วชิรเวชสาร และวารสารเวชศาสตร์เขตเมือง ปีที่ 65 ฉบับที่ 2 (มี.ค.-เม.ย.64)

วชริ เวชสาร

และวารสารเวชศาสตร์เขตเมอื ง

Vajira Medical Journal:

Journal of Urban Medicine

เจ้าของ คณะแพทยศาสตรว์ ชิรพยาบาล Owner Faculty of Medicine Vajira Hospital
มหาวทิ ยาลยั นวมนิ ทราธริ าช Navamindradhiraj University
อธิการบด ี รศ.นพ. อนนั ต์ มโนมยั พบิ ลู ย์ Chancellor Assoc. Prof. Anan Manomaipibul, MD
คณบด ี รศ.นพ. ประยทุ ธ ศิรวิ งษ์ Dean Assoc. Prof. Prayuth Sirivongs, MD
รองคณบดี Deputy Dean
ผศ.นพ. จกั ราวธุ มณฤี ทธิ์ Assist. Prof. Jakravoot Maneerit, MD
รศ.นพ. จริ ะพงษ์ อังคะรา Assoc. Prof. Girapong Ungkhara, MD
ผศ.นพ. จโิ รจน์ สูรพนั ธ์ุ Assist. Prof. Chiroj Soorapanth, MD
ผศ.นพ. พรชยั เดชานวุ งษ์ Assist. Prof. Pornchai Dechanuwong, MD
ผศ.นพ. สาธติ คูระทอง Assist. Prof. Sathit Kurathong, MD
ผศ.นพ.อนแุ สง จติ สมเกษม Assist. Prof.Anusang Chitsomkasem, MD
ผศ.นพ.วิโรจน์ รกั ษากุล Assist. Prof. Wiroj Raksakul, MD
ที่ปรึกษา ศ.พิเศษ พญ. ภัทรา ครู ะทอง Adviser Prof. Pathra Kurathong, MD
พญ. สนั ทนา เจริญกุล Suntana Charoenkul, MD
นพ. โอกาส ไทยพิสุทธิกุล Okas Thaipisuttikul, MD
ศ.พเิ ศษ นพ. มานิต ศรปี ระโมทย์ Prof. Manit Sripramote, MD
รศ.นพ. สมชาย เอือ้ รตั นวงศ์ Assoc. Prof. Somchai Uaratanawong, MD
พญ. สุมนมาลย ์ มนสั ศิรวิ ิทยา Sumonmal Manusirivithaya, MD
บรรณาธิการกติ ตมิ ศกั ดิ์ Editor Emeritus
ศ.พญ. ศริ ิวรรณ ต้งั จติ กมล Prof. Siriwan Tangjitgamol, MD
บรรณาธกิ าร Editor-In-Chief
รศ.พญ. จริ าภรณ ์ ศรอี อ่ น Assoc. Prof. Jiraporn Sri-on, MD
บรรณาธกิ ารภาคภาษาอังกฤษ Editor of English Section
ผศ.นพ. สาธิต คูระทอง Assist. Prof. Sathit Kurathong, MD
บรรณาธกิ ารรอง Deputy Editor
รศ.พญ. ชาดากานต์ ผโลประการ Assoc. Prof. Chadakarn Phaloprakarn, MD
รศ.พญ. สภุ ทั ศรี เศรษฐสนิ ธุ์ Assoc. Prof. Supatsri Sethasine, MD
ผศ.พญ.รพพี ร โรจน์แสงเรือง Assist. Prof. Rapeeporn Rojsaengroeng, MD
ผู้ช่วยบรรณาธิการ Editorial Assistant
หัวหน้าฝา่ ยวชิ าการ Head of Academic Affairs section
น.ส. ปิยะนันท์ ชัยศริ ิพานิช Piyanun Chaisiripanich
น.ส. ญาณ ี เปรมสรุ ยิ า Yanee Premsuriya
ผู้จดั การ ผศ.นพ. สาธติ คูระทอง Manager Assist. Prof. Sathit Kurathong, MD
สำ�นกั งาน: ฝ่ายวิชาการ Office: Division of Academic Affairs
คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล Faculty of Medicine Vajira Hospital
681 ถนนสามเสน เขตดุสติ กรุงเทพฯ 10300 681 Samsen Road, Dusit, Bangkok 10300
ติดตอ่ ส่งบทความ Manuscript Submission
https://tci-thaijo.org/index.php/VMED https://tci-thaijo.org/index.php/VMED
โทร 0-2244-3694 หรอื email: [email protected] Tel. 0-2244-3694 or email: [email protected]
โรงพมิ พ์: บรษิ ัท เทก็ ซ์ แอนดเ์ จอร์นลั พบั ลิเคชน่ั จ�ำ กัด Publisher: Text and Journal Publication Co.,Ltd.
158/3 ซอยยาสูบ 1 ถนนวิภาวดรี งั สติ 158/3 Soi Yasoop 1, Vibhavadi Rangsit Road
แขวงจอมพล เขตจตจุ ักร กรุงเทพฯ 10900 Jomphon, Chatuchak Bangkok 10900
โทร. 0-2617-8611-2 แฟกซ์ 0-2617-8616 Tel. 0-2617-8611-2 Fax 0-2617-8616

วชริ เวชสาร

และวารสารเวชศาสตร์เขตเมือง

Vajira Medical Journal:

Journal of Urban Medicine

กองบรรณาธิการต่างประเทศ
Prof. Maurice J Webb Prof. Pedro T Ramirez Assoc. Prof. Wang XiPeng
(Mayo Clinic USA, University (University of Texas (Shanghai First Maternity and Infant
of Woolongong, Australia) MD Anderson Cancer Center, USA) Hospital, Tongji University, China)
ศ.พญ. กนกวลัย กุลทนนั ทน์
(มหาวิทยาลยั มหดิ ล) กองบรรณาธกิ ารต่างสถาบันในประเทศ
ศ.นพ. จตุพล ศรสี มบรู ณ์
(มหาวทิ ยาลยั เชยี งใหม่) ศ.พิเศษ นพ. เศวต นนทกานนั ท์ รศ.นพ. ศริ ิไชย หงษ์สงวนศรี
ศ.พญ. จารพุ ิมพ์ สงู สวา่ ง (โรงพยาบาลไทยนครนิ ทร์) (มหาวิทยาลยั มหิดล)
(มหาวทิ ยาลัยมหดิ ล) ศ.นพ. สมเกียรติ วัฒนศิริชยั กลุ รศ.พญ. ศริ ริ ตั น์ อนุตระกลู ชัย
ศ.ทพ.จินตกร ควู ฒั นสุชาติ (มหาวทิ ยาลยั ศรีนครินทรวิโรฒ) (มหาวิทยาลยั ขอนแกน่ )
(จฬุ าลงกรณ์มหาวทิ ยาลัย) ศ.นพ. สุกจิ แสงนิพันธ์กลู รศ. พ.อ.หญิง พญ. แสงแข ช�ำนาญวนกจิ
ศ.นพ. ชัยรตั น์ นิรนั ตรัตน์ (มหาวิทยาลัยขอนแกน่ ) (วิทยาลัยแพทยศาสตรพ์ ระมงกุฎเกลา้ )
(มหาวทิ ยาลยั ศรีนครนิ ทรวโิ รฒ) ศ.นพ. สุทธพิ งศ์ วชั รสนิ ธุ รศ.พญ. อรอมุ า ชัยวฒั น์
ศ.พญ. ทรงขวัญ ศลิ ารกั ษ์ (จฬุ าลงกรณ์มหาวิทยาลัย) (มหาวิทยาลยั มหิดล)
(มหาวิทยาลยั ขอนแกน่ ) ศ.พญ. สุมติ รา ทองประเสริฐ ผศ.นพ. ชัยพฤกษ์ กสุ ุมาพรรณโญ
ศ.นพ. นครชัย เผื่อนปฐม (มหาวทิ ยาลยั เชียงใหม่) (มหาวิทยาลัยศรีนครนิ ทรวโิ รฒ)
(มหาวทิ ยาลัยสงขลานครินทร์) ศ.พญ. สรุ างค์ นุชประยูร ผศ.นพ. ณัทธร พทิ ยรตั นเ์ สถียร
ศ.นพ. นเรศร สขุ เจรญิ (จุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลัย) (จุฬาลงกรณ์มหาวทิ ยาลัย)
(จฬุ าลงกรณ์มหาวิทยาลยั ) ศ.นพ. สวุ ิทย์ ศรอี ษั ฎาพร ผศ.พญ. นพวรรณ แสนเจรญิ สทุ ธกิ ุล
ศ.นพ. บรรจง มไหสวริยะ (จฬุ าลงกรณ์มหาวทิ ยาลัย) (มหาวทิ ยาลัยมหิดล)
(มหาวทิ ยาลัยมหิดล) รศ.ดร. กรณุ ี ขวัญบุญจนั ผศ. ภัสพร ข�ำวชิ า
ศ.พญ. มาลยั มตุ ตารักษ์ (มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล) (คณะพยาบาลศาสตรเ์ กอ้ื การุณย์)
(มหาวทิ ยาลัยเชียงใหม)่ รศ.ดร.นพ. บญุ ศรี จันทร์รัชชกลู ฐิตพิ ฒั น์ รชตะนันทน์
ศ.ดร. มาลินี เหล่าไพบูลย์ (โรงพยาบาลบ�ำรงุ ราษฎร)์ (โรงพยาบาลพญาไท)
(มหาวทิ ยาลัยขอนแก่น) รศ.นพ. จติ ติ หาญประเสรฐิ พงษ์ ดร.นพ.ดนัย วงั สตุรค
ศ.พญ. วณชิ า ช่ืนกองแกว้ (มหาวิทยาลยั สงขลานครินทร)์ (จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย)
(มหาวิทยาลยั มหดิ ล) รศ.ดร.นพ.เชิดศกั ดิ์ ไอรมณีรตั น์ พ.ต. นพ. บัญชา สถิระพจน์
ศ.นพ. วรชัย ศริ ิกลุ ชยานนท์ (มหาวิทยาลยั มหิดล) (วทิ ยาลยั แพทยศาสตรพ์ ระมงกฎุ เกล้า)
(มหาวิทยาลัยมหดิ ล) รศ.ดร.ภก. ณธร ชัยญาคณุ าพฤกษ์ ดร. วัชราภรณ์ เช่ยี ววัฒนา
ศ.พญ. วมิ ล สขุ ถมยา (Monash University, Malaysia) (คณะพยาบาลศาสตรเ์ กอ้ื การุณย)์
(มหาวทิ ยาลัยเชียงใหม่) รศ.นพ. ทวีกิจ นม่ิ วรพนั ธุ์ พ.อ. นพ. สุรศกั ดิ์ ถนดั ศีลธรรม
ศ.นพ. วฒุ ิชยั ธนาพงศ์ธร (มหาวิทยาลยั มหดิ ล) (วิทยาลยั แพทยศาสตรพ์ ระมงกฎุ เกล้า)
(มหาวทิ ยาลยั ศรีนครินทรวโิ รฒ) รศ.ดร.ภก. เนติ สขุ สมบูรณ์ นพ. สรุ สทิ ธิ์ จติ รพทิ กั ษ์เลิศ
(มหาวิทยาลัยมหดิ ล) (โรงพยาบาลมหาราชนครราชสมี า)
รศ.พญ. พนัสยา เธยี รธาดากุล ดร.นพ. อรรถสทิ ธิ์ ศรีสบุ ตั ิ
(มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล) (กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสขุ )

วชริ เวชสาร

และวารสารเวชศาสตร์เขตเมือง

Vajira Medical Journal:

Journal of Urban Medicine

International Editorial Board
Prof. Maurice J Webb Prof. Pedro T Ramirez Assoc. Prof. Wang XiPeng
(Mayo Clinic USA, University (University of Texas (Shanghai First Maternity and Infant
of Woolongong, Australia) MD Anderson Cancer Center, USA) Hospital, Tongji University, China)

National Editorial Board

Prof. Kanokwalai Kulthanun, MD Prof. Sawaet Nontakanun, MD Assoc. Prof. Sirichai Hongsanguansri, MD
(Mahidol University) (Thainakarin Hospital) (Mahidol University)
Prof. Jatupol Srisomboon, MD Prof. Somkiat Wattanasirichaigoon, MD Assoc. Prof. Sirirat Anutrakulchai, MD
(Chiang Mai University) (Srinakharinwirot University) (Khon Kaen University)
Prof. Jarupim Soongswang, MD Prof. Sukit Saengnipanthkul, MD Assoc. Prof. Col. Sangkae Chamnanvanakij, MD
(Mahidol University) (Khon Kaen University) (Phramongkutklao College of Medicine)
Prof. Jintakorn Kuvatanasuchati, DDS Prof. Suttipong Wacharasindhu, MD Assoc. Prof. Onuma Chairat, MD
(Chulalongkorn University) (Chulalongkorn University) (Mahidol University)
Prof. Chairat Neruntarat, MD Prof. Sumitra Thongprasert, MD Assist. Prof. Chaiyapruk Kusumaphanyo, MD
(Srinakharinwirot University) (Chiang Mai University) (Srinakharinwirot University)
Prof. Songkwan Silaruks, MD Prof. Surang Nuchprayoon, MD Assist. Prof. Nuttorn Pityaratstian, MD
(Khon Kaen University) (Chulalongkorn University) (Chulalongkorn University)
Prof. Nakornchai Phuenpathom, MD Prof. Suvit Sriussadaporn, MD Assist. Prof. Nopawan Sanjaroensuttikul, MD
(Prince of Songkla University) (Chulalongkorn University) (Mahidol University)
Prof. Nares Sukcharoen, MD Assoc. Prof. Karunee Kwanbunjan, Dr.oec.troph Assist. Prof. Patsaporn Kamwicha, RN
(Chulalongkorn University) (Mahidol University) (Kuakarun Faculty of Nursing)
Prof. Banchong Mahaisavariya, MD Assoc. Prof. Boonsri Chanrachakul, MD, PhD Thitipath Ratchatanan, MD
(Mahidol University) (Bumrungrad International Hospital) (Phyathai Hospital)
Prof. Malai Muttarak, MD Assoc. Prof. Jitti Hanprasertpong, MD Danai Wangsaturaka, MD, PhD
(Chiang Mai University) (Prince of Songkla University) (Chulalongkorn University)
Prof. Malinee Laopaiboon, PhD Assoc. Prof. Cherdsak Iramaneerat, MD Maj. Bancha Satirapoj, MD
(Khon Kaen University) (Mahidol University) (Phramongkutklao College of Medicine)
Prof. Wanicha Chuenkongkaew, MD Assoc. Prof. Nathorn Chaiyakunapruk, PharmD, PhD Watcharaporn Chewwattana, RN, PhD
(Mahidol University) (Monash University, Malaysia) (Kuakarun Faculty of Nursing)
Prof. Vorachai Sirikulchayanonta, MD Assoc. Prof. Taweekit Nimborapun, MD Col. Surasak Tanadsintum, MD
(Mahidol University) (Mahidol University) (Phramongkutklao College of Medicine)
Prof. Vimol Sukthomya, MD Assoc. Prof. Naeti Suksomboon, PharmD, PhD Surasit Chitpitaklert, MD
(Chiang Mai University) (Mahidol University) (Maharat Nakorn Ratchasima Hospital)
Prof. Wuttichai Thanapongsathorn, MD Assoc. Prof. Panutsaya Tientadakul, MD Attasit Srisubat, MD, PhD
(Srinakharinwirot University) (Mahidol University) (Ministry of Public Health)

วชริ เวชสาร

และวารสารเวชศาสตรเ์ ขตเมอื ง

Vajira Medical Journal:

Journal of Urban Medicine

บรรณาธิการ

บรรณาธิการหลัก
รศ.พญ. จริ าภรณ์ ศรอี ่อน
บรรณาธกิ ารภาคภาษาอังกฤษ / ผจู้ ัดการ
ผศ.นพ. สาธติ คูระทอง
บรรณาธกิ ารรอง
รศ.พญ. ชาดากานต์ ผโลประการ รศ.พญ. สุภัทศรี เศรษฐสินธ์ุ ผศ.พญ.รพพี ร โรจนแ์ สงเรอื ง
ผชู้ ว่ ยบรรณาธกิ าร / ธุรการ / ไอที
หัวหนา้ ฝ่ายวิชาการ น.ส. ญาณี เปรมสรุ ยิ า น.ส. ปิยะนันท์ ชยั ศริ ิพานิช
กองบรรณาธกิ ารในสถาบัน

รศ.พญ.กนั ยรตั น์ กตัญญู นพ.ชวนนั ท์ สุมนะเศรษฐกุล ผศ.นพ.ชาญยุทธ บณั ฑิตวฒั นาวงศ์
นพ.ทรงวุฒิ ฐิติบญุ สุวรรณี รศ.นพ. ทววี งศ์ ตันตราชวี ธร ดร.บษุ บา ศุภวฒั น์ธนบดี
นพ.พลพร อภิวัฒนเสวี พญ.ยพุ ดี ฟสู่ กลุ นพ.ฤทธริ ักษ์ โอทอง
รศ.พญ.วรางคณา มัน่ สกุล ผศ.นพ.วันจักร พงษ์สทิ ธิศักด์ิ พญ.วิไลลกั ษณ์ ทีปประสาน
รศ.พญ.สว่างจิต สุรอมรกลู พญ.อโนมา สรรพชั ญพงษ์ นายอนุชา ค�ำ ส้อม

กองบรรณาธิการเฉพาะสาขา

รศ.นพ.กลวชิ ย์ ตรองตระกลู รศ.ดร. ธมลวรรณ สว่ นอรุณสวสั ด์ิ ผศ.นพ.พรเทพ สริ มิ หาไชยกลุ

นพ.พัฒน์ศมา วจิ ินศาสตรว์ ิจยั ผศ.พญ.สุดารตั น์ เอื้อศิริวรรณ

Editorial Assist. Prof. Rapeeporn Rojsaengroeng, MD

Editor-In-Chief

Assoc. Prof. Jiraporn Sri-on, MD

Editor of English Section / Manager
Assist. PDroefp. uSatythEitdKiutorartshong, MD

Assoc. Prof. Chadakarn Phaloprakarn, MD Assoc. Prof. Supatsri Sethasine, MD

Editorial Assistants / Administrative / IT
Head of Academic Affairs section Piyanun Chaisiripanich, BA

Yanee Premsuriya, BSc

Local Editorial Board

Assoc. Prof. Kanyarat Katanyoo, MD Chavanant Sumanasrethakul, MD Assist. Prof. Chanyoot Bandidwattanawong, MD
Songwut Thitiboonsuean, MD Assoc. Prof. Taweewong Tantracheewathorn, MD Busaba Supawattanabodee, Msc, PhD
Polporn Apiwattanasawee, MD Yupadee Fusakul, MD Rittirak Othong, MD
Assoc. Prof. Warangkana Munsakul, MD Assist. Prof. Wanjak Pongsittisak, MD Wilailuk Teepprasan, MD
Assoc. Prof. Swangjit Sura-amornkul, MD Anoma Sanpatchayapong, MD Anucha Kamsom

Group Section Editorial Board

Assoc. Prof. Konlawij Trongtrakul, MD Assoc. Prof. Thamolwan Suanarunsawat, Ph.D. Assist. Prof.Pornthep Sirimahachaiyakul, MD

Patsama Vichinsartvichai, MD Assist. Prof.Sudarat Eursiriwan, MD

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

ค�ำชแ้ี จงการส่งบทความ

วชิรเวชสารเป็นวารสารการแพทย์ของคณะแพทยศาสตร์- รายการตรวจสอบบทความ (checklist guideline)
วชิรพยาบาล มหาวิทยาลยั นวมินทราธริ าช เร่มิ พมิ พ์คร้งั แรกในปีพ.ศ. 2500
และพิมพ์เผยแพร่อย่างสม�่ำเสมอ ปีละ 6 ฉบับ ทุก 2 เดือน (มกราคม- ผู้นิพนธ์ต้องตรวจสอบต้นฉบับที่จัดเตรียมให้ครบถ้วนถูกต้องตรง
กุมภาพันธ์, มีนาคม-เมษายน, พฤษภาคม-มิถุนายน, กรกฎาคม-สิงหาคม, ตามรายการตรวจสอบบทความ และส่งมาพร้อมกับบทความ บทความท่ีส่ง
กันยายน-ตุลาคม และพฤศจิกายน-ธนั วาคม) และมฉี บับเพิม่ เติมปีละ 1 เล่ม มาโดยไม่มีใบรายการตรวจสอบบทความ หรือมีไม่ครบ หรือไม่ถูกต้องตามที่
เพ่ือตีพิมพ์ผลงานท่ีน�ำเสนอในงานประชุมวิชาการของมหาวิทยาลัยหรือของ ก�ำหนดไว้จะถูกส่งกลับก่อนการด�ำเนินการใด ๆ ท้ังส้ิน ผู้นิพนธ์สามารถ
คณะ โดยมวี ตั ถปุ ระสงคเ์ พอ่ื เผยแพรผ่ ลงานวจิ ยั ในรปู แบบของนพิ นธต์ น้ ฉบับ download รายการตรวจสอบบทความชนิดต่าง ๆ ได้จาก website ของ
รายงานผู้ป่วยและบทความวิชาการทางการแพทย์ รวมท้ังผลงานวิชาการ วชริ เวชสาร (http://www.vajira.ac.th/vmj)
ดา้ นแพทยศาสตรศกึ ษาและวทิ ยาศาสตรส์ ขุ ภาพ
วชิรเวชสารมุ่งเน้นความรู้เก่ียวกับเวชศาสตร์เขตเมือง ได้แก่ คำ� แนะน�ำในการเขียนบทความ
วิทยาศาสตร์พื้นฐานและวิทยาศาสตร์การแพทย์คลินิก รวมถึง ระบาดวิทยา
สมฎุ ฐานวทิ ยา พยาธิก�ำเนดิ การวินิจฉยั และการดแู ลรกั ษาโรค อันเกีย่ วขอ้ ง การวิจัยแบบสุ่ม การวิจัยเพ่ือการวินิจฉัยโรค และการวิจัยเชิง
กับสขุ ภาพของประชาชนในเขตเมือง สังเกต ควรจะตรวจสอบความถูกต้องครบถ้วนของเกณฑ์ตามแนวทางของ
บทความท่ีส่งมาตีพิมพ์จะได้รับการกลั่นกรองโดยผู้ทรงคุณวุฒิที่มี Consort 2010 checklist, STARD checklist และ STROBE checklist
ความเชย่ี วชาญในสาขานั้น ๆ อยา่ งน้อย 2 ทา่ นในแง่ของความเหมาะสมทาง ตามล�ำดับ ผู้นิพนธ์สามารถอ่านรายละเอียดเพ่ิมเติมได้ผ่านทาง website
จรยิ ธรรม วธิ กี ารด�ำเนนิ การวจิ ัย ความถูกต้อง ความชดั เจนของการบรรยาย ของวชริ เวชสาร
ในการน�ำเสนอ รายช่ือของผู้นิพนธ์และผู้กลั่นกรองจะได้รับการปกปิดโดย ผู้นิพนธ์ควรเตรียมบทความตามแนวทางการเขียนบทความทาง
กองบรรณาธิการกอ่ นสง่ เอกสารไปให้ผู้เกี่ยวขอ้ งทง้ั 2 ฝ่าย กองบรรณาธกิ าร วทิ ยาศาสตรส์ ขุ ภาพของคณะบรรณาธกิ ารวารสารนานาชาติ (International
ขอสงวนสิทธ์ิในการตรวจแก้ไขบทความก่อนพิจารณาตีพิมพ์ ท้ังน้ีข้อความ Committee of Medical Journal Editors) ซง่ึ มรี ายละเอยี ดทาง website
และความคิดเห็นในบทความนนั้ ๆ เป็นของเจ้าของบทความโดยตรง http://www.icmje.org/recommendations/ ดังจะสรุปไว้เป็นแนวทาง
บทความที่ส่งมาต้องไม่เคยพิมพ์ที่ใดมาก่อน และไม่อยู่ระหว่างการ ดังต่อไปนี้ คือ บทความท่ีส่งเพื่อพิจารณาตีพิมพ์ ควรเขียนเรียงตามล�ำดับ
พิจารณาเพ่ือพิมพ์ท่ีใด ๆ ยกเว้นในรูปแบบบทคัดย่อหรือเอกสารบรรยาย ดงั น้ี ชื่อเรือ่ งและผู้นพิ นธ์ บทคดั ย่อ เน้ือหาหลัก กติ ตกิ รรมประกาศ เอกสาร
กรณีท่ีบทความได้รับการพิมพ์ในวชิรเวชสารแล้ว ผู้นิพนธ์จะได้รับส�ำเนา อ้างอิง
พิมพ์ 30 ฉบับ ภายหลังหนังสือเผยแพร่เรียบร้อยแล้ว และผู้นิพนธ์ไม่ 1. ชื่อเรื่อง (title) ควรต้ังชื่อเรื่องให้กะทัดรัด ได้ใจความชัดเจน
สามารถน�ำบทความดงั กล่าวไปน�ำเสนอหรือพิมพใ์ นรปู แบบใด ๆ ท่อี น่ื ได้ ถ้า ไม่ใชต้ ัวยอ่ ใด ๆ ชอ่ื เรื่องภาษาไทยให้ใชภ้ าษาไทยท้งั หมด ภาษาองั กฤษท่มี ีใน
ไม่ได้รับค�ำอนุญาตจากวชิรเวชสาร ชื่อเร่ืองให้แปลเป็นไทย ถ้าแปลไม่ได้ให้เขียนทับศัพท์ ถ้าเขียนทับศัพท์ไม่ได้
ให้เขียนเป็นภาษาอังกฤษด้วยตัวพิมพ์เล็กยกเว้นชื่อเฉพาะท่ีให้ใช้ตัวพิมพ์
หลกั เกณฑ์ท่ัวไปในการเตรียมและสง่ ตน้ ฉบับ ใหญ่เฉพาะอักษรต้น ช่ือเรื่องภาษาอังกฤษให้ใช้ตัวพิมพ์ใหญ่ในอักษรต้นตัว
แรกของทุกค�ำ ยกเว้นค�ำบุพบท
การส่งต้นฉบับ ให้ส่ง 3 ชุด พร้อม diskette หรือแผน่ CD หรอื สง่ 2. ผู้นิพนธ์ (authors) เขียนช่ือ นามสกุล และคุณวุฒิของ
ทางระบบ online (https://tci-thaijo.org/index.php/VMED และ ผู้นิพนธ์ คุณวุฒิภาษาไทย เขียนด้วยตัวย่อตามพจนานุกรม เช่น พ.บ.
http://thailand.digitaljournals.org/index.php/VMJ/) หรือส่ง ทาง ว.ว.ศัลยศาสตร์ หรอื วท.บ. กศ.บ. คณุ วุฒภิ าษาอังกฤษ ใหเ้ ขยี นตัวย่อโดยไม่
ระบบ online (https://tci-thaijo.org/index.php/VMED และ http:// ตอ้ งมีจุด เชน่ MD, PhD, FICS, FRCST, MRCOG เปน็ ตน้ หลังคุณวุฒใิ หใ้ ส่
thailand.digitaljournals.org/index.php/VMJ/) พร้อมรายการตรวจสอบ เครื่องหมายเชิงอรรถ (footnotes) ก�ำกับให้รายละเอียดสถานท่ีท�ำงานใน
บทความ และจดหมายเพ่ือขอพิมพ์ ไปยังกองบรรณาธกิ าร ซึ่งจดหมายนี้ตอ้ ง บรรทัดล่างของหน้าแรก เชิงอรรถใช้ตัวเลขเรียงจากเลข 1 ขึ้นไป และให้ใส่
มีช่ือ ที่อยู่ หมายเลขโทรศัพท์ โทรสาร และ email address ของผู้นิพนธ์ เครื่องหมายดอกจันหลังคุณวุฒิของช่ือผู้ติดต่อ หรือ corresponding
ระบุว่า ผู้นิพนธ์ท่านใดเป็นผู้รับผิดชอบหลัก และต้นฉบับนั้นเป็นบทความ author และให้ e-mail address ของผตู้ ิดต่อในบรรทดั ลา่ งสุดของหน้าแรก
ประเภทใด (นพิ นธต์ น้ ฉบับ รายงานผ้ปู ว่ ย หรอื บทความวชิ าการ) รวมทัง้ ต้อง ตอ่ จากรายละเอียดสถานท่ีท�ำงานของผ้นู พิ นธ์และผูน้ พิ นธร์ ่วม
มีข้อความว่าผู้นิพนธ์ทุกท่านได้อ่านและเห็นด้วยกับต้นฉบับนั้น และเช่ือว่า 3. บทคัดย่อ (abstract) หมายถึง เรื่องย่อของงานวิจัยซ่ึงต้องมี
ต้นฉบับน้ันรายงานผลตรงตามผลการวิจัยท่ีได้ศึกษา และต้นฉบับน้ันไม่เคย ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ เนอ้ื หาต้องมีความสมบรู ณใ์ นตวั เอง โดยเขียน
พิมพ์ที่ใดมาก่อนและไม่อยู่ระหว่างการพิจารณาเพื่อพิมพ์ที่ใด ๆ ในกรณีท่ี ให้ส้ันท่ีสุดและได้ใจความ บทคัดย่อทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษต้องมี
เรื่องนั้นเคยพิมพ์ในรูปบทคัดย่อ หรือวิทยานิพนธ์ หรือเคยน�ำเสนอในท่ี เนอื้ หาเหมอื นกนั ไม่ใสต่ ารางหรือแผนภมู ิใด ๆ ไม่มกี ารอา้ งอิงเอกสาร ไมใ่ ส่
ประชุมวิชาการใด ๆ จะต้องแจ้งให้กองบรรณาธิการทราบด้วย ส�ำหรับเรื่อง ตัวเลขหรือข้อความท่ีไม่ปรากฏในผลการวิจัย ส�ำหรับบทคัดย่อภาษาอังกฤษ
ท่ีท�ำการศึกษาในคน จะต้องมีหนังสืออนุญาตจากคณะกรรมการจริยธรรม ให้ใช้ past tense เท่านน้ั และให้ใส่ keywords ต่อทา้ ย ไมเ่ กนิ 3-5 ค�ำหรอื
การศกึ ษาวจิ ัยในมนุษยแ์ นบมาด้วย วลี เพ่ือใชเ้ ป็นดัชนี
ต้นฉบับจะเป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษก็ได้ ถ้าเป็นภาษาไทย นิพนธ์ต้นฉบับให้เขียนบทคัดย่อแบบ structured abstract ส่วน
ควรใช้ภาษาไทยให้มากที่สุด ยกเว้นค�ำภาษาอังกฤษที่ไม่มีค�ำศัพท์นั้น ๆ ใน รายงานผู้ป่วยและบทความวิชาการให้เขียนบทคัดย่อแบบปกติย่อหน้าเดียว
ภาษาไทยหรือแปลแล้วได้ใจความไม่ชัดเจน ภาษาอังกฤษท่ีใช้ให้ใช้ตัวพิมพ์ (standard abstract) ซงึ่ ควรมีจ�ำนวนค�ำทงั้ หมดไม่เกนิ 300 ค�ำ structured
เล็กทั้งหมดยกเว้นชื่อเฉพาะท่ีให้ใช้ ตัวพิมพ์ใหญ่เฉพาะอักษรต้น ตัวเลขใช้ abstract ใหเ้ ขียน 4 หัวข้อหลัก ซงึ่ ประกอบดว้ ย วตั ถุประสงค์ (objective)
เลขอารบิก เนื้อหาควรมีความกระชับโดยมีความยาวเหมาะสมกับการพิมพ์ วิธีด�ำเนนิ การวิจัย (methods) ผลการวจิ ัย (results) และสรปุ (conclusion)
การพิมพ์ต้นฉบับให้ใช้ font Cordial New 16 พิมพ์หน้าเดียวบนกระดาษ โดยวัตถุประสงค์ควรกล่าวถึงจุดมุ่งหมายหลักที่ต้องการศึกษาหรือทฤษฎีที่
A4 และพิมพบ์ รรทัดเวน้ บรรทัด โดยเว้นระยะห่างจากขอบท้งั 4 ด้านไม่นอ้ ย ต้องการทดสอบ วิธีด�ำเนินการวิจัยควรรวมถึงรูปแบบการท�ำวิจัย สถาน
กวา่ 1 นว้ิ โดยไมต่ ้องปรบั ขอบด้านขวาให้ตรงกนั ท่ีท�ำการวิจัย จ�ำนวนและลักษณะของกลุ่มตัวอย่าง วิธีการรักษาหรือทดลอง

