นาวิกศาสตร์ เดือน กรกฎาคม ๒๕๖๖

ุ
ิ

ุ
ุ
ุ
ั
ุ
“…คนเราทกคน ยอมปรารถนาความสขความเจริญ. ความสขความเจรญของแตละบคคล กบความสข

่
ี

ิ

ุ
ั
ิ

ื
ิ
ความเจรญของชาตบานเมองนน เปนสงทไมสามารถแยกออกจากกนได. หากเกดปญหา อปสรรค
ิ

่
้
ั
หรือโรคภัยไขเจ็บใด ๆ เขามาแผวพาน เราทุกคนยอมจะตองรวมมือกัน ดวยความรัก สามัคคี ความอดทน
และความเขาใจปญหา จะพาใหเราผานพนอุปสรรคทังหลาย. …”
้
พระราชดํารัส
พระราชทานแกประชาชนชาวไทยในโอกาสขึ้นปใหม พุทธศักราช ๒๕๖๕
วันศุกร ที่ ๓๑ ธันวาคม ๒๕๖๔

เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา


พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว


๒๘ กรกฎาคม ๒๕๖๖
ทรงพระเจริญ





ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อม ขอเดชะ


ข้าพระพุทธเจ้า คณะกรรมการราชนาวิกสภา

๔ กรกฎาคม วันคล้ายวันประสูติ


สมเด็จเจ้าฟ้า ฯ กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี

ทรงพระเจริญ







ควรมิควรแล้วแต่จะโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม

ข้าพระพุทธเจ้า คณะกรรมการราชนาวิกสภา

นายกกรรมการราชนาวิกสภา
พลเรือโท วสันต สาทรกิจ
กสภา
รองนายกกรรมการราชนาวิ
รองนายกกรรมการราชนาวิกสภา
์
พลเรือตรี อดิศักดิ แจงเล็ก
กรรมการราชนาวิกสภา
พลเรือตรี โสภณ รัชตาภิรักษ
่
พลเรือตรี คมสัน กลินสุคนธ
พลเรือตรี วัชระ พัฒนรัฐ
ุ
พลเรือตรี จรูญ คลองยทธ
พลเรือตรี ณัฐชัย วรรณบูรณ
พลเรือตรี สุวัจ ดอนสกุล
พลเรือตรี สมรภูมิ จันโท ปกหน้า
พลเรือตรี ประสาน ประสงคสําเร็จ
พลเรือตรี ปยบุตร เนียมประดิษฐ
้
่
่
พลเรือตรี เกือกูล กลินเอียม
พลเรือตรี ทรงฤทธิ์ ฉัตรเงิน
พลเรือตรี พนม ควรประดิษฐ
กรรมการและเลขานุการราชนาวิกสภา
นาวาเอก ชัชวาลย โตรุง

เหรัญญิกราชนาวิกสภา
เรือเอกหญิง ปาริชาติ เชื้อจิตรนุกูล
ที่ปรึกษาราชนาวิกสภา
พลเรือเอก สุรนันท แสงรัตนกูล
พลเรือเอก อํานวย ทองรอด
พลเรือโท เบญญา นาวานุเคราะห ปกหลัง
พลเรือโท อัตตะวีร ทักษรานุพงศ ขอคิดเห็นในบทความท่นาลงนิตยสารนาวกศาสตรเปนของผเขียน

ํ
ิ
ี
ู
ู

้
พลเรือตรี ไชยา เตียมฉายพันธ มใชขอคดเหนหรอนโยบายของหนวยงานใดของรฐและมไดผกพน
ิ
ั

็
ั

ิ
ิ
ื




ํ

็
ู
ี
ิ

ี
่

บรรณาธิการ ตอทางราชการแตอยางใด ไดนาเสนอไปตามทผเขยนใหความคดเหน
่

้
ี

ี
ื

ั

้
ั
ํ
ึ

นาวาเอก ชัชวาลย โตรุง เทานน การกลาวถงคาสง กฎ ระเบยบ เปนเพยงขาวสารเบองตน

ผูชวยบรรณาธิการ เพื่อประโยชนแกการคนควา
นาวาเอกหญิง วรนันท สุริยกุล ณ อยุธยา ปกหนา-ปกหลัง
ประจํากองบรรณาธิการ ๒๘ กรกฎาคม วันเฉลิมพระชนมพรรษา
ู

นาวาเอก ณรงค หาญพล พระบาทสมเด็จพระเจาอยหัว
นาวาเอกหญิง รักชนก เชือวงษ
้
นาวาเอกหญิง แจมใส พันทวี ออกแบบปก กองบรรณาธิการ
่
นาวาโทหญิง ศรัญญา ศาสโนปถัมภ พิมพที กองโรงพิมพ กรมสารบรรณทหารเรือ
เจาของ ราชนาวิกสภา
นาวาโทหญิง สรารัตน จันกลิน
่
นาวาตรี ปญญา ประเสริฐจินดา สํานักงานราชนาวิกสภา
เรือเอกหญิง สุธิญา พูนเอียด ถนนอรุณอมรินทร แขวงศิริราช เขตบางกอกนอย
เรือเอก วิทยา ภูประดิษฐ กรุงเทพฯ ๑๐๗๐๐
่
วาทีเรือโท ชัยพันธ ไกรศิริ โทร. ๐ ๒๔๗๕ ๓๐๗๒ และ ๐ ๒๔๗๕ ๔๙๙๘
สงขอมูล/ตนฉบับไดที่ [email protected]
นาวิกศาสตร 2 เว็บไซตราชนาวิกสภา WWW.RTNI.NAVY.MI.TH
ุ
ปที่ ๑๐๓ เลมที่ ๙ กันยายน ๒๕๖๓ Fanpage : ราชนาวิกสภา กองบัญชาการ กรมยทธศึกษาทหารเรือ

สารบัญ




คลังความรู้ คู่ราชนาวี

ปที ๑๐๖ เลมที ๗ ประจําเดือน กรกฎาคม ๒๕๖๖
่
่
ลำ ดับเรื่อง ลำ ดับหน้า


บรรณาธิการแถลง ............................................................................๕
่
เรืองเลาจากปก .................................................................................๖

๘๐ ป ยุทธนาวีเกาะชาง พ.ศ. ๒๔๘๔ กับ ทฤษฎีสงคราม
่
และการรบทางเรือสมัยใหม (ตอนที ๓) ............................................๗
พลเรือเอก กฤษฎา เฟองระบิล



การพลิกวิกฤตใหเปนโอกาส ทามกลางโลกทีพลิกผัน :
่
่
(ตอนที ๒) บทบาทของผูนําในภาวะวิกฤต ....................................๓๒
พลเรือเอก ไพศาล นภสินธุวงศ



แนวความคิดในการพัฒนาพื้นทีกองทัพเรือ - สัตหีบ
่
ใหเปน Smart Navy Base ดวย “D.I.G.I.T.A.L.” .........................๔๘
นาวาเอก จิระวัฒน อภิภัทรชัยวงศ



ิ
่
ื
ั
ื
้
นยายตงชอเรอหลวง .......................................................................๖๔
พลเรือโท พัน รักษแกว
Soft Power ภัยคุกคามที่พึงระวัง .................................................๗๑
พลเรือเอก ทวีวุฒิ พงศพิพัฒน


ื
ํ
สานวนชาวเรอ ................................................................................๘๑
เรืองเลาชาวเรือ ..............................................................................๘๓
่
ู
ํ
ิ
ขอคดปลกจตสานึกจรยธรรม .........................................................๘๕
ิ
ิ
ขาวนาวรอบโลก .............................................................................๘๗
ี
ิ
ื
ั
ภาพกจกรรมกองทพเรอ .................................................................๙๑
การฌาปนกิจสงเคราะหแหงราชนาวี ..........................................๑๐๐

มาตรานา เดือน กันยายน ๒๕๖๖ ...............................................๑๐๒
ํ
้
เวลาดวงอาทิตย และ ดวงจันทร ขึน-ตก

เดือน กันยายน-ตุลาคม ๒๕๖๖ ..................................................๑๐๖
ั

ื
่
ุ
ื
ี
ั

ิ
นาวกศาสตร นตยสารของกองทพเรอ มวตถประสงคเพอเผยแพร 
ิ
ิ
ิ
ื
่
วชาการและขาวสารทหารเรอทงในและนอกประเทศ ตลอดจนวทยาการอน ๆ 3
ั
ื
้
่
ทัวไป และเปนสือในการประชาสัมพันธของกองทัพเรือ นาวิกศาสตร
่
ปที่ ๑๐๓ เลมที่ ๙ กันยายน ๒๕๖๓

ี
�
่
่
ุ
ั
�
ั
ี
ั
้
ิ
่
่
�
้
ี
ั
ี
่
�
ี
ื
�
�
�
สวัสดีครับท่านสมาชิกและผู้อ่านท่รักท่กท่าน ในเดีอ่นกรักฎาคมนไดีกาวัเข้าสครังปีหลงข้อ่งปี ๒๕๖๖
็
ิ
�
่
่
ิ
ั
็
่
�
แลวันะครับ นับวัาเวัลาผู้านไปีรัวัดีเรัวัจรัง ๆ ซึ่งกอ่งบรัรัณาธิการันิตยสารันาวัิกศาสตรั์ กยงคงมีบท่ควัามดี ๆ
ี
ั
�
ั
ุ
ั
่
ท่ีคดีสรัรัมานาเสนอ่ให�สมาชิิกท่กท่่านไดี�อ่่านกนอ่ยางจใจอ่กเชินเคยครัับ
ี
่
ุ
ำ
�
ิ
่
็
ั
�
่
ื
�
ื
�
โดียบท่ควัามเรัือ่งแรักเปีนบท่ควัามตอ่เนือ่งจากฉบบเดีอ่นมถุุนายนท่ีผู้านมา คอ่ บท่ควัามเรัือ่ง ๘๐ ปีี ยุุทธนาวีี
ื
ั
ื
เกาะช้้าง พ.ศ. ๒๔๘๔ กบทฤษฎีีสงครามและการรบทางเรอสมยุใหม (ตอนที ๓) เข้ยนโดีย พลเรอเอก กฤษฎีา
ี
�
ั
่
่
่
ิ
�
ิ
ิ
้
�
็
เฟื่่องระบล ซึ่่งฉบบนีเสนอ่เปีนตอ่นจบครัับ และตอ่ดี�วัยบท่ควัามเรัือ่ง การพลกวีกฤตใหเปีนโอกาส ทามกลางโลก
็
ั
�
�
�
ุ
ี
ื
ิ
ี
ำ
ี
ั
้
ิ
�
ทพลกผัน : (ตอนท ๒) บทบาทของผันาในภาวีะวีกฤต เข้ยนโดีย พลเรอเอก ไพศาล นภสนธวีงศ โดียตอ่จาก
้
ิ
์
่
ิ
ื
ั
ำ
ฉบบเดีอ่นท่ีแล�วัครัับ และยงมบท่ควัามท่ีไดี�รัับรัางวััล พลเรัอ่เอ่ก กวั สงหะ ปีรัะจาปีี ๒๕๖๕ รัางวััลนกเข้ยนหน�าใหม ่
�
ี
ื
ิ
ี
�
ั
ั
ี
ั
็
�
ื
มาให�ท่่านสมาชิิกไดี�อ่่านกน คอ่ บท่ควัามเรัือ่ง แนวีควีามคดในการพฒนาพื�นทีกองทพเรอ - สตหบ ใหเปีน Smart
ั
ั
ื
�
ี
ิ
้
ั
ั
ี
�
้
ำ
ั
ิ
ี
์
Navy Base ดวียุ D.I.G.I.T.A.L เข้ยนโดีย นาวีาเอก จิระวีัฒน อภภทรช้ยุวีงศ อ่ดีตผู้อ่านวัยการัสานกงาน
ิ
ั
้
ำ
์
ั
ุ
ั
่
ื
่
ุ
ุ
�
ิ
้
ั
ั
ี
ำ
ื
ั
รัาชินาวักสภา และปีจจบนดีารังตาแหนง ผู้บงคบการัโรังเรัยนชิมพลท่หารัเรัอ่ กรัมยท่ธิศกษาท่หารัเรัอ่ ครับ
ำ
่
ั
ี
ั
ี
ี
�
ิ
่
�
นอ่กจากนี ยงมบท่ควัามท่ี�นาอ่่านอ่ก ๒ บท่ควัาม ไดี�แก บท่ควัามเรัือ่ง นยุายุตั�งช้ือเรอหลวีง เข้ยนโดีย พลเรอโท พน
ื
�
ื
์
์
ั
ิ
ึ
�
์
รกษแกวี และบท่ควัามเรัือ่ง Soft Power ภยุคกคามทีพงระวีง เข้ยนโดีย พลเรอเอก ทวีีวีฒ พงศพพฒน
ั
ั
ุ
�
ื
ิ
ุ
ั
ี
้
ี
ุ
ุ
�
�
ุ
ิ
ื
ั
ท่�ายท่ีสดีนี ข้อ่เชิิญท่กท่่านไดี�มควัามสข้กบการัอ่่านบท่ควัามดีี ๆ จากนตยสารันาวักศาสตรั ฉบบเดีอ่นกรักฎาคม
์
ั
ิ
ั
่
ั
๒๕๖๖ กนไดี�เลยครัับ และพบกนใหมฉบบหน�า สวััสดีีครัับ
ั

กองบรรณาธิการ
กองบรรณาธ
ิการ


























ปกหนา-ปกหลัง : ๒๘ กรกฎาคม วันเฉลิมพระชนมพรรษา พระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว
เรืองเลาจากปก หลัง
่

้
ํ

ึ


ั



ั
ตนรวงผง ถอวาเปนพรรณไมมงคลอนทรงคณคาและยงเปนพรรณไมประจาพระองค พระบาทสมเดจ

็
ื

ุ


ื
ิ
ื
ึ
้
่
ั
ู

ั
พระเจาอยหว เนองจากดอกรวงผงจะผลดอกออกใบในชวงวนพระบรมราชสมภพเดอนกรกฎาคม-สงหาคมพอด ี
ิ
ํ

ื
สวนสเหลองของดอกรวงผงยงเปนสประจาวนพระบรมราชสมภพอกดวย นอกจากน พระองคยงทรงปลกตนรวงผง ้ ึ
ี
ี
ู

ั

ั
ั

้
ึ
ี
้
ี



ิ
ี
่
็
ไวตามสถานทตาง ๆ ทพระองคเสดจฯ ไปประกอบพระราชกรณยกจ เพอพระราชทานไวใหเปนตวแทนแหงพระองคทาน
ี



ื

่

ั


ี
่
และเปนสิริมงคลแกราษฎร
ํ
ื

ิ
ั
้
ตนรวงผงมถนกาเนดอยในประเทศไทย สามารถพบไดมากทางภาคเหนอ ลกษณะโดยทวไปของตนรวงผง
ู
ึ

่

ั
ึ
้
่
ิ

ี

ํ


ี
ํ
่
ุ
ิ
่


ํ
ั
ึ
้
ี
่
่
ื



เปนไมยนตนขนาดกลาง ทนแดด ชอบขนในทแลง ลาตนแตกกงตา ลกษณะลาตนเปนทรงพมมน ออกใบเดยว
ี
ี
ั
ี




ิ
ี
ั

้
่

ํ
้
้
ึ
เรยงสลบกน ดานหนาใบจะเปนสเขยวและหลงใบเปนสนาตาลนวล โดยทวไปนยมเรยกตนไมชนดนวา ตนรวงผง
ั
ิ


ี
ี
ั
้
้
้
้
้
้
ตนนําผึง ตนสายนําผึง หรือดอกนําผึง ในแถบทางภาคเหนือและภาคกลาง
ั

ึ
้
่
ิ
ึ


ื
้
้
ี


ี
ั
ั


้
ู
สวนดอกรวงผงนน มสเหลองอรามดโดดเดนและสงกลนหอมตลอดทงวน ตนรวงผงจะออกดอกเปนชอตามซอกใบ
ี
ี
ลกษณะของดอกรวงผงจะมกลบเลยง ๕ แฉก ตดกบโคนกลบและเปนฐานรองกระจกเกสรตวผ ไมมกลบดอก
ี

ั
ุ
ั
ู

ี
ั

ี
ิ
ี
ึ
้
้
ื
่


ื
่

ั
่
ิ
ึ


ู
้
ั
ดอกจะบานไดนาน ๗-๑๐ วน เมอดอกบานพรอมกนทงตนจะดสวยงามอรามตาและสงกลนหอมชนใจ ซงหาก
ั
่

ี
ิ
ู
ปลกในทมนามากตนรวงผงจะออกดอกประปราย ชวงออกดอกจะเปนชวงเดอนกรกฎาคม-สงหาคม สวนผลของ

ื

่
ี
ํ
้


ึ
้
ตนรวงผึ้งมีลักษณะเปนทรงกลม ผลแหง และมีขน ขนาดประมาณ ๐.๕-๑ เซนติเมตร
้
้
ตนรวงผึงนีเปนตนไมทนแลง ไมตองการการดูแลมากนัก และถึงแมจะไมใชไมยนตนขนาดใหญ แตก็ชวยบังแดด
ื

ั

ิ
่
ู
ี

ั
ั

และใหรมเงาไดด เนองจากไมคอยผลดใบบอยนก ทงยงมรปลกษณสสนสวยงาม มกลนหอมออน ๆ ชวยสรางบรรยากาศ



่
้
ั

ื

ี
ั

ั
ี
ี
ั

ี
่
ี

้


ี
่

ใหสดชนขนมาได รวมถงเปนพนธไมทมระบบรากดมาก ไมมการหกโคนของตนขนาดใหญ ถงแมจะเปนกงทไดจาก
ุ
่
ิ

ึ


ั
ึ

ี

ี

ึ

ื
่
้

ี

่
ั

ี
ั


ี
ึ
้
ํ
ู
่
การตอน นอกจากน ยงเปนไมมงคลทเหมาะจะนามาปลกประดบสวนภายในบานและตามสถานทตาง ๆ ตนรวงผง

่
ี

่
ื
ี

ั
ั


ํ

ิ
ี

ิ
่

ื
ู
ิ

เปนตนไมทมความเชอวา หากปลกไวในบานเรอนทพกอาศย จะเสรมสรางความเปนสรมงคล ทาใหคนในบาน

็
ิ
มีความรมเยนผาสุก โดยเฉพาะบานทีมีคนธาตุไฟ ตนรวงผึงก็จะชวยเสริมความเปนสิริมงคลใหมากยงขึน
้
่
่
้
นาวิกศาสตร 6
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ ก
าคม ๒๕๖๖
รกฎ
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ี
ตอนท่ ๓ ความมืดมัวสับสน (Fog) และอุปสรรคผันแปร (Friction) ของสงครามในยุทธนาวีเกาะชาง


เคลาเซวิตซ (Clausewitz) นักรบ นักคิด
นักสังเกตการณรบ และนักวิพากษวิจารณการรบ
ี
ชาวปรัสเซียน-เยอรมัน ราวยุคสมัยธนบุรีและรัชกาลท่ ๑
ไดบรรยายเก่ยวกับ Fog และ Friction ไวในหนังสือ
ี
ี
On War วา “อันท่จริงแลวสงคราม การยุทธก็เปนเร่องของ
ื
Fog กับ Friction ท้งน้น” ปจจุบันการรบมีปกทางไซเบอร
ั
ั
(Cyber flank) เทคโนโลยีตางกับการรบในรัชสมัย
ื
รัชกาลท่ ๑ ลิบลับ แต Fog กับ Friction ก็คือเร่องประจํา
ี
ี
ท่ตองมีในการรบเสมอ ยุทธนาวีเกาะชางเปนเหตุการณเดียว
ี
ท่สามารถแสดงเร่องน้ในการรบทางเรือไทยอยางเดนชัด
ี
ื
เคลาเซวิตซ (Clausewitz) ใชคําศัพท Fog of War
(Nebels des Krieges ในภาษาเยอรมัน) มาบรรยาย
ความพรามัวในสถานการณการรบ และความไมแนนอน
ในการรบ การสงคราม ท้งปจจุบันยังหมายถึง
ั
ความไมนาเช่อถือของการขาวสารในสงครามดวย
ื
สวนคําวา อุปสรรคผันแปร (Friction) เคลาเซวิตซ
หมายถึงเร่องงายแบบปอกกลวยเขาปากในยามปกต ิ
ื
แตในการรบกลับทําไดยากมาก





นาวิกศาสตร 9
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

่
Fog กับ Friction ทีทําใหการรบของไทยมีความเสียเปรียบอยางอเนกอนันตในยุทธนาวีเกาะชาง ดังนี ้

























ภาพเรือหลวงธนบุรีตอนถูกยิง “เขาซอม”
(“เขาซอม” เปนศัพททหารเรือโบราณ หมายถึง กระสุนยิงครอมเปาหมายแลวจึงสามารถยิงเร็วหวังผลได)
๑. รบไมไดเหมือนอยางที่ฝก การฝกทํานองยุทธเรือตอรปโดใหญใหวิ่งแปรขบวนเขาตอตีขาศึก แตในการรบจริง
ี
ี
ํ
ื
ท่เกาะชางถูก Surprise ขณะเรอจอดทอดสมอท่บานอาวลก เกาะชาง หันหัวเขาเกาะหันทายเขาหาขาศึก ทาใหยงตอรปโด
ิ
ึ
ไมได เรือปน เรือหลวงธนบุรีถูกฝกใหยิงเปนตับเพื่อวัดระยะ เมื่อกลุมกระสุน “เขาซอม” จึงยิงหวังผล ในการรบจริง








เรือหลวงธนบุรียิงเปนตับไมได เพราะใชคนบรรจุลูกปน ๘ นิ้ว ที่หนักและชา จึงยิงไดทีละ ๒ นัด สวนเรือลามอตตปเกต 


มีการวัดระยะที่ดี แมนยํา ยิงเปนตับไดเร็ว จึงยิงหวังผลไดรวดเร็ว
๒. Fog กับ Friction อันเกิดจากปอมปนทายไมไดปรับ (Synchronize) การหันปอมใหตรงกับหอควบคุม
การยิงทุกประการ













พลเรือเอก จิตต สังขดุลย
เรือโท จิตต สังขดุลย ในงานวิวาหของผูเขียน
นายปอมทายเรือหลวงธนบุรี เมื่อ ๒๔ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๔


นาวิกศาสตร 10
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ ก
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖
าคม ๒๕๖๖
รกฎ

เรือโท จิตต สังขดุลย นายปอมทาย บรรยายสภาพการณ

ิ

ั
ั

ํ
กอนเรมทาการรบวา: “ขณะน้นพลกระดกท้งสองกระบอก
่
ไดสับสวิตซไฟเคร่องรับมุมกระดกไปแลว ท้งในขณะน้ลูกปน
ื
ี
ั
และนัดดินก็ไดบรรจุเขาไปในลํากลอง และพลลูกเลื่อนก็ได
สับสวิตซไฟแสดงปนพรอมไปยังหอควบคุมการยิงแลว
ุ
่
ั
ื
ี
่
ิ
ั
ิ
ทาใหทางหอควบคมการยงไดเรมหนไปจบทหมายเรอ
ํ
ขาศึกแลว แตขณะน้น เข็มรับมุมหันกับเข็มส่งมุมหัน
ั
ั
คลาดเคล่อนกน ขณะน้ขาพเจารูสกพะวาพะวงใจเปน
ึ
ี
ั
ั
ื
ที่สุด นึกวาอยางไรเสียในวันนี้ปนปอมของขาพเจาคงจะ กายบริหารแบบราชนาวี หรือ “ระบําหลวงสินธุ”
ี
ื
ี
ไมไดทําการยิงเปนแน แทบจะรองไหออกมาดัง ๆ เพราะ บนเรือปนหนักเม่อรับเรือท่ญ่ปุน
ึ
ิ
ั

่
ื
ู


ึ


ถาเปนเชนน้น ก็หมายความวาเราเสียเปรียบขาศึกเปนท่สุด “ความรสกตนเตนอยางถงขนาดไดบงเกดแกพวกเรา
ี
ั
ื
ู
ั
ิ
ปฏิภาณอันเกดจากการฝกหดอยเสมอ เตอนใหขาพเจา ทุกคนในเม่อไดยินเสียงวา “เรือขาศึกลามอตตปเกต”
ื
ึ
ี
รีบหันปอมไปทางกราบขวาเปนมุม ๙๐ องศา พรอมกับหัน ตะโกนดังข้น ขณะท่ทหารทุกคนกําลังเสร็จจากการฝก
ี
เข็มรับมุมหันไปท่กราบขวา ๙๐ องศา เสร็จแลวรีบตะโกน กายบริหารในตอนเชาพอดี ทหารประจําปอมทายของ
ใหคนติดตอโทรศัพทไปยังหอควบคุมการยิงใหหันหอไว ขาพเจากระโดดเขาไปในปอมทีละคนอยางรวดเร็ว ทุกคน
ื
ี
ื
ื
่
ุ
ั
่
ี
ิ
็
ั
ทมม ๙๐ องศา เมอตรงกนแลวขาพเจากสบสวตซไฟ เม่อเขาไปแลวถอดเส้อและเขาประจําหนาท่ของตน
ิ
ี

เคร่องรับมุมหันทันที ทําใหปนปอมของขาพเจาอยูใน โดยเครงครัด ไมมีเลยแมแตคนเดียวท่จะแสดงหนาตาวตก
ื
ั
ุ
ลักษณะท่พรอมท่จะทําการยิงในบังคับของศูนยรวบได” หรือหวาดเกรงแมแตนอย ขาพเจาทําการตรวจสอบมมหน
ี
ี
็
ของปอม และมุมกระดกของปนใหตรงกับเขมของศนย
ู
รวบท่หอควบคุมการยิง ก็ไดรับคําตอบวา “ตรงแลว”
ี
ี
ี
ั
ขาพเจาจึงหันไปถามพลหันปอมท่น่งประจําท่อยูระหวาง
ั
ปนท้งสอง เพ่อท่จะถามวา “ตรงหรือไม” ก็ตอง
ื
ี
ใจหายวูบ เพราะมองไมเห็น สอบถามไดความวา
ั
ี
ึ
ข้นไปราชการบนเกาะงาม จึงรีบกระโดดเขาไปท่น่ง
่
ทําหนาทีแทน”
เรือหลวงธนบุรี พบเรือลามอตตปเกต
๓. Fog กับ Friction ในปอมปน ๘ นิ้ว ทาย
เรือโท จิตต สังขดุลย นายปอม: พลหันของปอม
ปนทายไมปรากฏตัวประจําสถานีรบ เพราะถูกใชใหไป
ราชการวัดระดับนํ้าลึกบนเกาะงาม กระสุนนัดหน่งทะลวงเขาหองสงกระสุนปอมทาย
ึ
นาวิกศาสตร 11
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ู
ิ


