การดำเนินงานกลุ่มแม่บ้านเกษตรกร

• ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅØÁ‹ áÁº‹ ÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

¡¡ÒÅÃØ‹Á´ÓáàÁ¹¹Ô ‹º§ŒÒÒ¹¹à¡ÉµÃ¡Ã

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÁÔ ¡ÒÃà¡ÉµÃ

• ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡Å‹ØÁáÁ‹ºŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

¤Ó¹Ó
กลุมแมบานเกษตรกร เปนสถาบันเกษตรกร
ภายใตการสงเสริมของกรมสงเสริมการเกษตร
โดยมอบหมายใหก องพฒั นาเกษตรกรเปนหนว ยงาน
รับผิดชอบหลักในการดำเนินงาน มาตั้งแตป 2513
ซง่ึ ปจ จบุ นั มกี ลมุ แมบ า นเกษตรกร จำนวน 10,408 กลมุ
มีสมาชิก 280,968 ราย โดยสงเสริมใหสตรี
ในภาคเกษตรในหมูบาน/ตำบลเดียวกัน รวมตัวกัน
เปนกลุมแมบานเกษตรกรตามความสมัครใจ
มกี ารบรหิ ารงานในรปู แบบของคณะกรรมการ เพอ่ื รว มกนั
พฒั นา ยกระดบั ความเปน อยใู หด ขี น้ึ ทง้ั 4 มติ ิ ไดแ ก
ดานคุณภาพชีวิต ดานสังคม ดานเศรษฐกิจ และ
ดานสิ่งแวดลอม พัฒนาเปนผูประกอบการเกษตร
มีความรดู านการบรหิ ารจัดการ มีการผลติ อยา งเปน
ระบบ สามารถเขาถึงบริการของรัฐ มีความรู
ดานเคหกิจเกษตรในการปรับปรุงความเปนอยูของ
ครอบครัวใหดีขึ้น เพิ่มรายไดใหครอบครัว ชวยกัน
แกไ ขปญ หาสงั คม ตลอดจนการดแู ลสง่ิ แวดลอ มชมุ ชน
ใหเกดิ การพัฒนาทย่ี ่ังยนื

• ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡Å‹ÁØ áÁ‹ºŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

คูมือการดำเนินงานกลุมแมบานเกษตรกร
ฉบบั น้ี ไดด ำเนนิ การปรบั ปรงุ แกไ ขจากคมู อื การจดั ตง้ั
และการดำเนินงานกลุมแมบานเกษตรกร ป 2560
เพอ่ื ใหม คี วามเหมาะสมในการปฏบิ ตั งิ านของเจา หนา ท่ี
สงเสริมการเกษตรในพื้นที่มากยิ่งขึ้น ซึ่งจะเปน
ประโยชนต อ เจา หนา ทส่ี ง เสรมิ การเกษตร สามารถใช
เปน แนวทางในการปฏบิ ตั งิ านสง เสรมิ และพฒั นากลมุ
แมบ านเกษตรกรไดอ ยางมปี ระสิทธิภาพตอ ไป

กลุม พัฒนาแมบ านเกษตรกรและเคหกจิ เกษตร
กองพัฒนาเกษตรกร

กรมสง เสรมิ การเกษตร
พฤษภาคม 2563

• ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

ÊÒúÞÑ

คำนำ 1
สารบัญ 1
บทที่ 1 บทนำ 7
12
ตอนท่ี 1.1 นโยบายที่เกีย่ วของกับการดำเนนิ งานสง เสรมิ 13
และพัฒนากลุมแมบ า นเกษตรกร 14
15
ตอนท่ี 1.2 ประวตั คิ วามเปนมาของกลมุ แมบ า นเกษตรกร 17
ตอนท่ี 1.3 ความหมายของกลมุ แมบ า นเกษตรกร 19
ตอนท่ี 1.4 หลักการพฒั นากลุมแมบา นเกษตรกร 19
ตอนท่ี 1.5 สญั ลกั ษณข องกลุม แมบ านเกษตรกร 26
ตอนที่ 1.6 วัตถุประสงคของการจัดต้ังกลมุ แมบานเกษตรกร 28
ตอนท่ี 1.7 ประโยชนของกลมุ แมบานเกษตรกร 30
บทท่ี 2 องคป ระกอบของกลมุ แมบา นเกษตรกร 33
ตอนท่ี 2.1 คณะกรรมการกลุมแมบา นเกษตรกร 39
ตอนท่ี 2.2 สมาชิกกลุมแมบา นเกษตรกร
ตอนท่ี 2.3 ระเบียบขอ บงั คับของกลุมแมบ า นเกษตรกร
ตอนท่ี 2.4 กิจกรรมของกลมุ แมบา นเกษตรกร
ตอนที่ 2.5 กองทุนของกลุมแมบา นเกษตรกร
ตอนท่ี 2.6 การคดั เลอื กเกษตรกร สถาบันเกษตรกร

และสหกรณด เี ดนแหง ชาติ
(ประเภทกลุมแมบ านเกษตรกร)

• ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁº‹ ÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

ÊÒúÞÑ

บทที่ 3 วธิ กี ารดำเนนิ งานกลมุ แมบ านเกษตรกร 45
ตอนที่ 3.1 การจัดต้งั กลุม แมบา นเกษตรกร 45
ตอนท่ี 3.2 ขนั้ ตอนการจดั ตงั้ กลุมแมบา นเกษตรกร 48
ตอนท่ี 3.3 การขอยกเลิกกลมุ แมบ านเกษตรกร 50
ตอนท่ี 3.4 ระเบยี บการสมัครเขา เปนสมาชิก 51
กลมุ แมบานเกษตรกร
ตอนที่ 3.5 การประเมนิ ศักยภาพกลุมแมบา นเกษตรกร 53
ตอนท่ี 3.6 บทบาทของเจาหนา ที่ในการดำเนนิ งานสง เสรมิ 60
และพฒั นากลุมแมบ านเกษตรกร
บทท่ี 4 กรณศี กึ ษากลุม แมบา นเกษตรกรดีเดนแหงชาติ 63
ประจำป 2559 - 2563
ภาคผนวก 105
1. ตัวอยา งหนังสอื ขอจัดต้งั กลุมแมบ านเกษตรกร 106
2. ตวั อยา งรายงานการประชุม 107
3. ตวั อยางการลงบัญชีรบั - จาย ของกลมุ แมบ านเกษตรกร 109
4. ตวั อยางใบสมคั รเปนสมาชกิ กลมุ แมบานเกษตรกร 112
5. ตวั อยางทะเบียนสมาชกิ กลมุ แมบา นเกษตรกร 113
6. ตวั อยา งหนังสอื ขออนุมัตจิ ดทะเบียนจดั ต้งั 114
กลมุ แมบา นเกษตรกร
7. ตัวอยางหนงั สือขอยกเลกิ กลมุ แมบ า นเกษตรกร 115
8. ตวั อยางหนงั สอื รับรองการจดทะเบยี นกลุม แมบ า นเกษตรกร 116
9. เนื้อเพลงแมบ า นเกษตรกร 117
เอกสารอา งองิ 118
ทีป่ รกึ ษาและคณะผูจดั ทำ 119

• ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁº‹ ÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

• ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡ÅØÁ‹ áÁº‹ ÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 1

º··èÕ 1 º·¹Ó

µÍ¹·èÕ 1.1 ¹âºÒ·àèÕ ¡ÂèÕ Ç¢ÍŒ §¡ºÑ ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹Ê§‹ àÊÃÁÔ áÅо²Ñ ¹Ò
¡Å‹ØÁáÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã

1. ÂØ·¸ÈÒʵÏªÒµÔ (¾.È. 2561 - 2580)
ยทุ ธศาสตรช าติ มวี สิ ยั ทศั น คอื “ประเทศไทยมคี วามมน่ั คง มง่ั คง่ั

ยง่ั ยนื เปน ประเทศพฒั นาแลว ดว ยการพฒั นาตามหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ
พอเพยี ง” มเี ปา หมายการพัฒนาประเทศ คือ “ประเทศชาติมัน่ คง ประชาชน
มีความสุข เศรษฐกิจพัฒนาอยางตอเนื่อง สังคมเปนธรรม ฐานทรัพยากร
ธรรมชาตยิ ง่ั ยนื ” โดยยกระดบั ศกั ยภาพของประเทศในหลากหลายมติ ิ พฒั นา
คนในทุกมิตแิ ละในทกุ ชวงวยั ใหเ ปนคนดี คนเกง และมีคุณภาพ สรา งโอกาส
และความเสมอภาคทางสังคม สรางการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เปนมิตรกับ
สิ่งแวดลอม และมีภาครัฐของประชาชนเพื่อประชาชนและประโยชนสวนรวม
ประกอบดว ย 6 ยทุ ธศาสตร ไดแก

1) ยุทธศาสตรช าติดานความมนั่ คง
2) ยทุ ธศาสตรชาตดิ านการสรางความสามารถในการแขง ขัน
3) ยุทธศาสตรชาติดานการพัฒนาและเสริมสรางศักยภาพ

