หนังสือปภากโรวาท หลวงปู่สิงห์ทอง

ปภากโรวาท

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา ของ พระครููสุุนทรศีีลขัันธ์์ (หลวงปู่�สิ ่ ิงห์ท ์ อง ปภากโร) วััดป่่าสุุนทราราม อ.เลิิงนกทา จ.ยโสธร ถ้้าท่่านผู้้ใดประสงค์์จะพิิมพ์์แจกเป็็นธรรมทาน ท่่านผู้้นั้้�นสามารถพิิมพ์์ได้้ตามประสงค์์ โดยไม่่ต้้องขออนุุญาตแต่่อย่่างใด นอกจากพิิมพ์์เพื่่�อจำำหน่่ายจึึงขอสงวนลิิขสิิทธิ์์�

2 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา หลวงปู่่�มั่่�น ภููริิทััตโต ๒๐ มกราคม ๒๔๑๓ - ๑๑ พฤศจิิกายน ๒๔๙๒ หลวงปู่่�ดีี ฉัันโน ๒๖ กรกฎาคม ๒๔๓๕ - ๘ เมษายน ๒๕๐๒ หลวงปู่่�สิิงห์์ทอง ปภากโร ๑๘ กุุมภาพัันธ์์ ๒๔๖๘ - ๓ กัันยายน ๒๕๖๓ พระบูรพาจารย์

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 3 คำ นำ หนังสือเล่มนี้ จัดทำ ขึ้นเพือนอ่บน้อมกราบบูชาคุณองค์หลวงปู่สิงห์ทอง ปภากโร เพือแจกในงานพระราช่ทานเพลิงสรีรสังขารขององค์ท่าน คณะศรัทธา ศิษยานุศิษย์ผู้จัดทำทุกคน ขอร่วมถวายแสดงความกตัญญูกตเวทิตาคุณ ด้วยเทอญ สำ หรบสั งเขปประว ั ติได้รวบรวมเรียบเรียงจากหน ังสัอืที่ทางวดเัคยจดัพิมพ์ ไว้ในวาระต่างๆ ส่วนบันทึกข้อธรรมคำสอน คติธรรม โอวาทธรรม พระคาถา คุณไพบูลย์ แก้วทอง (ทิดไก่) ได้บันทึกไว้ระหว่างที่ทำ อุปัฏฐากและถวาย การทำกายภาพบำ บดรั บใช้อง ัคท์ ่าน จึงมีโอกาสกราบเรียนถามปัญหาธรรมต่างๆ มากมายด้วย ซึ่งถือว่าเป็นประโยชน์และหาฟังได้ยากเป็นอย่างยิ่ง เม ื่ อผู้ศรัทธาในองค์หลวงปู่ทราบข่าวว่าจะจัดพิมพ์หนังสือนี้ขึ้น ได้พากัน เสียสละทรัพย์ร่วมพิมพ์หลายท่าน จึงขออนุโมทนากับทุกท่านมา ณ ที่นี้ หากมีความบกพร่องผิดพลาดประการใดๆ อันเกิดจากความรู้เท่าไม่ถึง การณ์ ประมาทพลาดพลั้งด้วย กาย วาจา ใจ ผู้จัดทำ ขอน้อมกราบขอขมา กรรมต่อองค์หลวงปู่ที่เคารพอย่างสูงสุดด้วยเศียรเกล้า มา ณ ที่นี้ด้วย ขอความเจริญในธรรมจงบังเกิดมีแก่ทุกท่านที่มีส่วนร่วมในการจัดพิมพ์ ตลอดถึงผู้ร่วมอนุโมทนาที่น้อมนำ ธรรมคำสอนจากหนังสือเล่มนี้ไปประพฤติ ปฏิบัติทุกท่านโดยทั่วกันเทอญ ผู้จัดทำ คณะศรัทธาศิษยานุศิษย์ทุกท่าน ๑๐ มกราคม ๒๕๖๔

4 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา ตอนที่่� ๑ สัังเขปประวััติิ พระครููสุุนทรศีีลขัันธ์์ (หลวงปู่่สิิงห์์ทอง ปภากโร) ๘ ตอนที่่� ๒ ผญาธรรมขององค์์หลวงปู่่ ๑๒ ตอนที่่� ๓ ประมวลโอวาทธรรม คติิธรรม หลัักธรรมและพระคาถา เสืือเฒ่่า เต่่าพีี หมีีแม่่ลููกอ่่อน ๑๓ หลวงปู่่สอนให้้สวดมนต์์๑๔ หััวใจเศรษฐีี๑๕ คาถาสมเด็็จพระพุุทธกััสสปะ ๑๖ คาถาอายุุยืืน ๑๗ บทสวดเชิิญท้้าวจตุุโลกบาล ๑๘ คาถาเรีียนหนัังสืือเก่่ง ๒๑ คาถากัันโรคภััยไข้้เจ็็บ ๒๒ คาถากัันผีี ๒๓ หลัักธรรมประจำำของหลวงปู่่ ๒๔ หลัักปฏิิบััติิเพื่่�อความเจริิญก้้าวหน้้า ๒๕ หลวงปู่่สอนพระ ๒๗ การฉัันภััตตาหารด้้วยมืือ ๒๘ ไม้้สีีฟััน ๒๙ การสรงนํ้้�า ๓๐ การครองผ้้าบิิณฑบาต ๓๑ การทำำวััตรคารวะ ๓๒ หลวงปู่่สอนฆราวาสผู้้ครองเรืือน ๓๓ หน้้าที่่�ของบุุตรและบิิดามารดา ๓๕ สารบัญ หน้้า

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 5 หน้้าที่่�ของสามีีและภรรยา ๓๖ อานิิสงส์์การเจริิญเมตตา ๓๗ หลวงปู่่ปรารถธรรมเกี่่�ยวกัับโลก ๓๘ ภััย ๖ อย่่าง ๔๐ การถึึงไตรสรณคมน์์๔๑ วััตถุุมงคล ๔๒ ดวงแก้้วทั้้�ง ๓ ๔๓ สร้้างคุุณงามความดีี อย่่าเฮ็็ดชั่่�ว ๔๔ สิ่่�งติิดใจไปได้้มีีแต่่บุุญกัับบาป ๔๕ ข้้าวประดัับดิินและปากคน ๔๖ อย่่าประมาทมััวเมา ๔๗ การอยู่่ร่่วมกััน ๔๘ สาเหตุุของความฝัันและเนื้้�อที่่�ทานได้้แล้้วไม่่บาป ๔๙ การทำำความเพีียร ๕๐ แก่่นของธรรม ๕๑ อุุบายการภาวนา ๕๒ บุุญที่่�ดีีที่่�สุุดคืือบุุญบวชแต่่ต้้องปฏิิบััติิ๕๓ มีีสมาธิิแล้้วให้้ใช้้ปััญญา ๕๔ คนย่่านตายกัับโรคระบาด ๕๕ โรคระบาดกัับทางรอดคืือรัักษาศีีล ๕ ๕๖ โลกและโรค ๕๗ ละบาปบำำเพ็็ญบุุญเฮ็็ดจิิตใจให้้บริิสุุทธิ์์�๕๘ สารบัญ (ต่อ) หน้้า

6 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา อาการ ๓๒ ๕๙ มรณานุุสติิ๖๐ เคารพในธรรม ๖๑ เทวดา ๖๒ พระอิินทร์กัั์บเทวดา ๖๓ จิิตออกจากกาย ๖๔ ความหลงกัับอุุบายแก้ค้วามหลง ๖๕ กามราคะ ๖๖ ตจปััญจกกรรมฐาน ๖๗ คนไปนรกซํ่่�าขนโคคนไปสวรรค์์ซํ่่�าเขาโค ๖๘ พระนิิพพาน ๖๙ กายคตาสติิ๗๐ ใจเป็็นมหาเหตุุ๗๑ กามแก้้ด้้วยอสุุภะกรรมฐาน ๗๒ อสุุภะ อสุุภััง มรณะ มรณััง มหาทุุกขััง ๗๓ สอบผ่่านแล้้วกะสบาย ๗๔ สัังโยชน์์ ๑๐ ๗๕ สัังโยชน์์ ๑๐ แบบละเอีียด ๗๖ โพธิิปัักขิิยธรรม ๓๗ ๗๗ สติิปััฏฐาน ๔ ๗๘ ปฏิิจจสมุุปบาท ๗๙ พระอริิยเจ้้า ๔ ประเภท ๘๑ สารบัญ (ต่อ) หน้้า

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 7 พิิจารณาธรรมจากผญา ๘๓ เอานํ้้�ามาฮดไม้้แก่่นหล่่อน ๘๔ ตััวอย่่างที่่� ดีี มีี ค่่ากว่่าคำำสอน ๘๕ คิิดฮอดเฮา เฮากะอยู่่ในใจนั้้�นล่่ะ ๘๖พระธรรมเทศนากััณฑ์์สุุดท้้าย ๘๗ให้้รู้้เสีียในเวลาที่่�ยัังมีชีีวิิตอยู่่ ๘๘อิิปิิติิโสถอยหลัังและภููมิิเจ้้าที่่�๘๙ อยากเลื่่�อนยศเลื่่�อนตำำแหน่่ง ๙๐ มัันเป็็นบ้้า ๙๑ ผู้้ที่่�นอนหลัับพัักผ่่อนน้้อย ๙๒ อยากเกิิดเป็็นผู้้ชาย ๙๓พระสิิวลีี๙๔ บัักสั้้�นกำำพร้้า ๙๕ค่่อยเว้้าค่่อยจากััน ๙๖หลวงปู่่กัับครููบาอาจารย์์๙๗สารบัญ (ต่อ)หน้้า

8 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา สังเขปประวัต ิ พระครูสุนทรศีลขันธ์ (หลวงป ู ่สิงห์ทอง ปภากโร) ชาติภูมิ พระครูสุนทรศีลขันธ์ (หลวงปู่สิงห์ทอง ปภากโร) นามเดิม ชื่อ สิงห์ทอง กำ เนิดในตระกูลประมูลอรรถ เมื่อวันที่ ๑๘ กุมภาพันธ์ ๒๔๖๘ ที่บ้านกลางใหญ่ ตำ บลกลางใหญ่ อำ เภอเข ื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี โยมบิดาชื่อ นายบ่อง ประมูลอรรถ โยมมารดาชื่ อ นางอูบ ประมูลอรรถ มีพี่น้องร่วมมารดา ๓ คน คือ ๑. หลวงปู่สิงห์ทอง ปภากโร ๒. นางร ั้ว ประมูลอรรถ ๓. นางทองดำ ประมูลอรรถ (แม่ชีทองดำ ) ก่อนที่จะมาปฏิสนธิในครรภ์มารดานั้น ในคืนหนึ่งมารดาของหลวงปู่ฝันว่ามี ชายแก่คนหนึงเอางาช้างยาวใหญ่ขาว่บริสทุธิ์มามอบให้ แล้วชายแก่คนนั้น สงกำ ั่ชับว่า งาช้างนี้เป็นมงคล ขอให้รักษาไว้ให้ดี เพือเ่ป็นมรดกของเจ้า ห้ามไม่ให้ผู้ใด ใครคนหนึง่ เอาไปเป็นกรรมสิทธิ์อย่างเด็ดขาด ไม่นานนักมารดาก็ได้ตั้ งครรภ์ และได้พยายามถนอม รักษาครรภ์เป็นอย่างดีจนครบ ทศมาส ๑๐ เดือน แล้วคลอดออกมา เวลาคลอดก็เอา ก้นออกมาก่อน เป็นที่ลำบากของมารดา และเม ื่อได้คลอดออกมาแล้ว มารดาก็เจ็บปวด อย่างหนักแทบขาดใจถึงสลบ ผู้เฒ่าผู้แก่ได้เอาผ้าถุงมาพัดโบกให้จนฟื้นเป็นปกติ หมอ ตำแยได้ตดสายแห่ (สายสะด ั อ) ืล้างเช็ดตวให้สะอาด เอาไปวางนอนในกระด้ง บิดา มารดา ั ได้เลี้ยงดูด้วยความรักตลอดมา มีป้าตาลเป็นผู้อุปการะดูแล เปรียบเสมือนแม่อีกคนหนึ่ง เม ื่ออายุได้ ๒ ขวบ ป้าตาลก็ตายจากไป บิดามารดาก็ได้เลี้ยงดูจนเติบโต เป็นผู้ใหญ่ พุทธศักราช ๒๔๗๑ บิดามารดาขององค์หลวงปู่ ได้อพยพครอบครวมาอยัู่บ้านกุดแห่ ตำ บลกุดเชียงหมี อำ เภอเลิงนกทา จังหวัดอุบลราชธานี (สมัยน ั้น)

