ไฟฟ้าสถิต

EVALUATION

รปุ ทา้ ยกิจกรรม

40

ช่ือ-สกุ ล ผงั ความคิด วนั ท่ี
เลขที่ ชนั้

คําช้ีแจง :ใหน้ กั เรยี นเขียนแผนผงั ความคิดและอธิบายใตแ้ ผนผงั ท่ีไดจ้ ากการ
ทํากิจกรรม เรอื่ ง หลอดดดู วิญญาณ แลว้ ตอบคําถามต่อไปน้ี

41

เหรยี ญท่ีสะสมได้

ชดุ กิจกรรมท่ี 3 หลอดดดู วิญญาณ

42

ช่วกยลพบั บาา้ UนFO

วตั ถปุ ระสงคก์ ารเรยี นรู้

ดา้ นความรู้

1. อธิบายกฎของคลู อมบไ์ ดถ้ กู ตอ้ งตามกระบวนการ
ทางวิทยาศาสตร์

ดา้ นทกั ษะ

2. สงั เกต ทดลองแรงระหว่างประจไุ ดถ้ กู ตอ้ งตาม
หลกั วิทยาศาสตร์

ดา้ นเจตคติ

3. ความใฝ่ เรยี นรแู้ ละความรบั ผดิ ชอบ

44

ฉ สงั เกตใหด้ ี
ถงุ น้ีมาจากดาวไหน

จากภาพนกั เรยี นสงสยั หรอื ไมว่ ่า ผชู้ ายคนน้ีเขากาํ ลงั ทําอะไรอยู่ ??

45

คําถามสะกิดความรู้

1. จากภาพนกั เรยี นคิดว่าผชู้ ายกาํ ลงั ทําอะไรอยู่ ??

2. จากภาพนกั เรียนคิดว่าอปุ กรณท์ ่ีผชู้ ายคนนนั้ ใชม้ ีอะไรบา้ ง
ในการทําใหถ้ งุ ลอย ?

46

ใบความรสู้ ง่ ฉนั กลบั บา้ นที

Benjamin Franklin พบว่าการขัดสีวัตถดุ ว้ ยผา้ ขนสัตว์ ทําใหเ้ กิดประจบุ นวัตถุ
และเมื่อทดลองนาํ แท่งแกว้ และยางท่ีมีประจจุ ากการขดั สีไปวางใกลแ้ ท่งยาง ท่ีแขวนไว้
ดว้ ยเชือกพบว่าแท่งแกว้ ออกแรงดดู แต่แท่งยางออกแรงผลัก แสดงว่าประจทุ ่ีเกิดใน
วัสดุ ชนิดเดียวกันจะผลักกันและประจใุ นวัสดตุ ่างชนิดจะดดู กัน ประจทุ ําใหเ้ กิดแรง
กระทาํ กับวัตถไุ ด้ 2 แบบ มีประจุ 2 ชนิด คือ ประจบุ วก และ ประจลุ บ แรงท่ีเกิดจาก
ประจตุ า่ งชนดิ กนั จะดดู กนั และประจุ ชนดิ เดยี วกนั จะผลกั กนั

วัสดโุ ดยทัว่ ไปจะเป็ นกลางทางไฟฟ้ า คือ มีประจบุ วกเท่ากับประจลุ บ และมี
อิเล็กตรอนจาํ นวนมหาศาลในเนื้อวัสดุ ฉนวน เช่น แกว้ และ ยาง เป็ นวสั ดทุ ี่ไม่นาํ ไฟฟ้ า
เมอ่ื นาํ ไปขดั ถจู ะเกิดประจบุ ริเวณที่มีการเสียดสี ประจทุ ี่เกิดขน้ึ จะไมส่ ามารถเคล่อื นท่ีไป
ยงั สว่ นอื่น ๆ ของวสั ดไุ ด้ ตวั นาํ เชน่ ทองแดง อลมู เิ นยี ม และ เงนิ เมอื่ มปี ระจเุ กิดขนึ้ ใน
ส่วนหน่ึงของวัสดุ ประจจุ ะกระจายตัวออกไปทัว่ ทั้งพื้นผิวของวัสดเุ พราะอิเล็กตรอน
สามารถเคลอ่ื นท่ไี ดอ้ ยา่ งอสิ ระทผี่ วิ ตวั นาํ

Charles Coulomb, บอกว่าขนาดของแรงระหวา่ งประจไุ ฟฟ้ าพบว่า
แรงที่เกิดขน้ึ ระหว่างประจจุ ะมีทิศตามแนวเสน้ ตรงที่เช่อื มระหวา่ งประจนุ นั้
ถา้ ประจเุ ป็ นชนิดเดียวกันจะเป็ นแรงผลักและประจตุ ่างชนิดเป็ นแรงดดู
ขนาดของแรงลดลงตามระยะหา่ งกาํ ลงั สอง และขนึ้ กบั ปริมาณประจุ

47

ช่วยพา UFO กลบั บา้ น EXPLAN ฉATION

สถานการณ์

ในการพายาน UFOกลับไปยังดาวค่อนข้างยากลําบาก
เนื่องจากไม่มีเช้ือเพลิงหลงเหลืออย่นู อ้ ยมาก เหลือแค่ลกู โป่ ง,
ผา้ เช็ดตวั ,ชอ้ นโลหะ,ทิชชู และระยะทางคอ่ นขา้ งไกล จึงตอ้ งมีการ
วางแผนกอ่ นจะพายาน UFO ข้ึนบินไปส่อู วกาศ ซ่ึงยาน UFO มี
ลกั ษณะเป็ นวงกลม บางเบา เสน้ ผ่านศนู ยก์ ลาง 6 เซนติเมตร
ความหนาของปี กยาน 2 เซนติเมตร ดงั ภาพดา้ นลา่ ง

ยาน UFO

ฐานยาน UFO

นกั เรยี นชว่ ยนกั บินอวกาศพายาน UFOกลบั ไปสง่ ยงั ดาวไดห้ รอื ไม่

= = 5 point

48

ช่วยพา UFO กลบั บา้ น

1.จากสถานการณป์ ัญหาที่พบคืออะไร??
2. ขอ้ จํากดั ของสถานการณน์ ้ีมีอะไรบา้ ง?

3. จากสถานการณแ์ ละปัญหาขา้ งตน้ มีประเด็นวิทยาศาสตร์
ใดบา้ ง ?