ทรพั ยากรมนุษย
4) ยทุ ธศาสตรช าตดิ า นการสรา งโอกาสและความเสมอภาคทางสงั คม
5) ยุทธศาสตรชาติดานการสรางการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เปน

มติ รตอสง่ิ แวดลอ ม
6) ยทุ ธศาสตรช าตดิ านการปรบั สมดลุ และพัฒนาระบบการบริหาร

จดั การภาครัฐ

2 • ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

2. á¼¹¾Ñ²¹ÒàÈÃÉ°¡¨Ô áÅÐÊѧ¤Áá˧‹ ªÒµ©Ô ºÑº·Õè 12
(¾.È. 2560 - 2564)

แผนพฒั นาเศรษฐกจิ และสงั คมแหง ชาตฉิ บบั ท่ี 12 ยดึ หลกั ปรชั ญาของ
เศรษฐกจิ พอเพยี งเพอ่ื ใหเ กดิ บรู ณาการ การพฒั นาในทกุ มติ อิ ยา งสมเหตสุ มผล
และยึด “คนเปนศูนยกลางการพัฒนา” มุงสรางคุณภาพชีวิตและสุขภาวะที่ดี
สำหรับคนไทย พัฒนาคนใหมีความเปนคนที่สมบูรณ มีวินัย ใฝรู มีความรู
มีทักษะ มีความคดิ สรา งสรรค มที ศั นคติทดี่ ี รบั ผิดชอบตอ สังคม มจี รยิ ธรรม
และคณุ ธรรม พฒั นาคนทกุ ชว งวยั และเตรยี มความพรอ มเขา สสู งั คมผสู งู อายุ
อยา งมคี ณุ ภาพ รวมถงึ การสรา งคนใหใ ชป ระโยชนแ ละอยกู บั สง่ิ แวดลอ มอยา ง
เกอ้ื กลู อนรุ กั ษ ฟน ฟู ใชป ระโยชนท รพั ยากรธรรมชาติ และสง่ิ แวดลอ มอยา ง
เหมาะสม ประกอบดวย 1) ยุทธศาสตรการเสริมสรางและพัฒนาศักยภาพ
ทนุ มนษุ ย 2) ยทุ ธศาสตรก ารสรา งความเปน ธรรมลดความเหลอ่ื มลำ้ ในสงั คม
3) ยุทธศาสตรก ารสรา งความเขม แข็งทางเศรษฐกจิ และแขง ขันไดอ ยางยัง่ ยืน
4) ยทุ ธศาสตรก ารเตบิ โตทเ่ี ปน มติ รกบั สง่ิ แวดลอ ม เพอ่ื การพฒั นาอยา งยง่ั ยนื
5) ยุทธศาสตรการเสริมสรางความมั่นคงแหงชาติ เพื่อการพัฒนาประเทศ
สคู วามมง่ั คง่ั และยง่ั ยนื 6) ยทุ ธศาสตรก ารบรหิ ารจดั การในภาครฐั การปอ งกนั
การทุจริตประพฤติมิชอบและธรรมาภิบาลในสังคมไทย 7) ยุทธศาสตร
การพัฒนาโครงสรางพื้นฐาน และระบบโลจิสติกส 8) ยุทธศาสตรการพัฒนา
วิทยาศาสตร เทคโนโลยี วิจัย และนวัตกรรม 9) ยุทธศาสตรการพัฒนา
ภาคเมอื งและพน้ื ทเ่ี ศรษฐกจิ และ 10) ยทุ ธศาสตรค วามรว มมอื ระหวา งประเทศ
เพือ่ การพัฒนา

• ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁº‹ ŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 3

3. á¼¹»¯ºÔ µÑ ÔÃÒª¡Òâͧ¡ÃзÃǧà¡ÉµÃáÅÐÊˡó ÃÐÂÐ 3 »‚
(¾.È.2563 - 2565)

แผนปฏิบัติราชการของกระทรวงเกษตรและสหกรณ ระยะ 3 ป
มีวิสัยทัศนคือ ภาคเกษตรมั่นคง เกษตรกรมั่งคั่ง ทรัพยากรเกษตรยั่งยืน
โดยมีเปาหมายคือ 1) ผลิตภัณฑมวลรวมในประเทศในสาขาเกษตรเพิ่มขึ้น
2) ผลิตภาคการผลติ ของภาคเกษตรเพมิ่ ขนึ้ 3) รายไดเกษตรกรเพ่ิมขน้ึ อยา ง
กระจายและตอ เนื่อง และ 4) ความมนั่ คงดานนำ้ ทางการเกษตรของประเทศ
เพิ่มขึ้น และมีแนวทางการพัฒนาที่สำคัญ ไดแก การสงเสริมและสนับสนุน
การรวมกลุม ของเกษตรกร และสถาบนั เกษตรกร เพ่ือสรางความเขมแข็งและ
พฒั นาเครอื ขา ยความรว มมอื ระหวา งวสิ าหกจิ ชมุ ชนและสหกรณ รวมถงึ เชอ่ื มโยง
ไปถงึ ผปู ระกอบการ ภาคเอกชน และหนว ยงานทเ่ี กย่ี วขอ ง ในการพฒั นาดา น
การผลิตและดานการตลาดของสินคาเกษตรและผลิตภัณฑ รวมทั้งสนับสนุน
การขยายเครือขายธุรกิจของวิสาหกิจชุมชน และสหกรณ และสนับสนุนใหมี
โอกาสในการเขาถึงแหลงทุน ภายใตเงื่อนไขที่ผอนปรนมากขึ้น เพื่อยกระดับ
การพัฒนาเกษตรกรไปสูการเปนผูประกอบการเกษตรที่มีความเขมแข็ง
ตลอดจนการใหม กี ลไกในการดแู ลใหเ กษตรกรไดร บั ประโยชนจ ากการรวมกลมุ
และการเพิ่มมูลคาสินคาเกษตรอยางแทจริง และการบริหารจัดการแรงงาน
ภาคเกษตร และเกษตรกรสูงวัย โดยการเรงสงเสริมการเตรียมการกอนยาม
สงู อายุ เพอ่ื ใหส งู วยั ในทกุ มติ อิ ยา งมคี ณุ ภาพ โดยการสรา งความตระหนกั และ
การเตรยี มการเมื่อยามสงู อายุ รวมทั้งสงเสรมิ ใหผ ทู ีจ่ ะเปน ผูส งู อายใุ นอนาคต
ไดม กี ารเตรยี มการใหพ รอ มทง้ั ในมติ สิ ขุ ภาพ เศรษฐกจิ สงั คม และสภาพแวดลอ ม
และเปน ผสู งู อายทุ ม่ี กี ำลงั มแี รง มคี วามมน่ั คงทางรายได และพง่ึ พาตนเองได
และเพิ่มบทบาททางเศรษฐกิจและสังคมของผูสูงอายุ สงเสริมการนำความรู
ประสบการณ และภมู ปิ ญ ญาทส่ี ง่ั สมมาตลอดชว งชวี ติ ของผสู งู อายุ มาถา ยทอด
สคู นรนุ หลงั เพอ่ื ใหเ กดิ การสบื สานและตอ ยอดการพฒั นาสงั คม รวมทง้ั สง เสรมิ

4 • ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁº‹ ÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

การรวมกลมุ ของผสู งู อายเุ พอ่ื ทำกจิ กรรมทเ่ี ปน ประโยชน และสามารถชว ยเหลอื
ชุมชนและสังคม เพื่อใหผูสูงอายุมีสุขภาพกายที่แข็งแรง สุขภาพจิตที่ดี
มีคุณภาพชีวิตที่ดี มีศักดิ์ศรี และมีความสุขในการดำเนินชีวิตในสังคม และ
สามารถคงไวซึ่งศักยภาพ และมีบทบาทในการสรางสรรคสังคม เปนอีกหนึ่ง
แรงพลังในการชว ยขับเคลอ่ื นและพฒั นาประเทศไดเชน เดยี วกบั ชวงวัยอน่ื ๆ

4. á¼¹»¯ºÔ µÑ ÔÃÒª¡ÒáÃÁʧ‹ àÊÃÁÔ ¡ÒÃà¡ÉµÃ ÃÐÂÐ 3 »‚
(¾.È. 2563 – 2565)

แผนปฏิบัติราชการกรมสงเสริมการเกษตร ระยะ 3 ป (พ.ศ. 2563 –
2565) สอดคลอ งกบั นโยบาย ยทุ ธศาสตร และแผนตา ง ๆ ทเ่ี กย่ี วขอ ง ตง้ั แต
ระดบั ชาตจิ นถงึ ระดบั กระทรวง เพอ่ื ใชเ ปน กรอบทศิ ทางในการทำงานสง เสรมิ
การเกษตรในระยะ 3 ป โดยไดก ำหนดวสิ ยั ทศั น คอื “เกษตรกรมคี วามเขม แขง็
มคี ณุ ภาพชวี ติ ทด่ี ี ใชเ ทคโนโลยแี ละนวตั กรรม และมรี ายไดท ม่ี น่ั คง” เปา หมาย

• ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅÁØ‹ áÁ‹ºŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 5

ในภาพรวมของการดำเนินงานตามแผน ฯ ประกอบดวย 3 เปาหมาย ไดแก
1) เกษตรกร องคกรเกษตรกร วิสาหกิจชุมชน และเครือขายมีความเขมแข็ง
2) การผลติ สนิ คา เกษตรมปี ระสทิ ธภิ าพและมลู คา เพม่ิ สงู ขน้ึ และ 3) เกษตรกร
มีรายไดเ พ่มิ ขึ้น

สำหรบั กลยทุ ธใ นการดำเนนิ งานเพอ่ื บรรลเุ ปา หมายและวสิ ยั ทศั นด งั กลา ว
ประกอบดว ย 4 กลยทุ ธ ไดแ ก 1) สรา งความเขม แขง็ และความมน่ั คงในอาชพี
แกเ กษตรกร โดยสง เสรมิ โครงการอนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำริ เศรษฐกจิ พอเพยี ง
และศาสตรพระราชา พัฒนาเกษตรกรใหเปน
Smart Farmer พฒั นาองคก รเกษตรกร
และวิสาหกิจชุมชนใหเปน
Smart Group สงเสริม
การผลิตเพื่อความมั่นคง
ในอาชพี และความยง่ั ยนื
ของภาคเกษตร พฒั นา
แหลง เรยี นรทู างการ
เกษตรชมุ ชน และ
สรางความเขมแข็ง
ของเครอื ขา ยในพน้ื ท่ี
และสนับสนุนการ
มีสวนรวมของชุมชน
2) สง เสรมิ การผลติ และ
จดั การสนิ คา เกษตรตลอด
หวงโซการผลิต โดยสงเสริม
การรวมกลุมของเกษตรกรใน
รปู แบบแปลงใหญ พฒั นาศกั ยภาพการผลติ

6 • ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡Å‹ÁØ áÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

และการปรับตัวเขาสู Smart Farming พัฒนาคุณภาพสินคาเกษตรใหได
มาตรฐาน และสรา งมลู คา เพม่ิ แกผ ลผลติ เกษตร สง เสรมิ การใชป จ จยั การผลติ
ท่มี คี ณุ ภาพ และบริหารจัดการศัตรูพืชอยา งย่ังยนื พฒั นาตลาด เพม่ิ ชองทาง
การจำหนาย และเสริมสรางภาพลักษณสินคาเกษตรไทย 3) บริหารจัดการ
ทรัพยากรการเกษตร และสิ่งแวดลอมอยางสมดุลและยั่งยืน โดยการสงเสริม
การมีสวนรวมจากเกษตรกร ในการทำแผนและมาตรการหยุดเผาของชุมชน
เพื่อปองกันและแกไขปญหาการเผาในพื้นที่การเกษตร รวมถึงสงเสริมให
เกษตรกรทำการเกษตรที่เปนมิตรกับสิ่งแวดลอม และ 4) พัฒนาศักยภาพ
องคกรและการบริหารจัดการ โดยพัฒนาบุคลากรใหเปน Smart Officer
พฒั นาระบบขอ มลู สารสนเทศ และการทำงานบนฐานขอ มลู พฒั นาการจดั ทำ
และบริหารจัดการแผนงาน โครงการ และงบประมาณ แบบมุงผลสัมฤทธิ์
พฒั นางานสง เสรมิ การเกษตรเชงิ พน้ื ทแ่ี ละพฒั นาองคก ร และระบบการทำงาน

• ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡Å‹ØÁáÁº‹ ÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 7

µÍ¹·Õè 1.2 »ÃÐÇѵԤÇÒÁ໚¹ÁҢͧ¡Å‹ÁØ áÁº‹ ŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã

การดำเนินงานกลุมแมบานเกษตรกรเริ่มตนในป พ.ศ. 2510
ไดมพี ระราชกฤษฎีกาจดั ต้ังกรมสงเสริมการเกษตรข้นึ ในกระทรวงเกษตร
และสหกรณ งานสง เสริมและจัดต้งั กลุมแมบ านเกษตรกร ไดโอนมาเปน
ภารกิจของกองพัฒนาการบริหารงานเกษตร กรมสงเสริมการเกษตร
ตอมาในป พ.ศ. 2511 ไดรับงบประมาณชวยเหลือจากองคการ เอ.ไอ.ดี
ระยะเวลา 3 ป (พ.ศ. 2511 – 2513) มีเจาหนาที่วุฒิทางดานคหกรรม
ศาสตรที่ผานการอบรมกอนการปฏิบัติงานที่จังหวัดอุบลราชธานี ดำเนิน
งานสง เสริมวิชาคหกรรมศาสตรใหกับแมบานเกษตรกร และเยาวชนสตรี
ในกลุมชาวนาของกรมการขาว โดยจัดอบรมเปนรุนๆ ละ 3 เดือน
วชิ าทอ่ี บรม ไดแ ก อาหาร โภชนาการ ตดั เยบ็ เสอ้ื ผา และศลิ ปะประดษิ ฐ
ทีศ่ ูนยส าธติ กลุมเกษตรกรระดบั อำเภอ จำนวน 4 ศูนย คือ ศูนยอำเภอ
กบินทรบุรี จังหวัดปราจีนบุรี ศูนยอำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม
ศนู ยอ ำเภอพมิ าย จงั หวดั นครราชสมี า และศนู ยอ ำเภอเชยี รใหญ จงั หวดั
นครศรธี รรมราช และในป พ.ศ. 2512 ไดส ง เสรมิ งานเคหกจิ เกษตรเขา ไป
ในหนว ยยวุ เกษตรกร แมบ า นเกษตรกร และแมบ า นชาวนา โดยเจา หนา ท่ี
ของกรมสงเสริมการเกษตรไปใหการอบรมตามกลุมในระยะสั้น กลุมละ
5 – 7 วัน ในจังหวัดตาง ๆ ทั่วประเทศ

8 • ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡Å‹ØÁáÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

• ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅÁØ‹ áÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 9

หลงั จากสน้ิ สดุ โครงการเอ.ไอ.ดแี ลว กรมสง เสรมิ การเกษตรไดจ ดั ตง้ั
งบประมาณในการดำเนินการตอไป เกษตรกรที่ผานการอบรมไดมี
การรวมตัวกันจัดตั้งเปน “กลุมแมบานเกษตรกร” เปนครั้งแรกในป
พ.ศ. 2513 ที่หมูบานปาคา อำเภอดอยสะเก็ดจังหวัดเชียงใหม และ
ในป พ.ศ. 2518 กรมสงเสริมการเกษตรไดรับอัตรากำลังเจาหนาที่
เคหกจิ เกษตรระดบั อำเภอ เปน การทดลองใน12 จงั หวดั จำนวน 122 อตั รา
ในปตอมาไดรับอัตรากำลังเพิ่มจนครบทุกอำเภอ เพื่อทำหนาที่สงเสริม
วชิ าการดา นคหกรรมศาสตร และการเกษตร แกส มาชกิ ครอบครวั เกษตรกร
โดยเนนการดำเนินงานผานแมบานเกษตรกร และบุตรหลานเกษตรกร
ซง่ึ กรมสง เสรมิ การเกษตรไดก ำหนดนโยบายใหแ มบ า นของครอบครวั เกษตรกร
รวมตัวกันจัดตั้ง “กลุมแมบานเกษตรกร” ขึ้นในหมูบานและตำบล
เพื่อรับบริการวิชาการทางดานเคหกิจเกษตรและนำความรูที่ไดรับจาก
เจา หนา ทไ่ี ปพัฒนาครอบครัว และพฒั นาอาชีพการเกษตร

10 • ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

ปจ จบุ นั มกี ารจดทะเบยี นเปน กลมุ แมบ า นเกษตรกร จำนวน 10,408 กลมุ
มีสมาชิก 280,968 ราย สามารถพัฒนาตอยอดเปนวิสาหกิจชุมชน
จำนวน 5,073 กลุม พัฒนาเปนแหลงเรียนรูดานการเกษตร และเคหกิจ
เกษตร จำนวน 1,294 กลมุ และพัฒนาเปน ผปู ระกอบการขั้นตน จำนวน
41,367 คน (ขอ มลู ณ วนั ท่ี 13 พฤษภาคม 2563) โดยมกี ารบรหิ ารงาน
ในรูปแบบของคณะกรรมการ เพื่อรับความรูดานการเกษตรและเคหกิจ
เกษตรและนำไปปฏบิ ตั ใิ นครอบครวั รจู กั การทำงานรว มกนั ในการเสรมิ สรา ง
ความเขมแข็งและการมีสวนรวมพัฒนาการเกษตร เศรษฐกิจครัวเรือน
เกษตรกร คุณภาพชีวิตและสิ่งแวดลอม ทำใหเกิดการสรางอาชีพ
สรางรายได และสรางความมั่นคงดานอาหารในครัวเรือนและชุมชน
ตลอดจนมีการเชื่อมโยงเครือขายของกลุมเพื่อชวยเหลือซึ่งกันและกันใน
ชมุ ชน

• ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁº‹ ÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 11

12 • ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡ÅÁ‹Ø áÁº‹ ŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

µÍ¹·Õè 1.3 ¤ÇÒÁËÁÒ¢ͧ¡ÅØÁ‹ áÁ‹ºŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã

กลมุ แมบ า นเกษตรกร (Farm women group) หมายถงึ การรวม
กลุมของสตรีในภาคเกษตร ตั้งแต 10 คนขึ้นไป รวมตัวกันไปยื่นขอจด
ทะเบียนที่สำนักงานเกษตรอำเภอ ภายใตชื่อ“กลุมแมบานเกษตรกร”
เพื่อเปนแหลงรับการสนับสนุน และถายทอดความรูดานการเกษตรและ
เคหกจิ เกษตร ทำกจิ กรรมรว มกนั เพอ่ื พฒั นาอาชพี และยกระดบั เศรษฐกจิ
ครัวเรือน

• ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡Å‹ØÁáÁ‹ºŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 13

µÍ¹·Õè 1.4 ËÅ¡Ñ ¡Òþ²Ñ ¹Ò¡ÅØ‹ÁáÁº‹ ÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã

สงเสริมการรวมกลุมของสตรีในภาคเกษตรโดยใชกระบวนการ
กลมุ แมบ า นเกษตรกรเปน กลไกในการพฒั นา โดยใหก ลมุ แมบ า นเกษตรกร
เปนศูนยกลางของการพัฒนาคุณภาพชีวิต และยกระดับเศรษฐกิจของ
ครัวเรือนเกษตรกร โดยมีเจาหนาที่สงเสริมการเกษตรเปนผูใหคำแนะนำ
ปรึกษา สงเสริม และสนับสนุน ใหเกิดการพัฒนากลุมที่มีความเขมแข็ง
พง่ึ พาตนเองไดอ ยา งย่งั ยืน

14 • ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡ÅÁ‹Ø áÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

µÍ¹·èÕ 1.5 ÊÑÞÅ¡Ñ É³¢ ͧ¡ÅØÁ‹ áÁº‹ ÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã

กลุมแมบานเกษตรกร ภายใตความรับผิดชอบของกลุมพัฒนา
แมบานเกษตรกรและเคหกิจเกษตร กองพัฒนาเกษตรกร กรมสงเสริม
การเกษตร ไดก ำหนดสัญลักษณก ลุมแมบ านเกษตรกรไว ดังรปู

ความหมายแสดงแนวคดิ ในการพฒั นาครอบครวั เกษตรกร แมบ า น
เกษตรกรจะเปนกญุ แจสำคญั ในการบรหิ าร และการจัดการทรพั ยากรใน
ครอบครัว ไดแก แรงงาน ทุน เวลา เงิน และวัสดุอุปกรณ ใหเกิด
ประโยชนสูงสุด ซึ่งจะทำใหครอบครัวเปนสุข มีการกินดี อยูดี มีรายได
เพมิ่ จากการประกอบอาชพี และมีคณุ ภาพชีวติ ที่ดี

• ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡Å‹ÁØ áÁ‹ºŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 15

µÍ¹·èÕ 1.6 Çѵ¶»Ø ÃÐʧ¤¢ ͧ
¡Òè´Ñ µÑ駡ÅØ‹ÁáÁº‹ ŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã

1. เพื่อรวมตวั กนั ดำเนนิ กจิ กรรม
สรา งอาชีพ สรา งรายไดใหครัวเรอื น
และพัฒนาคณุ ภาพชวี ิตครวั เรือน
เกษตรกร

2. เพ่ือพฒั นาศักยภาพของ
ตนเองและกลมุ นำไปสู
การเปน ผปู ระกอบการ
ดา นการเกษตร

3. เพอื่ สรา งความ
ม่ันคงดานอาหารในครัวเรือน
และชมุ ชน

16 • ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅØÁ‹ áÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

4. เพื่อรับความรู แลกเปลี่ยนเรียนรู และการเขาถึงบริการของ
ภาครัฐและเอกชน

5. เพื่อรวมกันแกไขปญหาดานสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดลอม
ในชมุ ชน

• ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁº‹ ÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 17

µÍ¹·èÕ 1.7 »ÃÐ⪹¢ ͧ¡ÅØ‹ÁáÁ‹ºŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã

1. ชว ยใหแ มบ า นเกษตรกรไดพ ฒั นาเตม็ ศกั ยภาพ สามารถสรา งสขุ
ใหครอบครวั ชมุ ชน และสงั คม

2. มีรายไดในครัวเรือนเพิ่มขึ้น ลดคาใชจาย มีการออมเพิ่มขึ้น
และสามารถจดั ตงั้ กองทุนในกลุมของตนเองได

3. มคี วามมน่ั คงทางอาชพี เศรษฐกจิ ครวั เรอื น และมคี ณุ ภาพชวี ติ
ทด่ี ี ตลอดจนสามารถพึ่งพาตนเองไดท้ังในระดบั ครวั เรอื นและชมุ ชน

4. เปน แหลง รบั การสนบั สนนุ และถา ยทอดความรดู า นการเกษตร
และเคหกิจเกษตร

18 • ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

5. สามารถเขาถึงองคความรู/แหลงทุน เพื่อพัฒนาศักยภาพของ
ตนเองและกลมุ ใหเขมแข็งและมีประสิทธภิ าพ

6. ไดรับความเชื่อถือจากหนวยงานภาครัฐ และเอกชน ในฐานะ
องคก รตัวแทนของแมบ านเกษตรกร

• ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 19

º··èÕ 2 ͧ¤» ÃСͺ

¢Í§¡Å‹ÁØ áÁº‹ ÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã

µÍ¹·Õè 2.1 ¤³Ð¡ÃÃÁ¡ÒáÅÁØ‹ áÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã

คณะกรรมการกลุมแมบานเกษตรกร คือ สมาชิก จำนวน 5 คน
ซง่ึ ไดร บั เลอื กจากสมาชกิ กลมุ นน้ั ๆ ใหเ ปน ตวั แทนในการดำเนนิ งานของ
กลมุ แมบ า นเกษตรกร มวี าระดำรงตำแหนง 4 ป (ตามระเบยี บกรมสง เสรมิ
การเกษตรวาดวยคณะกรรมการกลุมแมบานเกษตรกร พ.ศ. 2557)
มีบทบาทและหนา ที่ ดงั นี้

20 • ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁº‹ ÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

º·ºÒ·áÅÐ˹Ҍ ·èբͧ¤³Ð¡ÃÃÁ¡ÒáŋØÁáÁº‹ ÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã

1. กระจายขอมูลขาวสารไปสูสมาชิก และใหสมาชิกมีสวนรวม
ในกจิ กรรมกลุม

2. กำหนดแผนงานโครงการของกลมุ ในการพฒั นาและแกไ ขปญ หา
ของสมาชิก

3. เปนผูแทนของกลุมในการนำเสนอปญหาความตองการของ
สมาชกิ และกลุม

4. ประสานกับภาครัฐหรือเอกชนในการสนับสนุนการพัฒนา
กลุม แมบ านเกษตรกร

5. สนบั สนนุ การจัดต้งั กองทนุ เพือ่ พัฒนากิจกรรมของกลุม
6. กำกับ ดูแล การดำเนินกิจกรรมของกลุมใหเปนไปตามวัตถุ
ประสงคทก่ี ำหนดไว
คณะกรรมการกลมุ แมบ า นเกษตรกร 1 กลมุ ประกอบดว ย ตำแหนง
ประธาน รองประธาน เลขานุการ เหรัญญิก และประชาสัมพันธ ดังนั้น
กลุมจะมั่นคงและสำเร็จผลแคไหน ขึ้นอยูกับคณะกรรมการคณะนี้

ทจ่ี ะตอ งปฏบิ ตั งิ านใหด ที ส่ี ดุ
และตอ งรหู นา ทข่ี องตนเปน
อยางดี ซึ่งคณะกรรมการ
กลุมแมบานเกษตรกร
ทไ่ี ดร บั การคดั เลอื กจะตอ งมี
หนา ที่ ดงั นี้

• ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅÁ‹Ø áÁ‹ºŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 21

1. หนาท่ีของประธาน
1.1 กำหนดเรื่องที่จะเขาประชุม กำหนดแผนการประชุม

ทจ่ี ะนำเขา ประชมุ เพอ่ื ใหไ ดม ติ นโยบาย แผนการ วธิ กี ารและขน้ั ตอนของ
การปฏบิ ตั ิงาน

1.2 ควบคุม รับผิดชอบการปฏิบัติงานของคณะกรรมการ
กลมุ แมบ า นเกษตรกรใหเ ปน ไปตามนโยบายและแผนการ วธิ กี ารขน้ั ตอนและ
เปา หมายของการปฏบิ ตั งิ านในแตล ะเรอ่ื งตามทป่ี ระชมุ ไดล งมตริ บั รองให
ดำเนนิ การได