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 9 การบรรพชา ปีีพุุทธศัักราช ๒๔๘๗ ขณะนั้้นหลวงปู่่�อายุุได้้ ๑๙ ปีี ได้บ้รรพชาเป็็นสามเณร ที่่�วััดสำำราญนิิเวศ ตำำบลบุ่่ง อำำเภออำำนาจเจริิญ จัังหวััดอุุบลราชธานีี (สมััยนั้้�น) โดย พระมหาดุุสิิต เทวีีโร เป็็นพระอุปัุัชฌาย์์ และมาจำำพรรษาที่่�วััดป่่าสุุนทราราม บ้้านกุุดแห่่ ซึ่่�งมีีท่่านพระอาจารย์์ดีี ฉันใน เ ั ป็็นเจ้้าอาวาส บวชได้้ ๑ พรรษา ก็็ลาสิิกขา มาประกอบ อาชีีพเลี้้�ยงบิิดามารดาและน้้องๆ เพราะบิิดาป่่วยเป็็นโรคหืืด ก่่อนลาสิิกขาพระอาจารย์์ดีี ได้้สั่่�งไว้้ว่่า เมื่่�ออายุุครบบวช เป็็นพระแล้้ว ให้้มาบวชอีีก หลวงปู่่รัับปาก กัับ พระอาจารย์์ ว่่า “โดยข้้าน้้อย” ต่่อมาบิิดาท่่านเสีียชีวิีิต มารดามีคีวามประสงค์์ให้มี้คีรอบครััว จึึงไปสู่่ขอ ให้้แต่่งงานกัับนางพิิมพ์์ วััลลา อยู่่กิินร่่วมกัันไม่่นานก็็เลิิกรากัันไป และท่่านได้ตั้้้�งหน้้าตั้้�งตา ทำำนาเลี้้�ยงมารดาและน้้องทั้้�งสอง อยู่่ต่่อมาไม่่นานญาติิผู้้ใหญ่่ อยากให้้มีีครอบครััว อีีกเป็็นครั้้�งที่่�สอง แต่่มีีกรรมดีีบัันดาลไม่่ให้้เป็็นเช่่นนั้้�น การอุปสมบท องค์ท่านได้อุปสมบท ในวันที่ ๒๔ มีนาคม ๒๔๙๔ วันเสาร์ ขึ้น ๗ คํ่า เดือน ๔ ปีมะโรง เวลา ๑๔.๑๕ น. ณ อุโบสถวัดป่าสุนทราราม บ้านกุดแห่ ตำ บลกุดเชียงหมี อำ เภอเลิงนกทา จังหวัดอุบลราชธานี (สมัยน ั้น) มีพระครูภัทรคุณาธาร วัดพรหมวิหาร เจ้าคณะอำ เภอเลิงนกทา (ธ.) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระอาจารย์ดี ฉันโน เจ้าอาวาสวัดป่า สุนทราราม เป็นพระกรรมวาจาจารย์ พระอาจารย์บุ จันทศิริ วัดสำ ราญนิเวศ ตำ บลบุ่ง อำ เภออำ นาจเจริญ จังหวัดอุบลราชธานี (สมัยน ั้น) ขณะนั้นเป็นพระอนุสาวนาจารย์ เม ื่อมีอายุ ๒๕ ปี (นายนู ภาพูวงศ์ และ นางสาน ภาพูวงศ์ เป็นเจ้าภาพสร้างกองบวช ให้องค์หลวงปู่เพื่ออุทิศให้แก่นายชวน ภาพูวงศ์ ผู้เป็นบุตรชายที่ถึงแก่กรรม) องค์ท่าน อยู่จำพรรษา และปฏิบัติพระอาจารย์ดี ฉันโน ที่วัดป่าสุนทราราม ปีพุทธศักราช ๒๔๗๑ พระอาจารย์ดี ฉันโน ได้สร้างวัดใหม่ให้เป็นวัดป่าปฏิบัติ กมมัฏฐานสายัพระอาจารย์มน ภ ั่ ริูทัตโต และเห็นว่า พระอาจารย์อินทร์ วงศ์เสนา (สุนทโร) ซึ่งเป็นบิดาของท่าน ได้อุปสมบทมาหลายพรรษาแล้ว จึงนำ เร ื่ องเสนอพระเถระแต่งตั้ ง พระอธิการอินทร์ สุนทโร เป็นเจ้าอาวาสรปแรก แูละตงช ั้ อว ื่ ดให้ ัคล้ายฉายาของเจ้าอาวาส รูปแรกซึ่งเป็นรูปปฐมฤกษ์ว่า วัดป่าสุนทราราม

10 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา วัดป่าสุนทราราม หรือ วัดบ้านกุดแห่ เป็นวัดป่าอรัญวาสี สังกัดนิกายเถรวาท คณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ ๒๕ มกราคม พุทธศักราช ๒๔๙๐ ต ั้ งอยู่ที่ บ้านกุดแห่ ตำ บลกุดแห่ อำ เภอเลิงนกทา จังหวัดยโสธร หลังจาก พระอาจารย์ดี ฉันโน ได้ก่อตั้ งวัดป่าสุนทรารามแล้ว ท่านก็ได้ออกธุดงค์ ปลีกวิเวกไปโปรด ญาติโยมตามท้องที่ต่างๆ และได้สร้างวัดอีกหลายวัด ในช่วงปัจฉิมวัย ท่านจึงได้กลับมาจำพรรษาและเป็นเจ้าอาวาสวัดป่าสุนทราราม ในปี พุทธศักราช ๒๔๙๘ ถึง พุทธศักราช ๒๕๐๒ ปี พุทธศักราช ๒๕๐๒ พระอาจารย์ดี ฉันโน ได้มอบให้ พระอาจารย์สิงห์ทอง ปภากโร (ประมูลอรรถ) ลูกศิษย์องค์สำ คัญ เป็นเจ้าอาวาสแทน ซึ่งต่อมาก็คือ พระครู สุนทรศีลขันธ์ (สิงห์ทอง ปภากโร) เจ้าอาวาสวัดป่าสุนทราราม ซึงเ่ป็นผู้มีศีลาจารวัตร อันงดงาม เคร่งครัดในพระธรรมวินัย รักษาระเบียบธุดงควัตรสายพระกัมมัฏฐาน รักษา ข้อวัตรปฏิบัติสืบต่อมา ส่วนท่าน พระอาจารย์ดี ฉันโน ได้เดินทางไปพำนักอยู่ที่วัดป่าแสนสำ ราญ เพื่อรกษาอาการอาัพาธ และท่านได้ละสงขาร ในอิริยาบ ัถท่านงสมาธิ ั่ พิงหมอนอิงใบใหญ่ ด้วย อาการสงบ เมอว ื่ นัท ๔ เมษายน ี่พทุธศกราช ๒๕๐๒ ณ ว ั ดป่าแสนสำ ั ราญ อำ เภอวารินชำราบ จงหวัดอุบัลราชธานี สิริอายุ ๖๖ ปี พรรษา ๔๕ ทางราชการ คณะสงฆ์จงหวัดอุบัลราชธานี และคณะศิษยานุศิษย์ ลงมติให้จัดพิธีฌาปนกิจในวันที่ ๑๐ - ๑๕ มีนาคม พุทธศักราช ๒๕๐๓ เป็นเวลา ๕ วัน ๕ คืน ลำ ดับเจ้าอาวาส นับต ั้งแต่ก่อตั้ งวัดป่าสุนทราราม สำ นักวิปัสสนากรรมฐานแห่งนี้ มีเจ้าอาวาส ดังรายนามต่อไปนี้ ลำ ดับที่/รายนาม เริ่ม สิ้นสุด ตำแหน่ง ๑. พระอธิการอินทร์ สุนทโร พ.ศ. ๒๔๗๑ - พ.ศ. ๒๔๘๘ เจ้าอาวาส ๒. พระอธิการคำหนุน คมฺภีรญาโณ พ.ศ. ๒๔๘๘ - พ.ศ. ๒๔๙๒ เจ้าอาวาส ๓. พระอธิการแก่นจันทร์ กิตฺติโก พ.ศ. ๒๔๙๔ - พ.ศ. ๒๔๙๕ เจ้าอาวาส ๔. พระอธิการคำ น้อย ฐานวโร พ.ศ. ๒๔๙๕ - พ.ศ. ๒๔๙๗ เจ้าอาวาส ๕. พระอธิการแก้ว ขนฺติโก พ.ศ. ๒๔๙๗ - พ.ศ. ๒๕๙๘ เจ้าอาวาส

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 11 ๖. พระอาจารย์ดี ฉันโน พ.ศ. ๒๔๙๘ - พ.ศ. ๒๕๐๒ เจ้าอาวาส ๗. พระครูสุนทรศีลขันธ์ (สิงห์ทอง ปภากโร) พ.ศ. ๒๕๐๒ - พ.ศ. ๒๕๖๓ เจ้าอาวาส ตลอดเวลาที่องค์ท่านจำพรรษาที่วัดป่าสุนทราราม ต ั้งแต่ปี พุทธศักราช ๒๕๐๒ นบเป็นเว ัลายาวนานทองี่คท์ ่านนำพาหมคู่ณะและญาติโยม ตลอดจนผู้มีจิตศรัทธาบุกเบิก พัฒนาวัดวาศาสนามาโดยตลอด อีกทั้งได้เทศนาเผยแผ่พระธรรมคำ สอนในที่ต่างๆ มากมาย องค์หลวงปู่เป็นผู้มีคุณธรรมสงยิูง มี่ความเมตตา เออเฟื้อเ ื้ ผื่อแผ่ ไม่ถือตว เป็นก ันเองั ให้เวลาและให้โอกาสแก่ทุกคน อบรมสงสอน ั่ พระเณรและญาติโยม ยึดมนใน ั่ พระพทุธศาสนา และเข้าถึงพระไตรสรณคมน์ บำ เพ็ญทาน ศีล ภาวนา พัฒนาจิตใจตนเองให้สะอาด บริสุทธิ เ์ พื่อความหลุดพ้นจากอาสวะกิเลสทั้งปวง ให้สามารถอยู่ร่วมกนได้ อย่างส ั นติสุขแ ัละ มีหลักใจมาโดยตลอด เม ื่ อองค์ท่านชราภาพ มีอาการอาพาธรุมเร้า จึงเข้ารับการรักษาอาการที่ โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น สุดท้ายองค์ท่าน ได้ละสังขารด้วยอาการสงบในวันพฤหัสบดีที่ ๓ กันยายน พุทธศักราช ๒๕๖๓ เวลา ๑๘.๓๘ น.

