม พ.ศ. ๒๔๗๗ (ถงว่นที ๙ พฤษภิาคม
้
่
ั
�
ั
้
้
�
่
ุ
ี
้
่
็
่
�
่
ื
�
ี
พ.ศ. ๒๔๘๑) และเป็นผู้บญ่ชาการืทหารืเรือ ต�งแตวนท ๑๐ พฤษภิาคม พ.ศ. ๒๔๘๑ (ถงวนท ๒๓ ตลาคม พ.ศ. ๒๔๘๑)
่
ึ
ื
ี
่
้
้
ุ
่
�
�
�
ี
่
�
ใน้ พ.ศ. ๒๔๗๙ ไดมการืส่รืางอหมายุเลขุ ๒ กรืมอทหารืเรือ (คออยุ่ทหนาพรืะอโบส่ถ วดวงศมลวหารื ในกรืมอ่ทหารืเรือ)
้
ิ
ื
่
ื
�
�
่
ิ
ั
ิ
ุ
้
ใน้วน้ท ๑๐ พฤษภิาค์ม พ.ศ. ๒๔๘๑ น้ายพลเรืือู่โท พรืะวจต้รืน้าว่ (แดง ลางคลเส่น) เป็็นเจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่
่
�
�
ื
่
่
ี
�
�
�
็
ำ
ึ
่
็
ุ
�
ี
ื
�
่
้
ั
เป็นลาด็บ้ท ๑๓ ตงแตวนท ๑๐ พฤษภิาคม พ.ศ. ๒๔๘๑ (ถงวนท ๓๑ ตลาคม พ.ศ. ๒๔๘๑) ถอวาเป็นเจากรืมอทหารืเรือ
�
ส่ม่ยุที ๒
นาวิกศาสตร์ 53
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

ิ
้
ิ
�
้
ื
ในรืะหว�างที นายุพลเรืือโท พรืะวจตรืนาว (แดง ลางคลเส่น) เป็็น เจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่ ได ๕ เดอนก่บ ๒๑ว่น
ุ
ี
�
ื
�
่
�
ื
ื
�
้
่
ื
่
�
้
ี
ทางรืาชการืกองทพเรือได้วาจางบรืิษทอตอเรือในป็รืะเทศอิตาล ใหตอเรือลาดตรืะเวน ๒ ลา ซ่งจะให้ชอเรือวา
ำ
ื
ึ
�
�
้
ี
ิ
ิ
ำ
ี
ึ
�
่
ิ
้
“เรืือู่หลวงน้เรืศวรื” และ “เรืือู่หลวงต้ากสน้” ทางกองท่พเรืือจงมคาส่งให นายุพลเรืือโท พรืะวจตรืนาว เป็็นห่วหนา
ำ
ิ
ออกไป็ควบคมการืต�อเรืือท่ง ๒ ลา ทีป็รืะเทศอตาล ี
ุ
�
�
ุ
ิ
่
ื
ึ
�
่
์
ำ
ุ
�
้
่
�
ิ
ุ
ำ
้
ทางรืาชการืจงไดแตงตงให นายุนาวาเอก พรืะจกรืานกรืกจ (วงษ ส่จรืตกล) มาดารืงตาแหนงเจ้ากรืมอู่�ทหารืเรือู่
่
�
ึ
�
�
�
ิ
เป็็นลาด็บ้ท ๑๔ ต่งแต�ว่นที ๑ พฤศจกายุน พ.ศ. ๒๔๘๑ (ถงว่นที ๒๔ มกรืาคม พ.ศ. ๒๔๘๙)
ำ
ั
วน้ท ๒๕ มกรืาค์ม พ.ศ. ๒๔๘๙ มพรืะบรืมรืาชโองการืโป็รืดเกลาฯ ให พลเรือตรื หลวงส่ภิทรืกลทพยุ ์
ื
ิ
่
�
้
้
ี
ั
ุ
่
ี
ิ
ี
(ส่พาทยุ ลกษณยุนาวน) เป็นเจากรืมอู่ทหารืเรือู่ เป็นลาด็บ้ท ๑๕ ส่บแทน พลเรือตรื พรืะจกรืานกรืกจ (วงษ ส่จรืตกล)
ื
�
์
ื
่
่
ุ
ื
์
ุ
�
่
ุ
ี
ำ
่
็
ั
ิ
้
ิ
็
�
�
ซ่ึงครืบเกษยุณอายุรืาชการื ต่�งแต�ว่นที ๒๕ มกรืาคม พ.ศ. ๒๔๘๙ (ถงว่นที ๑๔ เมษายุน พ.ศ. ๒๔๙๐)
�
ุ
ี
ึ
ื
ี
ิ
ิ
้
ิ
ุ
พลเรือโท พรืะวจตรืนาว (แดง ลางคลเส่น) ไดเดนทางไป็รืาชการืควบคมการืตอเรือลาดตรืะเวน ๒ ลา
ำ
ุ
�
ื
�
ิ
ื
�
ึ
ิ
ิ
ื
�
ี
�
่
(เรือหลวงนเรืศวรื และเรือหลวงตากส่น) ทเมองตรืเอส่เต ป็รืะเทศอิตาล จนกรืะทงเกดส่งครืามโลกครืงท ๒ ขุน ไมส่ามารืถ
่
�
ี
ี
�
ื
็
้
้
�
่
ิ
ี
่
ิ
จะเดนทางกลบป็รืะเทศไทยุได ทาใหทานตองใชชวตอยุในป็รืะเทศอตาล เยุอรืมน และออส่เตรืียุ เป็นเวลานาน
้
ำ
้
ี
ิ
�
ี
�
เรอล้าด็ติระเวนชด็นเรศ์วร-ติากสน เรอหัล้วงทีมาไม�ถึึงปิ่ระเทศ์ไทยู่
ื
ุ
ื
ิ
์
ุ
ุ
(ภาพจาก คณมนติชยู่ ราบรืนทวสข)
�
ั
ี
นาวิกศาสตร์ 54
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

�
่
่
็
่
�
่
็
่
้
�
�
ี
้
ึ
่
่
ี
�
ึ
่
่
ตองตกเป็นเชลยุศกขุองการืส่งครืามนบเวลาตงแตวนทถกจบไป็เขุาทกกกน จนถงวนส่งตวกลบเป็นเวลา ๑๓๓ วน
่
่
่
�
ิ
์
่
ุ
ิ
�
้
ิ
และในทส่ดทานกส่ามารืถเดนทางกลบป็รืะเทศไทยุได โดยุเดนทางผู้านป็รืะเทศส่วตเซ่อรืแลนดมาป็รืะเทศฝั่รืงเศส่
็
�
์
�
ี
ึ
�
�
ิ
์
ุ
ื
์
ำ
�
ลงเรืือทีเมองมารืเซ่ยุ กล่บป็รืะเทศไทยุ ถงกรืงเทพฯ โดยุส่ว่ส่ดภิาพ เมือว่นที ๑๐ กรืกฎาคม พ.ศ. ๒๔๘๙ และส่ารือง
ิ
รืาชการืกรืมเส่นาธการืทหารืเรืือจนถงว่นที ๑๕ เมษายุน พ.ศ. ๒๔๙๐ กองท่พเรืือจงมคาส่งใหเป็็นเจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่
ึ
่
ำ
ี
�
้
�
้
ึ
ื
ำ
�
วน้ท ๑๕ เมษายน้ พ.ศ. ๒๔๙๐ พลเรือู่โท พรืะวจต้รืน้าว (แดง ลางคลเส่น) เป็นเจากรืมอู่ทหารืเรือู่ เป็นลาด็บ้ท ๑๖
�
่
่
ื
็
่
ั
ิ
�
็
ิ
ั
่
้
ุ
ึ
�
่
�
ต่งแต�ว่นที ๑๕ เมษายุน พ.ศ. ๒๔๙๐ (ถงว่นที ๓ ธ่นวาคม พ.ศ. ๒๔๙๕) ถอว�าเป็็นเจากรืมอทหารืเรืือ ส่ม่ยุที ๓
�
้
ื
�
�
ี
ี
ี
่
่
ื
่
้
ี
�
ื
ใน พ.ศ. ๒๔๙๖ ไดมการืจดวางรืะเบยุบรืาชการืกองทพเรือใหม โดยุพรืะรืาชกฤษฎกาจดวางรืะเบยุบรืาชการืกองทพเรือ
่
้
่
็
่
ื
ี
้
�
่
�
่
�
่
�
�
ี
ในกรืะทรืวงกลาโหม พ.ศ. ๒๔๙๖ ใชบงคบตงแตวนท ๑ มกรืาคม พ.ศ. ๒๔๙๖ จดแบงหนาทรืาชการืทหารืเรือออกเป็น
ั
ิ
ำ
ำ
ส�วน้อู่าน้วยการื ส�วน้กาลงรืบ้ ส�วน้บ้รืการื ส�วน้การืศ้กษา ส�วน้กจการืพเศษ
ิ
ิ
ื
�
ุ
�
ื
ุ
ึ
ิ
ื
�
ี
�
�
้
�
ื
ิ
สวน้บ้รืการื ไดแก กรืมยทธบ้รืการืทหารืเรือู่ (ยุบ.ทรื.) มหนวยุขุนตรืง คอ กรืมยทธโยธาทหารืเรือู่ และหนวยุงานอน
ี
อกหลายุ ๆ หน�วยุ
�
่
้
ื
ึ
่
กรืมยทธโยธาทหารืเรือู่ (คือ กรืมอ�ทหารืเรืือเดิม) มีกองตาง ๆ ในส่งกดไดรืบการืเล�อนฐานะขุ�นเป็็นกรืมท�งหมด ม ี
่
่
่
ื
ุ
่
�
�
ิ
พลเรืือโท พรืะวจตรืนาว (แดง ลางคลเส่น) เป็็นเจากรืมยทธโยธาทหารืเรืือู่ เป็็นลาด็บ้ท ๑๗ ต่งแต�ว่นที ๑ มกรืาคม
ุ
ั
ำ
ุ
ิ
ี
�
้
พ.ศ. ๒๔๙๖ (ถงว่นที ๑ มกรืาคม พ.ศ. ๒๔๙๘) ถอว�าเป็็นเจากรืมอทหารืเรืือ ส่ม่ยุที ๔
�
้
�
ึ
่
�
ื
ี
้
ี
(ไม�เรืยุกว�ากรืมอู่่ทหารืเรืือู่ ไม�เรืยุกว�าเจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่)
�
ี
้
ั
�
่
กรืมอทหารืเรืือเรืยุกท�านว�า “เจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่ ๔ สมย”
ผู้บ้ญ่ชาการืกรืมยทธบ้รืการืทหารืเรืือู่ พรืะองคแรืก คอ พลเรืือู่โท หม�อู่มเจาค์รืรืชต้พล อู่าภิากรื (ท�านน�วม/
ั
ิ
้
้
ุ
ิ
์
ื
่
ึ
ี
พรืะโอรืส่ใน กรืมหลวงชมพรืเขุตอดมศ่กดิ) ต่งแต�ว่นที ๑ มกรืาคม พ.ศ. ๒๔๙๖ (ถงว่นที ๑๖ มนาคม พ.ศ. ๒๕๐๑)
�
�
ุ
ุ
�
�
เมอู่วน้ท ๑ มกรืาค์ม พ.ศ. ๒๔๙๘ ไดแกไขุพรืะรืาชกฤษฎีกาการืจดรืะเบยุบรืาชการืกองทพเรือใหม ทเกยุวขุองกบ
ั
่
ี
้
่
�
ี
�
ื
�
�
ี
้
่
ื
�
่
้
ุ
ี
กรืมยทธโยธาทหารืเรืือู่ มด่งนี �
ื
ส�วน้บ้รืการื ไดแก� กรืมยทธบ้รืการืทหารืเรืือู่ (ยุบ.ทรื.) มหน�วยุขุึ�นตรืง คอ
ิ
้
ี
ุ
ิ
ิ
ิ
กจการืกรืมอู่่ทหารืเรืือู่เด็ม
�
๑. กรืมส่ารืว่ตรืช�างทหารืเรืือ
๒. กรืมโรืงงานทหารืเรืือ
๓. กรืมต�อเรืือ
้
๔. กรืมไฟฟาทหารืเรืือ
�
ิ
กจการืแขน้งอู่ืน้
๕. กรืมส่รืรืพาวธทหารืเรืือ
ุ
๖. กรืมพลาธการืทหารืเรืือ
ิ
๗. กองพาหนะทหารืเรืือ
�
�
้
ื
�
ในการืจดส่วนรืาชการืใหมครืงนไดมคาส่งกองทพเรือใหยบ้เลกกรืมยทธโยธาทหารืเรือู่ เมอวนท ๒๐ เมษายุน พ.ศ. ๒๔๘๙
ี
ุ
่
�
ำ
�
่
่
่
�
ี
่
ื
�
ี
ุ
ื
้
ิ
้
่
่
ุ
่
่
ิ
ื
่
่
ื
่
ื
้
�
้
้
ใน พ.ศ. ๒๔๙๙ ไดรืวมเอากรืมส่อส่ารืทหารืเรือเขุาไวในบงคบบญ่ชาอกดวยุ ผู้บงคบบญ่ชาขุองกรืมยุทธบรืการืทหารืเรือ
ี
้
ิ
ื
ั
คอ ผู้บ้ญ่ชาการืกรืมยทธบ้รืการืทหารืเรืือู่
้
ุ
่
้
ื
ุ
้
ั
่
�
ั
ใน้รืะยะน้่จ้งไม�ม่ผู้ใด็ทจะถอู่ได็ว�า เปน้ผู้บ้งค์บ้บ้ญ่ชาส่งสด็ขอู่งกรืมยทธโยธาทหารืเรืือู่ (หรืือู่กรืมอู่่ทหารืเรืือู่)
ุ
�
่
็
�
ั
่
้
นาวิกศาสตร์ 55
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

