แผนการจัดการเรียนรู้หน่วยที่ 2 อะตอมและสมบัติของธาตุ

43

ชือ่ -สกุล รายการประเมนิ คะแนน ร้อยละ สรปุ ผลการ
รวม ประเมนิ
การเสนอ ความรว่ มมือ
ความใส่ใจ ความคดิ เหน็ ในการทำงาน การยอมรบั ฟงั
ในการ คนอืน่
ทำงาน
เลข ่ีท

3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 12 100 ผา่ น ไม่ผา่ น

22 นางสาววชริ าภรณร์ าชศรีเมือง
23 นางสาวสธุ าสนิ ี แกว้ วเิ ศษ
24 นางสาวธิดาพร คำสะอ้งิ
25 นางสาวชุตกิ าญจน์ งามหนกั
26 นางสาวณฐั ประภา นกั รอ้ ง
27 นางสาวกชพร ดวงจันทร์
28 นางสาวจรี ะนนั ท์ นาใจคง
29 นางสาวนริศรา ศรีสนุ ทร
30 นางสาวปนดั ดา ภูมไิ ธสง
31 นางสาวปนดิ ตา ประทยั บตุ ร
32 นางสาวพิมพกิ า ทา้ วจนั ทร์
33 นางสาวพยิ ดา เลขกระโทก
34 นางสาวสทุ ธดิ า แกว้ ดวงดี
35 เดก็ หญงิ สภุ านนั ท์ กราบกราน
36 นางสาวสุภาวนิ ี นึกชอบ
37 นางสาวอลิตา ดิษฐนลิ พงษ์

เกณฑ์การประเมิน
รอ้ ยละ 75 ขึน้ ไป ( 9 - 12 คะแนน) ผ่านเกณฑ์
นอ้ ยกวา่ ร้อยละ 75 ( 0 – 8 คะแนน ) ไม่ผ่านเกณฑ์

ลงชื่อ.........................................ผู้สอน
(นายวิทยา นา่ ชม)

วันที่............เดอื น........................พ.ศ..............

44

เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน

ประเดน็ ท่ปี ระเมิน เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน

321

ความใส่ใจในการ เมื่อเกิดปัญหาหรือไม่ สว่ นใหญเ่ มอ่ื เกิดปัญหา เมื่อเกิดปัญหาหรือไม่

ทำงาน เข้าใจบทเรียนทุกคร้ัง หรือไม่เข้าใจบทเรียน เข้าใจบทเรียนทุกครั้ง

มักซักถามและมีความ ทกุ ครั้งมกั ซักถามและมี มักซักถามและมีความ

พยายามในการค้นหา ความพยายามในการ พยายามในการค้นหา

คำตอบอยเู่ สมอ คน้ หาคำตอบ คำตอบเป็นบางครง้ั

การเสนอความคิดเหน็ ส่วนใหญ่เสนอความคดิ เสนอความคิดเห็น กล้า ไม่เสนอความคิดเห็น

เห็น กล้าแสดงออกที่ แสดงออกที่จะพูดในสิ่ง กล้าแสดงออกที่จะพูด

จะพดู ในสิง่ ท่ีถูกหรือดี ที่ถกู หรอื ดี บางครัง้ ในสิ่งท่ถี ูกหรอื ดี

ความร่วมมือในการ ใหค้ วามรว่ มมือในการ ส ่ ว น ใ ห ญ ่ ใ ห ้ ค ว า ม ให้ความร่วมมือในการ

ทำงาน ทำงานกลุ่มและ ร่วมมือในการทำงาน ทำงานกลมุ่ และ

ปฏบิ ัติงานทสี่ มาชกิ ใน กลุ่มและปฏิบัติงานที่ ปฏิบัติงานที่สมาชิกใน

กลุ่มมอบหมายด้วย ส ม า ช ิ ก ใ น ก ลุ่ ม กลุ่มมอบหมายได้เป็น

ความเต็มใจทกุ คร้ัง มอบหมายได้ บางคร้ัง

การยอมรับฟังคนอ่ืน ยอมรับฟังความคิดเห็น ยอมรับฟังความคิดเห็น ไม่ยอมรับฟังความ

ที่ดีและมีเหตุผลของ ที่ดีและมีเหตุผลของ คิดเหน็ ท่ดี แี ละมีเหตุผล

ผู้อื่นทุกครั้ง ไม่ยึด ผอู้ น่ื บา้ ง แต่บางครั้งจะ ของผู้อื่น มักยึดความ

ความคิดเห็นของตนแต่ ยึดความคดิ เห็นของตน คิดเห็นของตนแต่ฝ่าย

ฝ่ายเดียว เดียว

45

แบบสงั เกตพฤตกิ รรมรายบคุ คลชน้ั มัธยมศึกษาปีท่ี 4/5

เรื่อง การจดั เรยี งอิเล็กตรอนในอะตอม

คำชี้แจง จงทำเครื่องหมาย  ลงในช่องที่ตรงกับพฤติกรรมที่ผู้เรียนแสดงออก โดยจำแนกระดับ

พฤตกิ รรมการแสดงออกไว้เป็น 3 คะแนน ดงั นี้

3 คะแนน หมายถึง ผู้เรียนมีพฤติกรรมในระดบั ดี

2 คะแนน หมายถึง ผู้เรียนมีพฤติกรรมในระดบั ปานกลาง

1 คะแนน หมายถงึ ผ้เู รยี นมีพฤติกรรมในระดบั ปรับปรุง

ช่ือ-สกลุ รายการประเมนิ คะแนน ร้อยละ สรปุ ผลการ
รวม ประเมิน

ความใสใ่ จ การเสนอ ความร่วมมือ การยอมรบั ฟงั
ในการ ความคิดเห็น ในการทำงาน คนอน่ื
ทำงาน
เลข ่ีท

3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 12 100 ผา่ น ไมผ่ า่ น

1 นายนนทป์ วชิ ทา้ วเนาว์
2 นายจติ ติพงษ์ อำนาจเจรญิ
3 นายวายุ ลลี า

4 นายกฤษณพงษ์ ฐานวสิ ยั
5 นายสรวศิ คำสมาน
6 นายสืบพงษ์ วงษห์ นงั สือ
7 นางสาวรงุ่ ทิวา พันธส์ วัสด์ิ
8 นางสาวอรจริ า ศรีเมอื งเฮา้
9 นางสาวศริ นิ ภา คา้ เจรญิ
10 นางสาวจารวุ รรณ จนั ทะโพธิ์
11 นางสาววรทั ยา งามญาติ
12 นางสาวจริ าพร พันพนิ จิ
13 นางสาวนฐั ฐกิ า ภาดี
14 นางสาววยิ ะดา บุญอภัย
15 นางสาวกัลยารัตน์ หาวิเศษ
16 นางสาวขณฐิ า บัวศรี
17 นางสาวจรี นนั ท์ ศรซี องเชษฐ์
18 นางสาวชุตกิ าญจน์ นามมลู ทวี
19 นางสาวณัชณชิ า ใสยะปัน
20 นางสาวณฐั ณิชา ศรโี สดา
21 นางสาวธนญั ญา วงศ์สนทิ

46

ชอ่ื -สกุล รายการประเมนิ คะแนน ร้อยละ สรปุ ผลการ
รวม ประเมนิ
การเสนอ ความรว่ มมือ
ความใสใ่ จ ความคิดเห็น ในการทำงาน การยอมรบั ฟงั
ในการ คนอืน่
ทำงาน
เลข ่ีท

3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 12 100 ผา่ น ไม่ผา่ น

22 นางสาวนริษา คำสอ้ิง
23 นางสาวประตภิ า นามทวย
24 เด็กหญงิ ปยิ วรรณ เสารด์ ี
25 นางสาวปิยะธดิ า จนั ทรเสนา
26 นางสาวแพรวา ศรีสธุ า
27 นางสาวมลวิ ัลย์ ผนั ผอ่ น
28 นางสาวอรปรยี า ศรเี มอื งเฮา้
29 นางสาวอรสิ า เจรนิ นท์
30 นางสาวไอลดา คำสมุ าลี

เกณฑ์การประเมิน
ร้อยละ 75 ข้นึ ไป ( 9 - 12 คะแนน) ผ่านเกณฑ์
น้อยกวา่ ร้อยละ 75 ( 0 – 8 คะแนน ) ไม่ผ่านเกณฑ์

ลงชื่อ.........................................ผู้สอน
(นายวิทยา นา่ ชม)

วันที่............เดอื น........................พ.ศ..............

47

เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน

ประเดน็ ท่ปี ระเมิน เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน

321

ความใส่ใจในการ เมื่อเกิดปัญหาหรือไม่ สว่ นใหญเ่ มอ่ื เกิดปัญหา เมื่อเกิดปัญหาหรือไม่

ทำงาน เข้าใจบทเรียนทุกคร้ัง หรือไม่เข้าใจบทเรียน เข้าใจบทเรียนทุกครั้ง

มักซักถามและมีความ ทกุ ครั้งมกั ซักถามและมี มักซักถามและมีความ

พยายามในการค้นหา ความพยายามในการ พยายามในการค้นหา

คำตอบอยเู่ สมอ คน้ หาคำตอบ คำตอบเป็นบางครง้ั

การเสนอความคิดเหน็ ส่วนใหญ่เสนอความคดิ เสนอความคิดเห็น กล้า ไม่เสนอความคิดเห็น

เห็น กล้าแสดงออกที่ แสดงออกที่จะพูดในสิ่ง กล้าแสดงออกที่จะพูด

จะพดู ในสิง่ ท่ีถูกหรือดี ที่ถกู หรอื ดี บางครัง้ ในสิ่งท่ถี ูกหรอื ดี

ความร่วมมือในการ ใหค้ วามรว่ มมือในการ ส ่ ว น ใ ห ญ ่ ใ ห ้ ค ว า ม ให้ความร่วมมือในการ

ทำงาน ทำงานกลุ่มและ ร่วมมือในการทำงาน ทำงานกลมุ่ และ

ปฏบิ ัติงานทสี่ มาชกิ ใน กลุ่มและปฏิบัติงานที่ ปฏิบัติงานที่สมาชิกใน

กลุ่มมอบหมายด้วย ส ม า ช ิ ก ใ น ก ลุ่ ม กลุ่มมอบหมายได้เป็น

ความเต็มใจทกุ คร้ัง มอบหมายได้ บางคร้ัง

การยอมรับฟังคนอ่ืน ยอมรับฟังความคิดเห็น ยอมรับฟังความคิดเห็น ไม่ยอมรับฟังความ

ที่ดีและมีเหตุผลของ ที่ดีและมีเหตุผลของ คิดเหน็ ท่ดี แี ละมีเหตุผล

ผู้อื่นทุกครั้ง ไม่ยึด ผอู้ น่ื บา้ ง แต่บางครั้งจะ ของผู้อื่น มักยึดความ

ความคิดเห็นของตนแต่ ยึดความคดิ เห็นของตน คิดเห็นของตนแต่ฝ่าย

ฝ่ายเดียว เดียว

48

49

50

แบบฝึกหดั ท่ี 4 การจดั เรยี งอเิ ลก็ ตรอนในอะตอม

ตอนท่ี 1 ให้นักเรยี นตอบคำถามดงั ต่อไปนแ้ี ละแสดงวิธคี ดิ

1. จงแสดงการจัดเรยี งอิเล็กตรอนในระดบั พลงั งานของธาตุตอ่ ไปนี้ (2 คะแนน)

ระดบั พลังงานยอ่ ย ……………………………………………………………………………………………

11Na ระดับพลงั งานหลกั ……………………………………………………………………………………………
11Na อยู่ หมู่...........คาบ.............

ระดบั พลงั งานยอ่ ย ……………………………………………………………………………………………

48Cd ระดับพลังงานหลัก ……………………………………………………………………………………………
48Cd อยู่ หม่.ู ..........คาบ.............

ระดบั พลังงานย่อย ……………………………………………………………………………………………

23V ระดับพลังงานหลัก …………………………………………………………………………………………...
23V อยู่ หมู่...........คาบ.............