ี
ึ
ั
๔. Fog กบ Friction อนเกดจากหองกะลาสทายถก จนครูหน่งรูสึกวาเข็มส่งมุมหันจากศูนยรวบหมุนเร็ว
ั
ั
ื

ํ
ุ
้
ี
ิ
ี
๋
ิ

ิ
ุ
ั
กระสุนปนขาศึกเจาะทะลใตแนวนา เรอโท จตต สงขดลย  ผดปกต ประเดยวหมุนไปยิงทางกราบขวา ประเด๋ยวหมุน
ั
ื
ิ
ี
ิ
ิ
นายปอมทาย: “ในขณะท่เราทําการยิงเปนเวลานาน ไปยงทางกราบซาย รวดเรวเหลอเกน (ผดกบธรรมดาท ่ ี
็
ํ
พอสมควร ขาพเจาไดรับรายงานวาน้าทวมหองสงนัดดิน เมื่อเรือแลนขนานยิงกัน การเปลี่ยนทางขางจะมีไมคอย
่
ี
เราเรมถกยิงแลวหรือ! (Fog) ชางมัน! ตราบใดทปนเรายัง มากนัก เข็มสั่งมุมหันจากศูนยรวบจะคอย ๆ เคลื่อนไป)
่
ู
ิ
ื
ทําการยิงอยูไดตองทําการยิงมันเร่อยไป เราจะหยุดยิง ความรูสึกของขาพเจาในขณะนั้นรูสึกวา ผูบังคับการเรือ
ื
ก็เม่อปนเราขัดของ ทําการยิงไมไดเทานั้น ขาพเจารีบ คงนําเรือเลี้ยวหลบกระสุนปนขาศึก หารูไมวาเรือเราถูก
ั
ื
ตะโกนส่งไปวา ใหขนนัดดินออกจากคลังใหมากท่สุด ยิงบริเวณหอบังคับการ จนเคร่องถือทายเสีย และเรือ
ี
ํ
ั
แลวเอาข้นไวในหองสงกระสุน ท้งน้ เพ่อวา ถาน้า หมุนเปนวงกลมอยูหลายรอบ และถึงแมวาเข็มสั่งมุมหัน
ึ
ื
ี
จะทวมหองสงนัดดิน และคลังนัดดิน เราจะไดมีนัดดิน จากศูนยรวบจะหมุนเร็ว ขาพเจาก็ทําการหมุนปอมตาม
ท่จะทําการยิงไดตลอดเวลา กระสุนปนของขาศึกเจาะ ดวยความเร็วเต็มที่ และเหยียบปุมยิงทุก ๆ คราวที่ไดรับ
ี
ํ
ทะลุใตแนวน้าเขาไประเบิดในหองกะลาสีทายเรือ และ สัญญาณใหทําการยิง ทั้ง ๆ ที่บางมุมหันของปอมจะไมสู
ั
ี
เปลวไฟไดแลบลงไปในหองเคร่องแรงน้ามันตามทอ ตรงกับเข็มส่งมุมหันจากศูนยรวบ ท้งน้ เพ่อเปนการปลุกขวัญ
ั
ํ
ื
ื
ี
ี
ระบายลม แตเคราะหดีเปนท่สุด ท่ไฟไมไดแลบไปถึง ทหารในปอมวาเรือเราไมเปนไร คงทําการยิงอยูได
ั
ื
ี
ั
ถุงนัดดินที่ทําการลําเลียงอยู มิฉะน้นแลวปอมท้งปอม ตลอดเวลา ในตับแรก ๆ ของการยิงตอนน้ “ลูกเล่อนซาย
ํ
คงเกิดระเบิด และถอนยกพ้นเปนแน แตกระน้นควัน ปดไมเขา” จึงตะโกนบอกไปวา ใหใชผาชุบน้าเช็ดกากดิน
ั
ื
อันเกิดจากอํานาจระเบิดของกระสุนก็เร่มไหลไปตามทอ ที่ลูกเลื่อนใหเรียบรอย”
ิ

ี
้

ั
ิ
ุ
่


ระบายอากาศ เขาคลุงอยูภายในปอม รบกวนการทํางาน จาโท เพยม สกลมน (พลยงปนใหญทายกระบอกซาย):
ุ
ของเราตั้งแตบัดนี้” “พอบรรจนดตอไป ลูกเลอนของเราเกิดขดของปดไมเขา

ั

ื
ั


่
เหตุอุบัติน้จะเน่องดวยความรอนทําใหหยุนกับอากาศ
ี
ื
ธาตุขยายตัวไดรับกําลังกระแทกของดินขับ หรือม ี
กากดินตกอยูตามชองลูกเล่อนก็หาเหตุผลไมได
ื
ํ
ั
ในขณะน้น ถึงแมพลบรรจุนัดดินจะเอาผาชุบน้าเช็ดหัวเห็ด
และชองลูกเล่อนใหหมดกากดินแลวก็ตาม ก็ยังปดไมเขา
ื
ั
น่นเอง ขาพเจาหัวเสียอยางท่สุดกระโดดออกจาก
ี
ท่น่งเขาไปแกไขเอง ไดพยายามทําดวยวิธีตาง ๆ
ั
ี
ก็ไมยอมเขา ขาพเจาฉิวจนรองไหสองคนกับ พลทหาร หร็อง
ั
ใชกําลังท้งหมดโถมกระแทกเขาไป ยังผลใหมันเคล่อน
ื
ี
ึ
กระสุนนัดหน่งระเบิดใตสะพานเดินเรือ เรือหลวงธนบุรีเล้ยวเปนวงกลม เขาสูท่ของมันอยางสนิทแนน แลวนัดตอ ๆ ไปก็เขา
ี
๕. Fog กับ Friction ในปอมปนทาย เม่อเรือหลวง งายดายไมติดขัด”
ื
ธนบุรีถูกยิงเขาไปท่หอบังคับการ ทําใหผูบังคับการเรือ ๖. Fog กับ Friction ณ ปอมปนหนาเมื่อกระสุน
ี
เสียชีวิต และเรือบังคับไมได ตองแลนเปนวงกลมหลายรอบ ตับแรกโดนเรือหลวงธนบุรี
ยิงนานลูกเลื่อนปดไมเขา จาโท วิเชียร บุญญนิมิตร (นายปนกระบอก ๑):
ิ
ั
เรือโท จิตต สังขดุลย นายปอมทาย: “เราทําการยิง “ขาพเจากับพลประจําปนท้งหมดว่งไปทางหนาหอง
ดวยการบังคับจากหอควบคุมการยิงอยูพักใหญ บัญชาการ และหันหนามาดูเรือขาศึก ก็แลเห็นไฟแวบ
นาวิกศาสตร 12
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ ก
รกฎ
าคม ๒๕๖๖
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

เรือโท เฉลิม สถิรถาวร ตนหน เรือหลวงธนบุรี
(ซาย) ขณะเปนนักเรียนนายเรือ เมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๙
(ขวา) ขณะเปน เรือตรี เมื่อ พ.ศ. ๒๔๘๑

สะพานเดินเรือของเรือหลวงธนบุรีระหวางทําการรบ

ออกจากปากกระบอกปนเรือขาศึก ช่วสักครูกระสุนปน
ั
ก็มาระเบิดตรงหองนายพลพอดี เปลวไฟของกระสุน
ท่ระเบิดแลบมาถูกขาพเจาเต็มตัว กําลังดันของอากาศธาต ุ
ี
อันเนื่องมาจากการระเบิดทําใหขาพเจา และพลประจําปน

ลมทับกันระเนระนาด บานประตูหองนายพลปลิววอน
มาทับศีรษะขาพเจา หมวกเหล็กกระเด็นหายไปไหน
ไมทราบ รองเทายางที่ใสหลุดออกไปขางหนึ่งโดยไมรูตัว
ี
ท่หนาตา แขน และขารูสึกรอนชา และตึงไปหมด
ิ
ี
ปวดแสบปวดรอนเปนอยางย่ง รูสึกขัดท่เอว และขาซาย
ึ
ื
เม่อรูสึกตัวก็ผลักบานประตูออกจากศีรษะ แข็งใจลุกข้นยืน
เดินกะเผลกออกไปขาเดียว ขามพวกเราบางคนท่นอน ตนหนออกไปถือหางเสืออะไหลทายเรือ
ี
เกะกะอยู”





















กระสุนปนระเบิดหองนายพล เรือหลวงธนบุรีแกไขหางเสือขัดของยังไมได


นาวิกศาสตร 13
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖


ื
ี้
ั
ิ่
ั
ุ


ั
ของเราขดของใชไมได เรอไมอยูในบงคบ เรมหมนเลยว


เปนวงกลม บางครังเรือเราเขาไปใกลขาศึกประมาณ ๑๐
้

่
ี
ู
ุ
กโลเมตร การยงปนอยในลกษณะทเสยเปรยบทสด
ิ

ิ
่
ี
ี
ี
ั
เพราะการเล็งลําบากมาก เนื่องจากเรือหมุน ขณะน้พอด ี
ี
ี
กับเรือขาศึกลามอตตปเกตเขาบังเกาะไมซ้ไปเสีย แตมีเรือ
สลุป ๒ ลําคือ อะมิรัล ชารเน (Amiral Charner) และ
ดูมองต ดูรวิลล (Dumont d’Urville) และเรือปนตาอูร
เรือสลุปฝรั่งเศสกําลังดวลปนกับเรือหลวงธนบุรีขณะหมุน (Tahure) อีกหน่งลําโผลออกมาทําการยิงแทน เรือขาศึก
ึ
๗. Fog กับ Friction ณ หอบังคับการเมื่อกระสุน ทั้ง ๓ ลํา ทําการยิงมาที่เรือเราอยางหูดับตับไหม (เสียง
ตับแรกโดนเรือหลวงธนบุรี อึงคนึงไปทั่วทองนํ้า) แตกระสุนสวนมากตกไมถูกเรือเรา
เรือโท จิตต สังขดุลย นายปอมทายเลาในเร่อง เราคงทําการยิงตอสูเรือทั้ง ๓ นี้ ทั้ง ๆ ที่เรือเราหมุนเปน
ื
้
ี
ั

ุ
“เม่อธนบุรีรบ”: “กระสนของขาศึกนดน นอกจากระเบิด วงกลมเชนนั้น ผลการยิงของเราตอนนี้ไมสูดีนัก”
ื
ี
ทําอันตรายแกพวกปนเบาท่หลบเขาท่กําบังในหองนายพล ๘. Fog กับ Friction ณ บริเวณหอกลาง (Transmitting
ี
ดังกลาวแลว สวนหน่งของกระสุนไดระเบิดเขาไปใน station) เรือหลวงธนบุรี
ึ
ั
หอบงคบการ ผบงคบการเรอ (นาวาโท หลวงพรอมวระพนธ  ุ จาโท ประดิษฐ รัตนรัฏ ประจํานาฬการะยะใน
ั
ี
ั

ู
ั
ั

ื

ื
ั
ี
นักเรียนนายเรือ เลขท่ ๒๒๗ พ.ศ. ๒๔๕๘ รุนกอนแมทพเรอ) หอกลาง เลาวา: “ลูกปน ๑ นัด ไดมาระเบิดบริเวณที่ลําเลียง


ี
ท่รักของพวกเราถูกสะเก็ดระเบิดตัดขาขวาขาด ไมไดสต ิ ลูกปนเบาเกิดไฟลุกข้น ลูกไฟรวงไปท่หนาหอกลาง
ึ
ี
ในทันที จาเอก ทองมี จาประจําพังงาถือทาย ขาขาดสองขาง ซ่งบริเวณน้นมีหองไพรเมอร (primer คือ ชนวนตนเพลิง
ั
ึ
อยูกับท่ พันจาเอก เทียม พันจาคุมเข็มถือทายกระดูกขาแหลก สําหรับจุดนัดดินขับกระสุนออกจากลํากลองปนใหญ)
ี

จาเอก จัน ซงทาหนาท่ทวนคาสงตดตอจากผบงคับการเรอ และคลังลูกปนเบาอยูดวย ขาพเจาเหลียวมาเห็นเขา
่

ํ
ึ
ํ
ิ
ี
ื
่
ั
ั
ู

ลงทอพูด กนหวะเปนแผลลึก ก็ถอดกางเกงขายาวฟาดลงไปท่ ๆ ไฟกําลังลุกอยูจนไฟดับ
ี
ตนหน (เรือโท เฉลิม สถิรถาวร นักเรียนนายเรือ เลขท ี ่ ขณะท่ทหารประจําหองไฟฟาคนหน่งว่งผานขาพเจาไป
ิ
ึ
ี
๕๙๕ รุน ๓๐, ๓๑ พ.ศ. ๒๔๗๖) และทหารอีกคนเทานั้น และบอกขาพเจาวาจะไปชวยลําเลียงลูกปน พอกาวข้น
ึ
ี
ิ
ท่เคราะหดีท่สุด ถูกสะเก็ดระเบิดช้นเล็ก ๆ ท่หนา ๒ - ๓ แหง บันไดไปก็ถูกสะเก็ดกระสุนท่ระเบิด โลหิตหยดตรงบันได
ี
ี
ี
แตก็มีเลือดไหลอาบหนา และออกจากหอบังคับการไปยง ั แตมิไดปริปากขอความชวยเหลือแตประการใด ขาพเจา
ื
ทายเรอ เพ่อเปล่ยนใชเคร่องถือทายอะไหล เคร่องถือทาย
ี
ื

ื
ื
ี
ี
ั
ื
เอากางเกงน้นเช็ดโลหิตเสีย เพ่อมิใหทหารท่กําลังทําหนาท่อย ู
เสียขวัญ และเหยียบลื่น พวกทหารที่อยูในบังคับบัญชา
ขาพเจา ไดถามขาพเจาวา เรือถูกลูกปนหรือ ขาพเจา
็
พูดปลอบใจวาไมเปนไร เรือเรายิง แลวขาพเจากงับ
ประตูหอกลางเสีย...ขณะน้ควันซ่งเกิดจากการระเบิด
ึ
ี
ไดโชยเขามาทางทอระบายอากาศมากเขาทุกที พัดลม
ี
พิเศษท่ติดอยูขางฝาก็ไมสามารถเปาอากาศเสียใหพน
จากนั้นได ครั้นเปดประตูหอกลาง ควันนั้นก็กลับเขามา
ึ
สภาพการรบบนเรือหลวงธนบุรี ทางประตูอีก จนดูมืดคร้มไปหมด ทหารทุกคนยังคง
ึ
ี
ั
แมเต็มไปดวยควันพิษ และกลิ่นเลือด ก็ตองรบตอไปใหได ประจําหนาท่โดยเครงครัด คนหน่งในจํานวนน้นไดน่ง ั
นาวิกศาสตร 14
าคม ๒๕๖๖
รกฎ
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ ก
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ิ
ื
เอาหนาซบกับทอพูด เน่องจากแกสพิษ และกล่นดินระเบิด
ี
ํ
ํ
สวนตัวขาพเจาเองในขณะน้น้ามูกน้าตาไหลออกมาริน ๆ
ี
ขาพเจากัดฟนอดทนกระทําหนาท่จนในท่สุดก็อาเจียน
ี
และสําลักควัน ในบริเวณน้ไมมีอากาศดีเหลืออยูเลย
ี
หนาปทมตาง ๆ มองไมเห็นตัวเลข โทรศัพท และทอพูด
ติดตอกับหอควบคุมการยิงขาดหมด ติดตอกันไมได”



กระสุน ๑ นัด ระเบิดบริเวณที่ลําเลียงลูกปนเบา ทําใหเกิดไฟลุกขึ้น
นักเรียนนายเรือ หมายเลข ๓๖๙ รุน พ.ศ. ๒๔๖๒)
ตนเรืออนุญาต (ใหท้งหนาท่ได) ขาพเจาจึงบอกให
ี
ิ
คนท่อยูในหองข้นมาโดยเร็ว พวกทหารพรอมท้ง
ั
ึ
ี
ี
ขาพเจาไดรับอากาศดีตรงหองพันจาพรรคนาวินท่พัด
ึ
ผานเขามาทางรูซ่งถูกลูกปนขาศึกทางกราบขวาต่ากวา
ํ
เรือเอก เปลี่ยน นิ่มเนื้อ เรือเอก ทองอยู สวางเนตร รูชองกระจกเล็กนอย ขนาดพอคนรอดได เมื่อสูดอากาศ
ตนปนเรือหลวงธนบุรี ตนเรือเรือหลวงธนบุรี
เล็กนอยแลว ขาพเจาไมพักใหเสียเวลารีบลากลูกปนเบา
ึ
ึ
ึ
ึ
ทหารคนหน่งไดเตือนใหขาพเจาข้นมาขออนุญาต ซ่งวางอยูเกล่อนกลาดไปไวอีกกราบหน่ง แลวเอาผามาน
ื
เพราะหอกลางทํางานไมไดแลว (แสดงวาทหารหอกลางม ี หองพันจาชุบน้าใหเปยกคลุมไว ตอจากน้นก็อยูชวยตอ
ั
ํ
่
ั
ั
ั
็

ู
ั
ี
ั

ี
ิ
่
ี
วนยการรบทดเลศ หากไมมคาสงจากผบงคบบญชา กจะไม  สายสูบฉีดนํ้าขึ้นไปขางบนเพื่อหลอเลี้ยงสวนที่ไหม มิให
ํ
ิ
ท้งหนาท่ แมจะมีความลําบากอยางแสนสาหัส -ผูเขียน) ลุกลามตอไป ขณะนี้ไฟกลับไหมหนักขึ้น ทอนํ้าดับเพลิง
ิ
ี
ึ
ขาพเจาตัดสินใจเด็ดขาดว่งผาความรอนและกลุมควันข้นมา ทุกทอถูกกระสุนขาดหมด (Friction ในการดับไฟ) ดวย
ิ
ื
ี
ี
ึ
กอนหนาท่ขาพเจาจะข้นมาน้ ตนปน (เรือเอก เปล่ยน น่มเน้อ ความไมทันใจ ขาพเจาถอดสายสูบออก เอาหมวกเหล็ก
ี
ิ
ํ
นักเรียนนายเรือ หมายเลข ๕๓๐ รุน พ.ศ. ๒๔๖๕) ส่งยิง ท่ขาพเจาสวมอยูรองน้าจากทอท่ทะลุ เอาไปสาด (เพลิงไหม)
ี
ั
ี
ึ
อิสระแลว (การท้งหนาท่ข้นมาขออนุญาตไมมีผล ภาชนะชามขาว ชามใสอาหาร มอยทใดขาพเจาสงให 

ี


ิ

่
ี
ี
ู
ั
่

ตอการยิงปนใหญ เพราะไมตองการนาฬการะยะตอไปแลว ทหารเอามาชวยดับไฟจนสิ้น เมือสายสูบใชการไมได
่
ื

ึ

ู
ื
้
ู

-ผเขยน) ขาพเจาขนมาพบตนเรอ (เรอเอก ทองอย สวางเนตร ๙. Fog กับ Friction ณ ปอมหนา


ี
จาโท ทองสุข สุวรรณ ผูควบคุมหองเคร่องแรงน้ามัน
ํ
ื
ี
ื
ท่ใชในการเคล่อนไหวสวนตาง ๆ ของปอมปน ๑
(ปนหนา): “ขาพเจาไดยินเสียงผูบังคับการเรือส่งใหออกเรือ
ั
และประจําสถานีรบ ขาพเจามีหนาท่เดินกวานหะเบสสมอ
ี
และเดินเคร่องกวานสมอเอาสมอข้นโดยเร็ว ตาม
ื
ึ
ั
ิ
ความรูสึกวาสายสมอข้นชาไมทันใจ ย่งกวาน้นสมอยัง
ึ
ื
ทําพิษสง ไมยอมพลิกตัวไปขัดรูสมอ เน่องจากเวลาสําคัญ
ั
และคับขันเต็มท่ จึงส่งใหพวกประจํากวานใสปากจับใส
ี
เรือหลวงธนบุรีเมื่อจะเขาอูธนบุรีกอน พ.ศ. ๒๔๘๔
ื
ํ
จะเห็นสมอเรือมีขนาดใหญมาก หมอมิใหไหล เสร็จแลวรีบลงไปยังหองเคร่องแรงน้ามัน
นาวิกศาสตร 15
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ของปอมปนพบ พลทหาร ประหยัด และพลทหาร พอง ลางลงไปนั้น คือ คลังดินระเบิด เสียงกริ่งบอกอันตราย

ิ
ื
ี
กําลังปฏิบัติหนาท่อยูแลว จึงรีบเดินเคร่องยนต คลังดินดังรัวอยู ขาพเจาเกรงการระเบิดอยางย่ง จึงรีบ
ี
ั
ในเวลาส้นท่สุด และรายงานความพรอมไปยังนายปอม ชวยดับไฟอีกแรงหนึ่ง
เสียงกระสุนปนของขาศึกกระทบกับสวนตาง ๆ ของเรือ
ั
ี
ั
ั
และระเบิดดังสน่นหว่นไหว และทุก ๆ คร้งท่เสียงปนปอมเรา
ลั่นตูม ๆ ออกไปทุก ๆ ตับ ไดทําความโลงใจแกขาพเจา
ั
ั
ขาพเจาม่นใจในสมรรถภาพของปน และความม่นคงของ
เรืออยูเสมอ เบ้องหนาพวกลําเลียงนัดดินกําลังทํางาน
ื
อยางเต็มที่ ทุกคนมั่นใจ และพรอมใจกันปฏิบัติงานของ
ตนอยูอยางขะมักเขมน สังเกตเห็นบางอยางของการลําเลียง
นัดดินปนยังมีขลุกขลักอยูบาง มีชองลําเลียงขัดของ กําลังพลชวยกันดับไฟ ในขณะที่การรบยังคงดําเนินตอไป
ื
ํ
และลําเลียงไมคอยทัน ขาพเจาเห็นวาเคร่องแรงน้ามัน
ในความควบคุมคงเดินเปนปกติ จึงเขาไปรวมมือแกไข
เม่อไดยินเสียงกระสุนปนขาศึกกระทบกับเรืออยางแรง
ื
ดังสน่น ทหารใหมไดถามวาเราถูกยิงใชไหม ขาพเจา
ั
บอกปดไปเสีย เพราะเกรงจะเสียกําลังใจ และบอกวา
นาจะเปนเสียงปนเรายิงมากกวา ไมเปนไร ทํางานของเรา

ตอไป การยิงไดดําเนินไปอยางรวดเร็ว รูสึกวาเปนเวลา



นานมาก เสียงกระสุนปนที่กระทบตัวเรือหางไปบางแลว

ี
ขางบนทางหองกะลาส ๓ ขาพเจาไดยนบอกวาไฟไหม
ิ
ั
เสียงตนเรือ (เรือเอก ทองอยู สวางเนตร) ส่งดับไฟ เรือโท บุญชวย (ชาย) พุกกะรัตน นายปอมหัว
เรือหลวงธนบุรี นักเรียนนายเรือ เลขที่ ๕๗๙


ุ

ึ

ิ
ู
ู
และเสยงพดขางบนวา กระสนขาศกไดตกลงมาระเบดถก รุน ๒๗ พ.ศ. ๒๔๗๓
ี
ั
่
หองนายพล และตรงทีลําเลียงกระสุนเบาเกิดไฟลุกใหญ ขณะน้ไฟกําลังไหมหองดาดฟาช้นบนท่วไปหมด
ี
ั
ั
และมีน้าไหลร่วลงมาจากขางบน รูสึกวาเรือเร่มเอียงใน เสียงกระสุนปนของขาศึกไดระเบิดทะลุพ้นตรงเหนือ
ิ
ํ
ื
ี
ั
ี
ื
ขณะน้ ตอมาเสียงตนเรือพูดลงมาจากขางบนวา ใครท ี ่ เคร่องลําเลียงนัดดินจนปรุพรุน และเสียงดังเปร้ยงสน่น
พอปลีกตัวมาได ใหแบงมาชวยดับไฟเร็ว ขาพเจาเห็นวา หว่นไหวแสบแกวหู กระสุนไดตก ระเบิดเจาะพ้นเหนือ
ื
ั
เคร่องแรงน้ามัน และการลําเลียงนัดดินปนขางลาง ทุกอยาง ศีรษะขาพเจา ความแรงของมันคลายกับมีวัตถุหนัก ๆ
ํ
ื
ไดดําเนินอยางเครงครัดตามเดิมดีแลว จึงกําชับทหาร มากระแทกบนหลังจนขาพเจาลมลง ขาพเจาลุกข้นเห็น
ึ
ึ
ประจําเคร่องยนตไฟฟาอีก ๑ คร้ง แลวโผลข้นไป ถังใสอาหาร ๑ ใบ ตกอยูใกล ๆ สูบนํ้านั้น บัดนี้ไมมีแรง
ั
ื
ี
ํ
มองขางบน เห็นตนเรือกําลังอํานวยการดับไฟอยู ขาพเจา พอท่จะใชการได เขาใจวากระสุนคงตัดแปปน้าดับไฟ
ั
ึ
ี
ํ
่

ี
ี
ู
็
ั
ไดเห็นพนองทหารถกกระสุนปนบาดเจบ โลหิตไหลโชกตว ท่ใดท่หน่งเสียแลว จึงใชถังใบน้นรองน้าสาดเขาไปท่ไฟท ี ่


ี
ี
ํ
บางคนจําไมไดเพราะถูกไฟลวกหนา และตามตัวจนพอง กําลังลุก แตน้าท่สาดไปกลับกระเด็นมาบนหลังของขาพเจา
ี
ไปหมด ผมเกรียนเกือบติดหนังศีรษะ ผูท่ทําการดับไฟใน แมจะมีเคร่องแบบกากีสวมอยูก็ยังรูสึกรอนฉ่ดุจน้าตม
ื
ี
ํ
ั
ขณะน้นมีนอยเหลือเกิน และทุกคนไดรับบาดเจ็บโลหิต ขาพเจาจึงฉวยไดผามานผืนหน่งท่ตกอยูแชน้าใกล ๆ เทา
ํ
ี
ึ
ี
ื
ึ
ไหลทุกคน บางคนออนเพลียมาก และท่ไหมตรงพ้น เอาข้นมาคลุมทับลงไปบนหลัง และทําการดับไฟตอไป
นาวิกศาสตร 16
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ ก รกฎ าคม ๒๕๖๖
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ี
ื
ี
ี
ั
ิ
่
ี
ไฟคอย ๆ ดบลงไปแลว แตมเสยงระเบดทเหนอศรษะ
ี
ความกระเทือนคร้งน้รุนแรงมาก จนทําใหหมวกบนศีรษะ
ั
ี
ํ
ของขาพเจาปลิว และถังน้าท่อยูในมือกระเด็นหลุดไป
ั
ขาพเจากลับลมไปขางหนา ความกระเทือนคร้งน้ทําให
ี
่
ี