1.3 เปนผูแทนคณะกรรมการกลุมแมบานเกษตรกรที่ตนเปน
ประธานอยู ในการตดิ ตอ ประสานงานหรอื ปฏบิ ตั งิ านอน่ื ใดกบั คณะกรรมการ
กลุมแมบานเกษตรกรระดับตาง ๆ กับหนวยงานภาครัฐ หนวยงาน
ภาคเอกชน หรือบุคคลภายนอก ในเรื่องซึ่งที่ประชุมลงมติรับรองแลว
และมอบหมายใหด ำเนนิ การ

22 • ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁº‹ ŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

1.4 ปฏบิ ตั หิ นา ทอ่ี น่ื ใดทจ่ี ำเปน เรง ดว นทไ่ี มอ าจขอมตทิ ป่ี ระชมุ ได
และหากไมดำเนินการดังกลาว จะไดรับความเสียหายหรือเสียประโยชน
ตอ กลมุ แมบ า นเกษตรกร เมอ่ื ประธานดำเนนิ การดงั กลา วแลว ตอ งรายงาน
การดำเนินการนั้นใหทีป่ ระชมุ ไดร บั ทราบในการประชมุ คร้งั ตอ ไป

2. หนาท่ขี องรองประธาน
2.1 ตดิ ตอ ประสานงานและรว มกบั ประธานในการปฏบิ ตั งิ านตา ง ๆ
2.2 ปฏิบัติหนา ท่ีอื่นใดท่ปี ระธานหรือทีป่ ระชมุ มอบหมาย

• ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡Å‹ØÁáÁ‹ºŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 23

3. หนา ทีข่ องเลขานุการ
3.1 ดำเนนิ การตดิ ตอ และบนั ทกึ เรอ่ื งราว รวบรวมขอ มลู ตา ง ๆ

ในการดำเนินงานของคณะกรรมการ
3.2 รวบรวมเรอ่ื งตา ง ๆ ใหป ระธานกรรมการเพอ่ื พจิ ารณาหรอื

สง่ั การใหนำเขา ที่ประชมุ
3.3 จดรายงานการประชมุ เสนอรายงานการประชมุ ใหก รมสง เสรมิ

การเกษตรทราบทกุ ครง้ั
3.4 ออกหนงั สอื เชญิ ประชมุ ประสานงานและจดั เตรยี มสถานท่ี

ประชมุ
3.5 ปฏบิ ตั งิ านอน่ื ใดท่ปี ระธาน หรือทป่ี ระชมุ มอบหมาย

4. หนาทขี่ องเหรัญญกิ
4.1 จัดทำทะเบียนตาง ๆ หลักฐานการรับ การจายของ

คณะกรรมการหรอื ของผเู กีย่ วขอ งอนื่ ๆ
4.2 ดำเนนิ การตดิ ตามและควบคมุ เกย่ี วกบั การเงนิ และบญั ชขี อง

คณะกรรมการ
4.3 รบั ผดิ ชอบการเกบ็ รกั ษา และการจา ยเงนิ ในการดำเนนิ การ

ของคณะกรรมการ
4.4 ปฏิบตั หิ นา ที่อืน่ ใดท่ปี ระธานหรอื ทปี่ ระชมุ มอบหมาย

24 • ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅÁØ‹ áÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

5. หนาทขี่ องประชาสัมพันธ
5.1 ดำเนินการติดตอประสานงานและออกขาวสารหรือแจง

เรอ่ื งราวตา ง ๆ ซง่ึ ทป่ี ระชมุ ไดล งมตไิ วแ ลว ใหส มาชกิ กลมุ แมบ า นเกษตรกร
หรอื ผเู กย่ี วของไดร บั ทราบ

5.2 ดำเนินการเพื่อเสริมสรางความเขาใจอันดีระหวาง
คณะกรรมการหรือสมาชิกดวยกัน หรือกับหนวยงานภาครัฐ หรือ
ภาคเอกชน

5.3 ปฏิบัติหนาที่อื่นใดที่ประธานหรือที่ประชุมมอบหมาย
นอกจากนี้คณะกรรมการกลุมแมบานเกษตรกรยังมีบทบาทในการเปน
คณะกรรมการในระดบั ตา ง ๆ อกี ดว ย ซง่ึ มาจากการเลอื กตง้ั ของสมาชกิ
มวี าระการดำรงตำแหนง 4 ป แตไ มเ กนิ สองวาระตดิ ตอ กนั สำหรบั ผดู ำรง
ตำแหนงประธานกรรมการ

• ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡Å‹ÁØ áÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 25

โครงสรา งคณะกรรมการกลมุ แมบา นเกษตรกรระดบั ตา ง ๆ มจี ำนวน
5 ระดบั ดงั น้ี

1. คณะกรรมการกลุมแมบ านเกษตรกรระดับประเทศ
2. คณะกรรมการกลมุ แมบานเกษตรกรระดับเขต
3. คณะกรรมการกลมุ แมบา นเกษตรกรระดบั จังหวัด
4. คณะกรรมการกลมุ แมบ า นเกษตรกรระดบั อำเภอ
5. คณะกรรมการกลุมแมบ า นเกษตรกรระดบั ตำบล
คณะกรรมการกลุมแมบานเกษตรกรแตละระดับ จะประกอบดวย
ตำแหนง ประธานกรรมการ 1 คน รองประธานกรรมการไมเกิน 2 คน
เลขานุการ 1 คน เหรญั ญิก 1 คน ประชาสัมพันธ 1 คน และกรรมการ
ตามความเหมาะสม โดยมาจากการเลอื กตง้ั มวี าระการดำรงตำแหนง 4 ป
แตไ มเกนิ สองวาระตดิ ตอกัน สำหรบั ผูดำรงตำแหนง ประธานกรรมการ

26 • ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁº‹ ÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

µÍ¹·èÕ 2.2 ÊÁÒªÔ¡¡ÅØ‹ÁáÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã

“สมาชิกกลุมแมบานเกษตรกร” คือ สตรีในภาคเกษตรที่มีอายุ
18 ปขึ้นไป มีความสนใจ มีความเสียสละ และตั้งใจรวมกันเปนกลุม
เพื่อรวมกันคิด รวมทำ รวมรับผลประโยชน แกไขปญหาความเปนอยู
และการประกอบอาชพี เกษตร เพอ่ื ใหค รอบครวั เกษตรกรและสงั คมเกษตร
มคี ุณภาพชีวิตทดี่ ี สามารถพงึ่ พาตนเองได โดยมหี นาทีด่ งั น้ี

1. เขา รว มประชมุ กลมุ และแสดงความคิดเหน็
2. รับรูแผน/กิจกรรม ปญหาที่เกิดขึ้น
รวมรับผิดชอบ รวมแกปญหา
ในการทำงานใหส ำเรจ็
3. เขา ใจบทบาทหนา ท่ี
ของสมาชกิ และคณะกรรมการ
กฎระเบยี บของกลุม
ตลอดจนวตั ถุประสงค
ในการจัดตง้ั กลมุ

• ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡Å‹ØÁáÁº‹ ÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 27

4. สมาชิกมีการพัฒนาตนเอง ใฝหาความรูและถายทอดความรู
แกผอู นื่

5. กระตุนใหผูนำกลุมและเพื่อนสมาชิกปฏิบัติงานตาง ๆ ที่เกิด
ประโยชนแกส ังคม

6. ใหค วามรว มมอื และสนบั สนนุ การดำเนนิ กจิ กรรมกลมุ อยา งตอ เนอ่ื ง
7. แนะนำเพื่อนบานที่ไมไดเปนสมาชิกใหเห็นคุณคาความสำคัญ
ของการทำงานรว มกนั เปน กลุม
8. ปฏิบัติตามมติและขอบังคับของกลุม และใหความรวมมือ
กับราชการในโอกาสอันสมควร
9. ไมกระทำเรื่องท่เี สื่อมเสียแกก ลมุ และสมาชกิ

28 • ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡Å‹ÁØ áÁ‹ºŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

µÍ¹·èÕ 2.3 ÃÐàºÂÕ º¢ÍŒ ºÑ§¤ºÑ ¢Í§¡Å‹ÁØ áÁº‹ ÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã

ระเบียบขอบังคับของกลุมแมบานเกษตรกร หมายถึง กฎ กติกา
และหนาที่ที่สมาชิกกลุมแมบานเกษตรกรทุกคนตองปฏิบัติตาม โดยให
สมาชิกกลุมแมบานเกษตรกรทุกคนมีสวนรวมในการเสนอความคิดเห็น
และใหคณะกรรมการกลุมแมบานเกษตรกรรวบรวมและสรุปเปนมติ
ทป่ี ระชมุ ทราบ ในการกำหนดระเบยี บขอ บงั คบั ของกลมุ แมบ า นเกษตรกร
จะกำหนดขึ้นภายในของสมาชิกกลุมแมบานเกษตรกรครั้งแรกเมื่อมีการ
รวมกลุมขึ้น เชน คุณสมบัติผูสมัครเปนสมาชิกกลุม ฯ การกำหนดการ
ประชุม การจัดสรรผลกำไร การออม การจัดทำบัญชีของกลุมแมบาน
เกษตรกร เปน ตน
ตัวอยางเชน มติขอตกลงรวมกันของกลุมแมบานเกษตรกรปาชุมชน
บา นหวยสะพานสามคั คี จังหวัดกาญจนบุรี

