9สถาปัตยกรรมทรงคุณค่าจังหวัดปัตตานี

๑.๑ ประกาศจังหวัดปัตตานี เรื่อง แต่งตั้งคณะกรรมการด�ำเนินงานกิจกรรมอนุรักษ์
สถาปตั ยกรรมทรงคณุ คา่ ภายใต้โครงการเสรมิ สรา้ งสงั คมพหวุ ฒั นธรรมทเ่ี ขม้ แขง็ จงั หวดั ปตั ตานี
ประจ�ำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๔ ลงวนั ท่ี ๘ กรกฎาคม ๒๕๖๔

กระทรวงวฒั นธรรม 99

ส�ำนักงานวัฒนธรรมจังหวดั ปัตตานี

๑.๒ ประกาศส�ำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดปัตตานี เร่ือง กิจกรรมอนุรักษ์
สถาปตั ยกรรมทรงคณุ คา่ ภายใต้โครงการเสรมิ สรา้ งสงั คมพหวุ ฒั นธรรมทเ่ี ขม้ แขง็ จงั หวดั ปตั ตานี
ประจ�ำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๔ ลงวันท่ี ๙ กรกฎาคม ๒๕๖๔

100 ๙ สถาปัตยกรรม

ทรงคณุ คา่ จงั หวดั ปัตตานี

กระทรวงวัฒนธรรม 101

สำ� นักงานวฒั นธรรมจงั หวดั ปัตตานี

102 ๙ สถาปัตยกรรม

ทรงคณุ ค่าจังหวดั ปัตตานี

๑.๓ ประกาศจังหวัดปัตตานี เรื่อง ผลการคัดสรรกิจกรรมอนุรักษ์สถาปัตยกรรม
ทรงคุณค่า ภายใต้โครงการเสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมที่เข้มแข็งจังหวัดปัตตานี
ประจ�ำปงี บประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๔ ลงวนั ที่ ๒๕ สิงหาคม ๒๕๖๔

กระทรวงวฒั นธรรม 103

ส�ำนักงานวฒั นธรรมจังหวัดปตั ตานี

๒. กระบวนการดำ� เนินงานทเ่ี ก่ยี วขอ้ งกบั กิจกรรม
อนรุ กั ษส์ ถาปัตยกรรมทรงคณุ ค่า จังหวัดปตั ตานี

๒.๑ เข้าพบ รองศาสตราจารย์ อิ่มจิต เลิศพงษ์สมบัติ รองอธิการบดี มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี
เพื่อขอค�ำปรึกษาและแนวทางในการด�ำเนินกิจกรรมอนุรักษ์สถาปัตยกรรมทรงคุณค่า จังหวัดปัตตานี

104 ๙ สถาปตั ยกรรม

ทรงคุณคา่ จังหวดั ปัตตานี

๒.๒ การประชุมเพ่ือขอค�ำปรึกษาผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อการเชิดชู สถาปัตยกรรมทรงคุณค่าจังหวัดปัตตานี “บวร บรม”
(บ้านเรือนในจังหวัดปัตตานี) วันท่ี ๒๑ พฤษภาคม ๒๕๖๔

กระทรวงวฒั นธรรม 105

สำ� นักงานวัฒนธรรมจงั หวดั ปตั ตานี

๒.๓ คณะกรรมการด�ำเนินงานจัดกิจกรรม ลงพ้ืนที่ เพื่อเก็บข้อมูลสถาปัตยกรรม ในพื้นท่ีจังหวัดปัตตานี
ระหว่างเดือน พฤษภาคม – กรกฎาคม ๒๕๖๔ เพื่อใช้ประกอบในการพิจารณาคัดสรรสถาปัตยกรรมทรงคุณค่า
จังหวัดปัตตานี

106 ๙ สถาปตั ยกรรม

ทรงคุณค่าจังหวดั ปัตตานี

๒.๔ ประชุมคณะกรรมการคัดสรรกิจกรรมอนุรักษ์สถาปัตยกรรมทรงคุณค่า ภายใต้โครงการ
เสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมท่ีเข้มแข็งจังหวัดปัตตานี ประจ�ำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๔ คร้ังที่ ๑/๒๕๖๔
วนั ที่ ๑๗ สงิ หาคม ๒๕๖๔ โดยมี วา่ ทร่ี อ้ ยตรี ตระกลู โทธรรม รองผวู้ า่ ราชการจงั หวดั ปตั ตานดี า้ นสงั คม เปน็ ประธาน