49

ช่วยพา UFO กลบั บา้ น

วิธีทําการทํากิจกรรม

1.ใหน้ กั เรยี นนําถงุ มาไดใ้ หไ้ ดต้ ามสถานการณก์ าํ หนด
2. นําลกู โป่ งมาเป่ า 1 ลกู
3. ใหน้ กั เรียนเลือกอปุ กรณท์ ี่สามารถใชใ้ นการทํากิจกรรมช่วยพา UFOกลบั บา้ น
มีดงั น้ี อปุ กรณห์ ลกั คือ ถงุ พลาสติก = ยาน UFO

ลกู โป่ ง = ฐานของยาน UFO
อปุ กรณส์ าํ หรบั เช้ือเพลิง คือ ผา้ เช็ดตวั ,ชอ้ นโลหะ,ทิชชู
***ใหน้ กั เรยี นเลือกอปุ กรณส์ าํ หรบั เช้ือเพลิงไดแ้ ค่ 1 ชนิด
4. นกั เรยี นลงมือทําตามแผนท่ีนกั เรยี นวางไวแ้ ละบนั ทึกบนั

4.จากสถานการณใ์ หน้ กั เรียนหาวิธีทําอย่างไรใหย้ าน UFOลอยใน
อากาศได้ จงอธิบายวิธีการทํา วาดรปู ประกอบ พรอ้ มบอกเหตผุ ลว่า
ทําไมถึงใชเ้ ช้ือเพลิงน้ีในการทํากจิ กรรม

50

ช่วยพา UFO กลบั บา้ น

วาดภาพประกอบ

51

EVALUATION

สรปุ ผลการทําภารกิจ

นกั เรยี นช่วยพายาน UFO กลบั บา้ นไดห้ รอื ไม่

52

จากการทํากิจกรรมให้นักเรียนสรปุ ผลและอภิปรายใน
ประเด็นของแรงทางไฟฟ้ า ตามกฎของ Coulomb's Law

53

เหรยี ญที่สะสมได้

ชดุ กิจกรรมท่ี 4 ชว่ ยพา UFO กลบั บา้ น

54

ELECTROSCOPE

วตั ถปุ ระสงคก์ ารเรยี นรู้

1. อธิบายการทํางานของเคร่ืองอิเล็กโทรสโคปไดถ้ กู ตอ้ ง
ตามหลกั วิทยาศาสตร์

2. ออกแบบ ประดิษฐเ์ ครอื่ งอิเล็กโทรสโคปไดย้ า่ งสมบรู ณ์
3. ความคิดสรา้ งสรรค์ และความตง้ั ใจในการทํางาน

ELECTROSCOPE DIY

56

สถานการณ์ 1 ENGAGEM ฉENT

เด็กชายตพู่ บว่าตอนเด็กชายตเู่ ดนิ ไปเปิ ดประตหู อ้ งขณะที่
จบั ลกู บิดประตแู ลว้ รสู้ ึกเหมือนไฟช็อต เด็กชายตจู่ ึงคิดว่าอาจจะ
มีไฟฟ้ าสถิตเกิดขึ้น แต่จะทําอย่างไรใหท้ ราบว่ามีไฟฟ้ าสถิต
เกิดขน้ึ จริง ๆ เด็กชายตจู่ ึงอยากทาํ เคร่ืองตรวจไฟฟ้ าสถิต แตม่ ี
อปุ กรณ์แค่ ฟอยล์ หลอดพลาสติก ดินนาํ้ มัน ลกู โป่ ง กรรไก
เทปกาว แกว้ พลาสติก ผา้ เช็ดตัว แต่เด็กชายต่ไู ม่รวู้ ิธีทาํ หรือ
หลักการทํางานของเคร่ืองตรวจไฟฟ้ าสถิต ใหน้ ักเรียนช่วย
เด็กชายตู่สร้างเครื่องตรวจไฟฟ้ าสถิต โดยมีอุปกรณ์ท่ี
กาํ หนดใหแ้ ละศึกษาจากใบความรสู้ กู่ ารสรา้ งตอ่ ไปนี้

สามารถดขู อ้ มลู เพิ่มเติม
สแกน QR Code

ชว่ ยเราสรา้ งเครื่องตรวจไฟฟ้ าสถิตหนอ่ ยนะ

= = 5 point

57

“ ใบความรสู้ กู่ ารสรา้ ง ”

อิเล็กโทรสโคป (Electroscope) เป็ นเคร่ืองมือสาํ หรับตรวจไฟฟ้ าสถิต
ทเี่ ราควรทราบ มี 2 ชนดิ

1. อิเล็กโทรสโคปแบบพิทบอล แบบน้ีเป็ นแบบง่ายท่ีสุด
ประกอบดว้ ยลกู กลมเล็กทาํ ดว้ ยเม็ดโฟม หรือไสห้ ญา้ ปลอ้ งซ่ึงมนี า้ํ หนกั
เบามาก ตวั ลกู กลมแขวนดว้ ยเชือกดา้ ย หรือไหมเสน้ เล็ก ๆ จากปลาย
เสาที่ตงั้ บนแทน่ ฉนวนไฟฟ้ า

เม่ือตอ้ งการใชอ้ ิเล็กโทรสโคปนี้ตรวจสอบชนิดของประจไุ ฟฟ้ าให้
ปฏิบัติดงั น้ี ทาํ การใหป้ ระจไุ ฟฟ้ าที่ทราบชนดิ แลว้ แก่ลกู กลมเสียก่อน จึง
นาํ วัตถทุ ี่มีประจไุ ฟฟ้ าซึ่งตอ้ งการตรวจชนิดประจนุ นั้ เขา้ มาใกลล้ กู กลม
หากปรากฏว่า เกิดแรงผลกั โดยลกู กลมเคล่ือนที่หนหี ่างวัตถกุ ็แสดงว่า
ประจไุ ฟฟ้ าบนวัตถนุ ้ันเป็ นชนิดเดียวกนั กับประจไุ ฟฟ้ าบนลกู กลม แต่
ปรากฏว่าเกิดแรงดดู คือลกู กลมเคลื่อนที่เขา้ หาวัตถนุ ้ัน ก็แสดงว่า
ประจไุ ฟฟ้ าบนวัตถนุ น้ั เป็ นประจตุ ่างชนิดกันกับประจไุ ฟฟ้ าบนลกู กลม
เมื่อเราทราบชนิดประจไุ ฟฟ้ าบนลกู กลมอย่แู ลว้ จึงสามารถบอกไดว้ ่า
ประจไุ ฟฟ้ าบนวตั ถนุ น้ั เป็ นชนดิ ใด

ท่มี า : IPST Thailandhttps://www.scimath.org/article-physics/item/ 58

“ ใบความรสู้ กู่ ารสรา้ ง ”

2. อิเล็กโทรสโคปแบบแผ่นทองคําเปลว ประกอบด้วยแผ่น
ทองคาํ เปลว หรือแผน่ อะลมู ิเนียมบาง ๆ สองแผน่ ติดหอ้ ยประกบกันท่ี
ปลายแทง่ โลหะปลายบนของแทง่ โลหะนเ้ี ชอ่ื มตดิ กบั จานโลหะ ตวั แทง่ โลหะ
สอดติดแน่นอย่ใู นฉนวนไฟฟ้ าท่อนหน่ึง ตวั ท่อนฉนวนเสียบแน่นอย่กู ับ
ปลัก๊ ยาง ซึ่งสอดแนบสนิทกับฝาบนของขวดแกว้ หรือขวดพลาสติก
เพ่ือใหม้ องเห็นแผน่ ทองคาํ เปลวไดส้ ะดวก

