นาวิกศาสตร์ เดือน พฤษภาคม ๒๕๖๖

้
�
่
ั
�
็
้
“...บััณฑิิตทั้งหลาย คงจะได้้นำำาความรู้้ทั้เลาเรู้่ยนำมา ไปใช้้ใหเปนำปรู้ะโยช้นำ ในำการู้ปรู้ะกอบัอาช้่พการู้งานำ
่
์
์
่
้
็
้
้
ำ
�
้
และการู้ด้าเนำนำช้่วต. แตการู้จะนำำาความรู้้ไปใช้้ ใหสำำาเรู้จผลสำมบั้รู้ณแทั้นำันำ จะตองกรู้ะทั้าด้้วยความรู้อบัคอบั
ิ
ำ
ิ
่
�
�
�
่
่
ิ
ั
ึ
รู้้จกกาลเทั้ศะ และยด้หลกศ่ลธรู้รู้มเปนำเครู้องเต่อนำใจ ใหปฏิิบััตแตสำิงทั้ด้่ทั้งามด้้วย. ...”
้
ั
�
้
็
่
พระบรมราโชวาท
ในพิธีีพระราชทานปริญญาบัตรแก่่ผู้้�สำำาเร็จก่ารศึึก่ษาจาก่มหาวิทยาลััยธีรรมศึาสำตร์
ประจำาปีก่ารศึึก่ษา ๒๕๖๒ แลัะ ๒๕๖๓
ณ มหาวิทยาลััยธีรรมศึาสำตร์
วันศึุก่ร์ ที� ๒๗ พฤษภาคม ๒๕๖๕

นายกกรรมการราชนาวิิกสภา
พลเรืือโท วสัันต์์ สัาทรืกิิจ
รองนายกกรรมการราชนาวิิกสภา
ี
็
พลเรืือต์รื อดิิศัักิดิิ แจงเลกิ
�
กรรมการราชนาวิิกสภา
ั
ิ
ั
ี
พลเรืือต์รื โสัภณ รืชต์าภรืกิษ์์
�
ี
ุ
พลเรืือต์รื คมสััน กิลินสัคนธ์์
ั
ั
ั
พลเรืือต์รื วชรืะ พฒนรืฐ
ี
ี
ู
่
พลเรืือต์รื จรืญ คลองยุทธ์์
ุ
พลเรืือต์รื ณฐชยุ วรืรืณบููรืณ
ั
ี
ั
ั
ุ
ุ
พลเรืือต์รื สัวจ ดิอนสักิล
ี
ิ
ั
พลเรืือต์รื สัมรืภม จนโท ปกหน้า
ี
ู
ี
พลเรืือต์รื ปรืะสัาน ปรืะสังคสัาเรืจ
็
์
ำ
ี
ิ
ุ
พลเรืือต์รื ปยุบูต์รื เนยุมปรืะดิิษ์ฐ ์
ี
�
�
�
ู
ี
พลเรืือต์รื เกิือกิล กิลินเอียุม
พลเรืือต์รืี ทรืงฤทธ์ ฉัต์รืเงิน
�
ิ
พลเรืือต์รื พนม ควรืปรืะดิิษ์ฐ ์
ี
กรรมการและเลขานุการราชนาวิิกสภา
่
นาวาเอกิ ชชวาลยุ โต์รืุง
ั
์
เหรัญญิกราชนาวิิกสภา
�
เรืือเอกิหญิง ปารืิชาต์ิ เชือจิต์รืนุกิูล
ที่ปรึกษาราชนาวิิกสภา
ู
ั
ั
พลเรืือเอกิ สัรืนนท แสังรืต์นกิล
์
ุ
พลเรืือเอกิ อานวยุ ทองรือดิ
ำ
พลเรืือโท เบูญญา นาวานเครืาะห ์ ปกหลัง
ุ
ั
ั
ุ
์
ี
พลเรืือโท อต์ต์ะวรื ทกิษ์รืานพงศั ข้อคิิดเห็็นในบทคิวามทนาลงนิตยสารนาวิกศาสตร์เป็็นข้องผู้เข้ยน
์
ำ
่
่
้
้
�
้
้
ั
่
ิ
ี
้
็
ั
ิ
้
่
ิ
พลเรืือต์รื ไชยุา เต์ียุมฉายุพนธ์์ มใช่ข้อคิดเห็นห็รือนโยบายข้องห็นวยงานใดข้องรัฐและมไดผู้กพัน
�
่
้
้
่
่
้
้
็
่
ิ
�
ำ
บรรณาธิการ ตอทางราช่การแตอย่างใด ไดนาเสนอไป็ตามทผู้เข้ยนให็คิวามคิดเห็น
�
่
�
ื
ั
่
้
ั
็
่
�
่
่
ำ
ึ
นาวาเอกิ ชชวาลยุ โต์รืุง เทานน การกลาวถึงคิาสง กฎ ระเบยบ เป็นเพัยงข้าวสารเบองตน
์
ั
่
�
ื
ผู้ช่วิยบรรณาธิการ เพัอป็ระโยช่น์แก่การคิ้นคิว้า
ุ
ิ
ุ
นาวาเอกิหญิง วรืนันท์ สัรืยุกิุล ณ อยุธ์ยุา ปกหน้้า-ปกหลััง
ำ
ึ
้
่
�
็
ิ
ุ
ประจ�ากองบรรณาธิการ “นอมราลกพัระเก่ยรตคิณ เสดจเตย”
์
นาวาเอกิ ณรืงค หาญพล
ิ
นาวาเอกิหญง รืกิชนกิ เชือวงษ์์ ออกแบบปก กองบรรณาธการ
ิ
�
ั
์
ื
์
ิ
�
ั
ิ
นาวาเอกิหญง แจมใสั พนทว ี พิิมพิที่่ กองโรงพัมพั กรมสารบรรณทห็ารเรอ
่
ิ
นาวาโทหญง ศัรืญญา ศัาสัโนปถััมภ ์ เจ้้าของ ราช่นาวกสภา
ั
ิ

ิ
์
นาวาโทหญง สัรืารืต์น จนกิลิน
ั
ั
�
นาวาต์รืี ปัญญา ปรืะเสัรืิฐจินดิา สำานักงานราช่นาวิกสภา
ุ
เรืือเอกิหญิง สัธ์ิญา พูนเอียุดิ ถึนนอรุณอมรินทร์ แข้วงศิริราช่ เข้ตบางกอกน้อย
เรืือเอกิ วิทยุา ภู่ปรืะดิษ์ฐ์ กรุงเทพัฯ ๑๐๗๐๐
ิ
ั
่
ิ
�
วาทีเรืือโท ชยุพนธ์์ ไกิรืศัรื ิ โทร. ๐ ๒๔๗๕ ๓๐๗๒ และ ๐ ๒๔๗๕ ๔๙๙๘
ั
ส่งข้้อมล/ต้นฉบับได้ท [email protected]
้
่�
นาวิกศาสตร์ 2 เวบไซตราช่นาวกสภา WWW.RTNI.NAVY.MI.TH
ิ
์
็
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๙ กันยายน ๒๕๖๓ Fanpage : ราช่นาวกสภา กองบญช่าการ กรมยทธศกษาทห็ารเรอ
ึ
ื
ุ
ิ
ั

สารบัญ




คลังความรู้ คู่ราชนาวี

�
ปีีที่่ ๑๐๖ เล่่มที่่ ๕ ปีระจำำ�เดืือน พฤษภ�คม ๒๕๖๖
�
ลำ ดับเรื่อง ลำ ดับหน้า


ิ
บรรณาธการแถึลง ............................................................................๘
�
่
เรืองเลาจากป็ก .................................................................................๙

คิาฉนทไวอาลย (นาวกศาสตร มถึนายน ๒๔๖๖) ..........................๑๐
ั
์
้
ิ
ำ
ุ
ั
ิ
์
แจงคิวามแพันกการกศลฌาป็นกจ .................................................๑๕
้
ุ
ิ
ิ
ั
้
์
์
ื
พัระป็ระวต พัลเรอเอก พัระเจาบรมวงศเธอ พัระองคิเจา ้
ุ
ิ
�
ั
�
์
ุ
่
อาภากรเก่ยรตวงศ กรมห็ลวงช่มพัรเข้ตอดมศกดิ (ตอนท ๑) ........๑๘
ี
เรืือเอกหญิิง สุุธิิญิา พููนเอยด
ั
อาณาเข้ตทางทะเล (Maritime Zone) กบ
ิ
�
ั
คิวามมนคิงข้องช่าต (National Security) .....................................๓๙
ิ
�
นาวาเอก พูสุุทธิิศัักดิ ศัรืชุุมพูล
ี
�
้
๘๐ ป็ ยทธนาว่เกาะช่าง พั.ศ. ๒๔๘๔ กบ ทฤษฎ่สงคิราม
ั
ุ
ี
่
�
่
ื
ั
และการรบทางเรอสมยให็ม (ตอนท ๑) .........................................๖๒
พูลเรืือเอก กฤษฎา เฟื่่องรืะบิิล
�
The Battle of Coronel (การยทธทโคิโรเนล)
่
�
ุ
�
่
ตอนท ๓ Spee vs Cradock การป็ะทะทโคิโรเนล .......................๘๓
่
�
ั
ิ
นาวาโท วรืยทธิ นสุสุยพูนธิุ �
ั
ุ
ำ
สานวนช่าวเรอ ................................................................................๙๓
ื
ื
่
เรืองเลาช่าวเรอ ..............................................................................๙๕
�
ำ
นอมราลก เสดจเตย ณ ห็าดทรายร่ ๑๐๐ ป็ไมม่ลม ......................๙๗
่
็
ึ
ี
้
่
ื
�
้
ิ
ิ
ำ
ึ
ิ
ข้้อคิดป็ลกจตสานกจรยธรรม ......................................................๑๐๒
ข้าวนาวรอบโลก ..........................................................................๑๐๔
่
่
ิ
ภาพักจกรรมกองทพัเรอ ..............................................................๑๐๘
ั
ื
ิ
่
์
การฌาป็นกจสงเคิราะห็แห็งราช่นาว่ ..........................................๑๑๗
้
มาตรานา เดอน กรกฎาคิม ๒๕๖๖ .............................................๑๒๐
ำ
ื
�
ั
เวลาดวงอาทตย์ และ ดวงจนทร ข้ึน-ตก
ิ
์
ิ
ื
เดอน กรกฎาคิม-สงห็าคิม ๒๕๖๖ ..............................................๑๒๔
ั
นาวกศาสตร นตยสารข้องกองทัพัเรอ มวตถึป็ระสงคิเพัอเผู้ยแพัร ่
ิ
์
่
ื
ุ
�
์
ิ
ื
ิ
ิ
ั
�
ื
ื
วช่าการและข้าวสารทห็ารเรอทงในและนอกป็ระเทศ ตลอดจนวทยาการอน ๆ 3
�
่
ทัวไป็ และเป็็นสือในการป็ระช่าสมพัันธข้องกองทพัเรอ นาวิกศาสตร์
ั
์
�
�
ื
ั
ปีที่ ๑๐๓ เล่มที่ ๙ กันยายน ๒๕๖๓

ั
ำ
�
ั
ื
็
่
ิ
ั
่
�
ั
ี
ี
ี
ั
ื
ี
ี
ุ
ำ
ุ
ื
�
ี
สวัสดีครับสมาชิกที่รักที่กที่าน สาหรับเดีอนพฤษภาคมน เป็นอกเดีอนที่มควัามสาคญต่อที่หารัเรัอที่กนาย คอ
ื
�
ื
้
ั
ในวันที่ ๑๙ พฤษภาคม ของทีุ่กป็ กาหนดีให้เป็นวันอาภากรั ซึ่งเป็นวันคล้ายวันส�นพรัะชินม์ ของ พล้เรัอเอก
ั
ี
ิ
ั
�
็
็
ั
ำ
ี
่
ุ
์
์
์
้
ิ
ิ
พรัะเจ้าบรัมวังศ์เธอ พรัะองคเจ้าอาภากรัเกยรัต่วังศ์ กรัมหล้วังชิมพรัเขต่อดีมศ์กดี องคบดีาของที่หารัเรัอไที่ย
์
ื
ิ
ี
ุ
ั
้
�
ี
ิ
ี
�
ซึ่่งในป็นีครับรัอบ ๑๐๐ ป็ ที่พรัะองคสินพรัะชินม ณ บรัเวัณหาดีที่รัายรั จ้งหวััดีชิมพรั
ี
�
์
�
ั
ี
์
ุ
�
ิ
ิ
ิ
ำ
�
ี
�
่
แล้ะในโอกาสนี� กองบรัรัณาธการันต่ยสารันาวักศ์าสต่รั มควัามภาคภมใจ้ที่จ้ะนาเสนอบที่ควัามเพือนอมรัาล้่กถึง
้
ำ
ู
ี
ิ
์
ื
ิ
ี
์
ิ
้
์
ื
�
ื
พรัะองคที่าน คอ บที่ควัามเรัอง พระประวััติ พลเรอเอก พระเจ้าบรมวังศ์เธอ พระองค์เจ้้าอาภากรเกยรติวังศ์ ์
์
่
�
ุ
ี
กรมหลวังชุุมพรเขติอดมศ์กดิ เขยนโดีย เรอเอกหญิิง สุุธญิา พนเอยด นกเขยนที่านนี เป็็นป็รัะจ้ากองบรัรัณาธการั
ำ
ั
ิ
ู
ิ
ี
่
�
ื
ี
ั
�
่
ี
ี
้
ิ
ุ
�
ู
ิ
์
่
ำ
ี
นต่ยสารันาวักศ์าสต่รั ที่มงานเขยนดีี ๆ ที่รังคณคา ล้งอยเป็็นป็รัะจ้า แล้ะต่่อดีวัยบที่ควัามเรัือง “อาณาเขติทางทะเล
ั
(Maritime Zone) กบค์วัามมั�นค์งของชุาติิ (National Security)” เขยนโดีย นาวัาเอก พสุุทธิ�ศ์กดิ ศ์รชุุมพล
ั
ี
�
ี
ิ
ุ
เจ้้าของรัางวััล้บที่ควัามดีีเดีน พล้เรัอเอก กวั สงหะ ป็รัะจ้าป็ ๒๕๖๕ แล้ะบที่ควัามเรัือง “๘๐ ป ยทธนาวัเกาะชุาง
ี
ี
�
้
ำ
ื
ี
ิ
่
ี
ื
พ.ศ์. ๒๔๘๔ กบทฤษฎีีสุงค์รามและการรบทางเรอสุมยใหม (ติอนที ๑)” เขยนโดีย พลเรอเอก กฤษฎีา เฟื่่องระบล
�
ี
ั
ื
ิ
ั
่
�
ี
ผู้ที่ไดีรัับรัางวััล้ชิมเชิยอนดีบที่ ๑ บที่ควัามดีีเดีน พล้เรัอเอก กวั สงหะ ป็รัะจ้าป็ ๒๕๖๕ แล้ะป็ดีที่ายดีวัยบที่ควัาม
ู
ิ
ำ
�
้
้
ี
้
ี
ื
่
ั
ี
ิ
้
ั
�
�
�
เรัอง “The Battle of Coronel (การยุทธทโค์โรเนล) ติอนท ๓ Spee vs Cradock การปะทะทโค์โรเนล”
ี
ื
�
�
ี
ี
ั
ั
ี
ุ
เขยนโดีย นาวัาโท วัรยทธ นสุสุยพนธ์ ุ
ิ
้
ที่ายที่สดีน กองบรัรัณาธการันต่ยสารันาวักศ์าสต่รั หวังเป็นอยางยงวัาที่านสมาชิกแล้ะผู้อานที่กที่าน
ู
่
ิ
็
ั
ี
่
�
ิ
ิ
ิ
์
่
ุ
�
้
่
่
ุ
ี
ิ
�
ุ
่
่
้
�
ิ
่
้
ี
ิ
คงจ้ะไดีรัับควัามรัู้ ควัามเพล้ดีเพล้นจ้ากการัอานเหมอนเชินเคย แล้ะเพือไมใหเป็็นการัเสยเวัล้า ขอเชิิญสมาชิิกที่กที่าน
ื
่
้
้
ไดีอานบที่ควัามในเล้มกนไดีเล้ยครัับ สวััสดีีครัับ
่
ั
่

ิการ
กองบรรณาธิ
กองบรรณาธิิการ















�
ึ
ี
ปกหน้้า-ปกหลััง : “น้้อมรำ�าลักพรำะเกยรำติิคุุณ เสด็็จเติีย”
ั
�
ี
พลเรืือเอก พรืะเจ้้าบรืมวงศ์์เธอ พรืะองค์์เจ้้าอาภากรืเกยรืติิวงศ์์ กรืมหลวงชุุมพรืเขติอดมศ์กดิ ทรืงเป็็นเจ้้านาย
ุ
ุ
�
้
้
พรืะองค์์แรืกทีสำำาเรืจ้การืศ์กษาวชุาการืทหารืเรืือจ้ากป็รืะเทศ์องกฤษ ทรืงมจ้ดป็รืะสำงค์์แรืงกลาจ้ะฝึึกใหทหารืเรืือไทย
็
ั
ึ
ิ
ี
้
่
่
ื
้
�
ิ
่
เดนเรือทะเลไดอยางชุาวติางป็รืะเทศ์และสำามารืถรืบทางเรืือได เนองจ้ากอดติป็รืะเทศ์ไทยติองวาจ้างชุาวติางชุาติิมาเป็น
้
้
่
ื
็
ี
ำ
้
ื
์
ึ
ื
ั
ั
้
้
้
ผู้บงค์บการืเรือโดยติลอด ภายหลงสำาเรืจ้การืศ์กษาและเขารืบรืาชุการืทหารืเรือแลว พรืะองค์ไดทรืงแกไขป็รืบป็รืงรืะเบียบการื
ั
้
ุ
็
ั
ั
้
ื
ิ
ิ
ำ
ี
ื
ั
ิ
ื
ในโรืงเรืยนนายเรือ ทรืงเป็นค์รืสำอนนักเรืยนนายเรือ ทรืงจ้ดเพมเติมวิชุาสำาค์ญสำาหรืับชุาวเรือ ค์ือ วชุาดารืาศ์าสำติรื์
็
ั
ำ
ี
�
้
์
ั
ุ
ิ
้
ี
ิ
ิ
ติรืโกณมติิ พชุค์ณติ อทกศ์าสำติรื การืเดนเรืือ และเรืขาค์ณติ เพื�อป็รืะสำงค์์ใหนกเรืยนนายเรืือสำามารืถเดนเรืือทางไกล
ิ
ี
ี
ิ
�
ำ
ึ
ในทะเลนาลกได ้
�
ั
ั
ื
เมอ พ.ศ์. ๒๔๖๒ พรืะองค์ทรืงเป็นผู้บงค์บการืเรือ โดยนา เรือหลวงพรืะรืวง จ้ากป็รืะเทศ์องกฤษ เขามายง ั
็
้
ื
ื
้
์
่
ั
ำ
้
ั
�
้
้
ื
ำ
ื
�
ิ
ี
์
ั
็
ุ
ี
ั
ำ
็
�
ั
ั
กรืงเทพมหานค์รื นบเป็นค์รืงแรืกทนายทหารืเรือไทยเดนเรือไดไกลขามทวป็ ทสำาค์ญพรืะองค์ทรืงเป็นกาลงสำาค์ญ
ี
ำ
้
ำ
่
ั
ั
�
ั
ิ
็
้
ทีทาให พรืะบาทสำมเดจ้พรืะจ้ลจ้อมเกลาเจ้้าอย้หว ทรืงเหนค์วามสำำาค์ญและโป็รืดเกลาฯ พรืะรืาชุทาน พรืะรืาชุวงเดม
้
็
ุ
ั
�
�
�
ำ
ี
�
ิ
ี
้
ใหเป็็นทีติังของโรืงเรืยนนายเรืือ เมือวนที� ๒๐ พฤศ์จ้กายน พ.ศ์. ๒๔๔๙ ทาใหกจ้การืทหารืเรืือมรืากฐานมันค์ง และ
ิ
้
ี
กองทพเรือจ้งยึดถอวนดงกลาวของทุกป็เป็น “วนกองทัพเรือ” ติ่อมาใน พ.ศ์. ๒๔๖๕ พรืะองค์ได้กรืาบบังค์มทล
ื
ื
้
ั
์
ั
็
ึ
ั
ั
่
ื
�
ั
ำ
ำ
�
ี
ี
ขอพรืะรืาชุทานทดินพ�นทอาเภอสำติหีบ จ้ังหวัดชุลบรื เพ�อใชุ้เป็นทติ�งฐานทัพเรืือและหน่วยกาลังรืบติ่าง ๆ ของ
ี
ุ
ื
็
ื
ี
ั
�
่
ุ
ั
ั
ั
ี
�
ึ
กองทพเรืือ ทีมค์วามสำำาค์ญอยางยงมาจ้นถงป็จ้จ้บน
ั
ิ
�
ี
นอกจ้ากค์ณป็การือเนกอนนติแกกองทพเรือแลว พรืะองค์ยงมพรืะป็รืชุาสำามารืถในดานการืแพทยแผู้นโบรืาณ
้
ั
์
้
ุ
ั
่
ี
์
้
ั
์
ื
็
้
้
ั
ั
ั
ึ
ำ
ี
ิ
ของไทย ทรืงศ์กษาติารืาหมอยาไทยอยางจ้รืงจ้ง จ้นมค์วามรืแติกฉาน ทรืงเป็็นหมอยาไทย และเสำดจ้ไป็รืกษาโรืค์ภย
่
่
ั
�
ี
์
้
�
ึ
ำ
็
ไขเจ้บ ใหแกป็รืะชุาชุนดวยพรืะองค์เอง ไมวาเป็นค์นไทยหรือค์นจ้น จ้นกรืะทงชุาวจ้นยานสำาเพง มค์วามซาบซง
้
้
่
ี
็
่
ี
ื
็
่
่
ุ
้
ิ
ำ
ี
้
ุ
ี
้
�
่
่
ึ
ในพรืะกรืณาธค์ณ และไดเรืยกพรืะองค์์ทานวา “เติีย” ซึงหมายถงพอ ทาใหในเวลาติอมาทหารืเรืือไดเรืยกพรืะองค์์วา
่
่
�
้
่
“เสำดจ้เติี�ย” สำำาหรืบในหม้ค์นไขชุาวไทย ทีพรืะองค์์รืกษานัน มกจ้ะเรืยกขานนามพรืะองค์์วา “หมอพรื”
่
็
�
ั
ั
ั
ี
�
้
่
ั
�
ุ
ึ
้
ดวยค์ณ้ป็การืที กรืมหลวงชุุมพรื มอบใหกบทหารืเรืือไทย จ้งทาใหเหลาทหารืเรืือยกยองให กรืมหลวงชุุมพรื เป็็น
ำ
้
้
่
ื
ิ
ิ
ื
้
ั
์
ำ
“องค์บดาของทหารืเรือไทย” เนองจ้ากพรืะองค์ทรืงนาค์วามเจ้รืญรืงเรืองมาสำกองทพเรือและป็รืะเทศ์ชุาติ โดยทรืงวาง
ิ
ุ
ื
�
่
่
ื
์
ั
ี
้
ื
ิ
ิ
ั
ั
ั
ี
ื
รืากฐานการืบรืิหารืงานของกองทพเรือ รืะเบยบวธป็ฏิบติติาง ๆ ภายในกองทพเรือ จ้นทาใหกองทพเรือไทยมค์วามทนสำมย
ื
ี
ิ
ำ
่
ั
ั
ั
มมาติรืฐาน และเจ้รืญกาวหน้าทดเทยมกบอารืยป็รืะเทศ์มาจ้วบจ้นทุกวนน กองทพเรือจ้งกาหนดให้วนท ๑๙ พฤษภาค์ม
ี
�
้
ั
ึ
ื
�
ั
ี
ี
ั
ิ
ี
ั
ำ
ิ
ึ
ี
ื
ิ
์
ของทุกป็ เป็็น “วันอาภากรื” ซ�งเป็็นวันค์ล้ายวันสำ�นพรืะชุนม เพ�อเป็็นการืเทิดทนเผู้ยแพรื่พรืะเกียรืติค์ุณและแสำดงออก
้
์
ี
ี
้
ี
ั
่
์
่
�
ั
ั
ิ
ซงค์วามกติญญูกติเวทติอพรืะองค์ทาน โดยในวนท ๑๙ พฤษภาค์ม พ.ศ์. ๒๕๖๖ น เป็นวนค์รืบรือบวนสำนพรืะชุนม ๑๐๐ ป็ ี
�
ั
็
�
ึ
�
ิ
ำ
กองทัพเรืือ จ้ึงกาหนดจ้ัดกจ้กรืรืมเพ�อเทิดพรืะเกียรืติิและน้อมรืาลึกในพรืะกรืุณาธค์ุณของพรืะองค์ท่านในสำ่วนของ
์
ำ
ิ
ื
�
กองทพเรืือ ติังแติวนที ๑๙ ธนวาค์ม พ.ศ์. ๒๕๖๕ ถงวนที ๑๙ พฤษภาค์ม พ.ศ์. ๒๕๖๖
ั
�
ั
�
ึ
ั
่
ั
นาวิกศาสตร์ 9
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