กระทรวงวัฒนธรรม 107

ส�ำนักงานวฒั นธรรมจังหวัดปตั ตานี

๓. สถาปัตยกรรมที่ผ่านการคัดสรรในขั้นแรกของกิจกรรมอนุรักษ์
สถาปตั ยกรรมทรงคณุ คา่ จงั หวดั ปตั ตานี ภายใตโ้ ครงการเสรมิ สรา้ งสงั คม
พหวุ ฒั นธรรมทเี่ ขม้ แขง็ จงั หวดั ปตั ตานี ประจำ� ปงี บประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๔

๓.๑ ประเภทบ้านพักท่ีอยู่อาศัย

๓.๑.๑ บ้านอายุ ๑๒๐ ปี อ�ำเภอยะรัง จงั หวัดปตั ตานี

108 ๙ สถาปัตยกรรม

ทรงคณุ ค่าจงั หวัดปตั ตานี

กระทรวงวัฒนธรรม 109

สำ� นักงานวฒั นธรรมจงั หวดั ปัตตานี

๓.๑.๒ บา้ นอายุ ๗๒ ปี บา้ นสะมาลา อ�ำเภอเมืองปตั ตานี จงั หวดั ปัตตานี

110 ๙ สถาปตั ยกรรม

ทรงคุณคา่ จงั หวดั ปัตตานี

กระทรวงวัฒนธรรม 111

สำ� นักงานวฒั นธรรมจงั หวดั ปัตตานี

๓.๒ ประเภทอาคารหรอื สง่ิ ปลูกสรา้ งท่อี ยู่ในพื้นทวี่ ดั หรอื ศาลเจ้า

๓.๒.๑ กุฏิ อายุ ๘๑ ปี วดั ภมรคติวัน (วัดแมก่ งั )

112 ๙ สถาปตั ยกรรม

ทรงคุณค่าจงั หวัดปตั ตานี

๓.๒.๒ กฏุ ิไม้ อายุ ๑๓๓ ปี วัดหงสาราม

กระทรวงวัฒนธรรม 113

ส�ำนกั งานวัฒนธรรมจงั หวดั ปัตตานี

๓.๓ ประเภทอาคารหรือส่งิ ปลกู สร้างที่อยู่ในพืน้ ทมี่ สั ยิด

๓.๓.๑ อาคารละหมาด มัสยิดดาโตะ๊ อายุ ๓๐๐ ปี

114 ๙ สถาปตั ยกรรม

ทรงคุณคา่ จังหวัดปัตตานี

๓.๓.๒ อาคารละหมาด สุเหรา่ บาลาสิเดะแอเนาะเก่า อายุ ๒๓๐ ปี

กระทรวงวฒั นธรรม 115

ส�ำนักงานวัฒนธรรมจังหวดั ปัตตานี

116 ๙ สถาปัตยกรรม

ทรงคณุ ค่าจังหวดั ปัตตานี

บรรณานุกรม

เขต รัตนจรณ และคณะ. ๒๕๔๘. เรือนไทยมุสลมิ ในจังหวดั ชายแดนภาคใต้. พมิ พ์คร้ังที่ ๒. ปัตตานี :
สถาบนั วัฒนธรรมศึกษากัลยาณิวฒั นา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร.์

คณะผู้จัดทำ� โครงการขุมทรพั ย์ของแผ่นดนิ พ.ศ. ๒๕๔๘ – ๒๕๕๐ , ๒๕๕๔. จดหมายเหตุการณ์เสดจ็ ประพาส
รอบแหลมมลายูของรชั กาลท่ี ๕. (ออนไลน)์ . เข้าถึงได้จาก : http://valuablebook2.tkpark.or.th/2015/
2/document.html (๒๐ สิงหาคม ๒๕๖๔)

เจษฎา นิลสงวนเดชะ. ศาลเจา้ จีน : ศรัทธาสถานในสังคมไทย Chinese shrines: Faith in Thai society.
คณะมนษุ ยศาสตรแ์ ละประยกุ ต์ศลิ ป์ มหาวิทยาลยั หอการคา้ ไทย.