ั
่
ื
้
ํ

ู

ุ

ขาพเจาเปนหวงเครองแรงนามนทอยในความควบคมของ
่
ทหารในบังคับบัญชาของขาพเจาในหองเครองยนตอยใต 
ู
ื
ดาดฟาลงไปใตปอมปน ๑ ลงไปจากดาดฟาเกรงวาจะ
เกิดความขัดของขึ้น และเห็นมีทหารอีกหลายคนมาชวย
ดับไฟอีก จึงรีบกลับลงไปดูเหตุการณในหองเคร่องยนต
ื
ขับปอมปน ๑ ถามทหารท่ควบคุมอยู ไดรับรายงานวายัง นาวาตรี โสภณ ทิมกระจาง ตนกล เรือหลวงธนบุรี
ี
เรียบรอยดีอยู แตอีกประมาณสัก ๕ นาทีตอมาก็ไดยิน ๑๐. Fog กับ Friction และภาวะผูนํา วีรกรรม
ุ
ั
ี
้
้
ื

ั
เสยงเปรยงสนน ครงนรนแรงกวาครงใด ๆ ทงหมด จนเรอ ทหารพรรคกลินในหองเครื่องเรือหลวงธนบุรี
่
ั
ี
้
ี
้
้
ั
ี
สะทานไปท้งลํา จนทําใหขาพเจา และทหารท่อยูดวยกัน ทหารเหลาพรรคกลินเรือหลวงธนบุรี ทํางานในหองเคร่อง
ื
ั
เซลมปะทะกัน ไฟฟาแสงสวางกับสวิตซเคร่องตาง ๆ ขณะท่มีการรบติดพัน ทํางานในทามกลางกลุมควันไฟและ
ื
ี
ํ
ํ
ตกหมด มืดดุจเขาถ้า เคร่องแรงน้ามันในความควบคุม ควันแกสพลุงลงไปในหองเคร่องไมขาดสายดวยความอดทน
ื
ื
ํ
ิ
ี
หยุดน่ง เสียงน้าไหลเขามาในเรือไดยินถนัด ทําใหคิดไปวา และเสียสละท่สุด เพราะหองเคร่องเรือหลวงธนบุรีในขณะ
ื
พวกเราท้งหมดอยูในน้นคงจะถูกขังในหองใตน้าเสียแน ทําการรบคือนรกชัด ๆ ทีเดียว
ํ
ั
ั
เพราะหองเคร่องก็อยูใตระดับน้าลึกประมาณ ๔ เมตร เรือตรี อุดม สุทัศน ณ อยุธยา นายชางกล
ื
ํ
อยูแลว แตยังแข็งใจรีบพูดปลอบพวกเราท้งหมดใหสงบสติไว เรือหลวงธนบุรี (นักเรียนนายเรือ เลขที ๖๒๓ รุน ๓๓
่
ั

ื

ึ
ื

ู

ั
ื
ดวยความเช่อม่นอยางหน่งของขาพเจาคิดวายังคงจะพอแกไข ตน พ.ศ. ๒๔๗๘ ตอมา พลเรอโท เจากรมอทหารเรอ
ี
ไดนิดหนอยเทาน้น พวกเราอยาท้งหนาท่ ความคาดหมาย ๑ ตุลาคม ๒๕๐๗ ถึง ๑๙ ธันวาคม ๒๕๑๔) ไดรายงาน
ั
ิ
ื
ของขาพเจาตรงกับความจริง เพราะไฟฟาไดติดสวาง สถานการณรบในหองเคร่องเรือหลวงธนบุรีดังน ้ ี
ี
ี
ิ
อีกครั้งหนึ่ง แตในหองเครื่องของขาพเจาไฟขาดมืดสนิท “กอนท่จะว่งจากทายเรือลงไปปฏิบัติหนาท่ ทหารคนหน่ง ึ
้
ู
่
ึ
คงมีเฉพาะไฟของเครื่องแรงนํ้ามันยังติดอยู จึงสับสวิตซ ไดชใหขาพเจาดเรือลามอตตปเกตซงกําลังบงเกาะอยู
ั
ี
ื
ี
อีกครั้งหนึ่ง โชคยังเขาขางเรา เครื่องไดเดินอีกครั้งหนึ่ง” คร่งลํา ขาพเจาลงไปท่หองเคร่อง ส่งทหารปลดเกียร
ั
ึ
ื
ื
หมุนเคร่องออก ขณะน้ทางหองเคร่องจักรชวย ไดเดินเคร่อง
ี
ื
ี
ื
ดีเซล ๒๕๐ kw จายไฟมาท่หองเคร่องแลว นาวาตร ี
โสภณ ทมกระจาง (นักเรียนนายเรอ หมายเลข ๔๑๐

ิ
ื

รน พ.ศ. ๒๔๖๒) เรอเอก อด นชเนตร รองตนกล
ื
ุ

ู
ุ

่
เรือตรี แฉง เพือนสา สรังชางกล (แมบานแผนกชางกล)
่



ํ
ั
้
ู


่

พรอมทงขาพเจา ไดประจาอยในหองเครองหมด
ื
ื
เรอกาลงหะเบสสมออย ทหารคนหนงวงลงมาทหองเครอง
ั
่
ื
่

่
ํ
ิ
ี
ึ
ู

่
ุ
ื
่
บอกตนกลวา แผนกปนใหเปดลม จาเอก เพอน สดสงวน
ไดจดการเปดให ในขณะนทกคนแทบไมหายใจ สายตาตางก ็
้
ุ
ั
ี

่
ั
ํ
ั
ื
ิ

ู
ี
่
ื
ั
ุ
่
่
เรือตรี อุดม สุทัศน ณ อยุธยา จบจองดทเครองสงคาสงจากสะพานเดนเรอ ทกคนพรอม
นาวิกศาสตร 17
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

่
ื
ิ
ี
เวลา ๐๖.๒๕ น. ไดรับคําสังใหเดินหนา ตอมาเรง เดินพัดลมเพ่อใหอากาศบริสุทธ์เขา ระยะใดท่มีควันพลุง
ี
ี
ึ
ํ
ื
คร่งตัว และเต็มตัวตามลาดับ เราไดเดินเคร่องอัดลมท่ใช  เขามาเราก็หยุด พัดลมเสียดังน้เร่อยไป แตอยางใดก็ตาม
ื

ี่
ั
ิ

ในการยิงปนใหญ กําลงดนลมท ๑๕๐–๒๐๐ กโลกรม เราไมสามารถจะแกอุปสรรคขอน้ใหตกไปได ควันคงคลุงลง
ี
ั
ั
ื

่
่
ิ
ตอชวโมง ตลอดเวลาเมอเรอเรมออกแลนไปไดสกคร ู  กระจายอยูเต็มหองเคร่อง ขาพเจาพยายามมองดูนาฬกา

ั

ั
ื
ื
่
ก็ไดยนเสียงโครมสนันขางบนเรือเรา กระเทือนไปทังลํา ในหองเคร่องวาจะเปนเวลาเทาใด แตไมสามารถมอง
ื
่
ิ
้

ื
่
ิ

ู
ขาพเจาดนากาในหองเครองเปนเวลา ๐๖.๔๕ น. เห็นได ... มีคร้งหน่งท่ไดยินเสียงระเบิดอยางหนักขางบน
ั
ี

ึ

จะเปนเสยงปนของเรายง หรออานาจกระสนทมาถกเรอ ตอนเหนือของหองเคร่อง ขาพเจามาทราบในภายหลังวาถูก
ู
ื
ื
ื
ํ


ี
ี
่
ุ
ิ

ั
้
็
เรากไมทราบ ตอจากนนกมเสยงยงกนตลอดเวลา ทหาร บอมบจากเครื่องบินขาศึก (อันที่จริงเปนการถูกทิ้งระเบิด
ั
ิ
ี
็
ี

็
ิ
่
ื

ื
่
่
พรรคกลนคนหนงวงลงไปในหองเครองเลอดเตมไปหมด ขนาด ๕๐ กิโลกรัม ใสพวกเดียวกัน หรือ Friendly Fire)
ิ
ึ
ในขณะนี้เริมมีควันพลุงลงไปในหองเครืองบางแลว จากเคร่องบินขับไลแบบ ๑๗ ฮอรค ๓ (ข.๑๐) ซ่งบินโดยนักบิน
ื
ึ
่

่

ิ
ั
ี

้
ู
ี
บางครั้งลูกไฟรวงกราวลงไป ขณะนี้เสียงปนยังคง ชนยศพนจาอากาศเอก นกบนเวรเตรยมพรอม -ผเขยน)

ั
ั

ี

ั
ี

ั
ั
ิ


คํารามอยูตลอดเวลามี ๒-๓ คร้ง ท่รูสึกวาเรือกระโชกจน สวตซไฟฟาตกทนท ไฟฟาดบหมด มอเตอรตาง ๆ
ตัวเซ ช่วเวลาประมาณ ๑๐ นาที ตอมารูสึกวามีการระเบิด เรมหยด แตเครองคงเดนตอไปตามปกต ขณะนรสก
้
ิ
ุ
ี
ู
่
ื


ิ
ึ
่

ิ
ั
็
ุ
ึ

ํ
ั
ั


ั
ั
ํ
็
อยางรุนแรงอีกคร้งหน่ง เรือกระเทือนมาก สักครูหน่ง ึ ขลกขลกเปนกาลง ควนกทาใหมองเกอบไมเหนอะไร
ื

ู
ํ
ื

้
ี

ี

ตนเรอวงมาบอกตนกลวา เครองหางเสอเสยใชไมได  อยแลว ซาไฟฟายงดบเสยอก เคราะหของเรายงด ี
ื
ั
ั

ั
่
ื




่
ิ
ี

ึ
้
ั
ู
ั
็

่


ตนกลสังให พันจาเอก นกเล็ก กระหมอมทอง ขึนไป สกครหนงไฟกกลบมาสวางขนอก และมอเตอรตาง ๆ
่
ี
้
ึ
่
ั

่
ู

ตรวจดู พนจาเอก นกเล็ก ไปสกคร ก็กลับมารายงาน ซึงเกือบจะหยดหมุนก็ทํางานเปนปกติตอไป เครืองจักร
ุ
ั
ตนกลวา เครองหางเสอมไดชารดเสยหายอยางใด เขาใจ คงหมนดวยความเรวสง ขาพเจาเหลอบเหนตนกลทรด

ื


ุ
ู
็
ี
่
ื
ุ



ื
ิ
็
ุ


ํ

่
วาสายไฟคงขาด ขณะนีควันไดมาอบในหองเครืองมาก ลงนงดวยทาทางออนระโหย จาเอก เพอน ยนพงขวดลม


้

ื
ั

่
่
ื
ิ
เขาทุกที สีดําก็มี เขียวก็มี เหลืองก็มี ตนเรือ (เรือเอก ทาทางหมดแรง หลายตอหลายครังทีขาพเจาพยายาม
้
่
ั
ั



ิ
ํ
ื
ื
่

่
่
ี
ทองอยู สวางเนตร) ทาหนาทวงขนลงสงเครองจกร กมหนาเขาไปใกลเครองจกรเพอสดลมหายใจ ทงท ี ่
ั

้
ึ
่

่
ื
่
ั
ู
้

้
ั
ื
ื

้
ั
ั

ิ
ั
ู
่
ี
็
ั
ี
ั
ื
(เพราะขณะนนเรอหลวงธนบรถกยงทหอบงคบการ การหายใจใกลเครองในลกษณะเชนนนกเหมอนกบการ
ุ
่
ั
ผบญชาการเรอเสยชวต) พงงาถอทาย เครองสงจกรชารด ยืนหายใจที่อื่น แตความรูสึกจากนัยนตาหลอกขาพเจา
ุ
่
ี
ั
ํ


ั
ื
ั
ู
่
ี
ิ
ื
ื
ั
ทําใหเรือแลนหมุนไปรอบ ๆ -ผูเขียน) บางคร้งก็มี พันจาเอก วา ณ ที่นันไมมีควัน”
้
ื
ั
นกเล็ก และทหารคอยติดตอส่งใหเคร่องโนนเบา เคร่อง
ื
ื
น้หยุด เขาใจวากําลังใชเคร่องจักรชวย ในการถือทาย
ี
ื
จากทางลงหองเคร่องมีไฟแลบลงมาซ่งแสดงวาเวลาน ้ ี
ึ
ไฟไหมอยูขางบน รองตนกล (เรือเอก อูด นุชเนตร)
ื
ไดตอสายสูบเขากับหัวตอภายในหองเคร่องกับสูบโยกมือ
ี
ท่ใชสําหรับสูบน้ามันตก มาดัดแปลงเพ่อทําการดับไฟ
ํ
ื
แตก็ไมไดผลเพราะน้าแรงไมพอ ตองไตบันไดข้นไป
ํ
ึ
เพ่อใหหัวฉีด ฉีดใกล ๆ กับตําบลท่ไฟแลบแตก็ไมไดผลอีก
ื
ี
ไมมีอะไรจะเปนอุปสรรครายเทากับควัน และแกส
ซ่งถูกดูดลงไปในหองเคร่องอยางไมขาดสาย เราพยายาม แมนวาหองเครื่องจะเต็มไปดวยควันพิษ
ื
ึ
ื
หยุดพัดลมเปนระยะ ๆ เม่อรูสึกวาควันขาดสาย เราก ็ แตกําลังพลก็ปฏิบัติหนาที่ ทําใหเครื่องเดินตอไปตามปกติ
นาวิกศาสตร 18
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ ก รกฎ าคม ๒๕๖๖

ี
ื

“โชคดทบนเรอลามอตตปเกตมหวหนาวดระยะการยง ิ
ี
่
ั

ั


ี
ี
(Telemetriste) ท่เกงยอดเย่ยม นายชางอาเมอร่ (Hameury)
ี
ี
สามารถเล็งระยะยิงไดอยางแมนยํา โดยคํานวณเอาจาก
แสงสวางจากปากกระบอกปนขาศก (ปากกระบอกปนเรือหลวง
ึ
ุ
ธนบรีในการยิงนัดแรก) ทําใหนายทหารควบคมการยง ิ
ุ
ื
ั
ช่อ ตุยยิแอร (Thuillier) ส่งยิงปน ๑๕๕ มิลลิเมตร ไดทันท ี
ในเวลา ๐๖.๑๙ น. ตลอดระยะเวลา ๒ ช่วโมง ของการสูรบกัน
ั
หัวหนาวัดระยะการยิงอาเมอร่ (Hameury) สามารถ
ี
ั
บอกระยะเล็งไดทุก ๆ ๑๐ วินาที นอกจากน้น ยังสามารถ
รายงานผลวิถีกระสุนเราดวย ยังยิงตอรปโด ๓ ลูก
ั
เครื่องบินขับไลแบบ ข.๑๐ ฮอรค ๓ ออกไปจากกราบซายเรือ (เรามีตอรปโดท้งหมด ๖ ลูก
เวรเตรียมพรอมจากฝูงบินทหารอากาศจันทบุรี อก ๓ ลก ทเหลอนน เกบไวใชยิงเมอตอนกลบเรอในระยะ
ี
ู
่


ื
ั
ื
ื
่
ี
็
้
ั
ู


้
ิ
้
ั

ั


ี
้
๑๑. Fog กับ Friction ทางฝายฝร่งเศสในยุทธนาว ี ตอมา) การยงตอรปโดทง ๓ ลกน ไดผลเพราะตอจากนน
ั

้
ที่เกาะชาง ไมนานเราก็เห็นแสงสวางพุงขึน”

ื
ื

้



ี

ั

ี
่
จากรายงานการรบ นาวาเอก เบรองเช (Bérenger) “ปนทปอมปนของเรอขาพเจานน ใชการไดดเหมอน

ํ
ิ
ั
ิ
่

ี

ั
้
ไดระบุวามี Fog คือ ๑) มองเห็นเปาหมายไมชัดเจน ตอนฝกรบ การปฏบตการทาไดตามขนตอนทเคยฝกไว 


ั


ั
ั

ิ
ื
ิ
๒) มีการยิงตอรปโดไปยังเกาะงามโดยมองวาเกาะงามเปน อยางอตโนมต ปนทางกราบซายของเรอยงแขงกบปนทาง
ุ

ิ







ื
เรือหลวงธนบุรี ๓) เม่อเรือหลวงธนบุรีถูกยิงในตับท่ ๔ ทําให กราบขวา ขาพเจาไมสามารถระบไดวาขางไหนยงเกงกวา
ี
หอบังคับการชํารุด ผูบังคับการเรือตาย และการบังคับเรือ แตคิดวาเกือบมีการทําลายสถิติดานการยิงเร็ว มีบางครั้ง
่
ั
ั
กระทําไมได เรือแลนหันเปนวงกลมน้น ฝร่งเศสเขาใจผิด ทีมีการติดขัดเล็กนอย แตก็รีบซอมแซมไดทันที”
คิดวาไทยมียุทธวิธีทางเรือแบบใหม คือ ยิงแลวหันทาย “การยิงในระยะแรกสูเปาหมาย (เรือหลวงสงขลา
ึ
ั
ั
หลบเขาควัน ๔) การยิงพวกเดียวกันเอง หรือ Friendly Fire น้น เรือหลวงชลบุรี) ซ่งขาพเจาไมสามารถเห็นไดชัดน้นจบลง
ื
เม่อเวลา ๐๖.๒๙ น. เรือลามอตตปเกตเกือบยิงเรือมารน ดวยการระเบิดอยางสนั่นหวั่นไหว และติดตามดวยกลุม
(Marne) และเรือตาอูร (Tahure) ขณะรนระยะเขาไป ควันพลุงสูงขึ้นมาหลายรอยเมตร”
ใกลเรือหลวงชลบุรี และเรือหลวงสงขลา ในระยะ ๓,๗๐๐ เมตร ความมืดมัว ในการเลนซอนหาระหวางเกาะ
และ ๒,๖๐๐ เมตร เพราะเขาใจผิดวาเปนเรือรบไทย “ในขณะเดียวกันเราก็เห็นเรือหลวงธนบุรีแลนไป
ี
เคราะหดีท่ เรือเอก เรอมีญอง สองกลอง และจําเรือ ทางฝงทะเลสยาม เราจึงเริ่มตนยิงขาศึกใหมอีกครั้งหนึ่ง
ั
พวกตนได ๕) สําหรับ Friction น้น ฝร่งเศสแทบไมม ี เรือหลวงธนบุรีเองก็ตอสูอยางไมพร่นพรึงเลย เราเห็นแสงปน
ั
ั
ี
้
ื
ั
ั
สามารถ “ฝกอยางไรก็รบอยางน้น” และเหนอไปจากนน ท่เกิดจากการสงกระสุนปนขนาด ๒๐๓ มิลลิเมตร วิถีกระสุน
นาวาเอก เบรองเช ยังคุยอวดดวยวา “รบไดดีกวาฝก” ของเรือหลวงธนบุรีไกล และกระเจิงแตยังไมถึงเรือเรา
ั
เพราะยิงไดเร็วกวาทําลายสถิติการฝกที่จดไว เปนการยิงเปนตับ ๆ ละ ๒ นัด เรือหลวงธนบุรีเปนเรือส้น
ั
ื
ในรายงานการรบ การรบของ นาวาเอก เบรองเช เพราะฉะน้นจึงเคล่อนไหวไดสะดวก และสามารถแลนหลบ ๆ
(Bérenger) ผูบัญชาการเรือลามอตตปเกตไดกลาวถึง ซอน ๆ อยูตามหมูเกาะเล็ก ๆ ไดเปนอยางดีทําใหเราตอง
ี
ี
ู
ื
้
ั
ความสําเร็จในการรบของฝร่งเศสวา เกิดจากการวัดระยะ แลนเขา ๆ ออก ๆ อยระหวางหมูเกาะเหลานดวย เพ่อท่จะ
ที่แมนยําวา เล็งยิงไดสะดวก มีการหยุดยิงหลายระยะทั้งสองฝาย”
นาวิกศาสตร 19
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

และตัวเรือส่นมากจนสังเกตเห็นไดชัดเจนบนสะพานเดินเรือ
ั
เรือดูรมองต ดูรวิลล (Dumont d’Urrille) ไดสงสัญญาณ

ื
แกเรืออ่นวา “ระวังน้าต้นมาก” ในขณะท่เรือหลวง
ี
ื
ํ
ํ
ธนบุรีกําลังเอียงกราบขวาแตะน้า ไฟไหมตลอดลํา
ื
ถาเรือลามอตตปเกตเกิดติดต้น และเคร่องบินทหารอากาศ
ื
จากจันทบุรีสามารถพบเรือขาศึกในสภาพติดต้น
ื
ิ
ผลการท้งระเบิดอาจแมนยําข้น และผลของการรบอาจ
ึ
แปรเปลี่ยนไป







เรือลามอตตปเกตยิงตอรปโดที่เหลืออีก ๓ ลูก ใสเรือหลวงธนบุรี

















พลเรือโท ชลิต กุลกํามธร


๑๓. ความตองการภาพชัดเจนของการรบจาก
ื
หนวยบัญชาการระดับสูง ทําใหการส่อสารทางยุทธวิธ ี
ติดขัดทําไมได
ุ
ื
เรือหลวงธนบุรียิงโตตอบเรือลามอตตปเกต พลเรอตร ชลิต กลกามธร (นักเรยนนายเรอ
ี
ํ
ื
ี
ี
๑๒. ขอจํากัดทางธรรมชาติท่เกือบจะกลายเปน หมายเลข ๓๒๗ รุน พ.ศ. ๒๔๖๒) อดีตผูบัญชาการ
ี
ื
ี
อุปสรรคผันแปรการรบ (Friction) ในฝายฝรั่งเศส กองเรือตรวจอาวคนแรกขณะญ่ปุนบุก เม่อวันท่ ๘ ธันวาคม
ขอจํากัดทางธรรมชาติน้คือ น้าต้น ในขณะท่เรือ พ.ศ. ๒๔๘๔ ในขณะมีการรบที่เกาะชางไดอยูบนเรือธง
ื
ี
ี
ํ
ี
ลามอตตปเกตกําลังยิงเรือหลวงธนบุรีอยางเพลิน และแลน เรือหลวงอางทอง (ลําท่ ๑) ในอาวสัตหีบพรอมกับ
ั
ดวยความเร็วสูงน้น เรือลามอตตปเกตไดแลนตามไลลา พลเรือตรี หลวงสินธุสงครามชัย แมทัพเรือ ไดบรรยาย
ื
เรือหลวงธนบุรีเขาไปในเขตน้าต้นมาก จนใบจักรของเรือพัด ในบทความ “ปกิณกะทหารเรือ” ในนาวิกศาสตร ฉบับ
ํ
ึ
้

ู
ื
เอาโคลนทรายผิวพนทองทะเลขนมาสผวนาเปนสขนคลก เดือนพฤศจิกายน ๒๕๒๑ วา

้

ี
ั
ุ
้
ิ

ํ
นาวิกศาสตร 20
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ ก รกฎ าคม ๒๕๖๖

ึ
ั
ํ
ื
ี

ู
“เม่อวันท่ ๑๗ มกราคม พ.ศ. ๒๔๘๔ มีการรบ มากข้นทุกที ๆ มีท้งควันสีเหลือง เขียว และดา จนรสกวา 
ึ
กันแลว เรือโท (ตอมาพลเรือโท) สนิธ เวสารัชชนันท ปอดของขาพเจาเหมือนถูกอะไรรัดเขาทุกที ๆ จนไมอาจ
เปนผูบังคับการเรือนิเทศไปราชการอุทกศาสตร เรือจอด หายใจทางจมูกได จึงหายใจทางปากโดยใชผาชุบน้าแลว
ํ
ั
แหลมงอบ รายงานเหตุการณยิงกันระหวางเรือหลวงธนบุร ี ปดปากคอย ๆ ระบายออกนาน ๆ คร้ง ขาพเจาคงประจํา
ั
ั
ี
ี
ื
ั
กบเรอลามอตตปเกตเปนระยะ ๆ ตลอดเวลา ขณะน้น หนาท่อยูตลอดเวลา ท้ง ๆ ท่รูสึกวาจะหมดลมหายใจอยูแลว
เรือหลวงอางทองเปนเรือธงทําหนาท่ท้งรับ-สง และยัง คําวา วินัย เตือนและปลุกความรูสึกของขาพเจาอยูตลอด
ี
ั
ิ
ึ
ี

ั
่
ิ
ตองรายงานเสนอผูบัญชาการสูงสุดที่กรุงเทพฯ เวลา ราวกบมีสงหนงมาคอยกระซบท่ขางหของขาพเจาวา 
่
ู
ึ
ื
ื
ื
ํ
ึ
ี
เรือลําหน่งจะมีเคร่องสง เคร่องรับหน่งเคร่อง เรืออ่น ๆ “ถึงแมจะตายก็จงตายอยูขางท่สูบน้าท่ขาพเจาเฝามันอยู”
ี
ื
ในหมวดเรือของเรือหลวงธนบุรีก็เรียก “เรือธง” แตรับไมได วินัยท่ผูบังคับบัญชาเฝากวดขัน วินัยท่เขียนติดตามปอมปน
ี
ี
เพราะกําลังรายงานกรุงเทพฯ จําตองใหเรือตอรปโด ในเรือ เตือนใหขาพเจาระลึกถึงหนาที่ท่ขาพเจาประจําอย ู
ี
ใหญทั้ง ๓ ลํา ในอาวสัตหีบติดไฟเดินเคร่องยนตไฟฟา ขาพเจายอมตายเสียดีกวาท่จะท้งหนาทไป ขณะท ่ ี
่
ื
ี

ิ
ี
ี

้

ี
ื
รับสงวิทยุ คอยชวยทําหนาท่เปนเรือรับสงวิทยุแทน เกอบสลบแลวสลบอกอยูน ขาพเจาไดแลเหนรองตนกล (
็



ี


ุ

ู
ิ
ี

เรือธงดวย เรอเอก อด นชเนตร) เดนมาหาขาพเจาแตไมถงฟบลงเสย
ึ


ื
ุ
ั
ึ

ุ
ี
ื
้

เน่องจากเคร่องบินทะเล ๓ เคร่อง ของเราท่พรอมอย ู กอน... ควนมากขนทกท ๆ จนมองกนใกล ๆ เกอบไม 
ื
ี
ื
ื
ั
แตน้าลง เคร่องบินข้นไมได จึงติดตอเรียกกองบิน เหนตววาใครอยทไหนบาง ขาพเจาหวนกลบไปทสบนา ํ ้
็
ั
ึ
ู