้
ื
�
ุ
่
่
ื
�
ี
้
�
ำ
�
รืะหวางท พลเรือโท หมอมเจาครืรืชิตพล อาภิากรื ทรืงดารืงตำาแหนงผู้บญ่ชาการืกรืมยุทธบรืิการืทหารืเรือ
ทรืงกรืะทากจการืที�ควรืบ่นทกไวก่บกรืมอู่่ทหารืเรืือู่ ด่งนี �
ึ
ำ
้
ิ
�
้
์
ิ
�
้
๑. เป็ลี�ยุนรืะบบการืจ�ายุเงนค�าแรืงรืายุป็่กษแก�คนงานกรืมอทหารืเรืือ ใหรืวดเรืว และถ่กตองตามหล่กการื
็
่
�
่
�
๒. จ่ดอาหารืกลางว่นรืาคาถ่ก จาหน�ายุแก�คนงานกรืมอทหารืเรืือ เพือช�วยุลดค�าครืองชพ
ี
ำ
�
้
์
่
๓. ต่�งส่หกรืณขุารืาชการืกรืมอทหารืเรืือ ป็รืะเภิทส่หกรืณออมทรื่พยุ ์
์
�
่
้
ื
่
�
็
�
่
ี
่
ั
้
ั
ิ
ุ
ื
วน้ท ๑ มกรืาค์ม พ.ศ. ๒๔๙๙ พลเรือตรืี ศรื ดาวรืายุ เปน้ผู้ชวยผู้บ้ญ่ชาการืกรืมยทธบ้รืการืทหารืเรือู่ (ฝ่ายชาง)
�
�
ึ
�
ต่งแต�ว่นที ๑ มกรืาคม พ.ศ. ๒๔๙๙ (ถงว่นที ๑ มกรืาคม พ.ศ. ๒๕๐๑)
่
ำ
่
�
่
ื
�
่
�
ึ
�
่
ี
ี
ำ
้
�
ุ
ื
่
�
�
พ.ศ. ๒๕๐๑ ไดจดต�งกรืมอู่ทหารืเรือู่ขุนใหม ส่งกดในส่วนยุทธบรืิการื ตามคาส่งกองทพเรือ (คาชแจง) ท ๓/๒๕๐๑
่
�
�
ลงว่นที ๒๑ ส่งหาคม พ.ศ. ๒๕๐๑ เรืือง การืจ่ดส่วนรืาชการืกองท่พเรืือ พ.ศ. ๒๕๐๑
ิ
�
ี
ำ
ึ
ุ
้
ิ
�
�
่
กรืมอู่่ทหารืเรืือู่ จงไดมกาเนดขุึ�นอกครื่�งหนึ�ง (เกดใหม�) เมือวน้ท ๒๑ สงหาค์ม พ.ศ. ๒๕๐๑ หล่งจากทีถ่กยุบเลก
ิ
ิ
ั
�
ี
�
ิ
ไป็เมือ พ.ศ. ๒๔๙๖
�
้
้
้
ี
�
ั
ใน้วน้ท ๑ มกรืาค์ม พ.ศ. ๒๕๐๑ มพรืะบรืมรืาชโองการืโป็รืดเกลาฯ ให พลเรืือู่ต้รื่ ศรื่ ด็าวรืาย เป็็นเจากรืมอู่่�
่
ั
ื
�
่
ี
ึ
่
ำ
ำ
ทหารืเรือู่ เป็นลาด็บ้ท ๑๘ ตงแตวนท ๑ มกรืาคม พ.ศ. ๒๕๐๑ (ถงวนท ๓๑ ธนวาคม พ.ศ. ๒๕๐๓) ตามคาส่งกรืะทรืวง
ี
่
็
�
่
่
�
่
�
�
�
�
ิ
กลาโหม ที ๒๙๕/๑๖๘๒๗ ลงว่นที ๒๒ ส่งหาคม พ.ศ. ๒๕๐๑
�
่
่
้
่
ี
�
ุ
็
็
ึ
�
่
�
วน้ท ๙ มกรืาค์ม พ.ศ. ๒๕๐๑ ซ่งเป็นวนครืบรือบ ๖๘ ป็ ทพรืะบาทส่มเดจพรืะจลจอมเกลาเจาอยุหว รืชกาลท ๕
ี
้
่
ี
�
ั
�
ำ
ิ
�
�
่
็
เส่ดจพรืะรืาชดาเนนไป็ทรืงเป็่ดอเรืือหลวง เมือว่นที ๙ มกรืาคม พ.ศ. ๒๔๓๓
�
ิ
ี
�
ุ
ื
ี
้
้
่
่
ั
ื
�
ิ
กรืมยุทธบรืการืทหารืเรือ (ยุบ.ทรื.) ไดจดใหมงาน “วน้ฝ่ายชางใน้กรืมยุทธบ้รืการืทหารืเรือู่” ขุึน ไม�เรืยุกว�า
้
์
ั
“วน้กรืมอู่่ทหารืเรืือู่” หรืือ “วน้ค์ลายวน้สถาปน้ากรืมอู่่ทหารืเรืือู่” ท่งนี ไดคนพบหล่กฐานจากรื่ป็ภิาพเหตการืณใน
�
�
ุ
�
้
�
ั
ั
้
ิ
“วน้ฝ่่ายช�างใน้กรืมยทธบ้รืการืทหารืเรืือู่” ด่งทีป็รืากฏอยุในหน่งส่อ “๑๐๐ ป กรืมอู่่ทหารืเรืือู่” หนา ๒๗๔-๒๗๕
ั
ุ
�
่
ื
้
�
ี
�
�
�
�
ิ
ั
�
“ วน้ฝ่่ายช�างใน้กรืมยทธบ้รืการืทหารืเรืือู่” เมือว่นที ๙ มกรืาคม พ.ศ. ๒๕๐๑ น่น น�าจะเป็็นทีมาขุอง “วน้กรืมอู่่ �
ั
ุ
ทหารืเรืือู่” ส่บต�อก่นมา
ื
ี
เจากรืมอทหารืเรืือ ลาด่บที ๑๙ คอ พลเรืือโท ผู้ว มคณเอียุม (ต่งแต�ว่นที ๑ มกรืาคม พ.ศ. ๒๕๐๔ ถงว่นที �
ุ
�
ำ
�
�
้
�
ิ
�
ื
่
ึ
๑๕ มถนายุน พ.ศ. ๒๕๐๕)
ุ
ิ
่
ึ
ื
้
�
ื
�
่
ี
่
เจากรืมอทหารืเรือ ลาดบท ๒๐ คอ พลเรือโท ผู้วน ศรืเพชรื (ตงแตวนท ๑ ตลาคม พ.ศ. ๒๕๐๕ ถงวนท � ี
�
ี
่
�
่
ุ
ี
ื
ำ
�
๓๐ ก่นยุายุน พ.ศ. ๒๕๐๗)
ุ
ั
ุ
้
�
ในส่ม่ยุที� พลเรืือู่โท อู่ด็ม สทศน้ ณ์ อู่ยธยา เป็็นเจากรืมอทหารืเรืือ เป็็นลาด็บ้ท ๒๑ (ต่งแต�ว่นที ๑ ตลาคม
่
ั
ุ
�
�
ุ
ำ
่
�
์
พ.ศ. ๒๕๐๗ ถงว่นที ๒๐ ธ่นวาคม พ.ศ. ๒๕๑๔) มงานว่นกรืมอทหารืเรืือ พอถงว่นที ๙ มกรืาคม กมพธการืต�าง ๆ
ึ
�
่
ี
�
็
ี
ิ
ึ
ี
�
ี
้
ิ
ำ
้
ิ
ื
�
่
ี
�
่
่
�
เทาทจะทาได ไดแก พธส่กการืะพรืะป็รืะธานในพรืะอุโบส่ถวดวงศมลวหารื ในกรืมอทหารืเรือ การืบวงส่รืวง
่
�
ุ
พรืะวษณกรืรืม การืส่งเวยุพรืะภิมเจาท การืทาบญ่เลยุงพรืะ ขุารืาชการื และลกจางเดนแถวรืบการืป็รืะพรืมนาพรืะพทธมนต ์
ิ
ุ
ิ
่
่
�
้
�
้
ุ
ี
ำ
่
้
่
ี
�
ำ
ิ
�
ื
่
�
�
ี
ิ
ิ
็
ำ
ุ
็
้
้
�
เจากรืมอทหารืเรืือกล�าวคาป็รืาศรื่ยุ เส่รืจแลวกกนเลียุงก่น พธการืในว่นกรืมอทหารืเรืือเป็็นด่งนีเหมอน ๆ ก่นมาทกป็ ี
่
่
้
�
ี
จนผู้มส่งเกตวาเมอถงวนกรืมอทหารืเรือ วนท ๙ มกรืาคม ขุองทกป็ ซ่งเป็นวนทพรืะบาทส่มเดจพรืะจลจอมเกลาเจาอยุ่หว
่
�
่
ึ
ื
ื
�
ี
�
้
่
็
�
ึ
ุ
็
่
�
ี
ุ
่
�
ำ
ิ
ี
ิ
�
รื่ชกาลที ๕ เส่ดจพรืะรืาชดาเนนทรืงกรืะทาพธเป็่ดอเรืือหลวง เมือว่นที ๙ มกรืาคม พ.ศ. ๒๔๓๓
ำ
็
�
�
่
�
่
�
�
้
เจากรืมอทหารืเรืือ ลาด่บที ๒๒ คอ พลเรืือโท เทยุม มกรืานนท (ต่งแต�ว่นที ๒๐ ธ่นวาคม พ.ศ. ๒๕๑๔ ถงว่นที �
�
�
ี
ื
ำ
์
ึ
๓๐ ก่นยุายุน พ.ศ. ๒๕๒๐)
นาวิกศาสตร์ 56
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

้
�
ุ
�
ั
พระบาทสมเด็็จพระจล้จอมเกล้้าเจาอยู่่หััว รชกาล้ที ๕
�
ั
ื
ิ
ำ
เสด็็จพระราชด็าเนนทรงปิ่ระกอบพธีีเปิ่่ด็อเรอหัล้วง เมือวนที� ๙ มกราคม พ.ศ์. ๒๔๓๓
่
�
ิ
นาวิกศาสตร์ 57
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

นาวิกศาสตร์ 58

ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

�
ิ
การืเปด็อู่่เรืือู่หลวง
่
ิ
่
�
ึ
่
ี
ุ
�
่
�
ิ
�
่
ุ
�
ิ
กรืมยุทธนาธการื ตงแตเรืมจดการืในชนแรืก ความเจรืญ่ วนท ๙ รื�งขุ�น ฉนแลถวายุไทยุทานแล้ว เวลา
ิ
ึ
�
�
ี
ุ
่
้
่
ื
็
�
็
่
�
เกดขุนเป็นหนกหนาแล้วกด จนบดนความรื�งเรืองกยุง บ�ายุ ๓ โมงครืึง พรืะบาทส่มเดจพรืะเจาอยุห่ว เส่ดจออก
ี
่
็
็
�
่
ี
ึ
็
้
เดนขุนเรือยุอยุเส่มอ เหนพยุานไดวากรืมทหารืเรือ ทางพรืะทนงจกรืกรืมหาป็รืาส่าท ทรืงพรืะรืาชยุานไป็
�
่
ื
�
�
ื
�
�
ี
่
ิ
�
ำ
ื
่
ึ
�
ิ
ี
�
้
่
่
ิ
ซ่งชอเส่ยุงไมส่ป็รืากฎในหนงส่อน เหมอนกรืมทหารืบกนน ป็รืะทบพรืะทนงรืาชกจวนจฉ่ยุ เส่ดจพรืะรืาชดาเนน
�
ี
ิ
ิ
ื
ี
�
่
�
็
่
ื
�
บดน�พรืะวรืวงษ์เธอ พรืะองคเจาขุจรื จรื่ส่วงษ ์ ไป็ลงเรือพรืะทนงกรืาบขุจรืกรืง พายุไป็เทยุบตะพาน
ี
ี
์
ื
�
ี
้
�
่
่
ุ
่
่
เป็นผู้บญ่ชาการืท่วไป็ ไดทรืงพรืะอุส่าหะจดการืโดยุ นาโรืงหลอ พรืะวรืวงษ์เธอ พรืะองค์เจ้าขุจรื จรื่ส่วงษ ์
้
่
�
�
้
�
�
้
ื
ี
ี
ิ
ส่ามารืถ มความเจรืญ่เรืยุบรือยุเหนไดช่ดแลว คอเรืือรืบ คอยุเฝั่าอยุ เส่ดจขุนจากเรือพรืะทนง ทรืงพรืะรืาชยุาน
่
�
�
้
ี
้
่
ึ
้
็
ื
็
�
ำ
ึ
้
�
ำ
็
้
่
�
�
่
ื
้
่
�
�
้
�
�
่
ี
ื
เรือพรืะทนงทก ๆ ลา ซ่งรืายุชออยุ่ในแมนาเจาพรืะยุา ไป็ป็รืะทบพลบพลาขุางอ ส่มเดจพรืะเจานองยุาเธอ
ุ
�
์
็
่
ุ
�
�
้
ิ
นาทารืาชวรืดดถ ลวนเตมไป็ดวยุความรืกษาไมหยุอนพรือง เจ้าฟ้าภิาณรืงษส่วางวงษ กรืมพรืะภิาณพนธุวงษ์วรืเดช
่
�
�
�
่
�
ุ
ี
์
้
่
ุ
ี
้
์
็
ดภิายุนอกกเหนส่ขุาวหมดจดจรืง ๆ จะหารือยุถานควนไฟ เจานายุหลายุพรืะองคแลขุารืาชการืทงรืาชทตกงซ่ล
็
ิ
่
่
�
่
้
�
์
้
ฤๅส่งใดส่งหนง ทาใหดางเป็รือะก็ไมมแลว ทกรืงเชา ผู้แทนคอเวอนเมนตตางป็รืะเทศทงป็วง ซ่งกรืมทหารื
่
่
�
�
้
ิ
�
ึ
ิ
�
ุ
�
�
ุ
้
�
ี
ึ
้
�
ำ
�
ึ
้
่
้
ี
็
ี
พืนกรืะดานเรืือตองถ่ขุ่ด ถงแมว�าความโส่โครืกจะไม�เหน เชญ่มาในการืน ไดเฝั่าทลลอองธลพรืะบาท มพรืะรืาชดารืส่
ิ
ำ
่
้
ี
้
ุ
�
�
็
ิ
ี
ุ
ื
่
ื
ถนดกด เรือรืบแลว ป็นป็รืะจาชองทกบอก จะหาถนม ป็รืาไส่ครืหนง เส่ดจไป็ทรืงเป็ดนาเขุาอ ทหารืทาเพลง
ำ
่
�
่
ึ
�
�
้
่
�
้
็
�
ำ
ำ
ส่่กนดเดยุวเหนจะไม�ได เรืือพรืะทีนงจะหาผู้งแลไยุอ่นใด แตรืส่รืรืเส่รืญ่พรืะบารืมแลมป็รืะโคมแตรืส่่งขุพณพาทยุ ์
ิ
ี
ิ
ิ
้
็
์
ี
�
่
�
ี
้
ื
ิ
้
็
็
ในหองห่บเฝั่องฝั่ากไม�ใครื�เจอเป็นแน�แท ความส่อาดซ่ึ�ง แลวเส่ดจพรืะรืาชดำาเนน ไป็ทอดพรืะเนตรืโรืงทา
ำ
้
ิ
้
๊
ึ
�
ำ
�
ี
�
�
ึ
ื
็
่
�
ี
่
ตรืงกบคาวา “ ใหม ” มอยุ่ฉนใด เรือเหลานถงแมวาจะนาน ป็่ส่ต่นแลโรืงเวกชอบ ทอดพรืะเนตรืหลอมเหลกกลงป็น
ื
�
ป็กด ยุงเรืยุมรืาวกะใหมอยุเส่มอ เครืองจกรืกลไกอยุางใด เล�อยุเหล็กทาเครื�องเรืือกลไฟตาง ๆ ท�วท�งส่ามหลง
่
่
ำ
ื
�
็
�
�
ื
�
่
่
่
ื
่
�
ี
ี
ี
์
�
ี
ิ
้
ึ
่
่
่
้
้
�
๊
็
่
่
กมผู้ตรืวจจดทา ไมทงใหชารืดมากลงได เจาพนกงาน ซ่งอยุตด ๆ กน เวลาเยุนป็รืะทบโตะเส่วยุบนออฟฟศ
่
ุ
้
ำ
ิ
ำ
�
่
�
็
�
้
ำ
�
�
่
้
ำ
็
ื
่
�
้
ุ
้
้
�
ทกตาแหนง กเลอกเอาแตผู้ทมความรื พอทจะกรืะทา ทหารืเรือ พรือมดวยุเจานายุส่วนขุารืาชการื แลคน
�
้
ี
ี
ื
ี
ี
ุ
�
็
�
่
�
ำ
้
�
�
่
ี
่
้
้
ี
่
�
ิ
นาทขุองตนใหเจรืญ่ได ทส่ดจนพลทหารืกชานาญ่ ตางป็รืะเทศทงป็วงนน เจาพนกงานไดจดการืเลยุง
้
�
�
้
�
�
ี
่
ในการืเรืือขุึนเป็นอ่นมาก ทีหองเกบส่าตรืาวธ มแตรืเป็าเมื�อเวลาเลียุงดวยุ
ุ
้
็
่
พยุานขุองการืน มอยุ่ถงจะไมกลาว กมผู้เหน ทพลบพลา แลออฟฟศโรืงทหารืเรือนไดป็รืะดบ
�
่
ี
็
้
้
็
ื
ี
ี
ี
่
�
�
�
�
ึ
ี
่
�
ำ
่
้
ำ
ึ
ุ
ี
�
โดยุมากแลว คอป็ส่ตนป็นตงแตไรืมาไดทาแลวฤๅ ป็กธงเทยุว ผู้กใบไมแลเวลาคาจดโคมยุป็น ซ่งแขุวน
้
่
ื
�
้
�
�
่
ี
่
ื
่
ุ
�
่
้
�
ุ
ในเมืองไทยุ บดนท�โรืงหลอขุ้างวงส่มเด็จพรืะเจ้า อยุตามตนไมในโรืงทหารืนี แลจดโคมหิ�วตามช�องน�าต�าง
้
�
�
ี
ี
่
่
่
้
�
่
�
้
�
่
ึ
่
่
ื
ำ
็
นองยุาเธอ พรืะองค์ใหญ่ ซ่งเป็นออฟฟศกรืมทหารืเรือ โรืงทหารืแดงครืึดไป็ ท�งเรืือรืบพรืะทน�งทุกลา กชกธง
�
ี
ไดมเวกชอบคอททาการืชางเหลก ส่าหรืบทาเครืองเรืือ จดโคมไฟส่วางเป็นทิวแถวเป็นต้นวาเรือมกุฎรืาชกุมารื
ำ
๊
็
ำ
่
�
ื
�
้
�
ี
�
ื
ุ
�
ื
ำ
ิ
ี
่
ื
้
้
ี
ำ
กลไฟต�าง ๆ แลมโรืงหล่งหนึงต�างหาก ทาป็่ส่ต่นป็นใชได ้ กส่องแส่งไฟฟากรืะจ�างรืะยุบตา
�
็
�
็
ี
�
�
ิ
็
�
�
ี
้
้
้
�
เอง ไม�ตองซ่ือจากนอกแลว ใชเครืืองส่ตมทาเรืวอยุางยุง เส่รืจการืเลยุงแลว เส่ดจไป็ทอดพรืะเนตรืทอ ่ �
้
�
ำ
็
ิ
�
ำ
ำ
้
�
ี
�
็
ี
ำ
�
่
ว่นหนึงทาไดต่งแส่นทเดยุว ซ่ึงกาล่งไขุนาเขุาอยุ่ ยุงไม�เตม เวลา ๑ ทุ�ม เส่ดจกล่บส่ � ่
�
็
้
�
ำ
ึ
่
่
ำ
�
�
อ�เรืือขุ้างโรืงหลอ ซ่�งยุงทาไม�ส่าเรื็จแตเดิม เดยุวน � ี พรืะบรืมมหารืาชว่ง
ี
ิ
้
กเส่รืจแลว เมอนาเขุาอบรืบรืณแลว ไดเลอนเรือหาญ่หกศตรื ่
้
่
่
์
่
็
�
�
ื
ำ
ื
�
่
ื
็
้
้
�
�
้
�
ี
่
�
�
่
้
�
�
ไดเรืิมการืเป็่ดอเรืือนี� เมือว่นที ๙ มกรืาคม เขุาอ จ่ดการืซ่อมแซ่มใหดขุึน
้
�
�
�
ี
่
้
ิ
้
วนท ๘ เวลาบายุพรืะส่งฆั์ ๒๐ รืป็ ไดเจรืญ่ (ค่ดลอกจากตนฉบ่บ)
่
ุ
พรืะพทธมนตทีพล่บพลา ขุางอเรืือใหม�นี �
้
์
่
�
�
นาวิกศาสตร์ 59
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