เมอ่ื ใหป้ ระจไุ ฟฟ้ าแก่จานโลหะจะเป็ นประจชุ นดิ ใดก็ได้ ประจไุ ฟฟ้ าที่
ใหจ้ ะกระจายไปทวั่ จานโลหะ กา้ นโลหะและแผน่ ทองคาํ เปลวทง้ั สองมปี ระจุ
ไฟฟ้ าตรงกัน จะมีแรงไฟฟ้ าผลักกันระหว่างแผ่นทองคําเปลวท้ังสอง
แผน่ ทองคาํ เปลวจะกางออกจากกนั ถา้ เราใหป้ ระจไุ ฟฟ้ าลบอิสระแก่จาน
โลหะ แผ่นทองคาํ เปลวจึงปรอิเลา็กโกทรสฏโคปมแบีปบแผรน่ ทะอจงคไาุํ เฟปลวฟ้ าลบจึงย่อมมีแรงผลักกัน
ระหว่างแผน่ ทองคาํ เปลวทงั้ สองแผ่นทองคาํ จึงอา้ ออกถา้ ภาชนะที่ใสเ่ ป็ น
ขวดแกว้ แผ่นทองคําเปลวก็กางออกได้ เมื่อมีประจไุ ฟฟ้ ามาท่ีจานบน
เพราะแผน่ ทองคาํ เปลวทงั้ สองมปี ระจตุ รงกนั จึงผลกั กนั ทาํ ใหก้ างออก

ทมี่ า : IPST Thailandhttps://www.scimath.org/article-physics/item/ 59

ELEC“TDROIYS”COPE EXPLANATION

ช่ือ-สกุ ล……………………………………………………………… วนั ที่ ………………………..
เลขที่…………………………………………………..................... ชน้ั ………………………….

1. จากสถานการณท์ ่ี 1 ปัญหาท่ีเด็กชายต่พู บมีอะไรบา้ ง ?

2. จากสถานการณด์ งั กลา่ วมีขอ้ จํากดั อะไรบา้ ง?

ทกุ คนพบปัญหาอะไรกนั บา้ ง

60

ELECT“RDOIYSC” OPE

3. จากสถานการณด์ งั กลา่ วนกั เรยี นไดศ้ ึกษามีประเด็นทางวิทยาศาสตร์
อะไรบา้ ง จงอธิบาย
4. นกั เรยี นมีวิธีการวางแผนสรา้ งเครอ่ื งตรวจไฟฟ้ าสถิตอยา่ งไร จงอธิบาย
และวาดภาพประกอบ

61

ELEC“TDROIYS”COPE

ตารางบนั ทึกผล

วิธีตรวจสอบดว้ ยจากเครอ่ื งตรวจไฟฟ้ าสถิต ผลจากการตรวจสอบ

สรปุ ผลและอภิปรายกจิ กรรม

62

EVALUATION

สรปุ หลงั การทํากิจกรรม

นกั เรยี นคิดว่าเพราะเหตใุ ดฟอยลถ์ ึงถึงขยบั ได้

63

สรปุ ความเขา้ ใจ

ชื่อ-สกุ ล………………………………………………………………............................ วนั ท่ี ………………………..
เลขท่ี…………………………………………………................................................ ชน้ั ………………………….

คําช้ีแจง : จากกิจกรรมใหน้ กั เรียนอธิบายหลกั การทํางานของเคร่ืองตรวจไฟฟ้ า
สถิต และเพราะอะไรนกั เรยี นถึงออกแบบเครอื่ งตรวจไฟฟ้ าสถิตออกมาในลกั ษณะน้ี

64

เหรยี ญที่สะสมได้

ชดุ กิจกรรมที่ 5 ELECTROSCOPE DIY

65

แบบทดสอบ รวมคะแนน
หลงั เรยี น
“เรอื่ ง ไฟฟ้ าสถิต”
วิชาฟิ สิกส์ ชนั้ มธั ยมศึกษาปี ที่ 5

คาํ ช้ีแจง :
1. แบบทดสอบน้ีเป็ นแบบปรนยั เลือกตอบจํานวน 10 ขอ้ 4 ตวั เลือก คะแนนเต็ม

10 คะแนน และขอ้ สอบอตั นยั 5 ขอ้ คะแนนเต็ม 10 คะแนน รวมทงั้ หมด 20 คะแนน
2. ใหน้ กั เรียนเลือกคําตอบที่ถกู ตอ้ งที่สดุ เพียงคําตอบเดียว โดยทําเคร่ืองหมาย

ลงในแบบทดสอบ และเขียนคําตอบลงในกระดาษที่กาํ หนดให้
3. ใชเ้ วลาในการทําแบบทดสอบ 60 นาที

ตอนที่ 1 3. การเป็ นกลางทางไฟฟ้ าคืออะไร
ก. อิเล็กตรอนเท่ากบั โปรตอน
1. ถา้ นําแท่งตัวนํามีประจบุ วกมาแตะกบั โลหะ ข. อิเล็กตรอนมากกวา่ โปรตอน
ทรงกลมท่ีไม่มีประจ ุ จํานวนอิเล็กตรอนบนแท่ง ค. อิเลก็ ตรอนนอ้ ยกว่าโปรตอน
โลหะตวั นําเป็ นอยา่ งไร ง. โปรตอนเท่ากบั นิวตรอน

ก. บอกไมไ่ ดว้ า่ เพิ่มข้ึนหรอื ลดลง 4. อปุ กรณใ์ ดท่ีใชใ้ นการตรวจสอบประจไุ ฟฟ้ า
ข. ลดลง ก. อิเลก็ โทรมิเตอร์
ค. คงเดิม ข. อิเล็กโทรลกั ซ์
ง. เพ่ิมข้ึน ค. อิเล็กโทรสโคป
ง. อิเล็กโทรไลท์
2. เม่ือนําแท่งพีวีซีท่ีถกู บั ผา้ สกั หลาดแลว้ ไปวาง
ใกล้ ๆ กับลกู พิธที่เป็ นกลางทางไฟฟ้ า จะ 5. เม่ือนําประจําบวกมาไวใ้ กลป้ ระจจุ ะเกิดแรง
สงั เกตเห็นเหตกุ ารณท์ ่ีเกิดข้ึนดงั ขอ้ ใด ใด

ก. ลกู พิธจะหยดุ น่ิง ก. แรงผลกั
ข. ลกู พิธจะเคล่ือนท่ีเขา้ หาแท่งพีวีซี ข. แรงดดู
ค. ลกู พิธจะเคลื่อนที่ออกห่างจากแท่ง ค. แรงเหว่ียง
พีวีซี ง. แรงลพั ธ์
ง. ลกู พิธจะเคลื่อนที่เขา้ หาแท่งพีวีซีใน
ตอนแรกแลว้ จะเคลือ่ นที่จากไปภายหลงั