ี
ื

่
ี
่
ู
ํ


ั
ึ
ทาใหม จันทบุรีของกองทัพอากาศ แตเรียกไมได อีกครงหน่ง เอาจมูกรอท่กานเพลาเพ่อใหอากาศผาน
้
ั
ี
ื
ื
ั
ํ
เขาใจวาเคร่องสงเคร่องรับมีจํากัด เม่อเรียกไมได แตหามีอากาศไม ขาพเจาจึงทรุดตัวลงน่งบนถังแยกน้ามัน
ื
ื
ึ
ํ
ี
ื
ขาพเจาไดเอารถยนตไปท่ทําการไปรษณียสัตหีบ เช้อเพลิงซ่งอยูติดกับเคร่องสูบน้าดับไฟ ขณะนขาพเจา
ี
ื
้
ี
ี
จะพูดโทรศัพทไปท่กองบินจันทบุรี โทรศัพทท ่ ี มีลักษณะอาการอยางไรก็สุดแสนท่จะแสดงความรูสึก


ู

ั
ไปรษณียพูดตรงกับไปรษณียจันทบุรีไมได ตองพูดไป ออกมาได นอกจากจะไมมอากาศหายใจแลวยงรสก

ี
ึ
ี
ศรีราชาแลวใหศรีราชาพูดตอไปจันทบุรี ไปรษณีย เหมนดนปน กลนคาวเลอด และกลนของส การหายใจชก
ั
ื
่
่
ิ
ิ
็
ิ

ู
ิ
ื
จันทบุรีจึงจะสงตอไปยังกองบินทาใหมได การส่อสาร ขัด ๆ และเร่มไอจนรสึกเสียดทอง (ทหารเรือทุกคนรบโดย
้
ไมสะดวกจริง ๆ ไมมีอาหารในกระเพาะเลยเพราะรบตังแต ๐๖.๑๕ น.)”
๑๔. คุณคา ชาติ เกียรติ วินัย กลาหาญ ของทหารเรือ ในเอกสารแจก เร่อง คุณคา (Values) ตามโครงการ
ื
ี
พรรคกลิน (ทหารชาง) ในการรบท่เต็มไปดวยความมืดมัว พัฒนาผูนํา (Leader Development Program) ของ
สับสนและอุปสรรคผันแปร (Fog และ Friction) ศูนยกลางภาวะผูนําของโรงเรียนเสนาธิการทหารบก
ในเรือรบไทย ทุกปอมปนจะติดแผนปายคุณคา สหรัฐอเมริกา (Center for Army Leadersship, Fort
ชาติ เกียรติ วินัย กลาหาญ ไวที่มุม ๔ มุมของทุกปอมปน Leavenworth, Kansus) ระบุวา “คุณคาตาง ๆ (Values)
และในทํานองเดียวกันท่ปอมปนเรือรบฝร่งเศสทุกลํา นั้น” แมจะมองไมเห็น ไมไดยิน สัมผัสดมกลิ่นไมได แตก็
ี
ั
ก็จะมีแผนปายบงบอกความมีคุณคา (Value) ของ มีอยูจริง Values are real กรณี จา สํารอง ละมุด ทาน
ทหารฝรั่งเศสไวเหมือนกันกับไทย คือ “Patrie (ชาติ) ไดเรียนรู และนําเอาคุณคาของหนวย คือ ชาติ เกียรต ิ
Honneur (เกียรติ) Valeur (กลาหาญ) Discipline วินัย กลาหาญ มาเปนคุณคา (Value) ของตนเองดวย
(วินัย)” การสํานึกในคุณคา ไดสําแดงออกอยางชัดเจน จึงอาจถือไดวา เปนทหารอาชีพ (Professionalism)
ตามความรูสึกของ จา สํารอง ละมุด ดังนี้ อยางแทจริง
ิ
“...ขาพเจาประจําอยูท่เคร่องสูบน้า ย่งนานควันก็ย่ง ิ
ํ
ี
ื
นาวิกศาสตร 21
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

VALUE
Simply put, something that an individual or unit
considers important คุณคา กลาวงาย ๆ คืออะไร
ี
ึ
ึ
ก็ตามท่คนใดคนหน่ง หรือหนวยใดหนวยหน่งคิดวาสําคัญ
หากอยากทราบวาใครมี Value อะไร ก็ลองสังเกต
สิ่งที่เขาทํา สังเกตวาเขาใชเวลาไปในเรื่องอะไร หรือเรื่อง
ี
ใดท่เราพูดออกมาแลวเขาจะออกมาโตแยงอยางเผ็ดรอน เรือหลวงชลบุรีถูกยิงจนเสากระโดงหัก
ยามตรวจการณยอดเสาขาขาด แตรองเชียรเพื่อนจนตาย
ี
๑๕. “รักเหมือนพ่เหมือนนอง ชวยเหลือกันปองปฐพี” ๑) พันจาเอก (ขณะรบ พลทหาร) ปอไล แซเฮง
ื
แรงยึดเหน่ยวท่รวมพลังชวยเหลือเก้อกูลกันถึงท่สุด ยามยอดเสาเรือหลวงชลบุรี (ตายในที่รบ)
ี
ี
ี
ื
(Cohesion) ในยามอับจน และเต็มไปดวย Fog Friction ฉากแรกในการรบ ฝร่งเศสไดใชเคร่องบินมา
ั
ั
ของทหารเรือไทยในยุทธนาวีที่เกาะชาง ลาดตระเวนตรวจการณคร้งสุดทาย ดวยความระมัดระวัง
ื
การเคารพรัก เช่อถือรักใคร หวงใยซ่งกันและกัน ของยามยอดเสาผูนี้ จึงไดรายงานทิศทางเครื่องบินอยาง
ึ
ดุจดังพ่นองท่เรียกวา “แรงยึดเหน่ยว” อันเหมือนกาวตราชาง แมนยํา ทําใหเรือตอรปโดใหญ ๒ ลํา สามารถยิงสกัด
ี
ี
ี
ั
ื
หรือกาวตะปูท่ตรึงทหารเรือไทย ณ ยุทธนาวีเกาะชาง อากาศยานได เม่อเรือรบฝร่งเศสบุกเขามาหาเรือตอรปโด
ี
รวมแรงรวมใจกันตอสูขาศึกอยางมิไดเหน็ดเหน่อย ใหญ ๓ ดาน ยังไดรายงานทิศทาง และจํานวนเรือขาศึก
ื
เห็นแกชีวิตตนเองนั้น มีคุณคาที่หายาก และมีคาที่สูงยิ่ง อยางถูกตอง ทําใหตนปนเรือหลวงชลบุรี เรือหลวง
มปรากฏในการรบใหเปนความกลาหาญ ตามวรกรรม สงขลา สามารถแบงปนตอสูขาศึกไดอยางรวดเร็ว ในทามกลาง
ี
ี
ี
ี
ี
ของทหารเรือท่ไดรับพระราชทานเหรียญกลาหาญ หากระสุนปนใหญท่ระดมยิงมาท่เรือหลวงชลบุร ี
ี
ในยุทธนาวีที่เกาะชาง ดังนี้ พลทหาร ปอไล แซเฮง ยังทําหนาท่ยามยอดเสาอยางไม
นาวิกศาสตร 22
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ ก รกฎ าคม ๒๕๖๖

ื
สะทกสะทานแมแตนอย จนตองประสบอันตรายเม่อถูก ยิงมาอยางหนัก วิ่งลงไปในคลังกระสุน ซํ้านํ้าทะเลกําลัง
กระสุนปนใหญของขาศึกตกฟาดกระเด็นลงมาจากยอดเสา ทวมอยูแลว พลทหาร ชาญ ทองคํา หยิบลูกปนมาได
ี
ั
พรอมกับเสาเรือท่โคนตามลงมา ขาท้ง ๒ ขาง ของ หนึ่งลูก แลววิ่งกลับไปที่ปนหมายเลข ๒ แตเพียงผูเดียว
ี
ั
พลทหาร ปอไล ขาดละเอียด และตามตัวมีบาดแผล ขณะท่เรือตอรปโดใหญ ๒ ลํา กําลังจะจมลงน้น เรือตาอูร


ํ
่
ั

ั
โลหิตไหลโซมกาย แตก็มิไดรองครวญคราง ซ้ายังมีพลังใจ (Tahure) ของฝรงเศสไดแลนเขามาประชด (และกาลงจะ
ิ
ํ
ิ
ปลอบขวัญเพ่อนทหารกอนส้นใจวา “สูตอไปเถอะ ปลอยเรือบดลง แต นาวาเอก เบรองเชร หาม และใหยิง
ื
เราตองชนะ” ทําลายเรือตอรปโดใหญตอไป จะไดไมทรมานหรือใหยิง
๒) จาตรี (พลทหาร ขณะรบ) ชาญ ทองคํา เปนกูเดอกราซ coup de grace) พลทหาร ชาญ ทองคํา
ํ

ุ
ื
ี
พลประจาปนกระบอก ๒ หมายเลข ๕ (พลบรรจ) เรอหลวง จึงเอาลูกปนท่ถือมาบรรจุเขาลํากลองคุมเชิงไว จนโอกาส
ชลบุรี สดทายเหนวาเรอจะตองจมแน และขาศึกเขามาใกล
ื
็
ุ
พอแลว จึงล่นปนออกไปเปนนัดสุดทาย ทําใหขาศึกชะงัก
ั
ออกไปอยางรวดเร็วทันที เปนเหตุใหทหารสละเรือลงไป
ลอยคอในนํ้ามีเวลาที่จะวายถึงฝงอยางปลอดภัย เพราะ
ปรากฏวา เมื่อเรือตาอูร (Tahure) มาถึงบริเวณที่เรือจม
ํ
ี
ิ
่
ํ
แลวไดใชปนกลยงกราดทาลายชีวตทหารทกาลงวายน้า ํ
ั
ิ
อยูดวย สวน พลทหาร ชาญ ทองคํา เมื่อยิงปนใหญนัด
สุดทายแลว จึงกระโดดนํ้าเอาชีวิตรอดมาได
๓) จาเอก (จาโท ขณะรบ) นาค เจริญสุข
หมายเลข ๑ ปน ๗๕ มิลลิเมตร กระบอก ๒ และ
จาตรี ชาญ ทองคํา
นายปนเรือหลวงสงขลา

เรือตาอูรกราดยิงหมายเอาชีวิต
กําลังพลเรือหลวงชลบุรีขณะลอยคออยูในนํ้า

่
ื
เมอเรอหลวงชลบรกาลงจะจมอยนน ปนกระบอก ๑
ํ
ั
ู
้
ั
ุ
ี
ื

ิ
ิ
และกระบอก ๓ ทําการยงตอไปไมไดตองหยุดยง จาเอก นาค เจริญสุข
รวมทงปนกระบอก ๒ กหยดยงดวย พลประจาปนทงสาม เมอเครองบนขาศกเขามาบนลาดตระเวนเปนครง ั ้
้
ั
ิ
ุ
ํ


ั

้
็
ิ
่
ื

ิ

ึ

ื
่
กระบอกตางก็ออกจากหนาที่ ขณะน้น เรือหลวงชลบุร ี สดทาย จาโท นาค เจรญสข ไดทาการยงเครองบนขาศกอยาง
ั

ํ

ุ
ุ
ิ

ึ

่
ื
ิ
ิ

ํ
ทายเร่มแปลน้าจวนจะจมอยูแลว ผูบังคับการเรือจึงให วองไว กลมกระสนระเบดรอบเครองบนจนเครองบนผงะ
ิ
ุ
่
ิ
ื
ิ
ื
ิ

่

ุ
สละเรือใหญ แต พลทหาร ชาญ ทองคํา ยังคิดท่จะตอสูตอ และถลาออกสทองนา ขณะนนเรอลามอตตปเกต
ี
ู
ื
้
้
ํ
ั
ไดวงฝาเปลวเพลง และฝากระสนของขาศกทกาลงระดม ไดปรากฏตัวข้นและเร่มยิงมาท่เรือหลวงสงขลา
ุ


ั
ี
่
ิ

ํ
ิ
ึ
่

ิ
ึ
ี
นาวิกศาสตร 23
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

จาโท นาค เจริญสุข จึงหันมาสูรบกับเรือลามอตตปเกต กลาหาญยอดเยี่ยม โดยยอมสละชีวิตตนเองเพื่อปกปอง
กระสุนปนใหญจากลามอตตปเกตไดตกลงมาใกลปน ๒ ชีวิตเพื่อนทหารในเรือไวได

ู
ิ


็
ั


ั
สะเกดระเบดถก จาโท นาค เตมหลง แขนซาย หนาแขงซาย ๕) พันจาเอก (พลทหาร ขณะรบ) ชุน แซฉ่ว
็

หัวเขา เปนบาดแผลฉกรรจ เลือดไหลโซม แต จาโท นาค พลเตรียมกระสุนซาย ปอมทายเรือ เรือหลวงธนบุรี
ทราบดีวาหากตนหยุดยิง ก็จะไมมีใครแทน และขาศึก
็
ิ
ี
ํ
กจะเขามาใกล เขามายงในระยะเผาขนทจะทาให
่
ิ
ึ
เรือหลวงสงขลาจะตองไดรับอันตรายเพ่มข้นเปนทวีคูณ
ิ
แมจะไดรับความเจ็บปวดอยางย่ง จาโท นาค ก็ได
กัดฟนทนบาดเจ็บ ทําการยิงยันขาศึกไวมิใหเขามาใกล
ทําใหลามอตตปเกตไดรับความบอบช้า แมจะพิสูจนไมไดวา
ํ
กระสุนปนที่ยิงโดนลามอตตปเกตมาจากใคร แตกระสุน
ี
ปนทุก ๆ นัด ท่เรือสงขลายิงออกไปตองมีกระสุนของ
จาโท นาค ดวยเสมอ
พันจาเอก ชุน แซฉั่ว
เรือโท จิตต สังขดุลย (ตอมา พลเรือเอก ปลัด
กระทรวงกลาโหม) นายปอมทายไดกลาวในเร่อง
ื
“เมื่อธนบุรีรบ” ตอนหนึ่งวา:
“ขาพเจาจาเปนตองหยดเลาถงการสรบของเรา
ํ
ู
ึ
ุ
ช่วคราว เพ่อท่จะไดกลาวถึงความกลาหาญของทหาร
ี
ื
ั
จาเอก วงศ ชุมใจ ในบังคับบัญชาของขาพเจา พลทหาร ชุน แซฉ่ว ใหสมกับ
ั
ั
๔) จาเอก (พลทหาร ขณะรบ) วงศ ชุมใจ ประจํา เลือดนักรบ และกําลงใจตอสูอันสงท่เขาไดปฏิบติไป
ู
ี
ั
ี
ี
ปนกล ๒๐ มิลลิเมตร เรือหลวงสงขลา (ตายในท่รบ) ความกลาหาญของทหารในการรบ เปนส่งท่ควรบูชา
ิ
ิ
ี
่

ี


ุ
ี
ื


ู
พลทหาร วงศ ชมใจ มหนาทเปนพลหนเลงศนยซาย เปนส่งท่เราควรเลากันตอ ๆ ไป เพ่อเปนตัวอยางแกอนุชน
ั
็

ื
ื
ของปนกล ๒๐ มิลลิเมตร แทนคู ไดทําการระดมยิงเคร่องบิน เบ้องหลัง และเพ่อแสดงใหเห็นขวัญของประชาชาติของเรา
ื
ื
ี
ั
ขาศึกท่เขามาตรวจการณคร้งสุดทาย จนเคร่องบิน เมื่อเหลียวมองดูรอบ ๆ ทายปน เห็นทหารทุกคน
ํ



ุ
ื
ั
ขาศึกไดถอยหนี ตอมาเม่อเรือหลวงสงขลาตองทําการ เหงอไหลทวมตวเปนมน เพราะทางานโดยไมไดหยดหยอน

่
ื

ั
ื
ี
ตอสูกับหมูเรือรบขาศึกอีก พลทหาร วงศ ชุมใจ ไดรับ แตไมมีใครเลยแมแตคนเดียวท่จะแสดงทาเหน็ดเหน่อย
อันตรายจากชิ้นกระสุนระเบิด บาดแผลสาหัส แตก็มิได ในขณะนี้ก็พอดี พลทหาร ชุน ซึ่งมีหนาที่ลําเลียงกระสุน
ึ
ยอทอ ทําการรบตอ เมื่อ พลทหาร วงศ ชุมใจ เห็น จาโท อยูในหองลําเลียงกระสุนขางลางกําลังไตบันไดจะข้น
สวง ไชยพลับ ซ่งเปนพลเล็งยิง ถูกกระสุนระเบิดเสียชีวิต มายังหองปนขางบน ขาพเจากมลงไปดูเห็นท่แขนขวา
ึ
ี
ก็รีบเขาทําหนาที่แทน ทําการยิงตอสูขาศึกตอดวยนํ้าใจ ของ พลทหาร ชุน หักหอยรองแรงใตขอศอกลงไป
นาวิกศาสตร 24
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ ก รกฎ าคม ๒๕๖๖

ี
ี
ื
ตรงท่หักติดอยูดวยหนังกําพรา เห็นเน้อท่ขาดเหมือน
เนื้อหนู ขาพเจาเห็นเชนนั้นจึงใชมือกดหัว พลทหาร ชุน
ลงไป และตะโกนบอกลงไปวา อยาเพิ่งขึ้นมารออยูกอน
การที่ขาพเจาทําเชนนี้ก็เพราะเกรงวาถาหากทหารอื่น ๆ
ี
บนหองปนเห็น พลทหาร ชุน ในลักษณะเชนน้ จะเกิดการ
ขวัญเสียและอีกประการหน่ง ถาให พลทหาร ชุน ข้นมา
ึ
ึ
เราจะตองเสียเวลาหยุดทําการยิงปนชั่วคราว ในลักษณะ
เชนน้นเรายอมเสียเวลาแมแตเล็กนอยไมได ในเวลายิงปน
ั
ื
ั
ี
่
ี
ั
็
เวลาทเสยไปคอศตร ถาเราหยดกเทากบเรายอมเสย
ี
ู
ุ
ี
ั
เปรียบขาศึกอยางท่สุด และน่นหมายถึงชีวิตของพวกเรา
หลังจากท่ขาพเจาไดกดหัว พลทหาร ชุน และ
ี
ตะโกนลงไป พลทหาร ชุน ไดไตบันไดลงไปดวยแขนซาย พันจาเอก ชุน แซฉ่ว (ซาย) พันจาเอก เอง แซลิ้ม
ั
ขางเดียว โดยมิไดปริปากพูดแมแตคําเดียว ขาพเจาเองควัก แขนขวาขาด และ พันจาเอก
ื
ผาเช็ดมือในกระเปาปาตามลงไปเพ่อใหใชพันแขน ผูอาน เอง แซลิ้ม (ขวา) เทาซายขาด
คงจะนึกวา พลทหาร ชุน ลงไปในหองลําเลียงกระสุนแลว ใสเครื่องพยุงเดิน
คงจะนอนพักบิดตัวอยูดวยความเจ็บปวด เปลาเลย
เขายังคงทําหนาท่ลําเลียงกระสุนใสในรางตอไปดวยแขน
ี
ซายขางเดียวของเขา ทั้ง ๆ ที่ในหองลําเลียงกระสุนคลุง
ไปดวยควันท้งน้น เขาคงประจําหนาท่ของเขาเร่อยไป
ั
ี
ื
ั
ึ
จนกระทั่งเราหยุดยิงแลวจึงข้นมา ชางอดทนอะไรเชนน้น
ั
ยังจําภาพ พลทหาร ชุน ซึ่งนอนอยูในเรือหลวงชางขณะ
ลําเลียงคนปวยไปโรงพยาบาลจันทบุรีอยางไมมีวันลืม
็
ิ
ื
เขานอนลมตา สหนาเปนปกต ไมแสดงอาการเจบปวด
ี
หรือรองครวญครางแตอยางหนึ่งอยางใดเลย
ในพิธีมอบเหรียญกลาหาญเม่อวันท่ ๗ กันยายน
ี
ื
พ.ศ. ๒๔๘๔ ณ ลานพระบรมรูปทรงมา ไดบรรยายสรรเสริญ ผูบัญชาการทหารสูงสุด กําลังโผเขากอด

พันจาเอก ชุน แซฉั่ว วา “การกระทําของ พันจาเอก ชุน พันจาเอก เอง แซลิม ในพิธีมอบเหรียญกลาหาญ
้
่
่
็
แสดงใหเหนความกลาหาญ และอดทนอยางยอดเย่ยม เมือวันที ๗ กันยายน พ.ศ. ๒๔๘๔
ี
ั
ประกอบดวยวินัยอันเครงครัด จึงยังมานะบากบ่นทํางาน ในระหวางการรบ พลทหาร เอง แซล้ม ประจําอยูใน
ิ
ี
ดวยแขนท่เหลือเพียงขางเดียว จนสําเร็จประโยชนสวน หอบังคับการกับ นาวาโท หลวงพรอมวีระพันธุ ผูบังคับการเรือ
รวมไดดังนี้ นับเปนเยี่ยงอยางอันนาสรรเสริญยิ่งนัก” เมื่อเรือหลวงธนบุรีถูกยิงท่หอบังคับการ ผูท่อยูในหอน้ตอง
ี
ี
ี
๖) พันจาเอก (พลทหาร ขณะรบ) เอง แซล้ม ประสบอันตรายเสียชีวิตเกือบท้งหมด พลทหาร เอง แซล้ม
ิ
ั
ิ
ั
ประจําหอบังคับการเรือหลวงธนบุรี มีหนาท่สงคําส่งไป ไดรับบาดเจ็บท่คอ และน้ว แตก็มิไดยอทอ ไดรีบว่งลงมา
ี
ี
ิ
ิ
หองเครื่องจักร (ประจําเทเลกราฟ) หองถอทายอะไหลเสากระโดงทายเรอ ระหวางทางท่ว่งมา
ื


ื
ี
ิ
ั

ื


ตองผานกระสุนของขาศกทตกถกเรออยางหนก พลทหาร

ี
ู
ึ
่
นาวิกศาสตร 25
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ี
ิ
ั
เอง แซล้ม ไมคร่นครามและหวาดเกรงอันตรายแมแตนอย ระหวางทําการรบ จาเอก ทองอยู เง้ยวฟาย
ี
ี
ั
คงมุงไปปฏิบัติงานในหนาท่ใหเปนผลสําเร็จ ยังผลให ไดประจําหนาท่อยูในหองเคร่องจักรตลอดเวลา ขณะน้น
ื
ื
ํ
ึ
ี
ื
ู
ั
เรอแลนตรงไปทาการตอสกบเรอขาศกตอไปไดอก กระสุนปนขาศึกไดระดมยิงมาถูกเรือหลายแหง ควันพิษ
ํ
ี
ในหองถือทายอะไหลมีแตควันคลุงไปหมด และมีน้าทะเล ท่เกิดจากระเบิดไดถูกดูดลงไปในหองเคร่องจักรโดย
ื
ั
ํ
ไหลเขามาในหองตลอดเวลา ตองยืนแชน้าถือทาย ไมขาดระยะ จนกระท่งในหองเกือบจะไมมีอากาศบริสุทธ ิ ์
่
ิ
้
ี
็
ี
่
ื
เมอมคนมาเปลยน พลทหาร เอง แซลม กไดไปชวย หายใจเลย แต จาเอก ทองอยู เงี้ยวฟาย มิไดยอทอคง
ื
ั
ื
ี
ทําการดับไฟหนาหองสูทกรรม ขณะน้นไดมีเคร่องบิน ประจําทําหนาท่คุมเคร่องจักรใหญขวาดวยความอดทน
ิ
มาท้งระเบิดอีกคร้ง (เคร่องบินขับไลแบบ ข.๑๐ ฮอรค ๓ อยางย่ง คร้นตอมาเกิดไฟลุกข้นในหองเคร่อง จาเอก
ั
ั
ื
ึ
ิ
ื
ุ
ี
ติดลูกระเบิด ๕๐ กิโลกรัม จากฝูงบินขับไล จันทบร ี ทองอยู เง้ยวฟาย ก็ไดเขาชวยเหลือทําการดับไฟจนไฟ
ิ
ื
ื
-ผูเขียน) ทําใหพลทหาร เอง แซล้ม ตองบาดเจ็บ คราน ้ ี สงบ เม่อยุติการรบแลว และไดรับคําส่งใหหยุดเคร่องจักร
ั
ิ
้
หนักมาก คือ หนาแขงซายหัก หัวเขากระดูกแตก จําเปนตอง ใหญแลว จาเอก ทองอย เงยวฟาย กหมดกําลงสนสต ิ
ู
้
ั
็
ี
ถูกตัดขาซาย ทุพพลภาพไปตลอดชีวิต วีรกรรมของ ถงตองหามขนมาจากหองเครองจกร วรกรรมของ จาเอก

ื
่
ึ
้
ั
ี


ึ
ี
ิ
พลทหาร เอง แซล้ม แสดงใหเห็นถึงความองอาจกลาหาญ ทองอยู เง้ยวฟาย แสดงใหเห็นถึงความมานะกลาหาญ
ั
ความมีวินัย และเหนือไปกวาน้นก็คือ มีความผูกพัน อันเปนผลมาจากการมีวินัยการรบ และความรักผูกพันอยาง
ี
ี
ี
ยึดเหน่ยวเปนพ่เปนนองอยางเหนียวแนน (Cohesion) เหนียวแนน (Cohesion) ท่ จาเอก ทองอยู มีใหกับ
ยังผลอันประเสริฐคือ เรือหลวงธนบุรีสามารถธํารงอํานาจ เรือหลวงธนบุรี และพ่นองชาวเรือหลวงธนบุรีทุกคน
ี
การรบตอสูฝรั่งเศสอยางไวลายอีกเปนเวลานานมาก หากปราศจากวีรกรรมของ จาเอก ทองอยู เรือหลวงธนบุร ี
ี
๗) พันจาเอก (จาเอก ขณะรบ) ทองอย เงยวฟาย อาจตองลอยลํา และเพ่อนทหารก็จะถูกกระสุนขาศึก
้
ู
ื
จาชางกล ประจําเครื่องจักรใหญขวา หองเครื่องจักร ตายมากไปกวานี้
เรือหลวงธนบุรี ๘) พันจาเอก (จาเอก ขณะรบ) เพื่อน สุดสงวน
ํ
จาชางกลประจาเคร่องอัดลมปนใหญ ซึ่งอยูในหอง
ื
เครื่องจักรเรือหลวงธนบุรี
พันจาเอก ทองอยู เงี้ยวฟาย พันจาเอก เพื่อน สุดสงวน
นาวิกศาสตร 26
าคม ๒๕๖๖
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ ก
รกฎ
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ื
เชนเดียวกับกําลังพลชางกลเรือหลวงธนบุรีทุกคน สวิตซจายไฟ (Switch Board) พลทหาร สมัย กําลังคุมเคร่อง
ี
ื
ื
ี
จาเอก เพ่อน สุดสงวน ตองปฏิบัติหนาท่ในหองเคร่องจักร ไฟฟา ๒๐๐ กิโลวัตตซาย พลทหาร ยูเอ๋ยว กําลังคุมเกจวัด
ึ
ี
ท่เต็มไปดวยควันท่เกิดข้นจากไฟไหม ควันท่เกิดจาก กําลังดันตาง ๆ ของเคร่องไฟฟา ๒๐๐ กิโลวัตตซาย
ี
ื
ี
ิ
ิ
ดินปนระเบิด กล่นเลือด กล่นสี จนแทบจะไมมีอากาศ และทหารนอกนั้นคุมอยูสองขางเครื่อง ขาพเจาไดสั่งให
บริสุทธิ์หายใจ แต จาเอก เพื่อน สุดสงวน มีหนาที่สําคัญ จาเอก ชัน ใหคุมสวิตซอัตโนมัติอยาใหตกได เพราะวา
ในการรบคือ ตองอัดลมปนใหญในขณะรบตลอดเวลา เรือเราไดยิงกับเรือฝร่งเศสแลว และให จาโท พรหม
ั