12 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา ผญาธรรมขององค์หลวงป ู่ หิ้้ว หาบ แบก วาง ผู้้ใด๋๋สบายกว่่าหมู่่ หิ้้�วกะหนััก หาบกะหนััก แบกกะหนััก ผู้้ใด๋๋วางได้้ ละได้้ สบาย ฮัักลููก คืือเชืือกผููกคอ ฮัักเมีีย คืือปอมััดศอก ห่่วงข้้าวของ คืือปลอกฮััดขา แก้้อัันใด๋๋ก่่อน แก้้ได้อัั้นหนึ่่�ง กะยัังทุุกข์์อีีกสอง โดดเทื่่�อเดีียวได้้ หลุุดเบิ๊๊�ด เกลี้้ยงข้้างใน ใสฮอดกระดููก เกลี้้�ยงฮอดข้้าวปลููก ฮอดข้้าวปััดลาน เกลี้้�ยง แต่่ข้้างนอก ข้้างในเป็็นหมากเดื่่�อ ขบออกแล้้ว แมงน้้อยอยู่่เต็็ม (ความหมายแรก คืือหมดเชื้้�อแล้้ว ไม่่มีีกิิเลสแล้้ว หมายถึึงพระอรหัันต์์ อัันที่่�สองแปลว่่า ข้้างนอก ดููดีี สวยงามแต่ข้่ ้างในมีีแต่คููถ่มููตร มีีแต่่ของเน่่า ของไม่่ดีี ไม่่สวยงาม) ผู้้เฒ่่ากล่่าวคำำหาญ แม่่มานบอกยาป้้าง แม่ฮ้่ ้างบอกยาเสน่ห์่ ์ คนขาเกบอก เรื่่�องสมปรารถนา (พููดในสิ่่�งที่่�ตนเองไม่่มีีหรืือทำำ ไม่่ได้้) องค์์หลวงปู่่�พููดถึึงกามราคะของมนุุษย์์ #แม่่มานเซิิงเท่่าออก #หััวหงอก เซิิงเท่่าตาย สุุขเมืืองฟ้้ามีีแต่่แดดกัับฝน สุุขเมืืองคนมีีแต่่กิินกัับสี้้�

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 13 เสือเฒ่า เต่าพี หมีแม่ลูกอ่อน เสืือเฒ่่า เต่่าพีี หมีีแม่่ลููกอ่่อน อัันตราย วัันนี้้�องค์์หลวงปู่่เมตตาอธิิบาย เพิ่่�มเติิมว่่า เสืือเฒ่่า หมายถึึงผู้้หญิิงสููงอายุุ มีีอิิหยัังทุุกอย่่างครบ ข้้าวของ เรืือก สวนไร่่นา ทรััพย์์สิินเงิินทอง เต่่าพีี หมายถึึง หญิิงสาวผู้้มีีรููปร่่างหน้้าตาสวยงาม หมีีแม่ลูู่กอ่่อน สาวแก่่แม่่หม้้าย ผััวตาย มีลููีกติิด มีอิีิหยัังทุุกอย่่างครบแล้้ว สามสิ่่�ง เหล่่านี้้เป็็นอัันตรายต่่อเพศพรหมจรรย์์องค์์หลวงปู่่ท่่านมัักจะยกเอาอัันตราย สามสิ่่�งนี้้�มาเตืือนใจพระหนุ่่มเณรน้้อย พระอาวุุโสกะคืือกััน ผู้้เป็็นกำำลัังของ พระศาสนาให้้พึึงระวััง เพราะถ้้าเผลอสติิเมื่่�อไหร่่ จะโดนเสืือเฒ่่า เต่่าพีี หมีีแม่่ลููกอ่่อนนี้้คาบไปกิินได้้ ก็ ็คืือทำำ ให้้มีีเหตุุต้้องสิิกขาลาเพศไปในที่่�สุุด ไม่่สามารถอยู่่ในเพศพรหมจรรย์์ได้้ สึึกไปแล้้วก็็ไปละเมิิดศีลี ๕ ไม่่อยู่่ในศีลีในธรรม เหมืือนที่่�เคยมีคำีำกล่่าวไว้ว่้่าอสรพิิษฤทธิ์์กล้้า ข้้าไม่่หวั่่�น ช้้างตกมัันประจัันหน้้า ข้้าไม่่หนีี กลััวนั้้นแต่่วััวเขาอ่่อน รอนราวีี มัันขวิิดทีี จีีวรขาดบาตรกระเด็็น แล้้วองค์์ท่่านก็็อธิิบายเหตุุผลที่่�องค์์ท่่านออกบวช เพราะเห็็นภััยในเรื่่�องของกาม และสอนให้มี้ดำีำริิออกจากกาม ถึึงจะมีคีวามเจริิญงอกงามในการประพฤติิ ปฏิบััติิ พระศาสนาต่่อไป

14 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา หลวงป ู ่สอนให้สวดมนต์ วัันนี้้�องค์์หลวงปู่่เมตตาท่่องอิิปิิติิโสถอยหลัังให้้ฟััง แล้้วผมก็็ขอโอกาส ท่่องถวายให้้องค์์ท่่านฟัังด้้วย บทอิติิปิิโสถอยหลััง บทนี้้�สวดแล้้ว สามารถป้้องกััน ภััย ภููตผีีปิิศาจ ป้้องกัันคุุณไสยได้้ดีี ทำำ ให้้มีีสติิ สมาธิิดีีด้้วย ใช้้เป็็นองค์์ภาวนา บริิกรรมได้้ #คาถาว่่าดัังนี้้�ติิวาคะภะ โธพุุท นัังสานุุสมะ วะเท ถาสััต ถิิระสา มะทััมสะริิปุุ โรตะนุุตอะ ทููวิิกะโล โตคะสุุ โนปัันสััม ณะระจะชาวิิช โธพุุทสััม มาสััม หัังระอะ วาคะภะ โสปิิติิอิิ องค์์หลวงปู่่�เมตตาบอกว่่า นะโมเม สััพพะพุุทธานััง เป็็นการกล่่าวถึึง นามของพระพุุทธเจ้้าที่่�ผ่่านมาแล้้ว ๒๘ พระองค์์ เวลาเราสวดก็็เป็็นพุุทธานุุสติิ ระลึึกถึึงพระพุุทธเจ้้าทั้้�ง ๒๘ พระองค์์ด้้วย วัันนี้้�ไปกราบนมััสการองค์์หลวงปู่่ถวายการรัักษากายภาพบำำบััดองค์์ท่่าน นิิมนต์์องค์์ท่่านออกกำำลัังกายกล้้ามเนื้้�อขา หลัังจากนั้้�นสวด #โพชฌัังคปริิตร ถวายองค์์ท่่าน องค์์หลวงปู่บ่�อกว่่า ให้ส้วด #วิปัิสสิัสสิ ะ #นะโมเมสััพพะพุทุธานััง #เอเตจััญเญ ถวายด้้วย ระหว่่างที่่�สวดองค์์ท่่านนิ่่�งฟัังด้้วยความสงบ

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 15 หัวใจเศรษฐี องค์์หลวงปู่่เคยสอนลููกศิิษย์์ให้้เป็็นเศรษฐีกััีน “หััวใจเศรษฐีี อุุ อา กะ สะ” ๑. อุุฏฐานสััมปทาถึึงพร้้อมด้้วยความหมั่่�น เช่่นขยัันหมั่่�นเพีียร เลี้้�ยงชีีพด้้วยการ หมั่่�นประกอบการงาน เป็็นผู้้ขยัันไม่่เกีียจคร้้านในการงานนั้้�น ประกอบด้้วย ปััญญาเครื่่�องสอดส่่อง อัันเป็็นอุุบายในการงานนั้้�น ให้้สามารถทำำ ได้้สำำเร็็จ ๒. อารัักขสััมปทา ถึึงพร้้อมด้้วยการรัักษาโภคทรััพย์์ (ที่่�หามาได้ด้้ ้วยความขยััน หมั่่�นเพีียร โดยชอบธรรม) รัักษาคุ้้มครองโภคทรััพย์์เหล่่านั้้�นไว้้ได้้พร้้อมมููล ไม่่ให้้ถููกลััก หรืือทำำลายไปโดยภััยต่่างๆ ๓. กััลยาณมิิตร คบคนดีี ไม่่คบคบชั่่�ว อยู่่อาศััยในบ้้านหรืือนิิคมใด ย่่อมดำำรงตนเจรจา สนทนากัับบุุคคลในบ้้านหรืือ นิิคมนั้้�น ซึ่่�งเป็็นผู้้มีีสมาจารบริิสุุทธิ์์� ผู้้ถึึงพร้้อมด้้วยศรััทธา ศีีล จาคะ ปััญญา ๔. สมชีีวิิตา อยู่่อย่่างพอเพีียง รู้้ทางเจริิญทรััพย์์และทางเสื่่�อมแห่่งโภคทรััพย์์ แล้้วเลี้้�ยงชีีพพอเหมาะ ไม่่ให้้สุุรุ่่ยสุุร่่ายฟุ่่มเฟืือยนััก ไม่่ให้้ฝืืดเคืืองนััก ด้้วยคิิดว่่า รายได้้ของเราจัักต้้องเหนืือรายจ่่าย และรายจ่่ายของเราจัักต้้องไม่่เหนืือรายได้้

16 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา คาถาสมเด็จพระพุทธกัสสปะ องค์์หลวงปู่่เคยเมตตาบอกคาถาเป็็นองค์์ภาวนา ที่่�องค์์ท่่านใช้้อยู่่ ประจำำองค์์ เป็็นพุุทธานุุสติิ ในสถานการณ์์แบบนี้้�เห็็นว่่าเหมาะสมที่่�จะนำำมา บอกต่่อเพื่่�อเป็็นที่่�พึ่่�ง ที่่�ระลึึกถึึงคุุณของพระพุุทธเจ้้า พุุทธัังมััดจิิต ธััมมัังมััดใจ ศััตรููทั้้งหลาย วิินาศสัันติิ พุุทธัังมััดจิติธััมมัังมััดใจ โรคภััยทั้้งหลาย วิินาศสัันติิ องค์์ท่่านเมตตาว่่า ต่่อจากนั้้�นให้้ภาวนาต่่อท้้ายด้้วยว่่า ฆะเฏสิิ ฆะเฏสิิ กิิงกะระณััง ฆะเฏสิิ อะหัังปิตัิัง ชานามิิ ชานามิิ(มาจากพระจููฬปัันถกเถระ แปลว่่า ท่่านเพีียร ไปเถิิด เพีียรไปเถิิด เพราะเหตุุไร ท่่านจึึงเพีียร แม้้เราก็ ็ รู้้เหตุุนั้้�นอยู่่ รู้้อยู่่) ทราบ ภายหลัังว่่าคืือคาถาสมเด็็จพระพุุทธกััสสปะเวลาสวดให้้เราระลึึกถึึงบารมีีของ พระพุทุธเจ้้าทุุกๆ พระองค์์ อัันมีีสมเด็็จพระพุทุธกััสสปะทรงเป็็นประธาน