่
�
�
ุ
้
ึ
ิ
�
ุ
เจากรืมอทหารืเรืือ ลาด่บที ๒๓ คอ พลเรืือโท ผู้รืตเดช รืมาคม (ต่งแต�ว่นที ๑ ตลาคม พ.ศ. ๒๕๒๐ ถงว่นที �
ื
�
ำ
๓๐ ก่นยุายุน พ.ศ. ๒๕๒๓)
่
�
�
ี
่
่
ี
�
�
็
่
�
ื
ิ
ุ
ใน พ.ศ. ๒๕๒๓ ส่มยุท� พลเรือู่โท จน้ด็า วฑฒกน้ก เป็นเจากรืมอทหารืเรือ เป็นลาด็บ้ท ๒๔ (ตงแตวนท ๑ ตลาคม
ำ
็
ั
้
่
ื
ุ
�
่
่
ื
�
ี
�
่
ี
ื
็
ั
พ.ศ. ๒๕๒๓ ถึงวนท ๓๐ กนยุายุน พ.ศ. ๒๕๒๔) เป็นวน้ ๙๐ ป กรืมอู่ทหารืเรือู่ ๙ มกรืาคม พ.ศ. ๒๕๒๔ วนกรืมอทหารืเรือ
่
่
�
�
�
ิ
�
�
่
ิ
ี
�
้
ี
ี
ิ
ป็นี มกจกรืรืมทีแตกต�างจากป็ก�อน ๆ คอ เป็็นว่นทีเรืิมตนแห�งการืบรืจาคโลหตขุองกรืมอทหารืเรืือ “ค์น้อู่่เรืือู่หลวง”
ื
ิ
�
้
ี
่
่
�
่
�
ิ
�
่
�
่
ื
ิ
�
ิ
หรือ “ค์น้กรืมอู่” ตางพากนมาบรืจาคโลหตอยุางพรือมเพรืยุง “หลายชวิต้รือู่โลหิต้จากทาน้” จากการืบรืจาคโลหตครืงนน
้
�
บรืรืดาค์น้อู่เรือู่หลวง ไดมาป็รืารืภิกบผู้มวา กรืมอทหารืเรือนาจะจดใหมการืบรืิจาคโลหิตทกรืมอ่ทหารืเรือตามกำาหนด
�
่
ี
ื
ื
ี
�
่
่
ื
่
้
�
�
�
�
�
ื
ี
�
้
รืะยุะเวลา คอ ป็ละ ๔ ครืง จะไดไมตองไป็บรืจาคโลหตทอน และไมเป็นการืเส่ยุเวลาทางานดวยุ ผู้มจงนาเรืยุนตอ
�
ิ
้
ึ
่
�
ี
ิ
ำ
ื
้
ำ
ี
ี
็
�
็
ุ
�
ุ
�
็
ำ
พลเรืือโท จนดา วฑฒกนก เจากรืมอทหารืเรืือ ซ่ึงท�านกเหนชอบดวยุ และอนม่ตใหดาเนนการืได จากน่นมา “สาขา
ิ
้
ิ
้
ิ
้
�
่
้
�
้
�
่
ิ
ิ
บ้รืการืโลหต้แห�งชาต้ โรืงพยาบ้าลสมเด็็จพรืะปิ�น้เกลา” กมารื่บบรืจาคโลหตทีกรืมอทหารืเรืือป็ละ ๔ ครื่ง และได ้
ี
ิ
�
ิ
็
ิ
ป็ฏบตตลอดมา จนกรืะท่งใน พ.ศ. ๒๕๓๓ “สาขาบ้รืการืโลหิต้แหงชาต้ โรืงพยาบ้าลสมเด็จพรืะป�น้เกลา” ไดมอบโล �
ิ
ิ
ิ
ิ
ิ
�
็
้
้
่
�
้
ื
ใหกรืมอทหารืเรือ เพอแส่ดงวาเป็นส่ถาบนทมผู้บรืจาคโลหตใหส่าขุาบรืการืโลหตแหงชาต โรืงพยุาบาลส่มเดจ
�
ิ
�
่
ี
ิ
้
�
�
ื
ิ
�
ิ
่
้
็
็
ี
ิ
่
ำ
�
�
�
้
ำ
�
่
�
พรืะป็นเกลาในจานวนทีควรืแก�การืยุกยุองเป็็นป็รืะจา เมือว่นที ๒๖ มกรืาคม พ.ศ. ๒๕๓๓
ึ
ั
�
ุ
่
ำ
่
�
ิ
ุ
้
์
ุ
�
�
มาถงส่ม่ยุ พลเรืือู่โท อู่รืะ สน้ทวงศ ณ์ อู่ยธยา เป็็นเจากรืมอทหารืเรืือ เป็็นลาด็บ้ท ๒๕ ต่งแต�ว่นที ๑ ตลาคม
�
ิ
ำ
�
พ.ศ. ๒๕๒๔ ถงว่นที� ๓๐ ก่นยุายุน พ.ศ. ๒๕๒๗ เมือว่นที ๒๙ มนาคม พ.ศ. ๒๕๒๗ ท�านไดเส่นอเรืืองขุออนม่ตกาหนด
ี
ึ
�
้
ุ
้
�
วนคลายุวนส่ถาป็นาหนวยุ กรืมอทหารืเรือ อทหารืเรือพรืะจลจอมเกลากรืมอทหารืเรือ และศนยุฝั่กอบรืมอเลกทรือนกส่ ์
์
ึ
่
ุ
ิ
ิ
ื
็
่
่
้
่
�
�
ื
่
่
�
ื
่
�
กรืมอทหารืเรืือ ด่งนี �
�
้
่
�
่
ำ
็
�
ื
ี
�
๑. กรืมอู่ทหารืเรือู่ กาหน้ด็วน้ท ๙ มกรืาค์ม โดยุถอวนทพรืะบาทส่มเดจพรืะจลจอมเกลาเจาอยุ่หว เส่ดจพรืะรืาช
้
ื
่
ุ
่
ั
็
ำ
ิ
�
ดาเนนมาทรืงป็รืะกอบพธเป็่ดอเรืือหลวง เมือว่นที ๙ มกรืาคม พ.ศ. ๒๔๓๓
ิ
่
�
�
ี
�
็
�
่
ี
�
่
ื
้
๒. อู่ทหารืเรือู่พรืะจลจอู่มเกลา กรืมอู่ทหารืเรือู่ กาหน้ด็วน้ท ๗ พฤษภิาค์ม โดยุถอทพรืะบาทส่มเดจพรืะเจาอยุหว
ื
้
�
�
ำ
่
่
ื
ุ
ั
่
ิ
รื่ชกาลที ๙ และส่มเดจพรืะนางเจา ฯ พรืะบรืมรืาชนนาถ ไดเส่ดจพรืะรืาชดาเนนมาทรืงป็รืะกอบพธเป็่ดอทหารืเรืือ
ำ
ี
ี
้
ิ
้
�
่
�
ิ
็
็
�
้
ุ
�
�
่
พรืะจลจอมเกลา กรืมอทหารืเรืือ เมือว่นที ๗ พฤษภิาคม พ.ศ. ๒๕๒๔
ั
ื
ิ
�
ิ
ื
็
์
๓. ศน้ยฝ่กอู่บ้รืมอู่เลกทรือู่น้กส กรืมอู่ทหารืเรือู่ กาหน้ด็วน้ท ๑๕ เมษายน้ โดยุถอวนทพลเรือเอก ส่มบรืณ ์
ึ
่
่
ื
�
่
ี
ำ
์
่
่
�
้
เชอพบลยุ ผู้บญ่ชาการืทหารืเรือไดป็รืะกอบพธเป็ดอาคารืศนยุฝั่กอบรืมอเลกทรือนกส่ เมอวนท ๑๕ เมษายุน พ.ศ. ๒๕๒๖
่
์
ิ
่
่
ิ
ี
�
ี
ื
�
์
่
ื
�
ิ
ิ
่
ึ
ื
่
็
้
์
�
ิ
พลเรืือเอก ป็รืะพ่ฒน จ่นทวรื่ช ผู้บ่ญ่ชาการืทหารืเรืือ อนม่ตเมื�อว่นที ๙ เมษายุน พ.ศ. ๒๕๒๗
์
ิ
้
่
ุ
่
้
็
น่บไดว�าวน้ค์ลายวน้สถาปน้ากรืมอู่่ทหารืเรืือู่ หรืือวน้กรืมอู่่ทหารืเรืือู่ คอ “วน้ท ๙ มกรืาค์ม” อู่ย�างเปน้ทางการื
�
�
�
ั
้
ื
ั
ั
ั
�
โดยุกองทพเรืออนมตเมอวนท ๙ เมษายุน พ.ศ. ๒๕๒๗ เรืมตงแตวน้ท ๙ มกรืาค์ม พ.ศ. ๒๕๒๘ ในส่มยุท � ี
ุ
ิ
ื
�
่
�
�
่
ี
่
ื
่
�
ั
�
่
่
ิ
่
่
�
ี
่
้
่
ี
�
็
พลเรือู่โท สน้ท บ้วสาย เป็นเจากรืมอู่ทหารืเรือู่ เป็็นลาดบท ๒๖ ต�งแต�วนท ๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๗ (ถึงวนท ๓๐ กนยุายุน
ี
ื
่
ื
�
ำ
�
่
ิ
ั
พ.ศ. ๒๕๒๙)
�
ื
่
อยุางไรืกตาม กรืมอทหารืเรือ ไดถอเอาวน้ท� ๙ มกรืาค์ม พ.ศ. ๒๔๓๓ เป็นวน้สถาปน้ากรืมอู่�ทหารืเรือู่ และเรืยุกวา
้
ื
ั
�
ั
็
่
ื
�
ี
็
่
�
้
�
�
กรืมอู่่ทหารืเรืือู่ เจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่ มาโดยุตลอดต่งแต� เจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่ค์น้แรืก เมือว่นที ๑ เมษายุน พ.ศ. ๒๔๓๓
้
�
ั
้
้
้
�
ั
ี
็
ื
�
ี
ึ
้
ุ
�
จนถงเจากรืมอู่่�ทหารืเรืือู่ค์น้ปจจบ้น้ เป็็นเวลากว�าหนึงรือยุป็แลว กคงจะตองถอก่นไป็ เรืยุกก่นไป็อยุางนีต�อไป็ โดยุไม�
้
�
็
เป็ลียุนแป็ลง “ไหน้ ๆ กไหน้ ๆ” “เลยต้ามเลย” ว�าก่นไป็กแลวก่น
็

นาวิกศาสตร์ 60
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖


ู
้
ี
ี

ั
ื
ี
เม่อมีการเลาถึงประวัติการยุทธทางเรือท่สําคัญ ในทะเลเมดเตอรเรเนยน แตในมมมองของผเขยนนน
ิ

ุ
ั
ี
ื
ั
ี
ในสงครามโลกคร้งท่ ๑ น้น ความสนใจของผูท่สนใจ เม่อไดศึกษาในเหตุการณดังกลาวไดพบหลายประเด็น
ี
ประวตศาสตรโดยเฉพาะประวตศาสตรทางทหารมกจะ ทนาสนใจและสามารถนามาเปนบทเรยนใหกบบรรดา
ิ
ิ
ํ
ั
ั

่


ั
ี
ั
ี
จับจองไปท่การยุทธท่คาบสมุทรจัตแลนด (Battle of ผูนําทั้งทางทหาร และผูนําองคกรตาง ๆ ในการวิพากษ


ี
ํ
ั
ื
ั
ั
ุ
ิ

Jutland) ซงเปนเหตการณการปะทะกนครงใหญเปน วจารณ เพอนาไปปรบใชในการควบคมบงคบบญชา และ
ั
้
่
ั

ุ

่



ึ
ั
่
ี
ั
่
ี
้
ั
ั
้
้
ุ





ั
ํ

ิ
ลาดบตน ๆ ในสงครามโลกทงครงท ๑ และ ครงท ๒ บรหารงานองคกรได แมเหตการณจะผานมากวา ๑๐๐ ป 


ั
็
ุ
้
ั
ี
ี
ู
้

ึ
ุ


ี

่

(เปนทถกเถยงกนอยางกวางขวางวาระหวางการยทธท ี ่ กตาม ดงนน ผเขยนจงอยากจะเลาเหตการณนผาน

ี

ั


่
ั
ี
ุ
่
จตแลนดกบการยทธทอาวเลยเตย นน ครงไหนทใหญ  ขอเท็จจริงทางประวัติศาสตรมาประกอบกับมุมมองของ

ั

้
ั
ี
ั
้

ั
ึ
ื
ั
ี
กวากัน) ซ่งการยุทธคร้งน้นเต็มไปดวยขอมูลท่นาสนใจ ผูเขียนเพ่อแลกเปล่ยนประสบการณกับผูอานถึงบทเรียน
ี
ั

ั
ึ
้
ี
ิ
ี
ุ
ั
ึ
ในการศกษาตอยอดทงระดบยทธวธ ไปจนถงระดบ ท่ผูเขียนไดรับ โดยหวังวาจะเปนประโยชนกับผูอานใน
ึ
ยทธศาสตร จนถงขน United States Naval War หลากมุมมอง
้

ั
ุ
่
ี

ี

ั
้
ุ
College มกจะใชการยทธทจตแลนดไปประกอบ กอนการเกดสงครามโลกครงท ๑ วทยาการในการทา ํ
่
ั

ิ
ิ
ั
ู

่
ํ
ึ
การศึกษาในเรืองของการทํา War Gaming อยแทบจะ สงครามทางเรือไดกาเนิดเรือรบแบบใหมข้นมาทดแทน

่
ตลอดเวลา เรือลาดตระเวนหุมเกราะ (Armored Cruiser) นันก็คือ
การเกดขนของเรอประจญบานแบบเดรดนอต
ื
ั
ึ
้
ิ
ื
(Dreadnought Battleship) และเรอลาดตระเวน
ึ
ประจญบาน (Battlecruiser) ซงเรอทงสองประเภทน ้ ี
ั
ื
ั
่
้