่
้

ี
็
ี
ี


ี

ื
้
หากละทิงหนาทแมแตเสยววินาทเดยว ปนใหญเรอกจะยง ิ เตรียมเดินเครื่องไฟฟา ๒๐๐ กิโลวัตตขวา ใหเรียบรอย
ื
ิ
ั
่
ั
่
ื
ไมได แมจะมีไฟไหมลุกอยูท่วบริเวณ อุณหภูมิรอนจัด เพอวาเครอง ๒๐๐ กโลวตตซายเสยจะไดใชทน แลว
ั
ี
อากาศไมมีหายใจ มืดมองอะไรไมเห็น จาเอก เพ่อน สุดสงวน ขาพเจาก็ขึ้นจากหองเครื่องจักรชวย...”
ื
ก็มิไดยอทอ คงอดทนปฏิบัติหนาท่ของตนดวยความกลาหาญ หลังจากการรบไดส้นสุดลงแลว ทหารของเรา ๕-๖ นาย
ี
ิ
ื
และดวยน้าใจเสียสละ รักเพ่อนทหารเรือหลวงธนบุรีผูอ่น สวมหนากากกันไอพิษ พยายามจะเขาไปชวยพวก ๘ คนน ี ้
ื
ํ
เหมือนพี่เหมือนนอง จาเอก เพื่อน รูดีวาหากตนไมยอม แตไมสําเร็จเพราะไมสามารถฝาเพลิงท่กําลังลุกลามอยู
ี
เสียสละชีวิตของตนทํางานในหนาท่แลว ปนก็จะใชยิง เขาไปได เขาตายอยูกับงานของเขา ตายในท่ ๆ ไมม ี
ี
ี
ขาศึกไมได และเรือหลวงธนบุรีจะตองตกเปนเปาให อากาศจะหายใจทามกลางกลุมควัน และความรอน
ขาศึกยิงขางเดียว เปนผลใหทุกคนในเรือจะตองเสียชีพ อันแสนจะทรมาน มันเปนการตายอยางทหาร ตายอยาง
ทั้งหมด เมื่อยุติการรบและไดรับคําสั่งใหหยุดเครื่องแลว สมเกียรติท่สุด ตายอยาง “เสียชีพไปเสียส้นช่อกองเกียรติงาม”
ื
ิ
ี
ไฟก็ยังคงโหมไหมเรือหลวงธนบุรีตอไป ดวยความอิดโรย ในพิธีมอบเหรียญกลาหาญไดมีการสดุดีวีรกรรม
ื
อันเน่องมาจากความตรากตรําอยางแสนสาหัส ทําให ทหาร ๘ นายประจําหองเคร่องจักรชวยแหงเรือหลวง
ื
จาเอก เพื่อน หมดกําลังถึงสิ้นสติตองหามขึ้นมาจากหอง ธนบุรีนี้วา “... แตทหารทั้ง ๘ นาย ก็มิไดยอทอ แมทั้งที่
ึ
เครื่องจักร ในตอนตน ๆ อาจหลบข้นมาเสียขางบนได คงประจํา
๙) เรือโท (จาเอก ขณะรบ) ชัน วงคกนก เรือตรี
(จาโท ขณะรบ) พรม รักสกิจ เรือตรี (พลทหาร ขณะรบ)
สมัย จัมปาสุต พันจาเอก (พลทหาร ขณะรบ) เอ้ยว อ้งหล ี
ึ
ี
พันจาเอก (พลทหาร ขณะรบ) นวล เสียงบุญ พันจาเอก
(พลทหาร ขณะรบ) ลบ นุตตา พันจาเอก (พลทหาร ขณะรบ)
ลําดวน ทัพพะเกตุ และ พันจาเอก (พลทหาร ขณะรบ)
ยูเล็ง อาจสาคร
ทหารดังกลาวท้งหมดตายในหนาท่ ขณะประจํา
ี
ั
เคร่องจักรชวยแหงเรือหลวงธนบุรี พันจาเอก นกเล็ก
ื
กระหมอมทอง ซ่งในขณะรบ ไดลงไปในหองเคร่องจักรชวย
ึ
ื
เพื่อตรวจฟวสของเครื่องถือทาย ไดเลาวา
“…เวลาน้น ขาพเจาเห็น จาเอก ชัน กําลังคุมสวิตซไฟ
ั
อัตโนมัติ จาโท พรม กําลังทําความสะอาดลูกสูบของ
เครื่องไฟฟา ๖๐ กิโลวัตตขวาที่ถอดไว พลทหาร ลําดวน การรบอยางกลาหาญของกําลังพลเรือหลวงธนบุรี
ั
ํ
กาลงคมสวตชไฟ และฟวสไฟกาลังตาง ๆ ทกระดาน ไดรับการยกยองเปนวีรกรรมของทหารเรือไทย
ํ
ี
ิ
ุ
่
นาวิกศาสตร 27
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ํ
ํ
ี
ี
ึ
ทําหนาท่ดวยความทรหดอดทนย่งจนหมดสติ และเสียชีวิต บาลงทองเรือ ทําใหเรือเต้ยน้ามากข้นอีกดวย น้ายา
ิ

ี
่


ิ

่
ื
ในหนาททง ๘ นาย เครองจกรจงเดนไดตอมาเปน ดับไฟก็ใชหมดไปแลว แตก็หาไดทุเลาการลุกลามลงไม
ั
ึ
ั
้
ํ
ํ

ื
ี
ุ
ํ
ิ
ปกต และอานวยผลการรบทาใหเรอหลวงธนบรทาการ (Friction)”
ึ

ั
ั


ํ

ั
ุ

รบกบขาศกได...ยงผลใหไฟฟาอนเปนอปกรณสาคญ
ั

ในการปนใหญ และการอน ๆ ใชการไดดตลอดเวลา



่
ื

ี
่
การกระทําของทหารประจําหองเครืองจักรชวยทัง ๘ นี ้
้
เปนตัวอยางอันดีแกทหารท้งปวง ในการมีวินัย และ
ั
อดทนกลาหาญอยางอุกฤษฏ”
๑๖. Fog และ Friction หลังการหยุดยิง ทหาร
ทุกคนโดยเฉพาะทหารชางพรรคกลินยังคงตอสู

ื
ื

เรือโท จิตต สังขดุลย นายปอมทาย เลาวา “เม่อเรอฝาย

ขาศึกไดพากันลาถอยไปแลว เวลา ๐๘.๒๐ น. ปอมตาง ๆ
ไดรับคําส่งใหทําการหยุดยิง ทหารประจําปอมปน
ั
จึงเลิกประจําหนาท่ และออกมานอกปอม เขาแสดง
ี
ื
อาการเหน่อยออนอิดโรยหรือ? เปลาเลย เขาตางมีหนาตา
ย้มแยมแจมใส เขาดีใจท่เขาไดทําหนาท่ของเขาดวย กําลังพลเรือหลวงธนบุรีแสดงความดีใจเมื่อศัตรูของชาติลาถอยไป
ิ
ี
ี
ื
ี
ความกระหาย และเต็มความสามารถ เขารูสึกภูมิใจท่เขาตางได เม่อเห็นวาการดับไฟจะไมเปนผลสําเร็จลงไดงาย
ี
ื
ชวยกันทําหนาท่สงกระสุนใหไปถูกขาศึก ทําความเสียหาย และเรืออาจเปนอันตรายลงในทันที เน่องจากกระสุน
ึ
ั
ั
ใหแกขาศึก และทําใหศัตรูของคนไทยท้งชาติตองลาถอยไป ดินปนในคลังในเรืออาจระเบิดข้นได จึงไดส่งใหเปดนํ้า
ั
แลวเขาก็เปลงเสียงไชโยข้นพรอม ๆ กัน โดยท้งน ้ ี เขาคลังกระสุน และดินปนดวย เมื่อเปนเชนนี้แลวนํ้าจึง
ึ
เขามิไดทันสังเกตเห็นเหตุการณรอบ ๆ ตัวเขาเลยวา ไหลเขามาทองเรือมาก และรวดเร็วข้น ทายเรือไดแปลน้า ํ
ึ
เต็มไปดวยคนเจ็บ และส่งปรักหักพัง ไฟไหมตนปน มากข้น และเรือหลวงธนบุรีมีอาการเอียงทางกราบขวา
ิ
ึ
ิ
ี
้
ั
่
็
ิ
้
ื
ื
(เรอเอก เปลยน นมเนอ) เมอไดยนเสยงเชนนน กรสึก แตเรือยังใชจักรเดินตอไป ทหารในเรือตางชวยกันดับไฟ
ู
ี
่
ื
่
ั
้
็
เตมไปดวยความปต ไดยกมอขนรบเสยงไชโยนนดวย มิไดเห็นแกเหน็ดเหนื่อย (และหิวโหยเนื่องจากตั้งแตเชา
ี
ื
ึ
ิ
ั
้
ี
็
แตแลวความเศรากเขามาแทนท่ ตนปนไดยกมือขน ยังไมไดรับประทานอาหารเลย) แมเวลาจะลวงไปเทาใด
ึ
้
ึ
แลวชไปยังสะพานเดินเรอซ่งเวลาน้ไฟกําลังไหมอยู ก็ตาม เขาเหลาน้นมิไดยอมสละความพยายามเลย ไฟจะ
ื
้
ี
ี
ั
ั
ั
ื
ี
ี
ทหารประจําปอมปนเหลาน้มิไดชวยทําหนาท่ดับไฟมา สงบลงบางก็เพียงช่วคราวเทาน้น แตเม่อเรือแลนไป และ
ื
แตกอน เม่อเห็นสะพานเดินเรือกําลังตกอยูในสภาพเชนน้น มีลมก็กลับลุกกระพือโหมหนักขึ้นอีก
ั
ความดีใจกับปลาสนาการไปในทันที และโดยท่ไมมีความยอทอ จาโท ทองสุข สุวรรณ ประจําหองเคร่อง
ื
ี

ั
็

ิ

ึ
ํ
แตประการใด เรวเทาความคด ทหารจากปอมปนเหลาน้น แรงน้ามันหมุนปอมปน เลาวา “อีกขอหน่งถา
ิ
ี
ตางก็ว่งเขาสมทบชวยการดับไฟตอไป ใครหาภาชนะ หากพวกเราสามารถดับไฟไดสงบเสียกอนท่ความรอน
ั
ี
อยางใดไดก็เอามาตัก และใสน้า ท้งน้ เพราะน้าดับไฟ ในคลังจะถึงขีดระเบิด ดวยการตัดทางไฟไมให
ํ
ํ
ซึ่งสูบใหไหลมาตามทอนั้นนอยกวาปกติ เมื่อตรวจดูแลว แลบเขาไปไดแลว เรือรบของชาติอันมีคาก็คงจะ
จึงพบวาน้าดับไฟสายใหญถูกยิงทอขาด (จึงเปน Friction) ปฏิบัติงานไดตอไป...ดวยการตัดสินใจคร้งสุดทาย
ํ
ั
้
ั
้
ั
ํ
ั
ี
ึ
ู
่
ี
นาทสบมาจงไหลออกนอย และซารายกวานน ยงไหล หนากากปองกันไอพิษก็ไมมในขณะน้น มีแตผามาน
ํ
้
นาวิกศาสตร 28
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ ก รกฎ าคม ๒๕๖๖
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ึ
ี
ํ
สักหลาดท่เปยกน้าซ่งคลุมทับบนหลังขาพเจา ซ่งเกือบจะ
ึ
ลืมอยูแลว เห็นวาพอจะใชได จึงเอาผาผืนนั้นผูกปดจมูก
ิ
ึ
และไดรองเทาบูทอีกคูหน่ง ซ่งใครไมทราบถอดท้งไวสวม
ึ
ั
ั



็
็
ิ
่



เขาไป เสรจแลวกวงฝาลงไปยงคลงดนปนทายหองกะลาส ี
ิ
แตมืดเหลือเกิน ควันแนนทึบไปหมด ขาพเจาไดลงไปใน
คลังดินปน และเปดประตูเรียก แตไมมีใครแลว จึงปดคลัง
และฝาทางลงกวดอัดเหล็กจนแนน ที่เครื่องสูบนํ้าดับไฟ
ึ
ํ
้
่
ู
ั
ู
ื
ํ
ไดพบ จาเอก ถนอม ยังประจาอยกบเครองสบนา จงบอก
ี
ึ
ใหเขารีบข้นโดยเร็ว (รักษาหนาท่โดยไมพะวงอันตราย
จากการระเบิดของคลังดินปน ทั้ง จาโท ทองสุข สุวรรณ เรือหลวงธนบุรีเอียง และไฟลุกมากกอนที่จะสั่งสละเรือ
ํ
ก็กลาหาญมาก ๆ ท่ยอมฝาอันตรายลงไปเปดล้นน้าทะเล ในการรวมพลังตอสูสูงมาก ทํางานปฏิบัติการทุกอยางที่
ิ
ี
ใหเขามาในคลังดินปน ซ่งก็มีโชคชวยคือ มีรองเทาบูทท่คน ขวางหนาอยางไมหยุดหยอน
ี
ึ
ี
ท้งไว ทําใหสามารถใสลงไปปฏิบัติหนาท่เส่ยงอันตรายได) วาระสดทายของเรอหลวงธนบร ความสะเทอนใจใน
ี
ิ
ื
ุ
ุ
ี
ื

ุ
ิ
สําหรับล้นน้าทะเลเขาคลังดิน ขาพเจาไดลองจับหมน วีรกรรมทหารหาญตัวเล็ก ๆ ทีไมไดรับการกลาวขาน
ํ
่
คันเปดล้นดู รูสึกวายังหมุนออกไปอีกหลายรอบ เสร็จแลว จาโท ทองสข สวรรณ ประจาหองเครองแรงนามน
ิ
้

ํ

ั
ุ
ํ
่
ุ
ื

้
จึงฝาควันไฟขึนไปบนดาดฟา (จาโท ทองสุข ปฏิบัติงาน หมนปอมปน เลาวา “แตยงดบไฟกยงลกจดขนทกท ี
ิ
่

ึ
้
ั

ุ
ุ


็

ั
ิ
ุ
่

ํ

้

่

ิ
ั


กลาหาญ กลาลงไปในคลงดนปน เพอเปดนาเขากอน ขณะน้นไดยินเสียงพวกเราบางคนตะโกนวา เห็นเรือลําหน่ง ึ
ื
ั
ิ
ี่
ึ่
ิ
ั
คลงระเบด ซงเสยงตายมาก เปนความกลาหาญอนเกด โผลมาจากหัวเกาะชางทางดานใต ผูที่มีกลองติดตัวเอา

ั

ี
ี
ึ

่



่
จากแรงยดเหนยวแหงการรวมพลงความเปนพเปนนอง กลองขึ้นสอง จึงจําไดวาเปนเรือหลวงชาง (เรือทําหนาที่
ั

ิ
ั
ี่
ึ
ิ่
(Cohesion) ปฏบตงานในสงทไมใชหนาทดวยจตสํานก หลักของกองทัพเรือในการลําเลียงนาวิกโยธิน และทหารอากาศ


ี่

ิ
ิ
จนเปนผลสําเร็จ แมจะไมไดเหรียญกลาหาญเพราะไมได จากกรุงเทพมหานครและสัตหีบไปสถาปนากําลังท ี ่
บาดเจ็บหรือตาย แตก็ควรสดุดีสรรเสริญ) จันทบุรี-ตราด) กําลังแลนตรงมาท่เรือหลวงธนบุรีอยาง
ี
ื
ึ
เม่อข้นมาบนดาดฟาแลว จาโท ทองสุข เห็นวา เต็มฝจักร พวกเราตางดีใจ และรวบรวมกําลังชวยกันดับไฟ
ยังมีการดับไฟอยูอีก ก็มิไดเฉยเมย เขาไปชวยดับไฟตอ ย่งข้น เรือหลวงชางไดมาเทียบขางทางกราบขวา พวกเราตางรอง
ึ
ิ
ํ
ี
ิ
ึ
ไปอก แสดงวา ในเวลารบกนทหารเรอไทยมจตสานก ไชโย และแสดงความยินดีใหตอกัน เราตางชวยกันลําเลียง
ั
ื
ี

ื

ผบาดเจบขามไปไวทเรอหลวงชางหมด ทางเรอหลวงชางได 

ี


ู
็
ื
่
ตอสายสูบดับไฟมาชวยดับไฟอยางเต็มท่ แตสายสูบส้นไป
ั
ี
ึ
ไมสามารถจะเดินสายลงไปดับไฟซ่งกําลังลุกอยูขางลางได
จะใชสายสูบของเรือหลวงธนบุรีท่ยังพอใชไดก็เล็กไป
ี
ิ
หัวสูบเขากันไมได (Friction) ไฟย่งลุกจัดข้นทุกท ี
ึ
ึ
ื
จนเห็นควันแทรกข้นมาตามตะเข็บพ้นดาดฟาขางปอม “วาระ
ั
สุดทายของเรือเรามาถึงเสียแลว” เสียงส่งใหสละเรือใหญ
และเรอหลวงชางสงตดเชอกพวง เวลานเรอเอยงมาก และ
ื
ื
ี


้
ั
่
ั
ื
ี
ไฟก็ลุกมาก เกรงวาถาเกิดการระเบิดข้นแลว เรือท่มา
ึ
ี
เรือหลวงชางชวยดับไฟแตไมสามารถดับไฟได
ํ
จึงจูงเรือออกนอกพื้นที่บริเวณแหลมงอบ ชวยอาจจะพลอยไดรับอันตรายอีกลํา ขาพเจาน้าตาไหล
นาวิกศาสตร 29
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ี
ื
ดวยความต้นตัน และอาลัยในเรือของขาพเจาท่ไดประจํา ความวาชื่อ พลทหาร เฟอง ยาประดิษฐ ขอใหสหายรัก

็

ั
ั
ี
ี
ี
ื
่
ิ
ุ
ู
มาต้งแตแรกเม่อเรือยังผูกทุนท่โกเบ ในประเทศญ่ปุน จงไปสสคตเถด บนเรอหลวงชาง พวกเราทบาดเจบไดรบ
ื

ิ
ั
แตตองมาจากกันที่สถานที่นี้เอง การปฐมพยาบาล บางคนถูกไฟลวกท้งตัว และสะเก็ดกระสุน
ยังฝงอยูในบาดแผล แตไมมีใครแสดงความเจ็บปวดหรือ
รองครวญครางเลย คงมีใบหนาท่ย้มแยม และบอกวา
ี
ิ
ไมเปนไรเสมอ
ั
สําหรับโรงเรียนนายเรือ และโรงเรียนชุมพลทหารเรือน้น
คือ โรงเรียนสําหรับบมเพาะผูนําทหารเรือ และนักรบ
ทางเรือระดับมืออาชีพ (Professional Leadership for
ี
ั
ั
Implementing) ควรมคณคาทางจตใจนกรบประดบ
ิ
ุ
พลทหาร เฟอง ยาประดิษฐ นอนตายบนเรือหลวงธนบุรี เรือหลวงธนบุรี ไดรับเหรียญกลาหาญ แสดงวาทหารประจําเรือ
ในทากําลังแบกลูกปนเตรียมบรรจุกระสุนเขาลํากลอง ทุกคนที่แมไมสามารถจะระบุชื่อวีรกรรม
ิ
ศพคงถูกท้งใหจมไปกับเรือ ทหารเรือหลวงธนบุรีทุกคนสูรบ แตก็ปฏิบัติหนาที่อยางกลาหาญทุกคน
ดวยความกลาหาญ รักเหมือนพี่เหมือนนองจนวาระสุดทาย
ี
ั
ี
แมจะมีบางคนท่เจ็บหรือเสียชีวิตเทาน้นท่ไดรับเหรียญกลาหาญ
แตทุกคนก็รบดวยชาติ เกียรติ วินัย กลาหาญ
ื
ี
ุ
ั
ี
ุ
เปนตนแบบทหารทกคนในปจจบนนได (อนสาวรย ทหารเรอ
ุ
้
บรรจุกระสุนมีชั้นยศ “พลทหาร”)
ภาพที่ขาพเจาไดเห็นในครั้งสุดทายกอนจากเรืออัน
ี
ื
ี
เปนท่รักของเราคือ ภาพของเพ่อนรักเราคนหน่งท่ถูก
ึ
ํ
ั
กระสุนปน และไฟลวกลมคว่าในทาท่มือท้งสองอยูใน
ี
ทาบรรจุลูกกระสุนปนตรงปนเบากระบอกท่ ๑ ใบหนา โรงเรียนนายเรือ และโรงเรียนชุมพลทหารเรือ
ี
ของเขาแสดงอาการคลายกับวาไดพยายามในคร้งสุดทาย สถาบันที่ผลิตผูนําทหารเรือและนักรบมืออาชีพ
ั
ั
ท่จะสงกระสุนนัดน้นเขาลํากลอง แตหากกระสุนของ ทุกโรงเรียน เพื่อเตือนใจใหทราบวีรกรรมของบรรพบุรุษ
ี
ี
ี
ิ
ขาศึกไดปลิดชีวิตของเขาเสียกอน ไฟไดลวกเขาจนผม ทหารเรือ คุณคาท่ไมใชวัตถุท่มองเห็น จับตอง ดมกล่นได
เหลือเพียงกระจุกเดียวบนศีรษะและหงิกงอ ขาพเจาตอง คือ ชาติ เกียรติ วินัย กลาหาญ ก็ยังคงดํารงอยูเดน ณ
ุ
ี
ื
ื
ี
ื
ื
ปดหนาและสะอ้นในใจ ไดไถถามถึงช่อของเพ่อนท่เสียชีวิต ทหอประชุมใหญโรงเรยนนายเรือ โรงเรยนชมพลทหารเรอ
ี
่
ี
ี
ั
ื
ของเราผูน้นกับเพ่อนท่รอดมาอยูรวมกัน แตไมมีใคร เกาะชาง คือ brand name ท่มาจากยุทธนาวีอันนา
ี
ั
บอกไดชัดเจนไดแนนอน เพราะจําไมได ในท่สุดได ภาคภูมิใจท้งของไทย และฝร่งเศส เรือฟริเกตฝร่งเศส
ั
ั
ี
นาวิกศาสตร 30
รกฎ
าคม ๒๕๖๖
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ ก

่
ี
ุ
ื
ี
้
ั
อีกลําตอมาช่อ La Motte Picquet ท่ตอราว ค.ศ. ๑๙๗๐ ก็ม ี ๓) เปนการรบครงแรกของไทยทเปนยทธการรวม
ิ
ิ

ั

ปอมปนหวขนาด ๑๐๐ มลลเมตร มชอวา “KOH CHANG” (Joint Operation) ระหวางเหลาทัพบก เหลาทัพเรือ
ื
่

ี
เหลาทัพอากาศ การรบของทหารเรือไทย ตอมาในสงคราม


เกาหล และสงครามเวยดนาม กไมใชยทธการรวมระหวาง
ี
ี

็
ุ
๓ เหลาทัพ แตเปนยุทธการผสม (Combined Operation)
ระหวางทหารเรือไทยกับสหรัฐอเมริกา และสหประชาชาต ิ
ี
๔) ยุทธนาวีท่เกาะชางเปนการรบทางเรือยุคใหม
โดด ๆ ของไทย แมจะยังไปไมถึงยุคดิจิทัล แตสงคราม
่
ุ
็
ุ
อาวธอตสาหกรรม กยงคงเปนพนฐานมาทกสงทกอยาง
ุ
ุ
ิ
ั
ื
้
มาวิเคราะหสรางคุณคา ความสําคัญ บทเรียนไดเปนอยางดีเลิศ
ี
ท่สําคัญอาจกลาวไดอยางกวาง ๆ คือ กองทัพเรือไทยยุค
ิ
พ.ศ. ๒๔๘๔ ย่งใหญเกรียงไกร มีนาวิกานุภาพสมัยใหม
ิ
ิ
ย่งกวายุคใด ๆ เปนยุคชาติอยูเหนือส่งใด ชาวไทยทุกคน
ี
มีจิตใจสูรบ ทหารมีขวัญ ความภูมิใจ กระตือรือรนท่จะรบ
ทําเพ่อชาติ การบังคับบัญชาเนนวินัย การฝกเนน drill
ื
ื
ใหทหารเปนเคร่องจักร ในสวนท่เคร่องจักรสมัยน้นทําไมได
ื
ี
ั
การเตรียมรบเปนอาวุธ (Effector) หรือ Shooter
จบบริบูรณ
สรุป
ี
ยุทธนาวีท่เกาะชาง พ.ศ. ๒๔๘๔ ระหวางไทย
กับฝร่งเศสมีลักษณะสําคัญท่ปรากฏเปนคร้งแรกใน
ั
ี
ั
ประวัติศาสตรชาติไทย คือ
๑) เปนการรบดวยอาวุธอุตสาหกรรมระหวางเรือ
ตอเรือ (Interstate Industrial War) ครั้งแรกของไทย
ี
่
๒) เปนการรบทเรยกวาเปนยทธนาว (Battle)
ี
ุ
ี
เปนคร้งแรกของไทย เพราะเปนชุดของการรบ (series of
ั
่
้

engagements ) ๓ ครัง คือ ฉากทีหมูเรือลามอตตปเกต



่
ของฝรงเศสรบกบเรอตอรปโดใหญไทย (เรอหลวงสงขลา
ั
ื
ั
ื
และเรือหลวงชลบุรี) ฉากที ๒ หมูเรือลามอตตปเกตของ
่

ั

่
ื
ั
ิ
ุ
ี
่
ั
ื
่
ฝรงเศสรบกบเรอหลวงธนบร ฉากท ๓ เครองบนขบไลทง ้ ิ
ี
ั
ื
ระเบดของไทยรบกบหมเรอลามอตตปเกต เมอการรบ
ิ
่