1. สมาชิกและกรรมการตองมีคุณธรรม สรางสรรค ขยัน
มีจิตสาธารณะ

2. สมาชิกทุกคนตองมีภูมิลำเนาอยูตำบลหนองโรง และพรอมที่
จะปฏบิ ตั ติ ามระเบยี บของกลุม

3. สมาชิกแรกเขาถือหุนอยางนอย 1 หุน ๆ ละ 100 บาท และ
ชำระคา หุนเพ่ิมในการประชมุ ใหญส ามญั ประจำป

4. คณะกรรมการมีตำแหนงคราวละ 4 ป คัดเลือกผูหมดวาระ
ภายใน 5 วนั

5. ถาประธาน รองประธานไมสามารถเขาประชุมไดใหที่ประชุม
มีมติเลอื กคณะกรรมการข้ึนเปน ประธานในครง้ั น้ัน ๆ

• ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡Å‹ÁØ áÁº‹ ŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 29

6. คณะกรรมการประชุมเดือนละ 1 ครั้ง แตถามีเรื่องเรงดวน
ใหมกี ารประชมุ ไดมากกวา 1 ครง้ั

7. การจัดสรรกำไรสทุ ธปิ ระจำป
- เงนิ ปน ผล 10%
- เงินสวสั ดิการสมาชกิ 5%
- เงินสมทบกลมุ 85%

8. เงนิ ทกุ ประเภทตอ งฝากไวก บั ธนาคารในนามกลมุ มผี รู บั ผดิ ชอบ
เบิก - จา ย 3 คน

9. กลมุ ตอ งทำบญั ชอี ยา งรอบคอบทกุ ครง้ั และปด ประกาศใหท ราบ
โดยทั่วกัน

30 • ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡Å‹ØÁáÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

µÍ¹·èÕ 2.4 ¡¨Ô ¡ÃÃÁ¢Í§¡Å‹ØÁáÁº‹ ŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã

กิจกรรมของกลุมแมบานเกษตรกร คือ สิ่งที่สมาชิกดำเนินการ
รว มกนั เพอื่ ใหบ รรลุเปา หมายทกี่ ำหนดไว มี 2 ลกั ษณะ ดงั นี้

1. กิจกรรมรวม คือ กิจกรรมที่สมาชิกทั้งกลุมรวมกันปฏิบัติและ
รับผิดชอบโดยคณะกรรมการกลุมฯ เปนผูกำกับ ดูแล สถานที่ดำเนิน

กจิ กรรม อาจเปน สถานทใ่ี ดสถานทห่ี นง่ึ ของ
สมาชิก ที่สาธารณะของหมูบาน หรือ
ทใ่ี ดทห่ี นง่ึ ตามแตพ จิ ารณาเลอื กตาม
ความเหมาะสม กจิ กรรมรวมนเ้ี ปน
หัวใจในการดำเนินงานของกลุม
ทจ่ี ะใหสมาชิกมีความสามัคคกี ัน
ชวยเหลือซึ่งกันและกัน เรียนรูวิธี
การทำงานรวมกัน ผลหรือรายได
ที่เกิดขึ้นจากการมีกิจกรรมรวมกัน

อาจแบงปนในหมูสมาชิกหรือใชเปนเงินกองทุนของกลุม ควรดำเนินการ
ดงั นี้

1) จดั ประชมุ หารือกันในกลุม
ใหทราบความตองการของ
สมาชิก และทรัพยากร
ที่มีอยู เพื่อวางแผนวา
จะดำเนนิ การอะไรบา ง
ในรอบปโ ดยสมาชกิ
เห็นชอบรว มกนั

• ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡ÅØÁ‹ áÁ‹ºŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 31

2) รับความรูดานวิชาการจากเจาหนาที่ หรือใชภูมิปญญามา
ประยกุ ตในการทำกิจกรรม

3) ขอคำแนะนำจากเจาหนาที่ในการกำหนดกิจกรรมของกลุม
ใหสอดคลอ งกับความตองการของสมาชิก และสภาพทองถ่ิน

4) คณะกรรมการกำหนดกิจกรรมของกลุมในรอบป ซึ่งไดจาก
สมาชิกเห็นชอบรวมกัน อาจเปนกิจกรรมในชีวิตประจำวัน ครอบครัว
ส่ิงแวดลอมและการประกอบอาชพี เพ่มิ รายได

32 • ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡Å‹ÁØ áÁº‹ ÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

2. กจิ กรรมกลุม ยอ ย หรืองานกลมุ ยอย คอื กจิ กรรมทกี่ ลมุ ใหการ
สนบั สนนุ ตามความถนดั ของสมาชกิ อาจเลอื กกจิ กรรมดา นเคหกจิ เกษตร
หรอื การเกษตร ตามความสนใจ สมคั รใจ และเหมาะสมกบั ภาวะเศรษฐกจิ
ของแตล ะบคุ คล เพอ่ื ใหส มาชกิ มคี วามรู ความชำนาญในวชิ าเฉพาะอยา ง
จริงจัง ใชเวลาวางใหเกิดประโยชนในการหารายไดเพิ่ม ตลอดจนเปน
การพฒั นาอาชีพและเศรษฐกิจระดับครัวเรือนและชมุ ชนใหมีความม่นั คง

• ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅÁØ‹ áÁº‹ ŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 33

µÍ¹·èÕ 2.5 ¡Í§·Ø¹¢Í§¡ÅÁ‹Ø áÁ‹ºŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã

กองทนุ กลมุ แมบ า นเกษตรกร เปน การพฒั นาพน้ื ฐานดา นเศรษฐกจิ
ของกลุมแมบานเกษตรกร โดยจัดตั้งขึ้นมาเพื่อใหสมาชิกกลุมรวมกัน
สะสมทนุ เพอ่ื ใหเ ปน แหลง ใชท รพั ยากรหลกั ในการดำเนนิ กจิ การของกลมุ
และบรหิ ารจดั การทนุ ในการขบั เคลอ่ื นกจิ กรรมของกลมุ เชน การระดมหนุ
การจดั หาแหลง เงนิ ทนุ และเงนิ อดุ หนนุ ทง้ั จากหนว ยงานภาครฐั และเอกชน
เปน ตน

2.5.1 ความหมายของกองทุน
กองทุน หมายถึง แหลงรวมทุน และทรัพยากร ปจจัย

เชน เงนิ สตั ว พชื ปจ จยั การผลติ วสั ดอุ ปุ กรณ ฯลฯ ทส่ี ามารถนำมาใช
หมุนเวียนเพื่อดำเนินกิจการตามวัตถุประสงคของกลุมหรือชุมชนนั้น
เชน กองทุนเพื่อการผลิต กองทุนเพื่อการแปรรูป กองทุนปุย กองทุน
ผูปลกู สับปะรด กองทุนอาหาร กองทนุ หมูบา น ฯลฯ เปน ตน

กองทนุ มที ่ีมาได 2 ลักษณะ ดังน้ี
1) กองทนุ ทเ่ี กดิ ขน้ึ โดยเกษตรกร เกดิ จากการตระหนกั ถงึ ปญ หา
ในเรอ่ื งทนุ จงึ ไดม กี ารระดมหนุ เปน เงนิ ทนุ จำนวนหนง่ึ จากสมาชกิ กำหนด
ระเบยี บ กฎ กตกิ าในการใชเ งนิ ทนุ ใหก ระจายไปในหมสู มาชกิ และคดั เลอื ก
สมาชิกที่มีความซื่อสัตย เสียสละ และมีคุณธรรม เปนกรรมการเขามา
บรหิ ารจดั การเงนิ กองทุนนัน้
2) กองทนุ ทเ่ี กดิ ขน้ึ จากโครงการ/กจิ กรรมพฒั นาของสว นราชการ
และองคก รพฒั นาเอกชน โดยการสนบั สนนุ งบประมาณในการดำเนนิ การ
ตามวตั ถปุ ระสงคข องกจิ กรรม/โครงการแกก ลมุ เกษตรกรซง่ึ สามารถนำมา
เปน ทุนรเิ ริ่มดำเนนิ การในรปู แบบของกองทุน

34 • ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

กองทุนกลุมแมบานเกษตรกรมีความสำคัญตอสมาชิก และกลุม
แมบานเกษตรกร ดงั น้ี

1) สงเสริมพัฒนาอาชีพของกลุมและสมาชิก ชวยใหกลุมแมบาน
เกษตรกรมีทุนในการขยายการดำเนินกิจการตอไปได รวมถึงการเปน
แหลงทุนใหกับการประกอบอาชีพดานการเกษตร หรือเกี่ยวเนื่องกับ
การเกษตรของครอบครัวสมาชิกกลุมอีกดวย ซึ่งการประกอบอาชีพ
ดังกลาวนี้ จำเปนตองมีทุนที่จะนำมาใชในการซื้อปจจัยการผลิต
การจางแรงงานการเกษตร ฯลฯ เปนตน

