คู่มือฝึกและดูแลเด็กออทิสติกสำหรับผู้ปกครอง

94 การเลน่ และการรับรูท้ างอารมณ์

ภาพที่ 11 มุกจะรู้สึกอยา่ งไร เมื่อได้ยินเสียงรถบบี แตรใกลๆ้ ตัว

ดใี จ เสียใจ โกรธ กลัว/ตกใจ

การเล่นและการรบั รู้ทางอารมณ์ 95

ภาพที่ 8 มุกจะรู้สกึ อย่างไร เมื่อถกู ทิ้งใหอ้ ย่ทู ี่โรงเรยี นคนเดยี ว

ดใี จ เสยี ใจ โกรธ กลัว/ตกใจ



บทส่งทา้ ย 97

บทสง่ ท้าย

การฝกึ เดก็ ออทสิ ตกิ นน้ั ไมย่ ากและสามารถปฏบิ ตั ติ ามได้ โดยอาศยั เทคนคิ ตา่ ง ๆ เขา้ มาชว่ ย แตอ่ ปุ สรรคส�ำคญั
ในการฝกึ คือ การปรบั ตัวทจี่ ะยอมรบั ความจริงในระยะแรก หลงั จากเดก็ ไดร้ บั การวนิ ิจฉยั จากแพทย์ มผี ปู้ กครองหลาย
รายไมย่ อมรบั ทอ้ แท้ และไมม่ กี �ำลงั ใจ มกั พาลกู ตระเวนไปเขา้ รบั การรกั ษาและการฝกึ จากหลาย ๆ ที่ เชน่ สถานพยาบาล
โรงเรยี น ท้ัง ๆ ท่เี ดก็ ยงั ไม่มีความพร้อม พยายามแสวงหาขอ้ มูล ความรู้ และสถานทีท่ ่ีจะสามารถชว่ ยลูกได้ แต่ขาดการ
ลงมือปฏิบัติโดยตัวผู้ปกครองเอง นอกจากผู้ปกครองจะเผชิญความเครียด จากการท่ีบุคคลในครอบครัว หรือคู่สมรส
หรือพี่น้องที่ปกติของเด็ก รวมท้ังบุคคลรอบข้างไม่เข้าใจและไม่ช่วยดูแลเด็กแล้ว การพาลูกตระเวนไปเรื่อย ๆ น้ัน ผู้
ปกครองจะตอ้ งรบั ผดิ ชอบคา่ ใชจ้ า่ ยในการรกั ษาพยาบาลและคา่ เดนิ ทางทเ่ี พม่ิ ขน้ึ อกี ดว้ ย แตม่ ผี ปู้ กครองบางคน เมอ่ื ได้
รบั ค�ำแนะน�ำแนวทางการฝกึ จากแพทยแ์ ละบคุ ลากรทางการแพทยแ์ ลว้ ผปู้ กครองพยายามท�ำความเขา้ ใจ ยอมรบั และ
ลงมือฝกึ และดูแลลกู อยา่ งตง้ั ใจ
มีผ้ปู กครองรายหนึ่งที่เคยพาลกู ตระเวนไปฝกึ หลายแหง่ ปรารภวา่ “ฉันเขา้ ใจแลว้ ล่ะวา่ เวลาทเ่ี สียไปกับการ
ขับรถพาลูกไปฝึกยงั สถานทต่ี า่ ง ๆ เป็นชว่ั โมงนัน้ ถ้าเอาเวลาเหลา่ น้นั มานั่งฝกึ ลูกทบี่ า้ นจะมีประโยชน์กว่าและจะเป็น
เวลาที่มีค่ามาก เพราะไดร้ ู้วา่ ลกู มคี วามสามารถอยา่ งไร ฝึกอะไรได้บ้าง ลกู มคี วามรแู้ ละประสบการณไ์ ปถึงระดบั ไหน”
ผู้ปกครองเหมือนได้ค้นพบลูกของตนเอง ได้เข้าใจความรู้สึกและความต้องการของลูก และรู้ว่าพฤติกรรมแบบไหน
จะจัดการและช่วยเหลือลูกอย่างไร ลูกออทิสติกก็มีความสุข เพราะผู้ปกครองให้ความใกล้ชิด นอกจากน้ันการฝึกเด็ก
ท่ีบ้านก็ช่วยท�ำให้ครอบครัวเห็นความส�ำคัญ เห็นความสามารถและอาการที่ดีข้ึนของเด็ก ท�ำให้ครอบครัว พ่ีน้อง
ของเด็กอยากเข้ามามีสว่ นร่วมในการกระตุน้ และดูแลเดก็ ตอ่ ไป

ผู้ปกครองพงี ระลึกไวเ้ สมอว่า ครูคนแรกของลูกคอื พอ่ และแม่
ดงั นน้ั บคุ คลคนแรกทจ่ี ะดึงเดก็ ออทิสติกให้กา้ วออกมาจากโลกของตวั เอง

เพื่อรบั รแู้ ละเรียนรู้เร่อื งอื่น ๆ ต่อไป คอื พอ่ และแม่ของเด็กนนั้ เอง

ขอเพยี งใหผ้ ปู้ กครองตงั้ ใจและลงมอื ปฏบิ ตั อิ ยา่ งจรงิ จงั และตอ่ เนอ่ื ง ผปู้ กครองควรท�ำความเขา้ ใจเนอื้ หาในคมู่ อื
จัดสรรเวลาในการฝึก ฝึกและกระตุ้นเด็กอย่างเป็นธรรมชาติ แต่การฝึกในระยะแรกน้ันอาจจะพบว่า เด็กต่อต้าน
อยู่ไม่น่ิง ไม่ยอมฝึก ซ่ึงส่วนใหญ่เด็กจะมีพฤติกรรมอย่างนี้ทุกราย เช่น พยายามลุกหนี ไม่ท�ำตามค�ำสั่ง มีขอพึง
ปฏิบัติง่าย ๆ ในการฝึกเด็กออทสิ ตกิ ดงั นี้
 ใหค้ วามรกั เมตตา กรุณาต่อลูก ขณะฝกึ ตอ้ งพยายามท�ำใจให้สงบ ละความโกรธถา้ ลกู ตอ่ ตา้ น