2. จงแสดงการจัดเรียงอิเล็กตรอนในในออบทิ ัลของธาตุตอ่ ไปน้ี (1 คะแนน)

7N …………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………

15P …………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………

3. จงแสดงการจดั เรียงอิเล็กตรอนแบบยอ่ ของธาตุตอ่ ไปน้ี (1 คะแนน)

35Br ………………………………………………………………………………………………………………………………
44Ru ………………………………………………………………………………………………………………………………

4. จงแสดงการจดั เรยี งอิเล็กตรอนแบบยอ่ ยของธาตุท่ีอยใู่ นสถานะไอออนดังต่อไปน้ี (1 คะแนน)
22Ti2+………………………………………………………………………………………………………………………………

8O2−………………………………………………………………………………………………………………………………
33As2…+……………………………………………………………………………………………………………………………

ช่ือ – นามสกุล......................................................ชนั้ ..............เลขท่ี..........

51

ตอนท่ี 2 ใหน้ ักเรียนกากบาท × ทบั ข้อทถี่ ูกทสี่ ดุ เพยี งข้อเดียว

5. ธาตุ X อยหู่ มทู่ ่ี 3 คาบที่ 4 จะมกี ารจัดเรียงอิเลก็ ตรอนอยา่ งไร และมีเลขอะตอมเทา่ ใด (1 คะแนน)

1. 2 , 8 , 4 เลขอะตอม = 14 2. 2 , 8 , 8 , 3 เลขอะตอม = 21

3. 2 , 8 , 18 , 3 เลขอะตอม = 31 4. 2 , 8 , 18 , 4 เลขอะตอม = 32

6. ไอออนคใู่ ดทมี่ ีการจดั เรียงอิเล็กตรอนเหมอื นแก๊สเฉือ่ ย (1 คะแนน)

1. Si2+ , N3− 2. S− , Si2+
3. Ni3− , Si4+ 4. P2− , Al3+

7. ธาตุ X อยใู่ นคาบท่ี 3 ของตารางธาตุ เมื่อรับ 1 อิเล็กตรอน จะเป็นไอออนท่ีมกี ารจดั อเิ ล็กตรอน
เหมือนแก๊สเฉ่อื ย ถา้ ธาตุ X มี 2 ไอโซโทป ซึ่งมจี ำนวนนวิ ตรอนเท่ากบั 18 และ 20 ตามลำดับ
สัญลักษณน์ ิวเคลยี รข์ องไอโซโทปทง้ั 2 คอื (1 คะแนน)

1. 279X , 299X 2. 1357X , 3177X

3. 1386X , 3188X 4. 3553X , 3555X
8. ธาตุในขอ้ ใดทอี่ ยู่คาบเดียวกนั และอยูห่ มู่ 2 กบั 5 (1 คะแนน)

1. 20R , 38Q 2. 13X , 33X
3. 37Z , 38Q 4. 33F , 20R

9. สมมติวา่ นักวทิ ยาศาสตร์สามารถสังเคราะหธ์ าตทุ ม่ี เี ลขอะตอม 114 ได้ ท่านคิดว่าควรจะจัดให้ธาตุนี้

อย่หู ม่ใู ด (1 คะแนน)

1. หมูท่ ี่ 3 2. หมู่ที่ 4 3. หมทู่ ่ี 5 4. หมู่ที่ 6

10. ไอออนท่มี ีประจุ +2 ง่ายทส่ี ุดจากธาตุท่มี ีเลขอะตอมเทา่ ใด (1 คะแนน)

1. 4 2. 11 3. 12 4. 20

# สถาบันกวดวชิ าตวิ เตอรพ์ อยท์ #IDC ช่อื – นามสกลุ ......................................................ช้ัน..............เลขท.ี่ .........

52

แผนการจัดการเรียนรู้ท่ี 8

กลุม่ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รายวิชา เคมี รหัสวชิ า ว31221
ชัน้ มัธยมศึกษาปีที่ 4
หนว่ ยการเรียนรูท้ ี่ 2 อะตอมและสมบัติของธาตุ
เวลา 3 ชัว่ โมง
เร่ือง ตารางธาตแุ ละสมบัติของธาตหุ มู่หลัก ผสู้ อน นายวิทยา นา่ ชม

ภาคเรียนที่ 1

1. สาระการเรียนรแู้ ละผลการเรยี นรู้
สาระเคมี 1
เข้าใจโครงสร้างอะตอม การจัดเรียงธาตุในตารางธาตุ สมบัติของธาตุ พันธะเคมีและสมบัติของสาร

แก๊สและสมบัติของแก๊ส ประเภทและสมบตั ิของสารประกอบอินทรีย์และพอลิเมอร์ รวมทั้งการนำความรู้
ไปใช้ประโยชน์
ผลการเรียนรู้

4. ระบุหมู่คาบ ความเป็นโลหะ อโลหะ และกึ่งโลหะ ของธาตุเรพรีเซนเททีฟและธาตุ แทรนซิชันใน
ตารางธาตุ
2. สาระสำคญั

ตารางธาตุในปัจจุบันจัดเรียงธาตุตามเลขอะตอม และสมบัติที่คล้ายคลึงกันเป็นหมู่และคาบ โดยอาจ
แบ่งธาตุในตารางธาตุเป็นกลุ่มธาตุโลหะ กึ่งโลหะ และอโลหะ กลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟและกลุ่มธาตุ
แทรนซิชนั
3. จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

3.1 ดา้ นความรู้ (K)
1. บอกแนวคดิ ของนักวิทยาศาสตร์ในยุคตา่ ง ๆ เกี่ยวกบั การจัดธาตเุ ปน็ หมวดหมู่จนได้เป็นตาราง

ธาตพุ ร้อมทงั้ ระบุปญั หาของการจดั กลุ่มธาตุได้
2. จำแนกธาตุเป็นกลุ่มโลหะ อโลหะ และกึ่งโลหะ หรือเป็นกลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟหรือธาตุ

หมหู่ ลกั ธาตุแทรนซชิ ัน หรือตามการจัดเรียงอเิ ล็กตรอน เมือ่ ทราบเลขอะตอมได้
3.2 ดา้ นทกั ษะ/กระบวนการ (P)
1. เขียนสรปุ องคค์ วามรู้เกย่ี วกับแนวคิดของนกั วิทยาศาสตร์ในการจัดธาตเุ ปน็ หมวดหมู่ได้
3.3 ด้านคณุ ลักษณะอนั พงึ ประสงค์ (A)
1. ต้ังใจเรยี นรู้และแสวงหาความรู้ รบั ผิดชอบตอ่ หนา้ ที่ท่ไี ดร้ บั มอบมาย

53

4. สาระการเรยี นรู้
4.1 ววิ ฒั นาการของการสร้างตารางธาตุ
4.2 กล่มุ ของธาตุในตารางธาตุ

5. การจดั กิจกรรมการเรยี นรู้ (ใช้รปู แบบการสืบเสาะหาความรู้ 5E)
1. ขั้นสรา้ งความสนใจ (Engagement)
1. ครูตงั้ คำถามวา่ เพราะเหตุใดจึงต้องจดั ธาตุเป็นหมวดหมู่ ถ้าใช้เกณฑก์ ารจัดกลุ่มแตกต่างกัน จะ

ได้ธาตุในกลุ่มเหมอื นกันหรือไม่ (แนวคำตอบ : เพื่อให้ง่ายต่อการศึกษาและจดจำการจดั กลุม่ ดว้ ยเกณฑท์ ่ี
แตกต่างกนั จะไดธ้ าตใุ นกลมุ่ ไม่เหมือนกัน)

2. ขั้นสำรวจและคน้ หา (Exploration)
2. แบ่งกลุ่มนักเรียนออกเป็น 4 กลุ่ม ศึกษาแนวคิดของนักวิทยาศาสตร์แต่ละคนที่ใช้จัดธาตุเป็น

หมวดหมู่ ได้แก่ แนวคิดของเดอเบอไรเนอร์ แนวคิดของนิวแลนด์ แนวคิดของไมเออร์ดิมิทรีและเมนเดเล
เอฟ และแนวคิดของโมสลยี ์

3. ขน้ั อธบิ ายและลงข้อสรปุ (Explanation)
3. นักเรยี นนำเสนอผลการศกึ ษาหน้าช้ันเรียน ซ่งึ ควรได้สาระสำคัญดงั น้ี
1) เดอเบอไรเนอร์จัดธาตุเป็นกลุ่ม ๆ ละ 3 ธาตุตามสมบัติที่คล้ายกัน และพบว่าธาตุกลางจะมี

มวลอะตอมเปน็ ค่าเฉลี่ยของมวลอะตอมของอีกสองธาตุ
2) นิวแลนด์ จัดกลุ่มธาตุตามมวลอะตอมจากน้อยไปมากและพบว่าธาตุที่ 8 จะมีสมบัติ

เหมอื นกบั ธาตุท่ี 1 เสมอ (ทัง้ นไี้ ม่รวม H กบั แกส๊ มสี กลุ )
3) ไมเออร์ดิมิทรีและเมนเดเลเอฟ จัดเรียงธาตุเป็นกลุ่มตามมวลอะตอมจากน้อยไปมากและ

สมบตั ิทีค่ ล้ายกันเป็นช่วง ๆ รวมทง้ั เว้นช่องว่างไวโ้ ดยคดิ วา่ นา่ จะเป็นตำแหน่งของธาตุท่ียังไม่มีการค้นพบ
ใช้ตาราง 2.9 ประกอบการนำเสนอ

4) โมสลีย์จัดเรียงธาตุเป็นกลุ่มตามเลขอะตอม เนื่องจากสมบัติต่าง ๆ ของธาตุมีความสัมพันธ์
กบั ประจุบวกในนวิ เคลียสหรอื เลขอะตอม

4. นกั เรียนรว่ มกันอภปิ รายเก่ียวกับตารางธาตุทีแ่ สดงด้านลา่ ง พร้อมทง้ั ถามคำถามดังนี้
1) แถวของธาตุในแนวตง้ั และแนวนอนมีกแ่ี ถว (แนวคำตอบ : แถวของธาตุในแนวตั้งเรยี กว่าหมู่

มีจำนวน 18 หมู่ แบง่ ไดเ้ ปน็ หมู่ A และหมู่ B สว่ นธาตใุ นแนวนอนเรียกว่าคาบ มที ้ังหมด 7 คาบ)
2) ในกรอบสี่เหลี่ยมที่ล้อมรอบธาตุไฮโดรเจน ธาตุฮีเลียมหรือธาตุอื่น ๆ มีข้อมูลเรื่องใดบ้าง

(แนวคำตอบ : ธาตุในกรอบส่ีเหลี่ยมมขี ้อมลู ต่าง ๆ เชน่ สญั ลกั ษณ์ธาตเุ ลขอะตอม มวลอะตอม และสมบัติ
ความเปน็ โลหะ)

54

3) ธาตุในตารางธาตุจากซา้ ยไปขวาเรยี งลำดับตามสงิ่ ใด (แนวคำตอบ : ตารางธาตุเรยี งตามเลข
อะตอมจากซ้ายไปขวา)

5. ครแู ละนกั เรียนร่วมกันอภิปรายถงึ เกณฑ์ในการแบ่งกลุ่มธาตุ ไดแ้ ก่ การแบง่ กลุ่มธาตุตามสมบัติ
ความเป็นโลหะ และการแบ่งกลุม่ ธาตุตามการจัดเรยี งอเิ ล็กตรอนในออบิทัล

6. ครูตั้งคำถามว่าถ้านำความรู้เรื่องการจัดเรียงอิเล็กตรอนในอะตอมมาใช้เป็นเกณฑ์แบ่งกลุม่ ธาตุ
จะไดธ้ าตกุ กี่ ลุม่ (แนวคำตอบ : แบง่ ได้เปน็ 4 กลมุ่ คือกล่มุ s p d และ f )

7. ครูให้นักเรียนร่วมกันอภิปรายผลการจัดเรียงอิเล็กตรอนแบบย่อยและแบบหลักของธาตุ Na
และ Br แล้วนำผลการอภิปรายไปเปรียบเทียบกับรูป 2.20 ซึ่งแบ่งกลุ่มในตารางธาตุเป็น 4 กลุ่ม คือ
กลุ่ม s p d และ f