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 17 คาถาอายุยืน อยากอายุุยืืนเหมืือนหลวงปู่่� ลููกศิิษย์์: หลวงปู่่เจ้้าขาหลวงปู่่อายุุเท่่าไหร่่แล้้วเจ้้าค่่ะ หลวงปู่่: อายุุ ๙๐ กว่่าปีีแล้้วบวชมา ๖๐ กว่่าปีีแล้้ว ลููกศิิษย์์: หลวงปู่่ยัังดููไม่่แก่่เลยเจ้้าค่่ะ หลวงปู่่: ถ้้าดููไม่่แก่ทำ่ ำ ไมไม่่เรีียกหลวงพี่่� ลููกศิิษย์์: ว๊๊าย หลวงปู่่ก็็ แล้้วทำำอย่่างไรถึึงจะอายุุยืืนเหมืือนหลวงปู่่ค่่ะ หลวงปู่่: หลวงปู่่จามวััดห้้วยทรายบอกว่่าเราจะอายุุ ๘๐ ปีี เราจึึงไม่ฆ่่าสัตว์ั ์ ไม่่เบีียดเบีียน ไถ่่ชีีวิิตสััตว์์อยู่่เสมอ แล้้วก็ ็ ท่่องคาถาอายุุยืืนที่่�หลวงปู่่�ดีี ฉัันโน อาจารย์์ของเราให้้ใว้้ จำำ เอานะเราจะท่่องให้ฟั้ ัง พุุทธะ พุุทธา พุุทเธ พุุทโธ พุุทธััง อรหััง พุุทโธ อิิติิปิิโส ภควา นะโมพุทุธายะ เราทำำแบบนี้้�แหละ ตอนอายุุ ๘๐ ก็็ไม่่ตายอยู่่มาจน ๙๐ กว่่าแล้้ว

18 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา บทสวดเชิญท้าวจตุโลกบาล หลวงปู่ส่�อนสวดมนต์์ภาวนา กราบเรีียนถามท่่านว่่า แม่่นอยู่่ในมหาสมััย บ่่ขะน้้อย หลวงปู่่�ว่่าแม่่น สวดเอาแบบย่่อ กะพอแล้้ว เทวดามัักฟััง ผู้้ได๋๋สวด ได้้ดีีเป็็นมงคล เทวดาฮััก

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 19 ปุุริิมััญจะ ทิิสััง ราชา ธะตะรััฏโฐ ปะสาสะติิ คัันธััพพานััง อาธิิปะติิ มะหาราชา ยะสััสสิิ โส ปุุตตาปิิ ตััสสะ พะหะโว อิินทะนามา มะหััพพะลา อิิทธิิมัันโต ชุุติิมัันโต วััณณะวัันโต ยะสัสสิั ิโน โมทะมานา อะภิิกกามุุง ภิิกขููนััง สะมิิติิงวะนััง ทัักขิินััญจะ ทิิสััง ราชา วิิรุุฬ๎๎โห ตััปปะสาสะติิ กุุมภััณฑานััง อาธิปิะติิ มะหาราชา ยะสััสสิิ โส ปุุตตาปิิ ตััสสะ พะหะโว อิินทะนามา มะหััพพะลา อิิทธิิมัันโต ชุุติิมัันโต วััณณะมัันโต ยะสััสสิิโน โมทะมานา อะภิิกกามุุง ภิิกขููนััง สะมิิติิงวะนััง ปััจฉิิมััญจะ ทิิสััง ราชา วิิรููปัักโข ปะสาสะติิ นาคานััง อาธิิปะติิ มะหาราชา ยะสััสสิิ โส ปุุตตาปิิ ตััสสะ พะหะโว อิินทะนามา มะหััพพะลา อิิทธิิมัันโต ชุุติิมัันโต วััณณะวัันโต ยะสัสสิั ิโน โมทะมานา อะภิิกกามุุง ภิิกขููนััง สะมิิติิงวะนััง อุุตตะรััญจะ ทิิสััง ราชา กุุเวโร ตััปปะสาสะติิ ยัักขานััง อาธิิปะติิ มะหาราชา ยะสััสสิิ โส ปุุตตาปิิ ตััสสะ พะหะโว อิินทะนามา มะหััพพะลา อิิทธิิมัันโต ชุุติิมัันโต วััณณะวัันโต ยะสัสสิั ิโน โมทะมานา อะภิิกกามุุง ภิิกขููนััง สะมิิติิงวะนััง คำำแปล ท้้าวธตรััฏฐ อยู่่ด้้านทิิศบููรพา ปกครองทิิศนั้้�นเป็็นอธิิบดีีของพวก คนธรรพ์์ เธอเป็็นมหาราช มีียศ แม้้บุุตรของเธอก็็มาก มีีนามว่่า อิินท มีีกำำลัังมาก มีีฤทธิ์์� มีีอานุุภาพ มีรััีศมีี มีียศ ยิินดีี มุ่่งมายัังป่่าอัันเป็็นที่่�ประชุุมของภิิกษุุ ท้้าววิรุิฬุหก อยู่่ด้้านทิิศทัักษิิณ ปกครองทิิศนั้้�นเป็็นอธิิบดีีของพวกกุุมภััณฑ์์ เธอเป็็นมหาราช มีียศ แม้้บุุตรของเธอก็็มาก มีีนามว่่า อิินทมีีกำำลัังมาก มีีฤทธิ์์� มีีอานุุภาพ มีีรััศมีี มีียศ ยิินดีี มุ่่งมายััง ป่่าอัันเป็็นที่่�ประชุุมของภิิกษุุ ท้้าววิิรููปัักษ์์ อยู่่ด้้านทิิศปััจจิิม ปกครองทิิศนั้้�นเป็็นอธิิบดีีของพวกนาค เธอเป็็นมหาราช มีียศ แม้บุุ้ตรของเธอก็็มาก มีีนามว่่า อิินท มีีกำำลัังมาก มีีฤทธิ์์� มีี อานุุภาพ มีีรััศมีี มีียศ ยิินดีี มุ่่งมายัังป่่าอัันเป็็นที่่�ประชุุมของภิิกษุุ

20 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา ท้้าวกุุเวร อยู่่ด้้านทิิศอุุดร ปกครองทิิศนั้้�นเป็็นอธิิบดีีของพวกยัักษ์์ เธอเป็็นมหาราช มีียศ แม้้บุุตรของเธอก็็มากมีีนามว่่าอิินท มีีกำำลัังมาก มีีฤทธิ์์� มีีอานุุภาพ มีีรััศมีี มีียศ ยิินดีีมุ่่งมายัังป่่าอัันเป็็นที่่�ประชุุมของภิิกษุุ ท้้าวธตรััฏฐเป็็นใหญ่ทิ่ ิศบููรพา ท้้าววิรุิุฬหกเป็็นใหญ่ทิ่ ิศทัักษิิณ ท้้าววิรููปัิ ักษ์์ เป็็นใหญ่่ทิิศปััจจิิม ท้้าวกุุเวรเป็็นใหญ่ทิ่ ิศอุุดร ท้้าวมหาราชทั้้�ง ๔ นั้้�น ยัังทิิศทั้้�ง ๔ โดยรอบให้รุ่่ ้งเรืือง ได้ยืื้นอยู่่แล้้ว #องค์์หลวงปู่่ท่่านให้้เรีียนคาถาบทนี้้�ไว้้ #บทสวด ขออารัักขาจากท้้าวจตุุโลกบาล #บทสวดเชิิญท้้าวจตุุโลกบาล เทพผู้้รัักษาโลกทั้้�ง ๔ ทิิศ คััดบางส่่วนจาก มหาสมััยสููตร สวดเมื่่�อจะเดิินทาง หรืือไปพัักในต่่างถิ่่�น สวดแล้้วอธิิษฐานขอความ อารัักขา ขอการคุ้้มครองป้้องกัันภััยอัันตรายจากท้้าวจตุุโลกบาลทั้้�งสี่่�

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 21 คาถาเรียนหนังสือเก่ง เสกดิินสอสอบบรรจุุ ลููกศิิษย์์ : หลวงปู่่ครัับลููกหลานจะไปสอบบรรจุุเข้้าทำำงานครัับ ขอเมตตา หลวงปู่่เสกดิินสอให้้ไปสอบบรรจุุหน่่อยครัับ หลวงปู่่ : ปััญญาเกิิดได้้สามทาง ๑. สุุตมยปััญญา เป็็นปััญญาที่่� เกิิดจากการได้้ฟัังได้้อ่่าน ๒. จิินตมยปััญญา เป็็นปััญญาเกิิดจากการคิิด ๓.ภาวนามยปััญญา เป็็นปััญญาที่่�เกิิดจาการปฏิิบััติิจนรู้้แจ้้งเห็็นจริิงด้้วยตนเอง เมื่่�อศึึกษาเล่่าเรีียนให้้มีีความเคารพในการศึึกษา เคารพในคุุณครููบาอาจารย์์ ผู้้สั่่�งสอน เคารพในตำำรัับตำำราหนัังสืือหนัังหาที่่�เราเล่่าเรีียน ท่่องคาถานะหลวงปู่่ จะให้้คาถาจำำเอานะ สหััสสเนตโต เทวิินโท ทิิพพะจัักขุุง วิิโสทายิิ

22 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา คาถากันโรคภัยไข้เจ็บ ลููกศิิษย์์ : หลวงปู่่ครัับ ข่่าวประชาสััมพัันธ์์อย่่างแพร่่หลายว่่ามีีโรคภััยไข้้เจ็็บ ใหม่่ชื่่�อว่่า “ไข้้หวััดนก” ติิดนกติิดไก่่ตายเหมืือนไก่่ตายพาก ป้้องกัันได้้ยากมาก ครัับ สามารถติิดคนได้้เหมืือนกััน กลััวมัันติิดมากัับนกเป็็ดนํ้้�าที่่�อยู่่ฝายครููบา หลัังวััดเราครัับ ติิดโยมวััดเราลำำบากแย่่ คงได้้ตายกัันหลายคน หลวงปู่่ : สมััยก่่อนบ้้านกุุดแห่่เราเป็็นไข้้ฝีีดาษกัันหลายคน ใครเป็็นเขาให้้ ไปอยู่่ร่่วมกัันที่่หัั�วไร่่ปลายนา ตายแล้้วก็็ฝัังก็็เผากัันไปเลยไม่่ให้้เอาเข้้ามาในละแวก บ้้าน ใครติิดแล้้วโชคดีีหายก็็เป็็นผู้้ดููแลคนป่่วยที่่�อยู่่หน้้าต่่อไป คนโบราณฉลาด โรคฝีีดาษใครเป็็นแล้้วจะไม่่เป็็นอีีก ให้้เป็็นหมอดููแลคนป่่วย หลวงปู่่�ดีี ฉัันโน ก็็ให้้คาถาท่่องจำำเป็็นกำำลัังใจให้้ญาติิโยมไป ฟัังนะจะท่่องให้้ฟััง นะมิิโตเยวะ พรััมเมหิิ นะระเทเวหิิ สััพพะทา นะทัันโต สีีหะทานััง โย นะทัันตััง ตััง นะมามิหัิัง

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 23 คาถากันผี ลููกศิิษย์์: กราบเรีียนหลวงปู่�ค่รัับ โยมที่่�เป็็นผีีปอบจากบ้้านอื่่�นมาอยู่่กับั หลวงปู่่�ที่่�วััดชาวบ้้านเรากลััวครัับ ชาวบ้้านหลายคนเล่่าลืือกัันว่่าตกกลางคืืน ผีีปอบแปลงกายเป็็นหมาใหญ่่ตััวสีีดำำดวงตาแดงกํ่่�า ตอนดึึก ๆ เดิินอยู่่กลางถนน ในหมู่่บ้้านครัับ ชาวบ้้านหวาดกลััวกัันมากครัับ หลวงปู่่: มัันแค่่เสีียงรํ่่�าลืือไม่่รู้้จริิงไม่รู้่้เท็็จเช่่นไรก็็ไม่่รู้้ ให้้ชาวบ้้านทั้้�งหลาย ยึึดมั่่�นในพระรััตนตรััย ที่่�พึ่่�งอื่่�นไม่่มีี พระพุุทธ พระธรรม พระสงฆ์์ เป็็นที่่�พึ่่�ง อัันเกษมสููงสุุด ด้้วยสััจกิิริิยานี้้ขอความสวััสดีีจงมีี ในอดีีตหลวงปู่่�ดีี ฉัันโน อาจารย์์ของหลวงปู่่�ให้้คาถากัันผีีจำำ เอานะจะท่่องให้้ฟัังพากัันจดจำำเอา นะกัันตััง พุทธัุังกัันจะ พุุทธะกัันตััง พุทุธะปาปััง วิินาเสติิ