98 บทส่งทา้ ย

 อดทน อย่าท้อถอย ขณะที่ฝึกต้องให้ก�ำลังใจตัวเอง เช่น วันนี้ลูกนั่งได้นาน 2-3 นาที แล้ว วันนี้ดีนะ
ลกู สบตาได้ 1 ครั้งแลว้ ความอดทนในการฝกึ อย่างตอ่ เนื่อง และความก้าวหนา้ ของเด็กจะเปน็ รางวลั แสนพเิ ศษส�ำหรับ
ผ้ปู กครอง
 เมือ่ คณุ รูส้ ึกท้อแท้ คณุ สามารถถอนหายใจสัก 5 ครงั้ หรือพูดคยุ กบั เพอ่ื นที่รูใ้ จ เพือ่ ระบายความไม่สบายใจ
ได้ เม่ือคุณรูส้ ึกวา่ อารมณค์ ณุ ดีข้นึ แล้ว จงึ ลงมือฝึกลกู ใหม่ คุณอาจจะรสู้ ึกทอ้ แทไ้ ดแ้ ตอ่ ยา่ ท้อถอย
 มีการวางแผนการฝึกทดี่ ี จัดตารางชีวิตให้ลงตัวว่าจะเร่ิมท�ำอะไรกอ่ น แล้วบันทกึ เป็นข้ันตอนทกุ วนั เพอื่ ที่
จะไดเ้ รยี นรวู้ า่ ลกู เรามคี วามสามารถในเรอ่ื งอะไรบา้ ง แลว้ ยงั ท�ำอะไรไมไ่ ดบ้ า้ ง ผปู้ กครองจะไดว้ างแผนการสอนไดอ้ ยา่ ง
ต่อเนอื่ ง เชน่ ลกู รู้จกั “แมว” ต่อไปจะสอนให้ลูกรู้ว่า “แมวรอ้ งเหมยี ว เหมียว” “แมวกินปลาเปน็ อาหาร” “แมวเป็น
สัตวเ์ ลีย้ งภายในบา้ น” เปน็ ต้น
 สนุกกับการสอนลกู โดยผปู้ กครองตอ้ งท�ำจิตใจให้สบาย พูดล้อเล่นและติดตลกกับลกู บ้าง อารมณท์ ด่ี ีของ
พ่อแม่ จะท�ำใหล้ ูกไม่เครยี ดและพร้อมทีจ่ ะรบั รู้และเรียนรสู้ ่ิงท่พี อ่ แมส่ อน
 แบง่ เวลาใหก้ บั บคุ คลในครอบครัวดว้ ย โดยเฉพาะกบั พนี่ ้องของเดก็ ออทสิ ติก ลูกคนอื่น ๆ จะไดไ้ ม่รสู้ ึกวา่
มีความแตกตา่ ง เปรียบเทียบหรือน้อยใจ ผปู้ กครองควรกล่าวค�ำชมเชยเมอื่ พี่นอ้ งเขา้ มามสี ว่ นรว่ มในการชว่ ยเหลือเดก็
เช่น “แม่ภูมิใจในตัวลูกมากที่ช่วยแม่ดูแลน้อง(พี่) แม่ขอบคุณนะคะ” การพูดจาเชิงบวกและไม่ตัดพ้อต่อว่า จะท�ำให้
พนี่ อ้ งภาคภมู ิใจ อยากจะมีส่วนรว่ มในคร้ังต่อ ๆ ไป
 ผู้ปกครองควรให้รางวัลกับชีวิตโดยหันกลับมาดูแลตัวเองบ้าง เช่น การรับประทานอาหารนอกสถานที่
นอนพกั ผอ่ นบ้าง ดภู าพยนตรส์ ักเรือ่ งทีช่ อบ หาเวลาออกไปเท่ยี วนอกบ้านตามล�ำพงั ระหว่างสามีและภรรยา เพอ่ื ทจ่ี ะ
เติมพลังให้กบั ตวั เองในการทจี่ ะฝกึ ลูกตอ่ ไป

ค�ำตอบว่า ”ลูกดีข้ึน” มันจะมีคุณค่าที่สุดถ้าคุณตอบด้วยตนเอง ถ้าคุณไม่เริ่มต้นที่จะฝึกลูกวันน้ี วันต่อไป
อาจจะเป็นวันที่สายเกินไปและเรียกกลับคืนมาไม่ได้ เจ้าหน้าท่ีโรงพยาบาลยุวประสาทไวทโยปถัมภ์ทุกคนพร้อมท่ี
จะเป็นก�ำลังใจ และเป็นทีป่ รกึ ษาที่ดีใหแ้ ก่ครอบครวั ของเด็กทกุ รายเสมอ

เราจะเป็นก�ำลังใจให้ค่ะ

ภาคผนวก



ภาคผนวก 101

ภาคผนวก 1 ตารางประเมินผลการฝึก

ชอ่ื ............................................นามสกุล.....................................................ชือ่ เลน่ ............................อายุ.....................ปี

ชื่อกจิ กรรม ……………………...……………………………………………..