66

6. ฟ้ าแลบเกิดไดอ้ ยา่ งไร 9. ข้อใดช่วยลดการเกิดไฟฟ้ าสถิตได้
ก. ประจไุ ฟฟ้ าเคล่ือนท่ีระหว่างกอ้ นเมฆกบั ถกู ตอ้ ง
กอ้ นเมฆ ก. เส้อื ผา้ ขนสตั ว์
ข. ประจเุ สียดสกี บั อากาศเกิดประกายไฟ ค . ข.อากาศแหง้
ประจไุ ฟฟ้ าเคลือ่ นที่ระหว่างกอ้ นเมฆกบั พ้ืนดิน ค. สวมรองเทา้ ยาง
ง. ประจเุ สยี ดกบั อากาศจนเกิดเสียงฟ้ าผา่ ง. ใชว้ ตั ถทุ ่ีเป็ นฉนวน

7. ในวันท่ีอากาศแห้ง เมื่อใช้หวีพลาสติกหวีผม 10. ใครเป็ นคนค้นพบว่าการขัดสีวัตถ ุ
พบว่าเสน้ ผมจะตงั้ ชนั ข้ึนตามหวี เพราะสาเหตใุ ด ดว้ ยผา้ ขนสตั ว์ ทําใหเ้ กิดประจบุ นวตั ถ ุ
ก. ความรอ้ นที่เกิดจากหวีเสียดสีกบั เสน้ ผม ก. Isaac Newton
ข. หวีกบั เสน้ ผมเกิดประจชุ นิดเดียวกนั ข. Benjamin Franklin
ค. เกิดการเหนี่ยวนําไฟฟ้ าท่ีหวีขณะหวีผม ค. Albert Einstein
ง. เสน้ ผมและหวีเกิดประจไุ ฟฟ้ าตรงขา้ มกนั ง. Nikola Tesla

8. ”เม่ือประจฟุ ้ า 2 ตวั อยหู่ ่างกนั ขนาดหนึ่งจะมีแรง
กระทําซึ่งกนั และกนั เสมอ หากเป็ นประจเุ ดียวกนั จะมี
แรงผลกั กนั หากเป็ นประต่างชนิดกนั จะมีแรงดดู
กนั ” จากขอ้ ความขา้ งตน้ แรงท่ีว่าคือแรงอไร

ก. แรงระหว่างประจ ุ
ข. แรงทางไฟฟ้ า
ค. แรงของประจ ุ
ง. แรงรวมประจ ุ

เธอทําขอ้ สอบไดไ้ หม ??

ทําไดส้ ิ!! ไมย่ ากเลย

67

ตอนท่ี 2

1. จงอธิบายกระบวนการเกิดไฟฟ้ าสถิต ยกตวั อยา่ งสถานการณใ์ นชีวิตประจําท่ีเกี่ยวกบั
ไฟฟ้ าสถิตมา 1 ตวั อยา่ ง พรอ้ มอธิบายหลกั การมาพอสงั เขป ( 2 คะแนน )
ตอบ..............................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
2. ประจไุ ฟฟ้ าเกิดข้ึนไดอ้ ยา่ งไร จงอธิบาย ( 2 คะแนน )
ตอบ....................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
3. จงอธิบายแรงทางไฟฟ้ าตามกฎของคลู อมบ์ มาพอสงั เขป ( 2 คะแนน )
ตอบ....................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
4. บอกวิธีป้ องกนั การเกิดไฟฟ้ าสถิตมา 3 วิธี ( 2 คะแนน )
ตอบ..............................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
.
5.อิเลก็ โทรสโคปมีก่ีชนิด อะไรบา้ ง จงอธิบายหลกั การทํางานมาพอสงั เขป ( 2 คะแนน )
ตอบ....................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
.

68

ค่มู ือการสอนสาํ หรบั ครู

69

ช่วย...นอ้ งหนอ่ ยนะพี่จา๋

...คําถามชวนคิด...

1. ปัญหาท่ีนอ้ งนิวเคลียรพ์ บคืออะไร ?

นอ้ งนิวเคลียร์เอาลกู บอลมาถกู ับผมของตัวเองทําใหผ้ มของนิวเคลียร์ชี้ฟูโดยไม่
ทราบสาเหตุ

2. นกั เรยี นคิดว่าอะไรบา้ งที่มีผลทําใหผ้ ลของนอ้ งนิวเคลยี รช์ ้ีฟู ?

อณุ หภมู ภิ ายในหอ้ ง ความชนื้ ในอากาศ ความแหง้ ของเสน้ ผม

3. นกั เรยี นคิดว่ามีวิธีการแกไ้ ขปัญหาใหน้ อ้ งนิวเคลยี รไ์ ดอ้ ยา่ งไรบา้ ง ?

เพม่ิ อณุ หภมู ภิ ายในหอ้ ง เพมิ่ ความชน้ื ในอากาศใหม้ ากขน้ึ

70

ติด“ ...แน่นแน่นนะนอ้ งจา๋ ” EXPLANATION

สถานการณ์ : Party สดุ หรรษา

ณ งานปารต์ ี้วนั เกิดของนอ้ งบีบี นอ้ งบีบีจัดงานวัน
เกิดท่ีบา้ นของตวั เอง ซ่ึงจดั เตรียมงานทกุ อย่างดว้ ยตนเอง
ขณะท่ีนอ้ งบีบีกําลังจัดเตรียมลกู โป่ งให้ติดกับผนังเพื่อ
ตกแตง่ ภายในหอ้ งใหส้ วยงาม รอตอ้ นรับเพื่อน ๆ ของนอ้ ง
บีบีทจ่ี ะมาวนั เกดิ ตอน 18.00 น.แตข่ ณะนนั้ นอ้ งบีบีไมม่ กี าว
หรืออปุ กรณท์ ี่สามารถติดลกู โป่ งกบั ผนงั ได้ นอ้ งบีบีมีอปุ กรณแ์ คล่ กู โป่ ง ยางวง ชอ้ นโลหะ
เสน้ ผม ผนงั ผา้ เช็ดตวั ทิชชู่ เท่านน้ั นอ้ งบีบีไม่รจู้ ะทาํ อย่างไรใหล้ กู โป่ งติดกบั ผนงั ได้ และ
ใกลเ้ วลาทเ่ี พอ่ื น ๆ จะมาแลว้ นกั เรียนชว่ ยนอ้ งบีบีไดไ้ หมคะ
1. จากสถานการณป์ ัญหาท่ีนอ้ งบีบีพบคืออะไร ?