นาวิกศาสตร์ 11
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

นาวิกศาสตร์ 12
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

นาวิกศาสตร์ 13
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

นาวิกศาสตร์ 14
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

นาวิกศาสตร์ 15
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

นาวิกศาสตร์ 16
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

นาวิกศาสตร์ 17
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

�
่
ั
ื
ื
�
�
ั
�
ั
ั
ิ
์
กองทัพเรือไทัยมีปรืะวัติศาสติรืเคียงคีกบการืพฒนาปรืะเทัศมีาอยางยาวันาน แติกวัากองทัพเรือจะเจรืญกาวัหนา
ี
ี
้
ั
้
ิ
ั
้
ิ
์
์
้
ุ
้
์
ิ
�
ุ
มีาจนถึงปจจบน คีงปฏิเสธไมีได้วัา พลเรือเอก พรืะเจาบรืมีวังศเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ กรืมีหลวังชุมีพรื
ื
ี
ั
�
ึ
ำ
ึ
ี
�
ั
้
ึ
ำ
�
ิ
�
เขติอด้มีศกด้ เปนบคีคีลทัได้รืบการืจด้จาและรืาลกถึงจากกองทัพเรือและสาธารืณชุนอยางกวัางขวัาง พรืะองคีทัรืง
ุ
้
ั
็
์
ุ
ื
ั
้
ิ
่
ั
ั
ี
เปนเจานายทัหารืเรือนักปฏิรืป ผู้ทัรืงปฏิบติพรืะกรืณียกจในการืวัางรืากฐานและพัฒนากองทัพเรือไทัยให้มีคีวัามีทันสมีัย
็
ิ
ิ
ื
ิ
่
้
ื
ั
ึ
็
ำ
่
ทัด้เทัียมีชุาติติะวัันติก ด้วัยคีวัามีเป็นผู้้นา คีวัามีเด้ด้ขาด้ การืไมี�ถึือพรืะองคี์ และคีวัามีรืักใคีรื�ทัหารืเรืือปรืะหน�ง
ั
ิ
้
ิ
็
ั
ึ
ื
ุ
้
ำ
ิ
บด้ากบบติรื จงทัาใหพรืะองคีทัรืงได้้รืบการืเชุด้ชุ่เปน “องค์์บิิดาของทหารเรอไทย”
์
ั
พระประวััติิส่่วันพระองค์์
้
์
ิ
ุ
ื
ิ
�
พลเรือเอก พรืะเจาบรืมีวังศ์เธอ พรืะองคี์เจาอาภากรืเกียรืติวังศ กรืมีหลวังชุมีพรืเขติอุด้มีศกด้ (ตินรืาชุสกุล
้
ั
้
ั
�
่
อาภากรื) เปนพรืะรืาชุโอรืสในพรืะบาทัสมีเด้จพรืะจลจอมีเกลาเจาอยหวั รืชุกาลทัี ๕ และเจาจอมีมีารืด้าโหมีด้ ธด้า
ั
็
�
็
ุ
้
้
ิ
้
ี
�
้
ของเจาพรืะยาสรืวังศไวัยวัฒน (วัรื บนนาคี) ปรืะสติในพรืะบรืมีมีหารืาชุวัง เมีอวันทั ๑๙ ธนวัาคีมี พ.ศ. ๒๔๒๓ ติรืงกบ
ั
ั
ั
่
์
์
ั
ุ
ิ
�
ื
ุ
ั
ุ
ำ
ั
้
ี
้
ื
วัันอาทัติย แรืมี ๓ คีา เด้อนอาย ปมีะโรืง จลศกรืาชุ ๑๒๔๒ เวัลา ๑๕๕๗ พรืะองคีมีีพรืะนามีเด้มีวั�า “พรืะองคีเจา
์
ิ
ิ
์
์
�
็
้
ิ
ี
ุ
ั
ั
่�
์
์
�
อาภากรืเกยรืติวังศ” ในพรืะรืาชุหติถึเลขาสวันพรืะองคี พรืะบาทัสมีเด้จพรืะจลจอมีเกลาเจาอยหวัทัรืงออกพรืะนามี
้
นาวิกศาสตร์ 18
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

ี
ื
์
ิ
ั
�
�
้
�
ี
พรืะองคี์เจาอาภากรืเกียรืติวังศวัา “ชุายอาภากรื” “อาภากรื” หรือทัรืงเรืยกอยางยอวัา “อาภา” และชุาวัวังมีักเรืยกขาน
�
�
ิ
�
ื
้
พรืะนามีอยางยอวัา “องคีอาภา” พรืะองคี์มีพรืะกนษฐาและพรืะอนุชุารืวัมีพรืะมีารืด้า ๒ พรืะองคี์ คีอ พรืะองคี์เจาหญง
�
ี
ิ
์
�
อรืองคี์อรืรืคียุพา ซึ่ึงสนพรืะชุนมี์เมีอทัรืงพรืะเยาวั์ และพรืะองคี์เจาสรืยงปรืะยรืพันธ ติอมีาได้ด้ารืงพรืะยศเป็น
ำ
้
์
ิ
�
ิ
�
�
ุ
่
ื
�
้
�
ิ
�
�
์
ี
กรืมีหมีืนไชุยาศรืสรืโยภาส และสินพรืะชุนมีเมีือวัันทัี ๒ พฤษภาคีมี พ.ศ. ๒๔๖๒
�
ุ
์
ี
ื
ิ
ิ
ุ
้
ด้านชุวัติสวันพรืะองคี์ พลเรือเอก พรืะเจาบรืมีวังศ์เธอ พรืะองคี์เจาอาภากรืเกียรืติวังศ กรืมีหลวังชุมีพรืเขติอด้มีศกด้ ิ �
ั
้
�
ุ
้
้
ิ
์
้
ิ
ั
ุ
ั
ั
์
ั
�
ั
ทัรืงอภเษกสมีรืสกับ พรืะวัรืวังศ์เธอ พรืะองคี์เจาทัพยสมีพนธ พรืะนามีเด้ิมี หมีอมีเจาทัพยสมีพนธ ภาณุพนธ พรืะธิด้าใน
์
ิ
�
ุ
ำ
ุ
้
สมีเด้จเจาฟ้้า กรืมีพรืะยาภาณพนธวังศวัรืเด้ชุ และทัรืงมีีหมี�อมีหามี อกจานวันหนึง พรืะองคีมีีพรืะโอรืสธด้า จานวัน
็
์
ี
ั
้
ิ
์
ำ
๑
้
์
ำ
์
ั
�
ี
์
๑๑ องคี ทัั�งทัีปรืะส่ติิจากพรืะวัรืวังศเธอ พรืะองคีเจาทัพยสมีพนธ และหมี�อมีหามี เรืยงลาด้บวัันปรืะส่ติิ ได้้แก�
้
ั
ิ
์
ั
็
๑) หมี�อมีเจาเกยรืติิ (สิ�นชุพติกษยหลงปรืะส่ติิใน พ.ศ. ๒๔๔๖ หมี�อมีเจาทัพยสมีพนธ เปนพรืะมีารืด้า)
ั
์
้
ั
ี
ิ
ั
้
ั
ั
ี
ิ
็
๒) หมี�อมีเจาจารืพติรืา (พ.ศ. ๒๔๔๗-๒๕๑๖ หมี�อมีกมี เปนหมี�อมีมีารืด้า)
ั
้
ิ
ุ
็
้
ิ
ั
ิ
้
๓) หมี�อมีเจาศรืมีาบงอรื (พ.ศ. ๒๔๔๗-๒๕๑๘ หมี�อมีแฉลมี เปนหมี�อมีมีารืด้า)
ั
ิ
๔) หมี�อมีเจาอาทัติยทัพอาภา (พ.ศ. ๒๔๔๗-๒๔๘๙ หมี�อมีเจาทัพยสมีพนธ เปนพรืะมีารืด้า)
้
็
้
์
ิ
์
ิ
ั
๕) หมี�อมีเจาสมีรืบาเทัอง (พ.ศ. ๒๔๔๘-๒๔๗๓ หมี�อมีเมีียน เปนหมี�อมีมีารืด้า)
้
�
ำ
็
ิ
้
๖) หมี�อมีเจาเรืงจติรืแจรืง (พ.ศ. ๒๔๔๘-๒๕๓๖ หมี�อมีกมี เปนหมี�อมีมีารืด้า)
ิ
ิ
็
็
้
ำ
๗) หมี�อมีเจาด้าแคีงฤทัธิ� (พ.ศ. ๒๔๔๘-๒๕๐๕ หมี�อมีแฉลมี เปนหมี�อมีมีารืด้า)
้
้
๘) หมี�อมีเจาคีรืรืชุติพล (พ.ศ. ๒๔๔๙-๒๕๐๙ หมี�อมีชุอย เปนหมี�อมีมีารืด้า)
้
ิ
็
้
์
ิ
๙) หมี�อมีเจารืงษยากรื (พ.ศ. ๒๔๔๙-๒๕๐๘ หมี�อมีเจาทัพยสมีพนธ เปนพรืะมีารืด้า)
็
ั
ิ
ั
ั
้
ุ
์
๑๐) หมี�อมีเจาสคีนธจรืง (พ.ศ. ๒๔๔๙-๒๔๕๑ หมี�อมีกมี เปนหมี�อมีมีารืด้า)
้
็
ิ
ุ
๑๑) หมี�อมีเจารืจยากรื (พ.ศ. ๒๔๕๙-๒๕๔๙ หมี�อมีแจ�มี เปนหมี�อมีมีารืด้า)
็
้
ุ
้
์
ุ
ั
์
ิ
์
ื
้
ในบรืรืด้าพรืะโอรืสของ พลเรือเอก พรืะเจาบรืมีวังศเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกียรืติวังศ กรืมีหลวังชุมีพรืเขติอุด้มีศกด้ � ิ
ิ
้
ึ
�
ื
�
ิ
ำ
ำ
็
หลายพรืะองคีทัรืงได้ศกษาติอวัชุาทัหารืเรือในปรืะเทัศองกฤษติามีอยางพรืะบด้า ได้แก หมีอมีเจาสมีรืบาเทัอง ทัรืงสาเรืจ
้
์
้
�
�
ั
ี
ื
ุ
ั
ั
�
ั
ั
ุ
้
ื
ิ
์
ิ
ี
ิ
ั
การืศกษาจาก โรืงเรืยนนายเรือองกฤษและกลบมีารืบรืาชุการื แติด้วัยอบติเหติปนลาสติวัลน ทัาใหพรืะองคีสนชุพติกษย
ั
�
ึ
ั
�
์
้
ำ
ั
�
้
ั
�
ำ
ิ
ในขณะทั หมีอมีเจาคีรืรืชุติพล ทัรืงรืบรืาชุการืในกองทัพเรือ จนได้รืบพรืะรืาชุทัานยศพลเรือเอก และทัรืงด้ารืงติาแหนง �
ำ
ั
�
ื
ี
ื
ั
้
�
ั
ั
ิ
ี
ั
่
ผู้บญชุาการืทัหารืเรืือ ติรืาบจนสินชุพติกษย
้
ำ
์
ี
ิ
ิ
ส�วัน พรืะองคี์เจ้าอาทัติยทัิพอาภา ทัรืงศึกษาวัชุาทัหารืเรืือ และเข้าปรืะจาการืในรืาชุนาวัอังกฤษใน พ.ศ. ๒๔๖๔-๒๔๖๖
ึ
์
�
ุ
ั
ิ
ื
ึ
ั
�
ิ
ั
ี
ึ
ิ
้
ภายหลงทัรืงมีปญหาสขภาพ ไมีอาจศกษาวัชุาทัหารืเรือติอได้ จงทัรืงยายไปศกษาในมีหาวัทัยาลยเคีมีบรืด้จแทัน
้
ั
ั
์
็
ั
้
ั
ิ
�
์
�
ั
ิ
พรืะองคีทัรืงได้้รืบสถึาปนาฐานนด้รืศกด้ิเปน “พรืะหลานเธอ พรืะองคีเจาอาทัติยทัพอาภา” เมีือกลบมีารืบรืาชุการืใน
์
ั
ำ
้
พ.ศ. ๒๔๗๐ ทัรืงรืบรืาชุการืในกรืะทัรืวังมีหาด้ไทัย และเจรืญกาวัหนาติามีลาด้บ ได้้เปนผู้วั�ารืาชุการืจงหวััด้นคีรืปฐมี
ิ
่
ั
ั
็
้
้
่
ิ
�
็
�
�
�
ั
�
ั
ื
ี
ติงแติ พ.ศ. ๒๔๗๓ จนกรืะทังเกด้การืเปลยนแปลงการืปกคีรือง เมีอ พรืะบาทัสมีเด้จพรืะปกเกลาเจาอยหวั
้
ั
้
�
ิ
์
สละรืาชุสมีบติิ ผู้ลด้แผู้�นด้นเขาสรืชุสมีย สมีเด้จพรืะเจาอยหวัอานนทัมีหด้ล รืชุกาลทัี ๘ ในขณะทัี� พรืะองคีเจาอาทัติย ์
็
่
ั
�
้
้
่
ั
ั
ิ
ั
ิ
�
ั
้
ั
�
ั
ี
ี
�
ทัพอาภา มีพรืะชุันษาเพยง ๓๐ ป ทัรืงได้รืบหนาทัเปน ปรืะธานผู้่สาเรืจรืาชุการืแทันพรืะองคี์ พรืะองคี์ทัรืงเปน
็
้
ี
็
้
็
ั
ำ
ิ
ี
้
�
่
�
้
�
้
์
้
ิ
่
็
ิ
เจานายทัคีณะรืาษฎรืกลาวัสรืรืเสรืญวัา “เป็นเจ้าที่รักชาติพรัะองค์หน่ง สมค์วรัเป็นเยี่ยี่งอยี่างแกเจ้าอน ๆ ได้” และติอมีา
่
่
ั
�
่
�
้
�
ี
�
�
็
�
ิ
้
์
์
็
ใน พ.ศ. ๒๔๘๑ พรืะองคีได้้รืบการืสถึาปนาพรืะอสรืยยศขึนเปน “พรืะเจาวัรืวังศเธอ พรืะองคีเจาอาทัติยทัพอาภา”
์
ิ
ั
์
ิ
ิ
้
๑ หม่อมห้าม หมายถึง หญิงส่ามัญที่เป็นเมียของเจ้านาย ใช้ค์านำาหน้าวั่าหม่อม
ำ
นาวิกศาสตร์ 19
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

ั
้
ื
้
ี
ึ
�
�
ำ
็
้
ั
่
ิ
หมีอมีเจารืงษยากรื ทัรืงสาเรืจการืศึกษาจากโรืงเรืยนนายเรืออังกฤษ แติด้วัยทัรืงใฝ่พรืะทัยด้านการืบิน จงทัรืง
ี
้
โอนไปรืับรืาชุการืในกองทััพอากาศ และทัรืงเข้ารื�วัมีรืบในกรืณพิพาทัอินโด้จีนในชุ�วัง พ.ศ. ๒๔๘๓-๒๔๘๔ จนได้รืับ
ำ
เหรืยญกลาหาญ พรืะองคียงทัรืงเปนรืฐมีนติรืหลายสมีย และทัรืงด้ารืงติาแหน�งเอกอคีรืรืาชุทั่ติไทัยปรืะจาสาธารืณรืฐ
ี
ำ
ั
ี
ั
ำ
ั
้
์
ั
็
ั
ิ
ิ
ฟ้ลปปนสจนถึึงบันปลายพรืะชุนมีชุพ
์
์
�
ิ
ี
�
ิ
ำ
ี
ี
ำ
�
นอกจากน� หมีอมีเจาด้าแคีงฤทัธ� เปนพรืะโอรืสพรืะองคี์เด้ยวัทัทัรืงสาเรืจการืศึกษาวัชุาแพทัย์ จากปรืะเทัศอังกฤษ
็
ิ
้
็
ี
ั
ุ
็
แลวัเขารืบรืาชุการืเปนทัหารืบก ซึ่งทัรืงได้รืบยศพนเอกเปนยศสงสด้ สวันหมีอมีเจารืจยากรื เปนพรืะอนวังศชุนหมีอมีเจา
็
�
้
็
�
้
ั
�
ึ
�
้
้
่
ั
ั
ุ
�
้
ุ
์
ี
ุ
ี
ั
�
ี
ิ
ั
ิ
ี
�
็
ึ
้
ั
ุ
์
ในรืาชุสกลอาภากรืทัมีพรืะชุนษายืนยาวัทัสด้ พรืะองคีทัรืงเปนนกเรืยนวัชุรืาวัธวัทัยาลยรืนแรืก โด้ยได้สาเรืจการืศกษา
็
ุ
�
ำ
ุ
ำ
�
ั
ิ
่
ี
ำ
ด้านพณชุยการืจากปรืะเทัศองกฤษ พรืะองคีทัรืงทัางานทัสถึานเอกอคีรืรืาชุทัติเบลเยียมีปรืะจาปรืะเทัศไทัย ติงแติ �
ั
�
์
้
ั
ุ
ั
ั
ิ
ี
ั
ี
หลงสงคีรืามีโลกจนเกษยณอายรืาชุการื และได้้สินชุพติกษยเมีือมีีพรืะชุนษา ๙๐ ป ในป ๒๕๔๙
ี
ั
ี
�
�
ิ
้
�
ั
ั
ิ
่
ื
�
ิ
์
์
ติอมีาหมีอมีรืาชุวังศจยากรื เสสะเวัชุ ได้ขอจด้ทัะเบียนจด้ติงมีลนธรืาชุสกลอาภากรืในพลเรือเอก พรืะเจาบรืมีวังศเธอ
้
�
ุ
ุ
์
�
ั
ั
้
ึ
์
ิ
์
ื
ี
ิ
ุ
�
ิ
พรืะองคีเจาอาภากรืเกียรืติวังศ กรืมีหลวังชุมีพรืเขติอุด้มีศกด้ ซึ่งนอกจากมีวัติถึปรืะสงคีในการืเทัิด้พรืะเกียรืติ พลเรือเอก
้
ำ
ิ
้
ุ
์
ิ
้
้
ั
์
�
พรืะเจาบรืมีวังศเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ กรืมีหลวังชุมีพรืเขติอด้มีศกด้ แลวั ยงได้ด้าเนนงานด้านติาง ๆ
ิ
้
�
ุ
ี
์
ั
ี
์
อนเปนสาธารืณปรืะโยชุน เพอสนบสนนกองทัพเรือและสังคีมีอกเปนจานวันมีาก จนกลาวัได้วัา พลเรือเอก พรืะเจาบรืมีวังศเธอ
ั
้
ั
ื
้
ุ
�
์
ั
�
็
็
ื
ำ
ื
�
ุ
�
็
ุ
้
ำ
์
ี
์
ุ
พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติิวังศ กรืมีหลวังชุุมีพรืเขติอด้มีศกด้ิ และรืาชุสกลอาภากรื ได้้ทัรืงบาเพญคีณปรืะโยชุนใหแก�
์
้
ั
�
็
ั
ื
ื
ปรืะเทัศชุาติิทัีคีวัรืยด้ถึอเปนแบบอยางสบมีาจวับจนถึึงปจจบน
ั
ึ
ุ
�
ติราราชส่กุุล
้
์
�
ิ
้
์
ุ
้
ั
ื
ี
์
พลเรือเอก พรืะเจาบรืมีวังศเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ กรืมีหลวังชุมีพรืเขติอด้มีศกด้ ทัรืงได้รืบพรืะรืาชุทัาน
ุ
ิ
ั
�
ื
์
ธงปรืะจาพรืะองคีจาก พรืะบาทัสมีเด้จพรืะมีงกฎเกลาเจาอยหวั สบเนองมีาจาก พลเรือเอก พรืะเจาบรืมีวังศเธอ พรืะองคีเจา
็
�
ื
ื
้
้
่
้
้
์
์
ั
ุ
ำ
�
ุ
ิ
ี
่
�
์
ึ
ิ
อาภากรืเกยรืติวังศ กรืมีหลวังชุมีพรืเขติอด้มีศกด้ ทัรืงสมีคีรืเขาเปนสมีาชุกกองเสอปา ซึ่งเปนทัพอพรืะรืาชุหฤทัย
ี
ื
็
ั
้
็
ุ
ั
�
ั
ิ
ของพรืะบาทัสมีเด้จพรืะมีงกฎเกลาเจาอยหวั
ุ
�
็
ั
่
้
้
้
็
�
์
ุ
ื
ื
ั
�
ี
�
่
ี
ุ
่
�
ั
ำ
ธงปรืะจาพรืะองคี นายหมีเอก พรืะเจาพยาเธอ กรืมีหมีนชุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ เปนพนธงสแด้งชุาด้ติามีวันปรืะสติ ิ
�
ิ
ั
ื
ิ
่
ี
์
ื
ิ
�
่
็
คีอ วันอาทัติย ลายในธงเปนรืปสรืยมีณฑล คีอ รืปพรืะอาทัติย ซึ่งงานชุางอยางไทัยเขยนเปนรืปรืาชุรืถึเทัยมีสงห ์
�
่
ิ
ุ
ึ
็
�
์
ี
ิ
�
ั
ั
้
ื
�
็
�
ั
ำ
่
้
ั
ุ
่
อยภายในวังกลมี พรืะบาทัสมีเด้จพรืะมีงกฎเกลาเจาอย่หวั ทัรืงออกแบบธงปรืะจาติวันายเสอปาชุนสญญาบติรื
ั
ุ
ิ
ำ
�
ี
์
พรืะรืาชุทัานใหด้วัยพรืะองคีเอง การืพรืะรืาชุทัานติรืาสรืยมีณฑลใหเปนติรืาปรืะจาพรืะองคีของพรืะเจาพยาเธอ
้
้
์
็
้
้
กรืมีหมี�นชุมีพรืเขติรือด้มีศักด้� เมี�อทัรืงด้ารืงยศเป็นนายหมี�เอกในกองเสือป่า เมี�อวัันทั� ๒๒ กรืกฎาคีมี รื.ศ. ๑๓๐
ี
ุ
ำ
ื
ิ
ุ
ื
่
ื
์
์
ิ
(พ.ศ. ๒๔๕๔) มีีทัีมีาจากพรืะนามีเด้มี “อาภากรื” อนมีีคีวัามีหมีายวั�า พรืะอาทัติย และแสด้งใหเหนวั�า พรืะองคีทัรืง
�
้
ั
็
ิ
ี
ุ
ุ
็
์
ิ
้
ุ
ื
�
ึ
ุ
ื
ำ
ิ
สบสายสกลจากรืาชุนกลบนนาคี ในสมีเด้จเจาพรืะยาบรืมีมีหาศรืสรืยวังศ (ชุ�วัง บนนาคี) ซึ่งถึอติรืาปรืะจาติวัเปนติรืา
็
ุ
ั
ิ
ั
สรืยมีณฑล เชุ�นกน
ุ
นาวิกศาสตร์ 20
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