กจิ กรรม.......................... วันท่ี
....................................... ครัง้ ท่ี
..........................................
.......................................... 1
.......................................... 2
.......................................... 3
.......................................... 4
.......................................... 5
.......................................... 6
.......................................... 7
.......................................... 8
.......................................... 9
10

กิจกรรม.......................... วนั ที่
....................................... คร้ังท่ี
..........................................
.......................................... 1
.......................................... 2
.......................................... 3
.......................................... 4
.......................................... 5
.......................................... 6
.......................................... 7
.......................................... 8
.......................................... 9
10

กจิ กรรม.......................... วนั ที่
....................................... ครงั้ ท่ี
..........................................
.......................................... 1
.......................................... 2
.......................................... 3
.......................................... 4
.......................................... 5
.......................................... 6
.......................................... 7
.......................................... 8
.......................................... 9
10

7 ........................................ 3 ............................................................ 33 .....................................................

102 ภาคผนวก

ตารางการประเมินผล

ตารางประเมินผลการฝกึ

ชือ่ ............................................นามสกุล.....................................................ชอ่ื เล่น............................อาย.ุ ....................ปี

ชื่อกจิ กรรม …ก…า…ร…ก…ร…ะ…ต…นุ้ .ป..…ร…ะส…า…ท…ส…ัม…ผ…ัส…ท…้ัง…ห…า้……

. กป. .ิจ .ร .ก.. ะท.. ร.ส. ..าร. .า.ง. ม..ท .ก...ก..ส..า...ร...ยมั ...ะ...ผ..ต....ัส้นุ...... คร้ังท่ี วนั ท่ี 1 ม.ค. 45
2 ม.ค. 45
3 ม.ค. 45

1 777
2 777
3 773
4 773
.ก..า..ร..น...ว..ด..ข..า..แ..ล...ะ.. 5 773
....ย..ก...ข..า..ข..้นึ...ล..ง..... 6 7 33
...น..ับ...ห..น...ึง่ .ถ...ึง.ส...ิบ.... 7 3 33
8 3 33
9 73
10 3

. กป. .ิจ .ร .ก. .ะท.. ร.ส. ..าร. .า.ง. ม..ท .ก...ก..ส..า...ร...ยมั ...ะ...ผ..ต....สันุ้...... ครั้งที่ วันท่ี
1
2
3
4
...ก..า..ร..น...ว..ด..แ..ข..น..... 5
...ย..ก..แ..ข...น..ข..ึน้...ล..ง.... 6
...น..บั...ห..น...ึ่ง.ถ...ึง.ส...บิ .... 7
8
9
10

. กป. .ิจ .ร .ก.. ะท.. ร.ส. ..าร. .า.ง. ม..ท .ก...ก..ส..า...ร...ยมั ...ะ...ผ..ต....ัสุ้น...... คร้ังท่ี วนั ที่
1
2
3
4
5
....ก..า..ร..เ.ล..น่...ป..ไู..ต..่... 6
7
8
9
10

7 เด็กไมย่ อมท�ำ 3 เดก็ ยอมใหท้ �ำโดยผูส้ อนต้องช่วย 33 เด็กยอมใหท้ �ำและร่วมมอื ดี

ภาคผนวก 103

ตารางการประเมินผลการฝึกทีละขนั้ ตอน
ตารางประเมินผลการฝกึ

ชื่อ............................................นามสกลุ .....................................................ชอ่ื เล่น............................อายุ.....................ปี

ชอ่ื กิจกรรม ………ก…า…รฝ…ึก…ก…า..ร.…แ…ต…่ง…ก…า…ย………………

ก ..ก ิจ. .าก .. งร. .เร .ก. ม. ง. .กเ..อ..า....วร....ถย....อดื....ด.... คร้งั ท่ี วนั ท่ี 1 ม.ค. 45
2 ม.ค. 45
3 ม.ค. 45

....เ..ด..็ก..ด...งึ .ข...อ..บ...... 1 เช้า 7 7 7
...ก...า.ง..เ.ก...ง.ล...ง.ม...า.... 2 เยน็ 7 7 3
....ถ..ึง..ร..ะ..ด..ับ...เ.ข..่า..... 3
4
5
6
7
8
9
10

ก ..ก จิ . .าก .. งร. .เร .ก. ม. ง...กเ...อ.า....วร....ถย....อืด.....ด.... ครง้ั ท่ี วันท่ี 1 ม.ค. 45
2 ม.ค. 45
3 ม.ค. 45

....เ..ด..ก็ ..ด...ึง.ข...อ..บ...... 1 เช้า 7 7 7
...ก...า.ง..เ.ก...ง.ล...ง.ม...า.... 2 เย็น 7 7 3
......ถ..ึง..ข..อ้..เ..ท..า้....... 3
4
5
6
7
8
9
10

ก. .ก จิ . .าก .. งร. .เร .ก. ม. ง...กเ...อ.า....วร....ถย....อืด.....ด.... ครงั้ ท่ี วนั ที่ 1 ม.ค. 45
2 ม.ค. 45
3 ม.ค. 45

.....เ.ด...ก็ ..เ.อ...า.ข...า...... 1 เชา้ 7 7 3
.อ..อ..ก...จ..า..ก..ก..า..ง..เ.ก..ง.. 2 เยน็ 7 3 33
.......ท..ีล..ะ..ข...้า..ง....... 3
4
5
6
7
8
9
10

7 เด็กขดั ขนื ไม่ยอมท�ำ 3 เด็กยอมท�ำโดยผูส้ อนต้องชว่ ย 33 เดก็ สามารถถอดกางเกงไดเ้ อง