นอ้ งบีบีไม่สามารถติดลกู โป่ งที่ผนังได้ เน่ืองจากไม่มีกาและมี
อปุ กรณจ์ าํ กดั

2. จากสถานการณด์ งั กลา่ วมีขอ้ จํากดั อะไรบา้ ง?
ขอ้ จาํ กัดเร่ืองอปุ กรณม์ ีตามท่ีกาํ หนดลกู โป่ ง ยางวง ชอ้ นโลหะ
เสน้ ผม ผนงั ผา้ เช็ดตวั ทชิ ชู่

71

ติด“ ...แน่นแน่นนะนอ้ งจา๋ ” EXPLANATION
3. จากสถานการณด์ งั กลา่ วนกั เรยี นไดศ้ ึกษามีประเด็นทาง
วิทยาศาสตรอ์ ะไรบา้ ง จงอธิบาย
ไฟฟ้ าสถิต ประจไุ ฟฟ้ าจะเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่ตู ลอดเวลาเนื่องจากการขดั ถู
หรือเสียดสีกันระหว่างวัสดุ ทําใหป้ ระจไุ ฟฟ้ าไม่เท่ากัน พยายามทําใหต้ ัวเองสมดลุ
ความชนื้ ในอากาศมผี ลตอ่ การเกดิ ไฟฟ้ าสถิต
4. นกั เรยี นมีวิธีการแกไ้ ขปัญหาอยา่ งไรบา้ ง จงเขียนอธิบายประเด็นของการ
เกิดไฟฟ้ าสถิตและวาดภาพประกอบ
ตารางการออกแบบ

อธิบาย
นาํ ลกู โป่ งมาเป่ าและมดั ดว้ ยยางวง จากนน้ั นาํ ลกู ไปถกู ับเสน้ ผม ผา้ เช็ดตวั ทิชชู่

ชอ้ นโลหะ ถไู ปทางเดยี วกนั และจงึ นาํ ไปตดิ กบั ผนงั นาํ ไปตดิ กบั ผนงั

72

ติด“ ...แน่นแน่นนะนอ้ งจา๋ ”
วิธีการทํากจิ กรรม

1. ใหน้ กั เรียนนาํ ลกู โป่ งมาเป่ าจาํ นวน 3 ลกู และเลอื กจบั คกู่ บั อปุ กรณท์ ่ีกาํ หนดทง้ั หมด
3 คู่ (ลกู โป่ ง 1 ลกู จบั ค่อู ปุ กรณ์ได้ 1 ชนิด ) อปุ กรณ์ดังนี้ เสน้ ผม,ผา้ เช็ดตวั , ทิชชู ,
ชอ้ นโลหะ
2. ใหน้ กั เรียนหาวธิ ีทาํ อยา่ งไรใหล้ กู โป่ งตดิ กบั ผนงั ได้ จบั เวลาและบนั ทึกผล

ตารางบนั ทึกผล

อปุ กรณท์ ี่จบั ค่ ู ผลการจากการสงั เกต (ติด เวลาที่ติด
ผนงั /ไมต่ ิดผนงั ) ผนงั (วินาที)
ลกู โป่ งกบั เสน้ ผม
ลกู โป่ งกบั ผา้ เช็ดตวั ตดิ ผนงั 5 นาที
ตดิ ผนงั 2 นาที
ลกู โป่ งกบั ทชิ ชู่ ตดิ ผนงั 50 วนิ าที
ลกู โป่ งกบั ชอ้ นโลหะ ไมต่ ดิ ผนงั 0 วนิ าที

สรปุ ผลและอภิปรายกิจกรรม

จากกิจกรรมเมื่อนาํ วัตถสุ องชนิดมาขดั ถหู รือเสียดสีกันผม ทาํ ใหเ้ กิด
การถ่ายเทประจไุ ฟฟ้ า เป็ นผลใหเ้ กิดความไม่สมดลุ ของจาํ นวนประจบุ วกและ
ประจลุ บในวสั ดแุ ตล่ ะชนิ้ วสั ดทุ ี่ต่างก็มีความไมส่ มดลุ ของประจไุ ฟฟ้ าจึงมีความ
พยายามถ่ายเทประจไุ ฟฟ้ ากับวัสดอุ ื่น ๆ เพ่ือสรา้ งความสมดลุ ใหก้ บั ตวั เอง จึง
ทาํ ใหล้ กู โป่ งติดกับผนัง และท่ีลกู โป่ งถกู ับชอ้ นโลหะไม่ติดผนัง เพราะการเกิด
ไฟฟ้ าสถิตจะเกิดไดด้ ีเฉพาะฉนวน แต่วัสดทุ ี่นาํ ไฟฟ้ าก็สามารถเกิดขนึ้ ไดแ้ ตน่ อ้ ย

กวา่ 73

ฟ้ าแลบ ฟ้ าแลบ แป๊ บ แป๊ บ

...คําถามชวนคิด...

1. จากสถานการณป์ ัญหาคืออะไรบา้ ง?
ฟ้ าผา่ เกิดขน้ึ ไดอ้ ย่างไร ฟ้ าผา่ อนั ตรายหรือไม่ ฟ้ าผา้ ทาํ ใหเ้ กิดความเสยี หายกับ
ทรพั ยส์ นิ

2. นกั เรยี นคิดว่าจากปรากฏการณฟ์ ้ าผา่ ฟ้ าแลบเกิดข้ึนไดอ้ ยา่ งไร?
เกิดจากการเสียดสีกันระหว่างโมเลกลุ ของนาํ้ และอากาศที่เคล่ือนที่ในกอ้ นเมฆ
เมื่อกอ้ นเมฆมีประจไุ ฟฟ้ ามากพอ จะถ่ายโอนประจไุ ฟฟ้ าไปยังบริเวณอ่ืน ทาํ ให้
ประจจุ าํ นวนมากเคลื่อนที่ดว้ ยอัตราเร็วสงู ผา่ นอากาศ เกิดความรอ้ นและแสง
สว่างตามเสน้ ทางท่ีประจไุ ฟฟ้ าเคล่ือนที่ ถา้ เป็ นการถ่ายโอนประจรุ ะหว่างกอ้ น
เมฆกับพ้ืนดิน จะเรียกปรากฏการณ์ดังกล่าวว่า ฟ้ าผ่าแตถ่ า้ เป็ นการถ่ายโอน
ประจรุ ะหว่างกอ้ นเมฆกับกอ้ นเมฆ จะเรียกว่าฟ้ าแลบ จาํ นวนประจจุ ะนอ้ ยกว่า
ฟ้ าผา่ มากจึงไมม่ ผี ลตอ่ มนษุ ยแ์ ตอ่ ยา่ งใด

3. นกั เรยี นคิดว่าปรากฏการฟ้ าผา่ ฟ้ าแลบเป็ นอนั ตรายกบั มนษุ ยห์ รอื ไมอ่ ยา่ งไร
และมีวิธีป้ องกนั อยา่ งไร?