ิ
ู
้
ื
ตราประจำำาพระองค์์รปสุุรยมณฑลใน พลเรอเอก พระเจำาบรมวงศ์์เธอ
ุ
พระองค์์เจำาอาภากรเกยรตวงศ์์ กรมหลวงชุุมพรเขตอดมศ์กดิ �
ั
้
ี
ิ
ิ
ุ
ิ
์
็
ิ
่
ี
�
ำ
ั
ี
ในติรืาปรืะจาพรืะองคีรืปสรืยมีณฑล จะเหนขอบวังกลมีของรืปพรืะอาทัติย เขยนภาษติภาษาบาล เปนอกษรืไทัยวัา
่
็
์
“กยรืา เจ กยรืาเถึนำ” คีาถึาภาษาบาลนีมีีทัีมีาจากพรืะไติรืปฎก แปลวั�า “จะทัาสิงไรื คีวัรืทัาจรืง” ซึ่งนบวั�าเปนติรา
็
ิ
ึ
ิ
ั
ิ
ี
�
�
ำ
ิ
�
�
ำ
้
ิ
์
ี
่
่
้
ุ
่
ั
และภาษิติทพระบิาทส่มเด็จพระมงกุฎเกุล้าเจาอยหวัพระราชทานให้ดวัยพระองค์เอง และติราสุ่รยมณฑลได้กุลาย
ิ
่
็
เปนติราประจาราชส่กุุลอาภากุรในเวัลาติอมา
ำ
ิ
้
�
ื
ุ
ั
พลเรอเอก พระเจำาบรมวงศ์์เธอ กรมหลวงชุุมพรเขตอดมศ์กดิ พรอมดวยพระโอรสุและพระธดา
้
้
ดงรายพระนาม ตอไปนี จำากซ้้าย หมอมเจำาสุมรบาเทอง หมอมเจำาค์รรชุตพล
�
ั
้
่
่
ำ
่
้
ิ
ิ
่
ำ
่
้
หมอมเจำาเรงจำตรแจำรง และหมอมเจำาดาแค์งฤทธิ �
้
ิ
นาวิกศาสตร์ 21
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

ั
ิ
์
ี
ิ
ื
วักุฤติิกุารณ ร.ศ. ๑๑๒ กุบิกุารกุาเนดนกุเรยนนายเรอค์นแรกุของส่ยาม
ั
ำ
ั
ั
ื
ุ
�
ิ
ั
้
�
ื
ี
์
�
ุ
์
์
้
เมีอคีรืง พลเรือเอก พรืะเจาบรืมีวังศเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ กรืมีหลวังชุมีพรืเขติอด้มีศกด้ ยงทัรืงพรืะเยาวั ์
ิ
ั
ั
์
ทัรืงได้รืบการืศกษาขนแรืกในพรืะบรืมีมีหารืาชุวัง โด้ยมีพรืะยาอิศรืพนธโสภณ (หมีอมีรืาชุวังศ์หน อศรืางกรื)
ั
่
้
�
ี
ั
่
ึ
ิ
�
้
็
้
ั
ั
ี
ึ
ั
ี
็
เปนพรืะอาจารืย์ พรืะองคี์ทัรืงได้ศกษาภาษาอังกฤษกบ Mr. Morant ชุาวัองกฤษ และทัรืงเขาเปนนกเรืยนในโรืงเรืยนหลวัง
ั
ณ พรืะติาหนกสวันกหลาบ จนถึึงทัรืงโสกนติ ์ ๒
ั
ำ
ุ
์
�
ี
้
ิ
ื
้
ิ
ั
ี
์
์
หกเด้อนหลงจากพรืะรืาชุพธโสกนติของพรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ ในวันทั ๑๓ กรืกฎาคีมี พ.ศ. ๒๔๓๖ ได้เกิด้
ี
ั
ั
์
์
�
ี
วักฤติิการืณ รื.ศ. ๑๑๒ (พ.ศ. ๒๔๓๖) ทัีเรืยกวั�า “สงคีรืามีฝ่รืังเศส-สยามี” หรืือ “วักฤติิการืณปากนา” ปรืะเทัศสยามี
ิ
ิ
�
ำ
�
ิ
�
ำ
�
ส่ญเสยด้นแด้นลาวัฝ่ังซึ่ายของแมี�นาโขงใหแก�ฝ่รืั�งเศสทัีละเมีด้สนธสญญาพรืะรืาชุไมีติรืสยามี-ฝ่รืั�งเศส ๒๔๑๐ โด้ยส�ง
้
ิ
้
ี
ั
�
ิ
ี
ั
เรืือติรืวัจการืณแองกงสติง และเรืือปนโกแมีติ แล�นรืกลาแมี�นาเจาพรืะยาโด้ยไมี�ได้้รืบอนญาติ เกด้การืปะทัะกบเรืือรืบ
ำ
ุ
ำ
ุ
้
�
ั
ิ
�
ั
์
ื
�
่
ื
ี
และปอมีปนของสยามีทัปากนาเมีองสมีทัรืปรืาการื จนสามีารืถึติฝ่าไปจอด้สมีทับกบเรือปนลแติงทัทัอด้สมีอรืออย ่ �
�
้
ี
ุ
ื
ั
ื
ื
่
ี
�
ำ
บรืเวัณหน้าสถึานกงสุลฝ่รืงเศส เป็นเหติใหสยามีติ้องปฏิบติติามีคีาเรืยกรืองของรืัฐบาลฝ่รื�งเศส โด้ยไมีอาจปฏิเสธ
ิ
ั
้
ุ
�
้
ำ
ิ
ั
ิ
�
ี
ิ
ั
้
ั
หรือมีขอติอรืองใด้ ๆ นนคีอ ฝ่รืงเศสได้ปรืะกาศปิด้อาวัสยามี และบีบบงคีบใหปรืะเทัศสยามียอมีชุด้ใชุคีาเสยหาย
้
้
ั
ั
ื
�
ี
�
ื
�
ี
�
ั
�
้
ี
์
ำ
้
ี
็
้
ิ
ิ
้
อยางไมี�เปนธรืรืมี จานวัน ๓ ลานฟ้รืงก สยามีจำาติองเสยด้นแด้นอกปรืะมีาณ ๕๑,๐๐๐ ติารืางกโลเมีติรื ใหแก�ฝ่รืั�งเศส
ั
�
้
์
ี
ั
�
ั
้
้
ั
�
ำ
�
เหติการืณด้งกลาวั ได้ทัาใหปรืะเทัศสยามีติองเปลยนแปลงคีรืงใหญ โด้ยเฉพาะอยางยงในด้านการืปองกนปรืะเทัศ
�
้
�
�
ิ
้
ุ
ุ
้
�
ิ
�
�
ั
ิ
์
้
ิ
แมีชุวังเวัลากอนเกด้วักฤติการืณ รื.ศ. ๑๑๒ พรืะบาทัสมีเด้็จพรืะจลจอมีเกลาเจาอย่หวั ทัรืงสงพรืะรืาชุโอรืสศึกษาวัชุาการื
�
้
ิ
ิ
ิ
ำ
ี
�
ณ ทัวัปยโรืป เพือนาคีวัามีรื่้มีาใชุในการืปฏิิรื่ปการืปกคีรืองและการืบรืหารืรืาชุการืแผู้�นด้น ติังแติ� พ.ศ. ๒๔๒๘ เรืือยมีา
�
�
ุ
้
ี
ั
ิ
�
ั
ั
�
ื
�
ั
นอกจากน พรืะองคีโปรืด้เกลาฯ ใหจด้ติงโรืงเรืยนผู้ลตินายทัหารืแบบติะวันติกขน ติงแติ พ.ศ. ๒๔๓๐ จด้ติงกรืมีทัหารืเรือ
�
้
ึ
ั
�
�
์
้
ี
ั
ิ
่
�
ี
ิ
ื
และมีพรืะบรืมีรืาชุโองการืสงติอเรือรืบเหลกจากติางปรืะเทัศ ติลอด้จนการืจางชุาวัติางชุาติทัมีคีวัามีรืวัชุาการืทัหารืเรือ
้
็
ั
�
ี
ื
�
�
�
ี
้
ึ
เขามีารืบรืาชุการืในกรืมีทัหารืเรืือจานวันมีาก ในขณะทัีคีนไทัยกเชุือมีันในคีวัามีสามีารืถึของชุาวัติ�างชุาติิ จงรื่สกมีั�นใจ
้
�
ำ
�
�
ั
้
ึ
็
ั
�
ี
ั
ื
ั
ิ
ี
ั
ิ
ั
ในกจการืทัหารืเรือ แติด้วัยกองทัพของปรืะเทัศสยามียงลาหลง กรืมีทัหารืเรือปรืะสบปญหาเกยวักบจด้รืะเบยบบรืหารื
ื
ั
้
�
้
่
้
ื
ี
ี
�
ี
ิ
และการืบังคีับบัญชุา การืขาด้ผู้้บังคีับบัญชุาทั�มีคีวัามีรืในวัชุาทัหารืเรืือ ในขณะทั�การือาศัยชุาวัติางชุาติิเพ�อสรื้าง
่
�
ำ
ี
ี
�
ุ
้
ี
้
ำ
คีวัามีเจรืิญใหกับปรืะเทัศกลับทัาให้ไมีบรืรืลผู้ลติามีเป้าหมีาย นอกจากน� กองทััพยังไมีมีทัหารืกองปรืะจาการืทั�ได้รืับการื
�
ี
ั
ี
ึ
�
ั
ี
ี
ื
ื
ฝ่กฝ่นเพอการืรืบโด้ยเฉพาะ ปรืะกอบกับไมีมีงบปรืะมีาณเพียงพอในการืซึ่�อเรือรืบทั�ทันสมีย มีเพยง “ปอมีพรืะจุลจอมีเกล้า”
ื
้
�
ิ
้
ื
ั
้
้
ทัีเปนปรืาการืสาคีญในการืปองกนเมีองหลวังของปรืะเทัศในยุคีนัน จงส�งผู้ลใหกจการืทัหารืเรืือไมี�กาวัหนาเทั�าทัีคีวัรื
ั
�
้
ำ
ึ
�
็
�
็
ั
ี
ิ
�
�
ั
�
ิ
ี
ื
ุ
พรืะบาทัสมีเด้็จพรืะจลจอมีเกล้าเจาอย่หวั ทัรืงมีพรืะรืาชุด้ำารืวัา กจการืทัหารืเรือไทัยทัเปนอย่ขณะนน
้
�
้
ิ
็
ุ
ั
้
์
ั
์
ิ
ั
่
�
ั
�
ื
�
�
้
ี
ติองอาศยชุาวัติางปรืะเทัศเปนผู้บญชุาการืเรือ และปอมี จงไมีมีคีวัามีมีนคีงเทัาใด้ หลงเหติการืณวักฤติการืณ รื.ศ. ๑๑๒
ึ
้
ั
�
ี
ทัรืงติรืะหนักวัาชุาวัติางชุาติทัรืบรืาชุการืทัหารืเรือทัำางานเพยงเพอคีาจาง มีใชุเพอชุาติบานเมีองสยามี จงไมีอาจไวัวัางใจ
ิ
ื
�
้
�
�
ื
้
ื
ิ
�
�
ิ
�
ี
ึ
ื
�
่
้
ื
่
้
้
ั
้
้
ั
ี
ั
่
ั
ั
็
ั
ใหนายทัหารืติะวัันติกคีนใด้มีาเปนผู้บงคีบบญชุาทัหารืเรืือ ผู้บงคีบการืเรืือ หรืือผู้บงคีบการืปอมีปนอกติ�อไป พรืะองคี ์
ั
ั
ำ
ั
้
ทัรืงติองการืบารืงกาลงทัหารืเรือไวัปองกนภยด้านทัะเล โด้ยจะติองจด้การืฝ่กหด้ศกษาและพฒนาคีวัามีรืคีวัามีสามีารืถึ
่
ึ
้
ุ
ำ
้
้
้
ึ
ั
ั
ั
้
ื
ั
ั
ำ
้
ิ
์
�
ื
ของชุาวัสยามีในวัชุาการืทัหารืเรืือใหทััด้เทัยมีชุาวัติะวัันติก พรืะองคีทัรืงมีีคีวัามีมีุงหวัังปรืะการืสาคีญ คีอ การืเปลี�ยน
ี
้
้
ิ
ำ
ผู้บงคีบบญชุาในกรืมีทัหารืเรือใหเปนคีนไทัย และใชุคีนไทัยทัาหนาทัแทันชุาวัติางปรืะเทัศทังหมีด้ พรืะองคีได้ทัรืงติด้สน
ั
้
็
�
ั
์
�
ี
�
้
้
ั
่
ื
ั
ั
ึ
พรืะทัยสงพรืะรืาชุโอรืสไปศกษาในทัวัปยโรืปเพมีเติมี โด้ยทัรืงพจารืณาถึงคีวัามีเปนไปได้ของแนวัทัางการืศกษา
ั
ี
็
ึ
้
ึ
�
ิ
ิ
�
ุ
ิ
ในรืะด้บสงของพรืะรืาชุโอรืสเปนรืายบคีคีลติามีคีวัามีเหมีาะสมีและใหสอด้คีลองกบขด้คีวัามีสามีารืถึและบคีลกภาพ
ุ
็
ิ
้
ุ
ั
้
ี
ั
่
์
ุ
้
�
์
่
�
ั
้
้
ี
็
้
ของแติ�ละองคี ซึ่งพรืะบาทัสมีเด้จพรืะจลจอมีเกลาเจาอยหวั ได้้มีพรืะรืาชุปรืะสงคีใหพรืะเจาลกยาเธอ พรืะองคีเจาอาภากรื
่
์
้
ึ
เกยรืติวังศ ศกษาวัชุาการืทัหารืเรือโด้ยเฉพาะ ด้งปรืากฏิในพรืะรืาชุหติถึเลขาถึง เจาพรืะยาพรืะเสด้จสเรืนทัรืาธบด้ ี
ั
ิ
้
ิ
ึ
ุ
ิ
ึ
ื
ี
็
ั
์
๒ โส่กุันติ์ หมายถึง โกุนจุกุ (ใช้แกุ่พระองค์์เจ้าขึ้นไป)
นาวิกศาสตร์ 22
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

�
�
ิ
ี
ี
ุ
้
ั
�
�
็
ุ
ิ
�
ี
ั
ั
ุ
ิ
้
�
ึ
ั
เมีอคีรืงทัยงมีบรืรืด้าศักด้เปน พรืะยาวัิสทัธสรืยศกด้ (หมีอมีรืาชุวังศ์เปย มีาลากล) ผู้ซึ่งได้รืบคีวัามีไวัวัางพรืะรืาชุหฤทัย
ั
้
ื
�
่
้
ิ
้
็
ใหเปนพรืะอภบาลบรืรืด้าพรืะเจาล่กยาเธอ คีวัามีวั�า
�
่
�
็
่
ั
่
ั
็
�
ั
่
�
้
้
ิ
�
่
่
่
ิ
่
้
็
่
้
่
“ชายี่อาภากรันนอธยี่าศัยี่เป็นค์นซื่อมาแติเด้ม เป็นผู้ที่สมค์วรัแกวชาที่เรัยี่น (การัที่หารัเรัอ) อยี่แล้ว ไมเป็นค์นที่ม ่
่
็
�
้
�
่
้
่
อธยี่าศัยี่ที่จ้ะใชฝีป็ากได้้ในการัฝีายี่พล้เรัอน แติถ้้าเป็นการัในหนาที่อนเด้่ยี่วกนซื่งชานาญ ค์งจ้ะมนค์งในที่างนน แล้ติรังไป็
่
่
ั
ั
�
ั
�
ํ
ั
ั
ั
่
�
ี
่
่
�
็
�
่
ั
่
ติรังมา การัที่่ได้้ไป็พบในค์รัาวน่ เหนวาอธยี่าศััยี่ด้่ขึ้นกวา แติกอนมาก”
่
�
์
้
�
ั
ื
ั
ั
์
้
่
ิ
ุ
ิ
์
ี
้
�
ย�งไปกวัานน พรืะเจาลกยาเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ ทัรืงมีขรืวัติา คีอ เจาพรืะยาสรืวังศไวัยวัฒน ์
ี
�
�
ื
ุ
ั
ี
ุ
(วัรื บนนาคี) และพชุายติางมีารืด้าของเจาจอมีมีารืด้าโหมีด้ คีอ พรืะยาปรืะภากรืวังศวัรืวัฒภกด้ (ชุาย บนนาคี)
้
์
ี
ิ
ุ
่
้
ั
ื
้
์
�
้
เปนผู้บงคีบบญชุาทัหารืเรือมีากอน การืกาหนด้แนวัทัางให พรืะเจาลกยาเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ ์
ั
่
็
ั
้
ิ
ำ
ี
้
้
่
�
ั
ิ
็
ั
ิ
ไปทัรืงศกษาวัชุาการืทัหารืเรืือของพรืะบาทัสมีเด้จพรืะจลจอมีเกลาเจาอยหวั จงนบวั�ามีีคีวัามีเหมีาะสมียง
�
ึ
ุ
ึ
ี
ื
้
ู
ิ
ี
พระเจำาลกยาเธอ พระองค์์เจำาอาภากรเกยรตวงศ์์ ทรงเค์รื�องแบบนกเรยนนายเรอไทย
้
ั
ี
ึ
์
ั
ใน พ.ศ. ๒๔๓๖ เมีือพรืะเจาล่กยาเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติิวังศ ทัรืงมีีพรืะชุนษาเพยง ๑๓ ป จงได้้เสด้จ
ี
้
์
ี
้
็
�
ั
ุ
้
้
ี
้
่
ั
็
ั
�
่
็
ึ
้
้
้
ไปทัรืงศกษาติอ ณ ปรืะเทัศองกฤษ พรือมีกบ สมีเด้จพรืะเจาลกยาเธอ เจาฟ้ากรืมีขนเทัพทัวัารืาวัด้ ผู้ทัรืงได้รืบการืสถึาปนาเปน
ี
้
่�
�
่
ั
้
้
ี
ุ
้
็
สมีเด้จพรืะเจาลกเธอ เจาฟ้ามีหาวัชุิรืาวัธ (พรืะบาทัสมีเด้็จพรืะมีงกุฎเกลาเจาอยหวั รืชุกาลทั ๖) โด้ยมี เจาพรืะยา
้
ั
้
้
ิ
ั
ิ
พรืะเสด้จสเรืนทัรืาธบด้ เมือค์รังมบิรรดาศกุดิเปน พระมนติรพจนกุจ เปนพระอภบิาล ไดเส่ดจออกุจากุกุรงเทพฯ
�
็
ี
ุ
็
ี
็
ี
ุ
ิ
่
้
็
์
ั
ำ
์
�
ุ
�
์
โด้ย รื.ล. มีกฎรืาชุกมีารื (ลาทัี ๑) ไปยงสงคีโปรื ติ�อจากนันได้้ทัรืงโด้ยสารืเรืือเมีลชุือ “ออลเด้นบ่รืก” (Oldenburg)
ุ
ิ
�
ั
�
ำ
ื
ี
ี
ุ
ั
�
�
ิ
ิ
ุ
้
็
ไปถึึงเมีองติ่รืนในอติาลเมีือวัันทัี ๔ ติลาคีมี แลวัเสด้จโด้ยทัางรืถึไฟ้ไปยงกรืงปารืส และลอนด้อน ติามีลาด้บ ในขันแรืก
ุ
ิ
็
่
�
ั
์
้
์
ิ
ี
้
่
้
้
้
พรืะเจาลกยาเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ ได้้เสด้จปรืะทับรืวัมีกบ สมีเด้จพรืะเจาลกเธอ เจาฟ้ามีหาวัชุรืาวัธ
็
ั
นาวิกศาสตร์ 23
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

