“МОНГОЛ УЛСЫН ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ СИСТЕМИЙН ТОГТВОРЖИЛТЫН ТӨЛӨВ БАЙДАЛ, ТУЛГАМДСАН АСУУДЛУУД, ШИЙДВЭРЛЭХ АРГА ЗАМ”

“МОНГОЛ УЛСЫН ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ СИСТЕМИЙН ТОГТВОРЖИЛТЫН ТӨЛӨВ БАЙДАЛ, ТУЛГАМДСАН
АСУУДЛУУД, ШИЙДВЭРЛЭХ АРГА ЗАМ” ОНОЛ-ПРАКТИКИЙН БАГА ХУРАЛ

АВТОМАТИКИЙН АВААР ЭСЭРГҮҮЦЭХ АЖИЛЛАГААГ ШАЛГАСАН ТУРШИЛТЫН
ҮР ДҮНГИЙН ОСЦИЛЛОГРАМ

Гадны сүлжээний үндсэн 15 мс Таслуурт команд өгөх хугацаа 20 мс,
аваар эсэргүүцэх автоматик-
ийн үйлчлэлээс өрсөж хийгдэх Таслуурын ажиллах хугацаа 80 мс,
чадлын баланстай хуваалт
ЦС буюу Минисүлжээг чадлын баланстай

хуваах нийт хугацаа 100 мс 19

III. ИННОВАЦИЙН АВТОМАТИКИЙГ МИНИ УХААХУДАГ ЦС-Д НЭВТРҮҮЛЭХ
ҮЕИЙН ДИНАМИК ТОГТВОРЖИЛТЫН ДҮН ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ЗАРИМ ҮР ДҮН

Тайлбар: ТЭХС-ийн ШБМ ЕЭС РФ ТЭС-3,
Селендум ПС 3хСГ

тогтсон горим ба ТЭС-2, 36МВт Багануур ПС
3хСГ
24 МВт

динамик Багануур

тогтворжилтын ПС 207-р шугамын чадлын

тооцоог 2018 оны 1 ТЭС-4, Улаанбаатар
5xСГ
сарын 24-ний 19 520 МВт ПС урсгал хэвийн горимд

цагийн их ачааллын 32.8МВт

балансаар

гүйцэтгэсэн бөгөөд Салхит ВП, Цочрол: К(1) түр зуурын
50 МВт нэг фазын БЗ болж үндсэн
системийн 2018 онд Дархан
СЭС, Чойр ПС хамгаалалтаар 207-р
шугамын АПВ амжилттай
10 МВт Моннаран Чойр ПС
СЭС, байх,
орсон бүтцийн 10 МВт tн.ү=0.18c+1.5c+0.1c=1.78c

зарим

өөрчлөлтүүдийг Дархан
тусгасан тул ТЭС,
48 МВт

горимын

параметрүүдийн үр

дүн давхцахгүй

болно.

Ухаахудаг ЦС Тавантолгой Мандалговь Ухаахудаг ДС-ын ЧВА f:
Рг=17.5 МВт ПС ПС 49.25Гц, 50.75Гц, 0.15с. SEL-
311С-U: I-р шат 85кВ-1с, II-р
Даланзадгад шат 55кВ-0.2с, I-р шат 135кВ-
ДЦС
2с, II-р шат 154кВ-0.5с,
Рг=4МВт

Цэций СЦС Цэций ВП, Даланзадгад ТЭС, 9 МВт Шанд СЦС
Рг=20МВт 50 МВт Рг=33МВт

Замын-Үүд 20
НЦС Рг=0МВт
101

“МОНГОЛ УЛСЫН ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ СИСТЕМИЙН ТОГТВОРЖИЛТЫН ТӨЛӨВ БАЙДАЛ, ТУЛГАМДСАН
АСУУДЛУУД, ШИЙДВЭРЛЭХ АРГА ЗАМ” ОНОЛ-ПРАКТИКИЙН БАГА ХУРАЛ

УХААХУДАГ ЦС-ЫГ ХОЁР ХАГАС СТАНЦ БОЛГОН ХУВААХ СХЕМИЙН
ХУВИЛБАР БА ГОРИМЫН ТООЦООНЫ ҮР ДҮН

Тавантолгой

116.61 кВ ПС 119.53 кВ ВЛ-Тавантолгой Б

ВЛ-Тавантолгой А Сечения 1 Контролируемое сечение
Контролируемое сечение ЛЭП, 15 км Pпереток(Руст, ~0.01МВт)

Pвыд( ~ МВт) 3.65МВт -0.01МВт Полустанция
Б
Полустанция Т2 119.33 кВ
А 116.74 кВ Т1 36.37 кВ
10.31МВт
Ухаахудаг 36.28 кВ
ПС

110/35/10 кВ

10.49 кВ 10.43 кВ

Холбоо 5.50МВт 1.70МВт 0.22МВт 10.69МВт Холбоо
11, ВЛ 12, ВЛ
10.5 кВ 0.40МВт

0.38МВт 5.4МВт 0.40МВт

10.5 кВ

Г2-5.8МВт 10.5 кВ

Г1-5.9МВт Г3-5.7 МВт

21

Переходные процессы при реальной аварии на Mini ТЭС Ухаахудаг
(20 января 2019 г. c погасанием станции)

Доаварийнный
режим

Деление при снижении частоты
Уставки ЧДА: 49.25Гц, 0.15с

Аварийная запись на ПС Ухаахудаг ВС при аварии на ЛЭП 207 (трехфазное КЗ).