มีอันตราย จึงจําเป็ นตอ้ งมีสายล่อฟ้ าในตึกต่าง ๆ
หรือเครื่องประดบั ที่มเี งนิ ทอง หรือหลีกเล่ียงการยืน
ในทแี่ จง้

74

คําถามชวนคิด

1. จากสถานการณใ์ นคลิปวิดีโอมีอะไรเกิดข้ึนกบั ผชู้ ายท่ีกระโดนขา้ ม
ถงุ พลาสติกบา้ ง ?

ขณะที่ผชู้ ายกระโดนขา้ มถงุ พลาสติกทําใหร้ า่ งกายของชายคนนนั้ ถกู บั ถงุ พลาสติก
ทําใหเ้ กดิ ไฟลกุ ทวั่ ตวั ของชายคนนน้ั

2. จากสถานการณอ์ ะไรบา้ งท่ีสง่ ผลใหเ้ กดิ ไฟลกุ ไหมก้ บั ผชู้ ายคนนน้ั ?

เส้ือผา้ ของชายคนนน้ั ความช้ืนในอากาศ การเสียดสีระหว่าเส้อื ผา้ ของชายคนนนั้
กบั ถงุ พลาสติก

75

กิจกรรมประจสุ รา้ งข้ึนไดด้ ว้ ยมือเรา

1.เม่ือนําลกู โป่ งสีเขียวและสีเหลืองมาถกู บั เส้ือจะเกิดการเปล่ียนแปลง
อะไรบา้ ง เพราะเหตใุ ด

จะเห็นว่าเส้ือมีประจลุ บกบั ประจบุ วกที่เท่ากนั เมื่อนําลกู โป่ งสีเขียว
และสีเหลืองมาถกู บั เส้ือ ประจลุ บที่เส้ือจะมาติดอย่ทู ่ีลกู โป่ งสีเขียวและสี
เหลอื ง และยงั ทําใหล้ กู โป่ งติดอยกู่ บั เส้ือ ที่เป็ นแบบน้ีเพราะเกิดประจไุ ฟฟ้ า
ข้ึนจากการขดั สีของวตั ถ ุ 2 ชนิด วตั ถใุ ดสญู เสียอิเล็กตรอนไปจะมีประจ ุ
ไฟฟ้ าเป็ นบวก สว่ นวตั ถใุ ดไดร้ บั อิเลก็ ตรอนมาจะมีประจไุ ฟฟ้ าเป็ นลบ ซึ่ง
ข้ึนอยกู่ บั วตั ถทุ ่ีมาขดั สีกนั

2. เมื่อลกุ โป่ งติดกบั เส้ือแลว้ นํามาติดกบั กําแพงเกิดการเปล่ียนแปลง
หรอื ไม่ เพราะเหตใุ ด

เกิดการเปลี่ยนแปลงประจทุ ่ีผนงั ในตอนแรกมีประจบุ วกแลประจลุ บ
เท่า ๆ กนั กระจายอยู่ เมื่อนําลกู โป่ งมาติดกบั กําแพงทําใหป้ ระจลุ บของ
กําแพงเลื่อนท่ีออกไปใกลล้ กู โป่ ง เพราะการถ่ายเทประจไุ ฟฟ้ าใหก้ นั นน้ั
เกิดข้ึนเนื่องจากการเคลื่อนท่ีของอิเล็กตรอน ซึ่งในการทําใหเ้ กิดประจ ุ
ไฟฟ้ าอิสระดว้ ยการสมั ผสั เม่ือประจลุ บกบั ประจลุ บเจอกนั จะทําใหเ้ กิดแรง
ผลกั

76

กจิ กรรมประจสุ รา้ งข้ึนไดด้ ว้ ยมือเรา

3. สรปุ จากกิจกรรมมีประเด็นวิทยาศาสตรใ์ ดบา้ ง จงอธิบายพอ
สงั เขป

การถ่ายเทประจไุ ฟฟ้ าที่เกิดข้ึนอยา่ งรวดเร็ว เมื่อประจไุ ฟฟ้ าบนผิว
วัสด ุ 2 ชนิดไม่เท่ากนั เกิดประจไุ ฟฟ้ าข้ึนจากการขดั สีของวัตถ ุ 2 ชนิด
วตั ถใุ ดสญู เสียอิเล็กตรอนไปจะมีประจไุ ฟฟ้ าเป็ นบวก ส่วนวตั ถใุ ดไดร้ บั
อิเล็กตรอนมาจะมีประจไุ ฟฟ้ าเป็ นลบ ซ่ึงข้ึนอยกู่ บั วตั ถทุ ี่มาขดั สีกนั การ
ถ่ ายเท ประจ ุไฟฟ้ าให้กันน้ัน เกิ ดข้ึนเ น่ื องจากการ เคลื่อนที่ ของ
อิเล็กตรอน ซ่ึงในการทําใหเ้ กิดประจไุ ฟฟ้ าอิสระดว้ ยการสมั ผสั เม่ือประจ ุ
ลบกบั ประจลุ บเจอกนั จะทําใหเ้ กิดแรงผลกั

4. จากประเด็นทางวิทยาศาสตรส์ ามารถนําไปประยกุ ตใ์ ชใ้ น
ชีวิตประจําวนั ใดไดบ้ า้ ง

การออกแบบและพฒั นาผลิตภณั ฑช์ ้ินส่วนอิเล็คทรอนิคสใ์ หท้ น
ต่อไฟฟ้ าสถิตเท่าที่เป็ นไปได้ ลดหรือขจัดเหตใุ นการเกิดไฟฟ้ าสถิต
พ้ืน / วสั ดปุ พู ้ืน ความช้ืนของอากาศในหอ้ ง รองเทา้ ชดุ ที่สวมใส่ วิธี
ทําความสะอาด ต่อสายดิน

77

คําถามจากขอ้ สงสยั EVALUATION

1. จากสถานการณท์ ี่ 1 เพราะเหตใุ ดจึงเกิดไฟลกุ ไหมข้ ้ึนบนกองผา้ ?

จากขา่ วไฟไหมก้ ารเกิดไฟลกุ ไหมข้ ้ึนทงั้ ๆ ที่ไมม่ ีเช้ือเพลิงหรอื
ประกายไฟเกิดจากเมื่อชายคนน้ีกระโดขา้ มถงุ ผา้ ฝ้ ายที่ห่อด้วย
พลาสติก ทําใหเ้ ส้ือของชายตนน้ีถกู บั ถงุ พลาสติกทําใหเ้ กิดไฟฟ้ า
สถิต เมื่อนําวตั ถ ุ 2 ชนิดมาถหู รือเสียดสีกนั พลงั งานทําใหเ้ กิดการ
แลก เป ล่ีย นปร ะจ ุไฟฟ้ าบ นผิ ววัตถทุ ํ าใ ห้เ กิดประ กายไ ฟข้ึ น
ตัวอย่างเช่น การเกิดเพลิงไฟไหม้ , การเดินในห้างแลว้ เกิดการ
กระตกุ ท่ีแขน

2. จากสถานการณน์ กั เรยี นคิดว่ามีวิธีป้ องกนั การเกดิ ไฟไหมไ้ ด้
อยา่ งไร?