ั
ิ
ื
ี
ื
ี
ทั� “ไบรืติัน” และ “แอสคีอติ” เพ�อทัรืงศึกษาภาษาและวัชุาเบ�องติ้น จนกรืะทั�งถึึงวัันทั� ๑ ติุลาคีมี พ.ศ. ๒๔๓๘ พรืะองคี ์
�
ึ
์
้
ี
็
ี
ั
้
ี
ำ
ั
ิ
้
�
ได้้เสด้จไปเขาโรืงเรืยนสอนวัชุาขันตินสาหรืบเติรืยมีเขาศกษาในโรืงเรืยนนายเรืือองกฤษ ชุือวั�า เด้อะไลมีส The Limes
ิ
ี
ื
ของ นายลติเติิลจอหน (William Thomas Littlejohn) ติังอย ณ เมีองกรืนชุ ทัางติะวัันออกเฉยงใติของกรืงลอนด้อน
ี
์
�
้
ิ
ุ
�
่


สุมเด็จำพระเจำ้าลูกยาเธอ เจำ้าฟ้ากรมขุนเทพทวาราวดี พระองค์์เจำ้าอาภากรเกียรติวงศ์์
�
สุมเด็จำพระบรมโอรสุาธิราชุสุยามมกุฎราชุกุมาร ทรงเค์รืองแบบนายเรือตรีแห่งราชุนาวีอังกฤษ
ิ
�
�
์
ึ
ิ
ื
้
์
้
ั
่
็
ี
ติงแติเด้อนพฤศจกายน ๒๔๓๖ เมีอ พรืะเจาลกยาเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ เสด้จถึงปรืะเทัศ
�
ื
้
ั
�
ั
�
ั
้
ุ
องกฤษ รืฐบาลองกฤษได้แจงใหติวัแทันรืฐบาลสยามีทัรืาบวัา ด้วัยเหติผู้ลด้านคีวัามีมีนคีงจงได้ออกกฎขอบงคีบใหมี �
้
้
้
ั
ั
ึ
ั
้
ั
ั
้
้
ี
โด้ยหามีรืบชุาวัติางชุาติเขาศกษาในโรืงเรืยนนายเรือของรืาชุนาวัี รืฐบาลสยามีพยายามีหาทัางให้เจานายไทัยได้เขาศกษา
ั
ื
ึ
�
้
้
ั
้
ิ
้
ึ
ื
ี
็
ั
้
ในโรืงเรืยนนายเรือองกฤษ แติ�ไมี�เปนผู้ล จนกรืะทังกรืะทัรืวังทัหารืเรือขององกฤษได้้แจงวั�าจะยนยอมีให พรืะเจาลกยาเธอ
�
ั
ื
้
้
่
ั
ิ
�
้
ั
ึ
ื
ื
ื
ั
์
ี
็
ี
ี
ั
ำ
ั
้
์
พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ เขารืบการืฝ่กเปนนกเรืยนนายเรือปรืะจาเรือรืบขององกฤษได้้เมีอทัรืงมีพรืะชุนษาเทัยบเทั�า
ิ
ี
ี
�
�
์
�
ำ
นักเรืียนนายเรืืออังกฤษทัสาเรื็จการืฝ่ึกศึกษาเบ�องติ้นแลวั คีือ ปรืะมีาณ ๑๖ ปี แติเน�องจากพรืะองคียังไมีเคียทัรืงศึกษา
้
ื
ื
็
ี
้
็
ึ
ั
ั
์
�
ี
ี
ในโรืงเรืยนนายเรืือ จงขอใหพรืะองคีทัรืงมีีสถึานะเปนนกเรืยนนายเรืือของสยามีเสยก�อน ด้งนัน เมีือพรืะบาทัสมีเด้จ
�
้
ี
่
้
์
ั
ี
ื
�
�
ั
้
ี
ุ
ุ
ั
็
้
่�
ั
�
พรืะจลจอมีเกลาเจาอยหวั เสด้จปรืะพาสทัวัปยโรืปคีรืงแรืกโด้ยเรือพรืะทันงมีหาจกรื พรืะเจาลกยาเธอ พรืะองคีเจา
ื
์
�
ี
ิ
้
์
ื
้
ื
อาภากรืเกยรืติวังศ ทัรืงโด้ยสารืเรือยอนจากองกฤษกลบมีาเฝ่าฯ รืบเสด้จทัเมีองกอลล (Galle) เมีองทั�าทัางติะวันติกเฉยงใติ ้
ั
ี
ั
ี
ั
ั
็
ี
้
้
�
�
ั
ั
ื
็
ั
ุ
ของเกาะลงกา เมีอเวัลาทัมีเศษของคีนวันทั ๑๙ เมีษายน พ.ศ. ๒๔๕๐ พรืะบาทัสมีเด้จพรืะจลจอมีเกลาเจาอยหวั
ุ
่
�
�
ื
่
จงทัรืงแติงติง พรืะเจาลกยาเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ ใหมีฐานะเปนนกเรืยนนายเรือของสยามี
�
ี
�
ั
ื
็
้
ั
ึ
ิ
้
ี
์
์
้
ี
�
ั
้
ี
ี
ื
�
ั
ี
ั
ั
ั
�
โด้ยทัรืงเปนนกเรืยนทัาการืนายเรือปรืะจาเรือพรืะทันงมีหาจกรืรืะหวัางมีงหนาสทัวัปยุโรืป ภายใติบงคีบบญชุา ของ
็
�
ั
ำ
้
ำ
่
�
ุ
ี
ื
ี
�
ื
ั
ั
ั
นาวัาเอก คีมีมีง (Robert Dalton Stevenson Cuming) นายทัหารืเรือองกฤษ ทัรืฐบาลสยามีขอยืมีติวัมีาเปน
็
ิ
ั
ั
้
ั
ั
่
้
ผู้บงคีบการืเรือพรืะทันง พรืะบาทัสมีเด้จพรืะจลจอมีเกลาเจาอยหวั ทัรืงบนทักไวัในพรืะรืาชุหติถึเลขา ลง ๗ พฤษภาคีมี
่
้
�
็
ึ
ั
ั
ื
�
�
้
ี
ั
ุ
่
้
�
ิ
้
ั
่
้
�
�
่
๒๔๔๐ วัา “…กป็ติันชมนักว่าอาภากรัถ้อที่้ายี่ด้อยี่่างยี่�ง วันนถ้อในที่แค์บไม่ได้ส่ายี่เล้ยี่ ด้แกหยี่อด้เติ็มที่แล้ว…”
่
่
่
นาวิกศาสตร์ 24
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

้
ิ
ุ
้
้
้
้
�
์
�
้
ั
สะทัอนใหเหนคีวัามีภาคีภ่มีใจของ พรืะบาทัสมีเด้จพรืะจลจอมีเกลาเจาอยหวั ทัีมีีติ�อ พรืะเจาล่กยาเธอ พรืะองคีเจา
็
็
่
อาภากรืเกยรืติิวังศได้้ เปนอยางด้ยง � ิ
์
ี
ี
�
็













ุ
้
้
ั
์
พระบรมฉายาลกษณของ พระบาทสุมเดจำพระจำลจำอมเกลาเจำาอยูหว
่
ั
็
ิ
ู
้
ี
พระฉายาลกษณของ พระเจำาลกยาเธอ พระองค์์เจำาอาภากรเกยรตวงศ์์ และนายทหารเรอองกฤษ
ั
์
้
ื
ั
์
้
ี
ั
ื
้
ื
์
้
ึ
ิ
่
ี
้
พรืะเจาลกยาเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ ได้ทัรืงถึอทัายเรือพรืะทันงมีหาจกรืด้วัยพรืะองคีเอง รืวัมีเวัลาฝ่ก
้
�
�
ั
ี
์
ปรืะมีาณ ๖ สัปด้าห์ โด้ยได้ติามีเสด้็จสมีเด้็จพรืะบรืมีชุนกนาถึไปจนถึงปรืะเทัศอติาลี พรืะองคีทัรืงฝ่ึกการืเด้ินเรืือ
ิ
์
ึ
้
ึ
้
กบเรืือพรืะทัีนังมีหาจกรืไปจนถึึงองกฤษ แลวัศกษาวัชุาการืทัหารืเรืือติ�อไป เหนได้้วั�าในขณะนัน สยามียังไมี�มีีโรืงเรืยน
ั
ิ
ี
ั
ี
็
�
�
ั
�
ั
้
ี
่
ื
�
ั
ิ
้
ึ
ื
นายเรือ หรือสถึาบันฝ่กอบรืมีนายทัหารืเรือโด้ยเฉพาะ ด้งนน พรืะเจาลกยาเธอ พรืะองคี์เจาอาภากรืเกยรืติวังศ ์
ื
็
้
้
ุ
็
้
่
ี
ั
ื
จงทรงเปนพระเจาลกุยาเธอพระองค์แรกุในพระบิาทส่มเดจพระจลจอมเกุลาเจาอยหวั และทรงเปนนกุเรยนนายเรอ
็
่
่
ึ
ั
์
้
ุ
่
ั
้
็
้
่
่
ค์นแรกุของส่ยาม โดยกุารแติงติังของ พระบิาทส่มเดจพระจลจอมเกุลาเจาอยหวั
์
ื
้
้
่
ี
ี
่
ี
ั
ื
เมีอ พรืะเจาลกยาเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ ทัรืงสอบคีวัามีรืเทัยบขนสด้ทัายของนกเรืยนนายเรือองกฤษ
ั
้
ั
�
�
้
ุ
์
ิ
์
ได้้ในเกณฑด้ พรืะองคีทัรืงฝ่กงานในกองทััพเรืือ กรืะทัรืวังทัหารืเรืือองกฤษ ภาคีเมีด้เติอรืเรืเนยน ในเรืือปรืะจญบาน
ั
์
ี
ึ
์
ี
ั
ิ
Revenge เป็นเวัลา ๓๓๕ วััน ในขณะทั�มีีพรืะชุันษา ๑๘ ปี คีรื�งน�น พรืะองคีทัรืงติ้องเป็นผู้้บังคีับบัญชุาทัหารื
์
ั
่
ี
ั
ี
่
ี
ุ
�
็
ึ
�
�
้
ี
ำ
�
ึ
ึ
ทัยกพลขนบกไปปรืาบการืจลาจลบนเกาะคีรืติ (Crete) ซึ่งอยในปกคีรืองของติรืก เปนเวัลา ๓ เด้อน ซึ่งติองด้ารืง
ื
�
ิ
้
�
�
�
ี
พรืะชุนมี์ชุพทัามีกลางคีวัามียากลำาบาก และศพทัหารืทั�เพงเสยชุวัติ จนกลาวัได้วัา พรืะองคี์เปนพรืะรืาชุโอรืสของ
ิ
ี
ี
�
็
ี
่
ี
ั
้
ิ
พรืะบาทัสมีเด้จพรืะจลจอมีเกลาเจาอยหวั พรืะองคีเด้ยวัทัีทัรืงผู้�านศกสงคีรืามีมีาอยางแทัจรืง
�
�
้
�
็
ุ
ึ
์
้
็
ั
์
พรืะองคีทัรืงฝ่กงานในเรือใบฝ่ก H.M.S. Cruiser ซึ่ึงเปนเรือสลป เปนเวัลา ๖๓ วัน ในเรือลาด้ติรืะเวัน Hawke เปนเวัลา
ุ
ึ
ึ
ื
็
็
�
ื
ื
์
�
ั
�
ี
ึ
็
๑๕ วััน และในเรืือปรืะจญบาน Ramillies เปนเวัลา ๓ วััน เวัลาทัีทัรืงรืบการืฝ่กในทัะเลเมีด้เติอรืเรืเนยน ติังแติ�วัันทัี �
ั
ิ
�
๙ ติลาคีมี พ.ศ. ๒๔๔๐ จนถึึงวัันทัี ๖ เมีษายน พ.ศ. ๒๔๔๒ หลงจากพรืะองคีทัรืงสอบคีวัามีรื่ได้้รืบปรืะกาศนยบติรื
ั
ี
ุ
์
ั
้
ั
ั
ื
ำ
้
้
ั
้
�
็
ั
ิ
ิ
ำ
�
สาหรืบการืเด้นเรือ การืปืน และการืจักรืไอนาแลวั ได้ทัรืงสอบวัชุาการืเรือสาหรืบนายทัหารืทัจะเปนนายเรือเอก ได้รืบ
ื
ื
ำ
ี
นาวิกศาสตร์ 25
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

้
ี
ิ
�
์
ั
ี
ื
ั
ี
ี
ื
�
�
ั
�
ั
ิ
ิ
ึ
ี
ปรืะกาศนยบติรื ชุนทั ๑ ติอมีาพรืะองคีได้ทัรืงศกษาวัชุาเด้นเรือทัวัทัยาลยทัหารืเรือกรืนชุ ทัรืงสอบได้ปรืะกาศนยบติรื
ิ
้
�
ี
ำ
�
ิ
�
์
้
ชุนทั ๒ แลวัทัรืงศกษาวัชุาการืนารือง หลงจากนนได้ทัอด้พรืะเนติรืกจการืสรืางติอรืปโด้ สรืางปนใหญ และสรืางเรือรืบ
ิ
ั
้
ื
�
ั
ึ
ื
ิ
้
ั
�
้
้
ิ
ในบรืษทัเอกชุน
ั
ึ
้
์
ำ
์
ติ�อมีาใน พ.ศ. ๒๔๔๓ พรืะเจาล่กยาเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติิวังศ ทัรืงสาเรืจการืศกษาวัชุาการืทัางด้้าน
ี
้
ิ
็
ั
ี
็
�
ั
์
ื
ั
ึ
ั
็
�
ื
ื
ทัหารืเรือ จากปรืะเทัศองกฤษ กเสด้จกลบปรืะเทัศไทัยโด้ยทัางเรือ ซึ่งในขณะนนพรืะองคีมีพรืะชุนษาเกอบ ๑๙ ป ี
�
ื
ั
�
ำ
ิ
่
้
็
ั
ั
�
ุ
ี
้
้
�
่
็
พรืะบาทัสมีเด้จพรืะจลจอมีเกลาเจาอยหวั ได้เสด้จพรืะรืาชุด้าเนนโด้ยรืถึพรืะทันง เพอรืบพรืะเจาลกยาเธอ พรืะองคีเจา
์
้
้
์
อาภากรืเกยรืติิวังศ ทัีสเติชุนรืถึไฟ้ โด้ยได้้เสด้จกลบพรืะบรืมีมีหารืาชุวัังในวัันทัี� ๑๒ มีถึนายน รืตินโกสนทัรืศก ๑๑๙
ั
�
ิ
ั
ี
ิ
็
ุ
ั
รืวัมีรืะยะเวัลาทัีทัรืงศกษาในรืาชุนาวัองกฤษ ๖ ปเศษ
�
ั
ี
ึ
ี
้
ี
์
์
้
์
ึ
ิ
การืศกษาวัชุาการืทัหารืเรืือของ พลเรืือเอก พรืะเจาบรืมีวังศเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติิวังศ กรืมีหลวังชุุมีพรื
ุ
เขติอด้มีศักด้� ณ ปรืะเทัศอังกฤษ ซึ่�งเป็นจักรืวัรืรืด้ทั�มีีแสนยานุภาพทัางทัะเลสงสด้แหงยคี ทัาให้พรืะองคีทัรืงได้รืับ
ิ
ิ
้
ี
ุ
์
ำ
่
ุ
�
ึ
้
่
ั
ี
ี
�
็
้
�
ุ
้
้
ึ
็
่
ี
ื
้
ั
่
คีวัามีรืด้านลกอนเปนคีวัามีรืทัางวัิชุาทัหารืเรือ และด้านกวั้างอนเปนคีวัามีรือบรืทั�ทัรืงได้มีาจากปรืะสบการืณ์อยางด้ทัสด้
้
็
�
ี
�
�
ั
้
้
ั
ั
�
�
�
ื
ี
�
ั
�
ั
�
ั
เทัาทัจะหาได้ในสมียนน สมีกบทัสมีเด้จพรืะบรืมีชุนกนาถึทัรืงติงพรืะรืาชุหฤทัยไวัติงแติแรืก เมีอทัรืงสงพรืะองคี ์
์
ี
ึ
ี
�
ี
้
ื
้
ื
�
้
ื
ั
ั
ึ
ไปศกษา ณ ทัวัปยุโรืปเพอใหสยามีมีิติองพงพาชุาวัติะวันติก การืมีทักษะวัิชุาชุพทัหารืเรือของ พลเรือเอก พรืะเจาบรืมีวังศเธอ
พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ กรืมีหลวังชุมีพรืเขติอด้มีศกด้ และคีวัามีแนวัแนมีนคีงในการืเปนทัหารืเรือ
ุ
ิ
�
�
ั
์
ี
ิ
้
ั
ุ
ื
�
�
์
็
�
ี
ิ
ึ
ื
้
้
้
่
้
ำ
ของพรืะองคี์ ได้นาพากจการืทัหารืเรือให้กาวัหนา พรืะองคี์จงทัรืงเป็นตินแบบแหงการืเรืยนรืวัชุาการืทัหารืเรือ
้
ิ
ื
�
่
ั
ทัรืงทัาใหกาลงพลกองทััพเรืือทักหมีเหลาได้เรืยนรืและยด้ถึอพรืะองคีเปนแบบอยาง ซึ่งถึอเปนการืวัางรืากฐาน
ื
้
�
ึ
่
์
็
�
ื
�
ึ
ี
ุ
้
ำ
็
ำ
้
ั
�
็
้
้
�
ั
เพือพฒนากาลงพลและกองทััพเรืือใหเขมีแขงมีันคีงติ�อไป
ำ
ั
ั
ิ
ื
้
่
เมือแรกุทรงเขารบิราชกุารกุบิกุารวัางรากุฐานกุจกุารทหารเรอไทย
่
์
็
ิ
ำ
้
ิ
ี
�
หลงจาก พรืะเจาลกยาเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ ได้ทัรืงสาเรืจการืศกษาวัทัยาการืสมียใหมี นนคีอ วัชุาการื
ั
ั
์
้
ึ
ิ
ื
้
�
ั
ึ
ุ
ั
ั
ำ
ั
�
�
�
�
ทัหารืเรืือ ทัีปรืะเทัศองกฤษ ซึ่�งได้้ชุือวั�ามีีกองทััพเรืือทัี�เกรืยงไกรืทัี�สด้ในสมียนัน ด้้วัยนาพรืะทััยอนแน�วัแน�และมีุ�งมีั�น
ี
่
้
ี
ทั�จะนาคีวัามีรืด้้านการืทัหารืเรืือมีาพัฒนากองทััพเรืือไทัย ให้สามีารืถึรืักษาอธิปไติยและรือด้พ้นจากภัยคีุกคีามีของปรืะเทัศ
ำ
์
้
ำ
ี
ิ
มีหาอานาจ พรืะองคีจึงทัรืงเข้ารืับรืาชุการืในกองทััพเรืือ ในวัันทั� ๒๓ มีถึุนายน พ.ศ. ๒๔๔๓ ได้รืับพรืะรืาชุทัานยศ
ั
็
ั
ั
�
ุ
ุ
้
่
ื
ี
็
้
้
่
�
ั
ั
เปน “นายเรือโทัผู้บงคีบการื” (เทัยบเทัานาวัาติรืในปจจบน) พรืะบาทัสมีเด้จพรืะจลจอมีเกลาเจาอยหวั ทัรืงพรืะกรืณา
ุ
ี
้
ั
้
้
ื
ั
ื
ื
็
ำ
ั
�
ื
ื
ำ
โปรืด้เกลาฯ จะใหเปนผู้บงคีบการืเรือปืนทักาลงจด้ซึ่อ คีอ เรือหลวังพาลีรืงทัวัป หรือเรือหลวังสุคีรืพคีรืองเมีือง ลาใด้ลำาหนง
ั
ี
ื
ี
�
�
ี
�
่
ึ
ั
�
ั
ั
ิ
ในขนแรืกทัรืงรืบรืาชุการืในติาแหนง “แฟ้ลคี เลฟ้เติอรืแนล” (Flag lieutenant-นายธง) หรือนายทัหารืคีนสนทั
�
ำ
์
ื
ำ
ั
้
่
ี
์
้
ของ พรืะเจาบรืมีวังศเธอ กรืมีหลวังปรืะจกษศลปาคีมี เสนาบด้กรืะทัรืวังกลาโหมี ผู้ด้ารืงติาแหนงผู้บญชุาการืกรืมีทัหารืเรือ
�
้
ิ
ำ
์
ื
ั
่
ิ
�
่
�
ี
้
�
ิ
ิ
ึ
ี
์
ี
อกติาแหนงหนง พรืะเจาลกยาเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ ทัรืงเปนทัปรืกษาในกจการืทัหารืเรือและทัรืงปฏิบติ ิ
็
ั
ึ
้
ื
ำ
์
ี
�
ิ
�
้
่
ี
้
ั
รืาชุการืติาง ๆ ทัได้รืบมีอบหมีาย และผู้ลงานแรืกของ พรืะเจาลกยาเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ ในรืาชุนาวัสยามี
์
ี
้
์
้
ำ
คีอ รืายงานการืติรืวัจการืปองกนลานาเจาพรืะยา
ำ
�
ั
้
ื
็
ั
การืปฏิิบติิงานของ พรืะเจาล่กยาเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติิวังศ เปนทัี�พอพรืะทััยของ พรืะเจาบรืมีวังศเธอ
์
้
้
์
้
ี
์
ั
ี
กรืมีหลวังปรืะจกษศลปาคีมี มีาก ทัรืงยกยองวัาเปนผู้มีคีวัามีรืจรืง และมีคีวัามีกรืะติอรือรืนทัจะทัางาน ในขณะเด้ยวักน
ื
็
ี
ั
ื
์
้
่
ิ
ิ
�
ี
ี
ำ
่
้
�
�
้
่
์
้
้
�
้
่
็
ั
ี
์
�
็
ั
็
ุ
ั
�
พรืะบาทัสมีเด้จพรืะจลจอมีเกลาเจาอยหวั กทัรืงหวังวัา พรืะเจาลกยาเธอพรืะองคีนจะเปนกาลงของพรืะองคีในการื
ำ
ปฏิิรื่ปการืทัหารืเรืือ ผู้ลปรืะจกษชุด้วั�า พรืะเจาล่กยาเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติิวังศ ทัรืงได้้พฒนาและปรืบปรืง ุ
ี
้
ั
์
ั
์
ั
ั
้
์
กจการืทัหารืเรืือไทัยเปนอนมีาก
ิ
ั
็
นาวิกศาสตร์ 26
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