วชริ เวชสารและวารสารเวชศาสตร์เขตเมือง

ปีที่ 65 ฉบับที่ 2 มีนาคม - เมษายน พ.ศ. 2564

ผลการวจิ ัยหมายถงึ ผลลพั ธ์สว่ นท่ีส�ำคญั ทีส่ ดุ ของการศกึ ษา และสรปุ ควรเน้น ช่ือผู้เขียน ให้ใช้ช่ือสกุลตามด้วย อักษรแรกของช่ือต้นและชื่อกลาง
ถึงความส�ำคัญของผลการวิจัย เป็นตวั พิมพใ์ หญ่ ใสช่ ่อื ผู้เขียนทุกคนค่ันด้วยเคร่ืองหมายจลุ ภาค ถา้ เกนิ 6 คน
4. เนื้อหาหลัก ในส่วนของนิพนธ์ต้นฉบับ ควรประกอบด้วย 4 ใสช่ ่อื 6 คนแรก ตามดว้ ย et al
หัวขอ้ หลัก ไดแ้ ก่ บทน�ำ วธิ ีด�ำเนินการวจิ ยั ผลการวจิ ัย และวิจารณ์ รายงาน การอ้างอิงวารสาร ให้ใส่ช่ือผู้เขียน. ช่ือเร่ือง. ชื่อย่อวารสารตาม
ผู้ปว่ ย ควรมี 4 หวั ข้อหลกั คอื บทน�ำ รายงานผูป้ ว่ ย วิจารณแ์ ละสรปุ ส่วน index medicus. ปี ค.ศ.; ปที ี่ (volume): หนา้ แรกถึงหนา้ สุดท้าย. โดยเลข
บทความวิชาการ ใหป้ รบั หัวขอ้ หลกั ตามความเหมาะสมกบั บทความนน้ั ๆ หน้าทซี่ ำ�้ กนั ไม่ต้องเขยี น เช่นหนา้ 124 ถึงหน้า 128 ใหเ้ ขยี น 124-8.
บทนำ� ควรกล่าวถงึ ความเปน็ มาของปญั หา เช่น ลกั ษณะและความ ตัวอย่าง: Tangjitgamol S, Hanprasertpong J, Manusirivithaya
ส�ำคัญของปัญหาท่ีจะน�ำมาศึกษา มีการเน้นถึงความรู้เดิมของปัญหาโดย S, Wootipoom V, Thavaramara T, Buhachat R. Malignant ovarian
อ้างอิงจากเอกสารที่เก่ียวข้องตามสมควรเพ่ือน�ำผู้อ่านเข้าสู่เรื่องที่จะท�ำวิจัย germ cell tumors: clinico-pathological presentation and survival
รวมท้ังบอกวัตถุประสงค์ในการท�ำวิจัยอย่างชัดเจน ท้ังน้ีบทน�ำไม่ควรยาว outcomes. Acta Obstet Gynecol Scand. 2010; 89: 182-9.
เกินไป ไม่ใส่ข้อมูลผลการวิจัย ตารางหรือแผนภูมิใด ๆ และต้องไม่วิจารณ์ การอ้างอิงหนังสือต�ำรา ให้เขียน ช่ือผู้เขียน. ช่ือหนังสือ. ครั้งที่
หรอื สรุปในบทน�ำ พิมพ์ (ถ้าพิมพ์ครั้งแรกไม่ต้องเขียน). ชื่อเมือง (ใช้ช่ือเมืองแรกช่ือเดียว): ช่ือ
วิธีด�ำเนินการวิจัย ควรบอกว่าเป็นรูปแบบการวิจัยชนิดใด กลุ่ม โรงพิมพ;์ ค.ศ. p.หนา้ แรกถึงหน้าสดุ ท้าย.
ตัวอย่างขนาดเท่าใด โดยแสดงวิธีค�ำนวณขนาดตัวอย่างอย่างสั้น ๆ สุ่ม ตัวอย่าง: Straus SE, Richardson WS, Glasziou P, Haynes RB.
ตัวอย่างโดยวธิ ีใด บอกสถานทท่ี ี่ท�ำการวจิ ยั ระยะเวลาท่ีศึกษา เกณฑ์การคดั Evidence based medicine: how to practice and teach EBM. 3rd ed.
เข้าและเกณฑ์การคัดออก บอกรายละเอียดของการวิจัยว่าด�ำเนินการ Edinburgh: Churchill Livingstone; 2005. p.10-5.
อย่างไร เพื่อให้ผู้อ่ืนสามารถน�ำไปศึกษาซ�้ำได้ หากเป็นวิธีที่ใช้อยู่ท่ัวไปอาจ การอ้างอิงบทหน่ึงในหนังสือต�ำรา ให้เขียน ช่ือผู้เขียน. ชื่อเร่ือง.
บอกเพียงชื่อวิธีการพร้อมเอกสารอ้างอิง แต่ถ้าเป็นวิธีใหม่ ต้องแจงราย In: ช่ือบรรณาธิการ, editor(s). ช่ือหนังสือ. ครั้งที่พิมพ์ (ถ้าพิมพ์คร้ังแรกไม่
ละเอียดให้ผู้อ่านเข้าใจ รวมท้ังบอกรายละเอียดของการวิเคราะห์ข้อมูลทาง ต้องเขยี น). ชอ่ื เมอื ง: ชื่อโรงพิมพ์; ปี ค.ศ. p. หน้าแรก-หนา้ สุดท้าย.
สถิติ ว่าใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์อะไรในการวิเคราะห์ข้อมูล ใช้สถิติอะไร ตัวอยา่ ง: Meltzer PS, Kallioniemi A, Trent JM. Chromosome
และก�ำหนดระดบั นยั ส�ำคญั เท่าใด alterations in human solid tumors. In: Vogelstein B, Kinzler KW,
ผลการวิจัย ควรน�ำเสนอใหเ้ ข้าใจงา่ ยและชัดเจน โดยใช้ตารางและ editors. The genetic basis of human cancer. New York: McGraw-
แผนภูมิหรือรูปประกอบ แต่ไม่ใช้ตารางและแผนภูมิในเร่ืองเดียวกัน ควร Hill; 2002. p.93-113.
ออกแบบให้มีจ�ำนวนตารางและแผนภมู นิ ้อยทส่ี ดุ โดยไมค่ วรเกนิ 5-7 ตาราง การอ้างอิงบทคัดย่อจากท่ีประชุมวิชาการ (published
ตารางและแผนภูมิต้องมีเลขที่ และชื่อก�ำกับ และมีค�ำอธิบายโดยสรุป เส้น proceedings paper)
ของตารางให้มีเฉพาะเส้นแนวขวาง 3 เส้นท่ีด้านบนสุด ด้านล่างสุดของ ตวั อยา่ ง: Berger H, Klemm M. Clinical signs of gastric ulcers
ตาราง และเส้นแบ่งหัวข้อตารางกับเนื้อหาเท่าน้ัน รูปประกอบควรเป็นรูปท่ี and its relation to incidence [abstract]. In: Chuit P, Kuffer A,
จัดท�ำข้ึนเอง ถ้าเป็นรูปจากแหล่งอื่นจะต้องระบุที่มา รวมท้ังเอกสารส�ำเนา Montavon S, editors. 8th Congress on Equine Medicine and
ลิขสิทธ์ิจากส�ำนักพิมพ์ต้นฉบับด้วย ส�ำหรับรูปผู้ป่วยจะต้องไม่ให้ทราบว่า Surgery; 2003 Dec 16-18; Geneva, Switzerland. Ithaca (NY):
เป็นบุคคลใดโดยได้รับการปกปิดส่วนที่สามารถระบุถึงบุคคลได้ และอาจจะ International Veterinary Information Service (IVIS); 2003. p. 45.
ต้องมคี �ำยนิ ยอมจากผู้ป่วยด้วย การอา้ งอิงจากวารสาร/ข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์:
วจิ ารณ์ ใหว้ จิ ารณผ์ ลการวจิ ยั ทงั้ หมดทน่ี �ำเสนอ สรปุ ผลการวจิ ยั สนั้ ๆ ตัวอย่าง: International Committee of Medical Journal
โดยไม่ต้องลอกข้อความท่ีเขียนแล้วในผลการวิจัย เปรียบเทียบผลการวิจัย Editors. Recommendations for the Conduct, Reporting, Editing,
กับการศึกษาอื่น ๆ ให้ความเห็นว่าเหตุใดผลการวิจัยจึงเป็นเช่นน้ัน ควร and Publication of Scholarly Work in Medical Journals [Internet].
วิจารณ์ข้อจ�ำกัดของการท�ำวิจัย วิธีด�ำเนินการวิจัยและความน่าเช่ือถือทาง 2014 [updated 2014 Dec 1; cited 2015 Jan 30] Available from:
สถติ ิ รวมทง้ั ประโยชนท์ ่ีจะน�ำไปใช้ได้ และการวจิ ยั ท่ีควรศกึ ษาต่อเน่ืองต่อไป http://www.icmje.org/icmje-recommendations.pdf.
ในอนาคต การอ้างองิ จากวทิ ยานพิ นธ์
5. Conflict of interest ให้ระบุว่าผู้นิพนธ์แต่ละท่านมี ตัวอย่าง: Liu-Ambrose TY. Studies of fall risk and bone
conflict of interest ใด ๆ หรือไม่ ในจดหมายเพอ่ื ขอพมิ พ์ morphology in older women with low bone mass [dissertation].
6. กิตติกรรมประกาศ แสดงความขอบคุณผู้สนับสนุนการท�ำวิจัย [Vancouver (BC)]: University of British Columbia; 2004. 290 p.
เช่น ผู้ให้การสนับสนุนทางด้านเทคนิค เครื่องมือท่ีใช้ และทางการเงิน
นอกจากนี้ควรขอบคุณหน่วยงานหรือผู้รับผิดชอบข้อมูล และผู้ให้ค�ำแนะน�ำ การแกไ้ ขบทความเพือ่ ส่งตพี มิ พ์
ดา้ นตา่ ง ๆ
7. เอกสารอ้างองิ ใหใ้ ส่หมายเลข 1,2,3 ไวท้ ้ายประโยคโดยพมิ พ์ ให้ผู้นิพนธ์แก้ไขบทความ และอธิบายชี้แจงข้อสงสัยตามที่ผู้กล่ัน
ตัวยกสูงโดยไม่ต้องใส่วงเล็บ เอกสารท่ีอ้างอิงเป็นอันดับแรกให้จัดเป็น กรอง และกองบรรณาธิการให้ข้อเสนอแนะให้ครบทุกประเด็น และควรเน้น
หมายเลข 1 และเรียงล�ำดับก่อนหลังต่อ ๆ ไป หากไม่มีความจ�ำเป็นไม่ควร หรือขีดเส้นใต้ส่วนท่ีได้แก้ไขในบทความพร้อมท้ังมีจดหมายสั้น ๆ ระบุว่าได้
อ้างอิง abstract, unpublished paper, in press หรือ personal แก้ในประเด็นใดบ้าง รวมทั้งอธิบายประเด็นที่ไม่ได้แก้ไขให้ผู้นิพนธ์ส่งคืน
communication นิพนธ์ต้นฉบับควรมีเอกสารอ้างอิงไม่เกิน 30 รายการ บทความท่ีแก้ไขแล้ว พร้อมท้ังบทความเดิมท่ีได้รับจากกองบรรณาธิการ
และไม่ควรใช้เอกสารอ้างอิงที่เก่าเกินไป เอกสารอ้างอิงทั้งหมด รวมท้ัง ภายใน 4 สัปดาห์หลังได้รับบทความ ถ้าภายใน 12 สัปดาห์ ผู้นิพนธ์ไม่ส่ง
เอกสารอ้างอิงภาษาไทย ให้เขียนเป็นภาษาอังกฤษ โดยเขียนตาม บทความคืน หรือไมไ่ ด้แกไ้ ขบทความตามค�ำแนะน�ำ ทางกองบรรณาธกิ ารขอ
Vancouver guideline ซึ่งก�ำหนดโดย International Committee of สงวนสทิ ธใิ์ นการถอนบทความออกจากการพจิ ารณาบทความเพ่ือตพี ิมพ์
Medical Journal Editors โดยมหี ลกั โดยยอ่ ดงั น้ี

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

Instructions for Authors

Vajira Medical Journal (Vajira Med J) is the official is not under consideration for publication elsewhere. Previous
medical journal of the Faculty of Medicine Vajira Hospital, publication in the form of abstract, published proceedings in
Navamindradhiraj University. The journal was established in the scientific meetings, or academic thesis is acceptable for a
1957 and, since then, has been regularly published 6 issues duplication or modification with an information (or declaration)
per year (January-February, March-April, May-June, July-August, to the editorial board. If applicable, a copy of ethics approval
September-October and November-December). The aim is to document should be sent along with the manuscript.
provide medical knowledge, medical education, and other The article must be written in clear and concise Thai,
biomedical sciences information in various types of publications: or English. If the manuscript is written in Thai, English is allowed
original article, case report, and review article. only when Thai word/phrase is unable to make the sentence
A Key focus of Vajira Med J is on basic and clinical science clear. When English is used, lowercase letters are required.
in urban medicine, including but not limited to epidemiology, The numbers must be typed in Arabic. The text must be typed
etiology, pathogenesis, diagnosis and management for a better double-spaced, in single column, with 1 inch unjustified right
health of urban population. margin on A4 paper. Cordial New in 16 pt. size is the preferred
Vajira Med J is a peer reviewed journal with an editorial font style.
policy of anonymous (when the reviewers’ name are unrevealed)
and blind review (when the authors’ name are removed from the Checklist guideline for an author to submit a
manuscript submitted for review). All submitted manuscripts manuscript
are promptly assigned, by the Editor-in- Chief, to two or more
members of the editorial board members who are expertise in To facilitate the manuscript preparation and submission,
the field to review the content in terms of ethics, methodology, the authors must complete the checklist form and send it along
accuracy, and clarity. In the event that the article is accepted, with the manuscript. Any submitted manuscript without checklist
the corresponding author will receive 30 copies of the paper form, incomplete data, or incorrect format will be returned to
after it is published. the corresponding author before proceeding. Checklist forms for
Submission of a manuscript implies that the article or various types of manuscript can be downloaded from Vajira Med
any part of its essential substance, tables, or figures has not been J website (http://www.vajira.ac.th/vmj).
previously published or not under consideration for publication
elsewhere. This restriction does not apply to abstract or Manuscript Preparation
published proceedings to the scientific meetings, or an academic
thesis. If accepted, it will not be published elsewhere in the For researches which fit into any of the following study
same form, in Thai, English or in any other languages, without designs: randomized controlled, diagnostic test or observational
written consent from the Journal. The Editorial Board reserves studies should follow consort 2010 checklist, STARD checklist
the right to modify the final submission for editorial purposes. and STROBE checklist respectively. These checklists can be
The intellectual content of the paper is the responsibility of the downloaded through our website.
authors. The Editors and the Publisher accept no responsibility The author should prepare the manuscript according
for opinions and statements of the authors. to the Uniform Requirements for Manuscript Submitted to
Biomedical Journals of the International Committee of Medical
Preparation of manuscripts Journal Editors. (http://www.icmje.org/recommendations/).
Briefly, the manuscripts should be structured in the following
General requirements order: title and authors, abstract, main text, acknowledgments,
All manuscripts can be submitted online (https://tci- and references.
thaijo.org/index.php/VMED and http://thailand.digitaljournals. 1. Title: the title should be concise and suitable for
org/index.php/VMJ/) or sent to email: [email protected] 3 copies indexing purposes. The first letter of each word should be in
in print and on electronic data file via CD, diskette or email capital letter except for a preposition and an article.
along with a cover letter and the checklist guideline. A cover 2. Authors: all contributing author(s) with full name,
letter must include name and title of the first or corresponding graduate degree, and department and institutional affiliation of
author, full address, telephone number, fax number, and e-mail each author are required. E-mail address of the corresponding
address, title and category of the submitted manuscript: original author should also be addressed.
article, case report, or review articles. The letter should contain 3. Abstract: The abstract must be submitted in
the declared statements that the manuscript has been read and duplicate, both in Thai and English. Both Thai and English
approved by all the authors in terms of the content and accuracy, abstract should have similar or parallel contents. It should be
and that the manuscript has not been previously published or concise and stand for the article. Tables, figures, or references are
not included in the abstract as well as the figures or results which
do not appear in the article. A standard abstract in one paragraph

วชริ เวชสารและวารสารเวชศาสตรเ์ ขตเมือง

ปที ่ี 65 ฉบับท่ี 2 มีนาคม - เมษายน พ.ศ. 2564

without subheading is required for case report and review articles subject and be no more than 30 references for original articles.
and should be limited to 300 words. Below the English abstract The ‘Vancouver style’ of references must be applied. List all
list 3-5 keywords for indexing purposes. authors when there are 6 or fewer, and list the first 6 and add
A structured abstract is required for original article. It must ‘et al’ when there are 7 or more authors. Please refer to further
consist of 4 concise paragraphs under the headings: Objective(s), detail of the reference format in the NEJM or official website of
Methods, Results, and Conclusion(s). The objective(s) reflect(s) our journal.
the purpose of the study, i.e. the hypothesis that is being Examples:
tested. The methods should include the study design, setting Journals
of the study, the subjects (number and type), the treatment or Tangjitgamol S, Hanprasertpong J, Manusirivithaya S,
intervention. The results include the salient outcome(s) of the Wootipoom V, Thavaramara T, Buhachat R. Malignant ovarian
study. The conclusion(s) state(s) the significant results of the germ cell tumors: clinico-pathological presentation and survival
study. outcomes. Acta Obstet Gynecol Scand. 2010; 89: 182-9.
4. Main text: The text should be structured with the Books
headings of introduction, methods, results, and discussion for Straus SE, Richardson WS, Glasziou P, Haynes RB.
original articles, and of introduction, case report, discussion Evidence based medicine: how to practice and teach EBM. 3rd ed.
and conclusion for case report. Review articles should have Edinburgh: Churchill Livingstone; 2005. p.10-5.
heading appropriate for the article. Chapter in Books
The introduction should state clearly the objective(s) Meltzer PS, Kallioniemi A, Trent JM. Chromosome
and rationale for the study and cite only the most pertinent alterations in human solid tumors. In: Vogelstein B, Kinzler KW,
references as background. The methods should include study editors. The genetic basis of human cancer. New York: McGraw-
design, subjects with inclusion and exclusion criteria, material, Hill; 2002. p.93-113.
methods and procedures utilized with enough details for the Published proceedings paper
study to be repeated, sample size calculation, and the statistical Berger H, Klemm M. Clinical signs of gastric ulcers and its
software and methods employed. The results should describe relation to incidence [abstract]. In: Chuit P, Kuffer A, Montavon
the study sample and data analyses to answer the objectives. S, editors. 8th Congress on Equine Medicine and Surgery; 2003
There should be no more than 5-7 figures and tables (total) Dec 16-18; Geneva, Switzerland. Ithaca (NY): International
per manuscript. For the table, only horizontal lines above Veterinary Information Service (IVIS); 2003. p. 45.
and below the heading and at the bottom of the table are Electronic journals/data
made without any column line. The figures used should be International Committee of Medical Journal Editors.
original, any modification from other sources should be clearly Recommendations for the Conduct, Reporting, Editing, and
indicated and state the site of the origin with written permission. Publication of Scholarly Work in Medical Journals [Internet]. 2014
If any photographs of the patients are used, they should not [updated 2014 Dec 1; cited 2015 Jan 30] Available from: http://
be identifiable or the photographs should be accompanied www.icmje.org/icmje-recommendations.pdf.
by written permission to use them. The discussion should Thesis
briefly summarize or emphasize the main findings, interpret or Liu-Ambrose TY. Studies of fall risk and bone morphology
explain their findings in comparison with other reports, state any in older women with low bone mass [dissertation]. [Vancouver
limitation of the study, describe an impact on healthcare if any, (BC)]: University of British Columbia; 2004. 290 p.
and comment on the potential for future research.
5. Conflict of interest: the authors should declare the Manuscript revision
conflict of interest in the cover letter.
6. Acknowledgments: the authors should include All comments or queries returned to the authors for
only those who have made a valuable contribution to the work a revision or clarification should be thoroughly addressed or
presented but who do not qualify as authors. This may include revised accordingly. The revised manuscript must be underlined
an involved patient population and any grant support. or highlighted for the changes, and re-submitted, preferably,
7. References: state the references consecutively in within four weeks to prevent a delay of a final decision. A
the order in which they are first mentioned in the text. Use arabic maximum of 12 weeks is allowed for a revision or the editorial
numerals in superscription without parenthesis for reference board will take the right to withdraw the manuscript from the
in the text. Unpublished data and personal communications submission system. The original manuscript must be returned
is not allowed. Published abstracts can be used as numbers along with the printed and electronic revised version. An
references; however, reference to the complete published accompanying summarized letter of revision point by point may
article is preferred. The references should be upto- date in that expedite the re-review.

วชิรเวชสาร

และวารสารเวชศาสตรเ์ ขตเมือง

Vajira Medical Journal:

Journal of Urban Medicine

ปที ี่ 65 ฉบบั ท่ี 2 มนี าคม - เมษายน พ.ศ. 2564 Vol. 65 No. 2 March - April 2021

สารบญั หนา้



นพิ นธ์ต้นฉบบั (Original Articles) 95
107
ความรูแ้ ละการใชเ้ บาะนริ ภยั ในรถยนต์ส�ำหรับเด็กของผู้ปกครองนักเรียนอนุบาลในกรงุ เทพมหานคร 117
(Car Seat Knowledge and Car Seat Use among Parents of Preschool Children in Bangkok,
Thailand) 127

พสิษฐา เติมวรสิน, ดษิ จี ลุมพกิ านนท์, ฉตั รทพิ ย์ พฤกษพราวพงศ์

การศกึ ษาประสิทธผิ ลของการให้ Tranexamic Acid โดยการฉีดเข้า ในขอ้ เขา่ ร่วมกบั การพักสายระบายเลอื ด
(clamp drain) ในการลดการสูญเสยี เลือดภายหลงั การผ่าตดั เปลย่ี นข้อเขา่ เทียม
(Efficacy of Combined Direct Intra-articular Infusion of Tranexamic Acid and Drainage
Clamping in Reduction of Blood Loss after Total Knee Arthroplasty)

ณัฐพงศ์ หงษค์ ,ู พฤกษ์ ไชยกจิ , อรรถพล ศรีวัฒนะ, สรุ พจน์ เมฆนาวิน

การลดขนาดของแปน้ กระดกู หน้าแขง้ และจัดวางตำ� แหน่งออกไปด้านขา้ ง มผี ลต่อการเปล่ียนแปลง
ขนาดชอ่ งว่างและมุมในขณะงอเขา่ และเหยียดเขา่ ในการผ่าตัดเปลีย่ นขอ้ เข่าเทยี มแบบอนุรักษ์
เอ็นไขวห้ ลงั หัวเข่าโดยใชค้ อมพวิ เตอรช์ ่วยในการผา่ ตดั
(Gap and Angulation Change in Total Knee Arthroplasty after Tibia Component Undersizing
and Lateralization in Flexion Gap and Extension Gap in Cruciate Retaining Total Knee
Arthroplasty Using Computer-Assisted Surgery : Cadaveric Study)

ณัฐพงศ์ หงษค์ ,ู พฤกษ์ ไชยกจิ , ชัยพพิ ัฒน์ เสนวิรัช

การใหย้ า glycopyrrolate เพอื่ ปอ้ งกันภาวะความดันโลหิตต�่ำจากการระงับความร้สู กึ โดยวธิ ีการฉดี ยาชา
เข้าทางช่องไขสันหลังในหญิงต้งั ครรภซ์ ง่ึ ก�ำหนดให้มารบั การผา่ ตดั คลอด
(Glycopyrrolate to Prevent Spinal Anesthesia Induced Hypotension in Pregnant-Women
Who Underwent Cesarean Section: Randomized Controlled Trial)

สุกานดา เจนจรัตน์, ปิยศักด์ิ วิทยบรู ณานนท์, วรรณา เกษมพงษท์ องดี

วชิรเวชสาร

และวารสารเวชศาสตร์เขตเมอื ง

Vajira Medical Journal:

Journal of Urban Medicine

ปีที่ 65 ฉบับที่ 2 มนี าคม - เมษายน พ.ศ. 2564 Vol. 65 No. 2 March - April 2021
หน้า
สารบญั



การศกึ ษาเปรยี บเทียบภาวะแทรกซ้อนรอยตอ่ ร่ัวระหวา่ งการต่อแบบใหมแ่ ละแบบดัง้ เดิมหลังจากการผา่ ตัด 135
Pancreaticoduodenectomy 143
(A Comparative Study between Modified Kakita Pancreaticojejunostomy and Conventional 153
Reconstruction after Pancreaticoduodenectomy: A Retrospective Review) 165

วรรณธนชัย รอดชมภ,ู วศิ ษิ ฏ์ เกษตรเสรมิ วิริยะ

การพัฒนาศกั ยภาพแกนนำ� ชุมชนในการส่งเสริมสุขภาพจติ ผสู้ ูงอายุ เขตบางซ่ือ กรงุ เทพมหานคร
(The Competency Development of Community Leaders in Mental Health Promotion
of the Elderly People at Bangsue District, Bangkok

สมบตั ิ รยิ าพันธ์, นิยดา ภอู่ นสุ าสน์, ญาดา ประคองยศ

วถิ ีชวี ติ และศกั ยภาพของผู้สูงอายใุ นชุมชนสงั คมสูงวัย
(A Comparison of Lifestyle and Potential of the Older Person in Aging Society)

นิตยา ศรีจ�ำนง, อัญชลี จนั ทาโภ

รายงานผ้ปู ่วย (Case report study)

มะเรง็ ตอ่ มนำ�้ เหลืองทมี่ าดว้ ยก้อนของกล้ามเนอ้ื สเตอรโ์ นไคลโดมาสตอยด ์
(A Sternocleidomastoid Mass: An Unusual Manifestation of Lymphoma)

กุลกัญญา จนั ทรส์ มบรู ณ์

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine Original articles

Car Seat Knowledge and Car Seat Use among Parents of
Preschool Children in Bangkok, Thailand

Pasistha Termworasin MD1
Dissajee Lumbiganon MD1*
Chattip Prueksapraopong MD2

1 Department of Pediatrics, Faculty of Medicine Vajira Hospital, Navamindradhiraj University, Bangkok, Thailand
2 Faculty of Medicine Vajira Hospital, Navamindradhiraj University, Bangkok, Thailand
* Corresponding author, e-mail address : [email protected]
Vajira Med J. 2021; 65(2) : 95-106
http://dx.doi.org/10.14456/vmj.2021.9

Abstract

Background: Road traffic accident is one of the leading causes of death in children. Appropriate car
seat use can reduce the severity of injuries.