104 ภาคผนวก

ภาคผนวก 2

พอ่ แม่ ผู้ปกครองจะพาเด็กออทสิ ติกไปรกั ษาท่ีใดได้บา้ ง

ควรพาเด็กออทิสติกไปรับการรักษาท่ีสถานท่ีซ่ึงพ่อแม่สะดวกในการเดินทางมากที่สุด โรงพยาบาลของทาง
ราชการทพ่ี รอ้ มจะใหบ้ รกิ ารมดี ังน้ี

กรมสขุ ภาพจิต

 ภาคกลาง

 โรงพยาบาลยวุ ประสาทไวทโยปถมั ภ์ อ�ำเภอปากน�ำ้ จังหวดั สมทุ รปราการ
 สถาบนั สุขภาพจติ เด็กและวัยรนุ่ ราชนครนิ ทร์ ถนนพระราม 6 ราชเทวี จงั หวัดกรุงเทพฯ
 สถาบนั ราชานุกลู เขตดินแดง จงั หวดั กรุงเทพฯ
 สถาบนั กัลยาณร์ าชนครินทร์ แขวงทววี ฒั นา จงั หวัดกรงุ เทพฯ
 โรงพยาบาลศรธี ัญญา อ�ำเภอเมอื งฯ จังหวดั นนทบุรี
 โรงพยาบาลจติ เวชสระแก้วราชนครนิ ทร์ อ�ำเภอวฒั นานคร จังหวดั สระแกว้
 โรงพยาบาลจติ เวชนครสวรรคร์ าชนครินทร์ อ�ำเภอพยุหะครี ี จังหวัดนครสวรรค์
 โรงพยาบาลจิตเวชพษิ ณโุ ลก อ�ำเภอวงั ทอง จังหวดั พิษณุโลก

 ภาคเหนอื

 สถาบนั พัฒนาการเด็กราชนครนิ ทร์ อ�ำเภอแม่รมิ จังหวัดเชียงใหม่
 โรงพยาบาลสวนปรุง อ�ำเภอเมืองฯ จงั หวดั เชยี งใหม่

 ภาคใต้

 โรงพยาบาลจติ เวชสงขลาราชนครนิ ทร์ อ�ำเภอเมอื งฯ จงั หวดั สงขลา
 สถาบันจติ เวชเด็กและวัยรนุ่ ภาคใต้ อ�ำเภอพนุ พิน จงั หวัดสรุ าษฎร์ธานี
 โรงพยาบาลสวนสราญรมย์ อ�ำเภอพุนพนิ จงั หวัดสุราษฎรธ์ านี

 ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

 สถาบนั สุขภาพจติ เดก็ และวยั รุน่ ภาคตะวันออกเฉยี งเหนือ อ�ำเภอเมอื งฯ จงั หวดั ขอนแก่น
 โรงพยาบาลจติ เวชขอนแก่นราชนครินทร์ อ�ำเภอเมอื งฯ จังหวัดขอนแกน่
 โรงพยาบาลจติ เวชเลยราชนครินทร์ อ�ำเภอเมอื งฯ จงั หวดั เลย
 โรงพยาบาลจติ เวชนครพนมราชนครนิ ทร์ อ�ำเภอเมอื งฯ จังหวัดนครพนม
 โรงพยาบาลจิตเวชนครราชสีมาราชนครนิ ทร์ อ�ำเภอเมอื งฯ จงั หวัดนครราชสีมา
 โรงพยาบาลพระศรีมหาโพธ์ิ อ�ำเภอเมอื งฯ จังหวดั อุบลราชธานี

ภาคผนวก 105

กระทรวงสาธารณสขุ

 ภาคกลาง

 สถาบันสุขภาพเดก็ แห่งชาติมหาราชนิ ี เขตราชเทวี จังหวดั กรงุ เทพฯ
 โรงพยาบาลพระนงั่ เกลา้ อ�ำเภอเมืองฯ จังหวัดนนทบุรี
 โรงพยาบาลนครปฐม อ�ำเภอเมืองฯ จงั หวดั นครปฐม
 โรงพยาบาลบ้านแพว้ อ�ำเภอบ้านแพว้ จงั หวดั สมทุ รสาคร
 โรงพยาบาลราชบรุ ี อ�ำเภอเมอื งฯ จังหวดั ราชบรุ ี
 โรงพยาบาลหวั หิน อ�ำเภอหัวหนิ จังหวัดประจวบคีรขี ันธ์
 โรงพยาบาลชลบุรี จังหวดั ชลบุรี
 โรงพยาบาลระยอง อ�ำเภอเมอื งฯ จังหวดั ระยอง
 โรงพยาบาลเจา้ พระยาอภยั ภูเบศร อ�ำเภอเมอื งฯ จังหวัดปราจีนบรุ ี
 โรงพยาบาลสระบรุ ี อ�ำเภอเมอื งฯ จังหวัดสระบรุ ี
 โรงพยาบาลอา่ งทอง อ�ำเภอเมอื งฯ จงั หวัดอ่างทอง
 โรงพยาบาลพิจติ ร อ�ำเภอเมืองฯ จังหวดั พจิ ิตร
 โรงพยาบาลพุทธชนิ ราช อ�ำเภอเมอื งฯ จังหวดั พิษณโุ ลก
 โรงพยาบาลศรีสังวรสโุ ขทยั อ�ำเภอศรสี �ำโรง จังหวัดสุโขทยั

 ภาคเหนอื

 โรงพยาบาลนครพิงค์ อ�ำเภอแมร่ ิม จังหวดั เชียงใหม่
 โรงพยาบาลเชียงรายประชานเุ คราะห์ อ�ำเภอเมอื งฯ จงั หวัดเชยี งราย
 โรงพยาบาลล�ำปาง อ�ำเภอเมอื งฯ จงั หวัดล�ำปาง
 โรงพยาบาลล�ำพนู อ�ำเภอเมอื งฯ จังหวดั ล�ำพูน
 โรงพยาบาลอุตรดิตถ์ อ�ำเภอเมอื งฯ จังหวัดอตุ รดิตถ์