55

8. นักเรยี นทำกจิ กรรม “Elements pad” โดยกิจกรรมนี้ เป็นกจิ กรรมทใ่ี ห้นักเรียนได้รจู้ ักธาตุบาง
ชนิดทีส่ ำคญั เชน่ O , Ca และใหน้ กั เรยี นได้รจู้ ักตำแหนง่ ของธาตเุ หลา่ นัน้ ในตารางธาตุ ซง่ึ มีข้ันตอนการทำ
กจิ กรรมดังนี้

1) ครูจัดเตรียม กระดานตารางธาตุ ตัวต่อสัญลักษณ์ของธาตุ และกระดาษสำหรับการจัดเรียง
อิเลก็ ตรอนของธาตุ

2) แบง่ นักเรยี นออกเปน็ 4 กลุม่ กล่มุ ละ 10 คน
3) ในการทำกจิ กรรมนักเรยี นจะออกมาจดั เรยี งอิเล็กตรอนแบบหลักเพื่อทำนายตำแหน่งของธาตุ
ในตารางธาตุ ครัง้ ละ 1 คน ต่อ 1 ธาตุ ถา้ ทำเสรจ็ แล้วใหเ้ วยี นกันไปจนถึงธาตตุ ัวสดุ ท้าย
4) คะแนนกลุ่มที่จัดเรียงได้เร็วที่สุด จะได้คะแนน +4 กลุ่มที่ได้คะแนนรองลงมาจะได้ +3, +2
และ +1 ตามลำดบั และคะแนนแตล่ ะข้อคือ 1 คะแนน
5) กลุ่มทีท่ ำกจิ กรรมเสรจ็ แล้วใหพ้ ูดว่า “Boom”
4. ขัน้ ขยายความรู้ (Elaboration)
9. ครูเฉลยธาตแุ ตล่ ะชนดิ จากการทำกิจกรรมว่า อยู่ในตำแหน่งใดของตารางธาตุ และร่วมอภิปราย
กับนักเรียนว่าธาตุเหล่านี้มีคุณสมบัติ เป็นโลหะ กึ่งโลหะ หรืออโลหะ ยกตัวอย่างเช่น Mg มี 12
อิเล็กตรอน จัดเรียงอิเล็กตรอนแบบหลักได้เป็น 2 8 2 อยู่หมู่ 2 อยู่ด้านซ้ายของตารางธาตุ มีคุณสมบัติ
เปน็ โลหะ
10. ครูให้ความรู้เกี่ยวกับสมบัติความเป็นโลหะ อโลหะ และกึ่งโลหะของธาตุ รวมถึงตำแหน่งของ
กลุ่มธาตุเหล่านั้นในตารางธาตุ ทั้งนี้ควรนำตารางธาตุที่มีการจำแนกกลุ่มธาตุด้วยสีต่าง ๆ กันมาใช้
ประกอบการอธบิ ายด้วย
11. ครูตั้งคำถามเพื่อขยายความรู้ว่า จากความรู้เรื่องตารางธาตุ สมบัติต่าง ๆ ของธาตุมีอะไรบ้าง
(แนวคำตอบ : สมบัติความเป็นโลหะ อโลหะ และกึ่งโลหะ จำนวนระดับพลังงานหลักและพลังงานย่อย
จำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอน)
5. ข้นั ประเมนิ (Evaluation)
12. ประเมนิ การบอกแนวคิดของนักวิทยาศาสตรใ์ นยุคต่าง ๆ เก่ียวกบั การจัดธาตเุ ป็นหมวดหมู่จาก
การศกึ ษาค้นคว้าและนำเสนอ
13. ประเมินการจำแนกธาตุเป็นกลุ่มโลหะ อโลหะ และกึ่งโลหะ หรือเป็นกลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟ
หรือธาตหุ มหู่ ลกั ธาตุแทรนซชิ นั หรือตามการจัดเรียงอิเล็กตรอน เมื่อทราบเลขอะตอมจากการถามคำถาม
และการทำกจิ กรรม

56

14. ประเมินการเขียนสรุปองค์ความรู้เกี่ยวกับแนวคิดของนักวิทยาศาสตร์ในการจัดธาตุเป็น
หมวดหมู่จากการศึกษาค้นคว้าและนำเสนอ

15. ประเมินพฤติกรรมอันพึงประสงค์ จากความตั้งใจเรียนรู้และแสวงหาความรู้ รับผิดชอบต่อ
หน้าทท่ี ่ีไดร้ ับมอบมาย
6. สอ่ื /แหล่งการเรียนรู้

6.1 ส่อื การเรียนรู้
1. ชุดกิจกรรม Element pad (กระดานตารางธาตุ ตัวตอ่ สญั ลักษณ์ของธาตุ)
2. Powerpoint ประกอบการสอน ตารางธาตุและสมบตั ิของธาตุหม่หู ลกั
3. หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เคมี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 เล่ม 1

(สสวท.)
4. สรปุ องคค์ วามรู้ลงในกระดาษชารท์

6.2 แหล่งการเรียนรู้
-

57

58

59

แบบสงั เกตพฤติกรรมรายบคุ คลชนั้ มัธยมศึกษาปที ่ี 4/3

เร่ือง ตารางธาตแุ ละสมบตั ิของธาตุหมู่หลกั

คำชี้แจง จงทำเครื่องหมาย  ลงในช่องที่ตรงกับพฤติกรรมที่ผู้เรียนแสดงออก โดยจำแนกระดับ

พฤตกิ รรมการแสดงออกไวเ้ ป็น 3 คะแนน ดังนี้

3 คะแนน หมายถึง ผู้เรยี นมีพฤติกรรมในระดบั ดี

2 คะแนน หมายถงึ ผ้เู รยี นมีพฤติกรรมในระดบั ปานกลาง

1 คะแนน หมายถงึ ผู้เรียนมีพฤติกรรมในระดับปรับปรุง

ช่อื -สกุล รายการประเมิน คะแนน ร้อยละ สรุปผลการ
รวม ประเมิน

ความใส่ใจ การเสนอ ความรว่ มมอื การยอมรับฟัง
ในการ ความคิดเหน็ ในการทำงาน คนอน่ื
ทำงาน
เลข ่ีท

3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 12 100 ผา่ น ไม่ผา่ น

1 นายจักรพล บุญสทิ ธิ์
2 นายอชิรา อนิ ทะนู
3 เดก็ ชายเจษฎาภรณ์ หมทอง

4 นายชลศกั ดิ์ เหล่าภกั ดี
5 นายออมสิน สร้อยธนู
6 นายธนันธร พาลาศรี
7 นายอัมรนิ ทร์ กำยาน
8 นายเวโรจน์ ทะโจปะรงั
9 นายจักรแกว้ นามหนิ ลาย
10 นายธนกร ไขบวั
11 นางสาวสภุ าวดี ดีมาก
12 นางสาวฐติ ยิ าภรณ์ ไชยบบุ ผา
13 นางสาววมิ ลณัฐ หาญณรงค์
14 นางสาวรตั นาภรณ์ แกว้ หาดี
15 นางสาวกรรณกิ าร์ ครุ มิ า
16 นางสาวจรี นนั ท์ ทองหลอ่
17 นางสาวศริ นิ โรจน์ อนุ่ อก
18 นางสาวอรไพลิน ภูมเิ พ็ง
19 นางสาวกลั ยรตั น์ จนั ทานี
20 นางสาวชวลั นุช เครอื เนตร
21 นางสาวณชั ชา ผนั ผอ่ น

60

ชือ่ -สกุล รายการประเมนิ คะแนน ร้อยละ สรปุ ผลการ
รวม ประเมนิ
การเสนอ ความรว่ มมือ
ความใส่ใจ ความคดิ เหน็ ในการทำงาน การยอมรบั ฟงั
ในการ คนอืน่
ทำงาน
เลข ่ีท

3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 12 100 ผา่ น ไม่ผา่ น

22 นางสาววชริ าภรณร์ าชศรีเมือง
23 นางสาวสธุ าสนิ ี แกว้ วเิ ศษ
24 นางสาวธิดาพร คำสะอ้งิ
25 นางสาวชุตกิ าญจน์ งามหนกั
26 นางสาวณฐั ประภา นกั รอ้ ง
27 นางสาวกชพร ดวงจันทร์
28 นางสาวจรี ะนนั ท์ นาใจคง
29 นางสาวนริศรา ศรีสนุ ทร
30 นางสาวปนดั ดา ภูมไิ ธสง
31 นางสาวปนดิ ตา ประทยั บตุ ร
32 นางสาวพิมพกิ า ทา้ วจนั ทร์
33 นางสาวพยิ ดา เลขกระโทก
34 นางสาวสทุ ธดิ า แกว้ ดวงดี
35 เดก็ หญงิ สภุ านนั ท์ กราบกราน
36 นางสาวสุภาวนิ ี นึกชอบ
37 นางสาวอลิตา ดิษฐนลิ พงษ์

เกณฑ์การประเมิน
รอ้ ยละ 75 ขึน้ ไป ( 9 - 12 คะแนน) ผ่านเกณฑ์
นอ้ ยกวา่ ร้อยละ 75 ( 0 – 8 คะแนน ) ไม่ผ่านเกณฑ์

ลงชื่อ.........................................ผู้สอน
(นายวิทยา นา่ ชม)

วันที่............เดอื น........................พ.ศ..............

61

เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน

ประเดน็ ท่ปี ระเมิน เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน

321

ความใส่ใจในการ เมื่อเกิดปัญหาหรือไม่ สว่ นใหญเ่ มอ่ื เกิดปัญหา เมื่อเกิดปัญหาหรือไม่

ทำงาน เข้าใจบทเรียนทุกคร้ัง หรือไม่เข้าใจบทเรียน เข้าใจบทเรียนทุกครั้ง

มักซักถามและมีความ ทกุ ครั้งมกั ซักถามและมี มักซักถามและมีความ

พยายามในการค้นหา ความพยายามในการ พยายามในการค้นหา

คำตอบอยเู่ สมอ คน้ หาคำตอบ คำตอบเป็นบางครง้ั

การเสนอความคิดเหน็ ส่วนใหญ่เสนอความคดิ เสนอความคิดเห็น กล้า ไม่เสนอความคิดเห็น

เห็น กล้าแสดงออกที่ แสดงออกที่จะพูดในสิ่ง กล้าแสดงออกที่จะพูด

จะพดู ในสิง่ ท่ีถูกหรือดี ที่ถกู หรอื ดี บางครัง้ ในสิ่งท่ถี ูกหรอื ดี

ความร่วมมือในการ ใหค้ วามรว่ มมือในการ ส ่ ว น ใ ห ญ ่ ใ ห ้ ค ว า ม ให้ความร่วมมือในการ

ทำงาน ทำงานกลุ่มและ ร่วมมือในการทำงาน ทำงานกลมุ่ และ

ปฏบิ ัติงานทสี่ มาชกิ ใน กลุ่มและปฏิบัติงานที่ ปฏิบัติงานที่สมาชิกใน

กลุ่มมอบหมายด้วย ส ม า ช ิ ก ใ น ก ลุ่ ม กลุ่มมอบหมายได้เป็น

ความเต็มใจทกุ คร้ัง มอบหมายได้ บางคร้ัง

การยอมรับฟังคนอ่ืน ยอมรับฟังความคิดเห็น ยอมรับฟังความคิดเห็น ไม่ยอมรับฟังความ

ที่ดีและมีเหตุผลของ ที่ดีและมีเหตุผลของ คิดเหน็ ท่ดี แี ละมีเหตุผล

ผู้อื่นทุกครั้ง ไม่ยึด ผอู้ น่ื บา้ ง แต่บางครั้งจะ ของผู้อื่น มักยึดความ

ความคิดเห็นของตนแต่ ยึดความคดิ เห็นของตน คิดเห็นของตนแต่ฝ่าย

ฝ่ายเดียว เดียว

62

แบบสงั เกตพฤตกิ รรมการทำงานกลุ่ม
ชอื่ กลุ่ม..........................................................................................................................................ชั้น ม.4/3
คำชี้แจง : ใหผ้ สู้ อนสังเกตพฤติกรรมของนกั เรยี นในระหวา่ งเรียนและนอกเวลาเรยี น แล้วขีด ✓ ลงใน