Objective: The aims of this study were to collect information on car seat use and to compare
the knowledge of parents of preschoolers in Bangkok regarding road traffic safety for
children including car seat use before and after receiving car seat brochure by using pretest
and posttest questionnaires.

Methods: The pretest questionnaires were sent out to parents of preschoolers in 3 randomly
selected schools and were collected 3 days later. Thereafter, the car seat brochures and
the posttest questionnaires were sent to the parents and the questionnaires was collected
back after 2 weeks.

Results: Of the 309 parents, 254 (82.2%) completed the pretests and 135 (43.7%) of them also
completed the posttest questionnaires. Among 254 parents, most of them were female. All of
them knew about car seat, mostly from the internet (73.2%) and relatives (40.6%). Among
233 parents who used car to take their children to school, 82.0% had ever used car seat but
only 21.5% of them always used it. The most important reason for not using car seat was
children’s refusal. The overall score of knowledge about car seat increased after receiving
car seat brochure.

Conclusions: This study demonstrated that very few parents used car seat for every ride of their
young children. Car seat brochure may increase knowledge but more strategies are needed
to improve car seat use for child passenger safety.

Keywords: car seat, car accident, child injury, injury prevention

Received: 28 September 2020, Revised: 25 December 2020, Accepted: 8 January 2021

วชริ เวชสารและวารสารเวชศาสตรเ์ ขตเมือง นพิ นธต์ น้ ฉบบั

ความรู้และการใช้เบาะนิรภัยในรถยนต์ส�ำหรับเด็กของผู้ปกครอง
นกั เรยี นอนบุ าลในกรงุ เทพมหานคร

พสษิ ฐา เตมิ วรสิน พ.บ.1
ดษิ จี ลมุ พิกานนท์ พ.บ.1*
ฉัตรทิพย์ พฤกษพราวพงศ์ พ.บ.2

1 ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล มหาวทิ ยาลยั นวมนิ ทราธริ าช กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
2 คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล มหาวิทยาลยั นวมินทราธิราช กรงุ เทพมหานคร ประเทศไทย
* ผูต้ ดิ ต่อ, อเี มล: [email protected]
Vajira Med J. 2021; 65(2) : 95-106
http://dx.doi.org/10.14456/vmj.2021.9

บทคัดย่อ

บทน�ำ: อุบัติเหตุในท้องถนนเป็นสาเหตุหลักของการเสียชีวิตในเด็ก การใช้เบาะนิรภัยที่เหมาะสมสามารถลด
ความรุนแรงของการบาดเจบ็ ได้

วัตถุประสงค์: เพ่ือรวบรวมข้อมูลการใช้เบาะนิรภัยส�ำหรับเด็ก และเปรียบเทียบความรู้ของผู้ปกครองนักเรียนอนุบาล
ในกรุงเทพมหานครเกยี่ วกับความปลอดภยั บนถนน และการใช้เบาะนิรภัยกอ่ นและหลังไดแ้ ผ่นพบั ความรู้

วิธีด�ำเนินการวิจัย: สุ่มเก็บข้อมูลจากผู้ปกครองนักเรียนอนุบาล 3 โรงเรียน โดยให้ผู้ปกครองตอบแบบสอบถาม
ก่อนได้รับแผ่นพับ และส่งคืนภายใน 3 วัน จากนั้นแจกแผ่นพับความรู้ และให้ตอบแบบสอบถามหลังได้รับ
แผน่ พับภายใน 2 สัปดาห์

ผลการวิจัย: มีผู้ปกครองท่ีตอบแบบสอบถาม 309 คน โดยเป็นผู้ท่ีตอบแบบสอบถามก่อนได้รับแผ่นพับ และตอบ
ท้ังก่อนและหลังได้รับแผ่นพับจ�ำนวน 254 คน (ร้อยละ 82.2) และ 135 คน (ร้อยละ 43.7) ตามล�ำดับ
ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ทุกคนรู้จักเบาะนิรภัยในรถยนต์ส�ำหรับเด็ก โดยส่วนใหญ่รู้จัก
จากอินเทอร์เน็ต (ร้อยละ 73.2) และคนรู้จักแนะน�ำ (ร้อยละ 40.6) ในจ�ำนวนผู้ตอบแบบสอบถามท่ีรับส่ง
บุตรหลานโดยรถยนต์ท้ังหมด 233 คน ร้อยละ 82.0 เคยใช้เบาะนิรภัยในรถยนต์ส�ำหรับเด็ก และมีเพียง
ร้อยละ 21.5 ที่ให้บุตรหลานใช้เบาะนิรภัยทุกคร้ังที่โดยสารรถยนต์ สาเหตุส่วนใหญ่ท่ีไม่ใช้เน่ืองจากบุตรหลาน
ไมย่ อมนงั่ คะแนนความรเู้ กยี่ วกบั เบาะนิรภัยในรถยนต์ส�ำหรบั เด็กเพิม่ ขึน้ หลงั ผู้ปกครองไดร้ ับแผน่ พบั

สรุป: มีผู้ปกครองเพียงส่วนน้อยท่ีให้บุตรหลานใช้เบาะนิรภัยทุกครั้งที่โดยสารรถยนต์ และแผ่นพับช่วยเพิ่มความรู้
เกี่ยวกับเบาะนิรภัยในรถยนต์ส�ำหรับเด็ก แต่ควรมีมาตรการอื่นร่วม เพื่อสนับสนุนการใช้เบาะนิรภัยเพื่อ
ความปลอดภยั ของเดก็

ค�ำส�ำคญั : เบาะนิรภัยในรถยนตส์ �ำหรบั เด็ก, อุบตั ิเหตรุ ถยนต์, การบาดเจ็บของเดก็ , การป้องกันการบาดเจ็บ

วันทีร่ บั บทความ: 28 กนั ยายน 2563 วันแกไ้ ขบทความ: 25 ธันวาคม 2563 วนั ตอบรับบทความ: 8 มกราคม 2564

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

Introduction A study from China reported that only 17.1%
of parents used car seat for their children regularly.
Unintentional injury is the most common Factors associated with car seat use were children
cause of death in children aged 5-14 years, causing of young age, high level of education of parents,
38.7% of total deaths. Among those injuries, traffic high socio-economic status, and awareness of
injury is the most common cause for up to 36%1. importance of children's safety by using car seats8.
Data from the Bureau of Epidemiology of Thailand A study in Turkey reported similar findings that only
showed that among children younger than 15 years 20% of parents used car seat for their children and
old who were reported to have severe injury in only 10% of them used it correctly9. In contrast to
2015, road traffic accident was the most common a report from Brazil that up to 84.3% of parents
cause (39.2%, 8,255/21,077) and was also the most regularly used car seats for their children10. A study
common cause of death from injury in this age in Thailand in 120 parents who took their children
group (61.5%, 252/410)2. to the well-baby clinic at 4 hospitals in 4 regions of
The World Health Organization (WHO) Thailand between June 2014 to June 2015 which
reported reduction of injuries and deaths by up to included Trang Hospital, Lampang Hospital, Khon
70% and 54%, respectively in children aged 1-4 Kaen Hospital and Queen Sirikit National Institute
years when using appropriate car seat3. In 2015, of Child Health, reported that 80% of parents knew
the American Academy of Pediatrics (AAP) and the about car seats, but only 20% had ever used car
National Highway Traffic Safety Administration seats prior to enrollment. Reasons for not using car
recommend using a rear-facing infant or convertible seat included lack of parents’ confidence in using
car seat in children less than 2 years old. Children car seats, lack of parents’ knowledge, limited space
over 2 years old or with body weight between in the car, inconvenience when installing car seat,
9-18 kilograms should remain on forward facing refusal by children, and inconvenience when using
car seat on the back seat of the car. Children older car seat11.
than 8 years old may use booster seat with regular Vajira Hospital is one of a teaching university
safety seat belt. The position of the seat belt strap hospitals located in Dusit District, an urban district in
should rest upon the shoulder, not the neck or face Bangkok, Thailand that has 26 preschools. Most of
and the other strap should rest upon the thighs, the parents take their children to schools by private
not across the abdomen4-6. cars or motorcycles, which may lead to traffic
In 2018, the AAP updates new recommendation problems and may be at risk for road traffic
suggest that children should remain in a rear-facing accidents. The objectives of this study were to
car seat until 4 years old. For children over 4 years old collect information on car seat use of parents of
or body weight up to 60 pounds (27 kilograms) or up to preschoolers (3-5 years old) and to compare their
the car seat’s weight and length limits, should use knowledge regarding road traffic safety for children
a forward-facing car seat on the back seat of the car7. including car seat use before and after receiving
In the United States of America and most car seat brochure.
European countries, there are laws for car seat
enforcement in children, whereas in Thailand, only Methods
using safety seat belts and helmets are required
by law for cars and motorcycle, respectively. A prospective before and after study was

Car Seat Knowledge and Car Seat Use among Parents of Preschool Children in Bangkok, Thailand 97
Pasistha Termworasin Dissajee Lumbiganon Chattip Prueksapraopong

วชิรเวชสารและวารสารเวชศาสตร์เขตเมือง

ปีท่ี 65 ฉบบั ท่ี 2 มีนาคม - เมษายน พ.ศ. 2564

conducted by collecting data from questionnaires. posttest questionnaires were compared by using
Inclusion criteria was parents of children in preschools paired t-test. P value less than 0.05 was considered
near Vajira Hospital. Exclusion criteria were parents statistically significant. All analyses were conducted
who refused to participate in the study and parents in SPSS version 22.
whose pretest and posttest questionnaires were
completed by different person. Results
After the approval by the Vajira Institutional
Review Board, Faculty of Medicine, Vajira Hospital, From July to October, 2018, the questionnaires
we randomly selected 3 preschools by its location were sent out to parents of all children in the schools.
on three different roads near Vajira Hospital. The There were a total of 309 parents, 254 (82.2%)
teachers at each school were asked to distribute completed the pretests while 135 of them also
the inform consents and pretest questionnaires completed the posttests and 55 (17.8%) did not
to the parents of all preschool children. Three days complete any questionnaire. The demographic data
later, the pretest questionnaires were collected of the 254 parents are shown in Table 1. The average
along with the distribution of car seat brochures age of parents was 39 years old. Most of them were
and the posttest questionnaires. Parents were asked female (71.7%) and 69.7% were the mother of the
to return the posttest questionnaires within 2 weeks. child. The levels of education of parents were
The pretest and posttest questionnaires were the Bachelor degree or higher in 92.9% and most of them
same and consisted of 3 parts: Part 1 was the had a family income of more than 50,000 baht per
demographic data of parents, Part 2 consisted of month. Most of the parents (91.7%) used cars to take
Part 2A and Part 2B. Pat 2A included 2 questions their children to schools. Previous road traffic accident
asking whether they have heard about car seat and of the child was reported from 9 parents (3.5%).
the sources of car seat information. Par 2B included
8 questions to assess parents’ knowledge of road Knowledge of parents about road traffic safety
traffic safety for children including car seat. Part 3 for children including car seat before receiving
consisted of 5 questions to assess parents’ attitudes brochure (N = 254)
and practices of using car seat. The questionnaires All parents knew about car seats. Sources of
were validated and approved by 7 pediatricians at car seat information were the internet (73.2%),
Vajira Hospital and were used in a pilot study in relatives (40.6%), brochures/advertisement/books
another school. The brochure contents were adapted (29.1%) and health care providers (9.0 %). The 8
from the information from Thailand’s Bureau of questions in Part 2B used to measure changes in
Epidemiology, Thailand’s Guideline in Child Health knowledge before and after receiving car seat
Supervision, WHO, National Highway Traffic Safety brochure are shown in Table 2. Most parents
Administration and AAP2-6, 12. (88.6%) answered correctly that preschoolers
Data were presented as number, percentage should be placed in the back seat of the car
and mean. The proportion of parents with correct (Question no. 2) and 92.5 % knew that using car seat
answer for each question in the pre and posttest can protect children from road traffic accidents
of Part 2B were compared by using McNemar’s better than using seat belt alone (Question no. 6) as
Chi-Square’s test. The full score of the pre and shown in Table 2.

98 Car Seat Knowledge and Car Seat Use among Parents of Preschool Children in Bangkok, Thailand
Pasistha Termworasin Dissajee Lumbiganon Chattip Prueksapraopong

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

Table 1: N %
Demographic data of parents (N = 254) 39.1±6.1
71.7
Characteristic 182 28.3
Age (years) (mean ± SD) 72
Sex 69.7
Female 177 26.8
Male 68 3.5
Relationship with the child 9
Mother 1.6
Father 4 3.5
Others 9 58.3
Education 148 30.7
Primary/secondary school 78 3.9
Vocational/high vocational certificate 10 2.0
Bachelor degree 5
Master degree 15.0
Doctorate degree 38 24.8
No answer 63 18.9
Family income (baht per month) 48 10.2
Less than 50,000 26 9.1
50,001 - 75,000 23 18.1
75,001 - 100,000 46 3.9
100,001 - 125,000 10
125,001 - 150,000 35.4
More than 150,000 90 28.3
No answer 72 24.8
Occupation 63 11.5
Government/ state enterprise officer 29
Employee
Merchant/businessman
Others

Car Seat Knowledge and Car Seat Use among Parents of Preschool Children in Bangkok, Thailand 99
Pasistha Termworasin Dissajee Lumbiganon Chattip Prueksapraopong

วชิรเวชสารและวารสารเวชศาสตร์เขตเมือง N%

ปที ่ี 65 ฉบับที่ 2 มีนาคม - เมษายน พ.ศ. 2564 233 91.7
45 17.7
Table 1: 11 4.3
Demographic data of parents (N = 254) (Continued) 6 2.4
3 1.2
Characteristic 12 4.7
Vehicle use for the child a
Cars 245 96.5
Motor cycle 9 3.5
Public transportation
Bicycle
School bus
Others
Previous child’s road traffic accident
No
Yes

a Can answer more than one choice

Table 2:
Knowledge of parents on road traffic safety for children including car seat use before receiving the brochure
(N = 254)

No. Questionnaire item N%

1 The leading cause of severe traumatic injury and death in children < 15 years
old in Thailand

Road traffic accident a 104 40.9

Don’t know 63 24.8

Drowning 61 24.0

Fall 16 6.3

Physical abuse 7 2.8

Others 3 1.2

2 Proper location for preschoolers in the car

Back seat a 225 88.6

Front seat 13 5.1

No difference between front seat and back seat 8 3.1

Don’t know 8 3.1

100 Car Seat Knowledge and Car Seat Use among Parents of Preschool Children in Bangkok, Thailand
Pasistha Termworasin Dissajee Lumbiganon Chattip Prueksapraopong

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

Table 2:
Knowledge of parents on road traffic safety for children including car seat use before receiving the brochure
(N = 254) (Continued)

No. Questionnaire item N%

3 Proper direction of car seat for preschoolers

Forward facing a 199 78.3

Rear facing 47 18.5

No difference between forward facing and rear facing 5 2.0

Don’t know 3 1.2

4 Children need to be put in car seat until what age?

3 years old 31 12.2

7 years old 152 59.8

13 years old a 39 15.4

Don’t know 32 12.6

5 Using seat belt alone is safe enough for preschoolers

Incorrect a 194 76.4

Correct 22 8.7

Don’t know 38 15.0

6 Comparison between using car seat and seat belt to prevent injury in preschooler

Car seat is better than seat belt a 235 92.5

No difference 1 0.4

Don’t know 18 7.1

7 When accident happens in preschooler who use seat belt alone

Injury will be more severe than car seat use a 156 61.4

No difference in severity of injury compared to car seat use 33 13.0

Don’t know 65 25.6

8 Installing mattress in the back seat helps to prevent injury when accident occurs

Incorrect a 199 78.3

Correct 11 4.3

Don’t know 44 17.3

a correct answer

Car Seat Knowledge and Car Seat Use among Parents of Preschool Children in Bangkok, Thailand 101
Pasistha Termworasin Dissajee Lumbiganon Chattip Prueksapraopong

วชิรเวชสารและวารสารเวชศาสตรเ์ ขตเมือง

ปที ี่ 65 ฉบับที่ 2 มนี าคม - เมษายน พ.ศ. 2564

Attitudes, practices and factors associated with than using seat belt alone. However, despite
car seat use (N = 233) the relatively high level of education, 82.0% of
Among 233 parents who took their children parents who took their children to school by car
to school by car, 191(82.0%) had ever used car had ever used car seat but only 21.5% of them
seats for their children and among these 191, used it on every ride of their children. After
41 (21.5%) used it every time. The most common receiving the brochure, the car seat knowledge
reason for using car seats was awareness of the increased significantly from before receiving
benefit from using car seats (92.7%). The reasons brochure.
for not using car seats were refusal by children, A previous study in Thailand in 2014 and 2015
difficulty in installation/limited car space and found that only 20% of parents had ever used car
expensiveness in 57.1%, 28.6% and 19.0%, seat11. The percentage of car seat use was much
respectively (Table 3). lower than our study which might be due to
different population, location and timing of study.
Knowledge before and after receiving brochure However, the reasons for not using car seat were
(N = 135) similar, including refusal by children, difficulty in
After receiving car seat brochure, the installation/limited car space and expensiveness.
percentages of correct answers for the leading These reflect that there are opportunities to improve
cause of death in children less than 15 years old car seat use. Health care providers should educate
and the oldest age of children needed car seat all family members about the benefit of car seat
increased significantly compared to before receiving use and help them find the ways to improve
brochure (40.0% to 57.8%, p 0.001 and 16.3% to children’s compliance of using car seat such as to
38.5%, p < 0.001, respectively, Table 4). use car seat since their first ride and to make
The full score for the questionnaires was staying in car seat a routine for the family. Moreover,
8 points. The mean scores and standard deviations it is important to use appropriate car seat for
of pretest and posttest were 5.50 (S.D. 1.46) each and every ride to protect children from
and 5.98 (S.D. 1.63), respectively. The mean unexpected road traffic accidents, such as “no car
difference was 0.48 (95% confidence interval seat, no ride”.
0.22-0.74), p < 0.001. This showed that parents of In our study, most common source of car seat
preschool children gained knowledge significantly information was the internet, only 9% of participants
after receiving car seat brochures. reported that they knew about car seat from their
health care provider. Child passenger safety should
Discussion be included in routine anticipatory guidance such as
during prenatal conversation, at the time when a
In this study, all parents knew about car newborn baby is discharged from the hospital and
seat, most of them got the information from the at every well-baby clinic visit.
internet and relatives. Only 9% reported that they
knew from their health care providers. Most parents
knew that preschoolers should be placed in the
back seat of the car and that using car seats can
better protect children from road traffic accident

102 Car Seat Knowledge and Car Seat Use among Parents of Preschool Children in Bangkok, Thailand
Pasistha Termworasin Dissajee Lumbiganon Chattip Prueksapraopong

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

Table 3:
Attitudes, practices and factors associated with car seat use (N = 233)

Questionnaire item N %

Have ever used car seat before 82.0
18.0
Yes 191
92.7
No 42 27.2
12.0
Reason for using car seat a (N = 191)
57.1
Awareness of the benefit of car seat 177 28.6
19.0
Own a car seat 52 14.3
4.8
Friend’s suggestion 23
21.5
Reason for not using car seat a (N = 42) 22.0
18.8
Children’s refusal 24 24.6
13.1
Difficulty in installation/limited car space 12
25.1
Expensiveness 8 22.1
18.2
Children rarely ride in the car 6 12.1
7.4
Others 2 10.8
4.3
Frequency of car seat use (N = 191)

Every time (100%) 41

Nearly every time (75% - 99%) 42

Mostly (50% - 74%) 36

Once in a while (25% - 49%) 47

Rarely (1% - 24%) 25

Frequency of seat belt use (N = 231) b

Every time (100%) 58

Nearly every time (75% - 99%) 51

Mostly (50% - 74%) 42

Once in a while (25% - 49%) 28

Rarely (1% - 24%) 17

Never (the child sat on adult’s lap) 25

Never (the child sat alone) 10
a Can answer more than one choice
bTwo parents did not answer this question

Car Seat Knowledge and Car Seat Use among Parents of Preschool Children in Bangkok, Thailand 103
Pasistha Termworasin Dissajee Lumbiganon Chattip Prueksapraopong

วชริ เวชสารและวารสารเวชศาสตรเ์ ขตเมือง

ปีที่ 65 ฉบับท่ี 2 มนี าคม - เมษายน พ.ศ. 2564

Table 4:
Knowledge of parents before and after receiving brochure (N = 135)

PRETEST POSTTEST
CORRECT
QUESTION CORRECT n% p-valuea
78 57.8
n% 126 93.3 0.001
102 75.6 0.424
1. Leading cause of death in children < 15 yrs old 54 40.0 52 38.5 0.487
111 82.2 <0.001
2. Proper location for preschoolers in the car 122 90.4 0.585
128 94.8
3. Proper direction of car seat for preschoolers 107 79.3 0.508
98 72.6
4. Oldest age of children who need car seat 22 16.3 112 83.0 0.678
0.268
5. Using seat belt alone for preventing accidents 107 79.3

6. Comparison between using car seat and 131 97.0
using seat belt alone for preventing accidents

7. Severity of injury when using seat belt alone 93 68.9

8. Injury associated with using mattress in the back seat 106 78.5
a McNemar’s Chi Square test

In 2018, the AAP published updated second-hand shops, loans or low-cost rentals and
recommendations on car safety seats based teaching parents how to properly install and use
on re-analysis of the previous data. The new them14. In addition, the government needs to
recommendation states that children should remain legislate child passenger safety laws with
in a rear-facing car seat until they reach the highest enforcement in order to protect the lives of our
weight or height allowed by their seat13. The age children.
specific milestone of transitioning at 2 years old There were some limitations to the study.
was removed as well as the age for changing from Firstly, we enrolled only the preschools near our
a forward-facing car seat to a belt-positioning hospital and planned to recruit all parents but the
booster seat which should depend on the height number was small, so the result may not represent
and weight limits for their seats, then until the car seat use in Bangkok as a whole. Secondly,
vehicle’s safety seat belt fits properly. This new we did not focus on the actual practice of using
recommendation is more practical for parents car seat including the correct installation of car seat.
and may promote more car seat use. However, Thirdly, we did not collect information on change in
the most important thing is to use the right car seat car seat use after receiving the brochure. However,
for every trip. our study revealed that among parents of
Strategies to increase car seat use may also preschoolers in Bangkok, the capital and most
include setting up programs advertised in social populous city of Thailand, who knew about car
media concerning the importance of car seat use, seat, most of them did not use it regularly, so more
helping parents to get access to car seats through strategies are needed to improve car seat use.