2) บรรเทาเหตุฉุกเฉินและความจำเปนเรงดวนของสมาชิกกลุม
เชน เจ็บปวย ประสบอุบัติเหตุ เกิดภัยพิบัติ หากกลุมแมบานเกษตรกรมี
กองทนุ กส็ ามารถบรรเทาความเดือดรอนใหแ กส มาชกิ กลมุ ได

3) ชว ยใหเ กดิ การเรยี นรดู า นการบรหิ ารจดั การกองทนุ ในกลมุ แมบ า น
เกษตรกร การดำเนนิ งานกองทนุ ตอ งมคี วามรดู า นตา ง ๆ เชน การบรหิ ารเงนิ
การบรหิ ารคน การจดั ทำบญั ชี เปน ตน เม่ือมกี ารดำเนินงานดานกองทนุ
ก็จะเกิดการเรียนรู การบริหารจัดการกองทุน โดยเฉพาะอยางยิ่ง
คณะกรรมการกลมุ แมบ า นเกษตรกรและสมาชกิ ผูดูแลกองทุน

2.5.2 การสรางกองทนุ กลุมแมบา นเกษตรกร
กองทุนกลุมแมบานเกษตรกร นอกจากเปนเครื่องมือที่

นำมาใชเ พอ่ื ลดปญ หาเรอ่ื งทนุ ในการดำเนนิ กจิ การตา ง ๆ ของกลมุ แลว
ยงั เปน เครอ่ื งมอื ในการสรา งกระบวนการเรยี นรู การบรหิ ารจดั การการเงนิ
ของกลมุ ซง่ึ จะนำไปสกู ารพง่ึ พาตนเองได อยา งไรกต็ ามในการจดั ตง้ั กองทนุ
ของกลุมแมบานเกษตรกร เจาหนาที่สงเสริมการเกษตรสามารถใหความ
รูเกี่ยวกับการจัดตั้งกองทุน และเปนพี่เลี้ยงใหคำปรึกษาในการสราง
การเรยี นรรู วมกนั ในการบริหารจดั การกองทนุ ตามขั้นตอน ดังน้ี

• ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡ÅÁ‹Ø áÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 35

1) การสรางความเขาใจรวมกันของสมาชิกกลุมแมบานเกษตรกร
คณะกรรมการกลุมแมบานเกษตรกรรวมกับเจาหนาที่สงเสริมการเกษตร
จัดประชุมสมาชิกกลุมแมบานเกษตรกร เพื่อสรางความเขาใจรวมกันใน
เรอ่ื งตา ง ๆ เกย่ี วกบั กองทนุ กลมุ แมบ า นเกษตรกร ไดแ ก ความหมายของ
กองทุน ความสำคัญ/ประโยชนของกองทุน แหลงที่มาของกองทุน และ
แนวทางการดำเนนิ งาน เปน ตน

2) การจดั ตง้ั กองทนุ กลมุ แมบ า นเกษตรกร เมอ่ื สมาชกิ กลมุ แมบ า น
เกษตรกรมีความเห็นตรงกันวาจะดำเนินการจัดตั้งกองทุนกลุมแมบาน
เกษตรกร คณะกรรมการกลมุ รว มกบั เจา หนา ทส่ี ง เสรมิ การเกษตร นดั หมาย
สมาชิกกลุมจัดการประชุมเพื่อยกรางระเบียบขอบังคับ โดยกระตุนให
สมาชกิ กลมุ แมบ า นเกษตรกรมสี ว นรว มในการกำหนดแนวทางการดำเนนิ งาน
ของกองทนุ กลุม แมบา นเกษตรกรในเรอื่ งตา ง ๆ ไดแก

36 • ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡ÅÁØ‹ áÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

- วัตถปุ ระสงคของกองทนุ
- คดั เลอื กคณะกรรมการในการดำเนินงานกองทุน
- กำหนดกฎระเบียบขอ บงั คับ
- วิธกี ารระดมทนุ
- กำหนดวนั ปฏบิ ตั งิ าน/การประชาสมั พนั ธข อ มลู ขา วสารของ
กองทุน
- กำหนดการจดั สรรผลประโยชนใหแ กสมาชกิ
หมายเหตุ ในการระดมทุนเขากองทุนกลุมแมบานเกษตรกร สามารถใช
การระดมทนุ การลงหนุ และการฝากเงนิ ออมของสมาชกิ ตามขอ กำหนด
ของที่ประชุม โดยจัดทำสมุดประจำตัวของสมาชิกสำหรับเปนหลักฐาน
การเงนิ ของสมาชกิ หรอื อาจนำเงนิ หรอื วสั ดอุ ปุ กรณท ไ่ี ดร บั จากการสนบั สนนุ
ของหนวยงานตาง ๆ เขาบัญชีรายไดของกลุม เพื่อเปนกองทุนในการ
ดำเนินกิจการตอไป

• ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁ‹ºŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 37

3) การเพม่ิ ประสทิ ธภิ าพการดำเนนิ งานกองทนุ กลมุ แมบ า นเกษตรกร
เมอ่ื มกี ารดำเนนิ งานกองทนุ กลมุ แมบ า นเกษตรกร อาจมปี ญ หา อปุ สรรค
ในการดำเนนิ งานบา ง นอกจากการไดร บั คำแนะนำจากเจา หนา ทส่ี ง เสรมิ
การเกษตร และผทู เ่ี กย่ี วขอ งแลว ควรมกี ารศกึ ษาเรยี นรเู พม่ิ เตมิ ในกจิ กรรม
ทเ่ี กย่ี วขอ ง ไดแ ก การเรยี นรเู กย่ี วกบั บญั ชปี ระเภทตา ง ๆ การบรหิ ารจดั การ
กองทุน การศกึ ษาดูงานจากกลมุ ทีป่ ระสบผลสำเร็จดา นกองทุน เปนตน

4) การเยี่ยมเยียน ติดตามใหคำแนะนำการดำเนินงานกองทุน
เจาหนาที่สงเสริมการเกษตรควรหมั่นเยี่ยมเยียน ติดตาม ใหคำแนะนำ
แกกลุมแมบานเกษตรกรในการดำเนินงานกองทุน เพื่อใหกลุมสามารถ
แกไ ขปญ หาตา ง ๆ ทีอ่ าจเกิดขนึ้ ได

2.5.3 การบริหารกองทุน
การบริหารกองทุนมีขั้นตอนการดำเนนิ งาน ดังน้ี
1) การจัดตั้งคณะกรรมการบริหารกองทุน สมาชิกกลุม

ตอ งตง้ั กตกิ าขอ ตกลงรว มกนั ตามเงอ่ื นไขของมตทิ ป่ี ระชมุ กลมุ ในเรอ่ื งราว
ตาง ๆ เชน การคัดเลือกคณะกรรมการกองทุน การกำหนดคุณสมบัติ
ของคณะกรรมการกองทนุ การกำหนดระเบยี บ ขอ บงั คบั ในการดำเนนิ งาน
กองทุน กำหนด
บทบาทสมาชิก
การเปดบัญชีเงินฝาก
ของกองทุน และ
อืน่ ๆ ถามี

38 • ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡ÅÁ‹Ø áÁº‹ ŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

2) การบรหิ ารเงนิ ใหเปนไปตามเงอื่ นไขของมตทิ ่ีประชมุ เชน
การเกบ็ รกั ษา แตง ต้ังคณะกรรมการอยางนอ ย 3 คน ในการเปด บัญชี

เก็บเงินไวไ ดไ มเกิน........วนั
การเบิกเงิน
การกยู ืม การจัดทำบัญชกี ยู มื

กำหนดวงเงินกยู ืม
เง่อื นไขการใหก ู
การสง คนื การกำหนดระยะเวลา
วงเงิน
3) การจดั การดา นผลประโยชน และการจดั สรรผลประโยชน เชน
การวางเงื่อนไขใหการสนับสนุนเงินที่ไดจากการจำหนายผลผลิต
ผลประโยชนที่ไดรับของกลุม เงินสมทบจากสมาชิกหรือกลุมตาง ๆ
ผลประโยชนจากเงินใหกูยืมแกสมาชิก เงินจากการจัดหางานหรือทำ
กจิ กรรมของกลมุ การเพิ่มเปนเงินทนุ เพื่อดำเนินกจิ กรรมในปตอ ๆ ไป
การปนผลใหสมาชิกตามหุน (ถามี) คาดำเนินการของคณะกรรมการ
คาชวยเหลือสวัสดิการของสมาชิก และคาชวยเหลือสังคมและสาธารณะ
ประโยชน เปนตน

• ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁº‹ ŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 39

µÍ¹·Õè 2.6 ¡ÒäѴàÅÍ× ¡à¡ÉµÃ¡Ã ʶҺ¹Ñ à¡ÉµÃ¡Ã
áÅÐÊˡó´Õà´¹‹ á˧‹ ªÒµÔ (»ÃÐàÀ·¡ÅØÁ‹ áÁ‹ºŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã)