ำ
ั
์
ื
กุารกุาหนดแบิบิส่ัญญาณธงส่องมือและโค์มไฟ พรืะองคีทัรืงกาหนด้แบบสญญาณธงสองมีอและโคีมีไฟ้
ำ
็
ึ
ื
�
ั
�
�
ิ
ึ
ั
ิ
ั
�
ั
ั
ั
ติลอด้จนเรืมีฝ่กพล “พลอาณติสญญาณ” (ทัศนสญญาณ) ขนเปนคีรืงแรืก เมีอวันทั ๘ กรืกฎาคีมี พ.ศ. ๒๔๔๓ ทัหารืเหลา
�
ี
�
ั
ื
�
�
ุ
ื
์
ั
ิ
ั
ั
ิ
็
ึ
ี
ี
ทัศนสญญาณ จงเปน “ปฐมศษิย” หรือทัหารืเรือรืนแรืกทัทัรืงฝ่ึกสอน ปรืะทัานกำาเนด้ โด้ยพรืะองคี์ทัรืงมีคีวัามีสมีพนธ ์
้
ิ
กบทัหารืเรืือเหล�านันอยางใกลชุด้
ั
�
�
ติ�อมีาในวัันทัี ๓ พฤษภาคีมี พ.ศ. ๒๔๔๔ (รื.ศ. ๑๒๐) พรืะองคีได้้รืบพรืะรืาชุทัานยศเปน นายเรืือเอก (เทัยบเทั�า
�
ี
์
ั
็
ื
ั
�
ุ
ี
่
์
ั
ี
ั
็
ื
นาวัาเอกในปจจบน) และเปนรืาชุองคีรืกษฝ่ายทัหารืเรือ (Naval Aide de Camp) เมีอมีพรืะชุนษาเพยง ๒๐ ป ี
ั
ี
และทัรืงรืบรืาชุการืในกรืมีทัหารืเรือยังไมีคีรืบป ติอมีาในวันทั ๑๖ กนยายน พ.ศ. ๒๔๔๔ จงทัรืงพรืะกรืณาโปรืด้เกลาฯ
�
ั
ี
ั
ื
ุ
ั
�
ึ
�
้
ั
้
่
้
ใหเปน รืองผู้บญชุาการืกรืมีทัหารืเรืือ
็
ั
ั
้
ึ
ี
่
่
ื
�
ี
้
้
์
่
่
ิ
กุารจดติงหนวัยฝึกุพลทหารทบิางพระ เมีอ พรืะเจาลกยาเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ ทัรืงกรืาบทัล
์
�
ิ
ั
ึ
ั
ุ
ั
ั
เสนอรื�างพรืะรืาชุบญญติิศกด้นาทัหารืเรืือ ใน พ.ศ. ๒๔๔๕ และขอพรืะรืาชุทัานพรืะบรืมีรืาชุานญาติจด้ติังหน�วัยฝ่ก
ึ
ั
ี
ั
ั
�
ั
้
�
ี
ทับางพรืะ เพอเรืยกพลทัหารืจากจงหวัด้ชุายทัะเลในภาคีติะวันออก มีารืบการืฝ่กใหมีคีวัามีรื คีวัามีสามีารืถึ และมีนาหนง
�
ื
ึ
�
้
ี
ำ
่
ี
็
ึ
ี
ั
�
ั
�
ำ
ิ
ี
ุ
ใจเด้ยวักน โด้ยเสด้จไปด้าเนนการืติงแติวันทั ๓ กรืกฎาคีมี พ.ศ. ๒๔๔๕ ทัรืงอานวัยการืและคีวับคีมีการืฝ่กทัหารื
�
ั
ำ
้
่
ั
ื
ทับางพรืะ จนถึงวันทั� ๑๗ พฤศจกายน พ.ศ. ๒๔๔๕ แล้วัทัรืงกลบมีารืบรืาชุการืในติำาแหนง รืองผู้บญชุาการืกรืมีทัหารืเรือ
�
ี
ั
�
ั
ิ
ั
ี
ึ
ิ
ติามีเด้มี
ั
ิ
ื
้
่
ี
ี
็
กุารจดระเบิยบิกุารบิรหารราชกุารกุรมทหารเรอขึนใหม ใน พ.ศ. ๒๔๔๕ เสด้จในกรืมีฯ ได้้ทัรืงจด้รืะเบยบ
ั
�
ึ
ื
้
ุ
่
้
รืาชุการืกรืมีทัหารืเรือข�นใหมี พรืะบาทัสมีเด้จพรืะจลจอมีเกลาเจาอยหวั ได้พรืะรืาชุทัานพรืะบรืมีรืาชุานุญาติใหจด้
ั
�
้
ั
็
้
้
ั
ั
้
้
ิ
ได้้บางติาแหน�ง เพื�อใหสอด้คีลองกบพรืะรืาชุบญญติิศกด้นาทัหารืเรืือ รื.ศ. ๑๑๒ ติ�อมีาใน พ.ศ. ๒๔๔๖ สมีเด้จเจาฟ้้า
ำ
็
ั
ั
้
็
ุ
่
ั
ั
ึ
ั
กรืมีพรืะภาณพนธวังศวัรืเด้ชุ ผู้บญชุาการืกรืมีทัหารืเรืือ ได้้ทัรืงปรืกษากบเสด้จในกรืมีฯ และกรืาบบงคีมีทั่ล พรืะบาทั
ั
์
ุ
ั
่
�
สมีเด้็จพรืะจุลจอมีเกล้าเจ้าอยหวั ขอพรืะรืาชุทัานพรืะบรืมีรืาชุานุญาติจด้รืะเบียบบรืิหารืรืาชุการืกรืมีทัหารืเรืือใหมี �
ั
็
โด้ยแบ�งส�วันรืาชุการืกรืมีทัหารืเรืือออกเปน ๖ ส�วัน ได้้แก�
ั
ั
ี
�
ั
ั
�
ั
๑. กรืมีปลด้ทัพ สาหรืบบงคีบบญชุากองเรือและกองทัหารื ซึ่ึงเกยวัแกการืรืบ และสำาหรืบปรืะจาสวันรืาชุการืทั�วัไป
ำ
ั
ั
�
ื
ำ
�
ั
ั
ั
ั
ุ
๒. กรืมียกกรืะบติรืทััพ สาหรืบบงคีบบญชุาการืเงนและสรืรืพาวัธยทัธภณฑ ์
ิ
ุ
ั
ั
ำ
ั
ั
๓. กรืมีเสนาธการื สาหรืบรืวับรืวัมีเรืยบเรืยงขอบงคีบและแบบแผู้น
ั
ิ
ี
ำ
ี
ั
้
ั
ี
ิ
ำ
ี
์
ี
ั
ื
ิ
๔. กรืมีทัะเบยน สาหรืบถึอทัะเบยนกะเกณฑและจำาหน�ายคีน กบทัั�งพจารืณาพพากษาคีด้ ในกรืมีทัหารืเรืือ
�
ั
ำ
ั
ุ
ั
๕. กรืมียทัธโยธา สาหรืบบงคีบบญชุาการืชุ�างทัังหลาย
ั
ั
ึ
�
่
�
ั
ำ
ั
ั
ั
ื
ั
ั
้
ำ
๖. กรืมีบญชุาการืทัหารืชุายทัะเล สาหรืบบงคีบบญชุาทัหารื ซึ่งจะติองปรืะจารืบรืาชุการือยในหวัเมีอง
้
ในวัันทัี ๕ พฤษภาคีมี พ.ศ. ๒๔๔๗ (รื.ศ. ๑๒๓) ได้้ทัรืงพรืะกรืณาโปรืด้เกลาฯ ใหเลือนยศเปน นายพลเรืือติรื ี
ุ
้
็
�
�
ุ
ั
ำ
่
้
และคีงด้ารืงติาแหน�ง รืองผู้บญชุาการืกรืมีทัหารืเรืือ ติ�อมีาในวัันทัี ๑๐ พฤศจกายน พ.ศ. ๒๔๔๗ ได้้ทัรืงพรืะกรืณา
ิ
�
ำ
ั
ุ
้
�
็
โปรืด้เกลาฯ สถึาปนาพรืะอสรืยศกด้ิ เปน “กุรมหมื่นชมพรเขติรอดมศกุดิ”
ิ
ิ
ุ
�
ั
ั
ำ
้
ำ
ื
ั
ำ
กุารจดทาโค์รงกุารส่รางกุาลงทางเรอ ใน พ.ศ. ๒๔๔๘ เสด้็จในกรืมีฯ ทัรืงจด้ทัาโคีรืงการืป้องกนปรืะเทัศ
ั
ั
้
ั
ั
ำ
้
ทัางด้านทัะเล อนปรืะกอบด้วัยคีวัามีติองการืกาลงรืบทัางเรือ และแนวัคีิด้ในการืใชุกาลงทัางเรือ ซึ่งถึอเปนแผู้นการืทัพ
ื
ื
�
ึ
ื
ั
ำ
้
ั
็
้
นาวิกศาสตร์ 27
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

ุ
ื
�
ี
�
ั
ำ
้
�
ื
ั
้
้
ฉบบแรืกของกรืมีทัหารืเรือ ชุอวัา “รืะเบยบจด้การืปองกนฝ่ายทัะเลโด้ยยอ” ติามีคีาขอของ สมีเด้จเจาฟ้ากรืมีขน
่
ั
็
้
ื
้
ั
ิ
ิ
่
�
ื
ั
ั
้
ั
นคีรืสวัรืรืคี์วัรืพนติ ผู้บญชุาการืกรืมีทัหารืเรือ จนกรืะทั�งใน พ.ศ. ๒๔๔๙ กรืมีทัหารืเรือได้รืบงบปรืะมีาณให้สงสรืางเรือ ส.
ื
(Torpedoboat Destroyer) เรืยกวัา “เรือพฆาฎติอรืปโด้” จานวัน ๑ ลา ติอมีาได้รืบการืพรืะรืาชุทัานชุอวัา “เสอทัยานชุล”
�
ำ
ี
ำ
ั
ื
์
�
�
�
ิ
ิ
ื
้
ื
ำ
ิ
ี
ำ
�
และยงมีีเรืือติอรืปโด้ อก ๓ ลา กรืมีทัหารืเรืือได้้รืบมีอบเรืือทััง ๔ ลา และขึนรืะวัางปรืะจาการืใน พ.ศ. ๒๔๕๑ รืะเบยบ
ั
ำ
�
ี
ั
์
�
ี
ิ
ั
�
้
้
ั
จด้การืปองกนฝ่่ายทัะเลโด้ยยอด้งกล�าวัยังเรื�งใหกรืมีทัหารืเรืือจด้สรืางทัุนรืะเบด้ในบงคีบอกด้้วัย
ั
ั
้
ั
ั
ี
ื
ำ
�
ำ
เมี�อแรืกทัรืงรืับรืาชุการืในกรืมีทัหารืเรือ เสด้็จในกรืมีฯ ทัรืงบาเพ็ญพรืะกรืณียกิจทัสาคีัญหลายปรืะการื โด้ยเฉพาะ
ื
ั
้
ั
์
อยางยง การืจด้รืะเบยบส�วันรืาชุการืของกรืมีทัหารืเรืือ และพฒนากองทััพเรืือสยามีใหเปนองคีกรืรืาชุการืสมียใหมี�
็
ิ
ั
�
�
ี
ึ
ุ
เมือทรงดารงติาแหนงเจากุรมยทธศกุษิาทหารเรอ
้
ื
่
ำ
่
ำ
ด้วัยพรืะทัยมีงมีนในการืปฏิรืปการืศกษาของทัหารืเรือ และเปลยนแปลงกจการืทัหารืเรือจากรืาชุการืทัยงไมีมีนคีง
�
�
ื
ี
ุ
�
ั
ั
�
ั
�
้
�
ั
ื
ิ
่
ี
ึ
ิ
ี
ี
ในอด้ติ เนืองจากสยามีติองจางชุาวัติ�างชุาติิมีาทัาหนาทัีบงคีบการืเรืือ แมีรืาชุการืจะได้้ติังโรืงเรืยนนายเรืือแลวั แติ�กยง ั
้
้
�
ั
ำ
็
้
้
�
้
ั
�
์
ี
้
์
ั
์
้
ไมี�ปรืะสบคีวัามีสาเรืจ พลเรืือเอก พรืะเจาบรืมีวังศเธอ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติิวังศ กรืมีหลวังชุุมีพรืเขติอด้มีศกด้ิ �
ำ
็
ุ
้
ึ
ั
์
ี
�
ั
ี
้
้
่
ี
้
จงได้ทัรืงวัางรืากฐานแหงคีวัามีรืใหกลายเปนรืากแกวั จนหยงรืากลกสองคีกรืรืาชุการืสมียใหมีทัมีเกยรืติยศทัด้เทัยมี
�
�
ั
�
ิ
�
่
ี
ึ
็
็
ุ
นานาชุาติิในปจจบน เหนได้้จากพรืะองคีทัรืงนาวัทัยาการืจากชุาติิติะวัันติกทัีทัรืงมีีอยอยางเติมีเปี�ยมีมีาใชุเปนสะพาน
ั
�
์
ิ
็
�
ำ
็
�
ั
่
้
ื
เพือ “เตรยมค์น” ใหมีีคีวัามีพรือมี เปนการืสรืาง “เหลกุในค์น” ใหแกรื�งกวั�า “เหลกุในเรอ” พรืะองคีทัรืงพฒนา
็
้
้
ี
ั
้
็
้
์
็
�
ื
ั
้
ึ
ั
�
การืฝ่กหด้นายทัหารืเรือในรืปแบบสมียใหมี และได้รืบโปรืด้เกลาฯ ใหด้ารืงติาแหนง เจากรืมียทัธศกษาทัหารืเรือ พรืะองคี ์
ื
ั
่
�
ึ
ุ
้
ำ
้
้
ำ
ทัรืงใชุเวัลา ๒ ป ฝ่กหด้นายทัหารืเรืือจงปรืะสบคีวัามีสาเรืจ และสรืางคีวัามีปรืะทัับพรืะรืาชุหฤทััยแด้� พรืะบาทัสมีเด้จ
้
ี
ึ
้
ำ
็
ั
็
ึ
ุ
พรืะจลจอมีเกลาเจาอย่หวั
้
�
ั
้
นาวิกศาสตร์ 28
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

่
ั
้
ึ
ื
กุารยายส่ถานทีฝึึกุหดศกุษิาทางทหารเรอ
ำ
ึ
้
็
ำ
ึ
์
ี
ี
อยางไรืกด้ ก�อนพรืะองคีจะทัรืงด้ารืงติาแหน�ง เจากรืมียุทัธศกษาทัหารืเรืือ การืศกษาของนกเรืยนนายเรืือยังไมี �
ั
�
ั
ิ
ี
ี
�
ั
ึ
้
ื
ื
ิ
�
้
ี
�
ำ
่
ั
เจรืญกาวัหนาเทัาทัคีวัรื การืเรืยนการืสอนนกเรืยนนายเรือจด้ขนบนเรือหลวังมีรืธาวัสติสวัสด้ เมีอมีจานวันนกเรืยนนายเรือ
ั
ี
ื
�
ี
ื
�
ิ
�
ึ
�
ั
ี
�
้
้
ั
้
้
็
ื
�
�
ี
ี
�
ี
�
ี
ั
ั
�
�
ั
็
�
ึ
�
มีากขนกได้ยายขนมีาบนบก แติกรืะนนโรืงเรืยนนายเรือยงไมีมีทัติงเปนหลกแหลงทัมีนคีง ติองโยกยายสถึานทัเรืยน
ี
ั
ั
�
ำ
ั
ึ
ั
็
�
ื
ี
ำ
ำ
บอยคีรืง เมีอสาเรืจหลกสติรืนกเรืยนนายเรือกยงไมีสามีารืถึทัจะนาเรือออกสทัะเลลกได้โด้ยลาพงด้วัยตินเอง และ
�
ั
้
ี
ื
�
�
่
�
่
้
็
ื
ี
ไมีสามีารืถึใชุอาวัธสมียใหมีได้ สถึานภาพของทัหารืเรือในขณะนนเปนหนวัยทัหารืทัมีกถึกนาไปใชุในงานโยธา และไมีมีโอกาส
�
�
้
ั
ั
ำ
้
ื
ี
็
ั
�
�
้
ุ
�
่
�
ิ
ิ
้
้
ึ
�
ั
ทัีจะเรืยนรื่วัชุาการื แติ�ด้้วัยพรืะปณธานทัีจะทัรืงฝ่กหด้ใหคีนไทัยมีีคีวัามีรื่ คีวัามีสามีารืถึ ในการืเด้นเรืือทัะเลเทัยบเทั�า
้
ิ
ี
ี
�
ั
ำ
ึ
ชุาวัติะวัันติก จงทัาใหพรืะองคีทัรืงผู้ลกด้นการืจด้การืศกษาของนกเรืยนนายเรืือเจรืญกาวัหนาติามีลาด้บ และได้้ผู้ลด้ ี
ั
้
ิ
ี
ั
์
ึ
ำ
้
ั
้
ั
ี
ุ
�
�
ี
ื
ั
้
�
้
ั
ำ
้
ี
ั
้
�
ี
ทังน ใน พ.ศ. ๒๔๔๓ โรืงเรืยนนายเรือได้รืบพรืะบรืมีรืาชุานุญาติใหยายทัติงขามีแมีนาเจาพรืะยาจาก โรืงเรืยนสนนทัาลย
ั
�
ั
้
�
ิ
(โรืงเรืยนรืาชุนในปจจบน) ไปยงพรืะรืาชุวัังเด้มีของ สมีเด้จพรืะเจากรืงธนบรื และย้ายเขาเรืยนได้้จรืงใน พ.ศ. ๒๔๔๖
็
ุ
ี
ั
้
ุ
ี
้
ิ
ิ
ี
ั
ี
ุ
ั
ั
ี
ุ
ื
กุารปรบิปรงหลกุส่่ติรโรงเรยนนายเรอใหม ่
ั
ใน พ.ศ. ๒๔๔๗ สมีเด้็จเจาฟ้ากรืมีขุนนคีรืสวัรืรืคี์วัรืพนติ ทัรืงหารือกับเสด้็จในกรืมีฯ ด้วัยทัรืงเห็นวัาจะติอง
ื
�
้
ิ
้
้
้
ิ
ี
ี
ื
ึ
ั
ั
�
ั
จด้การืศกษาของโรืงเรืยนนายเรือให้เจรืญขน เพรืาะหลังจากจด้ติงโรืงเรืยนนายเรือมีาแล้วั ๕ ป แติกลบผู้ลตินายทัหารืเรือ
�
�
ื
ั
ื
ึ
ิ
ิ
ี
้
ื
้
ออกมีาเพียง ๔ นาย ทัมีคีวัามีรืรืะด้ับตินหน คีอ อานและใชุแผู้นทั�เปนเทัานน แติไมีสามีารืถึเด้ินเรือออกทัะเลได้ จงคีวัรืจัด้ติง
่
้
ี
�
�
ี
�
ี
็
�
�
�
ึ
�
ื
้
ั
ั
คีณะกรืรืมีการืข�นปรืับปรืุงหลักส่ติรืใหมี ปรืะกอบกับเจ้ากรืมียุทัธศึกษาทัหารืเรืือในขณะน�นขอลาออกจากรืาชุการื พรืะบาทั
�
ั
ึ
ุ
็
้
ิ
ั
�
ุ
่
สมีเด้จพรืะจลจอมีเกลาเจาอยหวั ทัรืงแติงติงให นายพลเรือติรื พรืะเจาลกยาเธอ กรืมีหมี�นชุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ ทัาหนาทั � ี
ำ
่
้
ื
้
ื
ั
�
�
้
ี
้
ั
ุ
�
�
้
ื
้
ื
พรือมีกน ๓ หนาทั ได้แก รืองผู้บญชุาการืกรืมีทัหารืเรือ ผู้บญชุาการืกรืมีเรือกลและปอมี และเจากรืมียทัธศกษาทัหารืเรือ
ื
ั
้
ั
่
้
�
ี
ึ
ั
้
่
้
้
ุ
ำ
ี
ี
ด้่แลโรืงเรืยนนายเรืือด้้วัยอกติาแหน�งหนึง �
การืด้ารืงติาแหนง เจากรืมียุทัธศกษาทัหารืเรือ ของ นายพลเรือติรืี กรืมีหมีนชุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ พรืะองคีทัรืงใชุโอกาสน � ี
�
ื
�
ำ
้
ิ
์
�
ึ
้
ื
ุ
ำ
ื
ั
ุ
ั
้
่
ี
ั
ั
�
ั
�
ั
�
ี
�
ื
ี
�
ึ
�
่
ปรืบปรืงหลกสติรืโรืงเรืยนนายเรือใหมี นกเรืยนทังโรืงเรืยนติองเขาสอบไลวัด้รืะด้บคีวัามีรื แลวัจด้แบงชุนเรืยนใหมีโด้ยยด้
ั
้
ุ
ี
ั
ั
้
้
�
ั
�
ั
ั
�
ั
�
�
ำ
ี
�
ั
ี
ุ
ุ
็
ื
่
ติามีผู้ลการืสอบ โด้ยทัรืงใหนกเรืยนชุนสงสด้สอบออกเปนนายทัหารืเรือ และยบนกเรืยนชุนติากวัาทังหมีด้ รืวัมีทังยงทัรืง
ั
้
ั
ึ
้
ั
้
เพิมีวัชุาสาคีญสาหรืบทัหารืเรืือขึน เพื�อใหนกเรืยนนายเรืือสามีารืถึเด้นเรืือทัางไกลในทัะเลนาลกได้้ และทัรืงรืบหนาทัี�
ั
�
ี
ิ
�
ำ
ั
�
ิ
ำ
ำ
ั
็
ี
์
ิ
�
�
ิ
ั
์
ี
ื
เปนคีรื่สอนนกเรืยนนายเรืือในบางวัชุาทัีทัรืงเชุียวัชุาญด้้วัยพรืะองคีเอง คีอ ติรืโกณมีติิ ด้ารืาศาสติรื วัชุาการืเรืือ และ
ิ
อทักศาสติรื ์
ุ
ี
�
ื
�
ี
�
ี
้
ั
ิ
์
พลเรือติรื พรืะยาหาญกลางสมีุทัรื รื.น. (บญมี พนธมีนาวัน) หนงในศษย นกเรืยนนายเรือ รืนทั ๒ ได้เลาบรืรืยากาศ
ึ
ุ
�
ิ
ื
ั
ี
ุ
ุ
ี
ั
ี
ี
ั
ุ
ั
ั
�
ุ
ุ
การืเรืยนการืสอนของโรืงเรืยนนายเรืือยคีหลงจาก นายพลเรืือติรื กรืมีหมีืนชุุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ิ ทัรืงปรืบปรืงหลกส่ติรื
�
่
�
้
็
วัา พรืะองคี์ทัรืงเปนคีรืผู้เชุยวัชุาญทัสามีารืถึถึายทัอด้คีวัามีรืได้อยางกวัางขวัาง คีวัามีติอนหน�งวัา “...ค์รับาอาจ้ารัยี่์
ึ
�
�
ี
�
�
้
้
้
่
ี
่
้
�
ุ
่
�
้
้
�
่
็
่
ที่่ไมเขึ้าใจ้วชาอะไรั กไป็เรั่ยี่นจ้ากเสด้จ้ในกรัม แล้้วนําค์วามรัมาสอนอ่กที่่หนง เสด้จ้ในกรัมที่านสอนได้้ที่กอยี่าง ไมล้่ม
็
้
็
่
่
ิ
ิ
ุ
ั
ั
ุ
ั
่
ิ
สกวชาเด้่ยี่ว นบวาเป็็นอจ้ฉรัยี่บรัษค์นหนงที่่เด้่ยี่ว”
่
�
นาวิกศาสตร์ 29
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