 ภาคใต้

 โรงพยาบาลชมุ พรเขตรอดุ มศักด์ิ อ�ำเภอเมอื งฯ จงั หวัดชมุ พร
 โรงพยาบาลหาดใหญ่ อ�ำเภอหาดใหญ่ จงั หวัดสงขลา
 โรงพยาบาลวชิระภูเกต็ จังหวัดภเู ก็ต
 โรงพยาบาลยะลา จงั หวัดยะลา

 ภาคตะวันออกเฉยี งเหนือ

 โรงพยาบาลมหาราชนครราชสมี า อ�ำเภอเมืองฯ จังหวดั นครราชสมี า
 โรงพยาบาลขอนแกน่ อ�ำเภอเมอื งฯ จงั หวัดขอนแกน่
 โรงพยาบาลชยั ภูมิ อ�ำเภอเมอื งฯ จังหวัดชยั ภมู ิ
 โรงพยาบาลมหาสารคาม อ�ำเภอเมืองฯ จงั หวัดมหาสารคาม
 โรงพยาบาลบุรรี ัมย์ อ�ำเภอเมืองฯ จังหวดั บุรรี มั ย์

106 ภาคผนวก

ภาคผนวก 3

บรรณานกุ รม

สว่ นท่ี 1

เพ็ญแข ล่ิมศิลา. “ออทิซึม” ใน : วัณเพ็ญ บุญประกอบ, อัมพล สูอำ�พัน และนงพงา ลิ้มสุวรรณ, บรรณาธิการ.
จิตเวชเด็กสำ�หรบั กมุ ารแพทย์ (ฉบับปรับปรงุ ). กรงุ เทพฯ : ชวนพิมพ์ ; 2538 : 357-73.

. “ออทิซึม” ใน : วันดี วราวิทย์, ประพุทธ ศิริปุณย์ และสุรางค์ เจียมจรรยา, บรรณาธิการ.
ต�ำ รากมุ ารเวชศาสตร์ (ฉบบั เรยี บเรียงใหม่ เลม่ 3). กรุงเทพฯ : บรษิ ัท ดอลิสตกิ พับลชิ ชง่ิ จ�ำ กัด ; 2541 :
134-30.

. การวนิ ิจฉยั โรคออทซิ มึ . กรงุ เทพฯ : ช.แสงงามการพิมพ์, 2540.
. รวมเรอ่ื งน่ารเู้ กีย่ วกบั ออทิซึม. กรุงเทพฯ : ช.แสงงามการพมิ พ,์ 2540.
Kanner L. “Early infantile autism”. J Pediatrics. 1944; 25, 211.
Wing L. The autistic spectrum : a guide for partents and professionals. Constable London, 1995.
Wing L, Gould J. “Severe impairment of social interaction and associated abnormalities in

children : epidemiology and classification” Journal of Autism and Development Disorders
1979 ; 9 : 11-29.
Tanguay P.E. “Pervasive Developmental Disordes : A 10 Year Review”. J Am Acad. Chlid Adolesc.
Psychiatry, Sept. 2000.

ส่วนที่ 2

เพ็ญแข ลมิ่ ศลิ า. การวินจิ ฉัยโรคออทซิ ึม. กรงุ เทพฯ : ช.แสงงามการพิมพ์, 2540.
. รวมเร่อื งนา่ รเู้ ก่ียวกับ ออทซิ ึม. กรงุ เทพฯ : ช.แสงงามการพิมพ,์ 2540.
. “การรกั ษา “ออทซิ มึ ” เบอ้ื งตน้ ในโรงพยาบาลยวุ ประสาทไวทโยปถมั ภ.์ หนงั สอื ทร่ี ะลกึ เนอ่ื งในโอกาส

เกษียณอายุราชการ ศ.พญ.เพ็ญแข ลมิ่ ศิลา. กรงุ เทพฯ : ช.แสงงามการพมิ พ์, 2541.
Brown C.A., Mellon M. Integrated speech-language and behavior programming for children

with autism and pervasive developmental disorders. A seminar presented at
the National Convention of the ASHA(American Speech-Language-Hearing Association).
November 21, 1996, at Seattle, Washington.
Howlin P., Baron-Cohen S & Hadwin J. Teaching children with autism to mind-read : Practical
guide. New york : Wiley abd Sons, 1999.
Quill K.A. Teaching children with autism. New York : Delmar Publishers Inc., 1995.
Richard G.J. The source for treatment methodologies in autism. USA : Lingui Systems Inc., 2000.
. The source for autism. USA : Linsui System Inc., 1997.
Siegel B. The world of autistic child : Understanding and treating autistic spectrum disorders.
New York : Oxford University Press, 1996.