ํ
ั
ั

ี
ั
ั
ในยคสมยดงกลาวนบวาเปนกาลงรบสาคญทแสดงถง ึ
่
ุ

ํ
ั
อานาจกาลงรบ และความเปนมหาอานาจทางทะเล

ํ
ํ
ํ
ั
โดยเฉพาะแนวความคิดในการทําสงครามทางเรือ
ตามแบบฉบบของ Alfred Thayer Mahan กาลงม ี
ํ
ั
ั
่
อิทธิพลตอกองทัพเรือในหลาย ๆ ประเทศ ในความเชือ
ื
ั
ั
ํ
่
เกยวกบการครองทะเลโดยการเอาชนะกาลงทางเรอ
ี
ภาพ การทํา Naval War Game โดยการใช Battle of ฝายตรงขามแบบเบดเสรจเพยงครงเดยว หรอ Decisive
ี
ื
้
็
็


ั
ี
Jutland เปน Theme ของ US Naval War College
่
ั
ั
ํ
Battle ซงอานาจกาลงรบทางทะเลในลกษณะน ี ้
ํ
ึ
้
่
ี

อยางไรกตามในชวงเรมตนของสงครามโลกครงท ๑ จะนบจานวนเรอทเรยกวา Capital Ship ซงกคอ
ิ
่
ั

็

ํ
่
ั
ื
ี
ี
ึ
ื
็
่

ี
ยังมีการยุทธทางเรือท่อาจจะไมยิ่งใหญเทา และ เรอประจญบาน และเรอลาดตระเวนประจญบาน วาฝายใด

ั
ั

ื
ื
ึ
ํ
แทบไมมีการสูญเสียกาลังทางเรอของมหาอานาจเกิดข้น มีมากกวายอมกุมความไดเปรียบ ซึ่งในขณะนันราชนาวี
ื
ํ

้
นาวิกศาสตร 61
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

่
ึ
ั
ํ
่
ั
ั

องกฤษ เปนมหาอานาจทางทะเลอนดบหนงของโลก เมือ ๒ กรกฎาคม ๑๙๑๒ สวน SMS Breslau เปนเรือ
ในขณะที่เยอรมนีเปนมหาอํานาจทางทะเลอันดับสอง ลาดตระเวนชั้น Magdeburg มีระวางขับนํา ๕,๑๕๐ ตัน
้
กอนทองกฤษและเยอรมนจะประกาศสงคราม ความยาว ตลอดลา ๑๓๘ เมตร ทาความเร็วสูงสุดได 
ี

ํ
ั
ํ
ี
่

ู
้
ั
ั
ี
ั


ิ
ื
ตอกน พลเรอตร Wilhelm Souchon ผไดรบสมญานามจาก ๒๗.๕ นอต ตดตงปน ๔.๑ นว จานวน ๖ ปอม
้
ิ

ํ




ั
ิ
นกวเคราะหชาวสหรฐอเมรกาวา “Sea Dog” ดวยเพราะวา  (๑๒ กระบอก) ตอรปโด ขนาด ๕๐ เซนตเมตร


ิ
ิ
ั
ั
ั
ํ
ิ

ํ

ิ

ํ

ิ
ุ
ิ

ประสบการณอนโชกโชนในการตรากตราปฏบตหนาท ่ ี จานวน ๒ ทอยงและสามารถวางทนระเบดได จานวน
ั
ตาง ๆ ในเรอรบ และเมอไดรบความไววางใจใหเปน ๑๒๐ ลูก ขึนระวางประจําการเมือ ๒๐ สิงหาคม ๑๙๑๒

่

ื



ื
่
้
ั
ั
ุ
ื
ี
่
ี
ผบงคบบญชาในระดบตาง ๆ เขามยทธวธทไมเหมอนใคร

ั
ั
ี
ิ
ู
ิ

ู
ี
ื

่
ี

ู
ั
ั
ไดรบหนาทผบงคบการหมเรอเมดเตอรเรเนยนของ

ั

กองทัพเรือเยอรมนี โดยมีเรือรบภายใตการบังคับบัญชา
ํ
ิ
ํ
จานวน ๒ ลา คอ SMS Goeben และ SMS Breslau โดยกจ
ื
ื
ิ
ทสาคญของหมเรอเมดเตอรเรเนยนม ๒ กจ คอ การถวงดล
ี
ื
ํ
ิ
ู
ุ
ั

ี

ี
่

อํานาจกับฝรังเศสในแอฟริกาเหนือ และการแสดงกําลัง
่
ี
ั
ิ
่
ื
ื

ทางเรอเพอใหประเทศในแถบเมดเตอรเรเนยนรบทราบ

ิ
่
ความยงใหญของเยอรมนี
ภาพ ปอมปน ๑๑ นิ้ว หัวเรือของ SMS Goeben
่
ิ
ในขณะทเชอปะทของสงครามเรมระอในชวง
ี
ุ

้
่
ื
ุ
ื
่
เดอน กรกฎาคม ๑๙๑๔ ฝรงเศสตองการเคลอนยายกาลง ั
ื
ั


่
ํ
่
่
ี
ิ
ํ
ื
ทหารบกจากแอฟรกาเหนอเพอกลบมาประจาทแนวรบ
ื
ั
ื


ั
้
ุ
ในฝงยโรป โดยการเคลอนยายทหารกวา ๘๐,๐๐๐ นาย นน


่
ุ


่
ี
มความสมเสยงอยางยิง โดยเฉพาะหากพนธมตรสามฝาย

ี
่
ิ
ั
(เยอรมนี อิตาลี ออสเตรีย) รวมมือกัน กําลังรบในทะเล
ั
่

ี
ี

ํ
ิ

เมดเตอรเรเนยนของฝรงเศสจะไมสามารถเทยบได ทาให 

ั
ิ
ั
พนธมตรทสาคญของฝรงเศสอยางองกฤษจาเปนตองให 

ั
ํ
่
ํ
่
ี
ั



ั
ความสาคญแมวาในขณะนน กองเรอทะเลเมดเตอรเรเนยน
้
ี
ั
ํ
ิ

ื
ั
ั
ั
ั
ี

ของราชนาวองกฤษภายใตการบงคบบญชาของ
ื
ั

พลเรอเอก Sir Archibald Berkley Milne ในวย ๕๙ ป จะม ี
ภาพ พลเรือตรี Wilhelm Souchon เรอลาดตระเวนประจญบานอยแลว จานวน ๓ ลา คอ
ื
ื

ู
ํ

ํ
ั

SMS Goeben เปนเรอลาดตระเวนประจญบาน HMS Inflexible HMS Indomitable และ HMS
ื
ั
้
ั
ํ
ช้น Moltke มีระวางขับนา ๒๕,๔๐๐ ตัน ความยาว Indefatigable กตาม แตดวยเทคโนโลยทตามหลง SMS
่

ี

ั
็
ี

ั
ํ
ํ
้
ั
ตลอดลา ๑๘๖ เมตร ขบเคลอนดวยพลงงานไอนา Goeben ราว ๆ ๔ ป ทําให Winston Churchill ผูดํารง
ื
่

ํ
จากการเผาไหมถานหน ทาความเรวสงสดได  ตาแหนง First Lord of Admiralty ตองการใหม ี
็


ิ
ุ
ู

ํ


้
๒๕ นอต ตดตงปน ๑๑ นว จานวน ๕ ปอม การเสริมกําลังดวยเรือ HMS New Zealand อยางไร
ิ
ั
้

ํ

ิ
(๑๐ กระบอก) ปน ๕.๙ นิว จํานวน ๑๒ กระบอก และ ก็ตาม เจาชาย Louis of Battenberg ผูดํารงตําแหนง
้
ปน ๓.๕ นิว จํานวน ๑๒ กระบอก ขึนระวางประจําการ First Sea Lord ปฏิเสธ
้
้
นาวิกศาสตร 62
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๑ มก ราคม ๒๕๖๖


่
ี
ื
ั
ํ
่
ํ

ุ
ุ
ั
ิ
ั

ื
ี
ื
ู
ในวนท ๒๘ มถนายน ค.ศ. ๑๙๑๔ เหตการณสาคญท ี ่ ขาวการเคลอนกาลงของหมเรอของ พลเรอตร Souchon
ี
้
นาไปสสงครามโลกครงท ๑ เกดขน โดย Archduke Franz แลวกตาม แตกองเรอขององกฤษยงคงประจาการอยท ่ ี
ิ
ํ
ู

ั
่
ึ
ั
็

ื
ั


ู
ํ
้


ู
Ferdidand ถกลอบปลงพระชนม หมเรอของ SMS ฐานทัพเรือ Malta
ู
ื
Goeben นั้น ยังคงจอดเรืออยูที่อิสราเอล แตสัญญาณ
ิ

ี

ึ
ิ
ั
่
ิ
่
ํ
้
ความตงเครยดระหวางชาตตาง ๆ ในยโรปกาลงเรมเพมขน
ึ
ุ
ี
ั

ึ
ิ
ั
ื
่
ิ
พลเรอตร Souchon จงตดสนใจเดนทางเพอเขารบ
ื
ี
การซอมทาเรือฉุกเฉินกับชาติพันธมิตรท่ฐานทัพเรือ Pola
ํ
ั
ในประเทศออสเตรีย จนกระท่งในวันท่ ๒๘ กรกฎาคม
ี
ค.ศ. ๑๙๑๔ ออสเตรียประกาศสงครามตอเซอรเบีย
ํ
ื

ี

ู
ิ
ื
ั
่

พลเรอตร Souchon ไดออกคาสงใหหมเรอของเขาเดนทาง
่
ี
ื
ั
จากฐานทพเรอในเมอง Pola เพอเตรยมเขาโจมต ี
ื
ื

กระบวนเรือลําเลียงของฝรังเศส
่
่
เจตนารมณทีคลุมเครือของ Churchill ภาพ Scheme of Maneuver ของเหตุการณการไลลา SMS Goeben
และ SMS Breslau

ี
ื
ี
ิ
่
กองเรอเมดเตอรเรเนยนขององกฤษทประกอบ
ั
ํ
ํ
ั
ไปดวยเรือลาดตระเวนประจญบาน จานวน ๓ ลา จนกระทงในวนท ๓๐ กรกฎาคม ค.ศ. ๑๙๑๔ ขาวทาง
่
ี
่
ั

ั
ื
ี
ั

ิ
ี
ํ
ํ
มอานาจกาลงรบเหนอกวาฝายเยอรมน โดยหากคดท ่ ี วิทยโทรเลขจาก Churchill ก็มาถึง พลเรือเอก Milne

ุ
จํานวนปนใหญในระยะไกล อัตราสวนจะอยที ๒๔ : ๑๐ ใจความวา “ภารกจทมความสาคญ คอ การชวยคมกน
่
ู
ั
ั
ุ

่


ิ
ื
ํ
ี
ี
และหากเปรยบเทยบจํานวนเรือ Capital Ship กระบวนเรอฝรงเศส หากตรวจพบเรอ Goeben
ี
ี
ื
่
ั
ื
ี

จะอยท ๓ : ๑ (SMS Breslau เปนเรอลาดตระเวน หรอเรอรบอน ๆ ทมารบกวนเสนทางคมนาคม
ื

่
ู
ื
ื

่
ื
ี
่
ื
็
ั



ึ
จงยงไมใชเรอ Capital Ship) แตอยางไรกตาม หามเขาทําการรบหากคิดวาไมไดมีกําลังรบท่เหนือกวา

ี
ั
ั
ั

ั

ี
องกฤษยงคงกงวลเพราะหากมการรวมมอกนระหวาง (Superior Force) ใหพยายามใชความไดเปรยบ
ื
ี



ั
เยอรมน อตาล ออสเตรย กองเรอของพนธมตร เรองความเรว โดยเลอกตาบลทวางกาลง ควบคม
ิ
ี
ิ
ี
ี
ื
่
ี
ํ
ื
ุ
ํ
ื
็
ั
่

ื
สามฝายจะมกาลังรบเหนอกวาโดยทนท แมจะ สถานการณทางทะเล ชงรเรม และรวมกาลง

ี
ั
ํ
ี
ั

ิ
ิ
ํ
ิ
่
ไมสามารถนําเรือ HMS New Zealand มาเพิ่มเติมได กองเรอในทะเลเมดเตอรเรเนยน” ซงขอความน ตอง
ี
้
ื

ิ

ี

่
ึ
ั
ั
ี

ื
แตฝายองกฤษยงคงมหมวดเรอลาดตระเวนหมเกราะ เขาใจเสยกอนวา แมในขณะนองกฤษกบเยอรมนกยงไมได 


ุ
ั
ั

ี


้
ี
ี
ั
็


อยดวยอก ๑ หมวดเรอ ภายใตการบงคบบญชาของ มการประกาศสงครามระหวางกนแตอยางใด โดยหลงจาก

ั

ี

ั
ู
ื
ั



ี
ั
ั
พลเรือตรี Ernest Troubridge ประกอบดวยเรือ HMS ไดรับขาวจาก Churchill กองเรือของ พลเรือเอก Milne
Defence HMS Warrior HMS Black Prince และ HMS ก็ออกเดินทางจาก Malta โดยทันที
Duke of Edinburg หลงจากนนในวนท ๒ สงหาคม ค.ศ. ๑๙๑๔
ี
ิ
ั
่
ั
้
ั

พลเรอเอก Milne ผบ.กองเรอ มความไมแนนอน ขณะทกองเรอของ Milne เคลอนกาลงไปแลว Churchill

ื
ื
ี
ื
ั

ํ
่
ื
่
ี
่
ื



ั
เนองจากความไมแนชดในการประกาศสงครามระหวาง ไดมคาสงมาถง พลเรอเอก Milne อกครง โดยยง
ึ
ี

่
ั
้
ั
ี
ื
ั
ํ
ั
ิ
้
่
ี
ชาตตาง ๆ ในยโรป ทในขณะนน เยอรมนกบองกฤษ ไมทราบขอมลตาบลทของหมเรอเยอรนเลยแมแตนอย
ั

ี
ุ
ั
ื



ี
ํ
ี
่


ู

ู
ยังไมไดมีการประกาศสงครามระหวางกัน สวนทาง โดยมการสงขาวใจความวา “เรือลาดตระเวนประจญบาน
ั


ี

ฝร่งเศสเองแมวาจะมีการสอบถามผูรับผิดชอบไป Goeben จะตองโดนตดตามดวยเรอลาดตระเวน
ั


ิ
ื
ั
ํ
ี
่
หลายครงถงวนเวลาทแนนอนในการเคลอนกาลงของ ประจญบานอยางนอย ๒ ลา” ซงจากคาสงน ี ้
ั
ึ
่
ั

้
ื
ํ
่
ึ


ั
ั
่
ํ
ี
ี
ํ
ี
็

ํ
ื
่


กองเรอลาเลยง แตกมคาตอบทชดเจน แมวาจะม ี และขอมลลาสดททราบคอหมเรอของเยอรมน นาจะ
ั
ื
ุ

ื
่
ี
ู

ี

ู

นาวิกศาสตร 63
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖


ี
ั
ี
ิ
ึ
่

ู
ื
ี
ํ

ั
ั
ยงอยในทะเลเอเดรยตก ทาให พลเรอเอก Milne อกไมถง ๒๔ ชวโมงถดมา ในวนท ๓ สงหาคม
ิ
่
ั
็
ํ
ั
ิ
ตดสนใจแยกกาลงเรอ HMS Indomitable ค.ศ. ๑๙๑๔ ขอความสงการจาก Churchill กมาถง ึ
ั
่
ื

ั

ุ
ื
HMS Indefatigable เรอลาดตระเวนหมเกราะ พลเรือเอก Milne อีกโดยมีใจความวา“ใหดํารง

ํ
ื
ี

ี
ี
่
อก ๔ ลา โดยมอบหมายใหพลเรอตร Troubridge การตรวจการณทปากทางเขา-ออกทะเลเอเดรยตก

ี
ิ
ี
ิ
ั
ั
ิ
ั
่

ื


ั
เปนผบงคบบญชา เดนทางไปยงทะเลเอเดรยตก สวนเรอ เรือรบ Goeben คือเปาหมายของทาน ทีทานจะตอง
ู

ที่เหลือจะเดินทางไปรวมกับกองเรือฝรั่งเศส สะกดรอย ตดตาม ไมวาจะไปไหนใหตดตามตลอดเวลา