104 Car Seat Knowledge and Car Seat Use among Parents of Preschool Children in Bangkok, Thailand
Pasistha Termworasin Dissajee Lumbiganon Chattip Prueksapraopong

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

Disclosure statement www.aap.org/en-us/about-the-aap/aap-press-
The authors report no conflict of interest. room/pages/aap-updates-recommendation-on-
car-seats.aspx
Acknowledgement 5. American Academy of Pediatrics. Car seats:
information for families [Internet]. 2011 [cited
The authors thank the schools, teachers and 2016 Nov 14]. Available from: https://www.
parents for their cooperation in this study. The healthychildren.org/English/safety-prevention/
authors also thank Mr. Anucha Kamsom, statistician on-the-go/pages/Car-Safety-Seats-Information-
at Research Facilitation Division, Faculty of Medicine for-Families.aspx
Vajira Hospital, Navamindradhiraj University who 6. National Highway Traffic Safety Administration.
helped analyzing the data. Car seat recommendations for children [Internet].
Funding 2011 [cited 2016 Nov 14]. Available from: https://
This study was supported by Navamindradhiraj www.nhtsa.gov/press-releases/nhtsa-releases-
University Research Fund. new-child-seat-guidelines
7. American Academy of Pediatrics. New child
References passenger safety seat guidance advises kids to ride
rear-facing as long as possible; drops age criterion
1. Kyu HH, Stein CE, Boschi Pinto C, Rakovac I, [Internet]. 2018 [cited 2019 Nov 8]. Available
Weber MW, Dannemann Purnat T, et al. Causes from https://www.aappublications.org/news/
of death among children aged 5-14 years in 2018/08/30/passengersafety083018
the WHO European Region: a systematic 8. Deng X, Jin Y, Peng J, Xia Q, Ma J, Wang L, et al.
analysis for the Global Burden of Disease Study Analysis on influencing factors for child
2016. Lancet Child Adolesc Health 2018;5: restraint system use in Shanghai and Shenzhen,
321-37. China. Zhonghua Liu Xing Bing Xue Za Zhi 2016;
1:10-5.
2. Bureau of Epidemiology of Thailand. Severe 9. Sevketglu E, Hatipoglu S, Esin G, Oztora S.
injury in children under 15 years old. Annual Knowledge and attitude of Turkish parents
Epidemiological Surveillance Report 2015 regarding car safety seats for children. Ulus
[Internet]. 2015 [cited 2016 Nov 14]. Available Travma Acil Cerrahi Derg 2009;5:482-6.
from http://www.boe.moph.go.th/Annual/ 10. Souza BG, Melo TE, Lisboa TP, Miranda MB,
AESR2015/aesr2558/Part%201/10/under15.pdf Souza TG, Oliveira VM. Parental awareness and
perception for correct use of child restraint
3. World Health Organization. Improving the systems and airbags in Brazil. Traffic Inj Prev
comprehensiveness of laws relating to specific 2017;2:171-4.
risk factors: Child restraints. Strengthening 11. A Situation Study Report: Car Seat in Thailand.
road safety legislation [Internet]. 2015 [cited Report No: 296-2015-16. [Internet]. 2015 [cited
2016 Nov 14]. Available from http://www.searo. 2018 Jan 7]. Available from http://kb.hsri.
who.int/thailand/areas/who_manual_th_ or.th/dspace/handle/11228/4326?locale-
121015.pdf attribute=th

4. American Academy of Pediatrics. AAP updates
recommendations on car seats [Internet]. 2011
[cited 2016 Nov 14]. Available from https://

Car Seat Knowledge and Car Seat Use among Parents of Preschool Children in Bangkok, Thailand 105
Pasistha Termworasin Dissajee Lumbiganon Chattip Prueksapraopong

วชิรเวชสารและวารสารเวชศาสตรเ์ ขตเมอื ง

ปีที่ 65 ฉบบั ท่ี 2 มนี าคม - เมษายน พ.ศ. 2564

12. Plitapolkarnpim A. Safety Promotion and Injury 14. Centers for Disease Control and Prevention.
Prevention. In: Noipayak P, Piyasil W, Ningsanon What works: strategies to increase car seat and
W, Ungthavorn P, editors. Guideline in Child booster seat use. [Internet]. 2015 [cited 2016
Health Supervision. Bangkok: Sappasarn Publishing; Nov 14 ]: Available from https://www.cdc.gov/
2014. p. 101-26. motorvehiclesafety/child_passenger_safety/
strategies.html
13. American Academy of Pediatrics. Child passenger
safety [Internet]. 2018 [cited 2019 Nov 8].
Available from https://pediatrics.aappublications.
org/content/142/5/e20182461#sec-7

106 Car Seat Knowledge and Car Seat Use among Parents of Preschool Children in Bangkok, Thailand
Pasistha Termworasin Dissajee Lumbiganon Chattip Prueksapraopong

วชิรเวชสารและวารสารเวชศาสตรเ์ ขตเมือง นพิ นธ์ตน้ ฉบับ

การศึกษาประสทิ ธผิ ลของการให้ Tranexamic Acid โดยการฉดี เขา้
ในข้อเข่ารว่ มกับการพกั สายระบายเลือด (clamp drain)
ในการลดการสญู เสียเลอื ดภายหลังการผา่ ตดั เปลี่ยนข้อเข่าเทียม

ณัฐพงศ์ หงษ์คู พ.บ.1*
พฤกษ์ ไชยกิจ พ.บ.1
อรรถพล ศรวี ัฒนะ พ.บ.1
สุรพจน์ เมฆนาวนิ พ.บ.1

1ภาควชิ าศัลยศาสตรอ์ อร์โธปดิ กิ ส์ คณะแพทยศาสตร์วชริ พยาบาล มหาวิทยาลัยนวมนิ ทราธริ าช กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
* ผตู้ ดิ ต่อ, อเี มล: [email protected]
Vajira Med J. 2021; 65(2) : 107-16
http://dx.doi.org/10.14456/vmj.2021.10

บทคดั ยอ่

วัตถุประสงค์: เพ่ือรายงานผลการใช้ยา Tranexamic acid (TXA) รูปแบบการฉีดเข้าข้อเข่า ร่วมกับการพักสาย
ระบายเลือด 4 ชั่วโมงเปรียบเทียบกับการพักสายระบายเลือดอย่างเดียว ในการลดการสูญเสียเลือดของผู้ป่วย
ที่ไดร้ บั การผา่ ตัดเปลีย่ นข้อเข่าเทยี ม

วิธีด�ำเนินการวิจัย: เก็บข้อมูลย้อนหลังผู้ป่วยผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่าเทียม ท่ีวชิรพยาบาล ตั้งแต่กรกฎาคม 2556 ถึง
กมุ ภาพนั ธ์ 2557 โดยแบ่งเป็นกลมุ่ ที่ 1 ได้รับยา TXA 1 กรัม ฉีดขอ้ เขา่ ผ่านทางสายระบายเลือด และกลุ่มท่ี 2
พักสายระบายเลือดเป็นเวลา 4 ช่ัวโมงแต่ไม่ได้รับยา TXA เข้าข้อเข่า เก็บข้อมูลระดับเม็ดเลือดก่อนและ
หลงั ผ่าตัด การสูญเสียเลอื ดในสายระบายเลอื ดในวันท่ี 1 และ 2 หลังผ่าตดั

ผลการวจิ ยั : ผู้ปว่ ยทั้งหมด 75 ราย (กลมุ่ ที่ 1 จ�ำนวน 36 ราย, กลุม่ ที่ 2 จ�ำนวน 39 ราย) ไมพ่ บวา่ มคี วามแตกตา่ งกัน
อย่างมีนัยส�ำคัญทางสถิติของข้อมูลก่อนการผ่าตัดและระยะเวลาการผ่าตัด ปริมาณการเสียเลือดทาง
สายระบายเลือดหลังการผา่ ตัดของกลุม่ ท่ี 1 ในวนั ที่ 1 และ 2 เท่ากับ 148 +/- 71 และ 214 +/- 97 มิลลิลติ ร
ในขณะทก่ี ลุม่ ที่ 2 คอื 299 +/- 97 และ 258 +/- 114 มิลลิลิตร ตามลำ� ดบั ซึ่งเมื่อใช้คา่ สถติ ิ student’s t-test
ท�ำการเปรียบเทียบพบว่า ปริมาณการเสียเลือดทางสายระบายเลือดที่แตกต่างกันอย่างมีนัยส�ำคัญทางสถิติ
จะพบในวันแรกหลังการผ่าตัด และเมื่อติดตามไปท่ี 3 เดือนหลังผ่าตัดไม่พบว่ามีผู้ป่วยที่มีภาวะแทรกซ้อน
ของทางดา้ นการเกิดลิ่มเลือดอุดตนั (thromboembolic event)

สรปุ : การใชย้ า TXA ในรูปแบบฉดี เขา้ ขอ้ เขา่ ร่วมกบั การพกั สายระบายเลอื ด เป็นระยะเวลา 4 ช่วั โมงเปน็ วิธที ี่ปลอดภัย
และมปี ระสิทธิภาพชว่ ยลดการสญู เสยี เลอื ดในผปู้ ่วยผา่ ตดั เปล่ียนขอ้ เข่าเทียม

ค�ำส�ำคญั : การผา่ ตดั เปลยี่ นข้อเขา่ เทียม, ยา Tranexamic acid, การสูญเสียเลอื ด, วิธีการฉีดเข้าภายในขอ้ เข่า

วันที่รับบทความ: 2 กนั ยายน 2563 วันแกไ้ ขบทความ: 23 มกราคม 2564 วันตอบรับบทความ: 6 กุมภาพนั ธ์ 2564

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine Original articles

Efficacy of Combined Direct Intra-articular Infusion of
Tranexamic Acid and Drainage Clamping in Reduction of
Blood Loss after Total Knee Arthroplasty

Natthapong Hongku MD1*
Pruk Chaiyakrit MD1
Athaphol Sriwattana MD1
Surapoj Meknavin MD1

1 Department of Orthopedic, Faculty of Medicine Vajira Hospital, Navamindrahiraj University Bangkok, Thailand
* Corresponding author, e-mail address : [email protected]
Vajira Med J. 2021; 65(2) : 107-16
http://dx.doi.org/10.14456/vmj.2021.10

Abstract

Objective: To report the results of intra-articular infusion of Tranexamic acid (TXA) combined with
4-hour drain clamping compared with 4 hours drain clamping alone for reducing blood loss in
total knee arthroplasty (TKA) patients.

Methods: We retrospectively collected data of patients who underwent TKA by two surgeons in
Vajira hospital from July 2013 to February 2014. Surgical approaches and perioperative
management were the same in all patients. The patient’s data were divided into two groups.
All patients were treated with 4-hour drain clamping as a routine measure. Group 1 was the
data of patient who receiving one gram of TXA (20 ml.) intra-articularly via the drain after
wound closure. Group 2 was not receiving TXA. We applied the inclusion criteria to reduce
variation between groups. Data collection included pre and post-op hematocrit level,
intra-op blood loss, amount of vacuum drainage on day 1 and day 2, and other important
clinical data.

Results: There were 36 patients in group 1 and 39 patients in group 2. There was no statistically
significantly different between groups in terms of preoperative data and operation time.
Post-operative vacuum drainage of group 1 on day 1 and 2 was 148+/-71 ml. and 214+/-97 ml.
while group 2 was 299+/-97 ml. and 258+/-114 respectively when compare with student’s t –test
statistic. The mean amount different of drainage on day 1 was 151 ml. with statistically significant
(p-value < 0.01). No patient has venous thromboembolic events upon follow up at least 3 months.

Conclusion: Intra-articular infusion of TXA combined with 4-hour drain clamping is a safe and
effective method to reduce blood loss in TKA patient.

Keywords: total knee arthroplasty, tranexamic acid, blood loss, intra-articular fusion

Received: 2 September 2020, Revised: 23 January 2021, Accepted: 6 February 2021

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

บทน�ำ ภาวะเลือดออกจากการผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่าเทียมอย่าง
แพร่หลาย14 โดยมีวิธีการบริหารยาหลายรูปแบบ ทั้งการให้
ในปัจจุบันการผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่าเทียม (total knee ทางกระแสเลือด (intravenous route) หรือให้ทางข้อเข่า
arthroplasty: TKA) เพ่ือรักษาโรคข้อเข่าเสื่อมท่ีเกิดจาก ท่ีไดร้ ับการผ่าตดั โดยตรง (topical route) ซ่ึงวธิ ีหลังสามารถ
ความเสื่อมของข้อเข่าในระยะสุดท้าย เป็นการผ่าตัดท่ีเป็น หลีกเล่ียงผลข้างเคียงจากการให้ทางกระแสเลือด (systemic
ท่ีนิยมกันอย่างแพร่หลายมากขึ้นเร่ือยๆ1 การเสียเลือด effect) โดยที่ยังคงประสิทธิภาพของยาไว้ได้12, 16-17, 20-21
ระหว่างการผ่าตัดและภายหลังการผ่าตัด (perioperative ส�ำหรับขนาดยา TXA ท่ีใช้ส�ำหรับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า
blood loss) เป็นสิ่งท่ีหลีกเล่ียงได้ยาก และเป็นสาเหตุหนึ่ง เทียมน้ัน พบวา่ ยาขนาดตำ�่ (low dose) ท่ี 10-15 มลิ ลกิ รัม
ทท่ี ำ� ใหเ้ กดิ ภาวะแทรกซอ้ นภายหลงั การผา่ ตดั 2-5 จากการศกึ ษา ตอ่ กโิ ลกรมั และขนาดสงู (high dose) ทมี่ ากกวา่ 30 มลิ ลกิ รมั
ของ Bong และคณะ3พบว่าร้อยละ 30 ของการผา่ ตดั เปล่ยี น ต่อกิโลกรัม ก็สามารถลดการเสียเลือดหลังผ่าตัดเปล่ียน
ข้อเข่าเทียม ผู้ป่วยมีความจ�ำเป็นต้องได้รับเลือดทดแทน ข้อเข่าเทียมได1้ 7, 22-24
(blood transfusion) ซึ่งการให้เลือดทดแทนท�ำให้เพิ่ม วัตถุประสงค์ของการศึกษาน้ี เพ่ือศึกษาประสิทธิภาพ
ความเสี่ยงต่อการติดเชื้อทางกระแสเลือด การเกิดภาวะ ในการลดการเสียเลือดภายหลังการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม
เกลือแร่ผิดปกติ การเกิดการแข็งตัวของเลือดผิดปกติ และ ของการใช้ยา TXA ขนาดสูง 1 กรัม ทางข้อเข่าที่ได้รับ
เสยี่ งตอ่ การเกดิ ภาวะลมิ่ เลอื ดอดุ ตนั 6-11 ภายหลงั การผา่ ตดั จะมี การผ่าตัดโดยตรง ผ่านทางสายระบายเลือดหลังการผ่าตัด
การใสส่ ายระบายเลอื ด เพอื่ ลดการเกดิ เลอื ดคงั่ (hematoma) ทันที ร่วมกับการพักสายระบายเลือดเป็นระยะเวลานาน
ท�ำให้ข้อเข่าไม่บวม ลดภาวะแทรกซ้อนของแผลผ่าตัด 4 ชั่วโมง เปรียบเทียบกับการพักสายระบายเลือดเพียง
การเคลื่อนไหวเข่าหลังผ่าตัดท�ำได้ดีกว่าการไม่ใส่สาย อยา่ งเดยี ว โดยสมมตฐิ านของการศกึ ษานเ้ี ชอ่ื วา่ การใหย้ า TXA
ระบายเลือด12 ในส่วนของวิธีการลดการเสียเลือดจาก ขนาดสูง 1 กรัมทางข้อเข่าร่วมกับการพักสายระบายเลือด
การผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่าเทียมท�ำได้หลายวิธี การพักสาย ที่ 4 ชัว่ โมง จะสามารถเพิ่มประสิทธภิ าพการลดการเสยี เลือด
ระบายเลือด (drainage clamping) และการให้ยา จากการผ่าตัดได้มากข้ึน และเพื่อศึกษาภาวะแทรกซ้อน
Tranexamic acid (TXA) ท้งั ทางกระแสเลือด และในขอ้ เข่า ซ่งึ อาจเกดิ ขึน้ จากการได้รบั ยา TXA ขนาดสูง รว่ มกับการพัก
ผ่านทางสายระบายเลือดตอนเสร็จผ่าตัด เป็นวิธีที่นิยม สายระบายเลอื ดนาน 4 ชัว่ โมงหลังการผ่าตัด
ใชก้ ัน13-18
การพักสายระบายเลือด (drainage clamping) วธิ ดี ำ� เนนิ การวิจัย
หลังเสร็จผ่าตัด จะท�ำให้เกิด temponade effect ภายใน
ข้อเข่าจะช่วยลดการสูญเสียเลือดได้ในช่วงแรกหลังผ่าตัด การศึกษานี้ได้รับการอนุมัติจากคณะกรรมการ
หลังจากนั้นจึงปล่อยสายระบายเลือดให้ท�ำงาน เพ่ือลด จริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล
โอกาสเกิดเลือดคั่งในข้อเข่า (hematoma formation)19 มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช (เลขท่ีอนุมัติ 070/2557) โดย
โดยระยะเวลาของการพักสายระบายเลือด มีการศึกษา รูปแบบวิจัยเป็นการศึกษาข้อมูลย้อนหลัง (retrospective
พบว่า ระยะเวลาพักสายระบายเลือดที่น้อยกว่า 4 ช่ัวโมง study) ของผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อมที่ได้รับการผ่าตัดเปลี่ยน
ไม่สามารถลดการเสียเลือดจากการผ่าตัดได้จริง เพียงแต่ ขอ้ เขา่ เทยี มทโ่ี รงพยาบาลวชริ พยาบาล โดยแพทยผ์ เู้ ช่ียวชาญ
เปน็ การชะลอปริมาณเลอื ดที่จะออกจากสายเท่านัน้ 19-20 สาขาข้อเข่าและข้อสะโพก 2 ทา่ น (S.M. , P.C.) ในช่วงเดือน
สว่ นการใชย้ า TXA ซงึ่ เปน็ ยาในกลมุ่ anti-fibrinolytic กรกฏาคม 2556 ถึง เดอื นกุมภาพันธ์ 2557 โดยศึกษาข้อมูล
drug มีฤทธิ์ช่วยลดการเสียเลือดจากกระบวนการยับย้ัง ผ้ปู ่วยใน และเวชระเบยี นผปู้ ่วยนอกโดยใชเ้ ปน็ ข้อมลู ทีไ่ ด้จาก
การย่อยสลายลิ่มเลือด สามารถช่วยลดการสูญเสียเลือด ICD 9CM code 8154 ซึ่งหมายถึงผู้ป่วยที่ท�ำการผ่าตัด
ได้อย่างมีประสิทธิภาพท�ำให้ปัจจุบันมีการใช้ TXA เพื่อลด เปลยี่ นข้อเข่าเทียม

การศกึ ษาประสทิ ธผิ ลของการให้ Tranexamic Acid โดยการฉดี เขา้ ในขอ้ เขา่ รว่ มกบั การพกั สายระบายเลอื ด (clamp drain) ในการลดการสญู เสยี เลอื ดภายหลงั การผา่ ตดั เปลยี่ นขอ้ เขา่ เทยี ม 109
ณัฐพงศ์ หงษ์คู พฤกษ์ ไชยกิจ อรรถพล ศรวี ัฒนะ สุรพจน์ เมฆนาวนิ

วชริ เวชสารและวารสารเวชศาสตร์เขตเมอื ง

ปที ี่ 65 ฉบบั ท่ี 2 มนี าคม - เมษายน พ.ศ. 2564

เกณฑ์การคัดเข้าการวิจัยได้แก่ ผู้ป่วยโรคข้อเข่าเส่ือม การรักษาผู้ป่วยโรคข้อเข่าเทียมท่ีเข้ามารับการผ่าตัดเปลี่ยน
ชนิดปฐมภูมิซ่ึงได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมคร้ังแรก ข้อเข่าเทียมท่ีโรงพยาบาลวชิรพยาบาล บันทึกโดยแพทย์
แบบใช้ซีเมนต์โดยแพทย์ผู้เช่ียวชาญสาขาข้อเข่าและ ประจ�ำบ้านต่อยอดเพียงคนเดียว โดยมีข้อมูลเร่ืองเพศ อายุ
ขอ้ สะโพก อายุไมเ่ กนิ 85 ปี ไมม่ ีประวตั ิโรคประจำ� ตัว การใช้ โรคประจ�ำตัว น�้ำหนักตัว ค่าดัชนีมวลกาย ค่าความผิดปกติ
ยาละลายลิ่มเลือด, หรือความเสี่ยงต่อการมีภาวการณ์แข็งตัว ของแนวกระดูกข้อเข่าจากฟิลม์เอกซเรย์ สาเหตุของ
ของเลอื ดผิดปกติ ไมม่ ีขอ้ หา้ มในการใช้ยา TXA โรคข้อเข่าเสื่อม ค่าคะแนน The Western Ontario and
เกณฑ์การคัดออกจากการวิจัยในกรณีท่ีมีภาวะเข่า McMaster Universities Osteoarthritis Index (WOMAC
ผิดรูปมากผิดปกติ แนวกระดูกข้อเข่าที่ผ่าตัดโค้งเกิน score) ค่าพิสัยข้อก่อนและหลังผ่าตัด 2) แบบบันทึกค่า
20 องศา ใช้ระยะเวลาการผ่าตัดและรัดสายห้ามเลือด สารน�้ำ การให้เลือด การเสียเลือดจากสายระบายเลือด ซึ่งมี
(tourniquet time) นานเกิน 140 และ 90 นาทีตามล�ำดับ การบันทึกรายชั่วโมงในช่วง 24 ชั่วโมงแรกหลังการผ่าตัด
มีโรคหรือความเสี่ยงในการรับเลือด มีเหตุให้ไม่สามารถวัด และ ทุก 8 ช่ัวโมง ช่วง 24-48 ชั่วโมงหลังการผ่าตัด
ค่าปริมาณเลือดจากสายระบายเลือดได้ครบ 48 ช่ัวโมง 3) ใบรายงานผลเลือดในเวชระเบียนผู้ป่วยใน และบันทึก
หลงั ผา่ ตดั ผปู้ ว่ ยทไี่ มไ่ ดม้ ารบั การตรวจตดิ ตามอาการภายหลงั ค� ำ สั่ ง ก า ร รั ก ษ า ใ ห ้ เ ลื อ ด ใ น เ ว ช ร ะ เ บี ย น ผู ้ ป ่ ว ย ใ น เ พื่ อ
การผา่ ตดั ครงั้ แรก เช็คการบันทึกค่าความเข้มข้น และค่าฮีโมโกลบินของเลือด
แบ่งผู้ป่วยเป็น 2 กลุ่ม โดยกลุ่มที่ 1 คือ กลุ่มที่ได้รับ 4) ใบสรุปเวชระเบียนวินิจฉัยโรค และใบบันทึกติดตาม
ยา TXA ทางข้อเข่า ร่วมกับการพักสายระบายเลือดหลัง การรักษา (progress note) เพื่อบันทึกภาวะแทรกซ้อน
ผ่าตดั นาน 4 ชัว่ โมง (TXA-IA + 4-hr draninage clamping) จากการให้ยา TXA และแผลผ่าตัด 5) ข้อมูลการให้สารน้�ำ
และกลุ่มท่ี 2 คือ กลุ่มที่มีการพักสายระบายเลือดหลังผ่าตัด และเลือด รวมถึงการสูญเสียเลือดได้จากใบบันทึกการผ่าตัด
นาน 4 ชว่ั โมง เพยี งอย่างเดียว (4-hr draninage clamping และดมยาสลบในเวชระเบียนผู้ป่วยใน รวมถึงข้อมูลสาเหตุ
alone) การให้เลือดหากมีการให้เลือดในผู้ป่วยแต่ละราย 6) ข้อมูล
ผลลัพธ์ (outcomes) ปริมาณเลือดจากสายระบายเลือด อ้างอิงจากแบบบันทึก
เปรียบเทียบปริมาณเลือดจากสายระบายเลือด จะวัด ทางการพยาบาลที่ใช้ดูแลผู้ป่วยหลังการผ่าตัดซ่ึงบันทึกโดย
เปน็ หน่วยซีซี โดยท�ำการวดั รายช่ัวโมง ภายในชว่ ง 24 ช่ัวโมง พยาบาลปฏิบัติการดูแลคนไข้ และปริมาณท่ีบันทึกอ้างอิง
แรกหลังการผ่าตัด และวัดทกุ 8 ชั่วโมงในช่วง 24-48 ชว่ั โมง จากขีดวัดระดับเลือดข้างขวดท่ีต่อจากสายระบายเลือดนั้น
หลังการผา่ ตัด และ 7) ข้อมูลระยะเวลาการผ่าตัด และระยะเวลาในการรัด
ภาวะแทรกซ้อนจากการให้ Tranexamic acid วัด สายห้ามเลือด จากใบบันทกึ การผา่ ตดั
จากการวินิจฉัยภาวะลิ่มเลือดอุดตันภายหลังการผ่าตัด ข้อมูลพ้ืนฐานผู้ป่วย เช่น อายุ เพศ ส่วนสูง น�้ำหนัก
เปล่ียนข้อเข่าเทียม และภาวะแทรกซ้อนจากการพักสาย โรคประจ�ำตัว ประวัติการแพ้ยา และวินิจฉัยสาเหตุของ
ระบายเลือด จะดูในวันท่ีสองหลังผ่าตัด เม่ือมีการเปิด โรคข้อเข่าเส่ือม ผลตรวจค่าความสมบูรณ์และความเข้มข้น
ล้างแผลผ่าตัด นอกจากน้ียังมีการติดตามดูข้อมูลการเกิด ของเลือด ข้อมูลจากฟิลม์เอกซเรย์เพ่ือวัดค่าความผิดปกติ
ภาวะล่ิมเลือดอุดตันภายหลังการผ่าตัดไปจนถึง 3 เดือน แนวกระดูกข้อเข่า ข้อมูลการให้หรือไม่ให้ยา TXA ข้อมูล
หลงั การผา่ ตดั ด้วย การพักสายระบายเลือด 4 ชั่วโมง ข้อมูลการเสียเลือดภาย
วิธกี ารเก็บขอ้ มูล หลังการผ่าตัดจากสายระบายเลือดหลังการผ่าตัด ข้อมูล
การเก็บข้อมูลเพื่อน�ำมาวิเคราะห์ผลมีการเก็บมาจาก ภาวะแทรกซ้อนจากการให้ยาและภาวะแทรกซ้อนจาก
หลายแหล่งข้อมูลได้แก่ 1) แบบฟอร์มมาตรฐานการติดตาม การพักสายระบายเลือด ทั้งหมดท่ีเก็บจะถูกเก็บข้อมูลโดย
ผู้วิจยั หลกั

110 การศกึ ษาประสทิ ธผิ ลของการให้ Tranexamic Acid โดยการฉดี เขา้ ในขอ้ เขา่ รว่ มกบั การพกั สายระบายเลอื ด (clamp drain) ในการลดการสญู เสยี เลอื ดภายหลงั การผา่ ตดั เปลยี่ นขอ้ เขา่ เทยี ม
ณัฐพงศ์ หงษค์ ู พฤกษ์ ไชยกจิ อรรถพล ศรวี ัฒนะ สรุ พจน์ เมฆนาวิน

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

การวิเคราะห์ขอ้ มูล ผ้ปู ่วยออกเปน็ 2 กลมุ่ โดยกลุ่ม 1 ท่ไี ดร้ บั ยา TXA ทางขอ้ เขา่
ข้อมูลที่ได้มาท้ังหมดจะถูกเก็บบันทกไว้ในโปรแกรม ร่วมกับการพักสายระบายเลือดหลังผ่าตัดนาน 4 ชั่วโมง
Microsoft Excel software (version 2010) สว่ นการวเิ คราะห์ จ�ำนวน 36 ราย และกลุ่ม 2 ท่ีมีการพักสายระบายเลือด
ข้อมูลทางสถิติใช้โปรแกรม Stata software version 14.2 หลังผา่ ตัดนาน 4 ชว่ั โมง เพยี งอย่างเดยี ว จำ� นวน 39 ราย โดย
(Stata Corp, College Station, Texas, USA) ข้อมูลเชิง อายเุ ฉลีย่ ของผู้ปว่ ยทงั้ หมด คือ 66.7 +/- 1.8 ปี (49 - 80 ปี)
ปริมาณจะน�ำเสนอโดยใช้ค่าเฉลี่ย (mean) พร้อมส่วน ได้รับการผ่าตัดเข่าข้างขวา 33 คน และเข่าข้างซ้าย 42 คน
เบ่ียงเบนมาตรฐาน (standard deviation) การทดสอบ และไม่พบว่ามีความแตกต่างอย่างมีนัยส�ำคัญทางสถิติของ
ความสัมพันธ์ทางสถิติของข้อมูลจะใช้ student t-test ข้อมูลก่อนการผ่าตัดและข้อมูลในห้องผ่าตัด ระหว่างผู้ป่วย
มาค�ำนวณความแตกต่างทางสถิติ ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพ ทงั้ สองกล่มุ ดงั ท่แี สดงไว้ในตารางท่ี 1
จะถูกนำ� เสนอโดยใชก้ ารแจกแจงความถี่ รอ้ ยละ และทดสอบ ในแง่ของการเสียเลือดภายหลังการผ่าตัด พบว่า
ความสัมพันธ์ทางสถิติของข้อมูลโดยใช้สถิติ Chi-square ระดับความเข้มข้นของเลือด ท้ังท่ีวัดในวันแรกหลังการผ่าตัด
t-test ใช้ค่า p value ท่ี 0.05 เพื่อบอกความแตกต่างที่มี และความเปล่ียนแปลงของระดับ hematocrit ท่ีลดลง
นยั ส�ำคญั ทางสถติ ิ เม่ือเปรียบเทียบกับก่อนผ่าตัด ผลการศึกษาไม่พบว่ามี
ความแตกต่างระหว่างกลุ่มผู้ป่วยท้ังสองกลุ่มอย่างมีนัยส�ำคัญ
ผลการวิจัย แต่อย่างไรก็ตาม เมื่อ เปรียบเทียบปริมาณการเสียเลือด
ท่ีออกมาทางสายระบายเลือดในวันแรกหลังการผ่าตัด
การวิจัยน้ีรวบรวมผู้ป่วยผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ระหว่างผู้ป่วยท้ังสองกลุ่ม จะพบว่าผู้ป่วยในกลุ่มท่ี 1 ท่ีได้ยา
ทง้ั หมด 75 ราย (เพศชาย 8 คน และเพศหญิง 69 คน) แบ่ง

ตารางที่ 1:
ขอ้ มลู พน้ื ฐานก่อนการผา่ ตัด และขอ้ มลู ในห้องผ่าตัดของผู้ป่วยทงั้ สองกลุม่
กลุม่ ที่ 1 กลมุ่ ที่ 2
TXA + 4 hours 4 hours drainage
drainage clamping clamping alone p-value*
(จำ� นวน = 36 คน) (จ�ำนวน = 39 คน)
ข้อมูลพ้นื ฐานกอ่ นการผ่าตัด 0.59
อายุ (ป)ี ** 67.4+/-9.26 66+/-6.71 -
เพศชาย : เพศหญิง 4:32 2:37 -
ข้างขวา : ขา้ งซา้ ย 16:20 17:22
มมุ การโก่งขอ้ เข่า (องศา)** 11.77+/-4.67 0.46
ระดับ hemoglobin (g/dl)** 12.58+/-1.52 11+/-4.32 0.20
ระดับ hematocrit (%)** 37.95+/-4.47 13+/-1.32 0.30
ขอ้ มลู ในหอ้ งผ่าตดั 38.92+/-3.58 0.20
ระยะเวลาการผ่าตดั (นาที)** 97.02+/-11.57 101.15+/-15.95 0.10
ระยะเวลาการใชส้ ายรดั ห้ามเลือด (นาท)ี ** 59.86+/-10.24 64.05+/-11.59 0.11
ปรมิ าณการเสียเลือด (มล.***)** 134.16+/-24.42 125.78+/-21.51
* ความแตกตา่ งอยา่ งมนี ยั สำ� คญั ทางสถติ ิเมือ่ คา่ p-value < 0.05
** ขอ้ มูลน�ำเสนอในรปู แบบของคา่ เฉลยี่ (mean) +/- ส่วนเบยี่ งเบนมาตรฐาน (standard deviation)
*** มล. = มิลลลิ ิตร