ใสช่ ดุ คลมุ ทงั้ ตวั (Cleanroom) เพราะป้ องกนั การเกิดไฟฟ้ าสถิต
ท่ีเกิดจากการเสียดสรี ะวงั เส้ือผา้ ของพนกั งานกบั ถงุ เส้อื ผา้ อาจทําให้
เกิดเพลิงลกุ ไหมไ้ ด้

78

คําถามชวนคิด

1. จากสถานการณใ์ นคลิปท่ีเด็กชายดมู ีอะไรเกิดข้ึนบา้ ง ?

มีผทู้ ดลองเปิ ดกอ๊ กนํ้าเบา ๆ แลว้ นําหลอดมาใกล้ ๆ นํ้าที่ไหล
เป็ นสายตรงๆ อยนู่ นั้ ทําใหส้ ายนํ้าเกิดการโกง่ ตวั ออกจากเดิม

2. จากสถานการณเ์ ด็กชายเจอขอจํากดั อะไรบา้ ง?

ไม่ทราบว่ามีอปุ กรณใ์ ดบา้ ง และไม่ทราบวิธีการทดลองและหา
อปุ กรณไ์ ดจ้ ํากดั ผา้ เช็ดตวั หลอด ลกู โป่ ง ชอ้ นโลหะ ท่อPVC

79

หลอดดดู วิญญาณ

1. จากสถานการณท์ งั้ หมดเด็กชายมีความสนใจที่จะทําอะไร?

มีความสนใจทําการทดลองตามคลิปวิดีโอที่ดผู ทู้ ดลองเปิ ดกอ๊ ก
นํ้าเบา ๆ แลว้ นําหลอดมาใกล้ ๆ นํ้าที่ไหลเป็ นสายตรงๆ อยนู่ นั้ ทําให้
สายน้ําเกิดการโกง่ ตวั ออกจากเดิม

2. จากสถานการณท์ งั้ หมดมีประเด็นทางวิทยาศาสตรอ์ ะไรบา้ ง?

มีประเด็นทางวิทยาศาสตรเ์ ม่ือนําวตั ถบุ างชนิดมาขดั ถกู นั แลว้
สามารถทําใหเ้ กิดการดึงดดู ระหว่างวตั ถ ุ 2 ชนิด แรงที่ทําใหว้ ตั ถเุ บา ๆ
เคลื่อนท่ีเขา้ หาวตั ถบุ างชนิดที่ผ่านการถไู ด้ ทางวิทยาศาสตรเ์ รียกว่า
“แรงทางไฟฟ้ า” โดยปกติแลว้ วตั ถจุ ะมีสภาพเป็ นกลางทางไฟฟ้ า คือ มี
ประจบุ วกและประจลุ บในวตั ถนุ น้ั เท่ากนั จึงไม่แสดงอํานาจทางไฟฟ้ า
เมื่อวัตถไุ ดร้ บั การขัดถหู รือได้รบั พลงั งานจะทําใหอ้ ิเล็กตรอนหรือ
ไอออนอิสระเกิดการเคลื่อนท่ี สง่ ผลใหจ้ ํานวนประจลุ บและประจบุ วกไม่
เท่ากนั เรียกว่า วตั ถมุ ีประจ ุ วตั ถทุ ี่มีประจจุ ะแสดงอํานาจไฟฟ้ าตาม
ชนิดของประจทุ ี่มากกว่า เรียกว่า ประจอุ ิสระ โดยประจอุ ิสระจะเท่ากบั
ผลต่างของจํานวนประจบุ วกกบั ประจลุ บที่มีอยจู่ รงิ

80

หลอดดดู วิญญาณ

3. จากสถานการณ์อปุ กรณ์ท่ีสามารถใชใ้ นการทํากิจกรรมน้ีไดม้ ี
อะไรบา้ ง?

อปุ กรณท์ ี่ใชไ้ ดม้ ีดงั น้ี ผา้ เช็ดตวั หลอด ลกู โป่ ง ชอ้ นโลหะ ท่อPVC

4. นกั เรยี นมีวิธีการแกไ้ ขปัญหาอยา่ งไรบา้ ง จงเขียนอธิบายประเด็น
ของการเกดิ แรงระหว่างประจแุ ละวาดภาพประกอบ?

เลือกจบั ค่อู ปุ กรณท์ ่ีใชไ้ ดม้ ีดงั น้ี ผา้ เช็ดตวั หลอด ลกู โป่ ง ชอ้ น
โลหะ ท่อPVC ซ่ึงนําวตั ถ ุ 2 ชนิด มาถกู นั แลว้ นําไปจอท่ีกอ๊ กนํ้าที่เปิ ด
เบา ๆ ซ่ึงนําจะสามารถโก่งตวั ออกได้ เพราะเมื่อนําวตั ถบุ างชนิดมา
ขดั ถกู นั แลว้ สามารถทําใหเ้ กิดการดึงดดู ระหว่างวตั ถ ุ 2 ชนิด แรงที่
ทําใหว้ ัตถเุ บา ๆ เคล่ือนท่ีเขา้ หาวัตถบุ างชนิดท่ีผ่านการถไู ด้ ทาง
วิทยาศาสตรเ์ รียกว่า “แรงทางไฟฟ้ า” (รปู ภาพข้ึนอยกู่ บั ดลุ พินิจของ
ผสู้ อน)

81

หลอดดดู วิญญาณ

วิธีทําการทดลอง
1. ใหน้ กั เรียนนาํ ผา้ เช็ดตวั จาํ นวน 3 ผืน และเลือกจับค่กู ับอปุ กรณท์ ี่กาํ หนด
ทง้ั หมด 3 คู่ (ผา้ เช็ดตวั 1 ผนื จบั คอู่ ปุ กรณไ์ ด้ 1 ชนดิ ) อปุ กรณด์ งั นี้ หลอด
ลกู โป่ ง ชอ้ นโลหะ ทอ่ PVC
2. ใหน้ กั เรียนหาวิธีทาํ อย่างไรก็ไดใ้ หส้ ายนา้ํ โกง่ ตวั ดว้ ยผา้ เช็ดตวั กบั อปุ กรณ์
ที่เลือกแลว้ นาํ อปุ กรณท์ เ่ี ลือกไปจอ่ กบั สายนา้ํ และบนั ทกึ ผล

ตารางบนั ทึกผล

อปุ กรณท์ ี่จบั ค่ ู ผลการจากการสงั เกต (โกง่ ตวั /ไมโ่ กง่ ตวั )

ผา้ เช็ดตวั ถกู บั หลอด โกง่ ตวั
ผา้ เช็ดตวั ถกู บั ลกู โป่ ง โกง่ ตวั
ผา้ เช็ดตวั กบั ทอ่ พีวีซี โกง่ ตวั
ผา้ เช็ดตวั ถกู บั ชอ้ นโลหะ ไมโ่ กง่ ตวั