ิ
ิ

่

ื
ี
ั
ี
ั
ั
ุ
แตแลวในวนเดยวกน ขาวจากสถานกงสลองกฤษ และพรอมใชกาลงทนทเมอประกาศสงคราม


ั
ั

ํ

ในเมือง Taranto มาถึง Churchill โดยมีการรายงานวา สงครามจะประกาศในไมชา”เมอถงวนท ๓ สงหาคม

ี
ั
ิ

ื
่
ึ
่
ิ
ไดพบเรือ SMS Goeben และ SMS Breslau ทีเมือง ค.ศ. ๑๙๑๔ กองเรอเมดเตอรเรเนยนกแยกกาลงออก
่
ั
ํ
ี
็
ื

ั
ู

ี
Taranto หลายวนกอนหนา ขอมลดงกลาวสราง เปนสวน ๆ โดยมเรอ HMS Indomitable

ั


ื




ั
ความวาวนใจอยางมาก Churchill เรมวตกและเกรงวา และ HMS Indefatigable เดนทางไปทางตะวนตก

ิ่

ิ
ุ
ิ
ิ
ี

เรอทงสองลาของเยอรมนจะฝาออกไปรงควานเรอสนคา ดวยความเร็ว ๒๒ นอต เพือปดทางออกจากยบรอลตาร

่
ั
ื
ื
ั
ํ
้
ิ

ในแอตแลนติกมากกวาที่จะไปโจมตีกระบวนเรือฝรั่งเศส สวนกองเรอลาดตระเวนหมเกราะของ พลเรอตร ี
ื
ุ

ื
้
้
ี
่
ั

ื
ี
และตาบลทของเรอทงสองลา กออกจากทะเลเอเดรยตก Troubridge นน ไปปดชองทางเขา-ออกจากทะเลเอเดรยตก

็
ี
ิ

ํ
ั
ิ
ํ
ู


ื

ั

ั
ึ
ิ
่
มาแลวซงอยใกลกบยบรอลตารมากกวากองเรอองกฤษ และเรือ HMS Inflexible เรือธงของ พลเรือเอก Milne

ความกังวลของ Churchill ถูกถายทอดไปถึง พลเรือเอก รออยท Malta โดยท พลเรอเอก Milne ยงเขาใจวา
ื

ี
่
ู
ี
่

ั


ื
Milne ซ่ง พลเรอเอก Milne กไดส่งการให HMS กจของตนเอง คอ คมกนกองเรอฝรงเศส ตดตามเรอ
ิ
ื
ั
ื

ิ
ุ
็
ื
ั
่
ั

ึ
ื
ั




Indomitable และ HMS Indefatigable แยกตัวจาก Goeben ไมเขาปะทะกบเรอ หากคดวาไมไดมีอานาจ
ิ
ํ
ี

ี
ั
่
็
่
ื
พลเรอตร Troubridge โดยใหเปลยนเขมไปทางตะวนตก กําลังรบทีเหนือกวา

ั
ื
่



มงหนาสยบรอลตารดวยความเรว ๒๒ นอต เพอหวงจะไป
ิ
ุ
ู

็
ขัดขวางการออกสูแอตแลนติกไดทัน กองเรืออังกฤษพบกับ SMS Goeben กอนประกาศ

สงคราม
ั
ิ
ื
่
ี
ี
พลเรอตร Souchon ในคนวนท ๒ สงหาคม ค.ศ. ๑๙๑๔
ื
ั
ี


ี
ั

ฝายเยอรมนไดประกาศสงครามกบรสเซยไปแลวใน
ั
ชวงกอนค่า เขาไดส่งใหกองเรือของตนเองเดินทาง
ํ
ี
โดยการออกนอกเสนทางเรือปกติท่มีเรือสัญจรเยอะ
ื
พรางไฟมืดเพ่อหลีกเล่ยงการโดนตรวจพบ โดยม ี
ี


่
ี
่
้
ี
ั
ี
่
ื
ความตงใจทจะเขาไปยงฝงทเมอง Phillipeville ทเปน
ิ




่
ั
้
ี
ื
่
ทตงของกองทหารฝรงเศส การเดนทางเปนไปอยางราบรน
ั
่
ิ
ั
ั
ื
โดยฝายองกฤษไมไดตรวจพบ จนกระท่งในคนวนท ี ่
ั





ิ
ิ

ี
๔ สงหาคม ค.ศ. ๑๙๑๔ มขาวจากเบอรลนแจง
การปฏิบัติใหมใหกับ พลเรือตรี Souchon คือ “ขณะนี ้
ั
ั
เยอรมนกบออตโตมนใกลจะบรรลขอตกลงในการ
ี

ุ

ิ
ื


รวมมอกน และตอตานรสเซยแลว ใหเดนทางไปท ี ่


ั

ั
ี
ภาพ พลเรือเอก Archibald Milne
ื
ผูบังคับการกองเรือทะเลเมดิเตอรเรเนียนของอังกฤษ คอนสแตนติโนเปล เพ่อแสดงกําลังในทะเลดํา”

นาวิกศาสตร 64
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๑ มก ราคม ๒๕๖๖

ึ
่
ี

ี
้
ํ
ั
ึ
ู

ื
ขาวนมาถงในขณะทหมเรอกาลงจะถง Phillipeville
ี
ดังนน เรอของ พลเรือตร Souchon จึงเดนทางเขาไป
ั
้
ื
ิ


้
ั

ิ


ั

ยงฝงในเชาวนนนกอนจะถอนกาลงมงหนายอนไปทาง
ํ


ุ
ั
่
่
ตะวันออกเพือตรงไปทีชองแคบดารดาเนลส
แมวาจะมการยงฝงในเมองทมทหารฝรงเศสไปแลว

ื
่
ี


ี

ิ
่
ั

ี

ั




กตาม แตฝายองกฤษยงไมทราบขาว ทาใหไมแนใจวา
ํ



ั
็
ํ
หมเรอ Goeben อยตาแหนงใดในทะเลเมดเตอรเรเนยน
ื


ู
ิ


ู
ี
ี
ั
่
จนกระทงราว ๆ ๑๐ นากา ของวนท ๔ สงหาคม ค.ศ. ๑๙๑๔
ิ
่
ิ
ั
HMS Indomitable จึงไดพบกับ SMS Goeben และ
SMS Breslau เปนครั้งแรกโดยในเวลาดังกลาว อังกฤษ
ั

กบเยอรมนยงคงไมมการประกาศสงครามกน อยางไร
ี
ั
ี

ั
ั
้
ึ
ี

กตามการตรวจพบครงนไดมการรายงานไปจนถง ภาพ เรือ SMS Goeben และ SMS Breslau
ี
้
็
Churchill และ Churchill ตอบขาวกลับมา ใจความวา กําลังโดนติดตามจากเรือลาดตระเวนประจัญบานอังกฤษ

่
ิ
“ดีมาก ตดตามตอไป สงครามกับเยอรมน ี ในวันที ๔ สิงหาคม ค.ศ. ๑๙๑๔
ํ
ํ
ใกลจะอุบัติ” เรือรบ ๔ ลา จาก ๒ ชาติมหาอานาจ ทางดานการเมอง รฐบาลองกฤษไดยนคาขาดให 
ื
่
ั

ั

ื
ํ

ิ
ํ
ี
แลนสวนกนเงยบ ๆ และฝายองกฤษกกลบลา เพอตดตามเรอ เยอรมนีถอนทหารออกจากเบลเยยมโดยมเสนตายถึง
็
ั
่
ื
ื
ั
ั


ี
ี
เยอรมนีทีระยะราว ๆ ๑๐,๐๐๐ หลา หรือ ๕ ไมลทะเล เทยงคนวนท ๔ สงหาคม ค.ศ. ๑๙๑๔ และในการน ี ้
่
ี
่
ี
ิ
ั
ื
่
พลเรือตรี Souchon ทราบถึงการติดตามมาของ ดวยความทเกรงวาจะเกดความเขาใจผด ทาให Churchill
ี
่

ํ


ิ

ิ
ฝายอังกฤษ และมีความกังวล เน่องจากเกรงวา มีการออกขาวถึง พลเรือเอก Milne อีกฉบับ ใจความวา
ื
้

ึ
้

ิ
การประกาศสงครามนนใกลจะเกดขน และหากฝายท ่ ี “หามแสดงทาทเปนภยคกคามกบเรอรบเยอรมน ี
ั

ุ

ั

ื
ี
ั
ทราบขาวกอนไมใชฝายของตนเอง ฝายตนเองจะ กอนจะมการประกาศสงครามโดยเดดขาด” ซึง

็
่
ี
เสียเปรียบทันที แมวาจํานวนเรือจะเทากันแต SMS ตามสายการบงคบบญชาแลว ขาวนไดลบลางคาสงท ี ่
้
่


ี

ํ

ั
ั
ั
ั
Breslau มีอํานาจการยิงท่ต่ามากหากเทียบกับเรือ Churchill เพิงสังการหมูเรืออังกฤษไปโดยทันที
ี
ํ

่
่
ิ
ฝายอังกฤษ เขาตัดสินใจเพ่มความเร็วเปน ๒๔ นอต การไลตามของฝายองกฤษ เรมหางออกเรอย ๆ
ิ



ั
่
่
ื

ื

ซงแมวาตามคณลกษณะของเรอฝายองกฤษควรจะ กอนทในชวงบายสภาวะทะเลจะมความเลวรายจนทศนวสย
ั
ุ

ึ
ั
่
ั
ิ
ี
่
ี




ั
ี
ทาความเรวไดมากกวา แตเรอรบขององกฤษมอาย ุ เรมแยลงไปอก จนกระทงเวลาประมาณสามทมของวนท ่ ี


็
ื
ํ

ั
ี

ั
ุ
ั

ิ
่
่

ี
มากกวาฝายเยอรมนราว ๆ ๔ ป และหางจากการเขา ๔ สงหาคม ค.ศ. ๑๙๑๔ ฝายเยอรมนกหลดรอดจากสายตา




ิ
ี
็
ุ


ั

ุ
ุ

ซอมบารงนานกวาทาใหสดทายเรอฝายองกฤษ ไปได และในเวลาเกอบ ๆ จะสทมฝายองกฤษกยต ิ
ื


ํ
ํ
ุ
็
ุ
ื

ี
่
ั



็
้

ทาความเรวไดไมเทาและระยะหางของทงสองหมเรอ การติดตาม กอนทีเวลาตีหนึงของคืนดังกลาว อังกฤษจะ
ั

ื
ู
ํ


่
่
ก็หางออกเรื่อย ๆ แมแตในขณะที่กําลังติดตามกันอยูนั้น ประกาศสงครามกบเยอรมนอยางเปนทางการ เมอถงเชา


ึ
่
ื

ั
ี

Churchill ยังมีขาวมาถึงกองเรืออังกฤษวา “หากเรือ วนท ๕ สงหาคม ค.ศ. ๑๙๑๔ หมเรอเยอรมนประกอบดวย
ู

่
ั
ี
ิ

ื
ี
Goeben โจมตีกระบวนเรือฝรั่งเศส ใหสามารถโจมตี SMS Goeben และ SMS Breslau ก็เดินทางถึงเมืองทา
ไดทันที” ซ่งขาวน้แสดงใหเห็นวา Churchill ไมทราบ Messina ประเทศอตาล ซงเปนชาตเปนกลาง ทาใหตาม
ี
ึ
ึ
ี
ํ
ิ

่
ิ


ู
ั
็
ิ
่
ี
้
ํ
ดวยซาวาหมเรอเยอรมนนนไดเปลยนเขมเดนทางออก กฎหมายระหวางประเทศกองเรอองกฤษจะตองอย ู
ื
ี
้
ื


ั
จากเสนทางคมนาคมของฝรั่งเศสไปแลว นอกเขต ๖ ไมลทะเล
นาวิกศาสตร 65
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖



ื

ผลของเจตนารมณอันคลุมเครือของ Churchill แสดงวาการลวงของเขาอาจจะไมไดผล หรออาจจะม ี
ี
ื

ื

ํ
ั
ู

ิ
ั
ี
่
ฝายองกฤษทเดนทางมาถงเกาะซซลแลว พลเรอเอก กาลงทางเรออนขององกฤษรออยในทะเลเอเดรยตก
ิ
ั
ึ
่
ิ
ิ
ื
ี
ั
่
ั
ึ
้
่
ื
ั
ี
่


ั

ื
ี
ู
็

ื

ี
Milne ไดมการสงการเปลยนเรอ กลาวคอ ให HMS ดงนน เขาจงสงการใหหมเรอเปลยนเขมไปทางแหลม
่
ื
ี
ั
้
้
ิ
ื
Indomitable ไปเตมถานหนท Malta และใหเรอธงของ มาตะพนโดยทนท การเปลยนเขมในครงนทาให หมวดเรอ
ิ

ํ


ี
่
ี
็
ั
ั
ี
่
ื
ุ


ตนเอง คอ HMS Inflexible มาสมทบแทน และวางกาลง ลาดตระเวนหมเกราะของ พลเรอตร Troubridge ททราบขาว
่
ี
ี
ั
ื
ํ
ั
ั

ี
่
ิ
ู


ี


อยทางดานตะวนตกของเกาะซซลทระยะ ๖ ไมลทะเล และดกรออยททางเขาทะเลเอเดรยตกนน จาเปนตอง
ิ
ู
ํ
้

ั
ี
ิ
ี
่

ั
ี
ิ
่
ั
ื
ื

่
ุ

ซงตามมมมองตอภารกจทไดรบ คอ การคมกนกองเรอ เปลียนแผนทันทีโดยการออกไลลา SMS Goeben และ

ึ
่
ุ
่
ลําเลียงของฝรังเศส นัน พลเรือเอก Milne วางกําลังอย ู  SMS Breslau
้
ั

ั

ี
ี
ระหวางภยคกคาม (หมเรอเยอรมน) กบ เสนทางลาเลยง พลเรือตรี Troubridge ไลตามมาดวยความหวังจะ

ู
ุ
ื
ํ

ู

็


ื
ู

็

ี
ั
ั
พอด และอยในระยะทยงมองเหนหากฝายเยอรมน ี เขารบ แตผบงคบการเรอ HMS Defence ไมเหนดวย
ี
ั

่
ี
่

่
ํ
ิ
ํ
ั
ั
ํ
่
ั

ื
ํ
เคล่อนกาลังออกจาก Messina มาได นอกจากน้นยัง ดวยอานาจการยงขององกฤษทตากวา และจากคาสงของ
ั
ี
่
ี
ี
ื
สามารถขดขวางในกรณทเรอฝายเยอรมนตองการจะ Churchill ท่บงบอกชัดเจนวา หามเขาทําการรบหาก

ี

ั

ํ
ี
ี


ิ

ี
่
ิ
่
ั

ู

เดนทางไปทยบรอลตารเพอออกสทะเลเมดเตอรเรเนยน ฝายองกฤษไมไดมอานาจกาลงรบทเหนอกวา (Superior
ํ

ี
ื
ิ
ื
่
ุ

ื
ไดอีกดวย Force) ทฤษฎปนใหญเรอ และยทธวธการรบดวยปนใหญเรอ


ี
ี

ิ

ื
ั
ี
ี
่
ื
็
็
ั
ื



็
ี
อยางไรกตาม พลเรอตร Souchon เลอกทจะ กบอกเชนนน ฝายองกฤษมความเรวนอยกวา ระยะยง ิ

้


ู
่
ํ
ปฏบตตามภารกจทไดรบมา คอ การเดนทางไปท ่ ี ตากวา ยอมโดนยิงอยฝายเดยว ดงนน หลงจากตดตามมา
ิ

ื
ิ
ิ
่
ี
ั
ั

ั
ิ
้
ั
ั
ี
ิ
ื
่
ิ
ี
คอนสแตนติโนเปล ซึง ณ จุดนีฝายอังกฤษเองก็ไมทราบ จนถงเวลา ๐๔๐๐ ของวนท ๗ สงหาคม ค.ศ. ๑๙๑๔ พลเรอตร ี
่
ึ
ั
้
ึ

ถงเจตนาของฝายเยอรมนได หลงจากจอดเรอรบถานหน Troubridge จงออกขาวแจงผบงคบบญชาซงกคอ
ั
ู
ั
ั
ั
็
ี
ื
่
ึ