24 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา หลักธรรมประจำ�องค์หลวงปู่ คาถาสำำ�เร็็จประโยชน์์ หรืือสำำ�เร็็จความประสงค์์ ๔ อย่า่ง ๑) ฉัันทะ พอใจในสิ่่�งนั้้�น ถ้้ามีีความพอใจยากกะเป็็นง่่าย ๒) วิิริิยะ ขยัันหมั่่�นเพีียร ๓) จิิตตะ ใจฝัักใฝ่่หน้้าที่่� เอาใจใส่่ ๔) วิิมัังสา ตรึึกตรอง มีีเหตุุผล พิิจารณาใคร่่ครวญ เรีียกว่่า อิิทธิิบาท ๔

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 25 หลักปฏิบัติเพื่อความเจริญก้าวหน ้ า

26 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา ๑. ตื่่�นแต่่เช้้า - ตื่่�นนอก ล้้างหน้้า สีีฟััน อาบนํ้้�าทำำการงานตามหน้้าที่่� ประกอบ สััมมาอาชีีวะ - ตื่่�นใน ตื่่�นจากบาปจากกรรม มีีหิิริิโอตตััปปะ คืือละอายชั่่�วกลััวบาป ทั้้�งที่่�ลัับและที่่�แจ้้ง ๒. ก้้าวไปข้้างหน้้า - ก้้าวนอก เดิินไปข้้างหน้้า อย่่าท้้อถอยต่่ออุุปสรรค ไปเรื่่�อย ๆ จนถึึง จุุดหมายปลายทาง - ก้้าวใน คืือสร้้างคุุณงามความดีี ๓. พััฒนาตนเอง - ภายนอก ดููแล บำำรุุงสุุขภาพร่่างกาย บ่่ให้้เจ็็บไข้้ได้้ป่่วย ทำำร่่างกาย ให้้สะอาดหมดจด ตลอดจนเสื้้�อผ้้าเครื่่�องนุ่่งห่่ม หมั่่�นซััก เก็็บ ให้้เป็็น ระเบีียบ - ภายใน คืือกำำจััด โลภ โกรธ หลง ออกจากจิิตใจ กำำจััดความโลภ โดยการให้ท้าน กำำจััดความโกรธ ด้้วยการรัักษาศีลีกำำจััดความหลง ด้้วยการภาวนา ๔. ให้้ทานก่่อนกิิน คืือการให้้ทาน มีีน้้อยทานน้้อย มีีหลายทานหลาย สิิได้้เป็็นจั่่�งพระสิิวลีี ๕. ถืือศีีลก่่อนไป ไปใต้้ไปเหนืือไปเรืือไปรบ ถืือศีลก่ี ่อนสิดีิี มีคีนไว้้เนื้้�อเชื่่�อใจ ไปดีีมาดีี ๖. ทำำ ใจก่่อนนอน ให้้ไหว้้พระ สวดมนต์์ แผ่่เมตตา ภาวนา ให้้พากัันนำำ ไปเฮ็็ดไปปฏิิบััติิ จำำ ได้้บ่่

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 27 หลวงป ู ่สอนพระ บวชเป็็นพระแล้้วให้้ปฏิิบััติิ พระสงฆ์์กัับฆราวาสการปฏิิบััติิแตกต่่างกััน ฆราวาสก็ ็ ดำำเนิินชีีวิิตไปตามแบบอย่่างที่่�ทางโลกกำำหนด ทำำมาหากิินประกอบ อาชีีพ เลี้้�ยงดููครอบครััว ส่่วนพระสงฆ์นั้้ ์นศีีล ๒๒๗ ธุุดงควัตัร ๑๓ ขัันธวััตร ๑๔ สมถะกรรมฐาน วิิปััสสนากรรมฐาน ปฏิิบััติิแบบนี้้จึึงเป็็นเนื้้อนาบุุญ ในวัันบวช พ่่อแม่่ญาติิพี่่�น้้องญาติิโยมมาร่่วมอนุุโมทนาเพราะเขาอยากได้้บุุญกัับเรา เป็็นพระสงฆ์์ของกิินของทานเสนาสนะญาติิโยมดููแลไม่่ได้้ขาดจบใส่่เศีียรเวีียนใส่่ เกล้้าก่่อนนำำ มาให้้เพราะเขาอยากได้้บุุญกัับเรา เราจะต้้องปฏิิบััติิให้้เขาได้้บุุญ หน้้าที่่�ของพระสงฆ์์ที่่�จะต้้องปฏิิบััติิในชีีวิิตสมณะก็ ็ ยัังมีอีีก ได้้แก่่ ๑. ลงอุุโบสถ ๒. บิิณฑบาตเลี้้�ยงชีีพ ๓. สวดมนต์์ไหว้พ้ระ ๔. กวาดอาวาสวิิหารลานพระเจดีย์ี์ ๕. รัักษาผ้้าครอง ๖. อยู่่ปริิวาสกรรม ๗. โกนผม ปลงหนวด ตััดเล็็บ ๘. ศึึกษา สิิกขาบทและปรนนิิบััติิพระอุุปััชฌาย์์พระอาจารย์์ ๙. เทศนาบััติิหรืือปลงอาบััติิ ๑๐. พิิจารณาปััจจเวกขณะ

28 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา การฉันภัตตาหารด้วยมือ ฉัันภััตตาหารด้้วยมืืองดใช้้ช้้อน พระครููแพงศรีี:ขอโอกาสพ่่อแม่่ ครููบาอาจารย์์กระผม กระผมขอโอกาสใช้้ช้้อนฉัันภััตตาหารแทนใช้้มืือเปล่่าฉััน ภััตตาหาร กระผมแพ้มืื้อลอกแสบไปหมดแล้้ว หลวงปู่� : กระผมเองไ่ม่่เคยเข้้าไป กราบหลวงตามหาบััววััดป่่าบ้้านตาด แต่่เคยไปงานพระราชทานเพลิิงศพ ของท่่าน ในงานนั้้นมีีโอกาสได้้ไปจำำวััดอยู่่ที่่�วััดของท่่าน ตกกลางคืืนได้้ฝััน ไปว่่ามีีเทวดานิิมิิตกายเป็็นองค์์หลวงตามหาบััวและได้้กล่่าวถึึงว่่าพระวััดเรา ขณะฉัันภัตตั าหารใช้ช้้ ้อนฉัันภัตตัาหาร เพื่่�อให้ชัั้ดเจนตามพระธรรมวินััิยมากขึ้้�น เป็็นการถนอมบาตรของเราเอง จึึงขอให้วัั้ดเรางดใช้ช้้้อนฉันั ภััตตาหารโดยให้้ใช้มืื้อ เปล่่าฉันั ภััตตาหาร ตั้้�งแต่นั้่ ้�นมากระผมก็็ให้พ้ระสงฆ์วัั์ดเราปฏิบััติิตามนั้้�น ถ้้าพระครูู ทำำ ได้้ก็็ขอให้้รัักษาไว้้นะเข้้าใจนะ หมายเหตุุ : องค์์หลวงปู่่สั่่�งสอนญาติิโยมที่่� ประสงค์์จะบัันทึึกภาพพระสงฆ์์ให้้งดบัันทึึกภาพพระสงฆ์์ในขณะฉัันภััตตาหาร และครองผ้้า เมื่่�อจะบัันทึึกภาพพระสงฆ์์ควรขอโอกาสก่่อนเสมอ

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 29 ไม้ส ีฟัน เคี้้�ยวไม้้สีีฟััน พระเณรเราฉัันภััตตาหาร ฉัันนํ้้�าปานะ ทุุกครั้้�งให้้แปรงฟััน ขููดลิ้้�นเคี้้�ยวไม้้สีีฟัันให้้เรีียบร้้อย “ปาก ฟััน” เราดููแลความสะอาดมัันมัันก็็อยู่่กัับ เรานาน กระผมอายุุ ๙๐ กว่่าแล้้ว ฟัันยัังเหลืือเต็็มปาก ถ้้าไม่่ดููแลมัันให้้ดีีก็ ็ คง ไม่่เหลืือ ไม่่ขููดลิ้้นไม่่เคี้้ยวไม้้สีีฟัันมีีโทษ ๕ ประการ คืือ ๑.ตาฟาง ๒.ปากเหม็็น ๓.ประสาทที่่�นำำ รสอาหารไม่่หมดจด ๔.มีีเสมหะ ๕.ภััตตาหารไม่่มีีรส แปรงฟัันขููดลิ้้นเคี้้ยวไม้้สีีฟัันมีีอานิิสงส์์ ๕ ประการ คืือ ๑.ตาสว่่าง ๒.ปากไม่่เหม็็น ๓.ประสาทที่่�นำำ รสหมดจด ๔.ไม่มี่ ีเสมหะ ๕.ภััตตาหารมีีรสดีี

30 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา การสรงน ํ้า สรงนํ้้าเหมืือนพระ อย่่าอาบนํ้้าเหมืือนโยม ญาติิโยมอากาศร้้อนอาบนํ้้�า วัันละสามหนห้้าหน อากาศหนาวก็ ็ พาลไม่่อาบ หลวงปู่่บวชเป็็นพระอยู่่กัับ หลวงปู่่ดีี ฉัันโน ท่่านสอนให้้สรงนํ้้าเป็็นข้้อวััตร สรงนํ้้าวัันละสองครั้้ง ช่่วงเช้้า ก่่อนออกบิิณฑบาต ช่่วงเย็็นหลัังกวาดลานวััด สรงนํ้้�าเป็็นกิิจวััตรเป็็นข้้อวััตร ไม่่ว่่าร้้อนว่่าหนาวสรงวัันละสองครั้้�งเท่่านั้้�น หมายเหตุุ : ในช่่วงหลวงปู่่สุุขภาพ แข็็งแรงก็็ปฏิิบััติิอย่่างเคร่่งครััด เมื่่�ออายุุมากขึ้้�นธาตุุขัันธ์์อ่่อนแรงจึึงได้้อนุุโลม ข้้อวััตรนี้้บ้�้างเพื่่�อเอื้้�อเฟื้้อต่่อธาตุขััุนธ์์หลวงปู่่ที่่�ชราภาพ (จากภาพคณะสงฆ์์สรงนํ้้�า ถวายหลวงปู่่ ขอโอกาสหลวงปู่่บัันทึึกภาพเพื่่�อให้้คณะศิิษย์์ได้้ศึึกษาข้้อวััตร ในภายภาคหน้้าสืืบไป)

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 31 การครองผ้าบิณฑบาต ครองผ้้าบิิณฑบาต สบงวาต (สบงอานุุวาท/สบงอาศััย) และสบงตา (สบงขัันธ์์/สบงผ้้าครอง) ซ้้อนใส่กัั่ นให้้เรีียบร้้อยให้้เสมอ นุ่่งให้ดี้ข้ี้างบนปิิดสะดืือ ข้้างล่่างครึ่่�งแข้้งม้้วนบวบรััดประคตให้้เรีียบร้้อย ครองผ้้าอัังสะ ส่่วนผ้้าจีีวรและ สัังฆาฏิิซ้้อนเข้้าด้้วยกััน ทำำ ให้้เรีียบร้้อยทำำ ให้้เสมอ ห่่มเป็็นปริิมณฑล (ห่่มคลุุม) กลััดรัังดุุมต้้นคอรัังดุุมล่่างให้ดี้ี ม้้วนให้้กระชัับ ครองสายบาตรเข้้าด้้านในสอดสาย บาตรเข้้าหััวไหล่่ขวาระวัังอย่่าให้้หลุุด เอาบาตรออกนอกจีีวรทั้้งใบ ถ้้าฝนไม่่ตก ให้ซ้้ ้อนผ้้าสัังฆาฏิทุิุกครั้้ง ถ้้าฝนตกอนุุโลมไม่ต้่ ้องซ้้อน กลับถึั ึงวััด เปลี่่�ยนผ้้าจีีวร ที่่�ครองไปบิิณฑบาตออกตากผ้้าให้้เรีียบร้้อยแล้้วพัับเก็ ็ บ ครองผ้้าจีีวรอาศััย เสร็็จดีีแล้้วจึึงขึ้้นหอฉััน