�
่
ิ
ิ
่
�
ี
พลเรอตร พระยาหาญกลางสุมทร ร.น. (บญม พนธมนาวน) หนงในศ์ษย นกเรยนนายเรอ รุนที ๒
ั
ี
ื
ื
์
ี
ั
ุ
ุ
ุ
ื
ิ
(๒๒ พฤศ์จำกายน ๒๔๓๓-๒๒ มกราค์ม ๒๕๑๖) ภาพจำากหนงสุองานพระราชุทานเพลงศ์พ
ิ
ั
ี
ี
ั
กุารแกุไขปรบิปรงระเบิยบิวัธปฏิิบิติิในโรงเรยนนายเรอ
ั
ุ
ิ
ื
ี
้
ั
ั
�
้
ี
ึ
�
ึ
ั
�
ิ
้
�
พรืะองคีทัรืงเพมีคีวัามีเขมีงวัด้กวัด้ขนติอการืฝ่กศกษาของนกเรืยน ทังในด้านเนอหาวัชุาการื และรืะเบยบวันย
ั
์
ิ
ี
ื
ิ
ี
๊
ี
ี
ิ
ิ
ี
้
โด้ยทัรืงแกไขปรืบปรืงรืะเบยบวัธปฏิิบติิในโรืงเรืยนนายเรืือ การืจด้รืะเบยบวัธเขาแถึวั วัธจด้โติะกนขาวั การืจด้ทัีนอน
ั
ั
ิ
ี
ั
ั
ุ
ี
ั
ิ
้
้
�
ี
�
ิ
ั
�
ำ
�
ำ
ี
ิ
นกเรืยน การือาบนำา การืกาหนด้การืแติงกาย การืลา และการืกำาหนด้เวัลาปรืะจาวันของโรืงเรืยน พรืะองคี์ทัรืงรืเรืมีการืใชุ ้
ั
รืะบบการืปกคีรืองบงคีบบญชุาติามีรืะเบยบการืปกคีรืองในเรืือรืบ คีอ แบ�งใหนกเรืยนชุันส่งบงคีบบญชุาชุั�นรืองลงมีา
ื
ั
ั
ั
ั
้
ั
�
ี
ี
ั
ั
ำ
ึ
�
ิ
้
�
�
ั
ื
�
ี
�
ั
่
ำ
้
ั
ิ
�
ึ
ึ
ื
ิ
ี
้
การืศกษาในโรืงเรืยนนายเรือจงเจรืญกาวัหนาย�งขน จนนาไปสการืจด้ติงโรืงเรืยนนายชุางกล เพอรืบผู้ด้ชุอบหมีอนา
�
�
�
และเคีรืองจกรืติาง ๆ ในเรือ ติลอด้จนงานฝ่ายชุางกลในโรืงงานบนบกแทันชุาวัติางปรืะเทัศ ใน พ.ศ. ๒๔๔๙ (รื.ศ. ๑๒๕)
ื
ั
�
่
ื
ั
ั
ั
ี
�
ั
ั
�
ิ
ี
ั
ิ
้
ื
ี
ึ
ั
ี
้
โด้ยแยกศกษาวัชุาคีนละสาขากบนกเรืยนนายเรือ เวันแติวัชุาอยางเด้ยวักน นกเรืยนนายชุางกลได้รืบสมีคีรืจากนกเรืยน
�
ื
ี
ิ
�
�
�
ั
ี
ั
ิ
ี
ึ
ื
ี
นายเรือทัสมีคีรืจะเรืยนวัชุาชุางกล ในรืะยะแรืกสถึานทัฝ่กงานภาคีปฏิบติของนกเรืยนนายเรือยงไมีมี พรืะองคีจงโปรืด้ให ้
ี
�
ึ
ั
ั
์
ิ
ิ
สรื้างโรืงงานข�น โด้ยส�งหมี้อนาและเคีรื�องจักรืมีาปรืะกอบเป็นโรืงงานขนาด้ยอมี เมี�อมีีโรืงเรืียนเพมีข�นเป็นสองโรืงเรืียน
�
ื
�
ำ
ึ
ื
�
ั
ึ
้
ี
ั
ั
�
้
้
ั
ทัางรืาชุการืจึงได้รืวัมีการืบังคีบบญชุาโรืงเรืยนทังสองเขาด้วัยกน และติ�งเปนกองบงคีบการื เรืยกวัา “กุองโรงเรียนนายเรือ”
�
ั
ี
ั
ั
ั
็
ั
ำ
ั
ี
้
กุารจดกุารฝึึกุหดภาค์ปฏิิบิติิเพือส่รางค์วัามชานาญใหนกุเรยนนายเรอ
ื
้
่
ั
ั
้
ั
ั
ี
นายพลเรือติรื กรืมีหมีนชุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ ยงโปรืด้ใหนกเรืยนนายเรือฝ่กหด้ภาคีปฏิบติ เพอใหนกเรืยน
ิ
ั
ื
ิ
ื
�
ิ
ั
ี
ื
�
�
ั
้
ุ
ื
ี
ั
ึ
ุ
ำ
ื
ื
้
ำ
ี
ี
�
ี
ั
�
ี
�
ั
้
�
็
ึ
มีคีวัามีชุานาญทัจะเปนนายทัหารืเรือชุนเยยมี ทัรืงหด้ใหนกเรืยนนายเรือขนเสา และปรืะจาพรืวัน กางใบ มีวันใบ
ั
ั
ี
ึ
ี
ั
และทัรืงจัด้ใหมีเรือกรืรืเชุยงไวัฝ่กหด้ติกรืรืเชุยง แลนใบ และใหพมีพแบบผู้กเชุอกขนไวั เพอเปนติวัอย�างในการืเรืยน
ี
้
�
่
ี
้
็
้
ื
�
ื
ื
้
�
์
ิ
ึ
ี
์
์
�
่
่
�
�
่
ื
ี
ื
ี
�
้
�
ผู้กเชุอกแบบติาง ๆ ทัางด้านการืกฬา ทัรืงขอคีรืมีาจากกรืะทัรืวังธรืรืมีการื เพอมีาสอนบารืคี บารืเด้ยวั และหวัง ใน พ.ศ. ๒๔๔๙
นาวิกศาสตร์ 30
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

้
ื
ี
ี
ำ
ั
ื
ึ
ั
�
ั
ุ
ั
ั
ทัรืงนานกเรืยนนายเรือไปฝ่ึกหด้ทัางทัะเล ทัางภาคีติะวันออกของอาวัไทัย จนถึงจังหวัด้จนทับรืด้วัย เรือยงยศอโยชุฌิยา
ิ
ึ
ื
ซึ่งเปนเรือกลไฟ้ขนาด้กลาง ใชุเวัลาปรืะมีาณหน�งเด้อนจงกลบ การืฝ่ึกคีรืงนนนบเปนการืฝ่กใหนกเรืยนคีลองแคีลวัและ
้
ั
ื
ี
ึ
�
ั
ั
�
ั
ึ
ึ
ั
้
็
็
�
�
�
็
ิ
็
�
้
เขมีแขงในการืเด้นเรืือได้้เปนอยางด้ ี
ั
�
้
จากทักลาวัมีา แสด้งให้เหนวัาพรืะองคี์ทัรืงสรื้างแนวัปฏิบติทัเปนแบบแผู้นเด้ียวักน เพ�อใหทัหารืเรือแติละนาย
ื
็
ี
�
ี
�
ิ
ิ
�
ั
ื
็
�
ำ
ุ
็
ึ
้
ได้้ยด้ถึอเปนมีาติรืฐาน และไมี�มีีคีวัามีเหลื�อมีลา โด้ยทัรืงมีุงเนนการืพฒนาศกยภาพของคีนเปนเปาหมีายส่งสด้
�
้
็
ื
ั
ั
�
่
่
�
ั
ื
ำ
ื
ี
่
�
“เรอยงยศ์อโยชุฌิิยา” มชุือภาษาองกฤษวา “IMPREGNABLE” เรอรบกลไฟลาแรกแหงสุยามประเทศ์ ตอเมือ พ.ศ์. ๒๔๐๖
�
ปลดระวางประจำำาการเมือวนที ๒๗ เมษายน พ.ศ์. ๒๔๕๑
�
ั
ิ
ี
กุารเปดโรงเรยนนายเรอ
ื
์
ื
ื
ั
ำ
ิ
เหติการืณสาคีญทัีนายทัหารืเรืือไทัยไมี�มีีวัันลมีเลอน คีอ ในวัันทัี ๒๐ พฤศจกายน พ.ศ. ๒๔๔๙ พรืะบาทัสมีเด้จ
ื
�
ุ
็
�
ิ
ี
ี
ั
พรืะจุลจอมีเกล้าเจาอย่หวั ได้ทัรืงพรืะกรืุณาโปรืด้เกล้าฯ พรืะรืาชุทัานทั�ด้นบรืเวัณพรืะรืาชุวังเด้ิมี ฝ่งธนบรื และได้ด้ด้แปลง
ุ
้
้
ั
ั
ั
้
ิ
�
�
ี
ิ
ิ
็
็
เปนโรืงเรืยนนายเรืือ เมีือ พ.ศ. ๒๔๔๘ พรืะองคีเสด้จพรืะรืาชุด้าเนนเปด้โรืงเรืยนนายเรืือ โด้ยทัรืงลงพรืะปรืมีาภไธย
ี
ิ
ำ
์
�
ี
ิ
และพรืะรืาชุหติถึเลขาในสมีด้ “สยามี โรืงเรืยนนายเรือ ๑๒๓” วัา “เรา จำฬาลงกรณ ปร ไดมาเปดโรงเรยนน � ี
ี
ุ
ุ
์
ั
�
ื
้
่
�
�
ื
ี
�
ื
ี
้
่
้
มค์วามปลืมใจำ ซ้งไดเหนการทหารเรอมรากหยังลงแลว จำะเปนทีมันสุบไปในภายนา”
�
�
้
้
�
ั
ั
ึ
ื
ั
�
ึ
็
ื
้
็
�
�
�
พรืะรืาชุหติถึเลขาด้งกลาวั จงเปนเคีรืองหมีายแสด้งใหเหนวัารืากฐานของทัหารืเรือได้หย�งรืากลกลงแลวั ซึ่งบงบอกวัา
ึ
�
็
้
�
ั
ั
ื
ิ
�
�
้
ำ
ิ
ื
กจการืทัหารืเรือไทัยจะได้เจรืญกาวัหนาติามีลาด้บอยางมีนคีงติอไป ๔ เด้อนติอมีา หลงจากพรืะบาทัสมีเด้จ
�
้
ั
ี
ี
ิ
ุ
พรืะจลจอมีเกลาเจาอย่หวั เสด้จพรืะรืาชุด้ำาเนนทัรืงเปด้โรืงเรืยนนายเรือ นกเรืยนนายเรือ ศรื (ศรื กมีลนาวัน, ๒๔๒๙-๒๔๘๒
้
ั
�
้
ื
ิ
็
ี
ิ
ั
ี
ื
ึ
็
็
�
�
์
็
่
ติอมีาเปนพรืะยารืาชุวังสน) สอบไลได้ติามีหลกสติรืใหมีของเสด้จในกรืมีฯ เปนคีนแรืก ซึ่งเปนปรืะจกษพยาน
�
ั
ั
้
ั
็
ั
�
�
ึ
ั
ึ
ื
�
�
ี
ี
ุ
แหงคีวัามีสาเรืจในการืฝ่กหด้ศกษาคีนไทัยเปนนายทัหารืเรือสมีพรืะปณธาน ด้วัยเหติน กองทัพเรือจงยึด้ถึอวันทั ๒๐
ื
ั
ิ
ั
้
็
ำ
็
ื
ึ
ุ
ั
ั
�
ื
ิ
ิ
็
ึ
�
ึ
พฤศจกายน ของทักปเปน “วัันกุองทพเรอ” ซึ่งเปนวัันทัีกำาลงพลกองทััพเรืือและปรืะชุาชุนจะได้้รืะลกและภาคีภ่มีใจ
็
ี
นาวิกศาสตร์ 31
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

�
ั
ี
ุ
ื
�
ั
ื
ื
ื
ั
ิ
ิ
�
ั
ในการืสบสานพรืะปณธานของ นายพลเรือติรื กรืมีหมีนชุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ ผู้ทัรืงมีงมีนพฒนากองทัพเรือไปส � ่
้
่
ุ
�
ุ
ี
�
�
้
็
่
ี
ี
้
ี
ั
ั
การืเปนหนวัยงานด้านคีวัามีมี�นคีงทัางทัะเลของปรืะเทัศ ทัมีคีวัามีพรื้อมีและมีขด้คีวัามีสามีารืถึสงในการืปกปองรืกษา
ิ
อธปไติยและผู้ลปรืะโยชุนของชุาติิทัางทัะเล
์
�
กล�าวัได้้วั�า การืด้ารืงติาแหน�ง เจากรืมียทัธศกษา ของ นายพลเรืือติรื กรืมีหมีืนชุุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ิ ได้้ทัาใหเกด้
�
ำ
ึ
ุ
ี
ำ
ิ
ั
้
ำ
ุ
้
ั
้
การืปฏิรืปการืจด้การืศกษาในกองทัพเรือไทัยใหทัด้เทัยมีการืศกษาวัชุาทัหารืเรือของติะวันติกด้วัยพรืะองคีเอง
ี
ั
ึ
ื
ื
ั
ิ
ึ
ั
่
ิ
้
์
็
ำ
ิ
ิ
ได้้เปลยนแปลงส่ภาพของกุจกุารทหารเรอไทย จากุกุจกุารทชาวัติางชาติดาเนนกุาร ใหเปนกุจกุารทค์นไทยดาเนนกุาร
ี
ำ
ี
่
่
ิ
ิ
้
่
ี
่
ิ
ิ
ื
�
ิ
�
่
้
ี
ำ
ั
็
�
�
ึ
ึ
้
่
้
ื
ุ
้
�
เพอประโยชน์ของชาติิไทยโดยส่มบิรณ ซึ่งสะทัอนใหเหนพรืะด้ารืทัทัรืงมีงมีน “สุรางค์น” ผู้านสรืางการืศกษา
์
้
้
้
และสรืางสมีรืรืถึนะของทัหารืเรือไทัย ทัเปนมีากกวัาเด้นเรือได้และรืบเป็น เพอสรืางกองทัพเรือสมีัยใหมีใหสามีารืถึ
้
ื
ิ
�
ี
ื
ื
�
ื
ั
็
�
�
ั
�
ลงหลกปกฐานอยางมีันคีงโด้ยแทั ้
�
ั
ั
ื
กุารจดติั้งกุองโรงเรยนพลทหารเรอ
ี
นอกจาก นายพลเรืือติรื กรืมีหมีืนชุุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ิ ได้้ทัรืงฝ่กหด้ อบรืมี นกเรืยนนายเรืือใหเปนนายทัหารืเรืือ
ี
ั
�
ั
�
ึ
ุ
ี
็
้
ั
อยางสมีบรืณพรือมีแลวั พรืะองคียงทัรืงเหนคีวัามีสาคีญในการืศกษาของพลทัหารืเรือ พรืะองคีจงได้ทัรืงติงโรืงเรืยน
ำ
ื
ั
ี
่
์
�
ั
ั
�
์
้
ึ
์
้
ึ
็
้
�
้
�
้
้
ั
ั
้
พลทัหารืเรืือ เพือสรืางคีวัามีพรือมีใหแก�พลทัหารืเรืือทัีเขามีารืบรืาชุการื ด้งนี �
วัันทัี ๑๑ เมีษายน พ.ศ. ๒๔๔๙ ติังกองโรืงเรืยนพลทัหารืเรืือทัี ๑ ทัีจงหวััด้สมีทัรืสงคีรืามี
ั
�
�
�
ุ
ี
�
ั
วัันทัี ๑๐ กรืกฎาคีมี พ.ศ. ๒๔๔๙ ติังกองโรืงเรืยนพลทัหารืเรืือทัี ๒ ทัีจงหวััด้สมีทัรืสาคีรื
�
�
ี
ุ
�
�
�
ี
�
ุ
ำ
�
�
ั
วัันทัี ๑๕ มีีนาคีมี พ.ศ. ๒๔๔๙ ติังกองโรืงเรืยนพลทัหารืเรืือทัี ๕ ทัีติาบลบางพรืะ จงหวััด้ชุลบรื ี
�
ี
ำ
�
ั
้
ติั�งกองโรืงเรืยนพลทัหารืเรืือทัี ๖ ทัีติาบลบานเพ จงหวััด้รืะยอง
�
ุ
ั
�
ติั�งกองโรืงเรืยนพลทัหารืเรืือทัี ๗ ทัีจงหวััด้จนทับรื ี
ั
ี
ั
ุ
�
�
วัันทัี ๑๘ พฤษภาคีมี พ.ศ. ๒๔๕๑ ติังกองโรืงเรืยนพลทัหารืเรืือทัี ๔ ทัีจงหวััด้สมีทัรืปรืาการื
�
ี
�
วัันทัี ๒๐ พฤษภาคีมี พ.ศ. ๒๔๕๑ ติังกองโรืงเรืยนพลทัหารืเรืือทัี ๓ ทัีจงหวััด้พรืะปรืะแด้ง
�
�
�
ั
ี
�
็
ั
�
์
้
�
ิ
�
ึ
ี
ในการืนี พรืะองคีเสด้จไปทัรืงด้่แลสังสอนทัหารืติามีกองโรืงเรืยนติ�าง ๆ อยางใกลชุด้ โด้ยทัรืงฝ่กหด้ใหทัหารืเรืือ
้
ิ
ี
ี
ื
ั
้
�
�
ซึ่อมีรืบบนบกในบรืเวัณจงหวัด้ชุลบรื เพอใหทัหารืเรืือมีคีวัามีชุานาญในทัางบก รืวัมีทังยงทัรืงติองการืใหโรืงเรืยนเหลาน � ี
ำ
ี
ั
ั
้
้
้
ุ
�
ั
เปนหนวัยกาลงทัหารืสำาหรืบรืกษาชุายฝ่งทัะเลอีกด้วัย ทัาใหเหนพรืะวัิสยทัศนอนกวัางไกลของพรืะองคี์ทัจะทัรืงสรื้าง
็
้
ำ
็
้
�
้
ั
์
ี
ั
ั
ั
�
ำ
ั
�
ั
ั
็
�
กจการืทัหารืเรืือใหเขมีแขงมีันคีงติ�อไป
้
้
ิ
อวัดธงไทยในส่ากุล
ิ
้
ี
เหติการืณสาคีญทัได้สรืางเกยรืติปรืะวัติแกทัหารืเรือไทัย และบงบอกถึงคีวัามีเป็นเอกรืาชุของชุาติไทัย โด้ยมี ี
้
ิ
�
ื
ั
ิ
ำ
ึ
ุ
์
�
ี
ั
�
ั
ั
ี
็
ี
�
ื
“ธงรืาชุนาวั” และ “เรืือหลวังของรืาชุนาวั” เปนสญลกษณเสมีอนปรืะเทัศไทัยเคีลือนทัี เมีือไปปรืากฏิในติ�างปรืะเทัศ
์
�
�
ั
�
ิ
ิ
ี
�
ึ
ั
ั
ั
�
�
ื
นนคีอ การืออกฝ่กและอวัด้ธงทัสงคีโปรื ปติติาเวัย ชุวัา และเกาะบลลทันใน พ.ศ. ๒๔๕๐ เนองจากยอมีทัรืาบกนทัวัไปวัา
�
ื
ี
�
ิ
ั
์
ึ
�
ั
�
ปรืะเทัศทัีเปนเอกรืาชุเทั�านันทัีจะมีีธงรืาชุนาวัของตินเองได้้ ฉะนั�น เรืือหลวังจงเปนด้งปรืะเทัศเคีลื�อนทัีหรืือรืฐลอยนา
็
็
�
ี
�
ั
ำ
�
็
�
ั
�
ทัีเปนติวัแทันของปรืะเทัศนัน ๆ
นายพลเรืือติรืี กรืมีหมี�นชุมีพรืเขติรือด้มีศักด้� ทัรืงเป็นผู้้บังคีับเรืือในการืนานักเรืียนนายเรืือและนักเรืียนนายชุางกล
�
ุ
ุ
ื
ำ
่
ิ
�
�
ปรืะมีาณ ๑๐๐ คีน เด้นทัางไปติ�างปรืะเทัศเพือไปอวัด้ธง โด้ย รื.ล. มีกฎรืาชุกมีารื (ลาทัี ๑) ใชุเวัลาในการืฝ่กติั�งแติ�
ุ
ุ
ำ
ิ
้
ึ
ั
์
วัันทัี ๒๙ กรืกฎาคีมี พ.ศ. ๒๔๕๐ (รื.ศ. ๑๒๖) ถึึงวัันทัี� ๑๘ กนยายน พ.ศ. ๒๔๕๐ รืวัมี ๕๑ วััน พรืะองคีทัรืงบญชุาการื
�
ั
นาวิกศาสตร์ 32
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