ึ
ื
ั


ิ


ิ
ั
่
ั
จนครบ ๒๔ ชวโมง ตามสนธสญญาระหวางประเทศ พลเรือเอก Milne วา “ระยะยิงตํากวามาก ความเร็ว

่




ิ
ั
ิ
ในเวลา ๑๗๐๐ ของวนท ๖ สงหาคม ค.ศ. ๑๙๑๔ ตากวามาก เขารบไมได เลกไลตามตดพน” และเขา

่
ิ
ํ
่
ั
ี
้

ํ
ิ


ี
ี
ิ
็


หมเรอเยอรมนกออกเดนทางผานรองนาดานใต  ไดนาหมวดเรอของเขาไปปดทางเขา-ออกทะเลเอเดรยตก
ื

ู

ื
ํ
ั
ี

่
โดยรกษาระยะหางระหวางกนท ๑๐,๐๐๐ หลา เหมือนเดิมตามคําสังที่ไดรับมา
ั

่
ี
ี

่

ื
แมวา พลเรอตร Souchon เตรยมทจะปะทะ
ี
กบฝายองกฤษทคาดวาจะดกรออย แตสงทพบ

ั

่
ี
ู

่
่
ี
ั
ั
ิ


คอ กลมควนจาง ๆ จากเรอ HMS Gloucester
ื
ื
ั
ุ
้
เทานัน ทีเฝาตรวจการณในรองนําดานใต สวนเรือ HMS
่
้
ั

ู
Inflexible และ HMS Indefatigable นน เฝาตรวจอยทาง
้

ื
ี
ี
่
ื
ั
ึ
ดานเหนอ เขาจงเดินทางตอทนทตามแผนทวางไว คอ
ื
่


ี
ื
ื
็
การเลอกใชเขมไปทางตะวนออกเฉยงเหนอ เพอลวงวา
ั
ี
จะเดินทางไปท่ออสเตรียเขาไปในทะเลเอเดรียติก แทนท ี ่

ั
จะไปทางตะวนออกเฉยงใตเพอผานแหลมมาตะพนไปยง
่
ั
ั
ื
ี

ชองแคบดารดาเนลส
ั
หลงจากผานไปสกระยะหนง ฝายของ พลเรอตร ี
ั
ื
ึ


่
ื
ิ
Souchon เร่มพบความผิดสังเกต เน่องจากเขาคาดวา
หากอังกฤษทราบวาฝายเยอรมนีจะไปรวมกับออสเตรีย
นาจะตองถอนกําลัง เพราะอํานาจกําลังรบหากเยอรมนี ภาพ HMS Minotour เรือลาดตระเวนหุมเกราะ

ู
กบออสเตรยรวมกน กองเรอองกฤษจะไมสามารถสได  แบบเดียวกับหมวดเรือของ พลเรือตรี Troubridge
ี
ั

ื
ั
ั

นาวิกศาสตร 66
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๑ มก ราคม ๒๕๖๖

ิ
ั
ิ
ื
้
ํ
ํ
ิ
ิ
่
ี
ั
่
ั

ี
เชาวนท ๗ สงหาคม ค.ศ. ๑๙๑๔ การปะทะกน การเรมปฏบตการของเรอดานาเยอรมนแบบ Unrestricted
ิ
เรมตนขนเมอ SMS Breslau ตดสนใจชะลอความเรว Submarine Warfare แตความรสกเสยหนาของ
ึ
ี
่
็

ื
ิ
ั
้

่
ึ


ู
โดยการวางทุนระเบิดลวงทําใหตกอยในระยะยงของ Admiralty ทเรอรบทงสองลารอดพนเงอมมอไปได และ

้
ั
ิ

ู
ํ
ื
่
ื
ี
ื
้

่


HMS Gloucester ทีติดตามมาในระยะสายตา ชัยชนะแรกในทะเลหายไปตอหนาตอตา ทาให Winston
ํ

ํ
ุ
ั

ํ
ั


ิ
ื
ทาให SMS Goeben ตองกลบลามาชวยและยงจน Churchill กลาวหา พลเรอเอก Milne วาเปนสาเหตหลก




ํ
ใกลจะจบระยะอยางไดผล ทาให HMS Gloucester ในการที่เรือรบเยอรมนีหนีไปได

ั

่
ุ


ี



ตองแลนฉากออกจากการปะทะ แตอยางนอยทสด พลเรือเอก Milne โดนเรียกตัวกลับอังกฤษ และ
ี
ั

ุ
ี

ก็สามารถท่จะหนวงเวลาใหกับ HMS Inflexible บบบงคบใหเกษยณอายราชการกอนกาหนด อยางไร
ํ

ี
ั


็
ื
ี

และ HMS Indafatigable ท่ตามมาหาง ๆ กตาม พลเรอเอก Milne ไดตอบโตขอกลาวหาตอ


่
ี
่
ไดสกชวเวลาหนง โดยท HMS Gloucester เองไมได  Admiralty วา ตนเองนันเชือวาภารกิจหลักของตน คือ
ั
่
้
่

ึ

ั

ั
ั


ุ
ั
ํ
ทราบเลยวา กองเรอทเหลอขององกฤษยงไมไดออก การคมกนกระบวนเรอฝรงเศสในการถอนกาลงจาก
ื
ั
ื
่
ี
่

ื
ั


็

ื
เดินทางมาจาก Malta จนกระทังเวลา ๐๑๐๐ ของวันที ่ แอฟรกาเหนอ แต Churchill เองกแยงวา ตนเองไดออก
่

ิ
ิ
่
๘ สิงหาคม ค.ศ. ๑๙๑๔ คาสงทสาคญยงไปแลว คอ “เรอรบ Goeben คอ
ื
ื

ั
ั
่
ํ
ํ
่
ี
ื
ึ

ั
่
หลังจากฝายอังกฤษออกเดินทาง (ซ่งในขณะน้น เปาหมายของทาน” จากขาวในฉบับที ๒ ซึ่งแนนอนวา

ฝายเยอรมนีไดเดินทางเลยแหลมมาตะพันเขาไปแลว) พลเรอเอก Milne กยงคงโตแยงวา“การทเรอรบเยอรมน ี
ี


ั
ื
่
็
ื
ี
ี
ุ
ยังคงเกิดความสับสนดานขอมูลขาวสารจากรัฐบาล หนไปตรกไดเพราะไมมใครเลยจากหนวยขาวกรอง




ี


ํ

ั
คอ มการสงขาวแจงวา “องกฤษประกาศสงคราม องกฤษทแจงวาเยอรมนกบตรกกาลงบรรล ุ
ุ
ื

ี
ี
่

ั
ั

ั
ี
ี

ํ

ั
ี
ั
ี


ั

ี
้
กบออสเตรย-ฮงการ” ขาวนทาให พลเรอเอก Milne ขอตกลงระหวางกน และตนเองไดรบการแจง
ื
ั

ั
ั
ื

ี
ี
็
ิ
ี
่
่
ํ
ี
ี
ตองเปลยนเขมไปทางทะเลเอเดรยตก เพอเตรยม ตลอดเวลาวา เยอรมนจะรวมกาลงกบออสเตรย

ิ
ื
ํ
การรบกับเรอประจัญบาน ๕ ลา ของออสเตรีย หรออาจจะเดินทางผานยบรอลตารออกสูแอตแลนติก

ื
่
้
ั




ั

ั

ึ
แตแลว ๔ ชวโมง หลงจากนนมขาวฉบบใหมมาถงแจงวา ซงแนนอนวาหากหนวยขาวกรององกฤษยงไมทราบ
ั

ั
่
ั


ี

ึ

ู

ี
่


ิ

ื
“ใหยกเลกขาวการประกาศสงครามโดยอาจจะเลอน เขาเองทอยในทะเลยอมไมมทางทราบไดเลย”

ี
่
้
ั

การประกาศสงครามไปอยางนอย ๒๔ ชวโมง” นอกจากคําแกตางนีแลว พลเรือเอก Milne ยงใหการชี ้
่

ั
่
ั
ี
ระยะเวลา ๔ ช่วโมง ท่เสียไป หมายถึง การเดินทาง ไปที พลเรือตรี Troubridge วา “หากจะมีความผิดควร
ี
ี
่

ของฝายเยอรมนทความเรว ๒๔ นอต ไดรวม เปนของ Troubridge มากกวาทไมยอมเขารบจนเยอรมน ี




่

็

ี
ี
่


่
ู

ี
๑๐๐ ไมลทะเล และนั่นเองทําใหในวันที ๑๐ สิงหาคม หนไปได” ดวยความท พลเรอเอก Milne เปนตระกล
ื
้


ค.ศ. ๑๙๑๔ เรือ SMS Goeben และ SMS Breslau เกาแกทมทงปและพอเปนขนนางและนายพลเรอเกา
ื
ั
ี
ุ
ู




ี
่


ู
ื
รอดพนเง้อมมือของอังกฤษและเขาสชองแคบ เขาพนขอกลาวหาของ Admiralty ไปได และ


ึ
่
ี
ั
ื
้
ู
ี
ั
ดารดาเนลสไปได พลเรอตร Troubridge ถกเรยกกลบมาซงในครงน ้ ี





ั
ไมใชการไตสวนโดย Admiralty แตเปนการโดนจบ
ี
้
ุ
ั
ึ
ความคลมเครอของ Churchill การโยนบาปของ ขนศาลทหารบนเรอ HMS Bullwark ในวนท ๕
ื
ื
่
Milne และการโดนยายขึ้นบกของ Troubridge พฤศจิกายน ค.ศ. ๑๙๑๔ แทน
ี
ุ


แมวาการท่ SMS Goeben และ SMS Breslau พลเรอตร Troubridge ไดใหการถงสาเหตท ่ ี
ึ
ี
ื
ี
ู
จะไปอยในทะเลดานนเปนผลดตอองกฤษและนาพอใจ ไมเขารบวา “ตนเองไดรับคําสังจาก พลเรือเอก Milne
ั


้
่
ํ


ั

ั

่
ึ
ี

่
ั
ํ
ิ
ั
เพราะพนธมตรสามฝาย (เยอรมน ออสเตรย อตาล) ซงเปนคาสงตอเนองมาจาก Admiralty วา หามเขารบกบ

ิ
ี
ี
่
ื


ิ
ี
ั

ํ


ไมสามารถรวมกองเรอกนไดอก และทะเลเมดเตอรเนยน กองเรอทมอานาจกาลงรบเหนอกวา (Superior Force)
ื

ั
ื
ี
ื
่
ี
ี
ํ
่
็
กแทบจะปราศจากภยคกคามอยางนอยไปจนถง และ ในวนท ๕ สงหาคม ค.ศ. ๑๙๑๔ ตนเองไดรบคาสง ั ่
ั
ี
ั

ิ
ั

ึ
ุ
ํ

นาวิกศาสตร 67
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

ั
ทางโทรเลขจาก พลเรือเอก Milne วา หามหมวดเรือ ๑๐,๐๐๐ หลา สวน SMS Goeben น้นมีความเร็ว
ของตนและ HMS Gloucester ปะทะกับกองเรือที่มี สูงสุด ๒๔ นอต ระยะยิง ๑๙,๐๐๐ หลา ตนยอมรูไดวา
็

ํ
ั
ํ
ี

ื
ั

อานาจกาลงรบเหนอกวาอกดวย” อยางไรกตามอยการ SMS Goeben และ SMS Breslau เปน Superior
ของ Admiralty ไดชีแจงตอศาลทหารวา “กองเรือทีมี Force”
้
่
อํานาจกําลังรบเหนือกวาของ Churchill คือ กองเรือ
ออสเตรีย”
ึ



่
ี
้
ี
ื
ซงมาถงตรงน พลเรอตร Troubridge ไดแยงวา
ึ
ึ
ื

“หาก Churchill ตองการจะหมายถงกองเรอออสเตรย
ี
ื
ุ

ํ
ควรจะระบใหชดเจน แตกลบเลอกใชคาวา Superior



ั
ั
่
ี
ํ
ี
้
ึ
ี
Force ซงคานมการสอนในโรงเรยนทหารเรอหลายระดบใน
ั
ื
ั
ิ
รอบหลายสบปทผานมาวา เรอลาดตระเวนประจญบานม ี
ี
่
ื
ุ
ํ

กาลงเหนอกวาเรอลาดตระเวนหมเกราะ และนอกจากนน
ื
ั
ั
้
ื
ี
่

ื
ิ
กอนการออกเรอในวนท ๒ สงหาคม ค.ศ. ๑๙๑๔ พลเรอเอก
ั
ื
Milne ไดพิจารณาแลววา SMS Goeben มีอํานาจ
ิ
การยงเหนอกวาเรอลาดตระเวนหมเกราะของเขา
ุ


ื
ื
จํานวน ๔ ลํา จึงไดมีการใหเรือ HMS Indomitable ภาพ พลเรือตรี Ernest Troubridge

และ HMS Indefatigable มาข้นการบังคับบัญชากับ การโตแยงระหวาง พลเรอตร Troubridge ทม ี
ี
ึ

ื
่
ี
ตนเอง กอนจะโดนแยกกําลังกลับไป” เรือลาดตระเวนหุมเกราะ จํานวน ๔ ลํา กับอัยการของ



ิ
ั
ี
ํ


ื
ํ
ั

ฝายอยการไดโตแยงวา “ทาไม พลเรอตร ี Admiralty ในศาลทหารดาเนนตอไปอก ๔ วน จนกระทง ่ ั


ี
่
ิ
Troubridge จึงไมแจงตอ พลเรือเอก Milne ในวนท ๙ พฤศจกายน ค.ศ. ๑๙๑๔ ศาลทหารไดม ี
ั
ื

ํ
ั
ิ
ี
ี

วาตนเองจะไมเขารบกับ SMS Goeben หากไมม ี คาตดสนวา พลเรอตร Troubridge ไมมความผด โดยเฉพาะ
ิ
่
ึ
ิ
ื
ั

ื
่
่
เรือลาดตระเวนประจัญบาน ๒ ลํา” ซ่งในประเด็นน ้ ี เมอพจารณาวาจากการเคลอนท การปะทะกนจะเกด
ิ
ี

ุ
ี

้
ี
หากยอนกลับไปจะพบวา สาเหตุท่มีการเรียก ในทะเลเปดซงเรอลาดตระเวนหมเกราะนนไมมทางส  ู
ั
ึ
่

ื
้
้
เรือลาดตระเวนประจัญบานทังสองลํากลับไปนัน เพราะ เรือลาดตระเวนประจัญบานได
ี
้


้
ั
็
ตองการเอาไปใชในการติดตาม SMS Goeben โดยตรง อยางไรกตาม ศาลทหารในครงนเปนทโจษจนกน
ี
่
ั
ั
่

ื
ื


เนองจากความกงวลของ Churchill วาเรอรบเยอรมน ี อยางกวางขวางในหมูทหารเรือหลายระดับ เพราะแมวา
ั
จะหนออกสแอตแลนตก ทาให พลเรอตร Troubridge พลเรือตรี Troubridge จะไมมีความผิด แตหลังจากนัน
ื
้
ํ

ู
ี
ี

ิ
ั


ั
แยงวา “ตนเองไมไดมหนาท่แจงความตงใจตอ เขาโดนถอดจากการบงคบบญชากองเรอทะเล
ี
ั

ั
้


ี

ื

ื


ํ
ึ
้
ั
้
ี

ผบงคบบญชาและเรอทงสองลาทแยกไปนนมภารกจ เมดเตอรเรเนยน และยายใหขนมาทางานบนบก
ํ
ิ
ั
ั
ู
ั

ิ
ี
่
้
ั
ี
ในการไลติดตามเรือรบเยอรมนีโดยตรง ตนเองไดรับ และนบวาชอเสยงโดนทาลายลงไป พลเรอเอก
ี
ํ
ื

ั
่
ื
ั

ํ

ุ
ุ
ื
ั
ื
่
ั
ิ

ํ
คาสงใหมใหนาหมวดเรอลาดตระเวนหมเกราะไปปด John Fisher บดาของกองทพเรอองกฤษยคใหม 

ื
้

ู
ั

ี


ั
ํ

ชองทางเขา-ออกทะเลเอเดรยตก นอกจากนน แมวา ผใหกาเนดเรอประจญบานแบบ Dreadnought
ิ

ิ


ื
ื
ิ

พลเรอเอก Milne และ Churchill จะไมไดแจงวา ไดกลาวหาพฤตกรรมของ พลเรอเอก Milne




ิ
Superior Force คอใคร แตเขาพจารณาแลววา วาเปนการกระทาของงูพิษ โดยการปดความรับผิดชอบ