Срабатывание автоматики генераторов:

0.25с

При отключении Г2 частота 48.78 Гц 0.25с При отключении Г3 частота 51.23 Гц

Уставка МТЗ При отключении Г1 частота 51.15 Гц Уставка ЧДА
0.56кА, 0.5с 50.5Гц 0.25с
Уставка ЧДА
При отключении Г2 мощность 9.6 МВт, 50.5Гц 0.25с При отключении Г3 мощность 3.44МВ
срабатывала МТЗ
При отключении Г1 мощность 3.46МВт 22

102

“МОНГОЛ УЛСЫН ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ СИСТЕМИЙН ТОГТВОРЖИЛТЫН ТӨЛӨВ БАЙДАЛ, ТУЛГАМДСАН
АСУУДЛУУД, ШИЙДВЭРЛЭХ АРГА ЗАМ” ОНОЛ-ПРАКТИКИЙН БАГА ХУРАЛ

Результаты моделирования переходного процесса в МЭС с Mini
ТЭС Ухаахудаг при расчетном возмущении

P, MВт f, Гц

Момент fГ1
отключения
действем МТЗ Уставки
повышения частоты
Г1 (Г2 и Г3, 50.5Гц, 0.25с)

fГ2 и fГ3 Момент отключения
Г2 и Г3

0.15с PГ2 и РГ3
PГ1
Момент
отключения

КЗ
Начальный

момент
КЗ

Динамическая устойчивость нарушена t, cек

Результаты расчета ПП качественно совпадают с 23
зарегистрированным процессом

(Посадка Mini ТЭС Ухаахудаг на “0” 20 января 2019 г.)

Результаты моделирования переходного процесса на Mini
ТЭС Ухаахудаг при применении АОСД

P, MВт f, Гц U, кВ δij, градус

fГ1

Начальный UГ2 и UГ3
момент КЗ

PГ2 и РГ3 Полустанция Б успешно перешла
в островной режим
fГ2 и fГ3

0.1с Момент 0.1с Момент δ23
срабатывания АОСД срабатывание АОСД
Начальный Г2 и Г3 в островном Г2 и Г3 на островном
момент режиме
КЗ режиме

PГ1

t, cек t, cек

Результаты изменения мощности и Результаты изменение напряжения и
частоты двух «полустанций» взаимный угол генератора 2 и 3
при срабатывании АОСД
(«полустания Б») при срабатывании АОСД

Динамическая устойчивость обеспечена

Вывод: Применение инновацинной АОСД на Mini ТЭС Ухаахудаг
обеспечивает требуемую динамическую устойчивость

21403

“МОНГОЛ УЛСЫН ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ СИСТЕМИЙН ТОГТВОРЖИЛТЫН ТӨЛӨВ БАЙДАЛ, ТУЛГАМДСАН
АСУУДЛУУД, ШИЙДВЭРЛЭХ АРГА ЗАМ” ОНОЛ-ПРАКТИКИЙН БАГА ХУРАЛ

АВТОМАТИК-ГҮЙ БАЙХ ШП, АВТОМАТИК-ТАЙ БАЙХ ШП,

Ухаахудаг ЦС-ын генераторуудын статорын ороомгийн цахилгаан соронзон чадлын хэлбэлзэл

11МВт 1 генераторын статорын
ороомогт үүсэх цахилгаан
соронзон чадлын ихсэлт Генераруудын Ухаахудаг ЦС-ын 2-р хагас станц аралын горимд
ресинхрончлол чадлын баланстай хуваагдсан системийн цахилгаан

4.1МВт соронзон чадлын тогтворжилт
(Динамик тогтвортой)
207-р шугамын
хамгаалалтаар БЗ Ухаахудаг ЦС-ын 1-р хагас станцын
Г1 автоматикийн аваар эсэргүүцэх
тасрах агшин
командаар тасрах момент
Ухаахудагын ЦС-ын
Генераторуудын 1.0с генераторуудын асинхрон явалтын
цахилгаан соронзон
горим ба үргэлжлэх хугацаа
чадлын багасалт

Ухаахудаг ДС-ын өндөр талын шинийн давтамжийн тогтворжилт

49.25Гц 207-р шугамын Ухаахудаг ЦС-ын 2-р хагас станц аралын
хамгаалалтаар БЗ горимд чадлын баланстай хуувагдах
системийн давтамжийн тогтворжилт
тасрах агшин (Динамик тогтвортой)