ื


ู

้
ั

ึ
เปนชดฉากของการปะทะทง ๓ ฉาก จงเรยกไดวาเปน



ุ
ี
ิ
ยุทธนาวี (Battle) แมจะไมย่งใหญเทายุทธนาวีมิดเวย 
แตก็เปนยทธนาวี
ุ
นาวิกศาสตร 31
ปที่ ๑๐๖ เลมที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ี
่
�
ึ
ขอทบทวนความเดิมของตอนท ๑ ได้นาเสนอหลักการใหม่ในการวิเคราะห์สถานการณ์ ซ่งคิดค้นโดยวิทยาลัย
การทัพบกสหรัฐอเมริกา ที่เรียกว่า โลกที่พลิกผัน (VUCA World) กับความหมายของวิกฤต (Crisis) เพื่อเป็นพื้นฐาน
ส�าหรับการวิเคราะห์ว่าบทบาทของผู้น�ายามวิกฤตท่ามกลางโลกที่พลิกผันควรเป็นอย่างไร เชิญติดตามครับ
�
�
ั
�
ี
บุคคลท่จะนาองค์กรไม่ว่าขนาดใหญ่หรือขนาดเล็ก เช่น เรือลาหน่งไปสู่ความสาเร็จ หรือบรรลุภารกิจได้น้น คงไม่มีใคร
ึ
�
ิ
โต้แย้งว่า คือ ผู้นา บทบาทของผู้นาในภาวะปกติจึงมีความสาคัญ และย่งองค์กรตกอยู่ในภาวะวิกฤต ย่อมมีความสาคัญ
�
�
�
�
่
ึ
้
์
ี
ั
่
้
ั
ิ
่
ื
ื
ึ
ยงขนไปอก ดงนน การกลาวถงหรอการศึกษาบทบาทของผนาองคกรยามวกฤต จงเปนเรองนาสนใจ บทบาทของ
ึ
็
ึ
ิ
้
ู
่
้
ั
�
�
ึ
ี
�
ี
้
้
่
�
ู
ู
ผ้นาภาวะวิกฤตทจะนาเสนอน้มิไดลาดับตามความสาคัญ เพราะขนอย่กับลักษณะของภาวะวิกฤตนน ๆ และบางหัวข้อ
ื
�
ี
่
ต้องกระทาพร้อม ๆ กัน อย่างไรก็ตามเนองจากมีรายละเอียดค่อนข้างมาก จึงขอกล่าวเพียงบางหัวข้อท่คิดว่าน่าจะเป็น
้
ี
ั
ั
็
่
ี
ประโยชน์สาหรบกองทัพเรอเปนหลก อาจมตวอย่างทเปนกรณศึกษา กระนนกตามพยายามหลีกเลยงมใหเกยวกบ
ั
่
ี
็
ั
่
็
ี
ั
ิ
�
้
ี
ึ
ื
่
้
ประเดนการเมองหรอใหเกียวของนอยทีสด
่
ุ
ื
็
้
้
ื
๑. ผู้นำ�ต้องเข้�ใจประเภทข้องวิกฤต้ ภาวะวกฤตมหลายประเภท เชน วกฤตทางการเงน (วกฤตตมยากง) วกฤต
ำ
ิ
�
�
ิ
้
ี
ิ
�
�
ิ
่
ิ
้
ิ
ุ
้
ั
ื
้
็
�
้
่
นาทวมใหญของประเทศึ และวกฤตการณแพรระบาดของเชอไวรสโคโรนา (COVID-19) เปนตน สาหรบองคกรขนาดใหญ ่
่
์
ิ
ั
้
่
�
์
้
ั
้
ู
้
้
�
ั
้
ิ
้
ผนาตองแยกให้ออกวาเปนวกฤตประเภทใด และตองเขาใจลกษณะของวิกฤตนน ๆ หากขาดความเขาใจย่อม
็
่
ี
�
นาไปสู่การแก้ไขภาวะวิกฤตผิดพลาดได้ ดูผิวเผินเหมือนง่ายแต่ข้อเท็จจริงแล้วไม่ได้ง่ายอย่างท่คิด ในบางวิกฤตได้กล่าวไว้
ี
ึ
ั
ในตอนต้นแล้วว่า วิกฤตเป็นสภาพท่ไม่พึงประสงค์ เกิดข้นฉับพลัน มีผลกระทบรุนแรง และอาจเป็นวงกว้าง ดังน้น
หากผู้น�าขาดความเข้าใจ ไม่แก้ไขอย่างทันท่วงทีย่อมน�าไปสู่ความหายนะได้ อย่างทันท่วงที หมายถึง เวลาที่เหมาะสม
คือ ไม่เร็วเกินไปหรือช้าเกินไป
วิธีหน่งท่จะช่วยผู้นาในการวิเคราะห์ลักษณะของภาวะวิกฤต คือ การใช้ทีมท่ปรึกษาท่ประกอบไปด้วยผู้เช่ยวชาญ
ี
ี
ึ
ี
�
ี
ในสาขาต่าง ๆ ท่จาเป็น หรือคณะทางาน ประเด็นน้ได้กล่าวมาแล้วว่า การแก้วิกฤตต้องกระทาแบบองค์รวม (Holistic)
�
ี
�
�
ี
ั
ี
ิ
ื
่
ิ
ุ
แม้จะเป็นเฉพาะเรอง แต่ให้ครอบคลมในวงกว้าง เพราะธรรมชาตของวกฤตทร้ายแรงมปัจจยและผลกระทบ
ี
่
�
ี
ด้านอ่น ๆ ด้วย ด้วยเหตุน้การจัดหาทรัพยากรสาหรับแก้ภาวะวิกฤตจึงเป็นเร่องท้าทายสาหรับผู้นา ซ่งปกติแล้ว
ื
ึ
�
ื
�
�
มักตกอยในสภาวะขาดแคลน และเมอเจอสภาวะวิกฤตย่อมทาให้การจัดการภาวะวิกฤตยากขน ทรัพยากรในท่น ี ้
ู
่
ึ
ี
้
่
ื
ั
ี
่
นอกจากงบประมาณ บคคล วตถ และทีส�าคญ คอ เวลา เพราะบางครังตองท�างานแขงกบเวลา และเวลาทีเสยไปแลว
้
ุ
่
ั
ุ
้
ื
่
้
ั
่
ไมสามารถหามาทดแทนได ้
นาวิกศาสตร์ 34
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ปัญหาการบริหารทรัพยากรในวิกฤต COVID-19 เป็นที่ประจักษ์ชัดเจนโดยเฉพาะที่ก�าลังตกอยู่ในโลกที่พลิกผัน
(VUCA World)


กรณีศึกษ�: ผู้บังคับการเรือ USS Theodore Roosevelt ถูกย้ายด่วน






















นาวาเอก Crozier นาย Thomas Modley
ผู้บังคับการเรือ USS Theodore Roosevelt รักษาราชการแทนรัฐมนตรีทบวงทหารเรือ


ิ
ื
ุ
ื
่
ั
ิ
ี
ปลายเดอนมนาคม ค.ศึ. ๒๐๒๐ เรอบรรทกเครองบน USS Theodore Roosevelt ของสหรฐอเมรกา
ื
ื
่
ี
�
ื
ึ
ขณะปฏิบัติภารกิจในพ้นท Indo-Pacific ทหารประจาเรือหลายร้อยคนติดเช้อ COVID-19 และเสียชีวิต ๑ นาย ซ่งจากการสอบสวน
้
ื
ิ
ทหารประจาเรือได้ตดเชอไวรัสน้ก่อนหน้าน้นแล้ว แต่ผู้บังคับการเรือ นาวาเอก Brett Crozier ไม่ได้ตระหนักถึง
�
ี
ั
ั
่
ิ
�
ู
้
็
ี
ิ
้
ความรายแรงของมน อาจเปนเพราะ แมผนาประเทศึ ประธานาธบด Donald Trump และคนอเมรกนสวนใหญ ่
้
ั
้
ิ
ึ
่
้
่
่
็
ั
ั
�
็
้
่
ในตอนตน ค.ศึ. ๒๐๒๐ ไมไดใหความสาคญ และเหนวาเปนไวรสชนดหนงเทานน ทาให Crozier ไมไดรายงาน
้
้
�
ั
้
่
ึ
ื
ื
ุ
ั
ใหหนวยเหนอทราบ ตอมาเมอการระบาดเรมรนแรงและเรมขยายตว เขาจงรายงานขอความช่วยเหลอจากกองทัพเรอ
ิ
่
ื
่
้
ิ
่
่
ื
่
ี
ื
่
่
่
ี
่
ที Pentagon ขณะทีรอความชวยเหลอและรบค�าสัง เขาไดเขยนจดหมาย (E-mail) ถงหนวยตาง ๆ อก ๓ แหง และ
ึ
้
่
่
ั
่
เพ่อนของเขาอีก ๕ นาย เน้อหาของจดหมายซ่งต่อมามีผลให้เขาถูกรักษาราชการแทนรัฐมนตรีทบวงทหารเรือ
ื
ึ
ื
นาย Thomas Modley (จบการศึึกษาจากโรงเรียนนายเรือสหรัฐอเมริการุ่นก่อน Crozier) ส่งย้ายเขาออกจากกองทัพเรือ
ั
ใจความตอนหนึ่งในประเด็นที่ขอความช่วยเหลือ คือ Crozier ต้องการขอให้มีการล�าเลียงผู้ป่วยจ�านวนหลายร้อยนาย
�
�
ึ
ี
ิ
ข้นจากเรือ เขาคงร้อนใจท่ทหารประจาเรือหลายคนป่วย และท้งท้ายว่าทหารของเขาพร้อมท่จะทาการสู้รบ แต่ยังไม่พร้อม
ี
ี
ี
ท่จะตายจากไวรัส COVID-19 ในจานวนผู้ท่จะถูกเคล่อนย้ายออกจากเรือคงเหลือไว้เฉพาะผู้ท่ทางานเก่ยวกับ
ี
ื
ี
�
�
เตาปฏิกรณ์ปรมาณูและอาวุธ
จดหมายของ Crozier เกิดรั่วถึงหนังสือพิมพ์ พร้อมกับการที่ Crozier ถูกย้ายขึ้นจากเรือ เป็นที่วิพากษ์วิจารณ์
ในวงกว้าง ผู้บัญชาการทหารเรือ (CNO) ได้ชี้แจงประเด็นการย้าย Crozier ว่า เขาได้ตัดสินใจช้าและผิดพลาด ท�าให้
การระบาดของ COVID-19 ขยายตัว
�
�
ส่วนนาย Modley ต่อมาเขาได้ลาออกจากตาแหน่ง ภายหลังจากเดินทางไปปราศึรัยกับกาลังพลของเรือ USS
Theodore Roosevelt เมื่อเรือเข้าจอดที่เกาะ Guam
�
ื
ั
ื
ึ
กาลังพลของเรือบรรทุกเคร่องบิน ส่อมวลชน รวมท้งบรรดาทหารเรือส่วนหน่งเรียกร้องให้กองทัพเรือบรรจ ุ
Crozier กลับคืนสู่ตาแหน่งเดิม (Reinstate) โดยเฉพาะส่อมวลชนเห็นอกเห็นใจ Crozier ว่าตกอยู่ในสถานะ
ื
�
นาวิกศาสตร์ 35
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

�
ี
ั
ี
่
Catch-22 (สานวนทหารอเมริกันท่อ้างอิงเหตุการณ์ในสงครามโลกคร้งท ๒ หมายถึง ตกอยู่ในสถานการณ์อับจน
ไม่มีทางออกหันไปทางไหนก็ตัน) แต่กองทัพเรือยืนกรานย้ายเขาถาวร แต่ให้ย้ายไปดารงตาแหน่งเป็นผู้ช่วยพิเศึษ
�
�
หัวหน้าฝ่ายเสนาธิการของ Naval Air Force ที่ San Diego
�
ื
ื
การย้ายผู้บังคับการเรือบรรทุกเคร่องบินออกจากตาแหน่งอย่างเร่งด่วน สาหรับทหารเรือถือว่าเป็นเร่องร้ายแรง
�
ถูกด้อยค่า ในยุคของ Lord Nelson มีผู้บังคับการเรือคนหน่งภายใต้การบังคับบัญชาของเขาถูกกองทัพเรืออังกฤษ
ึ
ย้ายกลับสู่อังกฤษ เขาถึงกับร้องไห้ต่อหน้า Nelson แต่ Nelson ได้ปลอบใจ พร้อมกับจัดเรือขนาดเล็กเดินทางไป
ส่งถึงอังกฤษ
ื
ึ
�
กรณีการย้ายผู้บังคับการเรือ USS Theodore Roosevelt ให้บทเรียนสาคัญประการหน่งว่า เม่อประสบ
เหตุการณ์ผิดปกต ผู้นาหน่วยต้องวิเคราะห์ว่าเป็นภาวะวิกฤตหรือเป็นวิกฤตแบบไหน ต้องรีบแก้ไขโดยฉับพลัน มิฉะน้น
ั
ิ
�
ี
ั
ื
ึ
ิ
่
ี
ิ
ิ
จะเกดความเสยหายร้ายแรงตามมา ดงทกล่าวมาแล้วว่า วกฤต หมายถง การตัดสนใจ และทางเลอก (ในการแก้
ภาวะวิกฤต)
ั
๒. ผู้้�นำำ�ในำภ�วิะวิิกฤต้ต้�องทำ�ต้วิเป็นำต้วิอย่�ง (Lead by Example)
ั
ี
�
ี
ผู้นามิใช่เพียงมอบนโยบายหรือส่งการแก่ผู้ใต้บังคับบัญชา แต่ต้องทาตัวเป็นตัวอย่างท่ด ลักษณะของผู้นา
ั
�
�
ข้อนี้มีความส�าคัญทั้งในยามวิกฤตและยามปกติ มีตัวอย่างให้เห็นมากมาย
ในระดับชาติ เช่น กรณีนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ประกาศึสละเงินเดือน ๓ เดือน
ี
�
เพ่อนาไปช่วยเหลือประชาชนท่ได้รับความเดือดร้อนจากวิกฤต COVID-19 นับว่าเป็นตัวอย่างท่ด จนคณะรัฐมนตร ี
ื
ี
ี
ี
ั
ั
ิ
ั
ิ
ั
ไดปฏบตตามในเวลาตอมา แมวาเปนการรเรมภายหลงการประกาศึของนายกรฐมนตรและคณะรฐมนตรของมาเลเซย
ิ
่
่
ิ
็
้
่
้
ี
ี
รวมทั้งการประกาศึของผู้ว่าราชการจังหวัดปทุมธานี นายชัยวัฒน์ ชื่นโกสุม ก็ตาม แต่ก็ไม่สายเกินไป
ี
่
ด้านการทหารมตัวอย่างค่อนข้างมากเช่นกัน ขอยกตัวอย่างของ Lord Nelson ท่ทหารเรอรจักด เมือเขาได้นา
ี
ื
ู้
ี
�
�
�
ื
กองเรอของอังกฤษประกอบด้วยเรอ ๒๗ ลา สกับกองเรอผสมฝรงเศึส-สเปน จานวน ๓๓ ลา เขาไดแสดงความกล้าหาญ
�
ื
้
ู
ื
่
ั
้
้
ู
้
ั
้
ี
ื
ื
่
่
ี
ให้ทหารในกองเรือเห็น โดยการเปลยนเครองแต่งกายเป็นเครองแบบเต็มยศึ ประดับเหรียญตรา ทง ๆ ท่ผใตบังคับบัญชา
่
ได้ขอร้องไม่ให้กระท�าเช่นนั้น เพราะจะเป็นเป้าเด่นของข้าศึึก แต่เขายืนกรานในการแสดงถึงความกล้าหาญในการรบ
ซึ่งเขาได้ปฏิบัติมาโดยตลอด
Lord Nelson ถูกยิงเสียชีวิต
ื
ั
่
ู
ื
เขาถกพลแม่นปืนของทหารเรอฝรงเศึสยงเสยชวตบนดาดฟ้าเรอธง HMS Victory ขณะบญชาการรบ แต่ผล
ี
ิ
ิ
ี
ั
ของการยุทธ์ที่แหลม Trafalgar เมื่อวันที่ ๒๑ ตุลาคม ค.ศึ. ๑๘๐๕ กองเรืออังกฤษท�าลายกองเรือผสม ฝรั่งเศึส-สเปน
อย่างย่อยยับโดยอังกฤษไม่เสียเรือแม้แต่ล�าเดียว เป็นการยุทธ์ที่ดับฝันนโปเลียนที่จะบุกเกาะอังกฤษ
ี
ี
�
หากไม่เป็นตัวอย่างท่ดีก็อย่าทาตรงกันข้าม ในวิกฤต COVID-19 ระลอกแรก หัวหน้าเจ้าหน้าท่ระดับสูง
นาวิกศาสตร์ 36
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ด้านสาธารณสุขของสกอตแลนด์ Dr.Catherine Calderwood ได้เสนอให้รัฐบาลของเธอประกาศึ Lockdown
ื
ี
ื
ให้ประชาชนงดการเดินทาง ให้อยู่ในบ้าน เพ่อหลีกเล่ยงการติดเช้อและกระจาย COVID-19 แต่เธอและครอบครัว
ได้เดินทางออกไปพักผ่อนท่บ้านในชนบทช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์ เธอได้กระทาในส่งตรงกันข้ามกับท่เธอขอร้องให้
ี
ี
ิ
�
ั
ิ
ี
ี
ื
่
คนสกอตแลนด์ต้องปฏิบัต หลงจากทส่อมวลชนออกมาแฉและวิจารณ์ในวงกว้าง สุดท้ายเธอได้กล่าวแสดงความเสยใจ
และขอโทษ พร้อมกับลาออกจากต�าแหน่ง
�
เหตุการณ์น้ถือว่าเป็นเร่องสาคัญในช่วงภาวะวิกฤต เพราะระดับผู้นาไม่ควรพูดอย่างทาอย่าง เป็นการทาลาย
ี
�
�
ื
�
ความเช่อม่น ความไว้วางใจต่อเธอ และอาจลุกลามขยายเป็นวิกฤตศึรัทธาต่อรัฐบาลได้ แต่ยังนับว่าดีท่เธอม ี
ั
ี
ื
ความรับผิดชอบ กระท�าผิดแล้วยอมรับและขอโทษ
๓. ในำย�มวิิกฤต้ผู้้�นำำ�ต้�องมีสต้ิและสงบนำิ่ง ไม่แตกต่น ลนลาน ไร้เหตุผล ไม่ฉุนเฉียว หรือเสียสต เม่อเกิดภาวะวิกฤต
ื
ิ
ื
ขึ้นมา มีโอกาสเป็นไปได้ที่ผู้น�าจะรู้สึกแตกตื่น หรือพูดภาษาชาวบ้านว่ามีอาการเต้น ผู้น�าบางคนอาจลืมนึกถึงองค์กร
หรือหน่วยของตนโดยพยายามเอาตัวรอดไว้ก่อน แต่ผู้นาท่ดีต้องมีสติสามารถควบคุมตนเองให้สงบเยือกเย็น ซ่งเป็น
ึ
ี
�
ปัจจัยเริ่มต้นสู่ความเป็นผู้น�าในภาวะวิกฤต
�
�
ี
ในยามวิกฤตเป็นธรรมดาท่คนในองค์กรมองไปท่ผู้นา เพราะเขาคาดหวังว่าจะนาองค์กรหรือความปลอดภัย
ี
ื
�
ความอยู่รอดมาสู่พวกเขา หากผู้นาในยามวิกฤตขาดสต ต่นตระหนก ลองนึกภาพดูว่าคนในองค์กรจะอยู่ในสภาพเช่นใด
ิ
ในสงครามโลกครั้งที่ ๒ บรรดาผู้บังคับการเรือ U-Boat ของเยอรมัน ถูกฝึกให้มีสติ สงบ และนิ่ง เมื่อตกอยู่ใน
สภาวะวิกฤต เช่น ขณะที่ถูกตามล่าจากเรือผิวน�้า หรืออากาศึยานข้าศึึกโดยการทิ้งระเบิดลึก แม้ความตายของทุกคน
อยู่แค่เส้นผม แต่ผู้บังคับการเรือต้องเก็บความรู้สึกหวาดกลัว มีอาการน่ง ไม่แสดงอาการต่นตระหนกออกมา
ื
ิ
เพราะลูกเรือเกือบทั้งล�า โดยสัญชาตญาณแล้วจะมองไปที่ผู้บังคับการเรือของพวกเขา



ผู้บังคับการเรือของเยอรมัน เมื่อตกอยู่ในภาวะวิกฤต
�
ในองค์กรระดับสูงก็ทานองเดียวกัน เม่อตกอยู่ในภาวะวิกฤตผู้นาต้องไม่แสดง หรือส่อโดยทางใดก็ตามให้คน
�
ื
ื
ในองค์กรรู้ว่าผู้น�าของพวกเขาก�าลังตกอยู่ในอาการตื่นตระหนก ฉุนเฉียว ขาดสติ แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าผู้น�าไม่ใส่ใจ
ต่อภาวะวิกฤตที่ก�าลังเผชิญอยู่ เขาต้องวางท่าทีหรือปฏิบัติอย่างเช่นยามปกติ
๔. ต้�องยอมเสียบ�งอย่�ง เพื่อรักษ�ส่วินำสำ�คัญข้ององค์กรไวิ�
ี
เปรียบเทียบกับสุภาษิตไทยว่า ยอมเสียอวัยวะเพ่อรักษาชีวิต วิกฤตตามท่ได้กล่าวมาแล้วว่า หมายถึง
ื
การตดสินใจ การเลือก ในภาวะวกฤตผ้นาต้องตัดสนใจหาทางเลอกทจะเปนประโยชนต่อองค์กร แม้อาจต้องเสียบางสง
ิ
่
�
ี
็
่
ื
ิ
ู
ิ
ั
์
นาวิกศาสตร์ 37
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ี
ี
บางอย่าง ตามทฤษฎีดูเหมือนง่าย แต่ในทางปฏิบัติไม่ง่ายอย่างท่คิด โดยเฉพาะในโลกท่พลิกผัน (VUCA World)
ิ
ั
ั
ี
ั
้
้
็
็
้
่
ั
่
ู
และอาจมปจจยเวลา ความอยรอด เปนตน เปนสิงกดดนใหตดสนใจยากขึน
่
ื
่
ั
ู
ิ
่
ต้วิอย�งระดัับช�ต้: เมือครังญีปุนยกพลขึ้นบกประเทศึไทยทีบางป และหวเมอง
่
่
้
ั
่
้
ี
ั
็
่
้
ึ
่
้
ื
ชายทะเลฝงอาวไทยไปจนถงภาคใตมการตอตานจากฝายไทยบางเลกนอย เมอเชาวนท ่ ี
้
�
้
่
ั
ิ
ั
ู
ี
่
ื
ู
๘ ธนวาคม พ.ศึ. ๒๔๘๔ จอมพล ป.พบลสงคราม มทางเลอกอยสองทางคอ
ื
่
ตอสกบญปน หรอยอมใหญปนละเมดความเปนกลาง ปลอยใหทหารญปน
่
ี
ุ
็
่
้
่
้
้
ี
ี
ิ
่
่
ื
่
ั
ุ
ุ
ู
่
้
ิ
่
ี
ุ
่
ี
่
์
่
ุ
่
ี
ยาตราทพผานประเทศึไทยไปมาเลเซย สงคโปร และพมา ในทสดยอมใหญปน
ั
ั
็
้
ู
ั
ุ
่
ผานประเทศึไทย เพราะไดพจารณาแลวเหนวา หากเปนศึตรกบญปน ประเทศึ
่
ี
่
ิ
่
้
็
ี
้
้
ี
่
่
่
�
้
ิ
่
ั
ี
ี
ั
็
จะบอบชาดงตวอยางทนานกง ประเทศึจน และทเกาหล แลวตอมาประเทศึไทยไดเปน
่
ิ
ิ
้
ั
ั
้
่
่
่
ี
ี
ี
้
่
่
่
่
พนธมตรกบญีปุน โชคดทีมเสรไทยท�างานใตดนตอตานญีปุ่น ญีปุนแพสงคราม แตเรา
ั
สามารถเอาตวรอดมาได ้
แผนที่ประเทศไทยที่ญี่ปุ่นยกพลขึ้นบก
้
�
�
่
ภาวะวิกฤต COVID-19 ทรัฐบาลกาลงเผชญอย การจดการวกฤตครงนคอนขางยากมาก เพราะเรากาลังอย ่ ู
้
ี
้
ั
ั
่
ั
ิ
ี
่
ู
ิ
ในโลกที่พลิกผัน ดังนั้น การแก้ปัญหาต้องใช้การตัดสินใจที่แตกต่างจากภาวะปกติ บางครั้งยากต่อการตัดสินใจ เช่น
ต้องเลือกระหว่างด้านสาธารณสุขกับเศึรษฐกิจ เป็นต้น
้
�
ี
่
ี
ั
ต้วิอย่�งท�งยุทธก�ร ในยุทธนาวีท่ปากแม่นา Plate ประเทศึอุรุกวัย เม่อวันท ๑๓ ธันวาคม ค.ศึ. ๑๙๓๙
ื
�
ระหว่างเรือลาดตระเวนสงคราม Admiral Graf Spee ฝ่ายหน่งกับกองเรือผสมของอังกฤษกับนิวซีแลนด์ รวม ๓ ลา คือ
ึ
เรือลาดตระเวนหนัก ๒ ล�า กับเรือลาดตระเวนเบา ๑ ล�า ผลการสู้รบ Graf Spee เสียหายหนัก ปืนขนาด ๑๑ นิ้ว
เหลือกระสุน ๓๐% ทหารเสียชีวิต ๙๔ นาย ส่วนฝ่ายอังกฤษเรือเสียหายหนักมาก ๑ ลา จนไม่สามารถทาการรบต่อได้
�
�
ส่วนอีกสองล�าเสียหายปานกลางและเล็กน้อย
นาวาเอก Langsdorff เรือ Graf Spee จมตัวเอง (scuttle)
ผู้บังคับการเรือ Graf Spee
นาวิกศาสตร์ 38
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