ชอ่ ง ท่ีตรงกบั ระดับคะแนน

ลำดับที่ รายการประเมิน ระดับคะแนน
321
1 การแบง่ หน้าท่ีกันอย่างเหมาะสม
2 ความร่วมมือกนั ทำงาน
3 การแสดงความคดิ เหน็
4 การรับฟงั ความคดิ เหน็
5 ความมนี ้ำใจช่วยเหลอื กนั

รวม

เกณฑ์การตัดสนิ คุณภาพ ลงชือ่ .................................................ผปู้ ระเมนิ
(นายวิทยา นา่ ชม)
ชว่ งคะแนน ระดับคะแนน
วนั ท.ี่ .........เดอื น..............................ปี 2565
12 - 15 ดี

8 - 11 พอใช้

ตำ่ กว่า 8 ปรบั ปรงุ

63

แบบสงั เกตพฤติกรรมรายบุคคลชั้นมัธยมศกึ ษาปที ี่ 4/5

เร่อื ง ตารางธาตุและสมบัติของธาตหุ มู่หลัก

คำชี้แจง จงทำเครื่องหมาย  ลงในช่องที่ตรงกับพฤติกรรมที่ผู้เรียนแสดงออก โดยจำแนกระดับ

พฤตกิ รรมการแสดงออกไว้เป็น 3 คะแนน ดงั นี้

3 คะแนน หมายถึง ผู้เรยี นมีพฤติกรรมในระดับดี

2 คะแนน หมายถึง ผู้เรยี นมีพฤติกรรมในระดบั ปานกลาง

1 คะแนน หมายถงึ ผเู้ รยี นมีพฤติกรรมในระดับปรบั ปรงุ

ชือ่ -สกลุ รายการประเมนิ คะแนน ร้อยละ สรุปผลการ
รวม ประเมิน

ความใสใ่ จ การเสนอ ความร่วมมอื การยอมรบั ฟงั
ในการ ความคดิ เหน็ ในการทำงาน คนอ่ืน
ทำงาน
เลข ่ีท

3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 12 100 ผา่ น ไม่ผา่ น

1 นายนนทป์ วชิ ท้าวเนาว์
2 นายจิตติพงษ์ อำนาจเจรญิ
3 นายวายุ ลลี า

4 นายกฤษณพงษ์ ฐานวิสยั
5 นายสรวิศ คำสมาน
6 นายสบื พงษ์ วงษห์ นังสอื
7 นางสาวรงุ่ ทวิ า พันธ์สวสั ดิ์
8 นางสาวอรจริ า ศรีเมอื งเฮ้า
9 นางสาวศริ นิ ภา คา้ เจริญ
10 นางสาวจารุวรรณ จนั ทะโพธิ์
11 นางสาววรัทยา งามญาติ
12 นางสาวจริ าพร พันพนิ จิ
13 นางสาวนฐั ฐิกา ภาดี
14 นางสาววยิ ะดา บญุ อภยั
15 นางสาวกลั ยารัตน์ หาวิเศษ
16 นางสาวขณฐิ า บัวศรี
17 นางสาวจรี นนั ท์ ศรีซองเชษฐ์
18 นางสาวชตุ กิ าญจน์ นามมูลทวี
19 นางสาวณัชณชิ า ใสยะปัน
20 นางสาวณฐั ณิชา ศรีโสดา
21 นางสาวธนญั ญา วงศ์สนทิ

64

ชอ่ื -สกุล รายการประเมนิ คะแนน ร้อยละ สรปุ ผลการ
รวม ประเมนิ
การเสนอ ความรว่ มมือ
ความใสใ่ จ ความคิดเห็น ในการทำงาน การยอมรบั ฟงั
ในการ คนอืน่
ทำงาน
เลข ่ีท

3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 12 100 ผา่ น ไม่ผา่ น

22 นางสาวนริษา คำสอ้ิง
23 นางสาวประตภิ า นามทวย
24 เด็กหญงิ ปยิ วรรณ เสารด์ ี
25 นางสาวปิยะธดิ า จนั ทรเสนา
26 นางสาวแพรวา ศรีสธุ า
27 นางสาวมลวิ ัลย์ ผนั ผอ่ น
28 นางสาวอรปรยี า ศรเี มอื งเฮา้
29 นางสาวอรสิ า เจรนิ นท์
30 นางสาวไอลดา คำสมุ าลี

เกณฑ์การประเมิน
ร้อยละ 75 ข้นึ ไป ( 9 - 12 คะแนน) ผ่านเกณฑ์
น้อยกวา่ ร้อยละ 75 ( 0 – 8 คะแนน ) ไม่ผ่านเกณฑ์

ลงชื่อ.........................................ผู้สอน
(นายวิทยา นา่ ชม)

วันที่............เดอื น........................พ.ศ..............

65

เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน

ประเดน็ ท่ปี ระเมิน เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน

321

ความใส่ใจในการ เมื่อเกิดปัญหาหรือไม่ สว่ นใหญเ่ มอ่ื เกิดปัญหา เมื่อเกิดปัญหาหรือไม่

ทำงาน เข้าใจบทเรียนทุกคร้ัง หรือไม่เข้าใจบทเรียน เข้าใจบทเรียนทุกครั้ง

มักซักถามและมีความ ทกุ ครั้งมกั ซักถามและมี มักซักถามและมีความ

พยายามในการค้นหา ความพยายามในการ พยายามในการค้นหา

คำตอบอยเู่ สมอ คน้ หาคำตอบ คำตอบเป็นบางครง้ั

การเสนอความคิดเหน็ ส่วนใหญ่เสนอความคดิ เสนอความคิดเห็น กล้า ไม่เสนอความคิดเห็น

เห็น กล้าแสดงออกที่ แสดงออกที่จะพูดในสิ่ง กล้าแสดงออกที่จะพูด

จะพดู ในสิง่ ท่ีถูกหรือดี ที่ถกู หรอื ดี บางครัง้ ในสิ่งท่ถี ูกหรอื ดี

ความร่วมมือในการ ใหค้ วามรว่ มมือในการ ส ่ ว น ใ ห ญ ่ ใ ห ้ ค ว า ม ให้ความร่วมมือในการ

ทำงาน ทำงานกลุ่มและ ร่วมมือในการทำงาน ทำงานกลมุ่ และ

ปฏบิ ัติงานทสี่ มาชกิ ใน กลุ่มและปฏิบัติงานที่ ปฏิบัติงานที่สมาชิกใน

กลุ่มมอบหมายด้วย ส ม า ช ิ ก ใ น ก ลุ่ ม กลุ่มมอบหมายได้เป็น

ความเต็มใจทกุ คร้ัง มอบหมายได้ บางคร้ัง

การยอมรับฟังคนอ่ืน ยอมรับฟังความคิดเห็น ยอมรับฟังความคิดเห็น ไม่ยอมรับฟังความ

ที่ดีและมีเหตุผลของ ที่ดีและมีเหตุผลของ คิดเหน็ ท่ดี แี ละมีเหตุผล

ผู้อื่นทุกครั้ง ไม่ยึด ผอู้ น่ื บา้ ง แต่บางครั้งจะ ของผู้อื่น มักยึดความ

ความคิดเห็นของตนแต่ ยึดความคดิ เห็นของตน คิดเห็นของตนแต่ฝ่าย

ฝ่ายเดียว เดียว

66

แบบสงั เกตพฤตกิ รรมการทำงานกลุ่ม
ชอื่ กลุ่ม..........................................................................................................................................ชั้น ม.4/5
คำชี้แจง : ใหผ้ สู้ อนสังเกตพฤติกรรมของนกั เรยี นในระหวา่ งเรียนและนอกเวลาเรยี น แล้วขีด ✓ ลงใน

ชอ่ ง ท่ีตรงกบั ระดับคะแนน

ลำดับที่ รายการประเมิน ระดับคะแนน
321
1 การแบง่ หน้าท่ีกันอย่างเหมาะสม
2 ความร่วมมือกนั ทำงาน
3 การแสดงความคดิ เหน็
4 การรับฟงั ความคดิ เหน็
5 ความมนี ้ำใจช่วยเหลอื กนั

รวม

เกณฑ์การตัดสนิ คุณภาพ ลงชือ่ .................................................ผปู้ ระเมนิ
(นายวิทยา นา่ ชม)
ชว่ งคะแนน ระดับคะแนน
วนั ท.ี่ .........เดอื น..............................ปี 2565
12 - 15 ดี

8 - 11 พอใช้

ตำ่ กว่า 8 ปรบั ปรงุ

67

68

69

ชอ่ื – นามสกลุ ......................................................ชั้น..............เลขท่.ี .........
1) จัดเรียงอเิ ล็กตรอนแบบหลักได้........................................................ อยู่หมู.่ .............คาบ...............

2) มีคณุ สมบัติเปน็  โลหะ  กึ่งโลหะ  อโลหะ

ชอ่ื – นามสกุล......................................................ชน้ั ..............เลขท่.ี .........
1) จดั เรียงอเิ ลก็ ตรอนแบบหลักได.้ ....................................................... อย่หู มู่..............คาบ...............

2) มีคณุ สมบัตเิ ป็น  โลหะ  กง่ึ โลหะ  อโลหะ

ชื่อ – นามสกลุ ......................................................ชน้ั ..............เลขท่.ี .........
1) จดั เรยี งอเิ ล็กตรอนแบบหลักได้........................................................ อยหู่ มู่..............คาบ...............

2) มคี ุณสมบัตเิ ปน็  โลหะ  กง่ึ โลหะ  อโลหะ

ชื่อ – นามสกุล......................................................ชั้น..............เลขท.ี่ .........
1) จดั เรียงอเิ ล็กตรอนแบบหลักได้........................................................ อยู่หมู.่ .............คาบ...............

2) มคี ุณสมบัตเิ ปน็  โลหะ  กึ่งโลหะ  อโลหะ

ชือ่ – นามสกลุ ......................................................ชน้ั ..............เลขที.่ .........
1) จัดเรยี งอเิ ล็กตรอนแบบหลักได้........................................................ อยหู่ มู.่ .............คาบ...............

2) มคี ุณสมบัตเิ ปน็  โลหะ  กง่ึ โลหะ  อโลหะ

ชื่อ – นามสกุล......................................................ชนั้ ..............เลขท.่ี .........
1) จัดเรยี งอเิ ล็กตรอนแบบหลักได.้ ....................................................... อยู่หม.ู่ .............คาบ...............

2) มคี ณุ สมบัติเปน็  โลหะ  กึง่ โลหะ  อโลหะ

ชื่อ – นามสกุล......................................................ช้ัน..............เลขท.่ี .........
1) จัดเรียงอิเลก็ ตรอนแบบหลักได้........................................................ อยู่หม่.ู .............คาบ...............

2) มีคณุ สมบัตเิ ป็น  โลหะ  กง่ึ โลหะ  อโลหะ

ชื่อ – นามสกุล......................................................ชน้ั ..............เลขที่..........
1) จัดเรียงอิเล็กตรอนแบบหลักได้........................................................ อยู่หม่.ู .............คาบ...............