ภาคผนวก 4 ภาคผนวก 107

ดรรชนี การฝึกการแตง่ กาย 2, 31, 63-66
- การถอดกางเกงเอวยืด 2, 63
ก - การถอดเสอื้ ยึดคอกลม (ถอดทางศีรษะ) 2, 64
- การใสก่ างเกงเอวยืด 2, 65
กรรมพันธุ์ - การใส่เสือ้ ยดึ คอกลม (สวมทางศีรษะ) 2, 66
ดทู ่ี ความรเู้ กย่ี วกบั โรคออทซิ มึ -สาเหตแุ ละภาวะทเี่ กยี่ วขอ้ ง การฝกึ ขบั ถ่าย 2, 31, 70-72
การกระตุ้นประสาทสมั ผสั ท้งั หา้ 1, 7, 29, 37-49 - การขบั ถ่ายปสั สาวะ 70
- การกระตุ้นประสาทสัมผัสทางกาย 1, 29, 37-39 ~ การฝกึ ถ่ายปัสสาวะในห้องสว้ ม 71
~ การนวดขา และยกขาขึน้ ลง นับหนึง่ ถึงสิบ 37 ~ การฝกึ ให้เด็กคุ้นเคยกบั ห้องส้วม 70
~ การนวดแขน และยกแขนข้นึ ลง นบั หน่งึ ถึงสบิ 38 - การชับถา่ ยอจุ จาระ 72
~ การเล่นปูไต-่ จกั๊ จีแ้ ขนขา และล�ำตัว 7, 39 การฝึกใช้ช้อนรับประทานอาหาร 2, 31, 67-69
- การกระตุน้ ประสาทสัมผสั ทางจมกู 1, 30, 49 - ฝึกใชช้ ้อนตกั อาหาร 67
- การกระตุ้นประสาทสัมผัสทางตา 1, 30, 40-43 - ฝึกใช้ชอ้ นใส่ปาก 68
~ การสบตา 40 การฝึกพดู 15, 25
~ ตลี ูกโปง่ 43 ดูเพิ่มเติมที่ ออทซิ ึม
~ มองลกู โปง่ 42 การรบั ร้กู ารแสดงอารมณ์ทางสีหนา้ และท่าทาง 2, 32, 78-95
~ เล่นจะ๊ เอ๋ 41 - การสอนใหร้ จู้ กั อารมณต์ า่ ง ๆ ทแี่ สดงออกทางสหี นา้ 78
- การกระตุ้นประสาทสัมผัสทางลน้ิ 1, 30, 47-48 - แบบฝกึ หดั 79- 95
~ ชิมเกลอื 48 - วธิ ีการประเมนิ ผล 80
~ ชมิ มะนาว 48 - ตารางการประเมนิ ผลกจิ กรรมการรบั รกู้ ารแสดงอารมณ์
~ ชิมนำ้� ตาล 47 ทางสีหนา้ ทา่ ทาง 81
- การกระตนุ้ ประสาทสัมผัสทางหู 1, 30, 44-46 การเลน่ ของเลน่ 2, 8, 18, 31, 75
~ กระซิบข้างหู 45 ดูเพม่ิ เติมที่ ออทิซมึ
~ การเขย่าของเลน่ 44 - การเล่นบล็อกรูปทรงตา่ ง ๆ 76
~ กจิ กรรมเสริมการกระต้นุ ประสาทสมั ผัสทางหู 46 - การเลน่ บอล 76
การกระท�ำซำ�้ ๆ - การเลน่ รถ 75
ดูที่ ออทิซึม-พฤติกรรมซ้�ำ ๆ การเล่นปไู ต่ 8
การแก้ไขการพดู ดเู พ่มิ เติมที่ การกระต้นุ ประสาทสัมผสั ทง้ั หา้
ดูที่ การฝึกพูด การเล้ยี งดูของพอ่ แม่ 13, 14, 24
การจบั มือเด็กเพอ่ื ให้ท�ำกจิ กรรมต่าง ๆ ด้วยตัวเอง 2, 30, 50 การศกึ ษาพิเศษ 12, 26, 27
การจ�ำแนกโรคทางสถติ ริ ะหวา่ งชาตขิ ององคก์ ารอนามยั โลก 14 การสอนให้เด็กรจู้ กั ของใช้ในชีวติ ประจ�ำวัน 2, 31, 57-58
การดงึ เดก็ ให้กา้ วออกจากโลกของตัวเอง การสอนใหเ้ ด็กร้จู กั ตวั เองและครอบครวั 2, 31, 52
ดูท่ี กิจกรรมที่ใช้ฝึกเด็กออทิสติก-การน�ำเด็กออกจาก การสอ่ื สารโดยใช้ท่าทาง 2, 32, 77
โลกของตัวเอง การหันตามเสยี งเรยี ก 2, 30, 51
การท�ำความสะอาดร่างกาย 2, 31, 59-62 กิจกรรมท่ใี ชฝ้ ึกเด็กออทิสตกิ 1, 3, 28-32, 33-95
- การแปรงฟนั 59-60 - การน�ำเด็กออกจากโลกของตัวเอง 1, 6, 25, 26, 29,
~ การบ้วนปาก 59 35-54
- การลา้ งหนา้ 61 ~ การกระตุ้นประสาทสมั ผัสทั้งห้า 1, 29, 37-49
- การอาบน�้ำ 62 ~ การจับมือเด็กเพื่อให้ท�ำกิจกรรมต่าง ๆ ด้วยตัวเอง
2, 30, 50