ณายบิ อาแวบอื ชา. ๒๕๕๙. สถาปัตยกรรมมลายูในทอ้ งถิ่นสามจังหวดั ภาคใต้. (ออนไลน)์ . เข้าถงึ ไดจ้ าก :
https://lek-prapai.org/home/view.php?id=1043 (๒๐ สิงหาคม ๒๕๖๔)

ทองแถม นาถจาํ นง และพรพล ปนั เจริญ. (๒๕๔๔). สืบสานตำ� นานเจา้ แม่ลิม้ กอเหนย่ี ว. กรุงเทพฯ: เสียดฟ.ู
ปิยดา ชลวร, ๒๕๕๔, ประวัตศิ าสตร์ปัตตานีในครสิ ตศ์ ตวรรษที่ ๑๖-๑๘ : จากบันทกึ ของจนี ริวกวิ และญ่ปี ุ่น ,
กรงุ เทพฯ : ส�ำนักพมิ พ์ Silkworm.

พระสธิ นิ ติ ธิ าดา, ๒๕๕๘, วารสารรามค�ำแหง ฉบับนติ ศิ าสตร์ ปที ่ี ๕ ฉบับที่ ๑. (ออนไลน)์ . เข้าถึงได้จาก :
https://www.law.ru.ac.th/Downloads/76319-Article%20Text-182338-1-10-20170202.pdf

(๒๐ สงิ หาคม ๒๕๖๔)

พงศาวดารเมืองตา่ ง ๆ ของสยามประเทศ , ม.ป.ป. กองจดหมายเหตุแหง่ ชาติ เอกสารรชั กาลที่ ๕ ม.๑๖/๒๓.
มะสกุ รี หีมแอ. สมาธิ ลวดลาย แหง่ ความศรัทธา. วทิ ยานิพนธน์ ้ีเป็นสว่ นหน่งึ ของการศึกษาตามหลักสตู รปรญิ ญา
ศลิ ปมหาบณั ฑติ สาขาวชิ าทศั นศิลปศกึ ษา บัณฑติ วทิ ยาลัย มหาวิทยาลยั ศลิ ปากร ปีการศึกษา ๒๕๕๖

ลขิ สทิ ธข์ องบัณฑติ วิทยาลัย มหาวทิ ยาลัยศิลปากร

มูลนธิ ิโครงการสารานุกรมไทยสำ� หรบั เยาวชน โดยพระราชประสงค์ในพระบาทสมเดจ็ พระบรมชนกาธิเบศร

มหาภมู พิ ลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพติ ร. สารานุกรมไทยส�ำหรับเยาวชนฯ / เลม่ ท่ี ๒๘ /
เร่อื งที่ ๑ วดั ไทย. กรุงเทพฯ : มูลนธิ ิโครงการสารานุกรมไทยส�ำหรบั เยาวชน.
มหาวทิ ยาลยั สโุ ขทยั ธรรมาธริ าช. (๒๕๔๓). จดหมายเหตรุ ายวนั ของสมเดจ็ พระบรมราชปติ ลุ าธบิ ดี เจา้ ฟา้ มหาวชริ ณุ หศิ .
กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลยั สโุ ขทัยธรรมาธริ าช.

ราชบัณฑิตยสถาน. (๒๕๕๖). พจนานกุ รม ฉบับราชบัณฑติ ยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔. กรงุ เทพฯ: ราชบณั ฑติ ยสถาน.
วสันต์ ชีวะสาธน.์ ๒๕๒๙. รายงานการวิจยั สถาปัตยกรรมจีนในเมอื งปตั ตาน,ี ใน รสู ะมิแล. มปพ. ๕๒-๕๗