ื
ิ
้
ื
้
�
ั
ำ
ี
�
ี
ื
ั
็
ึ
ั
ี
ั
ื
้
�
ั
ึ
ั
นกเรืยนนายเรือใหฝ่กหด้ปฏิบติการืในเรือ โด้ยใหนกเรืยนนายเรือ ซึ่งเปน “ค์นไทย” ปรืะจาหนาทัทังหมีด้บนเรือ ทังหมีด้น ี �
�
ิ
้
้
�
ลวันมีีวััติถึปรืะสงคีเพือใหนกเรืยนนายเรืือมีีคีวัามีกลาหาญ รืกชุาติิ และรื่จกชุวัติของการืเปนทัหารืเรืือ
์
ั
้
ี
ิ
็
้
ั
ุ
ั
ี
ั
ั
ำ
ั
ิ
�
ุ
ื
การือวัด้ธงนัน จะด้าเนนการืติามีพรืะรืาชุบญญติิธง รืตินโกสนทัรืศก ๑๑๖ (พ.ศ. ๒๔๔๐) กล�าวัคีอ เรืือรืบทักลา ำ
ิ
ื
�
ื
ื
ื
ื
ั
ของสยามีติ้องชุกธงเรือหลวัง คีอ ธงพ�นแด้ง กลางธงเป็นรืปชุางเผู้อกทัรืงเคีรื�อง ยนแทัน หนหนาเขาเสา การืนำานกเรืยน
้
ั
้
ั
ี
่
้
ื
ื
ิ
ื
�
ั
นายเรือไปอวัด้ธงจึงเปนด้งการืปรืะกาศให้นานาชุาติรืบรืวัา คีนไทัยสามีารืถึฝ่ึกหด้การืเด้ินเรือออกทัะเลลึกได้ด้วัย
้
่
ั
็
ั
้
้
�
้
้
้
ั
์
ั
ี
ิ
ำ
่
ี
�
้
้
�
ตินเอง แทันการืใหชุาวัติางชุาติทัาหนาทักปตินได้อยางสมีบรืณ การือวัด้ธงรืาชุนาวัใน พ.ศ. ๒๔๕๐ ได้สรืางผู้ลด้ ี
หลายปรืะการืติ�อสยามี ด้งนี �
ั
�
้
ื
็
ั
ั
�
ั
ึ
�
ี
้
ั
�
ป็รัะการัแรัก ผู้ลการืฝ่กภาคีทัางทัะเลคีรืงนน นกเรืยนนายเรืือของสยามีได้เหนเมีองทัาติางปรืะเทัศ ได้ผู้จญกบ
ิ
ี
�
ื
้
�
�
้
�
้
�
ำ
�
ื
ิ
ิ
ี
ี
�
่
ั
์
ั
็
์
คีลนยกษกลางทัะเล โด้ยเด้นเรือผู้าน ชุองรืโอ ชุองลงกา และได้จอด้ทัชุองเด้ซึ่ ทัาพธขามีเสนศนยสติรืเปนคีรืงแรืก
�
ิ
่
�
�
ี
�
์
้
ั
ิ
ี
ำ
ิ
�
ี
จากนนได้เด้นทัางผู้านชุองบงกา ติอไปจนถึงปติติาเวัย (จาการืติา ของปรืะเทัศอนโด้นเซึ่ย) นอกจากน คีนไทัยปรืะจาเรือ
ั
�
ื
ึ
ี
ั
้
ทัุกนายยังได้้เย�ยมีชุมีเรืือรืบของชุาติมีหาอานาจ ได้รืับรื้รืสชุาติิเสบียงอาหารืของชุาวัติางชุาติิ และได้ฝ่ึกหด้รืับปรืะทัาน
ำ
ี
่
้
ั
ิ
�
ั
ั
อาหารืติามีแบบฉบบทัหารืเรืือองกฤษ
่
�
ื
�
ื
ป็รัะการัที่สอง เด้มีเรือรืบและเรือพรืะทันงของสยามีจะทัาติวัเรือด้วัยสขาวั ปลองและเสากรืะโด้งทัาสเหลอง แนวันา
�
ั
ั
ำ
ื
�
ี
ื
ิ
ี
ี
้
�
ี
ึ
�
�
ั
ื
ุ
ี
ุ
ทัาสแด้ง แติเมีอ รื.ล. มีกฎรืาชุกมีารื ได้เด้ินทัางไปถึงเกาะสิงคีโปรื อนเปนเขติอาณานิคีมีองกฤษ นกเรืยนนายเรือสยามี
ั
์
้
ั
็
ื
ได้้พบวั�าเรืือรืบชุาติิอืนทัาสหมีอก หรืือสเทัา (battleship gray) ติามีหลกนยมีของเรืือรืบติะวัันติกยคีนัน ซึ่งสกลมีกลน
ี
�
ี
ุ
ิ
ื
�
ั
ี
ึ
�
ำ
้
ุ
กับนาทัะเลและภ่มีิปรืะเทัศ รืวัมีทั�งชุ�วัยพรืางติาจากข้าศึกได้ด้ีในทัุกสภาพอากาศ หลังจากน�น รื.ล. มีกุฎรืาชุกมีารื
ั
�
ั
ั
�
ึ
�
้
ื
็
จงได้รืบการืเปลยนสของติวัเรือจากสขาวัเปนสเทัา สบติอมีาจนถึงปจจบน ด้งจะพบวัา เรือรืบของสยามีทักลา
ื
ั
ำ
ุ
ุ
ั
ึ
ี
ั
ื
ั
ี
ี
�
ี
�
�
ทัาด้้วัยสหมีอกทัังหมีด้ เวันแติ�เรืือพรืะทัีนังมีหาจกรื ี
ั
ี
�
้
�
ิ
�
ป็รัะการัที่่�สาม ในการืเด้นทัางคีรืังนี ทัหารืเรืือไทัยได้้ปฏิิบติิธรืรืมีเนยมีการืยงสลติเมีือแล�นเรืือเขาทั�าเรืือติ�างชุาติิ
ั
้
ุ
ิ
�
ี
ื
้
่
้
้
และการืเยียมีเยอนเรืือรืบกบผู้ปกคีรืองเมีอง แสด้งใหเหนวั�า ทัหารืเรืือไทัยมีีคีวัามีรื่คีวัามีเขาใจธรืรืมีเนยมีปฏิิบติิสากล
ั
ั
็
�
้
ี
ื
�
ั
ทัีนานาอารืยชุาติิได้้ปฏิิบติิติ�อกน
ั
ั
�
ั
่
�
�
่
ป็รัะการัที่ส การือวัด้ธงคีรื�งน�นสะทั้อนวัาหลังจากวัิกฤติิการืณ์ รื.ศ. ๑๑๒ เพียง ๑๔ ปี สยามีสามีารืถึฝ่ึกหด้
ั
็
ื
�
ี
็
�
์
ิ
ำ
ำ
นายทัหารืเรืือไทัยลงปรืะจาเรือรืบแทันทัทัหารืเรืือติางชุาติสาเรืจผู้ลติามีพรืะรืาชุปรืะสงคีของ พรืะบาทัสมีเด้จ
�
พรืะจลจอมีเกลาเจาอย่หวั
ั
้
ุ
้
ำ
ื
ิ
พรืะกรืณียกจ ของนายพลเรือติรืี กรืมีหมี�นชุมีพรืเขติรือุด้มีศกด้ ในการืนานกเรืยนนายเรือไปอวัด้ธงในติางปรืะเทัศ
ั
ี
�
ื
�
ิ
ื
ั
ุ
ั
คีรืงแรืกถึงสงคีโปรื์และหมี่เกาะอินเด้ยติะวันออก ทัมีแติพรืะองคี์และนกเรืยนนายเรือคีนไทัยเทัานน จงเปนกุารยนยน
ื
�
ื
ึ
ี
็
ั
ี
ิ
�
�
�
�
ั
ั
�
ั
ึ
ี
ี
ื
ื
ิ
ึ
ิ
่
็
ั
ี
ค์วัามส่ามารถของทหารเรอไทยในกุารเดนเรอในทะเลลกุ เปนการืแสด้งเกยรืติยศของกองทัพเรือและเกียรืติภมี ิ
ื
ิ
ี
ของสยามีเป็นคีรืงแรืก ทัสามีารืถึสรื้างบคีลากรืทั�เด้นเรือในทัะเลได้โด้ยมีติองพงพาชุาวัติางชุาติ การืเด้ินทัางคีรื�งน � ี
ุ
ื
ั
�
ึ
้
�
ิ
ี
้
ิ
�
�
ั
ิ
้
ำ
้
จงสะทัอนใหเหนคีวัามีสาเรืจของพรืะองคีทัีทัรืงพรืะปรืชุาสามีารืถึ จนสรืางกองทััพเรืือสมียใหมี�ขึ�นมีาได้้อยางสง�างามี
็
็
ี
ั
้
ึ
์
�
�
่
้
้
่
ั
และยงแสด้งใหเหนอยางชุด้แจงวั�า กองทััพเรืือไทยไดพฒนาเขาส่ระบิบิส่ากุลแลวั
้
้
้
�
ั
ั
็

กุารปล่กุฝึงอดมกุารณค์วัามรกุชาติิใหหยังรากุลกุในใจทหารเรอไทย
ั
์
ุ
่
ึ
้
ั
ื
�
ั
์
้
์
ุ
็
�
ี
ุ
์
ิ
อด้มีการืณคีวัามีรืกชุาติเปนสงทั พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ กรืมีหมีนชุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ ทัรืงติงพรืะทัย
�
�
ื
ั
ุ
�
ั
ิ
ิ
ิ
ั
ี
�
ิ
�
่
ึ
ิ
ำ
่
ำ
ปลกฝ่ังให้เกด้ข�นในจติสานึกของทัหารืเรืือไทัยอยางเป็นรืปธรืรืมี พรืะองคีทัรืงกรืะทัาใหทัหารืเรืือได้้เห็นเป็นแบบอยาง
์
้
ึ
้
้
สรืางคีวัามีรื่สกรืกชุาติิรื�วัมีไปกบพรืะองคี และสรืางปรืะโยชุนแก�สาธารืณะ ด้งนี �
้
์
ั
ั
ั
์
นาวิกศาสตร์ 33
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

่
ำ
ั
กุารส่กุค์าวัา “ร.ศ. ๑๑๒ ติราด”
ี
ั
ิ
�
ั
์
ั
�
ิ
ั
ำ
ิ
้
ิ
ำ
จากวักฤติการืณ รื.ศ. ๑๑๒ ทัทัาใหสยามีสญเสยด้นแด้นบางสวันและสญเสยเงนคีาทัาขวัญ รืวัมีทังจงหวัด้จนทับรื ี
่
ี
�
ั
�
ุ
ี
่
ั
ั
ำ
ึ
ั
้
ั
็
�
้
์
่
ื
�
ั
ี
ื
ึ
และจงหวัด้ติรืาด้ ได้ถึกฝ่รืงเศสยด้ไวัเปนปรืะกน ใน พ.ศ. ๒๔๕๑ (รื.ศ. ๑๒๗) เมีอพรืะองคีทัรืงนานกเรืยนนายเรือไปฝ่ก
ั
ิ
ี
้
ุ
้
ื
�
์
�
ื
่
�
�
ี
ภาคีทัะเลโด้ยเรือยงยศอโยชุฌิยา เมีอได้แวัะทัจนทับรื พรืะองคีทัอด้พรืะเนติรืเห็นวัาทัปาชุามีหลมีฝ่งศพทัหารืฝ่รืงเศส
ั
ุ
ั
ี
�
ี
ั
์
้
้
็
ี
�
ึ
พรืะองคีทัรืงเจบแคีนพรืะทััยเปนอยางมีาก จงทัรืงใหนกเรืยนนายเรืือสกคีำาวั�า “รื.ศ.๑๑๒ ติรืาด้” ไวัทัีหนาอก รืวัมีทััง �
้
้
็
�
ั
ึ
�
ำ
ึ
ื
พรืะองคีเอง เพ�อเติอนใจให้ทัหารืเรือไทัยรืาลกถึงคีวัามีเจบปวัด้ทัสยามีเคียได้รืบจากการืรืุกรืานของมีหาอำานาจจกรืวัรืรืด้ิ
ั
ื
ั
ี
้
็
์
ื
�
้
ุ
ั
ั
็
้
ำ
ั
้
�
ี
ี
�
ฝ่รืงเศส ทัแมีจะสงเรือรืบเขามีานานนาสยามีเพียงไมีกลา แติกบงคีบใหสยามียินยอมีเสียด้นแด้น อนมีเหติมีาจาก
ำ
�
ื
ี
ิ
�
�
�
ั
�
ำ
ั
ั
คีวัามีแติกติ�างกนอย�างมีากของพลงอานาจของทัหารืทัางเรืือ
กุารส่รางอนส่รณเรอนาติาล
้
์
ุ
ำ
้
ื
เมีอ พ.ศ. ๒๔๔๙ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ กรืมีหมีนชุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ โปรืด้ใหสรืางเรือจาลอง ซึ่งเปนเรือไมี ้
�
ิ
ึ
�
้
ื
ี
ำ
�
้
์
ื
ิ
็
�
ั
ื
ุ
้
์
ุ
ื
ั
ั
่
็
้
ำ
็
ิ
�
้
ั
�
ึ
ี
ี
ิ
�
ำ
้
ขนาด้เลกติังอยบนบก เรืยกวั�า “เรืือนาติาล” หวัเรืือเขยนวั�า รื.ศ. ๑๑๒ สรืางไวัเพื�อฝ่กแกอติรืาผู้ด้ของเขมีทัศสาหรืบ
้
�
ึ
ั
ำ
ื
�
�
�
ี
ำ
ำ
ื
�
ื
ื
�
่
ื
ั
�
ิ
็
้
ิ
�
ื
ี
นกเรืยนนายเรือชุ�นสง เพอใหเขมีทัศไมีผู้ด้เมีอนาเรือออกทัองทัะเลลก การืติงชุอเรือลานวัา “นาติาล” เพรืาะคีวัามีหวัาน
ั
็
ั
์
ี
้
ื
สามีารืถึแกรืสเผู้ด้รือนได้้ เปรืยบเสมีอนการืเติอนใจใหปองกนไมี�ใหเกด้เหติการืณเชุ�นเด้ยวักบวักฤติิการืณ รื.ศ. ๑๑๒
ั
้
้
ิ
์
ิ
้
ุ
ี
้
ื
�
ั
ุ
ี
ั
ุ
ำ
�
�
่
ปจจบน เรืือ “นาติาล” อยทัีโรืงเรืยนนายเรืือ สมีทัรืปรืาการื
�
็
�
ื
ิ
็
ี
ี
ุ
ื
ื
เรือนาติาลจงเปนเคีรืองชุวัยการืศึกษาวัชุาเด้นเรือใหแกนกเรืยนนายเรือไทัย และยังทัาหนาทัเปนอนสรืณการืรืกรืาน
์
ื
้
�
ำ
ุ
้
ิ
ึ
ั
ำ
�
�
ึ
้
�
ิ
�
้
�
ื
�
ิ
ั
ิ
�
�
�
ุ
้
ั
ั
ั
ของฝ่รืงเศส ซึ่งได้สอนใจและสรืางเสรืมีคีวัามีรืกชุาติใหแกคีนรืนหลง โด้ยเฉพาะอยางยงทัหารืเรือไทัยรืวัมีใจกนปกปอง
้
้
้
้
ิ
้
อธปไติยของชุาติิทัางทัะเล มีใหผู้อื�นผู้ใด้เขามีารืกรืานแผู้�นด้นไทัยได้้อก
ุ
่
่
ิ
ี
ิ
ั
กุารจดติั้งกุองดบิเพลง
ิ
ั
ื
�
ึ
ี
�
ิ
ุ
ิ
็
ั
์
ิ
้
�
้
�
�
ี
อกหนงพรืะกรืณยกจของ พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ กรืมีหมีนชุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ ทัแสด้งใหเหนวัาพรืะองคี ์
ุ
ี
ี
์
ทัรืงได้ปลกฝ่งใหทัหารืเรือไทัยกรืะทัาคีณปรืะโยชุนติอสงคีมีสวันรืวัมี คีอ การืจด้ติง กองด้บเพลงของทัหารืเรือ เพอฝ่กหด้
ื
�
่
ื
ั
ิ
ั
ึ
้
�
�
ำ
์
ั
ั
ื
ื
�
ั
้
ุ
ั
ึ
�
ำ
ื
ื
้
ื
นกเรืยนนายเรือใหมีคีวัามีกลาหาญและชุวัยเหลอปรืะชุาชุน เนองจากมีเรือสบนา และเรือกลไฟ้เลก ซึ่งขนอย่กบกรืมีเรือกล
้
�
ื
ั
่
ี
ื
ั
ื
ี
�
็
ึ
ี
�
�
�
ิ
ั
ึ
้
ั
ั
์
ั
พรืะองคีทัรืงสอนทัหารืและนกเรืยนนายเรืือใหฝ่กด้บเพลง กองด้บเพลงของทัหารืเรืือ ปรืะกอบด้้วัย กองถึง กองขวัาน
ิ
ี
ั
ั
กองผู้าใบกนแสงเพลง กองรือและติด้เชุอเพลง กองชุวัย และกองพยาบาล ติอมีาจงได้เพมีกองสายสบขน โด้ยทัรืงจด้ให ้
�
ื
�
่
ึ
ึ
�
ิ
ิ
�
้
ั
ิ
้
�
ื
�
นักเรืียนนายชุางกลทัาหน้าทัรืวัมีกับนักเรืียนอ�น ๆ และให้เปล�ยนกันไปติามีคีวัามีสามีารืถึของนักเรืียน เพ�อเพมี
ิ
ื
�
�
�
ื
ี
�
ี
ำ
นาวิกศาสตร์ 34
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

ำ
ื
ิ
์
ิ
์
ั
้
ั
็
ิ
ั
คีวัามีชุานาญ เมีื�อเกด้เพลงไหมี พรืะองคีจะเสด้จไปบญชุาการืด้บเพลง และลงมีอปฏิิบติิด้้วัยพรืะองคีเอง โด้ยไมี�ทัรืง
�
่
้
ื
ั
ั
์
้
็
ั
้
�
ถึอพรืะองคีเพือเปนแบบอยางใหแก�ผู้ใติบงคีบบญชุา
�
�
ี
ั
�
ุ
�
่
ั
ี
่
ิ
้
ั
�
พรืะองคีมีพรืะทัยมีงมีนในการืเติรืยมีพรือมี เสด้จออกไปด้บเพลงด้งทัวัา “เวล้ามไฟไหมที่ไหนใหแจ้งมาที่วงกอนอน
้
้
้
�
ั
์
่
�
่
ั
่
ี
็
์
ั
�
่
ํ
่
้
่
่
่
ุ
์
้
่
้
่
ั
้
่
้
�
ั
�
่
�
จ้ะหล้บหรัอตินไมติองค์านงถ้ง จ้ะล้กขึ้นแติงพรัะองค์ที่นที่ เค์รัองแติงพรัะองค์พรัอมที่อป็บที่ เติรัยี่มพรัอมติงอยี่ที่ป็ล้ายี่
�
่
่
่
่
้
็
ี
็
�
ี
่
ั
ิ
่
ั
ิ
�
้
�
ิ
่
ื
�
ิ
�
้
่
ี
ุ
่
่
็
พรัะแที่น อด้ใจ้เด้ยี่วกจ้ะเสด้จ้ล้งเรัอเรัวไป็ถ้งที่เพล้งไหมขึ้นบงการัด้บเพล้งเอง” ด้วัยเหติน เมีอเกด้เพลงไหมีทัใด้ นกเรืยน
่
์
ุ
้
ิ
ิ
นายเรืือในสมียนันยอมีไปชุ�วัยด้บเพลง ด้งเชุ�นเหติการืณในตินเด้อนธนวัาคีมี รื.ศ. ๑๑๙ (พ.ศ. ๒๔๔๓) เกด้เพลงไหมีทัี �
ั
ื
�
ั
�
ั
้
ิ
ั
็
์
ื
ื
้
ำ
�
์
ิ
้
ั
ติาบลบอนหวัเมีด้ ด้านวัด้บพติรืพมีข พรืะองคีทัรืงปนหลงคีาแลวัรือเพอจะติด้ตินไฟ้ด้วัยพรืะองคีเอง จนปรืะชุวัรืพรืะวัาโย
ื
�
ั
ั
ุ
้
้
�
ั
ิ
�
้
่
้
ุ
ุ
็
�
็
ั
็
้
ั
้
(เปนลมี) ๒ คีรืัง ติ�อมีาในสมีย พรืะบาทัสมีเด้จพรืะมีงกฎเกลาเจาอยหวั ทัรืงพรืะกรืณาโปรืด้เกลาฯ ใหเสด้จในกรืมีฯ
่
ี
้
ำ
ึ
ำ
้
ซึ่งทัรืงด้ารืงติาแหน�ง เจากรืมียุทัธศกษาทัหารืเรืือ ในขณะนั�น ทัรืงด้ารืงติาแหน�ง ผู้ชุ�วัยเสนาบด้ กรืะทัรืวังทัหารืเรืือ
ึ
�
ำ
ำ
�
ั
ำ
อกติาแหน�งหนึงในวัันทัี ๒๓ ธนวัาคีมี พ.ศ. ๒๔๕๓
�
ี
ั
�
ิ
�
�
ิ
ื
ิ
�
ี
�
ั
้
อยางไรืกด้ การืปฏิบติงานของกองด้บเพลงและการืชุวัยเหลอปรืะชุาชุนในการืขนสงของด้วัยคีวัามีคีลองแคีลวัของ
็
ิ
้
ิ
ั
ั
้
ั
�
�
็
ทัหารืเรืือด้งกล�าวั ได้้สรืางคีวัามีไวัวัางใจ ชุอบใจ และเปนทัีสรืรืเสรืญของปรืะชุาชุน รืวัมีทัังกรืมีทัหารืเรืือยงเคียได้้รืบ
้
การืชุมีเชุยในคีวัามีอุติสาหะจาก พรืะบาทัสมีเด้็จพรืะจลจอมีเกล้าเจาอย่หวั อกด้วัย พรืะกรืณียกจด้านการืจัด้ติง
้
ิ
ั
ี
ั
้
�
�
ุ
ุ
กองด้ับเพลิง ซึ่�งเป็นกองด้ับเพลิงเพียงแหงเด้ียวัในพ�นทั�กรืุงเทัพฯ และธนบรืี จึงสะทั้อนให้เห็นพรืะเกียรืติคีุณทั�พรืะองคี์เจ้า
ึ
�
ี
ิ
ี
ื
อาภากรืเกยรืติิวังศ กรืมีหมีืนชุุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ิ ทัรืงกรืะทัาปรืะโยชุนติ�อสาธารืณะอยางด้ยง � ิ
ี
ั
ำ
�
์
ี
�
�
์
ุ
่
ำ
ติาแหนงเมือทรงรบิราชกุารในกุรมทหารเรอ และกุระทรวังทหารเรอ
ื
ื
ั
่
ิ
์
ำ
ี
ำ
�
้
์
�
ั
พรืะองคีเจาอาภากรืเกยรืติวังศ ทัรืงด้ารืงพรืะอสรืยยศและรืบรืาชุการืในติาแหนงติาง ๆ ของ กรืมีทัหารืเรือ
ื
ิ
ิ
�
ั
และกรืะทัรืวังทัหารืเรืือ ติามีหลกฐานเทั�าทัีปรืากฏิ มีีด้งนี �
ั
ี
๑. นกเรืยนนายเรืือ ๕ ติลาคีมี ๒๔๓๙
ั
ุ
๒. นายเรืือโทั (เทัยบเทั�ายศนาวัาติรืในปจจบน) ๒๓ มีถึนายน ๒๔๔๓
ั
ี
ุ
ั
ี
ุ
ิ
๓. แฟ้ลคีเลฟ้เติอแนล (นายธง) พ.ศ. ๒๔๔๓
๔. นายเรืือเอก (เทัยบเทั�ายศนาวัาเอกในปจจบน) ๓ พฤษภาคีมี ๒๔๔๔
ั
ั
ี
ุ
ั
่
้
๕. รืองผู้บญชุาการืกรืมีทัหารืเรืือ ๑๖ กนยายน ๒๔๔๔
ั
ำ
ั
้
๖. ทัาการืในติาแหน�ง ผู้บญชุาการืกรืมีเรืือกลและปอมี ๒ มีีนาคีมี ๒๔๔๖
่
ำ
้
๗. นายพลเรืือติรื ี ๕ พฤษภาคีมี ๒๔๔๗
ุ
ั
�
๘. กรืมีหมีืนชุุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ิ � ๑๐ พฤศจกายน ๒๔๔๗
ิ
่
้
ุ
๙. รืองผู้บญชุาการืกรืมีทัหารืเรืือ ๒๕ ติลาคีมี ๒๔๔๘
ั
ำ
ึ
ำ
ุ
๑๐. ทัาการืแทันในติาแหน�ง เจากรืมียทัธศกษาทัหารืเรืือ ๑ มีีนาคีมี ๒๔๔๘
้
ั
่
้
๑๑. ผู้ชุ�วัยเสนาบด้กรืะทัรืวังทัหารืเรืือ ๒๓ ธนวัาคีมี ๒๔๕๓
ี
ำ
ั
็
ึ
ื
ื
(ยกฐานะกรืมีทัหารืเรือข�นเปน กรืะทัรืวังทัหารืเรือ และทัำาการืในติาแหนง เจากรืมียุทัธศกษาทัหารืเรือ วันทั� ี
้
ื
�
ึ
๒๕ ธนวัาคีมี พ.ศ. ๒๔๕๓)
ั
๑๒. ทัรืงออกจากปรืะจำาการืเปนนายทัหารืกองหนน ๑๔ เมีษายน ๒๔๕๔
ุ
็
นาวิกศาสตร์ 35
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