การศกึ ษาประสทิ ธผิ ลของการให้ Tranexamic Acid โดยการฉดี เขา้ ในขอ้ เขา่ รว่ มกบั การพกั สายระบายเลอื ด (clamp drain) ในการลดการสญู เสยี เลอื ดภายหลงั การผา่ ตดั เปลย่ี นขอ้ เขา่ เทยี ม 111
ณฐั พงศ์ หงษ์คู พฤกษ์ ไชยกิจ อรรถพล ศรีวัฒนะ สรุ พจน์ เมฆนาวิน

วชิรเวชสารและวารสารเวชศาสตร์เขตเมือง

ปที ่ี 65 ฉบับที่ 2 มนี าคม - เมษายน พ.ศ. 2564

TXA ทางข้อเข่า ร่วมกับการพักสายระบายเลือดหลังผ่าตัด ของการสูญเสียเลือดหลังการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม
นาน 4 ช่ัวโมง มีปริมาณเลือดที่ออกในสายระบายเลือด มากกว่าการพักสายระบายเลือดเพียงอย่างเดียว ผลของ
เท่ากับ 148 +/- 71 มิลลิลติ ร ในขณะทก่ี ล่มุ ที่ 2 ทีม่ กี ารพกั การศึกษาน้ี แม้จะเป็นการเก็บข้อมูลย้อนหลัง แต่เม่ือดู
สายระบายเลือดหลังผ่าตัดนาน 4 ชั่วโมง เพียงอย่างเดียว การเปรียบเทียบข้อมูลพื้นฐานก่อนการผ่าตัด และข้อมูล
มีปริมาณเลือดออกทางสายระบายเลือดถึง 299 +/- 97 ในหอ้ งผา่ ตดั ของผปู้ ว่ ยทงั้ สองกลมุ่ กไ็ มพ่ บวา่ มคี วามแตกตา่ งกนั
มิลลิลิตร ซ่ึงมีความแตกต่างอย่างมีนัยส�ำคัญทางสถิติ ทางสถิติ (ตารางที่ 1) และเม่ือพิจารณาดูข้อมูลการเสียเลือด
ส่วนปริมาณการเสียเลือดที่ออกมาทางสายระบายเลือด การให้เลือดและภาวะแทรกซ้อนภายหลังการผ่าตัดของ
ในวันท่ีสองหลังการผ่าตัด กลับไม่พบว่ามีความแตกต่าง ผปู้ ว่ ยทง้ั สองกลมุ่ จะพบความแตกตา่ งอยา่ งชดั เจน โดยเฉพาะ
อย่างมีนัยส�ำคัญทางสถิติระหว่างผู้ป่วยท้ังสองกลุ่ม ดังที่ได้ ปริมาณการเสียเลือดที่ออกมาทางสายระบายเลือดในวันแรก
แสดงไว้ในตารางท่ี 2 หลงั การผา่ ตดั
ในเรื่องการให้เลือดทดแทน พบว่าจากผู้ป่วยท่ีเข้ารับ การใส่สายระบายเลือดเพ่ือลดการเสียเลือดภายหลัง
การผ่าตัดทั้งหมด 75 คนมีเพียงแค่ 1 คนเท่านั้นท่ีจ�ำเป็น การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม มีรายงานการศึกษาของ Tai
ต้องได้รับการให้เลือดทดแทนคิดเป็นร้อยละ 1.3 โดยผู้ป่วย และคณะ12 ท่ีได้การเปรียบเทียบผู้ป่วยผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า
รายนี้อยู่ในกลุ่มท่ี 2 ท่ีมีเพียงแค่การพักสายระบายเลือด เทียมท่ีใส่สายระบายเลือด กับผู้ป่วยท่ีไม่ใส่สายระบายเลือด
เป็นเวลา 4 ชั่วโมงโดยไม่ได้รับยา TXA และไม่พบภาวะ หลงั ผา่ ตดั พบวา่ กลมุ่ ทไี่ มใ่ สส่ ายระบายเลอื ด มคี า่ ความเขม้ ขน้
แทรกซอ้ นภายหลังการผา่ ตดั ของเลือดลดลงน้อยกว่ากลุ่มท่ีใส่สายระบายเลือด แต่อย่างไร
ก็ตามพบว่ากลุ่มที่ไม่ใส่สายระบายเลือด มีการเกิดเลือดคั่ง
วิจารณ์ ในข้อเข่าท่ีผ่าตัด ท�ำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่แผลผ่าตัด
ข้อเข่าบวม จ�ำกัดพิสัยการเคล่ือนไหวของข้อเข่าเม่ือเทียบกับ
จากการศกึ ษาพบว่า ใช้ยา TXA ขนาด 1 กรัมฉีดเข้า กลุ่มท่ีใส่สายระบายเลือด ส่วนการพักสายระบายเลือด
ข้อเข่า ร่วมกับใช้การพักสายระบายเลือด เป็นระยะเวลา ภายหลังการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม อาศัยแนวคิดที่ว่า
4 ช่ัวโมงหลังผ่าตัดมาระยะหนึ่ง และพบว่ามีการลดลง

ตารางที่ 2:
ขอ้ มูลการเสียเลือด การใหเ้ ลือดและภาวะแทรกซ้อนภายหลงั การผา่ ตัดของผปู้ ว่ ยทัง้ สองกลุม่

กลมุ่ ที่ 1 กลมุ่ ที่ 2 p-value*
TXA + 4 hours 4 hours drainage
drainage clamping clamping alone 0.55
(จำ� นวน = 36 คน) (จำ� นวน = 39 คน) 0.47
<0.01*
ระดับ hematocrit วันแรก (%)** 31.80+/-4.31 32.31+/-3.00 0.07
-
ระดบั การลดลงของ hematocrit (%)** 6.15+/-2.67 6.61+/-2.85 -

ปริมาณเลือดในสายระบายเลอื ดวันแรก (มล.***)** 148.33+/-71.21 299.48+/-97.46

ปริมาณเลอื ดในสายระบายเลอื ดวันที่ 2 (มล.***)** 214.16+/-97.28 258.58+/-114.90

จ�ำนวนของผูป้ ว่ ยท่ตี อ้ งไดร้ บั การใหเ้ ลือดทดแทน (คน) 0 1 (2.56%)

ภาวะแทรกซ้อนจากการผ่าตดั (คน) 00
* ความแตกตา่ งอย่างมีนัยสำ� คัญทางสถิติเมอื่ คา่ p-value < 0.05
** ข้อมลู น�ำเสนอในรูปแบบของค่าเฉลี่ย (mean) +/- สว่ นเบี่ยงเบนมาตรฐาน (standard deviation)
*** มล. = มิลลิลิตร

112 การศกึ ษาประสทิ ธผิ ลของการให้ Tranexamic Acid โดยการฉดี เขา้ ในขอ้ เขา่ รว่ มกบั การพกั สายระบายเลอื ด (clamp drain) ในการลดการสญู เสยี เลอื ดภายหลงั การผา่ ตดั เปลยี่ นขอ้ เขา่ เทยี ม
ณัฐพงศ์ หงษ์คู พฤกษ์ ไชยกิจ อรรถพล ศรวี ฒั นะ สรุ พจน์ เมฆนาวนิ

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

ในช่วงแรกหลังจากคลายสายรัดห้ามเลือดภายหลังการผ่าตัด เลือด ร่วมกับการพักสายระบายเลือด ก็ถือว่าเป็นแนวคิด
เปลี่ยนข้อเข่าเทียม จะมีกระแสเลือดเข้ามาบริเวณข้อเข่า ท่ีช่วยสนับสนุนกัน และน่าจะช่วยลดการสูญเสียเลือด
ที่ผ่าตัดอย่างรวดเร็ว ซึ่งหากไม่มีการพักสายระบายเลือด หลังการผ่าตดั ไดด้ มี ากขึน้ Chareancholvanich และคณะ27
เลือดเหล่าน้ีจะสูญเสียออกจากร่างกายทางสายระบายเลือด ท�ำการศกึ ษาใช้ TXA 250 มลิ ลกิ รัมทางข้อเข่าร่วมกบั การพัก
จึงเชื่อว่าการพักสายระบายเลือดในช่วงแรกหลังผ่าตัด สายระบายเลือดนาน 2 ชั่วโมง และมีอีกการศึกษาท่ีให้ยา
สามารถลดการสูญเสียเลือดส่วนนี้ได้ และยังท�ำให้เกิด TXA ทางกระแสเลือดร่วมกับการพักสายระบายเลือดนาน
temponade effect ชว่ ยลดการสญู เสียเลอื ดอีกด้วย ต่อมา 3 ชั่วโมง22 ทั้งสองการศึกษาพบว่าวิธีการใช้ยา TXA ฉีดเข้า
จึงจะปล่อยสายระบายเลือดเพ่ือลดโอกาสเกิดเลือดคั่ง ขอ้ เขา่ รว่ มกบั การพกั สายระบายเลอื ด เปน็ วธิ ที ม่ี ปี ระสทิ ธภิ าพ
ในข้อเข่า19 ด้วยเหตุนี้จึงมีการศึกษาถึงระยะเวลาท่ีเหมาะสม ในการลดการเสยี เลอื ดภายหลงั ภายผา่ ตดั ได้
ของการพักสายระบายเลือด โดยการศึกษาของ Keily และ โดยถงึ แมว้ า่ จะมกี ารศกึ ษาในรปู แบบการใชย้ าทค่ี ลา้ ยกนั
คณะ25 ท�ำการศึกษาโดยการพักสายระบายเลือดไว้ท่ีระยะ ดังกล่าวมาแล้วก็ตาม แต่ไม่มีการศึกษาใดใช้ระยะเวลา
เวลา 2 ช่ัวโมงหลังการผ่าตัด พบว่าไม่ได้ช่วยลดการสูญเสีย พักสายระบายเลือดถึง 4 ชั่วโมง ตามข้อมูลการศึกษาที่มี
เลือดหลังการผ่าตัด ยังมีการศึกษาอ่ืนที่พบว่าการพักสาย การกล่าวถงึ 19-20
ระบายเลือดท่ีระยะเวลาน้อยกว่า 4 ช่ัวโมง ไม่สามารถลด การศึกษานี้ยังมีข้อจ�ำกัดที่ต้องมีการกล่าวถึงอยู่หลาย
การเสยี เลือดได1้ 9-20 ประการ ได้แก่ 1) รูปแบบการศึกษาท่ีเป็นการศึกษาแบบ
ส�ำหรับการใช้ยาในกลุ่ม anti-fibrinolytic drug ที่มี ยอ้ นหลงั ทำ� ใหอ้ าจจะมอี คตไิ ดใ้ นการเลอื ก (randomization)
ฤทธ์ิช่วยลดการเสียเลือดจากกระบวนการยับยั้งการย่อย ผู้ป่วยเข้าแต่ละกลุ่ม 2) จ�ำนวนของผู้ป่วยท่ีมีในการศึกษา
สลายลิ่มเลือด ที่เป็นท่ีนิยมกันอย่างแพร่หลาย ไม่ว่าจะเป็น อาจจะมีจ�ำนวนท่ีไม่มากในทั้งสองกลุ่ม แต่อย่างไรก็ตาม
การใช้ในการผ่าตัดศัลยกรรมหัวใจและทรวงอก ศัลยกรรม ในการคิดค�ำนวณจ�ำนวนกลุ่มตัวอย่างก็ได้มีการค�ำนึงถึง
ทางเดินปัสสาวะ ทันตกรรม ได้แก่ ยา TXA14 โดยมีรูปแบบ power of study ไวแ้ ลว้ โดยใช้ power of study ถงึ 80%
ที่นิยมใช้ได้แก่ รูปแบบกิน (oral form) รูปแบบฉีดเข้า 3) การรายงานภาวะแทรกซ้อนภายหลังการผ่าตัดยังไม่ได้
กล้ามเน้ือ (intramuscular form) รูปแบบฉีดเข้าทาง มีความจ�ำเพาะมากนักในแง่ของการเกิดภาวะ Venous
หลอดเลอื ดด�ำ (intravenous form) และรูปแบบใสใ่ นขอ้ เข่า Thrombolic Event (VTE) ซ่ึงเป็นภาวะแทรกซ้อนที่ต้อง
(intraarticular form)26-27 ซึ่งยาในแต่ละรูปแบบก็มี ค�ำนึงถึงเมื่อมีการใช้ยา TXA ในขนาดที่สูง 4) ผลการศึกษา
ประสิทธิภาพ และหลักการใช้งานที่แตกต่างกันออกไปตาม ไม่ได้พิจารณาในแง่ของความพึงพอใจของผู้ป่วย และผล
ผู้ป่วยแต่ละคน28- 29 การให้ยาในรูปแบบใส่เข้าไปในข้อเข่า การผ่าตัดในแง่คุณภาพชีวิตของผู้ป่วยที่เปลี่ยนแปลงไป และ
ท่ีได้รับการผ่าตัดโดยตรงสามารถหลีกเล่ียงปัญหาจาก 5) ในการประเมินการสูญเสียเลือดไม่ได้มีการค�ำนวณในแง่
ผลข้างเคียงของยาจากรูปแบบฉีดเข้าทางหลอดเลือดด�ำได้ ของปริมาณเม็ดเลือดแดงท่ีหายไป แต่อย่างไรก็ตามการใช้
ถึ ง แ ม ้ ว ่ า ร ะ ดั บ ย า ใ น ก ร ะ แ ส เ ลื อ ด ข อ ง ก ลุ ่ ม ที่ ไ ด ้ รั บ ย า ปริมาณเลือดท่ีออกมาในสายระบายเลือดในวันท่ี 1 และ 2
ทางข้อเข่า มีระดับที่น้อยกว่าระดับการออกฤทธิ์ของยาจาก หลังผ่าตัด อาจสามารถชดเชย และบอกถึงการสูญเสียเลือด
การให้ทางกระแสเลอื ด แตย่ ังสามารถออกฤทธ์ลิ ดภาวะเลอื ด ภายหลังการผ่าตัดไดเ้ ชน่ เดยี วกนั
ออกจากการผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่าเทียมได้เช่นกัน12, 16-17, 20-21
สำ� หรบั ขนาดยา TXA ทใ่ี ชใ้ นขอ้ เขา่ เทยี มนนั้ ไมพ่ บความแตกตา่ ง สรุป
ของประสทิ ธภิ าพของยาทรี่ ะดบั ตา่ งกนั ระหวา่ ง การใชข้ นาดยา
TXA ทขี่ นาดต�่ำ หรอื ขนาดสูง17 การลดการสูญเสียเลือดภายหลังการผ่าตัดเปลี่ยน
เมอ่ื ใชห้ ลกั การของทัง้ 2 แนวคิดร่วมกัน โดยการใช้ยา ขอ้ เขา่ เทียมด้วยวิธีการใช้ยา tranexamic acid ขนาด 1 กรัม
TXA ฉีดเข้าทางข้อเข่าภายหลังการผ่าตัดผ่านทางสายระบาย ในรูปแบบของการฉีดเข้าภายในข้อเข่าร่วมกับการพักสาย
ระบายเลือดหลังผ่าตดั เป็นระยะเวลา 4 ชั่วโมง ถอื เป็นวธิ ีท่มี ี

การศกึ ษาประสทิ ธผิ ลของการให้ Tranexamic Acid โดยการฉดี เขา้ ในขอ้ เขา่ รว่ มกบั การพกั สายระบายเลอื ด (clamp drain) ในการลดการสญู เสยี เลอื ดภายหลงั การผา่ ตดั เปลย่ี นขอ้ เขา่ เทยี ม 113
ณฐั พงศ์ หงษค์ ู พฤกษ์ ไชยกิจ อรรถพล ศรวี ฒั นะ สุรพจน์ เมฆนาวิน

วชิรเวชสารและวารสารเวชศาสตร์เขตเมือง

ปที ่ี 65 ฉบบั ท่ี 2 มีนาคม - เมษายน พ.ศ. 2564

ประสิทธิภาพที่ช่วยลดการสูญเสียเลือดได้ดี โดยเฉพาะ 5. Dienstag JL. Non-A, non-B hepatitis. II.
ลดการเสียเลือดที่ออกมาทางสายระบายเลือดในวันแรก Experimental transmission, putative virus agents
หลงั การผา่ ตัด โดยทไ่ี มเ่ พ่ิมภาวะแทรกซ้อนทีต่ ามมาภายหลัง and markers, and prevention. Gastroenterology
การผา่ ตัด 1983;85(3):743-68.

ผลประโยชน์ทบั ซ้อน 6. Healy WL, Della Valle CJ, Iorio R, Berend KR,
Cushner FD, Dalury DF, et al. Complications
คณะผู้วิจัยไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อนกับการท�ำ of total knee arthroplasty: standardized list
โครงการวิจยั ชิ้นนี้ and definitions of the Knee Society. Clin Orthop
Relat Res 2013;471(1):215-20.
กติ ติกรรมประกาศ
7. Minns Lowe CJ, Barker KL, Murray DW, Sackley
คณะผู้วิจัยขอขอบพระคุณภาควิชาศัลยศาสตร์ CM. Letter to the editor: Complications of
ออร์โธปิดิกส์ และฝ่ายส่งเสริมงานวิจัย คณะแพทยศาสตร์ total knee arthroplasty: standardized list and
วชิรพยาบาล มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช ที่ได้อนุญาต definitions of The Knee Society. Clin Orthop
ให้ด�ำเนินการท�ำงานวิจัยช้ินนี้ รวมทั้งการปรับปรุงแก้ไข Relat Res 2013;471(11):3706-7.
ให้งานวิจัยมีความสมบูรณ์มากขึ้น ขอขอบคุณเจ้าหน้าที่
ธุรการภาควิชาท่ีได้ช่วยเหลือในด้านการธุรการและเอกสาร 8. Prasad N, Padmanabhan V, Mullaji A. Blood loss
อยา่ งเรียบรอ้ ยไปได้ด้วยดี in total knee arthroplasty: an analysis of risk
factors. Int Orthop 2007;31(1):39-44.
เอกสารอา้ งองิ
9. Adelani MA, Keeney JA, Nunley RM, Clohisy JC,
1. Van Manen MD, Nace J, Mont MA. Management Barrack RL. Readmission following total knee
of primary knee osteoarthritis and indications arthroplasty: venous thromboembolism as
for total knee arthroplasty for general a “never event” is a counterproductive misnomer.
practitioners. J Am Osteopath Assoc 2012; J Arthroplasty 2013;28(5):747-50.
112(11):709-15.
10. Schreiber GB, Busch MP, Kleinman SH, Korelitz
2. Banerjee S, Issa K, Kapadia BH, Khanuja HS, JJ. The risk of transfusion-transmitted viral
Harwin SF, McInerney VK, et al. Intraoperative infections. The Retrovirus Epidemiology Donor
nonpharmacotherapeutic blood management Study. N Engl J Med 1996;334(26):1685-90.
strategies in total knee arthroplasty. J Knee Surg
2013;26(6):387-93. 11. Maxwell MJ, Wilson MJ. Complications of blood
transfusion. Continuing Education in Anaesthesia.
3. Bong MR, Patel V, Chang E, Issack PS, Hebert R, Critical Care & Pain 2006;6(6):225-9.
Di Cesare PE. Risks associated with blood
transfusion after total knee arthroplasty. 12. Tai TW, Jou IM, Chang CW, Lai KA, Lin CJ, Yang
J Arthroplasty 2004;19(3):281-7. CY. Non-drainage is better than 4-hour clamping
drainage in total knee arthroplasty. Orthopedics
4. Courbil R, Quaranta JF. Blood transfusion 2010;33(3):156-60.
and blood-derived products: indications,
complications. Haemovigilance. Rev Prat 13. Roy N, Smith M, Anwar M, Elsworth C. Delayed
2004;54(19):2177-86. release of drain in total knee replacement
reduces blood loss. A prospective randomised
study. Acta Orthop Belg 2006;72(1):34-8.

114 การศกึ ษาประสทิ ธผิ ลของการให้ Tranexamic Acid โดยการฉดี เขา้ ในขอ้ เขา่ รว่ มกบั การพกั สายระบายเลอื ด (clamp drain) ในการลดการสญู เสยี เลอื ดภายหลงั การผา่ ตดั เปลย่ี นขอ้ เขา่ เทยี ม
ณฐั พงศ์ หงษค์ ู พฤกษ์ ไชยกิจ อรรถพล ศรวี ัฒนะ สรุ พจน์ เมฆนาวนิ

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

14. Hiippala S, Strid L, Wennerstrand M, Arvela V, 22. Sa-Ngasoongsong P, Channoom T, Kawinwonggowit
Mäntylä S, Ylinen J, et al. Tranexamic acid V, Woratanarat P, Chanplakorn P, Wibulpolprasert
(Cyklokapron) reduces perioperative blood loss B, et al. Postoperative blood loss reduction in
associated with total knee arthroplasty. Br J computer-assisted surgery total knee replacement
Anaesth 1995;74(5):534-7. by low dose intra-articular tranexamic acid
injection together with 2-hour clamp drain:
15. Tobias JD. Strategies for minimizing blood loss in a prospective triple-blinded randomized
orthopedic surgery. Semin Hematol 2004;41 controlled trial. Orthop Rev (Pavia) 2011;3(2):e12.
(1 Suppl 1):145-56.
23. Sa-Ngasoongsong P, Wongsak S, Chanplakorn P,
16. Hiippala ST, Strid LJ, Wennerstrand MI, Arvela JV, Woratanarat P, Wechmongkolgorn S, Wibulpolprasert
Niemelä HM, Mäntylä SK, et al. Tranexamic acid B, et al. Efficacy of low-dose intra-articular tranexamic
radically decreases blood loss and transfusions acid in total knee replacement; a prospective
associated with total knee arthroplasty. Anesth triple-blinded randomized controlled trial. BMC
Analg 1997;84(4):839-44. Musculoskelet Disord 2013;14:340.

17. Wong J, Abrishami A, El Beheiry H, Mahomed NN, 24. Sa-ngasoongsong P, Chanplakorn P, Wongsak S,
Roderick Davey J, Gandhi R, et al. Topical Uthadorn K, Panpikoon T, Jittorntam P, et al.
application of tranexamic acid reduces An In Vivo Study of Low-Dose Intra-Articular
postoperative blood loss in total knee Tranexamic Acid Application with Prolonged
arthroplasty: a randomized, controlled trial. Clamping Drain Method in Total Knee Replacement:
J Bone Joint Surg Am 2010;92(15):2503-13. Clinical Efficacy and Safety. BioMed Research
International 2015;1:1-6.
18. Dang P, Schwarzkopf R. Tranexamic acid and
total knee arthroplasty. Ann Orthop Rheumatol 25. Kiely N, Hockings M, Gambhir A. Does temporary
2013;1(1):1001. clamping of drains following knee arthroplasty
reduce blood loss? A randomised controlled
19. Tai TW, Yang CY, Jou IM, Lai KA, Chen CH. trial. Knee 2001;8(4):325-7.
Temporary drainage clamping after total knee
arthroplasty: a meta-analysis of randomized 26. Tanaka N, Sakahashi H, Sato E, Hirose K, Ishima T,
controlled trials. J Arthroplasty 2010;25(8): Ishii S. Timing of the administration of tranexamic
1240-5. acid for maximum reduction in blood loss in
arthroplasty of the knee. J Bone Joint Surg Br
20. Shen PC, Jou IM, Lin YT, Lai KA, Yang CY, 2001;83(5):702-5.
Chern TC. Comparison between 4-hour
clamping drainage and nonclamping drainage 27. Chareancholvanich K, Siriwattanasakul P,
after total knee arthroplasty. J Arthroplasty Narkbunnam R, Pornrattanamaneewong C.
2005;20(7):909-13. Temporary clamping of drain combined with
tranexamic acid reduce blood loss after total
21. Seo JG, Moon YW, Park SH, Kim SM, Ko KR. knee arthroplasty: a prospective randomized
The comparative efficacies of intra-articular controlled trial. BMC Musculoskelet Disord
and IV tranexamic acid for reducing blood loss 2012;13:124.
during total knee arthroplasty. Knee Surg Sports
Traumatol Arthrosc 2013;21(8):1869-74.

การศกึ ษาประสทิ ธผิ ลของการให้ Tranexamic Acid โดยการฉดี เขา้ ในขอ้ เขา่ รว่ มกบั การพกั สายระบายเลอื ด (clamp drain) ในการลดการสญู เสยี เลอื ดภายหลงั การผา่ ตดั เปลยี่ นขอ้ เขา่ เทยี ม 115
ณฐั พงศ์ หงษ์คู พฤกษ์ ไชยกจิ อรรถพล ศรวี ฒั นะ สุรพจน์ เมฆนาวนิ

วชริ เวชสารและวารสารเวชศาสตรเ์ ขตเมอื ง

ปที ี่ 65 ฉบบั ท่ี 2 มนี าคม - เมษายน พ.ศ. 2564

28. Benoni G, Björkman S, Fredin H. Application of 29. Sano M, Hakusui H, Kojima C, Akimoto T.
pharmacokinetic data from healthy volunteers Absorption and excretion of tranexamic acid
for the prediction of plasma concentrations following intravenous, intramuscular and oral
of tranexamic acid in surgical patients. Clinical administrations in healthy volunteers. Rinsho
Drug Investigation 1995;10(5):280-7. Yakuri/Japanese Journal of Clinical Pharmacology
and Therapeutics 1976;7(4):375-82.