กระทรวงวัฒนธรรม 117

ส�ำนกั งานวฒั นธรรมจงั หวดั ปตั ตานี

สธุ วิ งศ์ พงศ์ไพบลู ย;์ ดลิ ก วฒุ พิ าณชิ ย์; ประสิทธ์ิ ชิณการณ์, ๒๕๔๔. จีนทักษณิ : วถิ ีและพลงั , กรงุ เทพฯ :
ส�ำนักงานกองทุนสนับสนนุ การวิจยั .
สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎกี า. (๒๔๖๓). กฎเสนาบดีวา่ ดว้ ยทีก่ ศุ ลสถานชนิดศาลจ้าว พ.ศ. ๒๔๖๓. กรุงเทพฯ:
สาํ นักงานคณะกรรมการกฤษฎกี า.
ส�ำนกั งานปลดั กระทรวงวัฒนธรรม. ๒๕๖๒. แนวทางการสรา้ งความเข้มแขง็ “บวร” เพอ่ื ความมน่ั คง มง่ั คัง่ ย่ังยืน
ของชมุ ชนคณุ ธรรมนอ้ มน�ำหลัก ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง. กรงุ เทพฯ : กระทรวงวัฒนธรรม
สำ� นกั งานวัฒนธรรมจงั หวดั ปตั ตานี. ๒๕๖๓. สมบัตปิ ัตตานี ประจ�ำปี ๒๕๖๓. ปตั ตานี : โรงพมิ พม์ ิตรภาพ.
หน่วยราชการในพระองค,์ ๒๕๖๔, ทรงเป็นอัครศาสนูปถัมภกในการทะนบุ ำ� รุงและดำ� เนินกิจกรรมทางศาสนา
พระราชทานเงนิ สมทบทุนซือ้ ทีด่ ินมัสยิดกลางจังหวัดนครศรีธรรมราช, (ออนไลน)์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก :
https://www.royaloffice.th/2021/01/20 (๒๐ สิงหาคม ๒๕๖๔)
หอพระสมดุ วชิรญาณ. (๒๕๖๗). จดหมายเหตุพระบาทสมเด็จ ฯ พระจุลจอมเกล้าเจา้ อยหู่ ัวเสดจ็ ประพาสแหลมมลายู
คราว ร.ศ. ๑๐๗ แล ๑๐๘. พระนคร : โรงพมิ พ์โสภณพพิ รรฒธนากร.
อู๋จีเ้ ยยี ะ. (๒๕๕๓). ๖๐ ปี โพ้นทะเล. (ปนัดดา เลิศล้าอําไพ, บรรณาธกิ ารแปล). กรุงเทพฯ: โพสตบ์ กุ๊ ส.์
Cant, R.G. ๑๙๗๓. An Historical Geography of Pahang., in Monographs of the Malaysian Branch Royal Asiatic
Society. No. ๔. Singapore: Time Printers Sdn.Bha.
Chai, J., Li, Zh. (๒๐๐๑). Shuo Wen Jie Zi [Origin of Chinese Characters]. Beijing: Jiuzhou chubanshe. [In Chinese]
Duan, L. (๑๙๙๖). Taiguo de Zhongshi Simiao [Chinese temple in Thailand]. Bangkok: Great Perfect
Publishing Co., Ltd. [In Chinese]

สมั ภาษณ์ :
กไู อนุง สมาแอ. เจ้าของบ้านเจา้ เมืองสายบุร.ี ๒๕๖๔. ผู้ให้สัมภาษณ,์ ๒๐ พฤษภาคม ๒๕๖๔.
ซลั มา นะมิง. เจ้าของบา้ นเลขที่ ๑๘๓ หมทู่ ่ี ๒ ตำ� บลสะกำ� อำ� เภอมายอ. ๒๕๖๔. ผู้ใหส้ ัมภาษณ์,๒๕ พฤษภาคม ๒๕๖๔.
บรรจง เลาหกลุ . เจ้าของบา้ นทรงจีน ตระกูลเลาหกลุ . ๒๕๖๔. ผู้ให้สมั ภาษณ,์ ๒๕ พฤษภาคม ๒๕๖๔.
พระครวู ชิ ติ เขตดารกั ษ์. รองเจ้าอาวาสวดั ทุง่ คล้า. ๒๕๖๔. ผู้ใหส้ ัมภาษณ์, ๒๗ พฤษภาคม ๒๕๖๔.
มัทนา ทองบญุ เอียด. อาสาสมัครวัฒนธรรมประจ�ำอ�ำเภอโคกโพธ.์ิ ๒๕๖๔. ผู้ให้สมั ภาษณ์, ๕ มิถนุ ายน ๒๕๖๔.
รอกเี ยาะห์ สาแล๊ะ. อาสาสมคั รวฒั นธรรมประจำ� อำ� เภอยะหร่ิง. ๒๕๖๔. ผู้ให้สัมภาษณ,์ ๙ มิถนุ ายน ๒๕๖๔.
สุพัตรา อนุปราโมทย์. อาสาสมคั รวัฒนธรรมประจ�ำอ�ำเภอสายบุร.ี ๒๕๖๔. ผู้ใหส้ มั ภาษณ์, ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๖๔.
ฮาซีนา โตะ๊ เหม. อาสาสมัครวัฒนธรรมประจำ� อำ� เภอเมืองปตั ตาน.ี ๒๕๖๔. ผู้ให้สัมภาษณ,์ ๒ มิถุนายน ๒๕๖๔.