32 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา การท ำวัตรคารวะ “ทำวัำ ัตรคารวะ” คารวะ แปลกัันว่่า ความเคารพ หมายถึึงความเอื้้�อเฟื้้อ มัักจะพููดติิดต่่อกัันว่่า ความเคารพเอื้้�อเฟื้้อและมัักจะใช้้คู่่กัับคำำว่่า “นัับถืือบููชา” โดยความหมาย ก็ ็คืือ การปฏิิบััติิดีีปฏิิบััติิชอบยกย่่องเชิิดชูู ไม่่ลบหลู่่ดููหมิ่่�น ใน บุุคคลนั้้�นๆ และในธรรมนั้้�นๆ ตลอดถึึงในวััตถุุนั้้�นๆ อัันเป็็นที่่�ตั้้�งแห่่งความเคารพ ซึ่่�งในที่่�นี้้มีี ๖ อย่่าง คืือ ๑. เคารพในพระพุุทธเจ้้า คืือเคารพเอื้้�อเฟื้้อนัับถืือบููชาด้้วยอามิิสบููชา ด้้วยการปฏิิบััติิดีีปฏิิบััติิชอบ ทางกายวาจาใจ อัันประกอบด้้วยความเชื่่�อความ เลื่่�อมใสในพระพุุทธเจ้้า แม้ดัั้บขัันธปริินิิพพานนานแล้้ว ก็็ไม่ล่บหลู่่ดููหมิ่่�น แม้ทำ้ ำ ท่่าเล่่นพููดเล่่นเพื่่�อสรวลเสเฮฮาก็็ไม่่ควรทำำต้้องเคารพสำำรวมกิิริิยามารยาท ในสััมมาสััมพุุทธเจดีีย์์ทั้้ง ๔ ประเภท คืือ - พระบรมธาตุุเจดีีย์์ๆ บรรจุุพระบรมสารีีริิกธาตุุ - บริิโภคเจดีย์ี์ๆ บรรจุุ บริิขารของพระพุุทธเจ้้า และสัังเวชนีียสถาน ๔ ตำำบล - ธรรมเจดีีย์์ๆ บรรจุุ พระธรรม จารึึกพระพุทุธวจนะ - อุุทเทสิิกเจดีย์ี์ อัันได้้แก่พ่ระพุุทธรููป

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 33 ๒. เคารพในพระธรรม คืือเคารพเอื้้�อเฟื้้อ ฯลฯ เลื่่�อมใสในพระธรรม คืือ คำำสั่่�งสอนของพระพุทุธเจ้้าทั้้�งหมด แม้วัั้ตถุทีุ่่�จารึึกพระธรรมก็ต้ ็ ้องให้ค้วามเคารพ ไม่่เหยีียบยํ่่�าข้้ามกราย ๓. เคารพในพระสงฆ์์ คืือเคารพเอื้้�อเฟื้้อ ฯลฯ เลื่่�อมใสในพระสงฆ์์ คืือภิิกษุุ (สามเณร) ทั้้�งที่่�เป็็นอริิยสงฆ์์ ทั้้�งที่่�เป็็นสมมติิสงฆ์์ แม้้กาสาวพััสตร์์ คืือผ้้าย้้อม นํ้้�าฝาดที่่�พระสงฆ์์นุ่่งห่่มอัันเป็็นดุุจธงชััยในพระพุุทธศาสนา ก็ ็ ต้้องให้้ความเคารพ ไม่่แสดงกิิริิยาอาการล้้อเล่่นดููถููกดููหมิ่่�นพระสงฆ์์ ซึ่่�งเป็็นผู้้สอนพระธรรม รัักษา พระธรรม นำำพระศาสนาสืืบต่่อมาไม่่ขาดสาย ตั้้�งใจกราบไหว้้ และปฏิิบััติิตาม คำำสอนของพระสงฆ์์ ซึ่่�งเป็็นผู้้แทนพระพุุทธเจ้้า ๔. เคารพในความศึึกษา คืือเคารพเอื้้�อเฟื้้อในความศึึกษา ตั้้�งใจศึึกษา หาความรู้้ความเข้้าใจ ความชำำ นาญในสิ่่�งที่่�ควรรู้้ทั้้�งคดีีโลกทั้้�งคดีีธรรมสิ่่�งที่่�ควร ศึึกษาหาความรู้้ในทางโลก ได้้แก่่ศิิลปะวิิชาสาขาต่่างๆ ซึ่่�งเป็็นทางให้้ดำำรงชีีพอยู่่ โดยผาสุุกในโลก สิ่่�งที่่�ควรศึึกษาหาความรู้้ในทางธรรม ได้้แก่่ไตรสิิกขา คืือ ศีีล สมาธิิ และปััญญา ซึ่่�งเป็็นสิ่่�งที่่�ช่่วยสนัับสนุุนให้้ดำำรงชีีวิิตอยู่่โดยความสงบร่่มเย็็น ไม่่มีีความเดืือดร้้อน ฉะนั้้�น ควรเคารพเอื้้�อเฟื้้อในความศึึกษาทั้้�ง ๒ ฝ่่าย ไม่่เบื่่�อหน่่าย ไม่่ดููหมิ่่�น ควรปลููกฉัันทะ วิิริิยะ จิิตตะ วิิมัังสา ลงในความศึึกษา ทำำความศึึกษาให้้บริิบููรณ์์ยิ่่�งๆ ขึ้้�น ๕. เคารพในความไม่ป่ระมาท คืือเคารพเอื้้�อเฟื้้อในความไม่่ประมาทในที่่� ๔ สถาน โดยใจความก็คืื็ อ มีีสติิควบคุุมกาย วาจา จิิต ในกาลทำพููำดคิิดอย่่าให้้ผิิด สมํ่่�าเสมอ ไม่่พลั้้�งเผลอ ในที่่�ทุุกสถาน ในกาลทุุกเมื่่�อ ๖. เคารพในปฏิิสัันถาร คืือต้้อนรัับปราศรััย คืือความเคารพเอื้้�อเฟื้้อ ในปฏิิสัันถาร ๒ อย่่าง คืือ - อามิสปฏิิสัันถาร ต้้อนรัับแขกด้้วยวััตถุุสิ่่�งของ เช่่น ที่่�นั่่�ง ที่่�พััก ข้้าว นํ้้�า เป็็นต้้น - ธรรมปฏิิสัันถาร ต้้อนรัับแขก ด้้วยการกล่่าวเชื้้�อเชิิญ สนทนาปราศรััย ด้้วยไมตรีจิีิต และจััดแจงอามิิสให้พ้อสมควรแก่่ฐานะของแขก ตามสมควรแก่่ฐานะ ของตน

34 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา หลวงป ู ่สอนฆราวาสผู้ครองเรือน อบายมุุข ๖ อย่่าง คืือทางแห่่งความเสื่่�อม ๑) ดื่่�มนํ้้�าเมา ๒) เที่่�ยวกลางคืืน ๓) เที่่�ยวดููการละเล่่น ๔) เล่่นการพนััน ๕) คบคนชั่่�วเป็็นมิิตร ๖) เกีียจคร้้านทำำการงาน

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 35 หน้าท ี่ของบ ุ ตรและบิดามารดา บุุตร พึึงบำำรุุงบิิดามารดา ๕ สถาน ๑) ท่่านได้้เลี้้�ยงมาแล้้ว เลี้้�ยงท่่านตอบ ๒) ทำำกิิจของท่่าน ๓) ดำำรงวงศ์์สกุุล ๔) ประพฤติิตนให้้เป็็นผู้้ควรได้้รัับทรััพย์์มรดก ๕) เมื่่�อท่่านล่่วงลัับไปแล้้ว ทำบุำุญอุุทิิศให้้ท่่าน บิิดามารดา อนุุเคราะห์์บุุตรด้้วย ๕ สถาน ๑) ห้้ามบ่่ให้้ทำำความชั่่�ว ๒) ให้้ตั้้�งอยู่่ในความดีี ๓) ให้้การศึึกษา ๔) หาภรรยาที่่�เหมาะสม ๕) มอบทรััพย์์ให้้ตามสมควร

36 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา หน้าท ี่ของสามีและภรรยา สามีี พึึงดููแล บำำรุุง ภรรยาด้้วย ๕ สถาน ๑) ยกย่่องนัับถืือว่่าเป็็นภรรยา ๒) บ่่ดููหมิ่่�น ๓) บ่่ประพฤติินอกใจ ๔) มอบความเป็็นใหญ่่ให้้ คืือมอบความเป็็นใหญ่่ในบ้้าน ภรรยาจะต้้องจััดการงานบ้้านงานเรืือน หุุงหาอาหาร บ้้านช่่อง ข้้าวของ ให้้เรีียบร้้อย รวมถึึงการให้้เป็็นผู้้เก็็บรัักษาทรััพย์์ ๕) ให้้เครื่่�องแต่่งตััว ภรรยา ย่่อมอนุุเคราะห์์สามีีด้้วย ๕ สถาน ๑) จััดการงานดีี ๒) สงเคราะห์ค์นข้้างเคีียงของสามีีดีี คืือการดููแล ปฏิบััติิต่่อ พ่่อแม่่ ญาติิของสามีี รวมทั้้�งหมู่่เพื่่�อน ๓) ไม่่ประพฤติินอกใจ ๔) รัักษาทรััพย์์สิิน ๕) ขยัันไม่่เกีียจคร้้านในการงาน

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 37 อานิสงส์การเจริญเมตตา #อานิสิงส์์เมตตา ๑๑ ประการอะไรบ้้าง ๑)สุขััุง สุุปะติิ. หลัับอยู่่ก็็เป็็นสุุข. ๒) สุุขััง ปะฏิพุิุชฌะติิ. ตื่่�นก็็เป็็นสุุข. ๓) นะ ปาปะกััง สุุปิินััง ปััสสะติิ. ไม่่ฝัันร้้าย. ๔) มะนุุสสานััง ปิิโย โหติิ. เป็็นที่่�รัักของเหล่่ามนุุษย์์ทั้้�งหลาย. ๕) อะมะนุุสสานััง ปิิโย โหติิ. เป็็นที่่�รัักของเหล่่าอมนุุษย์์ทั้้�งหลาย. ๖) เทวะตา รัักขัันติิ. เทวดา ย่่อมคุ้้มครองรัักษา. ๗) นาสสะ อััคคิิ วา วิิสััง วา สััตถััง วา กะมะติิ. ไฟก็ ็ ดีี ยาพิิษก็ ็ ดีี ศาสตราก็ ็ ดีี ย่่อมทำำอัันตรายไม่่ได้้. ๘) ตุุวะฏััง จิิตตััง สะมาธิิยะติิ. จิิตย่่อมเป็็นสมาธิิได้้เร็็ว. ๙) มุุขะวััณโณ วิิปปะสีีทะติิ. สีีหน้้าย่่อมผ่่องใส. ๑๐) อะสััมมุุฬ๎๎โห กาลััง กะโรติิ. เป็็นผู้้ไม่่ลุ่่มหลงทำำกาละ [ตายอย่่างมีีสติิ]. ๑๑) อุุตตะริิง อััปปะฏิิวิิชฌัันโต พ๎๎รััห๎๎มะโลกููปะโค โหติิ. เมื่่�อยัังไม่่บรรลุุ คุุณวิิเศษอัันยิ่่�งๆ ขึ้้�นไป ย่่อมเป็็นผู้้เข้้าถึึงพรหมโลก