108 ภาคผนวก ~ โครงการศึกษาพิเศษของโรงเรยี น
สงั กดั กรมสามัญศกึ ษา 28
~ การสอนให้เด็กรู้จักตัวเองและครอบครัว 2, 31, 52 ~ โครงการฝกึ อบรมพอ่ แม่ ผปู้ กครองเดก็ ออทสิ ตกิ 27
~ การหันตามเสยี งเรยี ก 2, 30, 51 - ประวตั คิ วามเป็นมาของโรคออทซิ มึ 11-14
- การฝึกกจิ วตั รประจ�ำวนั 2, 28, 31, 55-72 - โรคออทิซึมคืออะไร 17
~ การท�ำความสะอาดร่างกาย 2, 31, 59-62 - สาเหตุและภาวะท่เี กยี่ วข้อง 24
~ การฝึกการแต่งกาย 2, 31, 63-66 ~ ความผิดปกติของหนา้ ทข่ี องสมอง 14, 24
~ การฝกึ ขบั ถา่ ย 2, 32, 70-72 ~ พัฒนาการของสมอง 24
~ การฝึกใช้ช้อนรับประทานอาหาร 2, 31, 67-69 ~ สาเหตุที่เก่ียวข้องกับกรรมพันธ์ุ 24
~ การสอนใหเ้ ดก็ รจู้ ักของใชใ้ นชวี ิตประจ�ำวัน 2, 31, ~ ความผิดปกติในระบบภูมิต้านทาน 24
57-58 - ออทิซึมในประเทศไทย 14-17
- การเลน่ และการรับรทู้ างอารมณ์ 2, 31, 73-95 คูม่ ือการวนิ จิ ฉยั และสถิติของสมาคมจิตแพทย์และอเมริกา 14
~ การรับรู้การแสดงอารมณ์ทางสีหน้า ทา่ ทาง 2, 32,
78-95 เด็กออทิสตกิ ด
~ การสอื่ สารโดยใชท้ ่าทาง 2, 32, 77 ดูท่ี ออทซิ ึม
~ การเลน่ ของเล่น 2, 31, 77
กล่มุ อาการแอสเปอรเ์ กอร์ 13 ต

ค ตารางประเมนิ ผลการฝกึ 101-103
- ตวั อย่างการประเมนิ ผล 102
ความผิดปกติทางพัฒนาการ 13 - ตัวอย่างการประเมนิ ผลการฝึกท่ีละขนั้ ตอน 103
ดเู พ่ิมเตมิ ท่ี ออทซิ มึ
ความรู้เก่ยี วกบั โรคออทซิ ึม 1, 3, 9-32 ท
- การใชย้ า 24
- การพยากรณ์โรค 25 ทกั ษะการเลน่ ของเลน่
- การวินจิ ฉยั โรคออทิซึม 17-23 ดูที่ การเล่นของเลน่
~ การซักประวัติอย่างละเอียดจากพ่อแม่หรือผู้เล้ียงดู เทคนคิ การช่วยเหลอื ในการฝกึ 6
ใกลช้ ิด 17 - ช่วยจบั ท�ำ 6
~ การตรวจทางจติ วิทยาเพือ่ ดรู ะดับความสามารถทาง - แตะน�ำ 6
สติปญั ญา 23 - เลียนแบบ 6
~ การตรวจและประเมินเพ่ือการวนิ จิ ฉัย 18 - ท�ำตามค�ำส่งั 6
~ การตรวจวินิจฉยั ทางการแพทย์ 23
~ การทดสอบการได้ยิน 23 น
~ การสังเกตพฤติกรรมของเด็กเพ่ือประกอบการ
วนิ จิ ฉยั 18 เนช่นั แนล ออทิสตกิ โซไซต้ี 13
ดูเพมิ่ เตมิ ที่ ออทซิ มึ
- ความชุกของโรค 23 ป
- ความเปน็ มาในการชว่ ยเหลอื เดก็ ออทสิ ตกิ ในโรงพยาบาล
ยวุ ประสาทไวทโยปถัมภ์ 25-28 ประสาทสัมผสั ทั้งห้า
~ โครงการการรกั ษาและช่วยเหลือเดก็ ออทสิ ตกิ 26 ดทู ่ี การกระตุ้นประสาทสัมผสั ทง้ั ห้า
~ โครงการการศึกษาวิจัยร่วมระหว่างโรงเรียนสาธิต ปจั จยั ท่จี �ำเป็นตอ่ การฝกึ เด็กออทิสติก 5-6
แห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์และโรงพยาบาล - เด็ก 5
ยุวประสาทไวทโยปถัมภ์ 27 ~ อาการ 5
~ อารมณ์ 5
~ สมาธิ 5

- ผูส้ อน 5 ภาคผนวก 109
~ ทา่ ทาง 5 อ
~ น้ำ� เสียง 5
~ อารมณ์ 5 อธบิ ายค�ำศัพท์ 8
- แรงเสรมิ /แรงจงู ใจ 6 ออทิซึม 1, 11-32
- สถานที่ 5 - การตอบสนองตอ่ การใชต้ า 20
- การตอบสนองตอ่ การรับฟงั 20
ร - การตอบสนองต่อรส กล่ิน สมั ผัส 20
- การตอบสนองตอ่ ส่งิ เรา้ 17
โรคจติ ในวยั เดก็ 13, 14 - การปรับตัวตอ่ สิ่งแวดล้อม 12, 22
โรคจิตเภทในวัยเดก็ 14 - การฝกึ พูด 15
โรคออทซิ มึ - การพูดและการใชภ้ าษา 12, 15, 17, 23
ดูที่ ออทิซมึ - การเล่นของเลน่ 17, 18, 22
โรงพยาบาล 14, 104 - การสื่อความหมาย 17, 21, 23
โรงพยาบาลยวุ ประสาทไวทโยปถมั ภ์ 14, 25-28 - การแสดงออกทางพฤตกิ รรมของเดก็ ขณะอยทู่ บี่ า้ น 17
- การแสดงออกทางอารมณ์ 18, 22
- ขอ้ ชบ้ี ง่ 17
- ความสมั พนั ธก์ ับบคุ คล 19
- ความสามารถพเิ ศษ 22
- จนิ ตนาการ 17, 22, 23
- ดา้ นสติปญั ญา 22
- ปัญหาทางอารมณ์ 23
- พฤติกรรมซำ้� ๆ 12, 17, 21, 23
- พฤติกรรมแยกตัว อย่คู นเดียว/โดยล�ำพงั 14, 17
- พัฒนาการทางด้านสังคม 17, 19, 23
- พฒั นาการทางด้านร่างกาย 17, 18
- อย่ไู มน่ ่งิ 5, 13
เออรล์ ี่ อนิ แฟนไทล์ ออทิซึม 12, 13