2) มคี ุณสมบัตเิ ป็น  โลหะ  กึ่งโลหะ  อโลหะ

70

แผนการจดั การเรียนรู้ท่ี 9

กลมุ่ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รายวชิ า เคมี รหัสวชิ า ว31221
ช้นั มธั ยมศึกษาปีที่ 4
หนว่ ยการเรียนรทู้ ี่ 2 อะตอมและสมบัติของธาตุ
เวลา 3 ชว่ั โมง
เรื่อง ตารางธาตแุ ละสมบัติของธาตุหมู่หลัก 2 ผสู้ อน นายวิทยา นา่ ชม

ภาคเรียนท่ี 1

1. สาระการเรยี นรู้และผลการเรยี นรู้
สาระเคมี 1
เข้าใจโครงสร้างอะตอม การจัดเรียงธาตุในตารางธาตุ สมบัติของธาตุ พันธะเคมีและสมบัติของสาร

แก๊สและสมบัติของแก๊ส ประเภทและสมบตั ิของสารประกอบอินทรียแ์ ละพอลิเมอร์ รวมทั้งการนำความรู้
ไปใชป้ ระโยชน์
ผลการเรียนรู้

5. วเิ คราะหแ์ ละบอกแนวโนม้ สมบตั ิของธาตุเรพรีเซนเททีฟตามหมู่และตามคาบ
2. สาระสำคญั

ธาตุเรพรีเซนเททีฟในหมู่เดียวกันมีจำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากันและ ธาตุที่อยู่ในคาบเดียวกัน มี
เวเลนซอ์ ิเล็กตรอนในระดบั พลังงานหลักเดยี วกัน ธาตเุ รพรีเซนเททีฟมสี มบัตทิ างเคมคี ล้ายคลึงกันตามหมู่
และมีแนวโน้มสมบัติบางประการเป็นไปตามหมู่และตามคาบ เช่น ขนาดอะตอม รัศมีไอออน พลังงาน
ไอออไนเซชัน อิเลก็ โทรเนกาติวติ ี สัมพรรคภาพอิเล็กตรอน
3. จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้

3.1 ดา้ นความรู้ (K)
1. วิเคราะห์และสรุปแนวโน้มสมบัติต่าง ๆ ของธาตุตามหมู่และคาบเกี่ยวกับขนาดอะตอมรัศมี

ไอออน พลังงานไอออไนเซชัน อิเล็กโทรเนกาติวิตี สัมพรรคภาพอิเล็กตรอนพร้อมทั้งอธิบายเหตุผล
ประกอบได้

3.2 ด้านทกั ษะ/กระบวนการ (P)
1. เขียนแนวโน้มสมบัติต่าง ๆ ของธาตุตามหมู่และคาบเกี่ยวกับขนาดอะตอมรัศมีไอออน

พลงั งานไอออไนเซชนั อิเล็กโทรเนกาตวิ ิตี สัมพรรคภาพอเิ ล็กตรอนพรอ้ มทง้ั อธิบายเหตผุ ลประกอบได้
3.3 ดา้ นคุณลกั ษณะอนั พึงประสงค์ (A)
1. ตง้ั ใจเรยี นร้แู ละแสวงหาความรู้ รบั ผดิ ชอบต่อหน้าท่ีท่ีไดร้ ับมอบมาย

71

4. สาระการเรียนรู้
4.1 ขนาดอะตอม
4.2 ขนาดไอออน
4.3 พลงั งานไอออไนเซชัน
4.4 สมั พรรคภาพอเิ ลก็ ตรอน
4.5 อิเลก็ โทรเนกาตวิ ติ ี

5. การจดั กจิ กรรมการเรยี นรู้ (ใชร้ ูปแบบการสบื เสาะหาความรู้ 5E)
1. ข้นั สรา้ งความสนใจ (Engagement)
1. ครูตัง้ คำถามว่า ถ้าสมมตใิ ห้อะตอมของธาตุตา่ ง ๆ เป็นลกู บาสเก็ตบอล ลกู ปงิ ปอง หรือวัตถุทรง

กลมอน่ื ๆ เราจะหาขนาดอะตอมของธาตหุ รือวตั ถทุ รงกลมตา่ ง ๆ ได้อยา่ งไร (แนวคำตอบ : หาได้จากการ
วัดเสน้ รอบวง และเมอ่ื ไดเ้ ส้นรอบวงแล้วอาจนำมาคำนวณหารัศมหี รือเสน้ ผา่ นศนู ย์กลางได้)

2. ขนั้ สำรวจและคน้ หา (Exploration)
2. นกั เรียนศกึ ษาเกีย่ วกับขนาดอะตอมของธาตุ ซ่งึ บอกเปน็ คา่ รัศมีอะตอม มีค่าเทา่ กบั ครงึ่ หนึ่งของ

ระยะระหวา่ งนิวเคลียสของอะตอมทัง้ สองอะตอมที่อย่ชู ิดกนั
3. นักเรียนตอบคำถามว่า จำนวนระดับพลังงานหลักและพลังงานย่อยมีผลต่อขนาดอะตอมของ

ธาตุหรือไม่ อย่างไร (แนวคำตอบ : มีผลต่อขนาดอะตอมของธาตุ โดยอะตอมที่มีจำนวนระดับพลังงาน
หลักมากจะเสมือนมีฉากหลายชั้นมากำบงั ทำใหแ้ รงดึงดดู ของโปรตอนกบั เวเลนซ์อเิ ล็กตรอนลดลงอะตอม
จะมีขนาดเพิ่มขึ้น ถ้าอยู่ในระดับพลังงานเดียวกนั จำนวนโปรตอนที่เพิ่มขึน้ จะดงึ ดูดเวเลนซ์อิเล็กตรอนได้
มากข้ึน อะตอมจะมีขนาดเลก็ ลง)

4. นกั เรียนนำความรูจ้ ากการตอบคำถามทผ่ี ่านมา มาใช้ทำนายแนวโน้มขนาดอะตอมของธาตุตาม
คาบและตามหมู่ ซ่ึงควรสรปุ ได้ว่า ธาตุในคาบเดยี วกันมขี นาดลดลงเม่ือเลขอะตอมเพิ่มข้ึน ส่วนธาตุในหมู่
เดยี วกนั มีขนาดอะตอมใหญ่ขน้ึ เมอ่ื เลขอะตอมเพิม่ ข้นึ

5. นักเรียนตอบคำถามว่า เมื่อธาตุเกิดเป็นไอออน อิเล็กตรอนในระดับพลังงานใดที่เปลี่ยนแปลง
ขนาดของไอออนต่างจากขนาดอะตอมเดิมหรือไม่ อย่างไร โดยให้พิจารณารัศมีไอออนของ Mg2+ และ
O2− และเปรยี บเทียบขนาดของอะตอมกับไอออนประกอบ
(แนวคำตอบ : การเกิดไอออนเก่ยี วขอ้ งกบั การเปล่ยี นแปลงจำนวนอเิ ล็กตรอนในระดบั พลงั งานช้นั นอกสุด
หรือเวเลนซ์อิเล็กตรอน โดยที่ไอออนบวกจะมีขนาดเล็กกว่าอะตอมเดิม ส่วนไอออนลบมีขนาดใหญ่กว่า
อะตอมเดิม)

72

6. นักเรียนอภิปรายแนวโน้มของขนาดไอออนตามหมู่ ซึ่งควรได้ข้อสรุปว่า ขนาดไอออนของธาตุ
ตามหมสู่ ว่ นใหญ่มีแนวโนม้ เพิม่ ข้ึนจากบนลงล่างเชน่ เดียวกับขนาดของอะตอม

7. นกั เรยี นตอบคำถามวา่ การทำให้อิเล็กตรอนเปลี่ยนแปลงระดับพลังงานกบั การทำให้อิเล็กตรอน
หลุดออกจากอะตอม การกระทำใดจะใช้พลังงานมากกว่ากัน (แนวคำตอบ : เส้นสเปกตรัมเกิดจาก
อิเล็กตรอนคายพลงั งานออกมาเม่ือเปลี่ยนจากสภาวะกระตุ้นไปส่สู ภาวะพื้น แต่อิเลก็ ตรอนไม่ใด้หลุดออก
จากอะตอม ดังนั้นการทำให้อิเล็กตรอนหลุดออกจากอะตอมในสถานะแก๊สต้องใช้พลังงานสูงกว่าการที่
อเิ ลก็ ตรอนเปล่ียนระดบั พลงั งาน)

8. ครใู ห้ความรู้เรือ่ งพลังงานไอออไนเซชนั ซึ่งเปน็ พลงั งานปรมิ าณนอ้ ยทีส่ ดุ ท่ีทำให้อเิ ล็กตรอนหลุด
ออกจากอะตอมในสถานะแก๊ส ถ้ามคี ่านอ้ ยแสดงว่าทำให้เปน็ ไอออนบวกไดง้ า่ ย แตถ่ ้ามคี า่ มากแสดงว่าทำ
ใหเ้ ป็นไอออนบวกได้ยาก

9. นกั เรียนศกึ ษาคา่ พลังงานไอออไนเซชนั ของธาตคุ าร์บอนและรว่ มกนั อภปิ ราย ซ่ึงควรได้ข้อมูลว่า
คาร์บอนมคี ่าพลังงานไอออไนเซซัน 6 ค่า แต่ละคา่ มคี ่าไม่เท่ากันและมีค่าเพิ่มข้ึนตามลำดับที่ของพลังงาน
ไอออไนเซชัน

10. นักเรียนตอบคำถามชวนคิดและช่วยกันเฉลยคำตอบว่า เพราะเหตุใด IE4 กับ IE5 ของธาตุ
คาร์บอนจึงมีค่าแตกต่างกันมาก (แนวคำตอบ : เพราะคาร์บอนอยู่หมู่ IVA และมี 4 เวเลนซ์อิเล็กตรอน
การดึงอิเล็กตรอนทั้ง 4 ออกจากอะตอมจึงทำได้ง่ายเพราะอยู่ระดับพลังงานนอกสุด ส่วนอิเล็กตรอน
ลำดับท่ี 5 และ 6 อยู่ในระดับพลงั งานชน้ั ถดั เข้าไปซง่ึ ใกล้กบั นิวเคลยี สทำ ให้มีแรงดงึ ดดู ระหว่างนิวเคลียส
กับอิเล็กตรอนมากกว่า ดังนั้นการที่จะทำให้อิเล็กตรอนเหลา่ นั้นหลุดออกมาจึงต้องใช้พลังงานมากกวา่ 4
ลำดับแรกอย่างมาก)

11. นักเรียนศึกษาข้อมลู ค่าพลังงานไอออไนเซชนั ของธาตุ 20 ธาตุในตาราง 2.10 และกราฟแสดง
ความสัมพันธ์ระหวา่ งพลงั งานไอออไนเซชนั กับลำดบั ทข่ี องพลงั งานไอออไนเซชัน จากน้นั ตั้งคำถามว่า

1) ค่า IE1 ของแต่ละธาตุต่างกันอย่างไร (แนวคำตอบ : ต่างกันโดยค่า IE1 ของธาตุในคาบ
เดยี วกันจะเพิ่มข้ึนตามเลขอะตอม)

2) ธาตุเดียวกันจะมีลำดับ IE เป็นอย่างไร (แนวคำตอบ : เพิ่มขึ้นตามลำดับ เช่น IE3 >
IE2 > IE1)

3) ถ้าจัดกลุ่มค่า IE ของธาตุ F เป็นกลุ่มจะจัดได้อย่างไร (แนวคำตอบ : จัดได้ 2 กลุ่มตามค่า
IE ทใ่ี กลเ้ คียงกัน คือ IE1– IE7 และ IE8 – IE9 ดังตาราง 2.10)