118 ๙ สถาปตั ยกรรม

ทรงคุณค่าจังหวัดปัตตานี

ชอ่ื หนังสอื
๙ สถาปัตยกรรมทรงคุณค่าจงั หวัดปตั ตานี

ทป่ี รกึ ษา ผูว้ ่าราชการจังหวัดปัตตานี
นายราชติ สุดพุ่ม นายกองค์การบริหารสว่ นจงั หวดั ปตั ตานี
นายเศรษฐ์ อัลยฟุ รี ขา้ ราชการบำ� นาญ (อดตี ผ้วู ่าราชการจังหวดั ปตั ตานี)
นายวรี นันทน์ เพง็ จนั ทร์ กรรมการผจู้ ดั การอีซูซหุ าดใหญ่
นายอนุพาสน์ สุวรรณมงคล

คณะท�ำงาน รองผวู้ ่าราชการจังหวัดปัตตานดี า้ นสังคม
ว่าที่รอ้ ยตรี ตระกูล โทธรรม วฒั นธรรมจังหวัดปัตตาน ี
นางศศเิ พญ็ ละม้ายพันธุ์ สถาปนกิ เช่ียวชาญ กรมศลิ ปากร
ดร.วสุ โปษยะนนั ทน์ รองอธกิ ารบดีมหาวิทยาลัยสงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี
รศ.อิ่มจิต เลิศพงษส์ มบตั ิ อาจารย์ประจ�ำคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์
ดร.จเร สุวรรณชาต มหาวิทยาลัยเทคโนโลยรี าชมงคลศรวี ชิ ยั จงั หวดั สงขลา
อาจารยป์ ระจำ� คณะสถาปตั ยกรรมศาสตร์
ผศ. ตรีชาติ เลาแก้วหน ู มหาวิทยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วิทยาเขตตรงั
ประธานกรรมาธิการสถาปนิกทักษณิ (เขตภาคใต้ตอนล่าง)
นายราชิต ระเด่นอาหมัด ผู้อ�ำนวยการสถาบันวัฒนธรรมศกึ ษากัลยาณิวัฒนา
ผศ.ดร.พรปวณี ์ พมุ่ เกดิ สถาปนกิ กองกายภาพและสง่ิ แวดลอ้ ม
นายอนันต์ กาเดร ์ มหาวิทยาลยั สงขานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปตั ตานี
โยธาธิการและผังเมอื งจังหวดั ปัตตานี
นายไมตรี สรรพสนิ นักวชิ าการวฒั นธรรมชำ� นาญการพิเศษ
นางสาวสถาพร ไชยผลอินทร์ นกั วิชาการวัฒนธรรมปฏบิ ตั ิการ
นางสาวชลนภิ า ฉยุ โรจนธ์ รรม นกั วิชาการวัฒนธรรมปฏิบัติการ
นายพนู พพิ ฒั น์ ตงั้ ค�ำ

บรรณาธกิ าร นักวชิ าการวฒั นธรรมปฏบิ ตั กิ าร
นางสาวชลนภิ า ฉุยโรจนธ์ รรม นกั วิชาการวัฒนธรรมปฏบิ ัติการ

นายพนู พพิ ัฒน์ ตัง้ คำ�

กระทรวงวัฒนธรรม 119

ส�ำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดปตั ตานี

เจา้ หน้าท่ีผู้เก่ยี วข้อง ชา่ งภาพ
นายตันตกิ ร ผเู้ จริญทรพั ย์ ชา่ งภาพและพนกั งานขับรถ
นายบอื ราเฮง เจะโวะ เจ้าหน้าท่ีบันทึกข้อมลู
นายนอิ ามนั นเิ ดร์หะ พสิ จู น์อักษร
นางสาววรษิ ฐา สบื ศิร ิ

ผู้จัดพิมพ์
ส�ำนกั งานวฒั นธรรมจังหวดั ปัตตานี

พมิ พค์ รั้งท่ี ๑
กนั ยายน ๒๕๖๔ จำ� นวน ๕๐๐ เลม่

พมิ พท์ ่ี
โรงพิมพ์มิตรภาพ ปัตตานี
๕/๔๙ ถนน เจริญประดิษฐ์ ต�ำบลรูสะมิแล อำ� เภอเมืองปัตตานี จังหวดั ปตั ตานี ๙๔๐๐๐
โทร. ๐๗๓-๓๓๑ ๔๒๙, ๐๘๑-๕๔๐๙ ๔๘๖
Email : [email protected]

120 ๙ สถาปตั ยกรรม

ทรงคณุ ค่าจงั หวัดปัตตานี



สํานักงานวฒั นธรรมจงั หวดั ปต ตานี e-book

ช้นั ๔ ศาลากลางจังหวดั ปตตานี ถนนเดชา ตําบลสะบารงั
อาํ เภอเมือง จังหวดั ปต ตานี ๙๔๐๐๐