หลังการปะทะ Graf Spee ได้เข้าจอดที่มอนเตวิเดโอ ตามกฎหมายระหว่างประเทศึ เรือสามารถจอดได้ไม่เกิน
ั
ั
�
๒๔ ช่วโมง อัครราชทูตเยอรมัน เจรจาขอยืดเวลาเพ่อซ่อมทาเป็นเวลา ๑๕ วัน แต่รัฐบาลอุรุกวัยยอมให้จอดได้ไม่เกิน ๗๒ ช่วโมง
ื
่
ั
้
�
่
ื
ั
้
่
่
้
ั
ื
ั
้
้
ระหวางนน ฝายองกฤษไดระดมเรอตาง ๆ มายังปากแมนา Plate พรอมกนนน นาวาเอก Langsdorff ผบงคบการเรอ
ั
ั
ู
้
Graf Spee ได้ปรึกษากองบัญชาการกองทัพเรือ เสนอทางเลือก ๓ ทาง คือ
๑. พยายามตีฝ่าวงล้อมของกองเรืออังกฤษ เพื่อเดินทางไปเมืองบัวโนสไอเรส ของอาร์เจนตินา และยอมให้กัก
เรือไว้ที่นั่น
๒. จมตัวเองที่ปากแม่น�้า Plate
๓. ยอมแพ้ และให้กักเรือไว้ที่นั่น
ี
่
�
�
ิ
วิธีท ๓ คงไม่ต้องกล่าวถึง เพราะเป็นการเสียเกียรต สาหรับทหารประจาเรือ นาวาเอก Langsdorff
ึ
ึ
ี
ี
ถามความสมัครใจ ส่วนหน่งยอมเส่ยงออกไปสู้ต่อ แม้รู้ว่าไม่มีโอกาสชนะ อีกส่วนหน่งเลือกการจมเรือ ในท่สุด
นาวาเอก Langsdorff นาเรือออกไปปากแม่นา Plate แล้วจมตัวเอง ส่วนเขาและทหารประจาเรือ มีเรือสินค้าเยอรมัน
้
�
�
�
นากลับเข้าท่าเรือในมอนเตวิเดโอ นาวาเอก Langsdorff ปลิดชีพตัวเองหลังจากแต่งกายเต็มยศึ นอนลงบนธงสงคราม
�
(War Ensign)
การตัดสินใจของ นาวเอก Langsdorff แม้เขารู้สึกเจ็บปวดใจที่ต้องเสียท่าอังกฤษจากการรุมกินโต๊ะ จนเสียเรือที่
เขาบังคับบัญชา แต่ทั้งนี้เพื่อรักษาชีวิตของทหารประจ�าเรือ ราว ๑,๐๐๐ นาย ไว้
เม่อประเทศึตกอยู่ในภาวะวิกฤต ดั��นำภ�คธุรกิจมต้ัวิอย่�งให�เหนำม�กม�ย เช่น วิกฤตต้มยากุ้ง พ.ศึ. ๒๕๔๐
�
ี
ื
็
นายธนินท์ เจียรวนนท์ อดีตประธานกรรมการ บมจ.เจริญโภคภัณฑ์อาหาร ประสบวิกฤตการเงินจนทาให้เขาต้องขาย
�
กิจการบางส่วนที่เขาสร้างและรัก เพื่อรักษากิจการที่ส�าคัญ (Core Business) บางอย่างไว้ แต่ต่อมาเมื่อเขาสามารถ
ฟื้นตัว เขากลับมายิ่งใหญ่ได้อีกครั้ง
๕. ก�รสร��งข้วิัญ กำ�ลังใจ
ความส�าคัญของขวัญและก�าลังใจ แม้แต่หลักการสงคราม (Principles of War) ถือว่าอยู่ในระดับข้อต้น ๆ
ของเกือบทุกประเทศึ ในภาวะวิกฤตทานองเดียวกัน ทันทีท่เกิดภาวะวิกฤต ผู้นาต้องรีบสร้างขวัญกาลังใจให้แก่คน
�
�
ี
�
ในองค์กรในโอกาสแรก เพราะผู้คนมักจะตื่นตระหนก สับสน อลหม่าน ผู้น�าต้องรีบสื่อให้คนกลับสู่ภาวะปกติโดยเร็ว
ึ
�
ื
�
�
โดยการสร้างขวัญกาลังใจ ซ่งในปัจจุบันสามารถกระทาได้ง่ายและรวดเร็ว ผู้นาต้องเป็นผู้แสดงเอง (Actor) เพ่อส่อให้เห็น
ื
ถึงความจริงจัง จริงใจ สร้างความหวัง โดยผ่านทั้งค�าพูด ท่าที และแววตา
่
ี
ื
เหตุการณ์ยิงถล่มมัสยิดในเมือง Christchurch นิวซีแลนด์ เม่อวันท ๑๕ มีนาคม พ.ศึ. ๒๕๖๒ มีผู้เสียชีวิต ๕๑ คน
ั
ื
บาดเจ็บ ๔๘ คน นาง Jacinda Ardern นายกรัฐมนตรีของนิวซีแลนด์ ออกส่อโทรทศึน์โดยแต่งกายคลุมผมด้วย
ผ้าฮิญาบ แสดงความเห็นอกเห็นใจคนมุสลิม เธอกล่าวว่าจะไม่ให้ความสาคัญแก่ผู้ก่อการร้ายแม้แต่การออกช่อ เพราะ
ื
�
นิวซีแลนด์ไม่ให้ความส�าคัญใด ๆ การปรากฏตัวของเธอได้ช่วยท�าให้ภาวะวิกฤตเบาบางลง สยบข่าวลือต่าง ๆ จนเธอ
ได้รับการยกย่องจากทั่วโลก
ี
ี
ในภาวะวิกฤต COVID-19 บุคคลท่ได้รับการยกย่องจาก Bloomberg คือ นำ�ยกรัฐมนำต้ร ล เซียนำลุง ของสิงคโปร์
ี
ี
ั
ื
ี
�
รวมท้งจากองค์การอนามัยโลก (WHO) ว่าเป็นผู้นาท่ส่อสารมีประสิทธิภาพมากท่สุด และเป็นต้นแบบในการรับมือ
กับการจัดการภาวะวิกฤต COVID-19 ซ่งได้สร��งข้วิัญกำ�ลังใจและควิ�มเช่อมนำให้แก่ประชาชน บรรเทา
ึ
ื
ั
่
ความตื่นตระหนก สยบข่าวลือและทฤษฎีสมคบคิดต่าง ๆ
�
Bloomberg รายงานว่า คาแถลงการณ์ ๙ นาท ทางโทรทศึน์ เม่อวันท ๙ กุมภาพันธ์ พ.ศึ. ๒๕๖๓ ได้ขจัดความวตกกังวล
ิ
ี
ี
่
ั
ื
นาวิกศาสตร์ 39
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ี
�
ั
ของประชาชนทันท ประโยคทองในคาแถลงการณ์ของเขาคือ “ควิ�มหวิ�ดักลวิ
่
่
�
ี
ิ
้
่
ั
ื
�
ั
จะสร�งควิ�มเสยห�ยยงกวิ�เชอไวิรส” เขาไดกลาวหลงจากประชาชนพากัน
ั
่
็
ั
กกตนอาหาร ของใชทีจ�าเปน ตังแต ๗ กมภาพนธ พ.ศึ. ๒๕๖๓
ุ
้
์
้
่
ุ
้
้
ั
พรอมกนนนเขาไดใหแนวทางในการปองกนการแพรเชอไวรสสายพนธ ์ ุ
ั
่
้
ั
ั
้
ื
ั
้
้
ื
ั
่
ี
ุ
่
ใหมและระบตอไปวา รฐบาลจะปรบเปลยนวธการรบมอ หากมการระบาด
ั
ี
ี
่
ิ
่
ั
ั
ิ
ื
้
็
้
่
ี
ิ
้
้
เปนวงกวาง เพอมใหเกดปญหาคนไขลนโรงพยาบาล และรฐบาลจะชแจง
้
ั
้
ั
่
ุ
ใหทราบทกขนตอน Bloomberg รายงานในเวลาต่อมาวา สถานการณ ์
้
ั
่
้
กลบเขาสูภาวะปกตทนทหลงจากการแถลงการณของเขา
ั
ี
ิ
์
ั
ี
ิ
Bloomberg ยังวจารณบางประเทศึในภูมภาคนวา รฐบาลไดสราง นายล เซีียนลง ุ
์
้
ิ
่
ี
ั
้
้
ี
ั
ิ
ู
ั
่
ความสบสนแกประชาชน ขาดความโปรงใส ถอยแถลงของผนาสงคโปรไดผล นายกรฐมนตรสงคโปร ์
้
่
ิ
�
้
์
้
่
ดมาก เพราะชาวสงคโปรมความเชือมันในความสามารถและความโปรงใสของผูน�าของพวกเขา
ี
์
ี
ิ
่
่
้
ุ
้
ู
ั
ในสงครามโลกครังที ๒ อดต นายพล ๕ ดาว Dwight Eisenhower ผูบญชาการสงสดของทหารฝายสมพนธมตร
่
่
ิ
ั
้
ั
ี
ู
ด้านยุโรปตะวันตก ได้เขียนไว้ในหนังสือ “Crusade in Europe” ว่า “ข้าพเจ้าตองการผ้บังคับบัญชาทหาร
้
ี
่
ึ
่
ั
�
ุ
ั
ี
ั
ผทชนชอบความสาคญของขวญ กาลงใจ และความสามารถ พัฒนาและดารงเรองดงกลาว” อกตอนหนงเขาระบอกวา
�
่
�
่
่
ื
่
ี
ื
้
ั
ู
ี
ั
ั
่
ุ
“ขวญ ก�าลงใจ เปนปจจยเดยวส�าคญทีสด เพือชยชนะของสงคราม”
ั
ั
ั
ั
็
่
ี
ั
ั
่
แมแตฝายเยอรมนใน ค.ศึ. ๑๙๔๓ Joseph Goebbels หวหนาใหญดานโฆษณาชวนเชอของนาซเยอรมน
่
้
้
่
ื
ั
่
้
�
้
ั
ั
�
ั
ุ
่
้
ื
ึ
ั
ั
ไดบนทกในหนงสอ “Die Moral als Kriegsenscheidender Faktor” สรปสาระสาคญไววา “ขวญ กาลงใจ
ั
้
์
็
ุ
ั
้
ุ
ู
ี
ั
่
เปนปจจยชีขาดของสงครามมากกวาอาวธ” หรอหากยอนไปในอดตนบพน ๆ ป ปราชญชาวเอเชย ซนว เขยนไวใน “
ื
้
ั
ี
ี
ี
ั
ี
ิ
ิ
ั
่
ั
้
้
ั
ั
ิ
่
ื
ั
ั
้
้
ั
้
ศึลปะของสงคราม” ผลการรบ แพหรอชนะตดสนกนตังแตยงไมไดสูรบกน” ปจจยชีขาดในการตดสนคงหนขวญ และ
ั
ก�าลงใจไมพน
่
้
ิ
ั
�
�
๖. ผู้้นำำ�ย�มวิิกฤต้ต้องแสดังควิ�มรบผู้ดัชอบ
ี
่
ั
้
ู
ุ
่
์
ิ
่
็
จรงอยการจดการภาวะวิกฤตย่อมเปนหนาทของทกคนในองคกร บางคนหรอบางหนวยไดรบการมอบอานาจ
ั
ื
�
้
้
จากผนาองคกร และเปนธรรมดาทการแกปญหาอาจเกดความผดพลาด เสยหาย หรอลมเหลว ผ้นาองคกรตอง
ิ
้
้
ิ
็
์
ั
�
ี
ู
ื
�
์
ู
่
ี
้
ั
่
้
ิ
่
ั
่
ั
ั
ี
้
้
ิ
้
่
ี
ี
้
ั
้
แสดงความรบผดชอบดวย มใชโยนความรบผดชอบใหผใตบงคบบญชาฝายเดยว แมตนเองอาจไมไดมสวนเกยวของ
่
ู
้
ิ
้
็
์
ี
่
ั
่
ุ
ดวยกตาม การแสดงความรบผดชอบควรกระทาทนท เพราะทกคนในองคกรตางจบตาทาทของผ้นาอย่ การแสดง
ู
ี
ั
ู
ิ
ั
�
�
ี
้
ิ
ี
ี
้
้
่
ความเสยใจอาจไมเพยงพอ เพราะหากความเสยหายรายแรง ผูคนตองการไดยนค�าขอโทษจากผูน�า
้
้
่
้
ความจริงแลวการกลาวคาขอโทษในยามวิกฤต ย่อมชวยบรรเทาความรสึกในทางลบของคนในองค์กรไดมาก
้
�
่
ู
้
ี
ั
ี
่
ั
ู
่
่
่
ทเดยว แตทีเรามกไมคอยไดยนการกลาวค�าขอโทษจากผูน�าเพราะสวนใหญเขามอตตา (Ego) สง ซึงอตตานีกบความ
ี
้
้
ั
ิ
่
ั
่
่
้
่
่
ื
ั
้
้
่
่
้
้
ั
่
เชอมนในตวเอง (Self-Confidence) มีเสนแบงบางมากจนบางครงแทบแยกไม่ออก แตรายกวานนบางครงเราอาจเจอ
ั
่
ั
ั
้
้
่
ผูน�านอกจากไมแสดงการขอโทษแลวยงต�าหนผูอืนเสยอก หรออาจทาทายดวยการกลาวท�านองวาตนเองไมไดท�าผด
้
่
ื
่
้
ั
ิ
้
ิ
้
้
ี
่
ี
่
้
ิ
็
่
ต้วิอย�งก�รแสดังควิ�มรบผู้ดัชอบ ทัง ๆ ทีตวเองไมไดเปนผูกระท�า (ผด)
้
ั
ั
่
ิ
ั
้
่
ั
ี
�
ิ
ี
ู
ั
้
์
ั
นายกรฐมนตร จสตน ทรโด ของแคนาดา ออกแถลงการณขอโทษมาแลว ๔ ฉบบ จากการกระทาผดในอดต
ิ
ี
่
่
ู
ั
ู
้
ื
ั
ั
เขาขอโทษกลางรฐสภาแคนาดาตอลกหลานของผโดยสารทไปกบเรอ โกมะกะตะ ของญปน ทขนผโดยสารทนบถอ
่
ี
ื
่
ี
ี
ุ
่
้
่
ู
ู
ศึาสนาซกซ อสลาม และฮนด ๓๗๖ คน ไปยงแคนาดา แตถกปฏเสธไมใหเขาประเทศึใน ค.ศึ. ๑๙๑๔ ตามกฎหมาย
้
้
ู
์
ิ
่
ิ
่
ิ
ั
ิ
ู
้
ี
ุ
ตรวจคนเขาเมองขณะนัน เขาเรยกเหตการณนันวา “รอยดางในอดตของแคนาดา การกระท�าของ นายจสตน ทรโด
้
ื
์
ี
ั
ิ
้
่
่
นาวิกศาสตร์ 40
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

�
ึ
�
ต่างกันอย่างหน้ามือเป็นหลังมือกับพ่อของเขา นายปิแอร์ ทรูโด ซ่งเคยดารงตาแหน่งนายกรัฐมนตรีของแคนาดา
ในอดีตถึงสองครั้งที่ปฏิเสธการเรียกร้องจากฝ่ายค้านใน ค.ศึ. ๑๙๘๔ เพื่อให้เขาขอโทษ
ิ
ั
ั
ึ
ื
่
อีกหนำ่งต้วิอย่�งระดัับส�กล เมอปลาย พ.ศึ. ๒๕๖๓ CNN ได้รายงานการแถลงข่าวของ นายองเดร บาบส
่
ั
ิ
ี
ั
ี
ั
็
ั
้
ิ
นายกรฐมนตรสาธารณรฐเชก ได้ออกมารบความผิดพลาดของตนเองทคดว่าวกฤต COVID-19 จบลงไปตงแต่
ึ
เดือนพฤษภาคม ๒๕๖๓ แล้ว แต่เขาปล่อยให้ตัวเลขผู้ติดเช้อรายวันข้นไปถึงราว ๑๕,๐๐๐ คน ในเดือนตุลาคม ๒๕๖๓
ื
เขาได้กล่าวค�าขอโทษต่อประชาชนถึง ๕ ครั้ง ในระหว่างการแถลงข่าว
ต้วิอย่�งในำวิงก�รทห�ร มีปรากฏให้เห็นมากมายโดยเฉพาะในประวัติศึาสตร์ อย่างเช่น นาวาเอก Langsdorff
ั
ผู้บังคับการเรือ Graf Spee ที่กล่าวมาแล้ว พันท้ายนรสิงห์ ก็เป็นอีกบุคคลหนึ่งของไทยที่มีชื่อเสียงด้านความซื่อสัตย์
ความจงรักภักดี และความรับผิดชอบ เขาเป็นนายท้ายเรือในรัชสมัยพระเจ้าเสือตอนปลาย อาณาจักรอยุธยา เมื่อครั้ง
ื
ี
ั
ี
ื
�
�
พระเจ้าเสือเสด็จโดยเรือพระท่น่งเอกไชย ประพาสเพ่อทรงเบ็ด ณ ปากนา เมืองสาครบุร เม่อเดินทางถึงตาบลโคกขาม
้
ึ
ั
้
ี
ี
�
ี
ึ
ี
ซ่งเป็นคลองท่คดเค้ยวและมีกระแสนาเช่ยวกราก พันท้ายนรสิงห์ซ่งถือท้ายเรือพระท่น่งไม่สามารถแก้ไขได้
้
�
ื
่
่
้
่
ี
ึ
ึ
ั
โขนเรอพระทนงกระทบกบกงไม้ หกตกลงไปในนา เขาจงกระโดดขนฝั�ง แล้วกราบทลให้ทรงพระอาญาตามพระราช
ู
ั
ั
ิ
ี
กาหนดถง ๓ ครง แต่ท้ายทสดพระเจ้าเสอได้ตรสสงให้ประหารชวตด้วยการตดศึรษะตามคาขอของพนท้ายนรสงห์
ิ
ั
ี
ั
�
ิ
�
ึ
ื
ุ
้
่
ั
ั
ี
ั
่
แล้วสร้างศึาลไม้ขนาดเล็ก พร้อมกับศึีรษะของเขา และโขนเรือเอกไชยขึ้นตั้งไว้บูชาพร้อมกัน
หลักประหาร และศาลพันท้ายนรสิงห์
ิ
ั
�
การกล่าวคาขอโทษแสดงความรับผดชอบของผู้น�ายามวิกฤตทาให้อารมณ์ผิดหวง หรืออารมณ์โกรธของผู้คน
�
ในองค์กรบรรเทาลงในช่วงแรก ๆ หากไม่มีการแก้ไขความผิดพลาดของผู้นาให้เห็นชัดเจนในเวลาต่อมาอย่างรวดเร็ว
�
การขอโทษอาจไร้ผล และยังส่งผลร้ายต่อตัวผู้นา กล่าวคือ ทาให้คนในองค์กรขาดความเช่อม่น ความไว้วางใจ และ
�
ั
�
ื
เกิดวิกฤตศึรัทธาต่อผู้น�า
บางคนอาจเข้าใจผิด หรือแม้แต่ตัวผู้น�าเองว่า เมื่อผู้น�ามอบอ�านาจให้ผู้ใต้บังคับบัญชาเป็นผู้รับผิดชอบให้ปฏิบัติ
�
ภารกิจแล้ว เม่อเกิดความผิดพลาด เสียหาย หรือล้มเหลว ผู้นาย่อมลอยตัวไม่ต้องรับผิดชอบ โดยหลักการสากล
ื
ี
ื
�
�
แล้วอานาจหน้าท่สามารถมอบหมายให้แก่ผู้อ่นรับผิดชอบแทนได้ แต่ผู้นาไม่สามารถปัดความรับผิดชอบไปจากตัวได้
(Authority can be delegated but not the accountability)
๗. ผู้้�นำำ�ย�มวิิกฤต้ต้�องกล��เสี่ยง
�
ี
การตัดสินใจในภาวะวิกฤตมักต้องเผชิญกับความเส่ยงสูงกว่ายามปกต และหากตัดสินใจผิดพลาดอาจนา
ิ
นาวิกศาสตร์ 41
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

องค์กรไปสู่ความวิบัติได้ ดังนั้น ผู้น�าต้องมีความรู้ในเรื่องการบริหารความเสี่ยง (Risk Management) นอกเหนือจาก

การจัดการภาวะวิกฤต ซึ่งมีรายละเอียดมากพอสมควร จึงไม่ขอกล่าวในที่นี้
ี
ี
การเผชิญกับความเส่ยงต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ ทุกทางเลือกย่อมมีความเส่ยงแตกต่างกันมากบ้างน้อยบ้าง
แต่ทางเลือกที่ตัดสินใจน�ามาใช้ต้องมีความเสี่ยงที่รับได้ (Calculated Risk) มากกว่าทางเลือกอื่น ๆ
ิ
่
่
ื
ิ
้
ั
ุ
ิ
้
ื
ในภาวะวกฤต COVID-19 เกอบทกประเทศึตองตดสนใจเลอกวาจะปดบางเมอง หรอเปดประเทศึ เพือแกปญหา
ั
ื
ิ
ื
้
ี่
้
ื
้
่
ั
็
ิ
่
่
ื่
ั
ิ
ดานเศึรษฐกจทประชาชนก�าลงเดอดรอนและรองขอ หรอวาปดประเทศึอยางเบดเสรจ เพอสกดการแพรระบาดของ
ื
็
่
COVID-19 แตการตดสนใจของแตละประเทศึ แตละ
ั
่
่
ิ
่
ั
่
้
ิ
เวลายอมแตกตางกนตามบรบทของประเทศึนัน ๆ
ี
้
่
ั
็
ี
ุ
่
ี
ี
ั
คงจากนได กรณทมฟตบอลเดกทเรยกกนวา
�
ิ
ี
่
ั
ั
ทมหมปาอะคาเดมตดอยู่ในถ�้าหลวง จงหวดเชยงราย
ี
ู
ี
้
่
ั
้
์
ั
ั
ั
ผวาราชการจงหวดในขณะนน นายณรงคศึกด ิ �
ู
ิ
�
้
ู
็
โอสถธนากร ไดแสดงความเปนผนายามวกฤต
้
ึ
้
ั
อยางยอดเยยมในหลาย ๆ ดาน ซงไดรบ คาชมเชย
่
่
่
ี
้
�
ั
ั
้
้
่
จากสอทงภายในและตางประเทศึ รวมทงคนไทย นายณรงค์ศักดิ์ โอสถธนากร
่
ื
อดีตผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย (ผู้ว่าฯ หมูป่า)
ั
�
้
ี
�
�
สถานการณ์ในการช่วยเหลือนาทีมเด็กออกจากถาขณะน้นต้องทางานแข่งกับเวลา ซ่งสอดคล้องกับโลกท่พลิกผัน
ึ
(VUCA World) ตามที่ได้กล่าวแล้ว
นายณรงค์ศึักดิ� รับฟังความคิดเห็นทางเลือกต่าง ๆ ในการช่วยเหลือ ผู้ที่ติดอยู่ในถ�้า แม้กระทั่งจากต่างประเทศึ
ั
ี
ทุกทางเลือกมีความเส่ยงต่อชีวิตของเด็กแตกต่างกัน แต่เขาเด็ดเด่ยวและมุ่งม่น และกาหนดเง่อนไขสาคัญโดยเอา
�
�
ื
ี
ความปลอดภัยของเด็กเป็นส�าคัญ
ึ
ส่งสาคัญประการหน่งท่เขาสร้างแรงจูงใจ และให้ความหวังแก่บรรดาผู้ร่วมงานทุกคน นอกจากการวางแผนท ่ ี
ี
�
ิ
�
รอบคอบ ชาญฉลาด และชัดเจน เขาร่วมทางานเคียงบ่าเคียงไหล่กับทีมงานและได้สร้างประโยคทอง “เราคนไทย
ไม่ทิ้งกัน”
วิกฤตถ�้าหลวง เป็นกรณีศึึกษาที่ดีในการเรียนรู้เกี่ยวกับผู้น�าในภาวะวิกฤตในหลายแง่มุม ซึ่งเราไม่ควรให้ผ่านไป
เหมือนคลื่นกระทบฝั�ง
ั
ั
่
ี
ต้วิอย่�งจ�กประวิต้ิศ�สต้ร์ ตอนต้นสงครามโลกคร้งท ๒ ใน ค.ศึ. ๑๙๓๙ ในคืนเดือนมืด เรือ U-Boat
ั
ของเยอรมัน U-47 ได้เล็ดลอดเข้าไปยิงตอร์ปิโดใน Scapa Flow ฐานทัพเรือในสกอตแลนด์ของอังกฤษ ทาให้เรือ
�
ประจัญบาน HMS Royal Oak จม พร้อมกับลูกเรือเสียชีวิต จ�านวน ๘๓๕ นาย
แทบทุกปฏิบัติการในยามสงครามมีความเสี่ยงเสมอ การส่งเรือ U-47 ออกไปปฏิบัติการครั้งนั้นเป็นตายเท่ากัน
ี
นายพลเรือ Karl Doenitz ผู้บัญชาการกองเรือดานาของเยอรมันตัดสินใจเส่ยง เพราะเขาเห็นว่าเป็นความเส่ยง
ี
�
้
�
ั
ั
�
้
ี
�
ท่พอรับได้ แต่การตัดสินใจของเขาได้มีการวางแผนเป็นข้นตอน และบางอย่างได้กระทาก่อนหน้าน้นมานานแล้วด้วยซา
ี
ี
เช่น การส่งสายลับท่เป็นทันตแพทย์ชาวสวิสไปฝังตัวท่น่น แม้แต่การเลือกเรือ U-47 ซ่งม เรือเอก Gunther Prien เป็น
ี
ึ
ั
ี
ี
ี
�
ั
ผู้บังคับการเรือท่เขาเห็นว่าเป็นคนท่เหมาะสมท่สุดสาหรับภารกิจเส่ยงตายคร้งน้น Prien ไม่ได้จบการศึึกษาจากโรงเรียน
ี
ั
่
นายเรือ แตเขาเคยท�างานบนเรือพาณิชยมากอน หลังจากยิงตอรปโดถึง ๒ ครั้ง Prien ไดน�าเรือ U-47 ออกสูทะเลเปด
ิ
่
ิ
์
้
์
่
ได้อย่างปลอดภัย ต่อมาเขาได้รับการยกย่องเป็นวีรบุรุษคนแรก ๆ ของทหารเรือเยอรมันในสงครามโลกครั้งที่ ๒
นาวิกศาสตร์ 42
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