ั
ั
ิ
๑๓. ทัรืงกลบเขารืบรืาชุการืในกรืะทัรืวังทัหารืเรืือ ๑ สงหาคีมี ๒๔๖๐
้
ำ
้
ติาแหน�งเจากรืมีจเรืทัหารืเรืือ
๑๔. นายพลเรืือโทั ๓๐ มีกรืาคีมี ๒๔๖๑
๑๕. นายพลเรืือเอก ๑๑ พฤศจกายน ๒๔๖๓
ิ
ื
�
็
ิ
๑๖. เลอนพรืะอสรืยยศเปน “กรืมีหลวัง” ๑ เมีษายน ๒๔๖๖-๑๙ พฤษภาคีมี ๒๔๖๖
ิ
ื
ี
และเสนาบด้กรืะทัรืวังทัหารืเรือ
.................................................................................................................................................................
ำ
ั
่
่
ิ
ื
เมือทรงออกุจากุประจากุารกุบิกุารส่บิส่านพระปณธานเพือปวังชน
็
้
ี
ั
�
ั
ในวันทั ๑๔ เมีษายน พ.ศ. ๒๔๕๔ พรืะบาทัสมีเด้จพรืะมีงกฎเกลาเจาอย่หวั โปรืด้ให นายพลเรือติรื พรืะเจาพยาเธอ
�
้
ุ
ื
ี
้
�
ี
้
ี
ื
ุ
้
ั
ุ
้
ิ
่
ื
กรืมีหมีนชุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ ผู้ชุวัยเสนาบด้กรืะทัรืวังทัหารืเรือ และเจากรืมียทัธศกษาทัหารืเรือ ออกจากหนาทั � ี
�
�
้
ื
�
ึ
ุ
ุ
ั
รืาชุการืปรืะจาการื เปน นายทัหารืกองหนน รบิพระราชทานเบิียหวััดติามพระราชบิญญติิติังแติวัันที ๑๔ เมษิายน
ั
้
ั
็
้
่
่
ำ
์
้
พ.ศ. ๒๔๕๔ (ร.ศ. ๑๓๐) รืวัมีเวัลาในการืทัรืงรืบรืาชุการืคีรืังแรืก ๑๑ ป แมีวั�าพรืะองคีจะทัรืงออกจากรืาชุการืแลวั
้
ี
ั
�
ิ
ื
�
ั
์
ิ
�
ึ
แติพรืะองคีมีทัรืงหยด้สบสานพรืะปณธานในการืทัาคีณปรืะโยชุนใหปรืะเทัศชุาติและปรืะชุาชุน ด้งนน พรืะองคีจงทัรืง
ั
์
ิ
ุ
ำ
ุ
้
์
ิ
ั
ั
�
ั
์
ิ
เรืิมีหนไปศกษาวัชุาแพทัยแผู้นไทัยอยางจรืงจงในขณะมีีพรืะชุนษา ๓๑ ป ี
ึ
�
“หมอพร หมอเทวัดาของประชาชน”
ุ
ิ
ุ
ั
ิ
ำ
ื
�
ี
�
�
์
�
ี
ี
้
�
ในชุวังแรืกทั นายพลเรือติรื พรืะเจาพยาเธอ กรืมีหมีนชุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ ทัรืงออกจากรืาชุการื ทัรืงด้าเนนพรืะชุนมีชุพ
ี
ื
ำ
�
็
ื
�
ึ
บนเรือใบกบคีรือบคีรืวัและทัหารืเรือนอกรืาชุการืเปนรืะยะเวัลาหนง แติแลวัทัรืงเหนวัาการืด้าเนนพรืะชุนมีชุพเชุนน � ี
ี
�
้
ื
�
ั
ิ
็
ั
์
�
ำ
ี
ิ
�
ิ
�
ั
์
ึ
ไมีกอเกด้ปรืะโยชุนใด้ พรืะองคี์จงทัรืงเปล�ยนพรืะทัย และมีพรืะปรืะสงคี์ทัจะทัาปรืะโยชุนเพอชุาติ ศาสนา และ
ี
ี
์
ื
�
พรืะมีหากษติรืย โด้ยทัรืงปรืะกอบอาชุพเปนแพทัยแผู้นไทัยออกรืกษาผู้คีน จนกรืะทััง พ.ศ. ๒๔๖๐ จงทัรืงกลบเขารืบ
ั
็
ิ
ั
ี
้
์
�
ึ
์
ั
้
่
ั
รืาชุการือกคีรืัง �
ี
์
�
ี
้
ุ
�
�
้
ิ
ั
ด้วัยพรืะหทัยอนมีงมีนในการืศกษาคีวัามีรืวัชุาแพทัยแผู้นไทัย นายพลเรือติรื พรืะเจาพยาเธอ กรืมีหมีนชุมีพรื
ื
ั
่
้
ี
ุ
ื
ึ
ั
�
ั
ั
ึ
ิ
ุ
้
ิ
�
ุ
เขติรือด้มีศกด้ จงทัรืงฝ่ากติวัเปนศษยพรืะยาพษณปรืะสาทัเวัชุ (คีง ถึาวัรืเวัชุ ๒๓๙๖-๒๔๕๗) หวัหนาแพทัย์หลวัง
์
ิ
ั
็
ั
ำ
ั
์
ุ
็
้
ี
ี
ั
ึ
ำ
ิ
�
่
ื
ผู้เรืยบเรืยงหนงสอชุุด้ “ติารืาแพทัยศาสติรืสงเคีรืาะหฉบบหลวัง” ซึ่งยงใชุเปนติารืาวัชุาแพทัยแผู้นไทัยจนถึึงปจจบน
้
์
ั
์
ั
ี
ี
ุ
ทัรืงได้้เรืยนวัธแยกธาติและผู้สมียาจนเชุียวัชุาญ
�
ิ
นาวิกศาสตร์ 36
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

ุ
่
ื
ื
�
์
�
ี
ิ
พรืะองคียังทัรืงศึกษาวัชุาแพทัย์สมีัยใหมีแบบติะวัันติกจากนายแพทัย์ชุาวัอติาเลียน ชุ�อ “โบโตินี” และชุาวัญปน ชุ�อ
ิ
ี
็
ึ
�
ี
ั
์
้
�
๊
ุ
์
�
ั
ื
�
ึ
ิ
ิ
“มีติติาน” รืวัมีถึงพรืะภิกษชุอ “อาจารืย์ปอติ” รืวัมีถึงทัรืงใชุสติวัปก เชุน นก เป็ด้ และไก เปนสติวัทัด้ลองปรืะสิทัธภาพ
�
�
ั
�
ำ
ั
ื
์
ุ
ั
ติารืบยาติาง ๆ พรืะองคีทัรืงมีอปกรืณสมียใหมีในการืผู้ลติยา เชุน กลองจลทัรืรืศน เคีรืองกลนสมีนไพรื และเคีรืองจกรื
้
์
ื
�
ี
ุ
์
ุ
ั
�
�
ิ
้
้
ั
็
อด้ยาเมีด้ และทัรืงแติ�งพรืะองคีอยางหมีอฝ่รืั�ง สวัมีผู้ากนเปือนในการืปฏิิบติิงานในหองทัด้ลองของพรืะองคี ์
์
�
ั
�
ั
็
์
ติอมีาพรืะองคีทัรืงเปด้วังของพรืะองคีเปนโรืงพยาบาลขนาด้เลกรืกษาคีนไข ซึ่งเปนภาคีปฏิบติทัางการืแพทัย ์
้
�
็
ิ
ั
ั
์
ึ
ิ
ิ
ั
�
็
ำ
ี
้
�
ุ
็
้
์
้
้
พรืะองคีได้ทัรืงคีนคีวัารืวับรืวัมีวัชุาแพทัย์แผู้นไทัยและสรืปเรืยบเรืยงเปนติารืาเขยนลงในสมีด้ขอย หนาปกทัรืงเขยนไวัวัา
�
ี
ิ
ี
้
ี
ุ
�
ั
ุ
ั
ุ
์
ี
ิ
่
ั
ี
�
“พรืะคีมีภรื อติสารืะวัรืรืคี โบรืาณะกรืรืมีและปจจบนนะกรืรืมี” กลาวัถึงยารืกษาโรืคีติาง ๆ ทัมีสรืรืพคีณสง เชุน ยาถึอนพษ
ิ
�
ี
ึ
ั
�
�
ี
ื
�
้
็
ื
ั
ั
ำ
ยาแกโรืคีโลหิติจาง ยาแก้โรืคีคีวัามีด้ันติา ยาแกโรืคีไอเรือรืงและยาแก้โรืคีไอเป็นเลอด้ เปนติน ติารืาด้งกลาวัมีติรืาปรืะจำา
�
ำ
้
้
ิ
ิ
ิ
์
ํ
�
็
้
์
ำ
ิ
ิ
พรืะองคี รื่ปสรืยมีณฑล ปรืะกอบคีาถึาภาษติ “กยี่รัา เจ้ กยี่รัาเถ้น” แสด้งใหเหนวั�าเมีือพรืะองคีทัรืงคีด้จะกรืะทัาสิงใด้
ุ
�
ำ
ี
์
�
ำ
ื
�
ั
ิ
ั
�
ำ
ำ
ไมี�วัาจะทัรืงด้ารืงสถึานะ ติาแหนงหน้าทั�ใด้ พรืะองคีทัรืงติ�งมี�นในพรืะปณิธานจะทัาส�งไรื คีวัรืทัาจรืิงอยางไมีเส�อมีคีลาย
�
็
์
ี
�
็
รืะหวั�างทัีพรืะองคีทัรืงออกจากรืาชุการืรืวัมีเวัลาปรืะมีาณ ๖ ปเศษ พรืะองคีทัรืงเปนหมีอยาไทัย โด้ยได้้เสด้จไป
์
�
ั
ิ
ั
รืกษาพยาบาลปรืะชุาชุนทังคีนไทัยและคีนจนอยางมีถึอพรืะองคี โด้ยไมีคีด้ทังคีารืกษาและคีายา พรืะองคีทัรืงติรืวัจโรืคี
ั
ี
�
�
�
์
�
ื
ิ
์
ั
�
์
ั
�
ึ
ื
�
ั
ด้้วัยเคีรืื�องมีอสมียใหมี� ซึ่งได้้ติรืวัจเลอด้และใชุกลองติรืวัจโรืคี แติ�ใหยาแพทัยแผู้นไทัย นอกจากนี พรืะองคียงโปรืด้ให ้
ื
์
้
้
้
์
์
เรืยกพรืะองคีวั�า “หมอพร” (คีาวั�า “หมีอพรื” คีงติด้มีาจากพยางคีหลงพรืะนามีกรืมี “ชุุมีพรืฯ”) ภายในเวัลาไมี�นาน
ั
ั
ำ
ี
ั
็
�
ั
ั
ั
ึ
�
“หมีอพรื” จงกลายเปนทัีรื่จกกนทัังพรืะนคีรืจนได้้รืบการืกล�าวัขานกนในฐานะ “หมอพรหมอเทวดา”
้
้
ิ
ิ
ึ
่
ี
�
็
�
�
ี
์
�
ี
�
ั
ั
ี
การืติด้สนพรืะทัยทัแนวัแนและเด้ด้เด้ยวัในการืศกษาวัทัยาการืทัางการืแพทัยจนมีคีวัามีรืแติกฉาน คีวัามีเชุยวัชุาญ
้
�
คีวัามีสามีารืถึในการืบาบด้รืกษาคีนไขโด้ยไมี�เลอกปฏิิบติิ ไมี�วั�าผู้นันจะยากด้มีีจนของ นายพลเรืือติรื พรืะเจาพียาเธอ
้
ั
่
ี
้
�
ื
ำ
ั
ั
ี
กรืมีหมีืนชุุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ิ จงมีีคีณ่ปการือเนกอนนติแก�ปรืะชุาชุน พรืะองคีจงทัรืงเปนทัีกล�าวัถึึงในด้้านการืแพทัย ์
ึ
์
ั
ุ
ุ
�
�
�
็
ั
ึ
์
แผู้นโบรืาณของไทัยและทัรืงเปนทัีรืกใคีรื�ในหมีปรืะชุาชุนติรืาบจนถึึงทักวัันนี �
่
�
ุ
ั
็
�
นาวิกศาสตร์ 37
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖

�
่
่
่
ุ
ั
“ฝึากุพระองค์์กุบิหลวังปศข ส่กุารเปนเจาพอกุรมหลวังชมพร”
่
ุ
็
้
์
ี
ั
้
พรืะชุนมีชุพชุ�วังทัี� นายพลเรืือติรื พรืะเจาพี�ยาเธอ กรืมีหมีื�นชุุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ิ� ทัรืงออกจากรืาชุการืรืะหวั�าง
ุ
ี
์
่
่
ั
ุ
ั
ื
�
�
ั
ั
พ.ศ. ๒๔๕๔-๒๔๖๐ พรืะองคีทัรืงเลอมีใสศรืทัธาหลวังปศข วัด้ปากคีลองมีะขามีเฒา จงหวัด้ชุยนาทั พรืะองคี ์
ั
ื
�
ื
ิ
ี
ทัรืงฝ่ากพรืะองคีเปนศษยของหลวังป่ศข จากทั�ทัรืงปรืะสบเหติุการืณปาฏิหารืย ไมีวัาจะเปนเรืองปนไรืเฟ้ล
่
็
ุ
�
ิ
์
์
ิ
ิ
์
็
�
์
ิ
�
ิ
�
ิ
ื
ั
�
ี
้
ั
๊
ไมีสามีารืถึยงพรืะเคีรืองได้ เรืองพลงปาฏิหารืยของหลวังปศขทัสามีารืถึเสกหวัปลเปนกรืะติาย และเสก พลทัหารื จอก
็
�
ี
่
ุ
่
์
ื
�
ิ
้
ั
เป็นจรืะเข้ ด้วัยคีวัามีสมีพันธกับหลวังป่ศุขในฐานะ “ศิษย์” และ “อาจารืย์” เชุ�อกันวัา พรืะองคีทัรืงได้รืับวัชุาไสยศาสติรื ์
่
�
ื
้
์
์
�
ื
ิ
ั
ิ
์
ั
ิ
ุ
่
่
จากหลวังปศข เกด้เปนเรืืองเล�าติ�าง ๆ วั�า พรืะองคีทัรืงมีีพลงอทัธฤทัธิ�เหนอธรืรืมีชุาติิ เชุ�น การืมีีวัชุาคีงกรืะพนชุาติรื ี
็
ิ
ิ
้
ั
การืแสด้งวัชุาไสยศาสติรืยอพรืะวัรืกายลงไปอย่ในขวัด้โหลติ�อหนาหมี�อมีของพรืะองคี และการืให นายยง หาญทัะเล
�
้
์
์
�
็
้
ิ
�
์
้
ำ
่
ุ
่
�
�
ั
่
ทัด้ลองอทัธฤทัธิ�ผู้าปรืะเจยด้ของหลวังปศข เปนติน เรืืองรืาวัเหล�านีสะทัอนใหเหนวั�า แมีพรืะองคีจะเปนผู้นาทัีพฒนา
ิ
้
็
้
้
็
้
ี
�
�
ุ
ิ
�
็
่
�
ื
ั
่
้
ั
็
่
ั
ไปสคีวัามีเป็นสมียใหมี แติกมีได้ขด้แยงติอคีวัามีคีด้คีวัามีเชุอเด้มีของสงคีมีไทัย การืฝ่ากพรืะองคี์เปนศษยของหลวังปศข
�
์
้
ิ
ิ
ิ
�
ิ
ำ
ึ
ิ
้
้
จงทัาใหผู้คีนเกด้คีวัามีนยมีเลือมีใสในพรืะองคีมีากในฐานะ “เจาพ�อกรืมีหลวังชุุมีพรืฯ” มีากยงขึ�นอกด้้วัย
่
ี
้
�
์
ิ
ื
�
�
�
ั
ุ
นบติงแติ นายพลเรือติรื พรืะเจาพยาเธอ กรืมีหมีนชุมีพรืเขติรือด้มีศกด้ ทัรืงได้รืบพรืะภารืกจอนใหญหลวัง
ี
�
ี
้
ุ
ั
ั
ิ
้
�
�
ั
ื
ั
ิ
็
ี
่
ั
ิ
ิ
์
�
ั
ในการืวัางรืากฐานรืาชุนาวัสยามีใหมีนคีง หลงจากสยามีติองเจบปวัด้จากการืสญเสยด้นแด้นในวักฤติการืณ รื.ศ. ๑๑๒
้
้
ิ
ี
ั
ั
ุ
�
�
�
ุ
�
์
ั
ั
�
ี
ี
ี
ในขณะทัทัรืงมีพรืะชุนษาเพยง ๑๓ ป เทัานน พรืะองคีทัรืงมีงมีนทัมีเทัพรืะวัรืกาย และพรืะสติปญญาในการืศกษา
ี
ิ
ึ
�
์
ุ
�
้
ี
ิ
ั
ั
�
ื
ั
ั
่
้
�
้
ิ
เลาเรืยนวัชุาการืทัหารืเรือ โด้ยทัรืงนาคีวัามีรืเหลานนมีาพฒนาองคีปรืะกอบทักด้านของกจการืทัหารืเรือใหทันสมีย
ำ
ื
้
และมีีศกยภาพเทัยบเทั�านานาอารืยปรืะเทัศ จนกล�าวัได้้วั�า พรืะอจฉรืยภาพและพรืะปรืชุาสามีารืถึของพรืะองคีผู้ทัรืง
์
ิ
ี
ั
ี
ั
่
�
ิ
“ทัาสิงไรื ทัาจรืง” ได้้พลกโฉมีกองทััพเรืือสยามีอยางทัรืงพลง แมีในขณะทัี�พรืะองคีทัรืงออกจากรืาชุการื พรืะองคีกยง
ั
์
็
ิ
�
์
ั
ำ
้
ำ
มีทัรืงหยด้ทั�จะทัรืงศึกษาคี้นคีวั้าสรืรืพวัทัยาการืติาง ๆ โด้ยเฉพาะอยางย�งการืศึกษาด้้านการืแพทัย์ อันสามีารืถึชุ�วัยเหลือ
ิ
�
ุ
�
ี
ิ
ิ
ั
�
ิ
ุ
้
ุ
์
ั
ั
�
่
่
้
ำ
ั
�
ั
ั
ั
้
่
ผู้คีนทักชุนชุน ปรืะกอบกบการืฝ่ากพรืะองคีกบหลวังปศข วัด้ปากคีลองมีะขามีเฒา จงหวัด้ชุยนาทั ลวันยงทัาใหพรืะองคี ์
�
ี
�
�
ื
ั
�
ั
ั
�
ั
�
�
ึ
�
ิ
ทัรืงเปนทัเคีารืพรืกของปรืะชุาชุนและเหลาทัหารืเรือมีากยงขน กรืะนน ในพรืะทัยของพรืะองคียงคีงแนวัแนมีนคีง
์
็
ั
�
ำ
เด้ด้เด้ี�ยวั และติรืะหนกถึึงบทับาทัหนาทัีของพรืะองคีในฐานะทัหารืเรืือทัีทัรืงด้ารืงอยติลอด้เวัลา ด้้วัยเหตินี พรืะองคี ์
�
�
ั
�
็
้
่
์
ุ
ิ
�
�
จงไมี�เคียทัรืงทัอด้ทัิงเหล�าทัหารืเรืือและกองทััพเรืือไวัใหติองเผู้ชุญหนาติ�อภยนติรืายติ�าง ๆ อยางโด้ด้เด้ียวั โด้ยเฉพาะ
้
�
้
ั
้
้
ึ
ึ
ั
ำ
�
้
�
ในชุ�วังสงคีรืามีโลกคีรืั�งทัี ๑ ซึ่งกาลงจะเกด้ขึนติ�อไปในเบื�องหนา...
�
ิ
นาวิกศาสตร์ 38
ปีที่ ๑๐๖ เล่มที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๖