116 การศกึ ษาประสทิ ธผิ ลของการให้ Tranexamic Acid โดยการฉดี เขา้ ในขอ้ เขา่ รว่ มกบั การพกั สายระบายเลอื ด (clamp drain) ในการลดการสญู เสยี เลอื ดภายหลงั การผา่ ตดั เปลยี่ นขอ้ เขา่ เทยี ม
ณฐั พงศ์ หงษค์ ู พฤกษ์ ไชยกิจ อรรถพล ศรวี ฒั นะ สรุ พจน์ เมฆนาวิน

วชริ เวชสารและวารสารเวชศาสตร์เขตเมอื ง นพิ นธ์ต้นฉบบั

การลดขนาดของแป้นกระดูกหนา้ แข้งและจดั วางต�ำแหนง่ ออกไป
ด้านขา้ ง มผี ลต่อการเปลย่ี นแปลงขนาดช่องวา่ งและมมุ ในขณะงอเขา่
และเหยยี ดเข่า ในการผ่าตดั เปลย่ี นข้อเข่าเทียมแบบอนรุ กั ษ์
เอ็นไขว้หลงั หัวเขา่ โดยใชค้ อมพิวเตอร์ช่วยในการผา่ ตดั

ณฐั พงศ์ หงษ์คู พ.บ.1*
พฤกษ์ ไชยกิจ พ.บ.1
ชัยพิพัฒน์ เสนวิรัช พ.บ.1

1ภาควชิ าศัลยศาสตรอ์ อร์โธปิดกิ ส์ คณะแพทยศาสตรว์ ชิรพยาบาล มหาวทิ ยาลยั นวมินทราธริ าช กรงุ เทพมหานคร ประเทศไทย
* ผตู้ ิดต่อ, อเี มล: [email protected]
Vajira Med J. 2021; 65(2) : 117-26
http://dx.doi.org/10.14456/vmj.2021.11

บทคัดยอ่

วัตถุประสงค์: เพ่ือศึกษาหาค่ามุมองศาของข้อเข่าที่สามารถแก้ไขได้ ภายหลังจากการท�ำวิธีการตัดด้านในของ
กระดูกทิเบีย ร่วมกับการลดขนาดหน้าแป้นของข้อเข่าเทียมฝั่งทิเบียในการผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่าเทียมชนิด
อนุรักษ์เอ็นไขว้หลัง ดว้ ยเทคนคิ ใช้เครือ่ งคอมพิวเตอรน์ �ำร่องในการผา่ ตดั

วิธีด�ำเนินการวิจัย: ศึกษาจากร่างอาจารย์ใหญ่จ�ำนวน 5 ร่าง (10 ข้อเข่า) โดยใช้วิธีการผ่าตัดเสมือนจริง วัดมุมองศา
ค่าช่องว่างด้านในและด้านนอก ในช่วงการงอเข่าที่มุมแตกต่างกัน จากนั้นท�ำการตัดด้านในของกระดูกทิเบีย
ออกไป 3 และ 6 มลิ ลเิ มตร ร่วมกบั การลดขนาดหน้าแป้นของข้อเขา่ เทียมฝงั่ ทิเบีย แลว้ วัดมมุ องศาของข้อเข่า
ทีเ่ ปลีย่ นแปลงไป

ผลการวิจัย: ผลของมุมองศาที่สามารถแก้ไขความผิดรูปท่ีเปล่ียนแปลงไปหลังจากท่ีตัดด้านในของกระดูกทิเบีย
3 และ 6 มลิ ลเิ มตร รว่ มกบั การลดขนาดหนา้ แปน้ ของขอ้ เขา่ เทยี มฝง่ั ทเิ บยี ไดค้ า่ มมุ องศาเปน็ 2.00 และ 2.93 องศา
ตามลำ� ดบั สว่ นช่องความกว้างของชอ่ งวา่ งดา้ นในและดา้ นนอก พบว่าความกว้างของชอ่ งว่างดา้ นใน เมอ่ื ข้อเข่า
เหยียดตรงเพิ่มข้ึน 1.5 มิลลิเมตร หลังจากตัดด้านในของกระดูกทเิ บยี 3 มิลลเิ มตร

สรุป : การตัดกระดูกด้านในของกระดูกร่วมกับการลดขนาดหน้าแป้นของข้อเข่าเทียมฝั่งทิเบีย ใช้แก้ไขมุมความผิดรูป
ของข้อเข่าเสื่อมแบบ varus deformity ในการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ได้เฉลี่ยเพียง 0.6 องศาต่อการตัด
กระดูก 1 มลิ ลเิ มตร จงึ ไม่แนะนำ� ให้ใช้เทคนิคน้เี พยี งอย่างเดียวในการแก้ไขมมุ การโกง่ ทีม่ ีมาก

ค�ำส�ำคัญ: การผา่ ตดั เปลย่ี นขอ้ เขา่ เทยี ม, คอมพวิ เตอรน์ ำ� รอ่ งในการผา่ ตดั , การตดั ดา้ นในของกระดกู ทเิ บยี , การเปลยี่ นแปลง
ของชอ่ งว่างในเข่าระหว่างการงอเหยียดเขา่

วันทร่ี ับบทความ: 20 กนั ยายน 2563 วันแก้ไขบทความ: 23 มกราคม 2564 วันตอบรบั บทความ: 6 กมุ ภาพนั ธ์ 2564

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine Original articles

Gap and Angulation Change in Total Knee Arthroplasty
after Tibia Component Undersizing and Lateralization in
Flexion Gap and Extension Gap in Cruciate Retaining Total
Knee Arthroplasty Using Computer-Assisted Surgery :
Cadaveric Study

Natthapong Hongku MD1*
Pruk Chaiyakrit MD1
Chaipipath Senwiruch MD1

1 Department of Orthopedic Surgery, Faculty of Medicine, Vajira Hospital, Navamindradhiraj University, Bangkok, Thailand
* Corresponding author, e-mail address : [email protected]
Vajira Med J. 2021; 65(2) : 117-26
http://dx.doi.org/10.14456/vmj.2021.11

Abstract

Objective: To demonstrate the varus correction angle after performing the medial tibial reduction
osteotomy and tibia component undersizing and lateralization techniques for correcting varus
deformity in computer-assisted and cruciate-retaining total knee arthroplasty.

Methods: Cadaveric study included 5 bodies (10 knee joints) using total knee arthroplasty surgery
assessing the varus correction angle, degree, medial and lateral gap measurement of knee joint
during the different angles. Then, medial tibial reduction osteotomy and tibia component
undersizing and lateralization were performed by 3 and 6 mm and all parameters were
measured.

Results: The varus correction angles after 3 and 6 mm medial tibial reduction osteotomy were 2.00
and 2.93 degrees respectively. The medial gap increased 1.5 mm after 3 mm medial tibial
reduction osteotomy tibia component undersizing and lateralization in full extension knee
position.

Conclusions: Medial tibial reduction osteotomy and tibia component undersizing and lateralization
were used to correct the varus deformity in total knee arthroplasty. The average of the varus
correction angle was only 0.6 degrees per 1 mm of bone cut, therefore, this technique should
not recommend to be used alone for severe varus deformity knee.

Keywords: total knee arthroplasty, computer-assisted total knee arthroplasty, medial tibial reduction
osteotomy, medial and lateral gap

Received: 20 September 2020, Revised: 23 January 2021, Accepted: 6 February 2021

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

บทนำ� การศึกษาน้ีมีวัตถุประสงค์ เพื่อต้องการศึกษาหา
อาการปวดข้อเข่าจากโรคขอ้ เข่าเส่อื ม(osteoarthritis ค่ามุมองศาที่สามารถแก้ไข varus deformity (varus
knee: OA knee) เป็นปัญหาส�ำคัญท่ีพบบ่อย ในผู้สูงอายุ correction angle) รวมทั้งเปรียบเทียบความเปลี่ยนแปลง
ที่มารับการรักษาท่ีห้องตรวจออร์โธปิดิกส1์ เนื่องจากปัจจุบัน ของระยะช่องว่างของข้อเข่าทางด้านใน และด้านนอก
จ�ำนวนประชากรสูงอายุมีเพิ่มข้ึน ท�ำให้ผู้ป่วยท่ีมีปัญหา (medial and lateral gaps) ในมุมการงอเข่าและเหยียด
โรคขอ้ เขา่ เสอ่ื มจงึ มจี ำ� นวนเพมิ่ ขนึ้ เรอื่ ยๆ ในทกุ ป2ี -3 โรคขอ้ เขา่ เข่าท่ีแตกต่างกันออกไปตั้งแต่ 0-120 องศา ภายหลังจาก
เส่ือมจะท�ำให้ผู้ป่วยมีคุณภาพการใช้ชีวิตที่ลดลง ต้องมี การท�ำวิธี medial tibial reduction osteotomy ร่วมกับ
การพ่ึงพาผู้อ่ืนมากข้ึน3-4 การรักษาผู้ป่วยโรคข้อเข่าเส่ือม การลดขนาดหนา้ แป้นของขอ้ เขา่ เทยี มฝง่ั ทเิ บยี (downsizing
จะเริ่มต้นด้วยวิธีการรักษาโดยไม่ผ่าตัดก่อนเสมอ ประกอบ tibial component) เพ่ือแก้ไขความผิดรูปแบบ varus
ไปด้วย การทานยาลดอาการปวดอักเสบ การลดน�้ำหนัก deformity ในการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมชนิดอนุรักษ์
การปรับการใช้ชีวิตให้เหมาะสมกับข้อเข่าท่ีเสื่อม การออก เอน็ ไขว้หลัง (cruciate retaining knee prosthesis) โดยใช้
ก�ำลังกายเสริมสร้างความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบข้อเข่า5 เครื่องคอมพิวเตอร์น�ำร่องในการผ่าตัด [computer-
อย่างไรก็ตามในกรณีท่ีโรคข้อเข่าเสื่อมมีความรุนแรงมากน้ัน assisted total knee arthroplasty: CAS-TKA: Brain Lab
การรักษาโดยวิธีการข้างต้นมักจะไม่ได้ผล จ�ำเป็นต้องได้รับ version 2.6 (Johnson and Johnson)]
การรักษาโดยวิธีการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม (Total Knee

Arthroplasty: TKA) ซึ่งเป็นการรักษาที่ได้รับการยอมรับว่า วิธีดำ� เนินการวจิ ยั
ผลการรักษาเปน็ ท่นี ่าพอใจ ท�ำใหผ้ ู้ปว่ ยกลบั ไปใชช้ วี ติ ได้อย่าง การศึกษาน้ีได้รับการอนุมัติจากคณะกรรมการ
มีคุณภาพ6 จริยธรรมการวิจัย คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล
ในผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อมส่วนใหญ่จะมีความผิดรูป มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช (เลขที่อนุมัติ COE 7/2557)
ของเข่าลักษณะท่ีมีการโก่งของเข่าเข้าด้านใน หรือที่เรียก โดยเป็นการศึกษาในร่างอาจารย์ใหญ่ (cadeveric study)
กันว่า ความผิดรูปแบบ varus deformity7-8 ท�ำให้ใน จ�ำนวน 5 ร่าง (10 ข้อเข่า) ในช่วงระยะเวลาระหว่างวันที่
การผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่าเทียมจ�ำเป็นต้องมีการเลาะเน้ือเยื่อ 27-28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2559 ใช้สถานทีส่ �ำหรบั ท�ำการศึกษา
ทางด้านในของข้อเข่า (medial soft tissue release) ข้อมูลที่ คณะแพทยศาสตร์ จฬุ าลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยจะ
เพื่อแก้ไขมุมความโก่งของเข่า9 ให้ข้อเข่ากลับมาอยู่ใน ท�ำการตรวจสอบสภาพของเอ็นและกล้ามเนื้อบริเวณข้อเข่า
แนวตรง การท�ำ medial soft tissue release ท่นี ้อยเกินไป ของร่างอาจารย์ใหญ่ก่อนว่าอยู่ในเกณฑ์การคัดเข้าสู่งานวิจัย
จะท�ำให้ไม่สามารถแก้ไข varus deformity ให้ผู้ป่วยได้ หรือไม่ ซงึ่ ไดแ้ ก่ 1) สภาพของเอ็นไขว้หลังขอ้ เข่า เอ็นขา้ งเขา่
ซึ่งจะท�ำให้เกิดปัญหาการใช้งานข้อเข่าเทียมได้ไม่ยาวนาน10 ด้านในและด้านนอก รวมถึงกล้ามเนื้อบริเวณข้อเข่าต้องมี
ในทางตรงกันข้ามถ้าท�ำ medial soft tissue release ความสมบูรณ์ครบถ้วน ไม่มีปัญหาเร่ืองการหย่อนของเอ็น
มากจนเกินไปก็จะเกิดปัญหาเร่อื งความไม่มน่ั คง (instability) รอบข้อเข่า 2) สภาพของกระดูกข้อเข่ามีความสมบูรณ์
หรือการหลวมของข้อเข่าเทียมทางด้านใน (medial laxity) สำ� หรับเกณฑ์การคัดเลือกออกจากการศึกษา ไดแ้ ก่ 1) การมี
ตามมา11 ดังนั้น การแก้ไขมุม varus deformity ด้วยวิธี สภาพของกระดูกถูกท�ำลายไม่ว่าจะจากสาเหตุใดก็ตาม
การตัดกระดูกทิเบียทางด้านใน (medial tibial reduction เช่น มีอุบัติเหตุท�ำให้เกิดความเสียหายต่อโครงสร้างกระดูก
osteotomy) รว่ มกับการท�ำ medial soft tissue release12 และกล้ามเน้ือรอบข้อเข่า 2) เส้นเอ็นรอบข้อเข่าไม่สมบูรณ์
เพอ่ื ชว่ ยในการแกไ้ ขมมุ varus deformity ทม่ี มี าก เปน็ วธิ หี นงึ่ ทำ� ให้ไม่สามารถท�ำการศกึ ษาเสมือนการผา่ ตดั จริงได้ 3) ไมไ่ ด้
ที่ช่วยป้องกันไม่ให้มีการท�ำ medial soft tissue release รับความยินยอมให้ศึกษา จากเจตจ�ำนงของเจ้าของร่างเอง
ทม่ี ากหรือนอ้ ยเกนิ ไป หรือญาตเิ จา้ ของร่าง

การลดขนาดของแปน้ กระดกู หนา้ แขง้ และจดั วางตำ� แหน่งออกไปดา้ นข้าง มผี ลต่อการเปลี่ยนแปลงขนาดชอ่ งวา่ งและมุมในขณะงอเข่าและเหยยี ดเข่า ในการผา่ ตัดเปลีย่ นข้อเขา่ เทียม

แบบอนรุ ักษเ์ อน็ ไขวห้ ลงั หัวเขา่ โดยใช้คอมพวิ เตอรช์ ว่ ยในการผา่ ตัด 119
ณฐั พงศ์ หงษ์คู พฤกษ์ ไชยกจิ ชยั พพิ ัฒน์ เสนวริ ชั

วชิรเวชสารและวารสารเวชศาสตรเ์ ขตเมอื ง

ปีที่ 65 ฉบับที่ 2 มนี าคม - เมษายน พ.ศ. 2564

หลังจากที่ได้ร่างอาจารย์ใหญ่ตามเกณฑ์ท่ีได้ก�ำหนด collateral ligament จนได้แนวขาท่ีตรง จึงตัดกระดูก
ไว้แล้ว ขั้นตอนต่อมาจะท�ำการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม ให้แนวตัดต้ังฉากกับแนวแกนขา ตามหลักการ mechanical
โดยศัลยแพทย์ 1 ท่าน (P.C.) ท่ีเป็นแพทย์ผู้เช่ียวชาญ alignment จากน้ันจึงใช้เคร่ือง computer navigation ใน
ด้านการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมมานานกว่า 10 ปี และ การวัดมุมองศาท่ีสามารถแก้ไข varus deformity (varus
แพทย์ผู้ช่วยผ่าตัดอีก 1 ท่าน (N.H.) ในส่วนของเทคนิค correction angle) และค่าช่องความกว้างของช่องว่าง
ในการผ่าตัดได้ท�ำการใช้เครื่องคอมพิวเตอร์น�ำร่องใน ด้านในและด้านนอกข้อเข่า (medial and lateral gap)
การผ่าตดั [computer-assisted total knee arthroplasty: ในชว่ งการงอขอ้ เขา่ ที่มุมงอ 0, 30, 60, 90, และ 120 องศา
CAS-TKA: Brain Lab version 2.6 (Johnson and Johnson)] ตามรปู ที่ 2
ท�ำการผ่าตัดเสมือนการผ่าตัดจริง ชนิดข้อเข่าเทียมที่เลือกใช้ หลังจากนั้นจึงท�ำการผ่าตัดในรอบท่ีสอง โดยจะท�ำ
ได้แก่ ข้อเข่าเทียมแบบอนุรักษ์เอ็นไขว้หลัง (cruciate การตัดกระดูกทางด้านในฝั่งกระดูกทิเบีย (medial tibial
retaining knee prosthesis) รุ่น PFC Sigma (DePuy reduction osteotomy) 3 มิลลิเมตร (รปู ที่ 3) ร่วมกบั เลือก
Synthes: Warsaw, IN, USA) (รูปที่ 1) ตามความเช่ยี วชาญ ลดขนาดของแป้นข้อเข่าเทียมฝั่งทิเบียลงหนึ่งขนาด
ของแพทย์ผ้ทู ำ� การผา่ ตดั (downsizing tibial component) และวางต�ำแหน่งข้อเข่า
ในรอบแรกของการท�ำผ่าตัดจะท�ำการตั้งค่าการตัด เทียมฝั่งทิเบียเคล่ือนมาทางด้านนอก (lateralization of
กระดกู และการทำ� medial soft tissue release ตามมาตรฐาน tibial component) ท�ำการผ่าตัดเหมือนเดิมกับในครั้งแรก
การท�ำผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่าเทียมในผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อมแบบ ใช้เครื่องคอมพิวเตอร์เก็บข้อมูลวัดมุมองศาที่สามารถแก้ไข
varus deformity ทุกขั้นตอน กล่าวคือแผลผ่าตัดท่ีผิวหนัง varus deformity (varus correction angle) และค่าช่อง
ภายนอกแบบตรงกลาง (midline skin incision) ใชก้ ารผา่ ตดั ความกว้างของช่องว่างด้านในและด้านนอกข้อเข่า (medial
เข้าข้อเข่าแบบ medial parapatellar approach ท�ำการ and lateral gap) ในช่วงการงอข้อเข่าท่ีมุมงอ 0, 30, 60,
เอากระดูกท่ีงอกเกินออกมาออก (remove osteophyte) 90 และ 120 องศา
ใช้การเลาะเนื้อเยื่อทางด้านในผ่านชั้น deep medial

รปู ท่ี 1: แสดงตัวอย่างเคร่ืองคอมพิวเตอร์น�ำร่องในการผ่าตัด [computer-assisted total knee arthroplasty:
CAS-TKA: Brain Lab version 2.6 (Johnson and Johnson)]

การลดขนาดของแปน้ กระดกู หน้าแข้งและจัดวางต�ำแหน่งออกไปด้านขา้ ง มีผลตอ่ การเปลยี่ นแปลงขนาดช่องวา่ งและมุมในขณะงอเข่าและเหยยี ดเข่า ในการผ่าตัดเปล่ยี นขอ้ เข่าเทยี ม

120 แบบอนุรกั ษเ์ อ็นไขว้หลงั หัวเข่าโดยใชค้ อมพิวเตอร์ชว่ ยในการผา่ ตดั
ณฐั พงศ์ หงษ์คู พฤกษ์ ไชยกจิ ชัยพิพฒั น์ เสนวริ ัช

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

รูปที่ 2: แสดงการวดั มมุ องศาท่ีสามารถแก้ไข varus deformity (varus correction angle) และคา่ ชอ่ งความกว้างของ
ช่องวา่ งด้านในและด้านนอกข้อเข่า (medial and lateral gap) ในช่วงการงอขอ้ เข่าทมี่ มุ งอ 0, 30, 60, 90 และ 120 องศา

รปู ท่ี 3: แสดงการตดั กระดกู ทางดา้ นในฝง่ั กระดกู ทเิ บยี การวิเคราะหข์ อ้ มลู
3 มิลลิเมตร ข้อมูลที่ได้มาจากการวัดมุมองศาท่ีสามารถแก้ไข
เม่ือจบการผ่าตัดคร้ังที่สอง จะเริ่มท�ำการผ่าตัดรอบ varus deformity (varus correction angle) และค่าช่อง
ท่ีสามใหม่ โดยข้ันตอนทุกอยา่ งเหมือนเดิม ยกเวน้ ว่ามีการตดั ความกว้างของช่องว่างด้านในและด้านนอกข้อเข่า (medial
กระดกู ทางดา้ นในฝั่งกระดกู ทิเบีย (medial tibial reduction and lateral gap) ในช่วงการงอข้อเข่าที่มุมงอ 0, 30, 60,
osteotomy) เพ่ิมอีก 3 มิลลิเมตรรวมเป็นการตัดกระดูก 90 และ 120 องศา ทั้งหมดจะถูกเก็บบันทึกไว้ในโปรแกรม
ทัง้ หมด 6 มลิ ลเิ มตร ท�ำการเก็บข้อมลู ในลักษณะเดิม เมอ่ื ได้ microsoft excel software (version 2010) การวิเคราะห์
ข้อมูลท้ังสามคร้ังแล้ว จึงท�ำการเก็บข้อมูลท้ังหมดเพ่ือน�ำไป ข้อมูลทางสถิติใช้โปรแกรม stata software version 14.2
เปรยี บเทยี บความแตกต่างตอ่ ไป (Stata Corp, College Station, Texas, USA) ข้อมูลค่า
มุมท่ีเปลี่ยนแปลงไป และค่าช่องความกว้างของช่องว่าง
งอเข่าและเหยียดเข่าจะน�ำเสนอโดยใช้ค่าเฉล่ีย (mean)
พร้อมส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (standard deviation)
การทดสอบความสัมพันธ์ทางสถิติของข้อมูลจะใช้ student
t-test มาค�ำนวณความแตกต่างทางสถิติ ใช้ค่า p value
ที่ 0.05 เพื่อบอกความแตกต่างท่มี นี ัยสำ� คัญทางสถติ ิ

ผลการวจิ ัย

การวิจัยน้ีได้ศึกษาในร่างอาจารย์ใหญ่จ�ำนวน 5 ร่าง
(10 ข้อเข่า) ในช่วงระหว่างวันท่ี 27-28 กุมภาพันธ์
พ.ศ. 2559 โดยทำ� การศกึ ษาท่ี คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์
มหาวิทยาลัย โดยอาจารย์ใหญ่ทุกร่างผ่านเกณฑ์การศึกษา

การลดขนาดของแปน้ กระดูกหนา้ แขง้ และจัดวางต�ำแหน่งออกไปดา้ นขา้ ง มีผลต่อการเปลย่ี นแปลงขนาดชอ่ งวา่ งและมมุ ในขณะงอเขา่ และเหยยี ดเข่า ในการผา่ ตัดเปล่ียนขอ้ เขา่ เทยี ม

แบบอนรุ ักษเ์ อ็นไขวห้ ลงั หัวเขา่ โดยใชค้ อมพิวเตอร์ชว่ ยในการผ่าตัด 121
ณฐั พงศ์ หงษ์คู พฤกษ์ ไชยกจิ ชัยพพิ ัฒน์ เสนวริ ชั

วชริ เวชสารและวารสารเวชศาสตร์เขตเมือง

ปที ่ี 65 ฉบบั ที่ 2 มนี าคม - เมษายน พ.ศ. 2564

ที่ได้ตั้งไว้ ท�ำการศึกษาวัดมุมองศาท่ีสามารถแก้ไข varus พบว่า เมื่อท�ำการตัดกระดูกทิเบียทางด้านใน 3 มิลลิเมตร
deformity (varus correction angle) และค่าช่อง มุมองศาที่สามารถแก้ไข varus deformity (varus
ความกว้างของช่องว่างด้านในและด้านนอกข้อเข่า (medial correction angle) มีการเปลี่ยนแปลงไป 2.00 องศา
and lateral gap) ในช่วงการงอข้อเข่าที่ 0, 30, 60, 90, นอกจากน้ัน เม่ือท�ำการตัดกระดูกทิเบียทางด้านในมากข้ึน
และ 120 องศา โดยใช้แพทย์ผู้ท�ำการผ่าตัดและแพทย์ผู้ช่วย เปน็ 6 มิลลิเมตรมุมองศาทส่ี ามารถแกไ้ ข varus deformity
ผา่ ตัดรวม 2 ทา่ น (P.C., N.H.) (varus correction angle) มีการเปลี่ยนแปลงไปถึง 2.93
ผลของมุมองศาท่ีวัดได้และมุมองศาที่สามารถแก้ไข องศา ซึ่งการเปล่ียนแปลงของมุมองศา varus correction
varus deformity (varus correction angle) ที่เปลี่ยนแปลง angle ที่สามารถแก้ไขความผิดรูปท่ีเกิดขึ้นหลังจากการตัด
ไปหลังจากที่ท�ำการตัดด้านในของกระดูกทิเบีย (medial กระดูกที่ 3 และ 6 มิลลิเมตรน้ีมีความแตกต่างอย่างมี
tibial reduction osteotomy) ออกไป 3 และ 6 มิลลเิ มตร นยั สำ� คัญทางสถิติ (ตารางที่ 1)
ร่วมกับการลดขนาดหน้าแป้นของข้อเข่าเทียมด้านทิเบีย ส่วนผลการวัดค่าช่องความกว้างของช่องว่างด้านใน
และวางค่อนมาทางด้านนอก ได้แสดงไว้ในตารางท่ี 1 พบว่า และด้านนอกข้อเข่า (medial and lateral gap) ในช่วง
ในร่างอาจารย์ใหญ่มีค่ามุมการโก่งของข้อเข่าเข้าทางด้านใน การงอข้อเข่าทม่ี ุมงอ 0, 30, 60, 90, และ 120 องศา หลงั จาก
(varus angle) ก่อนตัดกระดูกเฉล่ีย 2.37 ± 3.67 องศา ตัดด้านในของกระดูกทิเบีย 3 มิลลิเมตรได้แสดงไว้ในรูปท่ี 4
เม่ือท�ำการตัดกระดูกทิเบียทางด้านในไป 3 มิลลิเมตรจะมี โดยพบว่าค่าช่องความกว้างของช่องว่างด้านใน (medial)
ค่ามมุ การโก่งของข้อเข่าเข้าทางดา้ นใน (varus angle) เฉลี่ย ในท่าขอ้ เข่าเหยยี ดตรง (0 องศา) เพิ่มขึน้ 1.5 มลิ ลเิ มตร และ
อยู่ท่ี 0.37 ± 3.90 องศา และเม่ือท�ำการตัดกระดูกทิเบีย มีความแตกต่างเมื่อเปรียบเทียบกับก่อนตัดอย่างมีนัยส�ำคัญ
ทางด้านในมากข้ึนเป็น 6 มิลลิเมตรจะมีค่ามุมการโก่งของ ทางสถิติ ในทางตรงกันข้าม ค่าช่องความกว้างของช่องว่าง
ขอ้ เข่าเปลี่ยนจากการโก่งเข้าทางด้านใน (varus deformity) ด้านนอก (lateral Gap) ทีม่ ีความแตกต่างไม่ถึง 1 มลิ ลเิ มตร
ไปเป็นการโก่งไปทางด้านนอก (valgus angle) เฉล่ียอยู่ท่ี และไม่พบว่ามีความแตกต่างอย่างมีนัยส�ำคัญทางสถิติ
-0.56 ± 3.43 องศา ในส่วนของมุมองศาที่สามารถแก้ไข (p > 0.05)
varus deformity (varus correction angle) ทเ่ี ปลยี่ นแปลงไป

ตารางที่ 1:
แสดงผลของมุมองศาที่วัดได้และมุมองศาที่สามารถแก้ไข varus deformity (varus correction angle) ที่เปลี่ยนแปลงไป
หลงั จากทีท่ �ำการตัดดา้ นในของกระดูกทิเบีย (medial tibial reduction osteotomy) ออกไป 3 และ 6 มิลลเิ มตร

คา่ มมุ องศา กอ่ นท�ำการตัดกระดูก ตัดกระดูกทางด้านใน ตดั กระดูกทางดา้ นใน
ของกระดกู ทเิ บยี ของกระดูกทิเบยี
ออกไป 3 มิลลิเมตร ออกไป 6 มลิ ลเิ มตร

มุมขอ้ เข่าโกง่ 2.37 ± 3.67 0.37 ± 3.90 -0.56 ± 3.43

มมุ เฉลีย่ ท่ีมี - 2.00 ± 0.45 2.93 ± 0.38
การเปลีย่ นแปลงไป (p = 0.012) (p = 0.001)
คา่ + หมายถงึ มุมโกง่ ไปทางดา้ นใน (varus angle), ค่า – หมายถงึ มมุ โกง่ ไปทางด้านนอก (valgus angle)

การลดขนาดของแป้นกระดกู หนา้ แขง้ และจดั วางต�ำแหน่งออกไปด้านขา้ ง มผี ลตอ่ การเปลยี่ นแปลงขนาดชอ่ งวา่ งและมมุ ในขณะงอเขา่ และเหยียดเขา่ ในการผ่าตดั เปลี่ยนข้อเข่าเทียม

122 แบบอนรุ กั ษเ์ อน็ ไขว้หลังหัวเข่าโดยใชค้ อมพิวเตอร์ชว่ ยในการผ่าตัด
ณฐั พงศ์ หงษ์คู พฤกษ์ ไชยกจิ ชัยพิพฒั น์ เสนวริ ัช

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

m1m.6. 30 60 Medial
1.4 Lateral
1.2 90 120 Degree of flexion

1
0.8
0.6
0.4
0.2

0
0

รปู ท่ี 4: แสดงค่าช่องความกว้างของช่องว่างด้านในและด้านนอกข้อเข่า (medial and lateral gap) ในช่วงการงอ
ข้อเขา่ ท่มี ุมงอ 0, 30, 60, 90, และ 120 องศาที่มีการเปล่ียนแปลงหลังจากตดั ด้านในของกระดูกทเิ บีย 3 มลิ ลเิ มตร