38 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา หลวงป ู ่ปรารถธรรมเกี่ยวกับโลก เกิิดมาหาอยู่่หากิิน หาชื่่�อเสีียง เกีียรติิยศ ข้้าวของเงิินทอง ตายแล้้วกะเอา อิิหยัังไปนำำบ่่ได้จัั้กอย่่าง มัันเป็็นโลกธรรม ๘ (ธรรมครองโลก) ทุุกข์์-สุุข ลาภ-เสื่่�อม ลาภ ยศ-เสื่่�อมยศ สรรเสริิญ-นิินทา กะมีีอยู่่ตลอดเป็็นธรรมดาของโลก ถ้้าวางได้้ กะบ่่ทุุกข์์ สุุดท้้ายตายแล้้ว มีีแต่่บุุญกัับบาปที่่�ติิดโตไป ท่่อนั้้�นแหล่่ว #โลกธรรม๘ พากัันมาเกิิด แล้้วกะมาเจ็็บป่่วยทุุกข์์ทรมาน สุุดท้้ายกะตาย หมุุนเวีียน อยู่่จั่่�งซั่่�น เบิ๊๊�ดปีีเบิ๊๊�ดชาติิ บ่่เบื่่�อบ่่หน่่าย บ่่เห็็นทุุกข์์ กะพ้้นทุุกข์์บ่่ได้้ ผู้้สิิพ้้นทุุกข์์ได้้ จะต้้องมีนิีิพพิิทา ความเบื่่�อหน่่ายคลายกำำหนััด คืือเห็็น อนิิจจััง ทุุกขััง อนััตตา ๓ อย่่างนี้้� ถ้้าบ่่เบื่่�อบ่่หน่่ายกะไปไสบ่่ได้้ ต้้องมาเวีียนเกิิดอีีก องค์์หลวงปู่่ปรารภ ให้้ฟัังระหว่่างอุปัุ ัฏฐากองค์์ท่่าน โลกคืือหมู่่สััตว์์ พร่่องอยู่่เป็็นนิิตย์์ ไม่่รู้้จัักอิ่่�ม เป็็นทาสของตััณหา โลกคืือหมู่่สััตว์์ อัันชราเป็็นผู้้นำำนำำเข้้าไปใกล้้ไม่ยั่่่ �งยืืน โลกคืือหมู่่สััตว์์ ไม่มี่ ีผู้้ป้้องกััน ไม่่เป็็นใหญ่่เฉพาะตน โลกคืือหมู่่สััตว์์ ไม่มี่ ีอะไรเป็็นของตน จำำต้้องละสิ่่�งทั้้�งปวงไป #ธรรมุุทเทศ ๔

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 39 สััตว์์เดรััจฉาน มัันเกิิดมาเพื่่�อ กิิน ขี้้สืืบพัันธุ์์ แล้้วกะนอน มนุุษย์์เฮาสิิ เป็็นไผกะซ่่างถ้้าบ่มี่ศีลี ๕ กะบ่่แตกต่่างจากสััตว์์ ถ้้าอยากมีชีวิีติอยู่่รอดปลอดภััย จากโรคภััยไข้้เจ็บ ็ ให้้พากัันรัักษาปฏิิบััติิศีีล ๕ ให้้เป็็นปกติิ พากัันสวดมนต์์ไหว้้พระ นั่่�งภาวนา จั่่�งสิิรอดพ้้นไปได้้ ผู้้ได๋บ่๋ ่มีีศีีล ๕ กะสิิตายไปหลายอยู่่ เขาสิล้ิ้างโลก เพราะว่่ามัันหนัักโลก หนัักแผ่่นดิิน ต่่อไปสิิเหลืือแต่่คนดีมีีศีีลมีีธรรม ความดีีบุุญกุุศลควรทำำ ให้้มากเจริิญให้้มาก ความชั่่�วบาปอกุุศลควรงดเว้้น ไม่่ควรทำำเลย สุุดท้้ายกะบ่่ให้้ติิดดีี ให้้วางใจให้้เป็็นกลาง มัันจั่่�งสิิสบาย เบา ว่่าง โล่่ง บ่่มีีอิิหยััง บ่่อยากได้้อิิหยััง ทุุกสิ่่�งทุุกอย่่างนั้้�นล่่ะ ความกลััว ความอยาก ถ้้าเฮาบ่่คิิด บ่่นึึก บ่่ปรุุง บ่่แต่่ง มัันกะบ่่เป็็นอิิหยััง โลกอัันนี้้หาเอาอิิหยัังกะได้้อัันนั้้น หาบาปกะได้้บาป หาบุุญกะได้้บุุญ หาสวรรค์์ นิิพพานกะได้้ หานรกกะได้้นรก เฮ็็ดเอาทำำ เอา ไผมัักอัันได๋๋กะเฮ็็ดเอา เฮ็็ดอิิหยัังกะได้้อัันนั้้�นล่่ะ แล้้วแต่มัั่ก การเล่่นการพนัันทุุกอย่่างเป็็น อบายมุุข = ทางไปสู่่ความเสื่่�อม คืือไป อบายทั้้�งเป็็น คืือ เสีียเวลา เสีียสุุขภาพ เสีียเงิินทอง มีีความโลภเกิิดขึ้้�นในใจ ผู้้หวัังความเจริิญก้้าวหน้้าพึึงเลิิกเสีีย

40 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา ภัย ๖ อย่าง วัันนี้้ช่�่วงพัักกลางวัันขึ้้�นไปถวายนํ้้�าปานะและถวายการอุปัุ ัฏฐากองค์์หลวงปู่่ องค์์ท่่านเมตตาให้้คติิธรรมว่่า “ในโลกนี้้มีีภััยอยู่่ ๖ อย่่าง ได้้แก่่ อุุทกภััย อััคคีีภััย วาตภััย โจรภััย สงครามภััย และมรณภััย ยามใดที่่�มนุุษย์์ในโลกไม่่มีี ศีีลบ่มี่ ีธรรม เต็็มไปด้้วยราคะ จะเกิิดอุทุกภััย ถ้้าเต็็มไปด้้วยโทสะ จะเกิิดอััคคีภัีัย และถ้้าเต็็มไปด้้วยโมหะ จะเกิิดวาตภััย ส่่วนโจรภััยกัับสงครามภััย ก็็อาจเกิิด ขึ้้นได้้เรื่่�อยๆ สุุดท้้ายมรณภััย ไม่่มีีใครหลีีกหนีีพ้้น ทุุกคนต้้องได้้ขึ้้นเวทีีต่่อสู้้ แน่่นอน ท่่านเมตตาอธิิบายเสริิมว่่า ให้้เอากำำปั้้นกำำแน่่นๆ สู้้กัับมััน กำำปั้้นก็ ็คืือ สติิ ให้้มีี พุุทโธ ธััมโม สัังโฆ เป็็นที่่�พึ่่�งที่่�ระลึึก การฆ่่าตััวตาย มัันเป็็นบาป ถ้้าบ่ยัั่งถึึงอายุุขััยก็็ไปไสบ่่ได้้ เฝ้้าอยู่่นั่่�นแหล่่ว ฆ่่าอยู่่หั้้�นซํ้้�าๆ ถ้้าถึึงอายุุขััยกะไปตกนรก มืืดมิิด ทุุกข์์ทรมานแสนสาหััส ซุุมนี่่� แผ่่เมตตาให้้เขากะบ่่รัับดอก มัันมืืด มัันบอด เป็็นมิิจฉาทิิฏฐิิ แก้้ไขได้้ยาก

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 41 การถึงไตรสรณคมน์ องค์์หลวงปู่่�เมตตาเล่่าให้้ฟัังว่่า องค์์ท่่านถึึงพระไตรสรณคมน์์ คืือ มีีพระพุุทธเจ้้า พระธรรม พระสงฆ์์ เป็็นที่่�พึ่่�งที่่�ระลึึก ตั้้งแต่่ยัังเป็็นเด็็ก อายุุ ๙-๑๐ ขวบ เพราะต้้องอ่่านหนัังสืือให้ป้้ ้าฟััง ป้้าอ่่านไม่่ออก ตััวเองก็็เลยได้ด้้ ้วย เคารพในธรรมเชื่่�อฟัังครููบาอาจารย์์ องค์์หลวงปู่่ปรารภเกี่่�ยวกัับการถึึงไตรสรณคมม์์ ว่่า ส่่วนมากมนุุษย์์เรามัันถึึงแต่ป่าก แต่่ใจไม่ถึ่ ึง เวลาสวดก็ ็ ว่่า พุุทธััง สรณััง คััจฉามิิ ธััมมััง สรณััง คััจฉามิิ สัังฆััง สรณััง คััจฉามิิ ยัังไม่่พอ ยัังมีี ทุุติิยััมปิิ ตะติิยััมปิิอีีก เป็็นกล่่าวถึึง ๓ ครั้้�ง เพื่่�อความมั่่�นใจ แน่่ใจ ลงใจ แต่่กระนั้้นทุุกวัันนี้้ก็็ ยัังพากััน ไป นัับถืือ ฤๅษีี เทพ พรหม เจ้้าแม่่ เจ้้าพ่่อ ศาลหลัักเมืือง พญาครุุฑ พญานาค บางคนบ้้าไปนับถืั ือแม้้ หำำ หรืือปลััดขิิก เมื่่�อใจไม่่ถึึงไตรสรณคมน์์ ก็็เลยไม่่มีีที่่� พึ่่�งที่่�ระลึึก ที่่�เป็็นที่่�พึ่่�งได้้จริิงๆ เพราะในสามแดนโลกธาตุุนี้้ไม่่มีีอะไรประเสริิฐ เท่่าพระรััตนตรััย ผู้้ใดถึึงพระรััตนตรััยแล้้วย่่อมมีีความสุุขทั้้งในโลกนี้้และ โลกหน้้า เพราะท่่านสอนให้้เชื่่�อเรื่่�องกรรม กััมมุุนา วััตตติิ โลโก ทำำดีีได้้ดีี ทำำชั่่�ว ได้้ชั่่�ว สอนเรื่่�องการเวีียนว่่ายตายเกิิด จึึงได้้สอนให้้ละบาป บำำเพ็็ญบุุญ ตลอดจน สุุดท้้าย ท่่านสอนให้้ไปถึึงพระนิิพพาน คืือ ที่่�ที่่�ไม่่มีีการเวีียนว่่ายตายเกิิด ดิินแดนบรมสุุข ถ้้าสามารถทำำ ใจให้้บริิสุุทธิ์์ได้้ หลวงปู่่�ว่่า ผู้้ได๋๋ไปกราบไหว้้ อิิหยััง นัับถืืออิิหยััง มัันกะสิิไปเกิิดเป็็นอัันนั้้นล่่ะ จิิตใจมัันผููกพััน มัันมััก คืือจั่่�งซุุมไปไหว้้นาค พวกนี้้กะสิิไปเกิิดเป็็นงูู พวกนี้้โดยมากสิิกลัับคืืนไปหา ของเก่่าเขา เขามัักจั่่�งซั่่�น เขาบ่มัั่กของดีี บ่่มัักของแท้้ ที่่�จะสอนให้พ้้ ้นทุุกข์์ได้อิ้ิหลีี