Ухаахудаг ДС-ын ЧДА-ийн тавилд 49.93Гц
(49.25Гц, 0.15с) хүрч команд авч
хугацаа тоолж эхлэх момент

АПВ-ын синхрон бус Хэвийн горим
залгалт хийх момент
ШП ба цочрол бий
Давтамжийн суулт болох момент
(Нуралт)

45.85Гц

25

АВТОМАТИК-ГҮЙ БАЙХ ШП, АВТОМАТИК-ТАЙ БАЙХ ШП,

Ухаахудаг ДС-ын өндөр талын шинийн хүчдэлийн тогтворжилт

207-р шугамын
хамгаалалтаар БЗ

тасрах агшин

АПВ-ын синхрон Ухаахудаг ЦС-ын 1 ба 2-р хагас
бус залгалт станцуудыг огтлолоор (Тавантолгой А,
Б шугамуудын элегаз таслууруудаар)
Ухаахудаг ДС-ын ХБХ-ын тавилд 0.1с
(I-р шат 85кВ, 1с) хүрч команд авч 98.2кВ 207-р шугам дээр БЗ болж шугамын
үндсэн хамгаалалт ажиллахаас өрсөж
хугацаа тоолж эхлэх момент
хийгдсэн автоматикийн үйлчлэл
Системийн үндсэн аваар
эсэргүүцэх автоматикийн 2-р хагас станцын хүчдэлийн
нийт үргэлжлэх хугацаа тогтворжилт

(Динамик тогтвортой)

1.78с

АВТОМАТИК-ТАЙ БАЙХ ШП

Ухаахудаг ЦС-ын 2-р хагас станц автоматикийн үйлчлэлээр аралын горимд шилжих үеийн
системийн давтамж болон генераторуудын харилцан өнцгийн тогтворжилт

Ухаахудаг ЦС-ын 2-р хагас станц аралын Хэвийн горимд Аваарын дараах
горимд чадлын баланстай хуувагдах δ23(0.697градус) тогтсон горимд
системийн давтамжийн тогтворжилт δ23(0.68градус)
(Динамик тогтвортой)
Ухаахудаг ЦС-ын 2-р хагас станц аралын
49.93Гц горимд чадлын баланстай хуувагдах
системийн генраторуудын харилцан
Хэвийн горим өнцгийн тогтворжилт
(Динамик тогтвортой)
ШП ба цочрол бий
болох момент

104 26

“МОНГОЛ УЛСЫН ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ СИСТЕМИЙН ТОГТВОРЖИЛТЫН ТӨЛӨВ БАЙДАЛ, ТУЛГАМДСАН
АСУУДЛУУД, ШИЙДВЭРЛЭХ АРГА ЗАМ” ОНОЛ-ПРАКТИКИЙН БАГА ХУРАЛ

ДҮГНЭЛТ

1. Бага чадлын синхрон эх үүсвэртэй бие даасан ЦХС-ийг төвлөрсөн их
чадлын ЭХС-тэй зэрэгцээ ажлын горимд удирдах шинэ үр дүнтэй техникийн
шийдлийг боловсруулсан.

2. Бие даасан системийн зэрэгцээ ажлын горим алдагдах үед тусдаа гаргаж
бага чадлын ЦС-ын генераторуудын ажлын тогтвортой горим алдагдах
үндсэн шалтааныг арилгасан ба тухайлбал эрчим хүчний блокуудыг
хамгаалалтын автоматикаар чадлын илүүдэл, дутагдлын үед тасладаг.

3. Зэрэгцээ ажлын горимд ачааллын ихсэлт, багасалт нь ашиглалтын горимын
үед ЦШС ба бага чадлын ЦС-уудын хооронд хуваарилагддаг бөгөөд
ачааллын ихэнх хувийг гадны их чадлын сүлжээ авдаг тул хэвийн
ашиглалтын горимд эрчим хүчний блокуудын тогтворгүй ажиллагааг
байхгүй болгодог.

4. Гадны их чадлын систем болон дотоод сүлжээнд үүссэн богино залгаа буюу
аваарын горимын үед бага чадлын ЦС-ыг системээс тусдаа гаргаж аралын
горимд шилжүүлэх нь асинхрон явалтын горим болон эрчим хүчний
блокуудын гол дээр үүсэх эвдлэх динамик моментыг арилгаж байна.

5. Бага чадлын Ухаахудаг ЦС-д нэвтрүүлэхэд динамик тогтворжилтыг
дээшлүүлэх бүрэн боломжтой байна.

27

105

“МОНГОЛ УЛСЫН ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ СИСТЕМИЙН ТОГТВОРЖИЛТЫН ТӨЛӨВ БАЙДАЛ, ТУЛГАМДСАН
АСУУДЛУУД, ШИЙДВЭРЛЭХ АРГА ЗАМ” ОНОЛ-ПРАКТИКИЙН БАГА ХУРАЛ

106