ื
ํ
ั
ี
ี
้

ื
็
เรอของตนเองทง ๔ ลา มความเรวเพยง ๑๗ นอต ระยะยง ิ ใหเปนของผูใตบังคับบัญชา
ํ
นาวิกศาสตร 68
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๑ มก ราคม ๒๕๖๖

้
็
็
ั
่
ี
บทเรียนที่ควรพิจารณา สงครามโลกครงท ๑ มากกตาม แตอยางไรกตาม
ั
ื
ู

่
ั
ี

ั
ั

ู
ึ
การควบคุมบังคับบัญชาจากระยะไกลของ Winston ผบงคบบญชาทอยในระดบเหนอขนไปยอมตอง

้
ึ

ั
ั
ึ
ั
ี
่
่
Churchill ซ่งในยุคสมัยสงครามโลกคร้งท่ ๑ การเกิดข้น ระมดระวงไมลงมาสงการในระดบทตากวามากจน

ํ
ั
ั
ี
่
ั
ิ
่

ุ
ํ
ิ

ี
ุ

ั
ื
ึ
ั
ี

ี
ิ
่
่
ิ
่
ของการสอสารผานวทยโทรเลขกาลงเปนทนยม เกนพอด เปนสงทนกการทหารในปจจบนยดถอเอาไว 
ื
ี
ื
่
่
ิ
่


้
ี
ี
ื
่
ํ
ี

ึ
ั

ซงมทงขอดและขอเสย การสอสารผานโทรเลขโดยใช  สงทสามารถทาไดคอการแนะนา แสดงเจตนารมณ 
ํ
ั
ั

ิ
ั
ู
ื

่
ู



ื
่
ี
ั
ิ
ั


ู



ู

ี
การสงเปนขอความโดยตรงจากผทไมไดอยในสถานการณ  ทชดเจนเพอใหผปฏบต หรอผบงคบบญชาหนวยรอง
่
หรอไมไดเหนภาพสถานการณทเพยงพอ ทาใหเกด นําไปปฏิบัติ วางแผนตอไดอยางตรงความตองการ
ํ

ี

ื


่
ี

็
ิ

ํ
ั
ความสบสนในการสงการ โดยเฉพาะอยางยง การออกคาสง ั ่ เชนในกรณีน้ หากความตองการของ Winston
่
ั
่
ิ
ี
ท่มีผลตอภารกิจโดยตรงดังเชนกรณีของการไลลา Churchill คือ การทําใหภัยคุกคามของกองเรือเยอรมนี

ี
ั
่
ํ
ิ
ี
ี

ั
ื
ํ
ั
่
ั
ี
เรอรบ Goeben ทมคาสงจาก Churchill จานวนหลายฉบบ ในทะเลเมดเตอรเรเนยนหมดไป การสงการทชดเจน
่
่
ี

ี
ี
ํ
ไมมีแบบคาส่งท่ชัดเจนวาส่งใดสาคัญกวาส่งใด ขอความใด และงายกวาเชน “ลดรอนทาลายกองเรอเยอรมนให 
ั
ิ
ํ
ํ

ื
ิ

ิ

่
ื

ั
ี
ุ
เปนคาส่ง และขอความใดเปนการแจงใหทราบ ปราศจากการเปนภยคกคามในทะเลเมดเตอรเรเนยนเมอ
ิ
ํ
ั
ิ

ั
ั

ิ
ยอมทาใหผูปฏบตเกดความสบสน และเขาใจคําสงจาก ประกาศสงคราม” ยอมชดเจน และเขาใจกวาการขาว
่
ั

ิ
ํ

ั

ั
ี

่
ั
ี
่
ํ

่
่
ี
ภาพสถานการณตรงหนา สงการฉบบท ๒ ทวา “ใหดารงการตรวจการณทปากทาง
ื
ื
เขา-ออกทะเลเอเดรยตก เรอรบ Goeben คอเปาหมาย
ิ

ี

่

ี



ของทาน ททานจะตองสะกดรอย ตดตาม ไมวาจะ
ิ


ํ
ไปไหนใหตดตามตลอดเวลา และพรอมใชกาลงทนท ี

ั

ั
ิ
เมื่อประกาศสงคราม สงครามจะประกาศในไมชา”
นอกจากประเด็นการควบคุมบังคับบัญชาแลว
ี
ผูเขียนพบจุดท่สําคัญอีกประการ คือ ความครบถวนของ
ขอมลขาวสารของหนวยตาง ๆ ทสงตอไปถงผมอานาจ
่

ี
ํ

ู
ี

ึ



ู



ิ



ั
การตดสนใจนน ไมครบถวน ไมวาจะเปนวน เวลา
้
ั
ั
ี
ื
ื

ื

่
ี
่
ทแนนอนทเรอรบเยอรมนออกจากทาเรอในเมอง
ี
ื
ี
ื
่
Taranto หรอทิศทางการเคลอนท่ของเรือรบเยอรมน ี
ู
ั้
ั

เมอมการตรวจพบครงแรก สงเหลานเมอถกแจงกลบไป

ี
ื่
ื่
ิ่
ี้


ั

ู



ํ
ไมครบถวน ทาใหความตระหนกรตอสถานการณของ
ี
ผูมีอํานาจในการตัดสินใจผิดเพ้ยนไปจากความเปนจริง
นําไปสูคําสั่งการที่ผิดพลาดตอมานั่นเอง
ภาพ Winston Churchill ขณะดํารงตําแหนง อางอิง
First Lord of Admiralty ในป ๑๙๑๔
- Robert K Massie, Castle of Steel, 2007
ในการยุทธสมัยปจจุบันไดมีการแบงระดับของ - John Robert, Battlecruiser, 2003
ั


ั
ิ
ุ
ี
ุ
การปฏบตการเอาไวอยางชดเจน คอ ยทธวธ ยทธการ - Norman Friedman, Naval Firepower :
ิ
ื
ิ


และยทธศาสตร แมวาการสอสาร และการควบคม Battleship Guns and Gunnery in the Dreadnought
ุ
ื
่

ุ
บังคับบัญชาในปจจุบันจะดีกวาสมัยตอนตนของ Era, 2013
นาวิกศาสตร 69
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

square rig รีะบบวธีก็ารีแสิ่ดงอาวโสิ่ของนายที่ห้ารียศนายพลเรีอ
ุ
ื
่
่
ึ
่
้
�
่
�
้
ื
ื
ชดก็ะลาสิ่ สิ่วนเครีองแบบ เรีมตงแตดาว ๑ ดวง ห้มายถึง พลเรีอจัตวา (Commodore)
�
่
ุ
่
ื
่
่
นายที่ห้ารีปรีะที่วนเรียก็วา จันถึึงดาว ๕ ดวง ห้มายถึึงจัอมพลเรีอ (Admiral of the
fore–and–aft-rig Fleet/Fleet Admiral)
Steel-beach barbie
square away งานเล�ยงบารี์บควบนดาดฟ้าบนของเรีอบรีรีทีุ่ก็
่
้
่
ื
่
่
เก็บสิ่งของเขาที่ให้เรียบรีอยตามแบบของชาวเรีอ เครีืองบ่น
ื
้
่
่
้
�
�
็
้
่
�
(seamanlike fashion)
stinkpot
squeeze box
้
คาสิ่แลงใชเรียก็ห้่บเพลง (accordion)
ำ
่
้
่
ำ
้
่
ู
็
ู
�
�
่
่
่
เปนคาสิ่แลงที่ใชเชงดถึก็เยาะเยยคนที่มก็ลนเห้มน
็
�
็
ซึ่งอาจัเปนเพรีาะขาดสิ่ขอนาม้ย
ุ
ึ
�
้
่
ตนตอของ stinkpot มาจัาก็อาวุธีปรีะเภที่รีะเบด
ู
่
�
่
่
ที่�ใช้ในก็ารีรีบที่างเรีือของจันในยุคก็ลาง ก็่อนที่จัะถึก็
stagger juice แที่นที่ดวยปนเรีอ stinkpot เปนโถึเครีองปนดนเผา
้
�
�
็
ื
่
ื
ื
้
�
่
�
์
้
เครีื�องดืมแอลก็อฮอลชน่ดแรีงโดยเฉพาะเห้ลารี้ม บรีรีจัสิ่ารีที่ตดไฟ้ เชน ดนปน ห้รีอสิ่ารีพษอนตรีาย อาวธีน � ่
้
ื
ื
่
่
�
่
ุ
่
ุ
่
ำ
ุ
่
้
�
ื
ื
star system สิ่ามารีถึนาไปบรีรีจับนเครีองซึ่ดสิ่ง (catapult) ห้รีอใช ้
ื
้
่
ขว้างจัาก็ดาดฟ้้าเรีือ เดมใช้เพ�อวตถึุปรีะสิ่งค์เป็นอาวธี
ุ
ำ
้
ื
�
้
้
่
่
ที่าลายคน บางที่อาจัใชเพอขดขวางที่ำาให้เก็ดความก็ลว
้
่
มาก็ก็วาจัะที่าลายชวต ห้รีอที่าอนตรีายตอคนโดยตรีง
้
่
ำ
ำ
ื
่
่
และเนองจัาก็อาวธีนปรีะก็อบดวยสิ่ารีก็ามะถึน และสิ่ารี
้
ุ
�
่
้
�
ื
ำ
�
็
ึ
�
เปนพ่ษอืน ๆ จังก็รีะจัายสิ่ารีพ่ษที่่ม่ก็ลนเห้มน stinkpot
็
�
่
็
ื
ื
่
้
ถึอวาเปนตนแบบของรีะเบ่ดมอ (grenade)
นาวิกศาสตร์ 72
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

ึ
�
้
stinkpot ไดรี้บก็ารีบ้นที่ก็วาม่ก็ารีใชในสิ่งครีามฝิ่่น to the bitter end
่
้
้
่
่
ครีงที่ ๒ ใน ค.ศ. ๑๘๕๖ และในสิ่งครีามปรีะก็าศอสิ่รีภาพ
�
�
่
้
ุ
ของอเมรี่ก็า ค.ศ. ๑๘๑๒ และก็ลาวก็้นวาก็ารีใชอาวธีน่ �
่
ุ
์
่
�
้
่
้
้
ื
ที่โดงดงมาก็ที่สิ่ดในปรีะวตศาสิ่ตรี คอ ก็ารีใชของโจัรีสิ่ลด
�
้
่
่
ำ
เครีาดา
ื
้
ุ
�
สิ่แลงชาวเรีอน่ป้จัจับ้นม้ก็ใชในความห้มาย “คนไม ่
่
เปนที่่นาพอใจั (unpleasant person)”
็
�
ื
�
้
ึ
่
้
ื
้
topside ด้้านบนหรืืออยู่่�เหนอ สิ่านวนชาวเรีอนมก็ใชก็นบอยเมอมก็ารีอางถึง
่
ื
ำ
้
�
่
่
ำ
้
ผลสิุ่ดที่้ายที่�ไดก็รีะที่าก็่จับางอย่างอนแสิ่นยาก็ลาบาก็
ำ
้
�
ำ
�
่
สิ่าเรีจัลง และสิ่านวนน่ไมม่สิ่วนเก็ยวของก็้บรีสิ่ชาต่ที่่ขม
ำ
็
่
้
่
�
ื
ที่มาของสิ่ำานวนในยุคเรีอใบ เชอก็มความสิ่ำาคญมาก็
่
้
่
ื
�
�
ื
ื
ึ
่
�
่
�
่
โดยเฉพาะเชอก็สิ่มอเรีอ ซึ่งเวลาที่ที่งสิ่มอจัะตองไมปลอย
้
่
ื
ื
ึ
่
ให้้เชอก็นห้ลดไปจัาก็เรีอ ดงนน ปลายเชอก็จังตองตรีง
�
้
ื
�
ุ
ึ
้
้
้
็
่
ุ
่
�
่
ึ
ื
ึ
�
ตดก็บสิ่วนห้นงของดาดฟ้าเรีอ ซึ่งตามปก็ตเปนพก็ (bitt)
้
้
่
ื
�
�
่
้
้
ดงนน เมอตองก็ารีปลอยเชอก็สิ่มอให้ยาวมาก็ที่สิ่ด
ื
ุ
้
�
ึ
ึ
�
จังก็ลาวก็นวา “to be at the bitter end” ซึ่งไมสิ่ามารีถึ
่
่
่
้
�
้
้
่
่
ปลอยเชอก็ไดมาก็ก็วาน่อ่ก็แลว
ื
ำ
ุ
ำ
ู
ื
้
สิ่านวนน�ในป้จัจับนเม�อถึก็นามาใช้บนบก็เป็นก็ารีพูด
่
เพอแสิ่ดงวา ไมวาจัะเก็ดอะไรีขนก็จัะที่าสิ่งนนไปจันก็วา
่
่
่
�
�
ึ
็
ื
้
่
�
ำ
�
่
่
้
�
จัะเสิ่รีจัสิ่น ดงเชน ปรีะโยค “We vowed that we keep
็
่
่
่
fighting to the bitter end. เรีาสิ่าบานวา เรีาจัะตอสิู่ ้
่
�
่
่
�
่
่
ึ
�
่
ู
่
่
ึ
สิ่งใดสิ่งห้น�งที่อยเห้นอขนไป เชน เตยงนอนที่ม ่ ไปจันก็วาจัะจับสิ่่น ไมวาจัะเก็่ดอะไรีขึน”
�
�
่
�
ื
่
่
�
ื
�
้
ื
้
ห้ลายชน ห้รีอดาดฟ้้าเรีอห้ลายชน top hamper
�
torpedo dish สิ่่งของที่่ไมจัาเปน วางห้รีอก็องอยบนดาดฟ้้า
ำ
็
�
ื
่
ู
�
่
true colours
้
่
ุ
้
ำ
�
้
สิ่านวนนปจัจับนมก็ใชในความห้มาย “เปดเผย
้
่
ตนเอง”
ื
ในยุคเรีอใบ เรีอมก็จัะแสิ่รี้งแสิ่ดงตนเป็นเรีอของ
ื
้
ื
่
่
ู
่
�
ชาต่อืนในยามสิ่งครีามอยบอย ๆ โดยเฉพาะแสิ่ดงตนวา
่
้
้
่
้
เปนเรีอของชาตเปนก็ลาง เรีอเห้ลานมก็ไมชก็ธีงที่แที่จัรีง ่
ื
�
็
่
่
�
ื
็
่
่
�
ำ
้
ุ
้
่
้
ของตนเอง จันก็รีะที่�งนาที่สิ่ดที่าย ก็ลวธีลวงนมก็นามาใช ้
่
่
ำ
ื
�
่
คาสิ่แลงที่พวก็ชาวเรีอดานาใชเรียก็ถึาดใสิ่อาห้ารี เพอจับยดเรีอที่ไมไดรีะวงตวมาก็อนสิ่าห้รีบก็ารีสิ่รีบ ที่้งน ่ �
ำ
�
ำ
้
่
่
้
้
้
่
�
ึ
�
่
ื
้
ู
�
ื
ำ
้
้
่
ในห้้องครี้ว เพื�อตองก็ารีความไดเปรียบเมือม่ก็ารีสิู่รีบก็้น
�
้
้
่
้
นาวิกศาสตร์ 73
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