เรือเอก Gunther Prien
ผู้บังคับการเรือ U-47

ี
ี
ิ
ในยามปกต กาลังรบทางเรือในปัจจุบัน ดูเหมือนค่อนข้างห่างไกลจากการตกอยู่ในภาวะท่ต้องเส่ยงภัย โดยเฉพาะ
�
ั
ี
�
จากการสู้รบ ดังน้น จึงควรเปิดโอกาสให้มีการออกปฏิบัติการในทะเลให้มากเท่าท่โอกาสจะอานวย ประธานาธิบด ี
Roosevelt ของสหรัฐอเมริกา เคยกล่าวว่า “แม้เรือในทะเลต้องเผชิญกับความเส่ยงมากบางอย่าง แต่เรือท่จอดในท่าเรือ
ี
ี
ึ
ื
ี
ก็ข้นสนิมและผุพัง เรือรบไม่ได้สร้างมาเพ่อปล่อยให้ข้นสนิมและผุพัง เรือรบต้องการให้ลูกเรือได้มีการฝึกเต็มท่ในทะเล”
ึ
ี
�
�
ิ
ี
้
ี
ิ
ิ
ิ
�
๘. ต้�องทำ�ในำส่งท่ถกต้�อง แม้หลักการข้อน้เป็นส่งท่ผู้นาต้องคานึงถึงในยามปกต แต่ในภาวะวิกฤตย่งมีความสาคัญ
กระท�าสิ่งที่ถูกต้องนั้นแตกต่างจากการท�าบางอย่างให้ถูกต้อง แบบหลังนี้เป็นสิ่งที่นักบริหารมักนิยมกระท�ากัน
ั
�
็
�
่
ี
ตามปกตแล้ว สงทถกต้องมกเป็นการกระทาทยาก ต้องฝืนใจและอาจพบกบความเจบปวดใจ เช่น ผ้นาองค์กร
ู
ี
่
ิ
ิ
่
ู
ั
็
ื
้
่
่
ั
้
อาจจาเปนตองปลดผนาระดบรองลงมา หากเขาไดกระทาความเสยหายรายแรงตอองคกร ทงน เพอรกษาความมนคง
์
้
ี
่
ั
�
�
ู
้
ี
้
ั
�
้
ั
ชื่อเสียงหรือความอยู่รอด
พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ พลเอก อาทิตย์ ก�าลังเอก
ั
�
ิ
ู
ย้อนกลบไปเมอ ๒๒ พฤษภาคม ๒๕๒๙ พลเอก เปรม ตณสลานนท์ เมอครงดารงตาแหน่งนายกรฐมนตร ี
ั
ื
่
ื
ั
่
�
้
ั
�
ื
ส่งปลด พลเอก อาทิตย์ กาลังเอก ผู้บัญชาการทหารบกและผู้บัญชาการทหารสูงสุด เน่องจากวิจารณ์การลดค่าเงินบาท
ของรัฐบาล เหตุการณ์ครั้งนั้นอาจดูเป็นเรื่องแปลกส�าหรับประเทศึไทยและคนไทยส่วนหนึ่ง แต่โดยหลักการปกครอง
นาวิกศาสตร์ 43
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ื
่
ั
ี
้
่
ู
ึ
�
่
่
ั
็
�
ื
ิ
และบรหารประเทศึของประเทศึทพฒนาแลว อานาจของรฐบาล ซงเปนพลเรอนยอมอยเหนออานาจทหาร เพราะทหาร
ื
้
ั้
ิ
ั
ั
ี่
ื่
ั
เปนเครองมอชนดหนงของรฐบาลในการน�าไปใชแกปญหาระหวางประเทศึเป็นหลก ดงนน การทผน�าทหารวิจารณ ์
่
ู้
็
ั
ึ่
้
่
้
ั
ื
ู
่
ู
้
้
็
นโยบายของรฐบาลถอวาเปนการล�าเสน การถกปลดผูน�าทหารถอวาไดกระท�าในสิงทีถกตอง
ื
้
่
่
้
ี
ในชวงสงครามเกาหลี ประธานาธิบด Truman ของ
่
ั
็
่
่
้
ิ
สหรฐอเมรกาสังปลด นายพลเอกหาดาว MacArthur ซึงเปน
�
้
ู
ผบญชาการทหารกองกาลังสหประชาชาติในสงครามเกาหลี
ั
ิ
่
ั
ิ
ั
เนืองจากเขาไมปฏบตตามนโยบายของรฐบาลสหรฐอเมรกา
ั
ิ
่
้
โดย MacArthur ประกาศึว่าจะบุกเกาหลี และตองการ
ิ้
ื่
ั
่
้
ี
ี
ั
ใหมการทงระเบดปรมาณทจน เพอตดก�าลงไมใหจนสงก�าลง
ั
้
ิ
ี
่
ี่
ู
่
่
ื
ไปชวยเกาหลีเหนอ ประธานาธิบด Truman เหนวา
ี
็
ั
่
ั
เปนการลาเสนเชนกน อนจะสงผลใหสงครามขยายตว
่
้
้
�
็
้
ั
ี
่
้
�
่
ั
แมเขาตระหนกดวาลาบากใจมาก และสงผลกระทบต่อ
�
ชอเสยงทางการเมืองของเขา การกระทาของ Truman ประธานาธิบดี Truman กับ พลเอก MacArthur
่
ื
ี
่
ื
ิ
ถอวาตดสนใจถกตอง
ู
ั
้
้
ิ
์
ปลายสงครามโลกครังที ๒ ในการยทธทีทะเลฟลปปนส ์
ิ
่
ุ
่
ิ
้
้
ั
่
ี
ครงท ๒ นายพลเรอ Halsey (Bull) ไดรบมอบกจ
ั
ื
ิ
ใหเฝาระวงชองแคบ San Bernardino ของฟลปปนส ์
่
ิ
ั
ิ
้
ิ
้
ซึงขณะนันพลเรอเอก Nimitz ใหเขาเปนผูบญชาการกองเรอ
็
้
้
้
ั
ื
ื
่
ี
ื
ื
่
ิ
่
ท ๓ เครองบนลาดตระเวนของเขาตรวจพบกองเรอลวงของ
้
นายพลเรือ Ozawa กาลังเดินทางขนไปทางเหนือ Halsey
�
ึ
่
้
ิ
�
้
ื
่
ั
ละทงชองแคบ San Bernardino โดยไมเหลอกาลงไวคอย
ื
ิ
�
้
้
ื
ั
ปองกน กองเรอของเขาประกอบดวยเรอ ๖๔ ลา ตดตาม
ื
กองเรอของ Ozawa ๑๗ ล�า
่
ุ
ี
่
ิ
ื
่
ิ
่
่
ั
ี
ระหวางทหลงกลไลตดตามกองเรอของญปน บงเอญเจอ Nimitz (ซี้าย) และ Halsey (ขวา)
้
ี
่
ี
ไตฝุน Cobra (ตอมาเรยกวา ไตฝุน Halsey) ซึ่งมความเรวลม
็
่
่
่
้
ั
ื
ื
ึ
๑๒๐ นอต กองเรอเสยหายหนก เรอพฆาตจม ๓ ล�า เรออืน ๆ อก ๙ ล�า สญเสยก�าลงพลถง ๗๙๐ นาย และเรออืน ๆ
่
ื
ี
ี
่
ู
ิ
ื
ี
ั
ิ
่
ี
ิ
ื
หายไปอกหลายล�า เครื่องบนรวม ๑๙๐ เครือง เรอบรรทกเครืองบน USS Monterey ไฟไหม ้
ุ
่
ตอมา Halsey ถกพจารณาในศึาลทหาร แตโชคดเขาพนผด รอดตวได Halsey เปนผูใตบงคบบญชาของ Nimitz
ิ
้
่
ู
ั
้
้
ี
ั
ั
้
ิ
ั
็
่
้
ื
่
่
่
่
แต Nimitz เป็นนักเรียนนายเรือรนพหนงป สืบเนองจากความบกพร่องครงนน Nimitz ได้ออกเป็นบันทึก
ี
ึ
ี
ุ
ั
้
ั
่
�
ั
�
้
�
ื
ี
แสดงบทเรยน เตอนเรอทกลาภายใต้การบงคบบญชาของเขาทันท สาระสาคญคอ นำ�ยทห�รเรือนำอกจ�กต้องรจัก
ั
�
ุ
ั
ื
ื
ี
ั
�
ื
�
�
ก�รนำ�เรอ เดันำเรอ แลวิ ต้องคำ�นำงวิ� “ภ�รกิจเหนำือสงอนำใดั” นำ�นำ ต้องใชดัวิยควิ�มระมัดัระวิง ในำสถ�นำก�รณ์ก�รท ่ ี
ำ
�
�
ื
่
่
ั
ื
่
ึ
ิ
ั
ิ
่
ั
�
ี
�
่
�
ื
่
เร�ต้องออกไปปฏิบต้ก�รในำพ�นำทใดัพนำทหนำงทต้องเสยงอนำต้ร�ยต้่อสภ�พอ�ก�ศ ข้�ศกกต้องเจอเชนำเดัยวิกนำ
่
ื
ี
ึ
�
ั
�
ึ
ั
ี
่
็
ิ
ี
ี
่
ิ
ั
่
ี
ึ
ั
ี
่
ำ
�
ั
็
ิ
ั
�
กบเร� ห�กเจออนำต้ร�ยร��ยแรงจงไมจ�เปนำต้องเสียง อกทังยงละทิงหนำ��ที่เดัมทีไดั�รบมอบหม�ยอกดั�วิย
่
�
ั
ึ
ึ
่
้
่
่
ิ
ู
�
้
่
ั
้
้
ึ
ั
บนทกของ Nimitz ทกระจายทวทองนาในขณะนน ตอมาไดกลายเปนบทเรยนสาคญชนหนง ซงปรากฏอยใน
ั
่
ี
็
้
ี
่
�
ั
้
้
้
ั
หนงสอ Command at Sea ตังแตนันเปนตนมา หนงสอนีถกพมพหลายครังใชกนมานานเกนครึงศึตวรรษ ปจจบน
ั
ั
ุ
ื
ู
่
ิ
้
ั
้
้
์
่
ิ
ื
็
นาวิกศาสตร์ 44
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ี
ื
่
้
่
ั
ั
่
็
ี
้
ื
่
่
ุ
้
้
ในหนงสอเลมดงกลาวมประเดนอนเขาไปแทนทแลว สามารถหาอานไดในหองสมด
ของกรมยทธศึึกษาทหารเรอ
ุ
ื
�
้
ี
่
ิ
ี
ตัวอย่างนแสดงให้เห็นว่า Nimitz ได้กระทาในสงท่ถูกต้อง แมมีผลกระทบ
้
็
ทางลบตอ Halsey ซงเปนนายทหารเรอรนพกตาม สาหรบ Halsey ถกพจารณา
ื
่
ุ
่
ู
ึ
ั
�
็
ี
่
ิ
่
้
่
้
ั
ั
้
ั
้
็
้
ั
ในศึาลทหารถึงสองครง แตการรอดมาได้ทงสองครงและยังไดรบการแต่งตงเปน
ั
่
ึ
ื
นายพลเรอ ๕ ดาว (Fleet Admiral) คนหนงในบรรดานายพลเรอหาดาว ๔ คน
้
ื
ิ
์
ั
ิ
ในประวตศึาสตรของสหรฐอเมรกา
ั
ำ
่
็
ั
๙. ในำภ�วิะวิิกฤต้ผู้้นำำ�ต้องให�ควิ�มส�คญต้อก�รสือส�รเปนำพเศษ
�
่
�
ิ
ู
้
ภาวะวกฤตมกเกดขนอยางฉบพลนไมทนตงตว แตผนาตองตงสตในการสอสาร หนังสือ Command at Sea
ิ
ั
�
้
ั
ิ
ั
้
่
ั
้
ั
่
ึ
ื
ั
ิ
ั
้
่
่
่
ั
้
้
้
ิ
ั
ื
์
กบคนในองคกรให พวกเขาทราบวาไดเกดอะไรขึน ผูน�าก�าลงแกไขวกฤตหรอบรรเทา
้
้
ิ
่
ิ
ิ
การสือสาร เมื่อเกดภาวะวกฤต
้
ความเสียหายอย่างไร และตองแสดงข้อเทจจรงอย่างตรงไปตรงมา เพราะในยามวิกฤตทกคนย่อมคาดหวังในตวผนาสง
ู
ิ
�
็
้
ู
ั
ุ
่
่
์
่
ั
้
ความเสยหายหรอผลกระทบเชงลบอาจไมรนแรงเทากบความรูสกตืนตระหนก สบสนของคนในองคกร การสือสารทีด ี
ึ
ี
่
ั
ุ
ิ
ื
่
จะชวยบรรเทาความรสกตนตระหนก ความสนหวงได ดงทเคยยกตวอย่างการแถลงการณของนายกรฐมนตร ล เซยนลง
ึ
ิ
ั
่
ื
ี
์
ี
้
ั
่
ั
ี
้
ั
่
้
ุ
ี
ู
ของสิงคโปร์ ซึ่งได้รับการยอมรับจากสื่อต่างประเทศึมาแล้ว
ี
ี
�
ื
�
การส่อสารท่ไม่ดีของผู้นายามวิกฤตอาจนาไปสู่การยกระดับของภาวะวิกฤต ผู้ท่รับรู้เขาต้องการทราบว่าเขาจะ
ึ
ได้รับการบรรเทาความรู้สึกต่อความเสียหาย หรือผลกระทบเชิงลบอย่างไร อะไรจะเกิดข้นในอนาคตอันใกล้และ
พวกเขาต้องรับมืออย่างไร
�
ิ
�
ในถ้อยแถลงของผู้นาต้องไม่ใช้เวลานานเกินไป ต้องกระชับ ชัดเจน และส่งสาคัญคือ ต้องกาหนดวัตถุประสงค์ มิใช่
�
เป็นการบรรยายความรู้สึกเสียยืดยาว และต้องไม่หลงประเด็น นายกรัฐมนตรี ลี เซียนลุง ใช้เวลาแถลงเพียง ๙ นาที
แต่ครอบคลุมสาระสาคัญ โดยการส่อสารท่มีประสิทธิภาพสูง เขาได้มุ่งไปท่การบรรเทาความรู้สึกวิตกกังวลของ
ี
�
ี
ื
ประชาชน เขาให้ความหวงว่า รัฐบาลสิงคโปร์จะดาเนินการแก้ไขภาวะวิกฤตอะไรบ้างอย่างเป็นข้นตอน และจะรายงาน
�
ั
ั
ให้ประชาชนทราบเป็นระยะ ๆ
การสื่อสารอาจใช้เพื่อสร้างความเข้าใจที่ผิดพลาดของคนในองค์กร แต่ผู้น�าต้องตระหนักว่า เขาจะไม่ต�าหนิ หรือ
ี
�
ั
ประณามพวกเขา แม้พวกเขาได้กระทาอะไรท่ผิดพลาดจนเกิดความเสียหายไปแล้วบ้างก็ตาม เพราะน่นเท่ากับเป็น
นาวิกศาสตร์ 45
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ี
ิ
ึ
ื
ี
ื
การสร้างความขัดแย้งภายในองค์กรเพ่มข้นอีก แต่ควรใช้ศึิลปะในการส่อสารเพ่อหลีกเล่ยงประเด็นดังกล่าว ควรเปล่ยน
เป็นการขอร้องหรือขอความร่วมมือ
ื
การให้สัมภาษณ์ส่อมวลชนหรือการกล่าวถ้อยแถลง ผู้นาต้องรู้จักใช้ภาษาให้ถูกต้องกาลเทศึะ ต้องคานึงว่า
�
�
การให้สัมภาษณ์หรือกล่าวถ้อยแถลงนั้น เป็นทางการไม่ใช่เรื่องส่วนตัว
การใช้ศึัพท์ ส�านวน โดยเฉพาะภาษาต่างประเทศึต้องมั่นใจว่าถูกต้อง ทั้งส�าเนียงและความหมาย หากไม่แน่ใจ
ควรตรวจสอบกับผู้รู้หรือเจ้าหน้าที่เสียก่อน หากเป็นไปได้ควรซักซ้อมก่อน ความผิดพลาดบ่อย ๆ ท�าให้กลายเป็นตัว
ตลกไป
ั
้
ี
ั
ื
้
ู
่
้
ื
้
การแถลงหรอการชี้แจงของหนวยตาง ๆ ในองคกรในประเดนเดยวกน ตองหลกเลียงความขดแยง หรอใหขอมล
์
ี
็
่
่
้
้
่
็
่
้
่
ื
์
้
ั
ั
ั
่
ขอเทจจรงไมตรงกน โดยเฉพาะระหวางหนวยเหนอกบหนวยรอง นอกจากท�าใหคนในองคกรสบสนแลว ท�าใหขาด
ิ
่
์
่
ิ
ี
์
่
ื
ั
่
ความนาเชือถอ และเกดภาพลกษณทีไมดขององคกร
่
ี
่
้
�
้
ู
ิ
ในโลกทพลกผน (VUCA World) ผนาในภาวะวิกฤตมกจะหนีเรองขาวปลอมหรือขาวเทจไดยาก ในอดตผท ่ ี
็
ื
่
ั
ั
ี
ู
่
้
้
ั
่
้
้
ี
่
ั
สรางขาวปลอม (Fake News) ตองใชเวลาหลายวนในยุคแอนะลอก ยอนกลบไปราว ๒,๐๐๐ กวาป สมยทีโรมนเกด
่
ิ
ั
็
้
ั
ั
ุ
ุ
้
ุ
่
ั
่
สงครามกลางเมองสูรบกนระหวาง Octavian บตรบญธรรมของ Julius Caesar กบ Mark Antony ขนพลทีเกงกาจ
่
ื
้
ั
้
่
้
้
ของ Caesar กอนการสรบ Octavian รดีวาถาจะใหไดชยชนะตองไดรบการสนบสนนจากประชาชน เขาจงสราง
้
ู
ึ
้
้
้
ั
ั
่
ุ
ู
์
่
ั
ขาวเทจวา Antony มความสมพนธดานชสาวกบพระนาง Cleopatra ของอยปต ซงพระนางไมชอบพวกโรมน
ิ
้
ู
์
้
่
ั
ั
ี
ั
็
่
่
ึ
ี
นอกจากนั้นยงกลาวหาวา Antony ไมเหมาะสมกบต�าแหนงผูน�าของโรมน เพราะเขาเปนคนขีเมา Fake News ของ
ั
่
่
้
่
้
่
ั
ั
็
Octavian ไดผล สดทายเขาชนะ Antony และเปนจกรพรรดพระองคแรกของโรมน ปกครองโรมนถง ๔๐ ป
ั
ี
ุ
้
้
์
ั
ิ
็
ั
ึ
การสงขาวเทจของ Octavian ใชเวลาพอสมควร
็
้
่
่
ั
่
์
็
้
ี
เขาสงเปนบทประพนธ และสโลแกนสัน ๆ ลงบนเหรยญ
เพือแจกจายประชาชน
่
่
่
ื
�
ในยุคสงคมขาวสาร สอโซเซยลมเดยกระทาได้
ั
ี
ี
่
ี
งาย รวดเรว และกระจายได้อยางรวดเรวดจการแพรเชอไวรส
็
่
่
ื
้
่
ุ
ั
็
เพราะแคม Smart Phone, Tablet หรอ Computer
ี
่
ื
้
้
่
็
สามารถสราง Fake News ไดงายดายและรวดเรว
้
่
์
้
ั
้
ซงรวมทงการแชรโดยตงใจและไมตงใจ
ึ
่
ั
ั
่
ิ
ื
้
ู
ู
้
�
ุ
้
ึ
่
ั
ื
่
ผนายค Social Media จงตองรเทาทนสอ เมอเกด การสร้างข่าวเท็จลงบนเหรียญ
ิ
่
่
ั
้
ิ
่
้
ุ
้
่
ุ
ิ
็
Fake News ตองตงสต ไมตกหลมพราง พยายามคดในแงบวก และคนหาสาเหตของขาวเทจวาเกดจากอะไร
ใช้ความสขุมลมลึกในการแกปัญหา ทสาคัญไม่ควรใช้อารมณ ไม่ผลักดันใหสอหรือผสร้างข่าวเท็จเป็นศึัตร เพราะเท่ากับว่า
้
์
ุ
่
ื
่
้
ี
้
ู
ู
ุ
�
่
็
้
เปนการสรางวกฤตใหมซอนวกฤตขึนมาอก
ิ
้
ี
้
ิ
่
ั
การจดการกบ Fake News บางประเทศึไปสินสดกนทีกฎหมาย การลงโทษหนก-เบาแตกตางกน บางประเทศึ
ั
้
ุ
่
ั
ั
่
ั
ั
้
้
ี
ี
่
ื
่
้
ี
่
้
้
้
ั
ื
่
ี
ทคอนขางมเสรภาพ รฐบาลเนนไปทการสรางกระแสใหคนหรอสอตรวจสอบกนเอง ใชมาตรการใหความร ู ้
ั
้
รวมทังใหมการควบคมกนเอง แทนทีรฐบาลจะออกกฎหมายมาควบคม
ี
่
ั
้
ุ
ุ
�
ุ
๑๐. หลมพร�ง (Pitfall) ดัักผู้้นำำ�
้
ั
�
ิ
ู
ิ
้
ั
ั
ุ
ึ
้
ผนาทงในยามปกตและยามวกฤตมกเจอหลมพรางในลกษณะคลายคลงกน แตในยามวกฤตผนาจะ
�
ู
ิ
้
่
ั
ั
่
ั
ประสบปญหาในการตระหนักรยากกวารวมทงการจดการภาวะวิกฤต เนองจากมปจจยทเกยวของหลายปจจย เชน
ี
่
่
ี
่
ี
ั
ั
ื
ั
ู
่
ั
้
้
ั
้
นาวิกศาสตร์ 46
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖

ตกอยู่ในโลกที่พลิกผัน ถูกจ�ากัดด้วยทรัพยากร รวมทั้งเวลา ในที่นี้จะกล่าวเฉพาะเพียงหลักการเท่านั้น
�
�
่
ั
ี
ู
่
ี
�
ั
ื
ั
้
ิ
๑๐.๑ ผ้นาต้องไม่ให้ข่าวสารเกยวกบภาวะวกฤตแก่คนในองค์กร ทงความสาคญหรอความเสยหายตากว่า
ความเป็นจริง (Downplay) แต่การแจ้งสถานการณ์ท่ร้ายแรงหรือให้ความสาคัญสูงเกินจริงก็จะก่อให้เกิด
�
ี
�
ความต่นตระหนก หรือหากตาเกินไปจะทาให้คนในองค์กรขาดความสนใจอันส่งผลกระทบต่อการจัดการภาวะวิกฤต
่
�
ื
ทางเลือกดีที่สุด คือ แจ้งตามความเป็นจริง แต่ทั้งนี้ต้องอาศึัยศึิลปะในการสื่อสาร
๑๐.๒ อย่าเลือกแก้ปัญหาเฉพาะสิ่งที่ง่าย เป็นธรรมชาติของคนธรรมดาที่มักท�าสิ่งที่ง่าย ๆ ก่อน แต่ผู้น�าที่ดี
�
ึ
ต้องตระหนักว่า การจัดการภาวะวิกฤตต้องกระทาในลักษณะองค์รวม (Holistic) เพราะวิกฤตหน่งมักประกอบด้วย
วิกฤตย่อยอีกหลายวิกฤต ผู้น�าต้องจัดล�าดับความส�าคัญเร่งด่วนอย่างรอบคอบ
ี
�
ี
๑๐.๓ ผู้นายามวิกฤตต้องไม่ตกหลุมพรางท่เกิดจากข่าวเท็จ (Fake News) ประเด็นน้ได้กล่าวมาบ้างแล้ว
ข้างต้น ปัญหาใหม่ในยุค Social Media คือ ท�าอย่างไรไม่ให้เกิด Fake News และเมื่อเกิดขึ้นแล้วควรจัดการอย่างไร
Bernard Shaw กล่าวไว้ในอดีตนานมาแล้ว และยังคงเป็นจริงแม้ปัจจุบันว่า “จงตระหนักต่อความรู้ท่เป็นเท็จ
ี
ั
�
มันอันตรายย่งกว่าการไม่ใส่ใจ” กระน้นก็ตามผู้นาองค์กรไม่ควรสร้าง Fake News เสียเอง เพราะหากถูกเปิดเผยข้นมา
ึ
ิ
จะท�าให้เสียเครดิต และความไว้วางใจ
๑๐.๔ อย่าท�างานแบบงานประจ�า (Routine) ในการจัดการภาวะวิกฤต ผู้น�าต้องเปลี่ยนวิธีคิด (Mindset)
ใหม่สาหรับเผชิญกับภาวะวิกฤต ดังท่ได้กล่าวมาแล้ว และต้องระลึกว่า “ผู้้�นำำ�ท่มีประสิทธิภ�พทดัสอบดั�วิยภ�วิะผู้้�นำำ�
ี
�
ี
ย�มวิิกฤต้”
๑๐.๕ กระจายอานาจและเลือกคนให้เหมาะกับงาน ภาวะวิกฤตท่ร้ายแรงและมีขนาดใหญ่ ไม่ควร
ี
�
ั
�
แก้ปัญหาโดยวิธีรวมศึูนย์ (Centralized) ควรกระจายอานาจ แต่ผู้นาต้องพิถีพิถันในการเลือกคนให้เหมาะกับงาน มิฉะน้น
�
หากเลือกคนผิด นอกจากไม่ช่วยแก้ปัญหาหลัก อาจสร้างวิกฤตซ้อนวิกฤตขึ้นมาอีก
๑๐.๖ ต้องไม่ท�าตัวเป็น Super Hero เก่งอยู่คนเดียว ต้องยอมรับฟังความคิดเห็นของคนอื่นด้วย ละอัตตา
ึ
�
ี
้
�
(Ego) ให้น้อยลง ในระบบราชการเรามักจะประสบปัญหาของผู้นาประเภทน ซ่งถือว่าเป็นหลุมพรางหน่งท่ผู้นา
ึ
ี
ยามวิกฤตต้องหลีกเลี่ยง
ื
๑๐.๗ ผู้นาท่อยู่ในอานาจนาน มักหลงตัวเองและลืมไปว่าได้พูดอะไร หรือรับปากกับคนในองค์กรอะไรไว้ เพ่อ
ี
�
�
ไม่ให้เสียศึรัทธาต่อคนในองค์กร ผู้น�าควรกระท�าตามที่ได้พูดไว้ (Walk the Talk)
ยังมีหลุมพรางดักผู้น�ายามวิกฤตอีกมากพอสมควร ขอจบไว้แค่นี้ มิฉะนั้นจะท�าให้บทความยาวจนเกินไป
ี
ตอนท ๓ จะนาเสนอ การพลิกวิกฤตให้เป็นโอกาส โดยจะยกตัวอย่างในประวัตศึาสตร์ และตามด้วยโลกหลังวิกฤต
ิ
�
่
COVID-19
เอกส�รอ��งอิง
https://www.moneyandbanking.co.th/article/the-guru/the-guru-executive-coaching-mb456-money-
andbanking-april-2020
http://techsauce.co/exec-insight/management-concept-of-executive-leadership
http://www.springnew.co.th/spring-life/821418
http://tdri.or.th/2020/01/covid-1/
https://missiontothemoon.co/softskill-leadership/
นาวิกศาสตร์ 47
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๖๖