110 ภาคผนวก

ภาคผนวก 5

คณะท�ำงาน

สรา้ งและพฒั นาเทคโนโลยีคมู่ อื ฝกึ และดแู ลบคุ คลออทสิ ติก สำ�หรับผ้ปู กครอง

ทีป่ รึกษา ลม่ิ ศิลา ที่ปรกึ ษากรมสุขภาพจิต
ลลี านนั ทกจิ ผ้อู �ำ นวยการโรงพยาบาลยวุ ประสาทไวทโยปถัมภ์
1. ศ.พญ.เพญ็ แข สขุ วธิ ี พยาบาลวชิ าชีพ 8
2. นายแพทยธื ีระ ชีพฒั น์ พยาบาลวชิ าชพี 8
3. นางสาววรรณดี สาลี พยาบาลวิชาชีพ 8
4. นางราวรรณ เชือ้ ทอง พยาบาลวิชาชีพ 7
5. นางส�ำ เภา แทนขำ� เภสัชกร 6
6. นางนิมน พลเดช
7. นางสาวธรี ารัตน์ ทับทิม พยาบาลวิชาชพี 7 ประธานคณะทำ�งาน
แสงวงศ ์ พยาบาลวิชาชพี 7 คณะท�ำ งาน
คณะท�ำ งาน เกวลนิ พยาบาลวชิ าชพี 7 คณะท�ำ งาน
แก้วน้อย นกั จิตวทิ ยา 7 คณะท�ำ งาน
1. นางศภุ วรรณ พงษพ์ านิช นักวชิ าการศกึ ษาพเิ ศษ 7 คณะทำ�งาน
2. นางทองค�ำ พยาบาลวิชาชีพ 7 คณะท�ำ งานและเลาขานกุ าร
3. นางสาวจันทนา
4. นางอภิรตั น ์
5. นางเดอื นฉาย
6. นางชะไมพร

ภาคผนวก 111

ภาคผนวก 6

รายนามผเู้ ขียน

คูม่ ือฝกึ และดแู ลเด็กออทิสติก ส�ำ หรบั ผปู้ กครอง

ส่วนที่ 1 ความร้เู กี่ยวกบั โรคออทิซึม

ศาสตราจารย์ แพทย์หญงิ เพ็ญแข ล่มิ ศิลา

ส่วนที่ 2 กิจกรรมสำ�หรบั ฝึกและดูแลเดก็ ออทิสตกิ
1. การนำ�เดก็ ออกจากโลกของตวั เอง
กจิ กรรมที่ 1.1 การกระต้นุ ประสาทสัมผัสทง้ั ห้า
นางชะไมพร พงษพ์ านชิ
นางสภุ าพร นาคนาวา
นางสาวรงุ้ ตะวนั โต๊ะมี
กิจกรรมที่ 1.2 การจับมอื เดก็ เพ่อื ใหท้ �ำ กิจกรรมตา่ ง ๆ ด้วยตัวเอง
นางชะไมพร พงษพ์ านชิ
กจิ กรรมท่ี 1.3 การหนั ตามเสียงเรยี ก
นางชะไมพร พงษพ์ านิช
กิจกรรมท่ี 1.4 การสอนใหเ้ ด็กรู้จักตนเองและครอบครวั
นางสาวนพพร นพเจริญกุล
นางสาวนติ ยา นิลคูหา

2. การฝกึ กจิ วัตรประจำ�วนั
กิจกรรมท่ี 2.1 การสอนเดก็ ให้ร้จู ักของใช้ในชีวิตประจ�ำ วัน
นางสาวนพพร นพเจรญิ กลุ
นางสาวนิตยา นิลคูหา
กจิ กรรมท่ี 2.2 การท�ำ ความสะอาดรา่ งกาย
นางสภุ าวด ี ชุม่ จิตต์
นางอัจฉรีย ์ สวุ รรณกุล
นางสาววราภรณ์ แขมมี

112 ภาคผนวก

กจิ กรรมท่ี 2.3 การฝกึ การแต่งกาย

นางศภุ วรรณ พลเดช
นางสาวพรรณราย ขันตี

กจิ กรรมท่ี 2.4 การฝึกการขับถา่ ย
นางทองค�ำ ทบั ทิม
นางทศั พร พรหมประเสรฐิ

การฝึกใช้ช้อนรบั ประทานอาหาร
กจิ กรรมท่ี 2.5 นางองั ศรา อดุ มเฉลมิ ภัทร
นางสาวพรทิพย์ จรงุ ศกั ด์สิ กลุ



3. การเลน่ และการรับร้ทู างอารมณ์
กจิ กรรมท่ี 3.1 การเล่นของเล่น
นางสาวจันทนา แสงวงศ์
นางชุติมา ไกรอำ่�
กจิ กรรมท่ี 3.2 การส่ือสารโดยใชท้ ่าทาง
นางเดอื นฉาย แสงรตั นายนต์
นางอภริ ัตน ์ เกวลิน
กิจกรรมท่ี 3.3 การรบั รูก้ ารแสดงอารมณ์ทางสีหนา้ และทา่ ทาง
นางอภริ ัตน ์ เกวลนิ
นางเดือนฉาย แสงรัตนายนต์

บันทึก

.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................

บันทึก

.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................

ดใี จ เสียใจ
โกรธ กลวั /ตกใจ



ภาคผนวก 117

ดีใจ เสยี ใจ

โกรธ กลัว/ตกใจ

ภาพจากหนังสอื teaching children with autism to mind-read : practical guide
โดย Howlin P., Baron-Chhen S. & Hadwin J., 1999.