73

ตารางท่ี 2.10
12. นักเรียนตอบคำถามว่า ค่าพลังงานไอออไนเซชันของธาตุใช้เป็นข้อมูลสำหรับการจัดกลุ่ม
อิเล็กตรอนที่อยู่รอบนวิ เคลียสของแตล่ ะธาตุได้หรือไม่ อยา่ งไร (แนวคำตอบ : ไดโ้ ดยพิจารณาจากค่า IE ท่ี
ใกลเ้ คยี งกันของธาตุนั้น ๆ เช่น K สามารถจัดกลมุ่ ตามคา่ IE ทีใ่ กลเ้ คียงกนั ได้เป็น 4 กลุ่ม โดยเรียงจากค่า
IE น้อยไปมาก กลุ่มที่ 1 คือ IE1 กลุ่มที่ 2 คือ IE2 - IE9 กลุ่มที่ 3 คือ IE10 - IE17 และกลุ่มที่ 4 คือ
IE18 - IE19 ซ่งึ สมั พันธ์กับการจดั เรียงอเิ ลก็ ตรอน 2 8 8 1)
13. นักเรยี นรว่ มกันอภิปรายเพื่อทำนายแนวโน้มของค่าพลังงานไอออไนเซชันลำดับท่ี 1 ของธาตุ
ตามคาบและตามหมู่ ซึ่งควรสรุปได้วา่ ค่า IE1 มีความสัมพันธก์ ับขนาดอะตอมโดยค่า IE1 จะมีค่าเพิ่มขนึ้
เม่ือขนาดอะตอมลดลง
14. ครูถามคำถามว่า ถ้าอะตอมของธาตุมีการรับอิเล็กตรอนจะมีการเปลี่ยนแปลงพลังงาน
อยา่ งไรเพ่ือนำเข้าสู่หัวขอ้ สมั พรรคภาพอเิ ลก็ ตรอน
15. นักเรียนร่วมกันตอบคำถามว่า ในการเกิดเป็นไอออนของธาตุ ธาตุที่รบั อเิ ล็กตรอนได้ดีจะอยู่
ส่วนใดของตารางธาตุและการรับอิเล็กตรอนเป็นการดูดหรือคายพลังงาน (แนวคำตอบ : อยู่ทางด้านขวา
และเปน็ การคายพลังงาน)

74

16. ครูให้ความรู้เรื่องสัมพรรคภาพอิเล็กตรอนว่า เป็นพลังงานที่คายออกเมื่ออะตอมในสถานะ
แก๊สได้รับอิเล็กตรอน 1 อิเล็กตรอน อะตอมที่สามารถรับอิเล็กตรอนได้ดีจะมีสัมพรรคภาพอิเล็กตรอนสูง
กว่าอะตอมที่รบั อเิ ลก็ ตรอนไดย้ าก

17. นักเรียนศึกษาแนวโน้มของค่าสมั พรรคภาพอิเล็กตรอนของธาตใุ นตารางธาตุแลว้ รว่ มกันสรุป
สาระสำคญั โดยอาจสรปุ ได้ว่า เมือ่ พจิ ารณาธาตุตามคาบ ธาตโุ ลหะหมู่ IA IIA และ IIIA มีแนวโน้มที่จะรับ
อเิ ลก็ ตรอนยากโดยเฉพาะธาตุในหมู่ IIA จะรบั อเิ ลก็ ตรอนยากที่สดุ สว่ นธาตใุ นหมู่ IVA VA VIA และ VIIA
มีแนวโน้มที่จะรับอิเล็กตรอนสูงโดยเฉพาะหมู VIIA จะรับอิเล็กตรอนได้ดีที่สุด สำหรับธาตุหมู่ VIIIA มีค่า
EA เป็นลบ ซึง่ ได้จากการคำนวณแสดงให้เห็นวา่ ถ้าต้องการให้ธาตุหมู่นั้นรบั อิเล็กตรอนนอกจากจะไม่คาย
พลังงานแลว้ ยังตอ้ งใส่พลังงานแก่อะตอมเพ่ิมดว้ ย

18. ครูทบทวนเรื่องธาตุและสารประกอบโดยยกตัวอย่าง เช่น Na HCl จากนั้นให้นักเรียนบอก
ความแตกต่างระหว่างธาตุและสารประกอบ แล้วให้ความรู้เพิ่มเติมว่าสารประกอบบางชนิดเช่น HCl มี
การใชอ้ ิเลก็ ตรอนรว่ มกนั แลว้ ถามนกั เรยี นวา่ อิเล็กตรอนที่ใช้ร่วมกนั อยู่ตำแหน่งใดของโมเลกลุ (อยู่ใกล้ H
หรือ Cl) เพอื่ นำเขา้ ส่เู ร่อื งอเิ ล็กโทรเนกาตวิ ติ ี

19. ครูให้ความหมายของค่าอิเล็กโทรเนกาติวีตีว่าเป็นความสามารถของอะตอมในการดึงดูด
อิเล็กตรอนที่ใช้ร่วมกันในโมเลกุลของสาร จากนั้นร่วมกันสรุปแนวโน้มค่าอิเล็กโทรเนกาติวิตีของธาตุใน
ตารางธาตุ ซึ่งควรได้ว่าธาตุในคาบเดียวกันมีคา่ เพิ่มขึ้นเมื่อเลขอะตอมเพิม่ ขึน้ เนื่องจากขนาดของอะตอม
เล็กลง ธาตใุ นหมเู่ ดียวกนั ส่วนใหญ่มคี า่ ลดลง เนอื่ งจากขนาดของอะตอมใหญ่ขึ้น

20. นักเรียนร่วมกันอภิปรายเพื่อกลับไปตอบคำถามว่าในสารประกอบ HCl อิเล็กตรอนที่ใช้
ร่วมกันน่าจะอยู่ตำแหน่งใด ซึ่งควรได้คำตอบว่าอิเล็กตรอนอยู่ใกล้อะตอมของคลอรีนมากกว่าไฮโดรเจน
เน่ืองจากมีค่า EN สงู กว่าอะตอมของไฮโดรเจน

3. ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation)
21. นักเรยี นอภิปรายรว่ มกัน เกี่ยวกบั ขนาดอะตอม ขนาดไอออน พลงั งานไอออไนเซชัน สัมพรรค

ภาพอเิ ล็กตรอน และค่าอเิ ลก็ โทรเนกาตวิ ีตี
1) ขนาดอะตอมและขนาดไอออนของธาตุตามหมู่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจากบนลงล่าง และลดลง

จากซ้ายไปขวา
2) พลงั งานไอออไนเซชนั คือ พลงั งานปริมาณน้อยทสี่ ุดท่ที ำให้อิเลก็ ตรอนหลุดออกจากอะตอม

ในสถานะแกส๊
3) สัมพรรคภาพอิเล็กตรอน คือ พลังงานที่คายออกเมื่ออะตอมในสถานะแก๊สไดร้ ับอิเล็กตรอน

1 อเิ ลก็ ตรอน

75

4) อิเล็กโทรเนกาติวีตี คือ ความสามารถของอะตอมในการดึงดูดอิเล็กตรอนที่ใช้ร่วมกันใน
โมเลกลุ ของสาร

22. นักเรยี นสรปุ เกีย่ วกับแนวโนม้ สมบัตขิ องธาตเุ รพรีเซนเททีฟตามหมู่และตามคาบ โดยสรุปได้ว่า
ขนาดอะตอมและขนาดไอออน มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจากบนลงล่าง และลดลงจากซ้ายไปขวา ส่วนพลังงาน
ไอออไนเซชนั (IE) สัมพรรคภาพอิเล็กตรอน (EA) และอิเล็กโทรเนกาตวิ ตี ี (EN) มีแนวโน้มลดลงจากบนลง
ลา่ ง และเพ่มิ ขึน้ จากซ้ายไปขวา

4. ขั้นขยายความรู้ (Elaboration)
23. นกั เรียนทำแบบฝกึ หัด 2.4 ตารางธาตุและสมบตั ขิ องธาตุหมูห่ ลัก และเฉลยแบบฝกึ หดั

5. ข้นั ประเมนิ (Evaluation)
24. ประเมินการวิเคราะห์และสรุปแนวโน้มสมบัติต่าง ๆ ของธาตุตามหมู่และคาบเกี่ยวกับขนาด

อะตอมรัศมีไอออน พลังงานไอออไนเซชัน อิเล็กโทรเนกาติวิตี สัมพรรคภาพอิเล็กตรอน จากการถาม
คำถาม

25. ประเมินการเขียนแนวโน้มสมบัติต่าง ๆ ของธาตุตามหมู่และคาบเกี่ยวกับขนาดอะตอมรัศมี
ไอออน พลงั งานไอออไนเซชนั อิเลก็ โทรเนกาตวิ ติ ี สัมพรรคภาพอเิ ล็กตรอน จากการทำแบบฝกึ หดั

26. ประเมินคุณลกั ษณะอันพึงประสงค์ จากความตั้งใจต้ังใจเรยี นรู้และแสวงหาความรู้ รับผิดชอบ
ตอ่ หนา้ ทีท่ ี่ได้รับมอบมาย
6. ส่ือ/แหลง่ การเรียนรู้

6.1 สื่อการเรียนรู้
1. Powerpoint ประกอบการสอน ตารางธาตแุ ละสมบัติของธาตุหม่หู ลัก
2. หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เคมี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 เล่ม 1

(สสวท.)
3. แบบฝกึ หัด 2.4 ตารางธาตแุ ละสมบตั ิของธาตุหม่หู ลกั (หนงั สือเรียน สสวท.)

76

77

78

แบบสังเกตพฤตกิ รรมรายบุคคลช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 4/3

เรอ่ื ง ตารางธาตแุ ละสมบตั ิของธาตหุ มู่หลกั 2

คำชี้แจง จงทำเครื่องหมาย  ลงในช่องที่ตรงกับพฤติกรรมที่ผู้เรียนแสดงออก โดยจำแนกระดับ

พฤติกรรมการแสดงออกไวเ้ ป็น 3 คะแนน ดังนี้

3 คะแนน หมายถึง ผเู้ รียนมีพฤติกรรมในระดบั ดี

2 คะแนน หมายถงึ ผู้เรียนมีพฤติกรรมในระดับปานกลาง

1 คะแนน หมายถงึ ผู้เรยี นมีพฤติกรรมในระดับปรับปรงุ

ชอื่ -สกลุ รายการประเมิน คะแนน รอ้ ยละ สรปุ ผลการ
รวม ประเมนิ

ความใส่ใจ การเสนอ ความรว่ มมือ การยอมรบั ฟัง
ในการ ความคิดเห็น ในการทำงาน คนอน่ื
ทำงาน
เลข ่ีท

3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 12 100 ผา่ น ไมผ่ า่ น

1 นายจักรพล บญุ สทิ ธ์ิ
2 นายอชริ า อินทะนู
3 เด็กชายเจษฎาภรณ์ หมทอง

4 นายชลศกั ดิ์ เหล่าภกั ดี
5 นายออมสิน สร้อยธนู
6 นายธนันธร พาลาศรี
7 นายอมั รนิ ทร์ กำยาน
8 นายเวโรจน์ ทะโจปะรงั
9 นายจักรแก้ว นามหนิ ลาย
10 นายธนกร ไขบวั
11 นางสาวสุภาวดี ดีมาก
12 นางสาวฐติ ิยาภรณ์ ไชยบบุ ผา
13 นางสาววมิ ลณฐั หาญณรงค์
14 นางสาวรตั นาภรณ์ แกว้ หาดี
15 นางสาวกรรณกิ าร์ ครุ มิ า
16 นางสาวจรี นนั ท์ ทองหล่อ
17 นางสาวศิรนิ โรจน์ อนุ่ อก
18 นางสาวอรไพลิน ภูมิเพง็
19 นางสาวกลั ยรัตน์ จนั ทานี
20 นางสาวชวลั นุช เครอื เนตร
21 นางสาวณชั ชา ผนั ผอ่ น

79

ชือ่ -สกุล รายการประเมนิ คะแนน ร้อยละ สรปุ ผลการ
รวม ประเมนิ
การเสนอ ความรว่ มมือ
ความใส่ใจ ความคดิ เหน็ ในการทำงาน การยอมรบั ฟงั
ในการ คนอืน่
ทำงาน
เลข ่ีท

3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 12 100 ผา่ น ไม่ผา่ น

22 นางสาววชริ าภรณร์ าชศรีเมือง
23 นางสาวสธุ าสนิ ี แกว้ วเิ ศษ
24 นางสาวธิดาพร คำสะอ้งิ
25 นางสาวชุตกิ าญจน์ งามหนกั
26 นางสาวณฐั ประภา นกั รอ้ ง
27 นางสาวกชพร ดวงจันทร์
28 นางสาวจรี ะนนั ท์ นาใจคง
29 นางสาวนริศรา ศรีสนุ ทร
30 นางสาวปนดั ดา ภูมไิ ธสง
31 นางสาวปนดิ ตา ประทยั บตุ ร
32 นางสาวพิมพกิ า ทา้ วจนั ทร์
33 นางสาวพยิ ดา เลขกระโทก
34 นางสาวสทุ ธดิ า แกว้ ดวงดี
35 เดก็ หญงิ สภุ านนั ท์ กราบกราน
36 นางสาวสุภาวนิ ี นึกชอบ
37 นางสาวอลิตา ดิษฐนลิ พงษ์

เกณฑ์การประเมิน
รอ้ ยละ 75 ขึน้ ไป ( 9 - 12 คะแนน) ผ่านเกณฑ์
นอ้ ยกวา่ ร้อยละ 75 ( 0 – 8 คะแนน ) ไม่ผ่านเกณฑ์

ลงชื่อ.........................................ผู้สอน
(นายวิทยา นา่ ชม)

วันที่............เดอื น........................พ.ศ..............