นอกจากนี้ พบว่าเมื่อท�ำการตัดด้านในของกระดูก (lateral) ไมม่ ีความแตกต่างอย่างมนี ัยสำ� คัญทางสถติ ิ ดงั ทไ่ี ด้
ทิเบียให้มากขึ้นเป็น 6 มิลลิเมตรแล้ววัดค่าช่องความกว้าง แสดงไวใ้ นรูปที่ 5
ของช่องว่างด้านในและด้านนอกข้อเข่า (medial and
lateral gap) ในชว่ งการงอข้อเขา่ ทีม่ มุ งอ 0, 30, 60, 90 และ วิจารณ์
120 องศา อีกคร้ังน้ันค่าช่องความกว้างของช่องว่างด้านใน
(medial) ในท่าข้อเข่าเหยียดตรง (0 องศา) เพิ่มขึ้นเพียง การผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่าเทียมในผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อม
0.25 ± 0.53 มลิ ลเิ มตร และไมม่ คี วามแตกตา่ งอยา่ งมนี ยั สำ� คญั ท่ีผ่านการรักษาด้วยวิธีการต่างๆมาแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น
ทางสถิติ ส่วนทางค่าช่องความกว้างของช่องว่างด้านนอก ถือเป็นวิธีการที่ได้รับความนิยมมากขึ้น และมีการท�ำกัน
อย่างแพร่หลาย หลักการส�ำคัญประการหน่ึงท่ีแพทย์

0.3mm. 30 60 Medial
Lateral
0.25 90 120 Degree of
0.2 flexion
0.15

0.1

0.05
0
0

รปู ที่ 5: แสดงค่าช่องความกว้างของช่องว่างด้านในและด้านนอกข้อเข่า (medial and lateral gap) ในช่วงการงอ
ข้อเข่าที่มุมงอ 0, 30, 60, 90 และ 120 องศาที่มีการเปลี่ยนแปลงหลังจากตัดด้านในของกระดูกทิเบีย 6 มิลลิเมตร
เมอ่ื เทียบกบั การตัด 3 มลิ ลเิ มตร

การลดขนาดของแป้นกระดูกหน้าแขง้ และจัดวางตำ� แหนง่ ออกไปดา้ นขา้ ง มีผลต่อการเปล่ยี นแปลงขนาดช่องวา่ งและมมุ ในขณะงอเขา่ และเหยยี ดเขา่ ในการผ่าตัดเปล่ยี นขอ้ เขา่ เทยี ม

แบบอนุรกั ษ์เอ็นไขวห้ ลงั หัวเขา่ โดยใช้คอมพวิ เตอรช์ ่วยในการผา่ ตัด 123
ณฐั พงศ์ หงษค์ ู พฤกษ์ ไชยกจิ ชัยพพิ ัฒน์ เสนวิรชั

วชิรเวชสารและวารสารเวชศาสตร์เขตเมือง

ปที ่ี 65 ฉบับท่ี 2 มนี าคม - เมษายน พ.ศ. 2564

จะต้องแก้ไขให้ผู้ป่วย ได้แก่ การแก้ไขมุมความโก่งของเข่า osteotomy 3 มิลลิเมตร จะสามารถแก้ไขมุมองศา varus
ท่ีมักจะพบว่าผู้ป่วยข้อเข่าเส่ือมจะเกิดความผิดรูปของเข่า angulation ได้ 2 องศาจากคา่ มมุ เริ่มตน้ ซง่ึ อาจจะสรปุ ไดว้ า่
ในลกั ษณะทม่ี กี ารโกง่ ของเขา่ เขา้ ดา้ นใน (varus deformity)7-8 วธิ ีการตัด medial tibial osteotomy 1 มิลลิเมตร จะชว่ ย
ซ่ึงการแก้ไขจ�ำเป็นต้องใช้การเลาะเน้ือเยื่อทางด้านในของ แก้ไขมุม varus deformity ได้เพียง 0.6 องศา ซึ่งน้อยมาก
ข้อเขา่ (medial soft tissue release)9 เพื่อปรบั แนวของขา เมื่อเปรียบเทียบกับการที่ต้องสูญเสียกระดูก และต้องลด
ให้อยู่ในแนวตรง การท�ำ medial soft tissue release น้ี ขนาดหน้าแป้นของข้อเข่าเทียมฝั่งทิเบียลงท�ำให้ได้ขนาด
จ�ำเป็นต้องอาศัยเทคนิคและประสบการณ์ในการท�ำผ่าตัด ของข้อเข่าเทียมท่ีเล็กลง ในส่วนของขนาดช่องว่างเข่าด้านใน
เน่ืองจากอาจเกิดความผิดพลาดได้ ไม่ว่าจะเป็นการท�ำ มีการเปล่ียนแปลงเพิ่มข้ึนเล็กน้อยในการผ่าตัดลดขนาดแป้น
การ release ท่ีน้อยเกินไป หรือ มากจนเกินไป ก็จะท�ำให้ หน้าแข้งลง 1.5 มิลลิเมตร หลังจากการตัดกระดูกออกไป
เกิดปัญหาตามมาได้ เช่น กรณีที่แนวขายังมีความผิดปกติ 3 มิลลเิ มตร และเมอ่ื ตดั กระดกู หน้าแข้งอกี ครงั้ มเี ปลีย่ นแปลง
varus deformity เหลืออยกู่ ท็ ำ� ให้มีความล้มเหลวของขอ้ เขา่ เพ่ิมเพียง 0.25 มิลลิเมตร ส่วนขนาดช่องว่างเข่าด้านนอก
เทียมได้เร็ว13 หรืออาจเกิดปัญหาเร่ืองความไม่มั่นคงของ ไม่เปลยี่ นแปลงอย่างมีนัยส�ำคญั ทางสถิติ
ข้อเข่าเทียม ในกรณีท่ี release มากจนเกินไป11 Tang Q ในสว่ นของขอ้ ดขี องการศกึ ษานเ้ี ปน็ การศกึ ษาทที่ ำ� ดว้ ย
และคณะ ได้รายงานวิธีในการแก้ไขมุม varus deformity การใช้วิธีคอมพิวเตอร์น�ำร่อง ในการผ่าตัดท�ำให้ได้ข้อมูล
ด้วยวิธีการตัดกระดูกทิเบียทางด้านใน (medial tibial ตวั เลขทมี่ คี วามแมน่ ยำ� มากกวา่ การใชก้ ารประมาณความรสู้ กึ
reduction osteotomy) เพื่อช่วยในการแก้ไขมุม varus อกี ทง้ั ยงั สามารถเกบ็ ขอ้ มลู ไดอ้ ยา่ งละเอยี ดทกุ มมุ การเคลอื่ นไหว
deformity12 นอกจากนี้ Dixon และคณะ14 ไดร้ ายงานการใช้ งอเข่าทุกองศา เก็บข้อมูลช่องว่างของข้อเข่าทางด้านใน และ
วิธีการ medial tibial reduction osteotomy นี้ร่วมกับ ด้านนอกเปรียบเทียบกันได้อย่างละเอียด นอกจากน้ีเป็น
การลดขนาดหนา้ แปน้ ของขอ้ เขา่ เทยี มฝง่ั ทเิ บยี (downsizing การเลือกใช้ข้อเข่าเทียมแบบที่อนุรักษ์เอ็นไขว้หลังไว้
tibial component) ในการแกไ้ ขมมุ varus deformity ซึ่ง (CR knee) ซงึ่ ยังไมเ่ คยมกี ารศึกษาไหนทไ่ี ด้มกี ารพดู ถึงการใช้
พบว่า สามารถแก้ไขมุม varus deformity เฉล่ียได้ถึง ขอ้ เขา่ เทียมชนิดน้ีมาก่อน
24 องศา สำ� หรบั การศกึ ษาเพมิ่ เตมิ อน่ื ๆ ทมี่ กี ารรายงานผลนน้ั อยา่ งไรกต็ าม ในการศกึ ษานย้ี งั มขี อ้ จำ� กดั อยหู่ ลายประการ
Krackow และคณะ15 ได้ท�ำการศกึ ษาโดยใช้การผ่าตัดเปลยี่ น ประการที่หน่ึง การศึกษาน้ีเป็นการผ่าตัดร่างอาจารย์ใหญ่
ข้อเข่าเทียมด้วยเครื่องคอมพิวเตอร์น�ำร่อง (CAS-TKA) โดย ท่ีอาจจะยังไม่มีกระบวนการเสื่อมของข้อเข่า ท�ำให้บางครั้ง
ใช้ข้อเข่าเทียมชนิดที่มีการตัดเอ็นไขว้หลัง (posterior พยาธิสภาพต่างๆ อาจจะไม่เหมือนในผู้ป่วยจริงท่ีมาผ่าตัด
stabilized knee prosthesis: PS knee) พบว่า การตัด เปลี่ยนข้อเข่าเทียม ประการท่ีสอง การศึกษาน้ีเก็บข้อมูล
กระดูกทิเบียทางด้านในออก สามารถช่วยแก้ไขการโก่ง ข้อเข่าจากอาจารยใ์ หญ่ เพยี ง 5 ร่าง (10 ขอ้ เขา่ ) ซ่ึงทำ� ให้ได้
ของข้อเข่าได้ประมาณ 0.45 องศาต่อการตัดกระดูก จ�ำนวนตัวอย่างน้อย ประการที่สาม การเก็บข้อมูลใช้แพทย์
1 มิลลิเมตร แต่อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีการศึกษาใดท่ีมีการวัด ผู้ท�ำผ่าตัดเพียง 2 ท่าน (P.C, N.H.) ซึ่งอาจจะมีเทคนิค
เปรียบเทียบขนาดของช่องว่างของข้อเข่าทางด้านใน การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมที่แตกต่างออกไปจากแพทย์
(medial gap) และทางด้านนอก (lateral gap) ที่ ท่านอ่ืนๆ ท�ำให้ในแง่การน�ำไปใช้อ้างอิง ต้องมีการประยุกต์
เปล่ียนแปลงไปหลังจากที่ท�ำ medial tibial reduction ผลการศกึ ษาใหเ้ ขา้ กบั สถานการณท์ แี่ ตกตา่ งกนั ออกไป สำ� หรบั
osteotomy แต่ยังไม่มีข้อมูลของช่องว่างของข้อเข่าหลัง การศกึ ษาตอ่ ยอดในอนาคต หากมงี บประมาณในการศกึ ษาวจิ ยั
การตดั กระดกู แลว้ ในมมุ การงอเขา่ ตา่ งๆ ที่เปลีย่ นแปลงไป ทเ่ี พมิ่ มากขน้ึ อาจจะมกี ารศกึ ษาทเี่ พมิ่ จำ� นวน รา่ งอาจารยใ์ หญ่
เม่ือพิจารณาจากผลการศึกษานี้ พบว่าค่ามุมท่ี ให้มมี ากข้ึนได้
เปลี่ยนแปลงไปจากการท�ำ medial tibial reduction

การลดขนาดของแป้นกระดกู หนา้ แขง้ และจัดวางตำ� แหน่งออกไปด้านข้าง มีผลต่อการเปลีย่ นแปลงขนาดช่องว่างและมุมในขณะงอเข่าและเหยยี ดเข่า ในการผา่ ตดั เปลีย่ นข้อเข่าเทยี ม

124 แบบอนรุ กั ษเ์ อน็ ไขว้หลงั หัวเขา่ โดยใช้คอมพวิ เตอร์ชว่ ยในการผ่าตัด
ณฐั พงศ์ หงษค์ ู พฤกษ์ ไชยกิจ ชยั พิพัฒน์ เสนวิรัช

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

สรุป 4. Cooper C, Adachi JD, Bardin T, Berenbaum F,
การใช้เทคนิคตัดกระดูกด้านในของกระดูกทิเบีย และ Flamion B, Jonsson H, et al. How to define
ลดขนาดของแป้นหน้าแข้งร่วมกับวางต�ำแหน่งข้อเข่าเทียม responders in osteoarthritis. Curr Med Res Opin
ใหม้ าทางดา้ นนอก เพอ่ื แกไ้ ขความผิดรปู ของข้อเขา่ เส่ือมแบบ 2013;29(6):719-29.
varus deformity ในการผ่าตัดเปล่ียนข้อเข่าเทียมแบบ 5. Zhang W, Moskowitz R, Nuki G, Abramson S,
อนุรักษ์เอ็นไขว้หลังน้ันจะช่วยแก้ไขมุมได้เฉล่ียเพียง 0.6 AltmanRD,ArdenN,etal.OARSIrecommendations
องศาต่อการตัดกระดูก 1 มิลลิเมตร เพราะฉะนั้นจึงท�ำให้ for the management of hip and knee
ไม่แนะน�ำให้ใช้เทคนิคนี้เพียงเทคนิคเดียวในการแก้ไข varus osteoarthritis, Part II: OARSI evidence-based,
deformity ทม่ี มี าก เพอ่ื ปอ้ งกนั ไมใ่ หม้ กี ารตดั กระดกู มากเกนิ ไป expert consensus guidelines. Osteoarthr Cartil
2008;16(2):137-62.
ผลประโยชน์ทบั ซ้อน 6. Van Manen MD, Nace J, Mont MA. Management
คณะผู้วิจัยไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อนกับการท�ำ of primary knee osteoarthritis and indications for
โครงการวจิ ัยชน้ิ น้ี total knee arthroplasty for general practitioners.
J Am Osteopath Assoc 2012;112(11):709-15.
กิตตกิ รรมประกาศ 7. Tew M, Waugh W. Tibiofemoral alignment and
คณะผู้วิจัยขอขอบพระคุณคณะแพทยศาสตร์ the results of knee replacement. J Bone Joint
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ท่ีได้อนุเคราะห์ร่างอาจารย์ใหญ่ Surg Br 1985;67(4):551-6.
และอนุญาตให้ใช้สถานท่ีในการด�ำเนินการท�ำศึกษาชิ้นนี้ 8. Insall JN, Binazzi R, Soudry M, Mestriner LA.
ขอขอบคุณเจ้าหน้าที่ธุรการภาควิชาที่ได้ช่วยเหลือในด้าน Total knee arthroplasty. Clin Orthop Relat Res
การธรุ การและเอกสารอย่างเรยี บร้อยไปไดด้ ้วยดี 1985(192):13-22.
9. Krackow KA. The technique of total knee
เอกสารอ้างองิ arthroplasty: CV Mosby Co; 1990.
1. Felson DT, Naimark A, Anderson J, Kazis L, 10. Ritter MA, Davis KE, Davis P, Farris A, Malinzak RA,
Castelli W, Meenan RF. The prevalence of knee Berend ME, et al. Preoperative malalignment
osteoarthritis in the elderly. The Framingham increases risk of failure after total knee arthroplasty.
Osteoarthritis Study. Arthritis Rheum 1987;30(8):914-8. JBJS 2013;95(2):126-31.
2. Lawrence RC, Felson DT, Helmick CG, Arnold 11. Cho W-S, Byun S-E, Lee S-J, Yoon J. Laxity after
LM, Choi H, Deyo RA, et al. Estimates of the complete release of the medial collateral
prevalence of arthritis and other rheumatic ligament in primary total knee arthroplasty.
conditions in the United States: Part II. Arthritis Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc 2015;
Rheum 2008;58(1):26-35. 23(6):1816-23.

3. Lord J, Victor C, Littlejohns P, Ross F, Axford J. 12. Tang Q, Yu H-c, Shang P, Tang S-k, Xu H-z, Liu H-x,
Economic evaluation of a primary care-based et al. Selective medial soft tissue release
education programme for patients with osteo- combined with tibial reduction osteotomy in
arthritis of the knee. Health technology total knee arthroplasty. Journal of orthopaedic
assessment 1999;3(23):13-5. surgery and research 2017;12(1):1-7.

การลดขนาดของแปน้ กระดูกหน้าแข้งและจัดวางตำ� แหนง่ ออกไปด้านขา้ ง มผี ลต่อการเปล่ยี นแปลงขนาดช่องวา่ งและมมุ ในขณะงอเข่าและเหยยี ดเข่า ในการผ่าตดั เปลีย่ นข้อเขา่ เทยี ม

แบบอนุรักษเ์ อน็ ไขวห้ ลังหวั เข่าโดยใช้คอมพิวเตอรช์ ่วยในการผ่าตัด 125
ณฐั พงศ์ หงษค์ ู พฤกษ์ ไชยกจิ ชัยพิพฒั น์ เสนวิรชั

วชริ เวชสารและวารสารเวชศาสตรเ์ ขตเมือง

ปที ่ี 65 ฉบบั ที่ 2 มนี าคม - เมษายน พ.ศ. 2564

13. Ritter MA, Davis KE, Davis P, Farris A, Malinzak RA, 15. Krackow KA, Raju S, Puttaswamy MK. Medial
Berend ME, et al. Preoperative Malalignment over-resection of the tibia in total knee arthroplasty
Increases Risk of Failure After Total Knee for varus deformity using computer navigation.
Arthroplasty. J Bone Joint Surg Am 2013;95(2). J Arthroplasty 2015;30(5):766-9.

14. Dixon MC, Parsch D, Brown RR, Scott RD. The
correction of severe varus deformity in total
knee arthroplasty by tibial component downsizing
and resection of uncapped proximal medial
bone. J Arthroplasty 2004;19(1):19-22.

การลดขนาดของแป้นกระดกู หนา้ แขง้ และจัดวางต�ำแหน่งออกไปด้านขา้ ง มผี ลต่อการเปลีย่ นแปลงขนาดชอ่ งว่างและมมุ ในขณะงอเข่าและเหยยี ดเข่า ในการผา่ ตดั เปลีย่ นข้อเข่าเทยี ม

126 แบบอนรุ ักษ์เอ็นไขวห้ ลังหวั เข่าโดยใชค้ อมพวิ เตอรช์ ่วยในการผ่าตัด
ณัฐพงศ์ หงษค์ ู พฤกษ์ ไชยกิจ ชยั พพิ ัฒน์ เสนวริ ัช

วชิรเวชสารและวารสารเวชศาสตรเ์ ขตเมอื ง นพิ นธ์ตน้ ฉบบั

การใหย้ า glycopyrrolate เพ่ือปอ้ งกันภาวะความดนั โลหติ ตำ่�
จากการระงบั ความร้สู ึกโดยวธิ ีการฉดี ยาชาเขา้ ทางชอ่ งไขสนั หลัง
ในหญิงตงั้ ครรภ์ซึ่งกำ� หนดให้มารับการผา่ ตดั คลอด

สกุ านดา เจนจรัตน์ พ.บ. ว.ว.วิสญั ญวี ทิ ยา1*
ปยิ ศกั ด์ิ วทิ ยบูรณานนท์ พ.บ. ว.ว.วสิ ัญญีวทิ ยา1
วรรณา เกษมพงษ์ทองดี พ.ว.1

1 ภาควชิ าวิสญั ญวี ทิ ยา คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล มหาวิทยาลยั นวมนิ ทราธิราช กรงุ เทพมหานคร ประเทศไทย
* ผ้ตู ิดตอ่ , อเี มล: [email protected]
Vajira Med J. 2021; 65(2) : 127-34
http://dx.doi.org/10.14456/vmj.2021.12

บทคดั ย่อ

วัตถุประสงค์: เพ่ือเปรียบเทียบการเกิดภาวะความดันโลหิตต่�ำภายหลังการฉีดยาระงับความรู้สึกเข้าทางช่องไขสันหลัง
ในหญิงตั้งครรภ์ซ่ึงก�ำหนดให้มารับการผ่าตัดคลอด ระหว่างกลุ่มท่ีได้รับยา glycopyrrolate กับกลุ่มท่ีได้รับ
ยาหลอกก่อนการฉีดยาชาทางช่องไขสันหลัง ร่วมกับศึกษาผลของ glycopyrrolate ในการป้องกันการเกิด
ภาวะหัวใจเต้นช้า การลดปริมาณการใช้ยา ephedrine หรือ atropine อาการคลื่นไส้อาเจียน และอาการ
ปากแห้งในหญงิ ตั้งครรภ์ซ่งึ กำ� หนดใหม้ ารบั การผา่ ตัดคลอด รวมถงึ ผลต่อ APGAR score ของทารก

วิธีด�ำเนินการวิจัย: เป็นการศึกษาเชิงทดลองแบบสุ่มที่มีกลุ่มควบคุมแบบปกปิดสองทาง โดยผู้เข้าร่วมวิจัยเป็นหญิง
ต้ังครรภ์อายุระหว่าง 18-40 ปี ท้ังส้ินจ�ำนวน 98 ราย ก�ำหนดให้มารับการผ่าตัดคลอดต้ังแต่เดือนเมษายน
ปี 2561 ถึงเดือนกรกฏาคม ปี 2562 โดยสุ่มผู้เข้าร่วมวิจัยเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่ได้รับยา glycopyrrolate
และกลุ่มท่ีได้รับยาหลอก ก่อนการระงับความรู้สึกด้วยการฉีดยาชาทางช่องไขสันหลัง ท�ำการวัดและบันทึก
คา่ ความดนั โลหิตและชพี จร ท่ี 2, 4, 6, 8 และ 10 นาที หลังการระงบั ความรสู้ กึ หลงั จากนน้ั วดั ความดนั โลหติ
และชพี จรทกุ ๆ 5 นาที จนครบ 30 นาที บนั ทกึ ขอ้ มลู ปรมิ าณ ephedrine, atropine ทใ่ี ช้ อาการคลนื่ ไส-้ อาเจยี น
อาการปากแหง้ ของหญงิ ตงั้ ครรภ์ท่ีเข้ารว่ มวิจยั และ APGAR scores ของทารก

ผลการวิจยั : หญิงต้ังครรภ์ทไ่ี ดร้ ับยา glycopyrrolate มอี บุ ัติการณ์การเกดิ ภาวะความดันโลหิตตำ่� ภายใน 30 นาทีหลัง
จากระงบั ความรสู้ กึ นอ้ ยกวา่ กลมุ่ ทไ่ี ดร้ บั ยาหลอกรอ้ ยละ 25 (IRR = 0.75, 95%CI: 0.57 ถงึ 0.98) อยา่ งมนี ยั สำ� คญั
ทางสถิติ (p-value = 0.032) และ glycopyrrolate สามารถลดการใช้ ephedrine ในหญงิ ตัง้ ครรภซ์ ่ึงก�ำหนด
ให้มารับการผ่าตัดคลอดโดยการระงับความรู้สกึ ด้วยการฉดี ยาชาทางช่องไขสนั หลงั

สรุป: การให้ยา glycopyrrolate ทางหลอดเลือดด�ำ ก่อนการระงับความรู้สึกโดยการฉีดยาชาทางช่องไขสันหลัง
แสดงให้เห็นถึงการเปล่ียนแปลงทางคลินิกต่อการป้องกันภาวะความดันโลหิตต่�ำ ในหญิงตั้งครรภ์ซึ่งก�ำหนด
ให้มารบั การผา่ ตัดคลอด ทส่ี ามารถเปน็ ประโยชนไ์ ด้ในอนาคต

ค�ำส�ำคัญ: ยา glycopyrrolate, ภาวะความดันโลหิตต�่ำจากการระงับความรู้สึกโดยวิธีการฉีดยาชาเข้าทางช่อง
ไขสนั หลงั , ภาวะความดนั โลหติ ต�่ำในหญงิ ต้งั ครรภ์

วันทร่ี ับบทความ: 14 เมษายน 2563 วนั แก้ไขบทความ: 13 มกราคม 2564 วนั ตอบรับบทความ: 27 มกราคม 2564

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine Original articles

Glycopyrrolate to Prevent Spinal Anesthesia Induced
Hypotension in Pregnant-Women Who Underwent Cesarean
Section: Randomized Controlled Trial

Suganda Jenjarat MD1*
Piyasak Wittayaburananon MD1
Wanna Kasempongtongdee NS1

1 Department of Anesthesiology, Faculty of Medicine Vajira Hospital, Navamindradhiraj University, Bangkok, Thailand
* Corresponding author, e-mail address : [email protected]
Vajira Med J. 2021; 65(2) : 127-34
http://dx.doi.org/10.14456/vmj.2021.12

Abstract

Objective: A primary outcome was to compare an incidence of hypotension following an
administration of glycopyrrolate versus a placebo before commencing a spinal anesthesia in
pregnant-women. Simultaneously, a bradycardia prevention, an amount of ephedrine and
atropine-resuscitated drugs, nausea-vomiting and dry lips of pregnant women and an APGAR
score of neonates were secondary outcomes.

Method: This study was a double blinded randomized controlled trial in a 18-40 years of
pregnant-women, who underwent the spinal anesthesia for an elective cesarean section
during April 2018 to July 2019. Ninety-eight participants were randomized into two groups.
The pregnant women were received the intravenous glycopyrrolate or normal saline before
the spinal anesthesia. Blood pressure and heart rate were recorded in every 2 minutes for
10 minutes and following by every 5 minutes until 30 minutes after the spinal anesthesia.
Furthermore, the severity of nausea-vomiting, dry lips of pregnant women and APGAR
scores of neonates were recorded.

Results: The incidence of hypotension within 30 minutes after the spinal anesthesia in the
glycopyrrolate group was significantly lower than the placebo group by 25 percent (IRR = 0.75)
(p-value=0.032, 95%CI: 0.57 to 0.98). In addition, reduction of using ephedrine was significantly
found in the glycopyrrolate group compared to the placebo group.

Conclusion: The intravenous glycopyrrolate could prevent the spinal anesthesia-induced
hypotension in the pregnant-women who underwent the cesarean section, which was clinical
useful in the future.