กระทรวงเกษตรและสหกรณ มีนโยบายใหหนวยงานในสังกัด
ดำเนินการการคัดเลือกเกษตรกร สถาบันเกษตรกร และสหกรณดีเดน
แหงชาติ เปนประจำทุกป เพื่อเปนการยกยองเชิดชูเกียรติแกเกษตรกร
สถาบนั เกษตรกร และสหกรณท ม่ี ผี ลงานดเี ดน ใหเ ปน ทป่ี รากฏตอ สาธารณะ
ตลอดจนเปน การใหค วามสำคญั และสรา งขวญั กำลงั ใจใหผ ปู ระกอบอาชพี
เกษตรกรรมและสหกรณ ใหม พี ลงั ใจสรา งผลงานทเ่ี ปน ประโยชนต อ อาชพี
การเกษตรและการพัฒนาสหกรณใหเกิดผลดีตอประเทศตอไป
โดยมอบหมายใหหนวยงานในสังกัดดำเนินการคัดเลือก สำหรับประเภท
กลุมแมบานเกษตรกร ดำเนินการคัดเลือกโดยกรมสงเสริมการเกษตร
มหี ลักเกณฑการคัดเลอื กดังนี้

40 • ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅÁ‹Ø áÁ‹ºŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

2.6.1 คณุ สมบตั ทิ ว่ั ไปของกลมุ แมบ า นเกษตรกรดเี ดน ทม่ี สี ทิ ธ์ิ
เขา รบั การคดั เลอื กตองมีคณุ สมบัตทิ ั่วไป ดงั น้ี

1) เปนกลุมแมบานเกษตรกร ที่ขึ้นทะเบียนเพื่อรับ
การสงเสริมและสนับสนุนจากสำนักงานเกษตรจังหวัดมาแลวอยางนอย
3 ป โดยการตรวจสอบเอกสาร

2) มีผลการดำเนนิ งานยอ นหลังใหค ณะกรรมการตัดสนิ
ตรวจสอบไดอ ยางนอ ย 3 ป

3) กลมุ แมบ า นเกษตรกรทเ่ี คยไดร บั พระราชทานโลร างวลั
ดีเดนแหงชาติแลว ไมสามารถสงเขารับการคัดเลือกอีกภายใน 5 ป
พิจารณาจากปปฏิทินวันที่ไดรับพระราชทานโลรางวัลจนถึงวันสงเขารับ
การคดั เลอื กระดับจงั หวัดอกี ครัง้

• ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅÁ‹Ø áÁ‹ºŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 41

2.6.2 หลักเกณฑการคัดเลือกกลุมแมบานเกษตรกรดีเดน
ตองผานเกณฑการคัดเลือกดวยคะแนนรวม ไมต่ำกวารอยละ 80
มรี ายละเอยี ดดงั นี้

หลกั เกณฑการคดั เลือก พิจารณาจาก
(100 คะแนน)

1. ความคิดริเริม่ 1.1 ความคดิ ริเรมิ จัดต้ังกลุม เหตุผลในการดำเนิน
(10 คะแนน) กจิ กรรม ความคิดสรางสรรค
2. ความสามารถใน 1.2 การขยายผลตอ ยอด นำภมู ปิ ญ ญามาประยกุ ตใ ช
การบริหารและ ในการพัฒนางานในภาพรวมของกลมุ
การจัดการสถาบัน 1.3 การนำเทคโนโลยีทีเ่ หมาะสมมาประยกุ ตใ ชใน
(35 คะแนน) การพฒั นาผลติ ภัณฑ เพื่อเพิ่มประสทิ ธภิ าพการผลติ
สามารถใชทรพั ยากรและวัตถดุ บิ อยางคมุ คา
ผลิตสนิ คาทม่ี คี ุณภาพโดยใชต นทนุ ตำ่
2.1 โครงสราง บทบาทหนา ท่ชี ัดเจน
2.2 ระบบเอกสารตรวจสอบได พจิ ารณาจากการบนั ทกึ
การประชมุ การกำหนดวตั ถปุ ระสงค การมอบงาน
การจดั ทำบญั ชตี าง ๆ ไดแก รบั - จา ย เงนิ ทนุ
หมนุ เวียน การออมของสมาชิก และการจดั สรร
ผลประโยชน
2.3 มีแผนการพัฒนากลมุ
2.4 มกี ฎระเบียบชดั เจนและสมาชิกถอื ปฏิบัติ
2.5 การพัฒนาทุน และประสานแหลง ทนุ
2.6 มกี ารแจงขา วสารทเี่ ปน ประโยชนต อสมาชกิ
อยา งสม่ำเสมอ

42 • ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡ÅØÁ‹ áÁº‹ ŒÒ¹à¡ÉµÃ¡Ã •

หลักเกณฑก ารคดั เลอื ก พิจารณาจาก
(100 คะแนน)

2. ความสามารถใน 2.7 มกี ารบรู ณาการการทำงานเชอื่ มโยงการประสาน
การบรหิ ารและ งานกบั หนวยงานตางๆ
การจดั การสถาบนั 2.8 การแกไ ขปญ หา แนวคิดผนู ำ
(35 คะแนน) 2.9 ความเสยี สละ
(ตอ ) 2.10 สามารถสอ่ื สาร ถา ยทอด ขยายผล มผี อู น่ื ทำตาม
2.11 การพฒั นาคณุ ภาพชีวิตของครัวเรือนเกษตรกร
และชมุ ชน
2.12 การสรางความมนั่ คงดา นอาหารในครวั เรอื น
และชมุ ชน
2.13 การสรา งสขุ ภาวะในครวั เรอื นและอาชพี
การเกษตร
3. บทบาทและการมี 3.1 สมาชกิ รว มรปู ญ หา รแู ผน กจิ กรรมกลมุ
สว นรวมของสมาชกิ ตอ เขา ประชุม รบั ความรู รวมรับผดิ ชอบทำงานใหเสร็จ
สถาบนั (25 คะแนน) 3.2 ความรู ความเขาใจในบทบาทหนาทข่ี องสมาชกิ
และคณะกรรมการรวมถงึ วตั ถุประสงคข อง
การรวมกลุมแมบา นเกษตรกร
3.3 สมาชกิ มีการพฒั นาตนเอง ใฝหาความรู และ
สามารถถายทอดสูบคุ คลอ่นื ไดทงั้ ระดับครอบครวั
และชุมชน
3.4 ความรู ความเขาใจของสมาชิกตอ กฎระเบียบ
ของกลุม และปฏบิ ัตติ ามกฎระเบียบ
3.5 การแตงตงั้ คณะกรรมการกลุมแมบ านเกษตรกร
โดยมีการเลือกตงั้ คณะกรรมการชดุ ใหมแทนชดุ เกา
ทค่ี รบวาระ

• ¡ÒôÓà¹Ô¹§Ò¹¡ÅØ‹ÁáÁ‹ºÒŒ ¹à¡ÉµÃ¡Ã • 43

หลักเกณฑก ารคัดเลือก พจิ ารณาจาก
(100 คะแนน)
4.1 การเพิ่มขึ้นของจำนวนสมาชกิ
4. ความมนั่ คงและ 4.2 ความม่ันคง ตอ เน่อื ง สมำ่ เสมอของการดำเนิน
ฐานะทางเศรษฐกิจ กิจกรรม
ของสถาบนั 4.3 ความสามารถในการจดั หาทนุ พิจารณาจาก
(15 คะแนน) เงินทนุ เคร่ืองมอื วัสดอุ ุปกรณ บุคลากร เพอ่ื ใชใ น
การบรหิ ารดำเนนิ กจิ กรรมกลมุ
5. การทำกิจกรรมดาน 4.4 ความสามารถในการบรหิ ารทนุ อยา งมปี ระสทิ ธผิ ล
สาธารณประโยชนแ ละ และประสทิ ธิภาพ
การอนรุ กั ษธรรมชาติ 4.5 การเตบิ โตและความม่นั คงทางฐานะการเงินของ
และสิ่งแวดลอ ม กลุม ยอนหลัง 3 ป พิจารณาจากสินทรัพย เงินทุน
(15 คะแนน) หมนุ เวยี น หนส้ี นิ รายได ผลกำไร ขาดทนุ เงนิ ปน ผล
4.6 การออมเพือ่ การผลิต สวัสดิการทีเ่ ออื้ ตอสมาชิก
การจดั สรรผลประโยชน
4.7 แผนและโอกาสในการพฒั นากลุมในอนาคต
5.1 การดำเนนิ กิจกรรมของกลมุ แมบ านเกษตรกร
อยูบ นพืน้ ฐานการอนุรกั ษธ รรมชาตแิ ละส่งิ แวดลอม
5.2 การเปน วิทยากรถา ยทอดความรู
5.3 การใชสถานท่ตี งั้ และดำเนนิ กจิ กรรมของ
กลมุ แมบา นเกษตรกรเปนแหลง เรียนรู ฝกอบรม
และศกึ ษาดูงาน เปนตน
5.4 การใชส ถานทต่ี ง้ั กลมุ แมบา นเกษตรกรเปน
ศูนยก ลางประสานงานใหค วามชว ยเหลอื ในชมุ ชน
5.5 การบำเพญ็ สาธารณประโยชน/จิตอาสา