80

เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน

ประเดน็ ท่ปี ระเมิน เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน

321

ความใส่ใจในการ เมื่อเกิดปัญหาหรือไม่ สว่ นใหญเ่ มอ่ื เกิดปัญหา เมื่อเกิดปัญหาหรือไม่

ทำงาน เข้าใจบทเรียนทุกคร้ัง หรือไม่เข้าใจบทเรียน เข้าใจบทเรียนทุกครั้ง

มักซักถามและมีความ ทกุ ครั้งมกั ซักถามและมี มักซักถามและมีความ

พยายามในการค้นหา ความพยายามในการ พยายามในการค้นหา

คำตอบอยเู่ สมอ คน้ หาคำตอบ คำตอบเป็นบางครง้ั

การเสนอความคิดเหน็ ส่วนใหญ่เสนอความคดิ เสนอความคิดเห็น กล้า ไม่เสนอความคิดเห็น

เห็น กล้าแสดงออกที่ แสดงออกที่จะพูดในสิ่ง กล้าแสดงออกที่จะพูด

จะพดู ในสิง่ ท่ีถูกหรือดี ที่ถกู หรอื ดี บางครัง้ ในสิ่งท่ถี ูกหรอื ดี

ความร่วมมือในการ ใหค้ วามรว่ มมือในการ ส ่ ว น ใ ห ญ ่ ใ ห ้ ค ว า ม ให้ความร่วมมือในการ

ทำงาน ทำงานกลุ่มและ ร่วมมือในการทำงาน ทำงานกลมุ่ และ

ปฏบิ ัติงานทสี่ มาชกิ ใน กลุ่มและปฏิบัติงานที่ ปฏิบัติงานที่สมาชิกใน

กลุ่มมอบหมายด้วย ส ม า ช ิ ก ใ น ก ลุ่ ม กลุ่มมอบหมายได้เป็น

ความเต็มใจทกุ คร้ัง มอบหมายได้ บางคร้ัง

การยอมรับฟังคนอ่ืน ยอมรับฟังความคิดเห็น ยอมรับฟังความคิดเห็น ไม่ยอมรับฟังความ

ที่ดีและมีเหตุผลของ ที่ดีและมีเหตุผลของ คิดเหน็ ท่ดี แี ละมีเหตุผล

ผู้อื่นทุกครั้ง ไม่ยึด ผอู้ น่ื บา้ ง แต่บางครั้งจะ ของผู้อื่น มักยึดความ

ความคิดเห็นของตนแต่ ยึดความคดิ เห็นของตน คิดเห็นของตนแต่ฝ่าย

ฝ่ายเดียว เดียว

81

แบบสังเกตพฤติกรรมรายบคุ คลชน้ั มัธยมศกึ ษาปีท่ี 4/5

เรื่อง ตารางธาตุและสมบตั ิของธาตหุ มู่หลกั 2

คำชี้แจง จงทำเครื่องหมาย  ลงในช่องที่ตรงกับพฤติกรรมที่ผู้เรียนแสดงออก โดยจำแนกระดับ

พฤติกรรมการแสดงออกไว้เป็น 3 คะแนน ดงั น้ี

3 คะแนน หมายถึง ผู้เรยี นมีพฤติกรรมในระดบั ดี

2 คะแนน หมายถึง ผูเ้ รียนมีพฤติกรรมในระดับปานกลาง

1 คะแนน หมายถึง ผเู้ รยี นมีพฤติกรรมในระดบั ปรับปรงุ

ช่ือ-สกุล รายการประเมนิ คะแนน ร้อยละ สรุปผลการ
รวม ประเมิน

ความใส่ใจ การเสนอ ความร่วมมือ การยอมรับฟัง
ในการ ความคิดเหน็ ในการทำงาน คนอน่ื
ทำงาน
เลข ่ีท

3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 12 100 ผา่ น ไม่ผ่าน

1 นายนนทป์ วิช ทา้ วเนาว์
2 นายจติ ตพิ งษ์ อำนาจเจรญิ
3 นายวายุ ลลี า

4 นายกฤษณพงษ์ ฐานวสิ ยั
5 นายสรวิศ คำสมาน
6 นายสืบพงษ์ วงษห์ นงั สือ
7 นางสาวรงุ่ ทิวา พันธ์สวัสด์ิ
8 นางสาวอรจริ า ศรีเมอื งเฮา้
9 นางสาวศริ นิ ภา ค้าเจริญ
10 นางสาวจารุวรรณ จนั ทะโพธิ์
11 นางสาววรัทยา งามญาติ
12 นางสาวจริ าพร พันพนิ จิ
13 นางสาวนฐั ฐิกา ภาดี
14 นางสาววยิ ะดา บญุ อภัย
15 นางสาวกลั ยารัตน์ หาวิเศษ
16 นางสาวขณิฐา บัวศรี
17 นางสาวจรี นนั ท์ ศรีซองเชษฐ์
18 นางสาวชุตกิ าญจน์ นามมลู ทวี
19 นางสาวณัชณิชา ใสยะปนั
20 นางสาวณฐั ณิชา ศรโี สดา
21 นางสาวธนญั ญา วงศส์ นทิ

82

ชอ่ื -สกุล รายการประเมนิ คะแนน ร้อยละ สรปุ ผลการ
รวม ประเมนิ
การเสนอ ความรว่ มมือ
ความใสใ่ จ ความคิดเห็น ในการทำงาน การยอมรบั ฟงั
ในการ คนอืน่
ทำงาน
เลข ่ีท

3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 12 100 ผา่ น ไม่ผา่ น

22 นางสาวนริษา คำสอ้ิง
23 นางสาวประตภิ า นามทวย
24 เด็กหญงิ ปยิ วรรณ เสารด์ ี
25 นางสาวปิยะธดิ า จนั ทรเสนา
26 นางสาวแพรวา ศรีสธุ า
27 นางสาวมลวิ ัลย์ ผนั ผอ่ น
28 นางสาวอรปรยี า ศรเี มอื งเฮา้
29 นางสาวอรสิ า เจรนิ นท์
30 นางสาวไอลดา คำสมุ าลี

เกณฑ์การประเมิน
ร้อยละ 75 ข้นึ ไป ( 9 - 12 คะแนน) ผ่านเกณฑ์
น้อยกวา่ ร้อยละ 75 ( 0 – 8 คะแนน ) ไม่ผ่านเกณฑ์

ลงชื่อ.........................................ผู้สอน
(นายวิทยา นา่ ชม)

วันที่............เดอื น........................พ.ศ..............

83

เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน

ประเดน็ ท่ปี ระเมิน เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน

321

ความใส่ใจในการ เมื่อเกิดปัญหาหรือไม่ สว่ นใหญเ่ มอ่ื เกิดปัญหา เมื่อเกิดปัญหาหรือไม่

ทำงาน เข้าใจบทเรียนทุกคร้ัง หรือไม่เข้าใจบทเรียน เข้าใจบทเรียนทุกครั้ง

มักซักถามและมีความ ทกุ ครั้งมกั ซักถามและมี มักซักถามและมีความ

พยายามในการค้นหา ความพยายามในการ พยายามในการค้นหา

คำตอบอยเู่ สมอ คน้ หาคำตอบ คำตอบเป็นบางครง้ั

การเสนอความคิดเหน็ ส่วนใหญ่เสนอความคดิ เสนอความคิดเห็น กล้า ไม่เสนอความคิดเห็น

เห็น กล้าแสดงออกที่ แสดงออกที่จะพูดในสิ่ง กล้าแสดงออกที่จะพูด

จะพดู ในสิง่ ท่ีถูกหรือดี ที่ถกู หรอื ดี บางครัง้ ในสิ่งท่ถี ูกหรอื ดี

ความร่วมมือในการ ใหค้ วามรว่ มมือในการ ส ่ ว น ใ ห ญ ่ ใ ห ้ ค ว า ม ให้ความร่วมมือในการ

ทำงาน ทำงานกลุ่มและ ร่วมมือในการทำงาน ทำงานกลมุ่ และ

ปฏบิ ัติงานทสี่ มาชกิ ใน กลุ่มและปฏิบัติงานที่ ปฏิบัติงานที่สมาชิกใน

กลุ่มมอบหมายด้วย ส ม า ช ิ ก ใ น ก ลุ่ ม กลุ่มมอบหมายได้เป็น

ความเต็มใจทกุ คร้ัง มอบหมายได้ บางคร้ัง

การยอมรับฟังคนอ่ืน ยอมรับฟังความคิดเห็น ยอมรับฟังความคิดเห็น ไม่ยอมรับฟังความ

ที่ดีและมีเหตุผลของ ที่ดีและมีเหตุผลของ คิดเหน็ ท่ดี แี ละมีเหตุผล

ผู้อื่นทุกครั้ง ไม่ยึด ผอู้ น่ื บา้ ง แต่บางครั้งจะ ของผู้อื่น มักยึดความ

ความคิดเห็นของตนแต่ ยึดความคดิ เห็นของตน คิดเห็นของตนแต่ฝ่าย

ฝ่ายเดียว เดียว

84

85

86

แผนการจัดการเรยี นรู้ที่ 10

กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รายวชิ า เคมี รหัสวชิ า ว31221
ชั้นมัธยมศึกษาปที ่ี 4
หน่วยการเรียนร้ทู ่ี 2 อะตอมและสมบัติของธาตุ
เวลา 3 ช่วั โมง
เรื่อง ธาตแุ ทรนซชิ นั ผ้สู อน นายวิทยา นา่ ชม

ภาคเรียนท่ี 1

1. สาระการเรยี นรแู้ ละผลการเรยี นรู้
สาระเคมี 1
เข้าใจโครงสร้างอะตอม การจัดเรียงธาตุในตารางธาตุ สมบัติของธาตุ พันธะเคมีและสมบัติของสาร

แก๊สและสมบัติของแก๊ส ประเภทและสมบัติของสารประกอบอินทรียแ์ ละพอลิเมอร์ รวมทั้งการนำความรู้
ไปใชป้ ระโยชน์
ผลการเรยี นรู้

6. บอกสมบัติของธาตุโลหะแทรนฃซิชัน และเปรียบเทียบสมบัติกับธาตุโลหะในกลุ่มธาตุ เรพรี
เซนเททีฟ
2. สาระสำคญั

ธาตุแทรนซิชันเป็นโลหะที่ส่วนใหญ่มีเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากับ ๒ มีขนาดอะตอมใกล้เคียงกัน มีจุด
เดือด จุดหลอมเหลวและความหนาแน่นสูง เกิดปฏิกิริยากับน้ำได้ช้ากว่าธาตุโลหะในกลุ่มธาตุ
เรพรีเซนเททฟี เมอ่ื เกิดเปน็ สารประกอบส่วนใหญจ่ ะมสี ี
3. จดุ ประสงค์การเรียนรู้

3.1 ดา้ นความรู้ (K)
1. เปรยี บเทียบสมบตั บิ างประการของโลหะเรพรีเซนเททีฟและโลหะแทรนซิชนั ได้

3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ (P)
1. ทดลองปฏิกริ ยิ าระหวา่ งโลหะเรพรีเซนเททีฟและโลหะแทรนซิชันกบั น้ำได้

3.3 ดา้ นคุณลกั ษณะอันพึงประสงค์ (A)
1. ตงั้ ใจเรียนรูแ้ ละแสวงหาความรู้ รับผิดชอบต่อหนา้ ทท่ี ไ่ี ดร้ บั มอบมาย