42 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา วัตถุมงคล วัตถุัุมงคลมีีไว้้ให้้ระลึึกนึึกถึึงครูบูาอาจารย์์ สิ่่�งสำำคััญกว่่าวัตถุัุมงคลก็คื ็ือ คำำสอนของครูบูาอาจารย์์ พวกเจ้้าจะตลอดปลอดภััย เจริิญรุ่่งเรืือง ก็ต่ ็ ่อเมื่่�อพวก เจ้้าเชื่่�อฟัังคำำสั่่�งสอนครููบาอาจารย์์ไม่่ใช่่เชื่่�อในวััตถุุมงคลอืืม!!! อย่่ามััวแต่่ขวนขวาย วััตถุุภายนอกจนลืืมพุุทโธนะ พระรััตนตรััยพุุทโธเท่่านั้้�นที่่�จะพาให้้หลุุดพ้้นได้้ สิ่่�งของอย่่างอื่่�นช่่วยไม่่ได้้นะ

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 43 ดวงแก้วทั้ง ๓ โยม : หลวงปู่่เจ้้าคะ ลููกสร้้างบ้้านใหม่่เลยว่่าจะตั้้�งศาลพระภููมิดีิีไหมเจ้้าคะ หลวงปู่่ : ฮืือ!!! สิิตั้้งเฮ็็ดหยัังแนวผีีอยู่่ ให้้ตั้้งพระรััตนตรััยนั้้นไว้้ที่่�ใจ อัันนี้้เป็็นมงคลที่่�สุุด อะไรกะเฮ็็ดหยัังเฮาบ่่ได้้ แนวอื่่�นมีีแต่่ผีีสางมาอยู่่ สู้้ตั้้ง พระบ่่ได้้ดอก อย่่าไปหายุ่่งนำำศาลผีีพวกนี้้ อย่่าไปงมงายเรื่่�องผีีสางนางไม้้ อย่่าพากัันนัับถืือภููตผีี พระพุุทธเจ้้า ไม่่ได้้สอน ให้้นัับถืือคุุณพระรััตนตรััย ให้้ยึึดพระพุุทธ พระธรรม พระสงฆ์์ ไตรสรณะเท่่านั้้�นคืือหนทางประเสริิฐ ถ้้าเฮานัับถืือดวงแก้้วทั้้�ง ๓ นี้้� จะรัักษาเฮา ภููตผีีที่่�ไหน กะเฮ็็ดหยัังเฮาบ่่ได้้

44 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา สร้างคุณงามความดี อย่าเฮ็ดชั่ว ให้้ลููกหลานพากัันสร้้างคุุณงามความดีีเด้้อ อย่่าเฮ็็ดชั่่�ว อย่่าประมาท ให้ยึ้ึด พระพุทุธ พระธรรม พระสงฆ์์ เป็็นสรณะอย่่างจริิงจัังก่่อนสิลุิุกจากที่่�นอน กะให้้กราบ ก่่อนนอนกะให้้พากัันกราบไหว้้พระสวดมนต์์ ให้้ถืือคุุณพระพุุทธ คุุณพระธรรม คุุณพระสงฆ์์ เป็็นสรณะที่่�พึ่่�ง ขอให้้เข้้าใจเสีียว่่า เรารัับศีีลนั้้�นคืือเรารัับแบบฝึึกหััด เพื่่�อจะเอามาใช้้เป็็น หลัักปฏิิบััติิ ขััดเกลาใจของเราให้้สะอาดขึ้้�น ถ้้ารัับแล้้วไม่่ปฏิบััติิก็็ไม่่ใช่่การรัับศีีล เพราะการรัับศีีลเป็็นการสััญญากัับพระสงฆ์์ว่่าเราจะงดเว้้นอย่่างนั้้�นอย่่างนี้้� ถ้้ารัักษาไม่่ได้้แสดงว่่าเราผิิดสััญญา จิติใจโลเลไม่่มีีความหนัักแน่่น

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 45 ส ิ่งติดใจไปได้มีแต่บุญกับบาป การเฮ็็ดบุุญ เปรีียบคืือการที่่�คนเฮา เอาเงิินไปฝากธนาคารไว้้ ค่่อยสะสม ไปเรื่่�อยๆ มัันกะหลายขึ้้�น เป็็นดอกเป็็นผล เป็็นบุุญบารมีี ฮอดยามสิิใช้้ เฮาไปเบิิก ไปถอนมาใช้้ได้้ ถ้้าบ่่ได้้ฝากไว้้ สิิเอามาจากไส ไผเฮ็็ดไผกะได้้ ผุบุ่่เฮ็็ดกะบ่่มีี ทรััพย์์ภายนอก หาไป กะตายถิ่่�มซื่่�อๆ ทรััพย์์ภายใน เฮ็็ดไว้้ บ่่มีีเบิิด อย่่าเป็็นมดแดงเฝ้้าบัักม่่วง อย่่าเป็็นอีีกาเฝ้้าภููเขาทอง มีีหยัังให้ฟ้้ ้าวเฮ็็ด เมื่่�อยัังมีี ชีีวิติอยู่่ เลืือกเฮ็็ดแต่สิ่่่ �งดีีๆ บ่่มีีสิ่่�งใดติิดโตไปนำำ ได้้ นอกจาก บาปกัับบุุญ

46 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา ข้าวประดับดินและปากคน การแจกข้้าวหรืือย่่ายข้้าวสาก ข้้าวประดัับดิินเป็็นความคิิดเองของ คนเก่่าคนแก่่แต่่โบราณทำำ ให้้แก่่ผู้้ล่่วงลัับไปแล้้ว แต่่ไม่่ถึึง จะมีีแต่่ หมา กา นก หนููมากิิน ที่่�ถููกต้้องคืือ ทำำบุุญทำำทาน ตัักบาตรหยาดนํ้้�ากัับพระสงฆ์์ อุุทิิศ ส่่วนกุุศลไปให้จึ้ึงจะได้้รัับ ปากคนนั้้นไม่่มีีที่่�สิ้้นสุุด โกรธเขาเราก็ ็ ทุุกข์์ เกลีียดเขาเราก็ ็ ทุุกข์์ ไม่่เป็็นสาระ ไม่่เป็็นแก่่นสาร ใครจะพููดอะไร จะทำำอะไร ก็ ็ ช่่างเขา กรรมมัันอยู่่ ที่่�เขา ไม่่ได้้อยู่่ที่่�เรา

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 47 อย่าประมาทมัวเมา อย่่าประมาทมััวเมาในชีีวิิตว่่าจะไม่่ตายง่่าย วัันเดืือนปีผ่ี่านไป ชีีวิิตเรา ก็ ็ ร่่วงโรยตามไปด้้วย เราทั้้�งหลายอย่่าได้้ประมาทในชีีวิิต ให้้เข้้าวััด รัักษาศีีล เจริิญเมตตาภาวนา บริิจาคทานการกุุศล เพราะความตายจะมาเมื่่�อไหร่่ ก็็ไม่่มีี ใครรู้้ ให้้เป็็นผู้้มีีสติิ ให้้มีีสติิครอบครองจิิต เพราะสติิเป็็นใหญ่่ในจิิตใจของคน หรืือสััตว์์ทุุกชนิิด อย่่าพลั้้�งเผลอเป็็นการดีี ไม่่เผลอเรอระวัังใจไม่่ให้้หลงผิิด

48 ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา การอยู่ร่วมกัน พวกเราที่่�อยู่่ร่่วมกัันจะต้้องยึึดมั่่�นในความสััตย์์ต่่อกััน ย่่อมรัักษาไมตรีี มีีความสุุขเกิิดขึ้้�น พระพุทุธเจ้้าท่่านได้้ตรััสไว้้ว่่า วิิสาสะ ปรมา ญาติิ ความคุ้้นเคย กัันเป็็นญาติิอย่่างยิ่่�ง คนเคยพบเคยเจอกััน พึ่่�งพา พึ่่�งทุุกข์์ พึ่่�งยากกัันมา เคยเกิิดเป็็นพ่่อแม่่ ลููกหลาน ญาติิมิิตร บริิษััท บริิวาร ได้้เกิิดมาร่่วมกัันหลายภพ หลายชาติิ แต่จำ่ ำกัันไม่่ได้้ ให้้พากัันยิินดีีในการสร้้างบุุญสร้้างกุุศลทุุกคน ทุุกตน พระพุุทธเจ้้าท่่านว่่า แผ่่นดิินนี้้เป็็นที่่�ฝัังเราทั้้งหมด นั่่�งตรงไหน ยืืนตรงไหน ล้้วนเคยเป็็นที่่ฝั�ังศพของเราทั้้งนั้้น เมื่่�อเกิิดมาแล้้วได้้มาพบเจอกััน ก็็ให้นัั้บถืือกััน มีีความเมตตา กรุุณา มุุทิิตา อุุเบกขา ซึ่่�งกัันและกััน เพราะฉะนั้้�นจึึงขอให้้ญาติิ ทั้้�งหลาย และลููกหลานทุุกคนประพฤติิปฏิิบััติิในสิ่่�งที่่�ควรประพฤติิ ละในสิ่่�งที่่� ควรละ

ปภากโรวาท บัันทึึกคติิธรรมและพระธรรมเทศนา 49 สาเหตุของความฝันและเนื้อท ี่ทานได้แล้วไม่บาป วัันก่่อนได้้กราบเยี่่�ยมองค์์หลวงปู่่ ระหว่่างที่่�อุุปััฏฐากองค์์ท่่านได้้เล่่า ความฝัันถวายองค์์หลวงปู่่ องค์์ท่่านฟัังแล้้วก็ ็นิ่่�งอยู่่สัักครู่่แล้้วก็็เมตตากล่่าวว่่า สาเหตุุของความฝัันมีีอยู่่ ๔ อย่่าง คืือ ๑. กรรมนิิมิิต กรรมดีีหรืือชั่่�วในอดีีต จะมาให้้ผล ๒. จิิตอาวรณ์์ จิิตไปผููกพัันธ์์อยู่่กัับสิ่่�งใดมากๆ ก็็จะฝัันถึึงสิ่่�งนั้้�น ๓.เทพสัังหรณ์์ เทวดานำำข่่าวมาบอก อาจจะเป็็นข่่าวดีีหรืือร้้ายก็็ได้้ ๔. ธาตุกำุำเริบิ ร่่างกายไม่่ปกติิ อาจทำำ ให้้ฝัันไปได้้แปลกๆ องค์์หลวงปู่่ว่่า นี่่คืื�อตามที่่พ�ระพุทุธเจ้้า ท่่านได้้ทรงกล่่าวไว้้ ระหว่่างที่่อุ�ปัุ ัฏฐากองค์์หลวงปู่่อยู่่คุุยกัันกัับลููกศิิษย์์เรื่่�อง เนื้้อที่่ท�านได้้แล้้ว ไม่่บาป มีีอยู่่ ๓ อย่่าง คืือ #เนื้้�อที่่�เราไม่่ได้้เห็็น #เนื้้�อที่่�เราไม่่ได้้ยิินเสีียง #และเนื้้�อที่่�เขาไม่่ได้้เจาะจงเพื่่�อเรา องค์์หลวงปู่่�ได้้ยิินเมตตาอธิิบายเพิ่่�มเติิม อีีกว่่า มีี มัังสััง (เนื้้อ) อีีก ๑๐ อย่่างอีีก ที่่�พระพุุทธเจ้้าเพิ่่�นบ่่ให้้ขบให้้ฉััน ได้้แก่่ เนื้้�อมนุุษย์์ เนื้้�อช้้าง เนื้้�อม้้า เนื้้�อสุุนััข เนื้้�องูู เนื้้�อราชสีีห์์ เนื้้�อเสืือโคร่่ง เสืือเหลืือง เสืือดาว และเนื้้�อหมีี