ทำ�
�
ทำ�ไมเรือจึงใช้สรรพน�ม “she”
ใช้สรรพน
ม “she”
ไมเรือจึง
ี
้
่
ั
ื
้
ั
่
ื
ู
ื
พลเรือเอก Chester Nimitz แห่งกองทัพเรือ จากบนึ่ทักทันึ่าเช้อถอได เรือไดถกใช้สรืรืพนึ่ามว่า ่
้
�
�
ื
่
ื
ิ
่
่
ื
�
�
�
ิ
่
สห่รืฐอเมรืกา เคยแสดงปาฐกถาครืงห่นึ่งว่า “เรือมกจะ “she” กนึ่อยางแพรืห่ลายนึ่ันึ่เกดข่นึ่ตุังแตุ ค.ศ. ๑๓๗๕
่
ั
�
�
ั
ั
ั
่
ิ
ั
ิ
่
ุ
่
ำ
่
ี
้
ู
ุ
ั
่
�
ถกเรืยกว่า “she” เสมอเพรืาะเห่ตุว่าตุองใช้เงนึ่จานึ่ว่นึ่มาก เห่ตุผู้ลตุงเดม ปรืะการืห่นึ่งกล่าว่กนึ่ว่า ship มาจาก
้
�
ี
�
็
ำ
่
�
่
่
ิ
็
ำ
่
�
็
้
�
�
ี
ี
ื
่
ในึ่การืทัาสเพอให่ดสว่ยงาม” คากลาว่นึ่เปนึ่ตุอนึ่ห่นึ่งของ ภาษาละตุนึ่ว่า “navis” ซึ่งเปนึ่คาทับอกเพศห่ญิิง แตุกม ี
ู
็
้
ี
ั
บทักว่ของ George L Moses ซึ่่งเปนึ่นึ่กขาว่ คอลมนึ่สตุ ์ คนึ่โตุแยงว่่า shipโดยแทัจรืงแลว่มาจาก Middle High
ิ
�
่
้
ั
้
้
ิ
่
็
ี
ครืช้าว่อเมรืกนึ่ทัไดปรืะพนึ่ธ์ไว่ว่า : เห่ตุทัเรือเรืยกว่า German ว่่า Schiff ซึ่�งเปนึ่คาทั�ไมมีเพศ อย่างไรืกด ี
ู
ี
�
�
ั
ี
่
้
ำ
ี
ุ
่
้
ื
ิ
็
์
ั
่
ั
่
ุ
ี
้
�
“she” เนึ่องจากมคว่ามว่นึ่ว่ายมากมายรือบตุว่เธ์อเสมอ ปรืะเพณีโรืแมนึ่ตุิกของช้าว่เรืือดังกล่าว่นึ่�ไดมีคว่ามพยายาม
ื
ี
�
ื
ี
้
ิ
ตุองมกลุมผู้ช้ายอยรือบ ๆ เธ์อตุลอดเว่ลา เธ์อมบรืเว่ณ ให่มการืเปลยนึ่แปลง กลาว่คอเมอ ค.ศ. ๒๐๐๒
ี
้
ี
่
ื
่
่
ี
�
ู
้
ู
ี
ดาดฟ้้าเปิดกลางลา (waist) และสะว่าย (stay-เช้ือก ห่รืือ Lloyd List กาห่นึ่ดให่้เรืยกยานึ่ทัางนึ่ำาทักปรืะเภทัว่า
ำ
ำ
�
่
ุ
ั
่
่
ี
ั
�
ั
ลว่ดทัโยงจากยอดเสาไปทัางห่ว่เรือ) [ซึ่งห่ากเปรืยบกบ “it” แตุบรืรืดาช้าว่เรืือเกอบทัังห่มดไมนึ่ยมใช้้กนึ่
�
ิ
ื
�
่
ี
ื
้
ู
ผู้ห่ญิง ห่มายถง เอว่ และเครืองรืดสะโพก] ตุ้องใช้ส ี
่
ื
�
ิ
้
ั
่
ื
ู
่
�
ู
่
ี
้
่
ำ
จานึ่ว่นึ่มากเพอให่เธ์อดดอยตุลอดเว่ลา ไมใช้คาใช้จาย
่
้
่
ื
ู
�
็
่
้
้
้
�
ี
่
ขนึ่ตุนึ่ทัทัาให่คณเดอดรือนึ่แตุเปนึ่คาใช้จายเพอดแล
�
ั
้
ุ
ื
ำ
้
เธ์อในึ่เว่ลาตุ่อมาตุางห่าก ตุ้องไดรืบการืปรืะดับตุกแตุง
ั
่
่
้
ี
�
ี
ตุ้องใช้้บรืรืดาผูู้้ช้ายทัดสาห่รืับคอยดูแลจัดการืให่ถูกตุ้อง
ำ
ิ
แตุเธ์อจะอว่ดช้่ว่งบนึ่และปิดช้ว่งลางและเม�อเดนึ่ทัางเขา
่
่
่
ื
้
่
่
สูทัาเรืือ เธ์อจะมุงตุรืงไปยังทัุนึ่เสมอ
่
่
�
ิ
ั
่
อาจมคนึ่ตุงคาถามว่า ship เปนึ่เพศห่ญิงเสมอไป
ี
็
ำ
็
่
่
ำ
ห่รืือไม คาตุอบ คอ ไมเสมอไป บางปรืะเทัศอาจเปนึ่เช้นึ่
่
ื
�
็
ำ
�
ี
ั
่
่
้
่
ำ
ิ
นึ่นึ่แตุกมจานึ่ว่นึ่ไมนึ่อยทันึ่ยมกาห่นึ่ดแตุกตุางออกไป
ี
ั
�
ี
่
เช้นึ่ ในึ่เยอรืมนึ่ี โดยเฉพาะในึ่สงครืามโลกครื�งทั ๒
้
ื
ั
้
ุ
่
ำ
ไดสรืางเรือทัรืงอานึ่ภาพห่ลายลา เช้นึ่ เรือปรืะจญิบานึ่
ื
ี
ุ
�
็
่
ื
ั
่
ุ
�
ื
Bismarck ซึ่งเปนึ่ช้อของรืฐบรืษและเรืยกเรือเห่ลา
ั
ั
็
�
่
้
่
นึ่นึ่ว่าเปนึ่เพศช้าย เพรืาะครืนึ่จะใช้สรืรืพนึ่ามว่า she
�
ู
ั
ดจะไมเห่มาะสมนึ่ก
่
นาวิกศาสตร์ 74
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

้
้
ี
้
�
ุ
ั
ั
ุ
ื
ั
ุ
ั
ั
ในึ่กองทัพเรือสเปนึ่ เรือปรืะจญิบานึ่เปนึ่เพศช้าย ในึ่ยคปจจบนึ่ มนึ่กคดห่ลายคนึ่ไดอางเห่ตุผู้ล ทัให่เรือ
ิ
ื
ี
ื
็
็
่
ู
เรืือ schooner เรืือ sloop เปนึ่เพศห่ญิิง ใช้้สรืรืพนึ่ามเพศห่ญิิง ห่รืือ she เช้นึ่ : a) รืปรืางสว่ยงาม
่
ี
ี
ี
่
ี
ั
ื
็
�
่
ั
ื
ิ
ู
ี
กองทัพเรือรืสเซึ่ย โดยทัว่ไปเรือเปนึ่เพศช้าย เช้นึ่ เมอทัาสให่มๆ และมธ์งสตุาง ๆ ดงามตุา b) มนึ่สัยเห่มือนึ่
�
ั
่
ื
ุ
้
ี
่
ำ
็
้
ู
ั
ุ
ี
ำ
�
ิ
�
็
ำ
ู
้
ุ
ู
เรืือผู้ว่นึ่า แตุ่เรืือดานึ่าเปนึ่เพศห่ญิิง เรืือ schooner ผู้ห่ญิง ถาคณดแลเธ์อด เธ์อกจะดแลคณดเช้นึ่กนึ่ คณตุอง
ิ
เรืือยอช้ตุ และเรืือขนึ่าดเลกเปนึ่เพศห่ญิิง รืกเธ์อ มฉะนึ่ันึ่คณจะเดอดรือนึ่ c) ตุว่เรืือ เปรืยบเห่มอนึ่
ิ
็
ั
้
ั
ื
์
�
ื
็
ุ
ี
ั
ิ
ี
ู
้
ี
�
่
ุ
ในึ่เอเช้ยใตุ เช้นึ่ อนึ่เดย ปากสถานึ่ บงกลาเทัศ มดลกของผู้ห่ญิงซึ่งให่้การืปองกนึ่ และคว่ามอบอนึ่
ั
่
ี
้
ู
่
้
ิ
ำ
ื
�
ื
ั
ั
�
�
่
็
ื
ู
ำ
ื
่
่
็
่
ื
เรือสว่นึ่ให่ญิเปนึ่เพศช้าย สว่นึ่เรือดานึ่าและเรือขนึ่าดเลก แกบรืรืดาลกเรือทังห่มด d) เรือโดยทัว่ไปสะอาด และ
ู
้
ุ
ั
็
ี
่
ั
�
�
ื
เปนึ่เพศห่ญิิง เรืยบรือย เพอให่มนึ่ใจตุอสขภาพอนึ่ามยของลกเรือ
ื
้
�
ื
้
ั
้
ี
ี
�
ำ
ู
�
้
ทัดจะย้อนึ่แยง (paradox) กนึ่บาง คอ แมเรือ ทังลา e) เธ์อเป็นึ่นึ่าย งานึ่ทัใช้คนึ่งานึ่ห่นึ่ัก f) เรือในึ่ทัะเล
ื
ื
้
ั
ื
้
�
ี
ั
ิ
่
�
ำ
จะใช้ช้อของว่รืบรืษ นึ่กรืบทัแขงแกรืงซึ่งเปนึ่เพศช้าย มกคอยเฝาด และเขาใกลเรือลาอนึ่ เห่มอนึ่กบผู้ห่ญิงทัช้อบ
่
ี
้
็
ุ
�
ุ
ู
้
ื
ื
ื
ั
ั
็
ู
�
้
้
ี
�
ี
�
่
้
ำ
่
ิ
(เว่นึ่เรืือบางลา เช้นึ่ HMS Queen Mary, HMS Queen มเพอนึ่ไมตุองการืคว่ามโดดเด�ยว่ g) มอสรืะเสรืี ๓๖๐ องศา
้
ี
ื
ี
้
ี
ู
Elizabeth, Jeanne d’Arc (Joan of Arc ของฝรืังเศส) ในึ่การืเดนึ่เรือ เห่มอนึ่ผู้ห่ญิงทัช้อบมเสรืในึ่การืเคล�อนึ่ไห่ว่
ื
ื
�
�
ี
ี
ื
ิ
ิ
ิ
ี
ู
้
่
ิ
�
ั
ี
แตุกลบเรืยกว่่า she และทัีปรืะห่ลาดอกคอ ในึ่สมยกอนึ่ h) ใช้เงนึ่มากในึ่การืดแลรืกษา เห่มอนึ่ผู้ห่ญิงทัใช้เงนึ่
ื
ู
ั
้
ั
ิ
่
ี
�
้
ื
ำ
ิ
้
ั
ำ
ั
ิ
ุ
�
่
ไมอนึ่ญิาตุให่ผู้ห่ญิิงเดนึ่ทัางไปกบเรืือ ดงนึ่ันึ่รืปแกะสลก จานึ่ว่นึ่มาก เมือมโอกาสช้อปปงอยางเสรื i) เรืือจาเปนึ่ตุอง
็
ี
้
ู
ู
่
้
ั
ี
�
ตุดทัห่ว่เรือ (Figurehead) ทัเปนึ่รืปผู้ห่ญิงกไมยอมให่ ้ ยกรืะดบเครืองจกรื อปกรืณให่ดขนึ่รืะห่ว่างอยในึ่ว่งรือบ
็
้
ิ
�
ี
่
ี
่
ู
�
่
ิ
ี
�
่
ั
็
ื
ั
�
ุ
้
ื
ู
ั
์
ู
ั
่
ู
ื
่
อยในึ่เรือ ให่อยไดเพยงแคห่ว่เรือ นึ่อกตุว่เรือเทัานึ่นึ่ ของการืใช้้งานึ่เพือให่เห่มาะแกการืออกทัะเล เช้นึ่เดยว่กบ
ั
้
�
ื
่
ื
้
้
ี
ั
่
ี
่
ู
่
�
ั
ั
ทัง ๆ ทัเปรืยบลกเรือทังห่มดทัอยในึ่ตุว่เรือ ซึ่งเปรืยบเห่มอนึ่ ผู้ห่ญิงทัตุองการืยกรืะดบให่ทันึ่แฟ้ช้นึ่ลาสด เช้นึ่ เครืองสาอาง
�
่
ื
ื
่
ำ
ู
�
ั
ั
้
�
ิ
�
ี
ู
ั
ี
ี
ื
้
�
�
่
ื
ุ
ั
�
ี
่
�
ั
ี
ู
้
ู
�
้
่
็
มดลกของมารืดา เครืืองแตุงกาย เปนึ่ตุนึ่
นาวิกศาสตร์ 75
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖

่
่
ตอนที ๘ เสนาธิการกิจของกรมหมืนชุมพรเขตรอุดมศักดิ ์


ี
นายพลเรอตร พระเจาพยาเธอ กรมหมนชุมพรเขตรอดมศกด ์ ิ
ื
่
ุ
ั
่
ี
ื
ั
ทรงไดรบพระกรณาโปรดเกลาฯ ใหออกเปนนายทหารนอกประจาการ สงกด
ุ
ั
ํ
ั
่

ื
ุ
่

ื
่
ี
ั
ั

่
ั

ี
กระทรวงอน เมอตนรชสมยรชกาลท ๖ หลาย ๆ ทานกลาววา สาเหตททรงออกจาก

ื
ู
ํ
ประจาการเปนเพราะเหตทกอขนโดยทหารเรอผนอยทาใหขนพระราชหฤทย
ุ
ี
่
ั
้
ึ
ํ
ุ

ในระหวางทรงออกจากประจาการทหารเรอ ทรงมพระกรณยกจ
ํ
ี

ิ
ื
ี



หลายประการ ทรงรวมเปนเสอปา ทรงศกษาแพทยแผนไทยรกษาชาวบานจน
ึ

ั

ื
่
ื
ู
มชอเสยงในชอ “หมอพร” และทรงเปนอะไรอกหลายอยางทดประหนง ่ ึ
ี
ี
่
ี
ื
ี

่


ึ
จะไมใกลชดกบศาสตรแหงทหารเรอเชนเดม แตทวาในเบองลกทสดแลว
ี
ุ


่

ื
ิ
ื
้
ั

ิ



ู
ิ

ื


ั
พระองคยงคงรอบรในกจของกระทรวงทหารเรอ ทรงคาดหมายความเปนไป
ี
็
ของทหารเรอ ทรงแสดงความคดเหนและนาเสนอแผนการวธการโดยมไดม ี
ื
ํ
ิ

ิ
ิ
ุ

ิ
ํ
่
ื
พระราชกจดงพระนพนธ “ยทธศาสตรทะเล” เพอใหบคคลสาคญระดบตาง ๆ
ุ

ั
ิ

ั

ั
ึ
ั
ี
ั

่
ํ
ื
ึ
่
แหงราชสานกเขาใจความทควรจะเปนไปของกองทพเรอ ซงนนหมายถง นายพลเรือตรี พระเจาพี่ยาเธอ
ั
่


ทรงมุงหมายตอประโยชนของชาติเปนหลักใหญ กรมหมื่นชุมพรเขตรอุดมศักดิ์

้
ั
้
ี
็
ิ
ึ
่
ั

ื

่

ื
ดงนน ในวนหนงเมอปรากฏขาวเลกๆ ในหนาหนงสอพมพบางกอกไทมส ฉบบวนท ๙ สงหาคม พ.ศ. ๒๔๖๐ เนอหา
ั
ั

ั
่
ั
ิ
ื
้
ของขาวซึงตีพิมพในหนังสือพิมพนันอาจเปนตัวแทนในความปติแหงสาธารณชนวา
่
่
“นายพลเรือตรี พระเจาพียาเธอ กรมหมืนชุมพรไดทรงกลับเขารับราชการในกระทรวงทหารเรืออีกแลว” ๑
่

ขาวเลก ๆ ดงกลาวขางตนจะตองทรงความหมายอยางยงทงตวพระองคและตอสาธารณชนทวไป ดวยพระองค 

ั


้
ั



ั
็
่
ั


่
ิ
ั
เปนบุคคลททหารเรอคาดหวง และมความเหนรวมกันวาทหารเรือไทยในเวลาเชนนนยงไมมใครท่จะนาการทหารเรือ

่
็
ั
ี
ั
ี
ํ
ี
ื
ี
้


่
่

ิ

ี
ิ
็
ไดดกวาพระองค พระองคเปนบคคลทถกกลาวถงมากอนวาสมควรใหกลบมารบราชการ เปนสงทปรากฏเปนความคดเหน

ี
ุ


ี




ั
ั

ู
่

ึ
๑ “ขาวเบ็ดเตล็ด”. บางกอกไทมส. วันพฤหัสบดี ๙ สิงหาคม ๒๔๖๐. หนา ๖.
นาวิกศาสตร 76
ราคม ๒๕๖๖
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๑ มก
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๖