4. สาระการเรยี นรู้
4.1 สมบตั ขิ องธาตุแทรนซชิ ัน

87

5. การจัดกจิ กรรมการเรยี นรู้ (ใชร้ ปู แบบการสบื เสาะหาความรู้ 5E)
1. ข้ันสร้างความสนใจ (Engagement)
1. นักเรียนร่วมกนั ตอบคำถาม วา่ ธาตุแทรนซชิ นั อยูบ่ ริเวณใดของตารางธาตุ

(แนวคำตอบ : อยรู่ ะหวา่ ง IIA กับ IIIA)
2. ครูใช้คำถามต่ออีกว่าเพราะเหตุใดจึงจัดธาตุแทรนซิชันแยกเป็นอีกหนึ่งกลุ่ม เพื่อนำเข้าสู่

การศึกษาสมบัติของธาตุแทรนซิชัน
2. ขน้ั สำรวจและค้นหา (Exploration)
3. นักเรียนศึกษาสมบัติบางประการของธาตุโพแทสเซียมและแคลเซียมที่เป็นธาตุหมู่ IA และ IIA

กับธาตุแทรนซิชันในคาบที่ 4 ซึ่งอยู่ในคาบเดียวกัน จากนั้นนักเรียนกับครูร่วมกันสรุปอีกครั้งซึ่งควรได้
สาระสำคญั ดงั นี้

1) รัศมีอะตอมของโลหะหมู่หลักจะมีขนาดใหญ่กว่าโลหะแทรนซิชันในคาบเดียวกันโดย
โลหะแทรนซิชนั ในคาบเดยี วกนั มขี นาดใกล้เคียงกัน

2) ธาตุแทรนซิชันมีจุดหลอมเหลว จุดเดือด ความหนาแน่น สูงกว่าธาตุโพแทสเซียมและ
แคลเซียม

3) ทั้งธาตุโพแทสเซียมและแคลเซียมและธาตุแทรนซิชันมีค่าพลังงานไอออไนเซชันลำดับที่ 1
และคา่ อิเลก็ โทรเนกาตวิ ิตีต่ำ

4) อิเล็กตรอนตัวสุดท้ายในการจัดเรียงอิเล็กตรอนของธาตุโพแทสเซียมและแคลเซียมจะถูก
บรรจุในระดับพลังงานย่อย 4s ส่วนธาตุแทรนซิชันในคาบที่ 4 อิเล็กตรอนตัวสุดท้ายจะถูกบรรจุในระดบั
พลงั งานย่อย 3d เพราะวา่ ระดบั พลังงานย่อย 3d สูงกว่า 4s

5) ธาตุแทรนซิชันในคาบที่ 4 ส่วนใหญ่มีเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากับ 2 เช่นเดียวกับธาตุ
แคลเซียม ยกเว้นธาตโุ ครเมยี มและทองแดงมเี วเลนซอ์ ิเลก็ ตรอนเทา่ กบั 1 เชน่ เดยี วกับธาตโุ พแทสเซียม

3. นักเรียนร่วมกันตอบคำถามว่า เหตุใดขนาดอะตอมของธาตุแทรนซิชันในคาบที่ 4 จึงมีค่า
ใกล้เคียงกัน (แนวคำตอบ : เมื่อธาตุแทรนซชิ ันมเี ลขอะตอมเพิ่มขึน้ จำนวนอิเล็กตรอนที่เพิ่มขึน้ จะเข้าไป
อยู่ที่ออร์บิทัล 3d ซึ่งไม่ได้มีผลต่อการขยายขนาดกลุ่มหมอกอิเล็กตรอน (เพราะไม่ใช่ระดับพลังงาน
ชั้นนอกสุด) และแม้จำนวนโปรตอนจะเพิ่มขึ้นตามเลขอะตอม แต่เนื่องจากมีอิเล็กตรอนในออร์บิทัล 3d
ทำหน้าที่กำบัง ดังนั้นแรงดึงดูดของโปรตอนในนิวเคลียสต่ออิเล็กตรอนในออร์บิทัล 4s จึงมีค่าน้อยทำให้
ขนาดอะตอมไมเ่ ปลย่ี นแปลงมากนัก)

4. นักเรียนร่วมกันตอบคำถามว่า สารประกอบ KMnO4 K2CrO4 และ Na2CoCl4 เป็น
สารประกอบที่มีสีหรือไม่ เพราะเหตุใด (แนวคำตอบ : สารประกอบทั้ง 3 ชนิดมีสีโดย KMnO4 มีสีม่วง

88

K2CrO4 มีสีเหลือง และ Na2CoCl4 มีสีน้ำเงิน การที่สารประกอบทั้งหมดมีสีเนื่องจากมีธาตุแทรนซิชัน

เปน็ องค์ประกอบ)

5. ครถู ามคำถามเพือ่ ให้นักเรยี นอภปิ รายวา่ นอกจากการมีสขี องสารประกอบแล้ว โลหะแทรนซชิ ัน

ยังมีสมบตั ใิ ดท่แี ตกตา่ งจากโลหะหมู่หลักอกี บา้ ง เพื่อนำเขา้ สกู่ จิ กรรม 2.5

6. นกั เรยี นทำกิจกรรม 2.5 การทดลองการเกิดปฏกิ ริ ยิ าเคมีกบั น้ำ

3. ขั้นอธบิ ายและลงขอ้ สรปุ (Explanation)

7. นกั เรยี นรว่ มกนั อภิปราย โดยมสี าระสำคญั ดังน้ี

1) เมื่อหยดสารละลายนอล์ฟทาลีนลงใน 0.3 M HCl สารละลายจะใสไม่มีสี แต่เมื่อหยดลงใน

0.1 M NaOH พบว่าสารละลายเปลี่ยนเป็นสีชมพู แสดงว่าสารละลายฟีนอล์ฟทาลีนในสภาวะที่เป็นกรด

ใสไม่มสี ีแตใ่ นสภาวะที่เป็นเบสจะเปน็ สีชมพู

2) โซเดียมเกิดปฏิกิริยาเคมีกับน้ำที่อุณหภูมิห้องได้รวดเร็วและรุนแรง ได้สารละลายมีสมบัติ

เปน็ เบสเนอ่ื งจากมสี ีชมพูจากฟีนอล์ฟทาลีนเกิดข้นึ

3) แมกนีเซียมเกิดปฏิกิริยาเคมีกับน้ำที่อุณหภูมหิ อ้ งได้ช้า แต่เกิดปฏิกิรยิ ากับน้ำร้อนไดเ้ ร็วกวา่

ไดส้ ารละลายมีสมบัตเิ ป็นเบส เน่ืองจากมสี ีชมพูจากฟนี อล์ฟทาลนี เกิดขนึ้

4) ปฏิกิริยาของทองแดงและสังกะสีกับน้ำที่อุณหภูมิห้องและในน้ำร้อน สังเกตไม่เห็นการ

เปลย่ี นแปลง

5) ความสามารถในการเกิดปฏิกิริยาเคมีกับน้ำของธาตุทั้ง 4 ชนิดพบว่า โลหะโซเดียม

เกิดปฏิกิรยิ าไดร้ วดเรว็ ที่สดุ รองลงมาคือแมกนเี ซยี ม สว่ นทองแดงและสังกะสีไมท่ ำปฏิกิริยากับนำ้

8. นักเรยี นร่วมกันสรปุ โดยมีสาระสำคัญดงั น้ี

1) โลหะหมู่หลักเกดิ ปฏิกริ ยิ ากบั น้ำ ไดด้ ีกว่าโลหะแทรนซชิ ัน

2) เมอื่ โลหะหมหู่ ลกั ทำปฏกิ ริ ยิ ากบั น้ำ จะไดส้ ารละลายทมี่ สี มบตั ิเปน็ เบส

4. ข้นั ขยายความรู้ (Elaboration)

9. ครูให้ความรู้เพิ่มเติมว่าแก๊สที่เกิดขึ้นในปฏิกิริยาของโซเดียมและแมกนีเซียมกับน้ำ คือแก๊ส

ไฮโดรเจน และปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นเป็นปฏิกิริยาคายความร้อน โดยครูเขียนสมการเคมีแสดงปฏิกิริยาเคมี

ระหวา่ งโซเดียม แมกนีเซียมกบั น้ำ ประกอบการอธิบาย

2Na(s) + 2H2O(l) 2Na+(aq) + 2OH−(aq) + H2(g)
Mg(s) + 2H2O(l) Mg2+(aq) + 2OH−(aq) + H2(g)

89

5. ข้ันประเมิน (Evaluation)
10. ประเมนิ การเปรียบเทียบสมบัติบางประการของโลหะเรพรีเซนเททฟี และโลหะแทรนซิชัน จาก

การถามคำถาม
11. ประเมินการทดลองปฏิกิริยาระหว่างโลหะเรพรีเซนเททีฟและโลหะแทรนซิชันกับน้ำได้ จาก

การทำการทดลองในกิจกรรม 2.5 และการบันทึกผลในใบกจิ กรรม 2.5
12. ประเมินคุณลักษณะอนั พึงประสงค์ จากความตัง้ ใจต้ังใจเรยี นรู้และแสวงหาความรู้ รับผิดชอบ

ต่อหนา้ ท่ีทไ่ี ดร้ ับมอบมาย
6. สื่อ/แหลง่ การเรยี นรู้

6.1 ส่อื การเรยี นรู้
1. Powerpoint ประกอบการสอน ธาตแุ ทรนซิชัน
2. หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เคมี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 เล่ม 1

(สสวท.)
3. ใบกจิ กรรม 2.5 การทดลองการเกิดปฏิกิรยิ าเคมีกับนำ้

90

91

92

แบบสงั เกตพฤติกรรมรายบุคคลชนั้ มธั ยมศึกษาปีท่ี 4/3

เรอ่ื ง ธาตแุ ทรนซชิ ัน

คำช้ีแจง จงทำเคร่ืองหมาย  ลงในชอ่ งที่ตรงกับพฤติกรรมทผ่ี ู้เรียนแสดงออก โดยจำแนกระดบั

พฤติกรรมการแสดงออกไว้เป็น 3 คะแนน ดงั น้ี

3 คะแนน หมายถึง ผู้เรียนมีพฤติกรรมในระดับดี

2 คะแนน หมายถงึ ผเู้ รียนมีพฤติกรรมในระดบั ปานกลาง

1 คะแนน หมายถงึ ผเู้ รียนมีพฤติกรรมในระดบั ปรบั ปรุง

ชอื่ -สกุล รายการประเมนิ คะแนน ร้อยละ สรุปผลการ
รวม ประเมิน

ความใสใ่ จ การเสนอ ความรว่ มมอื การยอมรบั ฟงั
ในการ ความคิดเห็น ในการทำงาน คนอนื่
ทำงาน
เลข ่ีท

3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 12 100 ผา่ น ไมผ่ า่ น

1 นายจักรพล บญุ สทิ ธิ์
2 นายอชริ า อินทะนู
3 เด็กชายเจษฎาภรณ์ หมทอง

4 นายชลศกั ดิ์ เหลา่ ภกั ดี
5 นายออมสนิ สร้อยธนู
6 นายธนนั ธร พาลาศรี
7 นายอมั รนิ ทร์ กำยาน
8 นายเวโรจน์ ทะโจปะรงั
9 นายจกั รแก้ว นามหนิ ลาย
10 นายธนกร ไขบวั
11 นางสาวสภุ าวดี ดีมาก
12 นางสาวฐิติยาภรณ์ ไชยบบุ ผา
13 นางสาววมิ ลณฐั หาญณรงค์
14 นางสาวรตั นาภรณ์ แกว้ หาดี
15 นางสาวกรรณกิ าร์ ครุ มิ า
16 นางสาวจรี นนั ท์ ทองหล่อ
17 นางสาวศริ นิ โรจน์ อนุ่ อก
18 นางสาวอรไพลนิ ภมู ิเพง็
19 นางสาวกัลยรัตน์ จนั ทานี
20 นางสาวชวลั นชุ เครอื เนตร
21 นางสาวณชั ชา ผนั ผ่อน