Keywords: prophylaxis glycopyrrolate prevent hypotension, spinal anesthesia induced hypotension,
hypotension in pregnancy

Received: 14 April 2020, Revised: 13 January 2021, Accepted: 27 January 2021

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

ทมี่ าและความสำ� คัญของปัญหา กลุ่มที่ได้รับยา glycopyrrolate กับกลุ่มท่ีได้รับยาหลอก
ก่อนการฉดี ยาระงบั ความรสู้ ึก
ยา glycopyrrolate เป็นยาต้านฤทธ์ิการท�ำงานของ วัตถุประสงค์รอง
สาร acetylcholine ในร่างกาย ซึ่งปัจจุบันนิยมใช้มากข้ึน เพื่อศึกษาว่าการให้ยา glycopyrrolate ก่อนระงับ
โดยการใหย้ ากอ่ นเรมิ่ การผา่ ตดั สามารถชว่ ยลดการหลง่ั นำ�้ ลาย ความรู้สึกโดยการฉีดยาเข้าทางช่องไขสันหลังในหญิงตั้งครรภ์
และยบั ยงั้ การบบี ตวั ของทางเดนิ อาหาร ใชป้ อ้ งกนั ปฏกิ ริ ยิ ารเี ฟลก็ ซ์ ซ่ึงก�ำหนดให้มารับการผ่าตัดคลอด เพื่อป้องกันการเกิดภาวะ
ลดอัตราการเต้นของหัวใจ อันเป็นผลจากการน�ำสลบหรือ หวั ใจเตน้ ชา้ ชว่ ยลดความตอ้ งการใชย้ ากระตนุ้ หวั ใจ ลดอาการ
การให้ยาต้านการหย่อนตัวของกล้ามเน้ือขณะผ่าตัดเสร็จ1 คล่ืนไส้อาเจียน รวมทั้งมีผลต่ออาการปากแห้ง หรือ APGAR
อย่างไรก็ตาม ผลทางคลินิกจากการให้ยา glycopyrrolate score ของทารกหรือไม่
ร่วมกับการระงับความรู้สึกเฉพาะส่วนโดยวิธีการฉีดยาชา ประชากรและกลมุ่ ตัวอยา่ ง
เขา้ ทางชอ่ งไขสนั หลัง ยงั มกี ารศกึ ษาคอ่ นข้างจำ� กดั งานวิจัยนี้ผ่านการพิจารณาจริยธรรมการวิจัยจาก
การระงบั ความรสู้ กึ เฉพาะสว่ นโดยวธิ กี ารฉดี ยาชาเขา้ ทาง คณะกรรมการพจิ ารณาจริยธรรมการวิจยั คณะแพทยศาสตร์
ช่องไขสันหลังในผู้ป่วยผ่าตัดคลอด เป็นวิธีท่ีเหมาะสมและ วชิรพยาบาล เป็นงานวิจัยรูปแบบสุ่มที่มีกลุ่มควบคุมแบบ
ปฏบิ ตั อิ ยา่ งแพรห่ ลาย2 เนอ่ื งจากชว่ ยระงบั ปวดหลงั คลอดไดด้ ี ปกปดิ สองทาง (double-blinded randomized controlled
และไมท่ ำ� ใหย้ าสลบผา่ นเขา้ สทู่ ารกในครรภ์ แตพ่ บอบุ ตั กิ ารณผ์ ล Trial) คดั เลอื กผเู้ ขา้ รว่ มการวจิ ยั โดยวสิ ญั ญพี ยาบาลผรู้ ว่ มวจิ ยั
ขา้ งเคยี งทส่ี ำ� คญั คอื ภาวะความดนั โลหติ ตำ่� (รอ้ ยละ 33) และ ซักประวตั หิ ญิงตง้ั ครรภช์ ว่ งอายุระหวา่ ง 18-40 ปี ซ่งึ ก�ำหนด
การเตน้ ของหวั ใจชา้ ลง (รอ้ ยละ 13)3- 4 ซง่ึ ทำ� ใหผ้ ปู้ ว่ ยมคี วามรสู้ กึ ให้มารับการผ่าตัดคลอด ซึ่งระงับความรู้สึกโดยวิธีการฉีดยา
ไม่สุขสบาย คล่ืนไส้ อาเจียน หรือเวียนศีรษะ เพ่มิ อัตราการใช้ เข้าช่องไขสันหลัง ณ ห้องผ่าตัดสูติกรรม คณะแพทยศาสตร์
ยากระตนุ้ ความดนั โลหติ และยาบรรเทาอาการคลนื่ ไสอ้ าเจยี น วชริ พยาบาล มหาวิทยาลยั นวมนิ ทราธิราช ชว่ งระหว่างเดอื น
หากภาวะดงั กลา่ วไมไ่ ดร้ บั การรกั ษา อาจทำ� ใหเ้ กดิ ผลแทรกซอ้ น เมษายน ปี 2561 ถึงเดือนกรกฎาคม ปี 2562 ท่ีไม่มี
ทร่ี นุ แรงตามมา ไดแ้ ก่ ระดบั ความรสู้ กึ ตวั ลดลง การหยดุ หายใจ โรคประจ�ำตัว หรือมีโรคประจ�ำตัวท่ีสามารถควบคุมได้ดี
การสำ� ลกั และระบบหมนุ เวียนโลหติ ล้มเหลวได5้ (ASA I-II) โดยงดน�ำ้ และอาหารมากกว่าหรอื เทา่ กับ 8 ชว่ั โมง
การปอ้ งกนั ภาวะแทรกซอ้ นทเี่ กดิ จากการฉดี ยาชาเขา้ ทาง เกณฑ์คัดออก ได้แก่ ผู้ป่วยท่ีมีโรคประจ�ำตัวรุนแรง severe
ช่องไขสันหลัง เป็นสิ่งท่ีจ�ำเป็นในผู้ป่วยผ่าตัดคลอดเน่ืองจาก systemic disease, มภี าวะหวั ใจเตน้ ผดิ จงั หวะ หรอื ใชย้ ากลมุ่
ผู้ป่วยกลุ่มน้เี สยี่ งตอ่ ภาวะความดนั โลหติ ต�่ำ6 การใชย้ ากระตุ้น β-adrenergic blockers, มีน�้ำหนักตัวขณะต้ังครรภ์เกิน
ความดันโลหิต เช่น ephedrine เพ่ือป้องกันภาวะดังกล่าว 100 กิโลกรัม, ภาวะตงั้ ครรภ์แฝดหรอื มีจำ� นวนทารกมากกว่า
อาจทำ� ใหค้ วามดนั โลหติ หรอื อตั ราการเตน้ ของหวั ใจเพม่ิ สงู ขนึ้ หน่ึงคน, ภาวะ severe preeclampsia หรือ eclampsia,
มากเกินไป7 การศึกษาของพาเทลและคณะในปี 2561 พบวา่ มี placenta complications เช่น placenta previa,
อบุ ตั กิ ารณข์ องการเกดิ ภาวะความดนั โลหติ ตำ่� ภายหลงั จากฉดี ยา placenta accrete หรือมีข้อห้ามของการระงับความรู้สึก
เขา้ ชอ่ งสนั หลงั ไมแ่ ตกตา่ งกนั ในหญงิ ตงั้ ครรภท์ ม่ี ารบั การผา่ ตดั คลอด โดยการฉีดยาเข้าสันหลัง (spinal anesthesia) ส่วนเกณฑ์
ซงึ่ ไดห้ รอื ไมไ่ ดร้ บั ยา glycopyrrolate แตป่ รมิ าณยา phenylehrine การหยุดการวิจัย ได้แก่ หญิงต้ังครรภ์ที่มีผลข้างเคียง
ท่ีใช้ในการแก้ไขภาวะความดันโลหิตต่�ำของกลุ่มที่ได้รับยา ไม่พงึ ประสงค์หรือมอี าการแพย้ า glycopyrrolate ที่ไม่ทราบ
glycopyrrolate นอ้ ยกวา่ กลมุ่ ที่ไม่ไดร้ บั ยาอย่างมีนยั ส�ำคัญ8 มาก่อนหรือต้องเปล่ียนวิธีการระงับความรู้สึกจากการฉีดยา
เข้าชอ่ งไขสันหลังเป็นการดมยาสลบ
วัตถปุ ระสงค์ จากการคำ� นวณขนาดตวั อยา่ งดว้ ย sample size RCT
for binary data formula โดยการแทนคา่ p1 ดว้ ย 0.33 จาก
วตั ถปุ ระสงค์หลัก
เพ่ือเปรียบเทียบอัตราการเกิดภาวะความดันโลหิตต�่ำ
ภายหลังการฉีดยาระงับความรู้สึกเข้าทางช่องไขสันหลัง
ในหญิงตั้งครรภ์ซึ่งก�ำหนดให้มารับการผ่าตัดคลอด ระหว่าง

การใหย้ า glycopyrrolate เพอ่ื ป้องกันภาวะความดันโลหติ ตำ�่ จากการระงบั ความรู้สกึ โดยวธิ ีการฉีดยาชาเขา้ ทางชอ่ งไขสนั หลัง ในหญงิ ต้งั ครรภซ์ ง่ึ ก�ำหนดใหม้ ารับการผา่ ตดั คลอด 129
สกุ านดา เจนจรตั น์ ปิยศกั ดิ์ วิทยบรู ณานนท์ วรรณา เกษมพงษท์ องดี

วชริ เวชสารและวารสารเวชศาสตรเ์ ขตเมอื ง

ปที ่ี 65 ฉบบั ที่ 2 มีนาคม - เมษายน พ.ศ. 2564

อบุ ตั กิ ารณข์ องการเกดิ ภาวะความดนั โลหติ ตำ�่ (hypotension) เม่ือพบว่าระดับการชาพร้อมส�ำหรับการผ่าตัดคลอดที่ระดับ
หลงั จากระงบั ความรสู้ กึ ดว้ ยการฉดี ยาเขา้ ชอ่ งไขสนั หลงั [3, 4], T4-T6 level สามารถเริม่ การผ่าตัดได้
p2 ด้วย 0.10 โดยยาท่ีมีประสิทธิภาพในการป้องกันภาวะ ทำ� การวดั และบนั ทกึ คา่ ความดนั โลหติ และชพี จร ในนาที
ความดันโลหิตต่�ำ หลังจากระงับความรู้สึกด้วยการฉีดยาเข้า ที่ 2, 4, 6, 8 และ 10 หลังการระงบั ความร้สู ึก หลังจากน้นั วดั
ช่องไขสันหลังในหญิงต้ังครรภ์ สามารถลดอุบัติการณ์การเกิด ความดนั โลหติ และชพี จรทกุ 5 นาที จนครบ 30 นาที พจิ ารณา
ภาวะความดนั โลหติ ตำ่� (hypotension) ไดร้ อ้ ยละ 23, α = 0.05 ให้ ephedrine 6 มลิ ลกิ รมั ทางหลอดเลอื ดดำ� ในกรณตี อ่ ไปน้ี
และ β = 0.2 จะไดป้ ระชากรตวั อยา่ งทง้ั สนิ้ 98 คน โดยแบง่ เปน็ 1) ความดันซิสโตลิค [Systolic Blood Pressure
กลมุ่ ละ 49 คน (SBP)] ลดลงมากกว่าร้อยละ 20 จาก baseline sBP หรือ
มีค่าน้อยกวา่ 90 มลิ ลิเมตรปรอท
วธิ ดี �ำเนินการวจิ ัย 2) อตั ราการเตน้ ของหัวใจ [Heart Rate (HR)] ลดลง
มากกว่าร้อยละ 20 ของ baseline HR หรือมีค่าน้อยกว่า
วิสัญญีพยาบาลอธิบายรายละเอียดขั้นตอนการวิจัย 50 คร้ังต่อนาที พิจารณาให้ยาซ�้ำได้ทุกๆ 5 นาที หาก
แจ้งผลดีผลเสีย ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดข้ึนจากการระงับ ความดนั โลหติ หรอื ชพี จรยงั คงตำ�่ บนั ทกึ ปรมิ าณยาทง้ั หมดทใี่ ช้
ความรู้สึก และขอความยินยอมจากผู้เข้าร่วมการวิจัย ที่ห้อง และพิจารณาให้ atropine 0.6 มิลลิกรัม ทางหลอดเลอื ดดำ�
คลอดในวันก่อนการผ่าตัด จากน้ันท�ำการสุ่มตัวอย่างด้วย หากอตั ราการเตน้ ของหัวใจต�่ำกวา่ 40 คร้งั ต่อนาที
ระบบคอมพิวเตอร์ (randomized) ผู้เข้าร่วมวิจัย ออกเป็น สงั เกตอบุ ตั กิ ารณภ์ าวะคลน่ื ไสอ้ าเจยี นของหญงิ ตงั้ ครรภ์
2 กลมุ่ จำ� นวนกลมุ่ ละ 49 คน โดยบันทึกจ�ำนวนตามความรุนแรง ได้แก่ 0 = ไม่มีอาการ
1) กลุ่ม G คือกลุ่มทจ่ี ะได้รบั ยา glycopyrrolate 0.4 คลื่นไส้หรืออาเจียน, 1 = มีอาการคลื่นไส้ แต่ไม่อาเจียน,
มิลลิกรมั ซึ่งมปี ริมาตร 1 มลิ ลลิ ติ ร 2 = มีอาการคลนื่ ไส้และอาเจยี น
2) กลุ่ม P คือกลุ่มท่ีจะได้รับยาหลอก (placebo) สังเกตอุบัติการณ์ภาวะปากแห้งของหญิงตั้งครรภ์
เปน็ สารละลาย normal saline ปรมิ าตร 1 มลิ ลลิ ติ ร โดยบันทึกจ�ำนวนตามความรุนแรง ได้แก่ 0 = ไม่มีอาการ
วิสัญญีพยาบาลผู้ช่วยงานวิจัยเป็นผู้เตรียมยาหรือ ปากแหง้ , 1 = รสู้ กึ คอแหง้ และเหนยี วในปาก, 2 = มแี ผลหรอื
สารละลายส�ำหรับผู้เข้าร่วมวิจัย มีลักษณะเป็นของเหลวใส รอยแตกที่มุมปาก และบันทึก APGAR score ของทารก
ไมม่ สี ใี สใ่ น syringe ขนาด 3 มลิ ลลิ ติ ร ทต่ี ดิ ฉลากระบวุ า่ ยาสำ� หรบั ตามการประเมินสภาวะเด็กทารกแรกเกดิ จากกุมารแพทย์
ผู้เขา้ รว่ มวจิ ยั เพื่อนำ� ไปให้วสิ ญั ญีแพทย์ และวิสญั ญพี ยาบาล สถติ ิทใี่ ช้ในงานวิจยั
ทเ่ี ปน็ คนละทมี กบั ผู้ทำ� วจิ ัย เปน็ ผู้ใหก้ ารระงบั ความรสู้ กึ และ การวิเคราะห์ข้อมูลในงานวิจัยน้ีใช้โปรแกรม Stata
บันทกึ ข้อมลู ระหวา่ งการผ่าตดั version 15 (StataCorp, 2017, College Station, TX, USA)
เมอ่ื ผเู้ ขา้ รว่ มวจิ ยั เขา้ หอ้ งผา่ ตดั ตดิ เครอ่ื งตรวจ standard การนำ� เสนอขอ้ มลู เชงิ กลมุ่ ดว้ ยจำ� นวนและรอ้ ยละ และนำ� เสนอ
monitor ไดแ้ ก่ non-invasive blood pressure, oxygen ขอ้ มูลต่อเน่ืองดว้ ยคา่ เฉลี่ย และส่วนเบ่ยี งเบนมาตรฐาน หรือ
saturation, electrocardiogram และจดบนั ทกึ คา่ baseline ค่ามัธยฐาน ค่าต�่ำสุด และค่าสูงสุดข้ึนอยู่กับการแจกแจงของ
ไว้ ทำ� การใหส้ ารน�้ำดว้ ยสารละลาย ringer lactate solution ข้อมูล ผลลัพธ์หลักของการศึกษาคืออุบัติการณ์การเกิดภาวะ
แก่ผู้ป่วยทางหลอดเลือดด�ำ จนครบจ�ำนวน 500 มิลลิลิตร ความดันโลหิตต่�ำภายใน 30 นาทีหลังการระงับความรู้สึก
ท�ำการฉีดยาส�ำหรับผู้เข้าร่วมวิจัยทางหลอดเลือดด�ำก่อนเร่ิม โดยนบั จำ� นวนครงั้ ทหี่ ญงิ ตงั้ ครรภเ์ กดิ ภาวะความดนั โลหติ ซงึ่ มี
การระงับความรู้สึกทันที โดยจัดท่านอนตะแคง เพื่อฉีดยาชา การวดั ซำ�้ ทกุ 2 นาทจี นถงึ 10 นาที และหลงั จากนนั้ ทกุ 5 นาที
เขา้ ชอ่ งไขสนั หลงั โดยใช้ 0.5% heavy bupivacaine ผสมกบั จนครบ 30 นาทรี วมทัง้ หมด 9 ครัง้ และเปรียบเทยี บรอ้ ยละ
morphine 0.2 มลิ ลกิ รมั ปรมิ าตรรวม 2.2 มลิ ลลิ ติ ร เมอ่ื ทำ� การเกิดภาวะความดันโลหิตต่�ำภายใน 30 นาทีระหว่างกลุ่ม
การฉีดยาเข้าช่องไขสันหลังเสร็จแล้ว ให้ผู้ป่วยนอนหงายท่า
left uterine displacement ท�ำการทดสอบระดับการชา

130 การให้ยา glycopyrrolate เพ่ือปอ้ งกนั ภาวะความดนั โลหิตตำ่� จากการระงับความรู้สกึ โดยวธิ กี ารฉีดยาชาเขา้ ทางชอ่ งไขสันหลงั ในหญงิ ตัง้ ครรภ์ซง่ึ ก�ำหนดให้มารับการผ่าตัดคลอด
สกุ านดา เจนจรตั น์ ปยิ ศกั ดิ์ วิทยบูรณานนท์ วรรณา เกษมพงษ์ทองดี

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

ด้วยสถิติ poisson regression พร้อมทั้งน�ำเสนอค่า เพราะระดับการชาไม่สมบูรณ์ จึงท�ำให้เหลือจ�ำนวนผู้เข้าร่วม
Incidence Rate Ratio (IRR) และ 95% ช่วงเช่อื มัน่ ของ IRR วิจัยท่ีน�ำมาค�ำนวณในกลุ่มที่ได้รับ glycopyrrolate จ�ำนวน
นอกจากนกี้ ารเปรยี บเทยี บขอ้ มลู กลมุ่ โดยใชส้ ถติ ิ Chi-square 48 คน
test และการเปรียบเทียบข้อมูลต่อเน่ืองระหว่างกลุ่มใช้สถิติ จากข้อมูลประชากรดังตารางที่ 1 แสดงลักษณะ
independent t-test หรือ Mann-Whitney U test โดย โดยทั่วไปของหญิงตั้งครรภ์ที่เข้าร่วมงานวิจัยในท้ังสองกลุ่ม
ก�ำหนดระดับนัยสำ� คัญทางสถติ ทิ ี่ 0.05 พบว่า อายุและน้�ำหนักเฉลี่ยของหญิงตั้งครรภ์ในกลุ่มที่ได้รับ
glycopyrrolate/ยาหลอก คือ 29.7/29.8 ปี และ 71.5/72.1
ผลการวจิ ัย กโิ ลกรมั ตามลำ� ดบั ซงึ่ ไมแ่ ตกตา่ งกนั ในทางสถติ ิ โรคประจำ� ตวั
รว่ มทพี่ บในหญงิ ตง้ั ครรภ์ ไดแ้ ก่ โรคเบาหวาน, ความดนั โลหติ สงู ,
จากผเู้ ข้าร่วมวิจยั ท้ังหมดจำ� นวน 98 คน แบ่งออกเปน็ hypo-hyperthyroid, หอบหืด, ภูมิแพ้, ภาวะซีด, ไวรัสตับ
กลุ่มท่ีได้รับ glycopyrrolate และกลุ่มที่ได้รับยาหลอก อกั เสบบแี ละวณั โรค รวมถงึ สภาวะอน่ื ๆ ของหญงิ ตง้ั ครรภ์ ไดแ้ ก่
จ�ำนวนกลมุ่ ละ 49 คน เทา่ ๆ กัน แต่หญงิ ตัง้ ครรภใ์ นกลุ่มท่ีได้ คา่ Body Mass Index (BMI), อายคุ รรภ,์ จำ� นวนชว่ั โมงทง่ี ดนำ�้
รับ glycopyrrolate จ�ำนวน 1 คนถูกคัดออกจากการวิจัย งดอาหาร, ข้อบ่งช้ีในการผ่าตัดคลอด ไม่มีความแตกต่างกัน
เนื่องจากถูกเปลี่ยนวิธีการระงับความรู้สึกเป็นการดมยาสลบ ทางสถติ ริ ะหวา่ งหญิงตั้งครรภท์ ง้ั สองกลมุ่
เม่ือเวลา 15 นาที หลังจากการฉีดยาชาเข้าช่องไขสันหลัง

ตารางท่ี 1:
ลกั ษณะโดยท่ัวไปของหญงิ ตงั้ ครรภ์ทีเ่ ข้าร่วมงานวิจยั
ลกั ษณะพนื้ ฐาน คา่ ทางสถิติ กลุ่มทีไ่ ดร้ ับยาหลอก กลมุ่ glycopyrrolate p-value
(จำ� นวน = 49) (จ�ำนวน = 48) 0.923
อายุ (ป)ี Mean (SD) 29.7 (5.6) 29.8 (6.4) 0.811
น�ำ้ หนัก (กิโลกรัม) Min, Max 18, 39 19, 40 0.439
ส่วนสงู (เซนติเมตร) Mean (SD) 71.5 (12.3) 72.1 (12.1) 0.897
BMI Mean (SD) 0.242
อายุครรภ์ (สัปดาห์) Mean (SD) 157.9 (6.0) 158.8 (6.1) 0.341
เวลางดนำ�้ อาหาร (ช่ัวโมง) Mean (SD) 28.7 (4.6) 28.5 (4.3) 0.954
Mean (SD) 37.9 (1.2) 38.1 (1.0)
โรคประจ�ำตัว 9.0 (2.2) 9.5 (2.5)
no 36 (73.5%) 36 (75.0%)
yes 13 (26.5%) 12 (25.0%)
Allergic Rhinitis 1 0
Anemia 1 2
Asthma 1 0
DM 1 1
GDM 6 6
Hepatitis B 0 2
Hypertension 1 0
Hyperthyroid 1 0
Hypothyroid 0 1
TB 1 0

การให้ยา glycopyrrolate เพอื่ ปอ้ งกันภาวะความดันโลหิตต่�ำจากการระงับความรสู้ ึกโดยวิธกี ารฉดี ยาชาเขา้ ทางชอ่ งไขสนั หลัง ในหญิงตัง้ ครรภซ์ ่ึงกำ� หนดใหม้ ารบั การผา่ ตดั คลอด 131
สกุ านดา เจนจรตั น์ ปยิ ศกั ด์ิ วิทยบรู ณานนท์ วรรณา เกษมพงษท์ องดี

วชิรเวชสารและวารสารเวชศาสตรเ์ ขตเมือง

ปีที่ 65 ฉบบั ท่ี 2 มนี าคม - เมษายน พ.ศ. 2564

ตารางท่ี 1:
ลักษณะโดยทว่ั ไปของหญิงต้งั ครรภท์ เี่ ขา้ รว่ มงานวิจัย (ตอ่ )
ลกั ษณะพืน้ ฐาน ค่าทางสถิติ กลุ่มที่ไดร้ ับยาหลอก กลุ่ม glycopyrrolate p-value
(จำ� นวน = 49) (จ�ำนวน = 48) 0.440
Breech presentation 3 (6.1%) 6 (12.5%)
CPD 12 (24.5%) 8 (16.7%) 0.368
ขอ้ บง่ ช้ี Elderly mother 1 (2.0%) 0 (.0%)
การผ่าตดั คลอด Placenta Previa 1 (2.0%) 0 (.0%)
Previous CS 31 (63.3%) 33 (68.8%)
Transverse line 1 (2.0%) 0 (.0%)
Twin pregnancy 0 (.0%) 1 (2.1%)
ขอ้ มูลการแพย้ า/อาหาร no 48 (98.0%) 47 (97.9%)
Penicillin 0 (.0%) 1 (2.1%)
Seafood 1 (2.0%) 0 (.0%)

ตารางท่ี 2 แสดงอุบัติการณ์การเกิดภาวะความดัน ยาหลอกมีปริมาณการใช้ ephedrine เฉลี่ยมากกว่ากลุ่ม
โลหติ ตำ�่ ภายใน 30 นาทหี ลงั การระงบั ความรสู้ กึ ในหญงิ ตงั้ ครรภ์ ท่ีได้รับ glycopyrrolate อย่างมีนัยส�ำคัญทางสถิติ โดยมี
ทไี่ ด้รับยา glycopyrrolate และยาหลอกเทา่ กับร้อยละ 6.39 ค่ามัธยฐานเท่ากับ 12 ทั้งสองกลุ่ม แต่กลุ่มท่ีได้รับยาหลอก
(95% ชว่ งเช่ือมนั่ : 5.15 และ 7.84) และรอ้ ยละ 8.57 (95% มีค่า [Inter-Quatile Range (IQR)] อยู่ระหว่าง 6 ถึง 24
ชว่ งเชอ่ื มนั่ : 7.14 และ 10.20) ตามลำ� ดบั โดยพบวา่ หญงิ ตง้ั ครรภ์ ในขณะท่กี ล่มุ ทีไ่ ดร้ บั glycopyrrolate มคี ่า IQR อยรู่ ะหวา่ ง
ที่ได้รับยา glycopyrrolate มีอุบัติการณ์การเกิดภาวะความ 0 ถึง 18 นอกจากน้ันยังพบว่า หญิงตั้งครรภ์ที่ได้รับ
ดันโลหิตต่�ำภายใน 30 นาทีหลังจากระงับความรู้สึกน้อยกว่า glycopyrrolate เกิดภาวะหัวใจเต้นช้าในจ�ำนวนน้อยกว่า
กลุ่มที่ได้รับยาหลอกร้อยละ 25 [Incidence Rate Ratio หญิงต้ังครรภ์ที่ได้รับยาหลอกอย่างมีนัยส�ำคัญทางสถิติ
(IRR) = 0.75] อย่างมนี ยั ส�ำคญั ทางสถิติ (p-value = 0.032) [4 ราย (รอ้ ยละ 8.3) และ 16 ราย (รอ้ ยละ 4), p 0.026] และ
Secondary outcome ของงานวิจัยดังตารางที่ 3 ไมม่ ีหญิงตงั้ ครรภร์ ายใดไดร้ ับ atropine ระหวา่ งการผา่ ตดั
ได้แก่ การใช้ ephedrine พบว่าหญิงต้ังครรภ์กลุ่มที่ได้รับ

ตาราง 2:
เปรียบเทียบอบุ ตั กิ ารณก์ ารเกิดภาวะความดนั โลหติ ต่ำ� ภายใน 30 นาทีหลังการระงับความรสู้ กึ
กลมุ่ การศึกษา รอ้ ยละอบุ ตั กิ ารณ์การเกิดภาวะ Incidence Rate Ratio p-value
ความดนั โลหิตต่ำ� (95% ชว่ งเช่ือม่นั ) (IRR; 95% ชว่ งเชื่อมัน่ ) 0.032
กลมุ่ ท่ไี ด้รบั ยาหลอก 8.57 (7.14, 10.20) 1
(จำ� นวน = 49)
กลุ่ม glycopyrrolate 6.39 (5.15, 7.84) 0.75 (0.57, 0.98)
(จำ� นวน = 48)
*IRR=Incidence rate ratio

132 การใหย้ า glycopyrrolate เพอ่ื ปอ้ งกนั ภาวะความดันโลหิตต่�ำจากการระงับความร้สู ึกโดยวธิ กี ารฉีดยาชาเข้าทางชอ่ งไขสันหลงั ในหญิงตั้งครรภ์ซึง่ กำ� หนดใหม้ ารับการผ่าตัดคลอด
สกุ านดา เจนจรตั น์ ปิยศักดิ์ วิทยบูรณานนท์ วรรณา เกษมพงษ์ทองดี

Vajira Medical Journal: Journal of Urban Medicine

Vol. 65 No. 2 March - April 2021

ตารางที่ 3:
ผลลัพธ์รองของการวิจยั
เหตกุ ารณ์ กลุ่มที่ได้รบั ยาหลอก (จำ� นวน = 49) กลุ่ม glycopyrrolate (จ�ำนวน = 48) p-value
[จ�ำนวนหญิงตง้ั ครรภท์ ี่มีความผดิ ปกต]ิ [จ�ำนวนหญิงตัง้ ครรภ์ทม่ี ีความผดิ ปกติ]
ปรมิ าณ ephedrine 12 (6, 24) 12 (0, 18) 0.033
ทไ่ี ด้รบั median (IQR)
ภาวะหัวใจเตน้ ช้า 16 (32.7%) 4 (8.3%) 0.003
จำ� นวนที่ไม่ไดร้ ับ 49 (100.0%) 48 (100.0%) NA
atropine
อาการคลนื่ ไส้ - อาเจยี น
0 36 (73.5%) 37 (77.1%)
1 10 (20.4%) 8 (16.7%) 0.893
2 3 (6.1%) 3 (6.3%)
อาการปากแห้ง 8 (16.3%) 16 (33.3%) 0.052
*NA=Not analysis

หญิงต้ังครรภ์กลุ่มที่ได้รับยา glycopyrrolate แสดง หรอื อาเจียนร้อยละ 73.5 และ 77.1, มีอาการคล่นื ไส้ แตไ่ ม่
อาการปากแห้งในจ�ำนวนมากกว่ากลุ่มที่ได้รับยาหลอกถึง อาเจียนรอ้ ยละ 20.4 และ 16.7, มีอาการคลนื่ ไสแ้ ละอาเจียน
2 เทา่ แต่ไมม่ นี ัยสำ� คญั ทางสถติ ิ [16 ราย (รอ้ ยละ 33.3) และ รอ้ ยละ 6.1 และ 6.3 ตามลำ� ดับ นอกจากนน้ั พบว่า ไมม่ ีทารก
8 ราย (ร้อยละ 16.3), p 0.052] ส่วนภาวะคลืน่ ไส้-อาเจยี น ของหญิงตง้ั ครรภร์ ายใดทีม่ ีภาวะ asphyxia กล่าวคอื APGAR
ในหญิงตั้งครรภ์กลุ่มที่ได้รับยาหลอกและกลุ่มที่ได้รับยา score ของทารกทง้ั สองกล่มุ อยู่ระหวา่ ง 8 - 10 คะแนน
glycopyrrolate ไม่แตกต่างกัน กล่าวคือ ไม่มีอาการคลื่นไส้

Assessed for eligibility (N = 108)
Excluded (N = 10)

- Severe preeclampsia 7
- Twin pregnancy 2
- Placenta previa totalis 1
Randomized (N = 98)

Allocated to Glycopyrrolate group (N = 49) Allocated to Placebo group (N = 49)

Discontinued due to change
to general anesthesia (N =1)

Analyzed (N = 48) Analyzed (N = 49)

แผนภูมทิ ี่ 1: Consort diagram ของการวจิ ัย

การใหย้ า glycopyrrolate เพื่อป้องกันภาวะความดนั โลหติ ต�่ำจากการระงับความรู้สกึ โดยวิธกี ารฉดี ยาชาเข้าทางชอ่ งไขสันหลงั ในหญงิ ตั้งครรภซ์ งึ่ ก�ำหนดให้มารบั การผา่ ตัดคลอด 133
สกุ านดา เจนจรัตน์ ปยิ ศกั ด์ิ วทิ ยบูรณานนท์ วรรณา เกษมพงษ์ทองดี