สรปุ ผล

จากการทดลองเมื่อนําผา้ เช็ดตวั ถกู บั หลอด ลกู โป่ ง ท่อพีวีซี จะทําให้
นําที่กอ๊ กนํ้าโกงตวั แต่เม่ือนําผา้ เช็ดตวั ถกู บั ชอ้ นโลหะไมส่ ามารถทําใหน้ ํ้าโกง
ตวั ได้ ที่นําโกงตวั ไดเ้ น่ืองจากเม่ือนําวตั ถบุ างชนิดมาขดั ถกู นั แลว้ สามารถ
ทําใหเ้ กดิ การดึงดดู ระหว่างวตั ถ ุ 2 ชนิด แรงที่ทําใหว้ ตั ถเุ บา ๆ เคลื่อนที่เขา้
หาวตั ถบุ างชนิดท่ีผ่านการถไู ด้ ทางวิทยาศาสตรเ์ รียกว่า “แรงทางไฟฟ้ า”
และชนิดของวตั ถกุ ม็ ีผลต่อการเกดิ แรงทางไฟฟ้ า

82

ชื่อ-สกุ ล ผงั ความคิด วนั ที่
เลขที่ ชน้ั

คําช้ีแจง :ใหน้ กั เรยี นเขียนแผนผงั ความคิดและอธิบายใตแ้ ผนผงั ท่ีไดจ้ ากการ
ทํากิจกรรม เรอ่ื ง หลอดดดู วิญญาณ (รปู ภาพข้ึนอยกู่ บั ดลุ พินิจของผสู้ อน)

เม่ือนําวัตถบุ างชนิดมาขดั ถกู นั แลว้ สามารถทําใหเ้ กิดการดึงดดู
ระหว่างวตั ถ ุ 2 ชนิด และแรงผลกั ระหว่างวตั ถ ุ 2 ชนิดอีกดว้ ยแรงที่ทําให้
วตั ถเุ บา ๆ เคล่ือนที่เขา้ หาวตั ถบุ างชนิดท่ีผ่านการถไู ด้ ทางวิทยาศาสตร์
เรยี กว่า “แรงทางไฟฟ้ า” เมื่อประจบุ วกและประจลุ บใกลก้ นั จะทําใหเ้ กิดแรง
ดดู แต่ถา้ ประจเุ ดียวกนั จะทําใหเ้ กิดแรงผลกั ดงั ภาพ

83

คําถามสะกิดความรู้

1. จากภาพนกั เรยี นคิดว่าผชู้ ายกาํ ลงั ทําอะไรอยู่ ??

ผชู้ ายกําลงั นําลกู โป่ งชขู ้ึนขา้ งบนจ่อกบั ถงุ พลาสติกใหล้ อยอยู่
ในอากาศ

2. จากภาพนกั เรียนคิดว่าอปุ กรณท์ ่ีผชู้ ายคนนนั้ ใชม้ ีอะไรบา้ ง
ในการทําใหถ้ งุ ลอย ?

ใชล้ กู โป่ ง ถงุ พลาสติก กรรไกร ผา้

84

ช่วยพา UFO กลบั บา้ น

1.จากสถานการณป์ ัญหาที่พบคืออะไร??

ผชู้ ายกําลงั นําลกู โป่ งชขู ้ึนขา้ งบนจ่อกบั ถงุ พลาสติกใหล้ อยอยู่
ในอากาศ

2. ขอ้ จํากดั ของสถานการณน์ ้ีมีอะไรบา้ ง?

อปุ กรณท์ ี่จํากดั ลกู โป่ ง ผา้ เช็ดตวั ชอ้ นโลหะ ทิชชู ระยะทาง
ค่อนขา้ งไกล ลกั ษณะเป็ นวงกลม บางเบา เสน้ ผ่านศนู ยก์ ลาง 6
เซนติเมตร ความหนาของปี กยาน 2 เซนติเมตร

3. จากสถานการณแ์ ละปัญหาขา้ งตน้ มีประเด็นวิทยาศาสตร์
ใดบา้ ง ?

ประจทุ ําใหเ้ กดิ แรงกระทํากบั วตั ถไุ ด้ 2 แบบ มีประจุ 2 ชนิด คือ ประจุ
บวก และ ประจลุ บ แรงท่ีเกิดจากประจตุ ่างชนิดกนั จะดดู กนั และประจุ ชนิด
เดียวกนั จะผลกั กนั ขนาดของแรงระหว่างประจไุ ฟฟ้ าพบว่าแรงที่เกิดข้ึน
ระหว่างประจจุ ะมีทิศตามแนวเสน้ ตรงที่เชื่อมระหว่างประจนุ น้ั ถา้ ประจเุ ป็ น
ชนิดเดียวกนั จะเป็ นแรงผลกั และประจตุ ่างชนิดเป็ นแรงดดู ขนาดของแรง
ลดลงตามระยะห่างกาํ ลงั สอง และข้ึนกบั ปรมิ าณประจุ

85

ช่วยพา UFO กลบั บา้ น

วิธีทําการทํากิจกรรม

1.ใหน้ กั เรยี นนําถงุ มาไดใ้ หไ้ ดต้ ามสถานการณก์ าํ หนด
2. นําลกู โป่ งมาเป่ า 1 ลกู
3. ใหน้ กั เรียนเลือกอปุ กรณท์ ี่สามารถใชใ้ นการทํากิจกรรมช่วยพา UFOกลบั บา้ น
มีดงั น้ี อปุ กรณห์ ลกั คือ ถงุ พลาสติก = ยาน UFO

ลกู โป่ ง = ฐานของยาน UFO
อปุ กรณส์ าํ หรบั เช้ือเพลิง คือ ผา้ เช็ดตวั ,ชอ้ นโลหะ,ทิชชู
***ใหน้ กั เรยี นเลือกอปุ กรณส์ าํ หรบั เช้ือเพลิงไดแ้ ค่ 1 ชนิด
4. นกั เรยี นลงมือทําตามแผนที่นกั เรยี นวางไวแ้ ละบนั ทึกบนั

4.จากสถานการณใ์ หน้ กั เรียนหาวิธีทําอย่างไรใหย้ าน UFOลอยใน
อากาศได้ จงอธิบายวิธีการทํา วาดรปู ประกอบ พรอ้ มบอกเหตผุ ลว่า
ทําไมถึงใชเ้ ช้ือเพลงิ น้ีในการทํากิจกรรม

วิธีที่ใชใ้ นการทําใหย้ าน UFO ลอยในอากาศได้ นําถงุ พลาสติกมาตดั ให้
ไดข้ นาดเสน้ ผา่ นศนู ยก์ ลาง 6 เซนติเมตร ความหนาของปี กยาน 2 เซนติเมตร
และเลือกผา้ เช็ดตวั มาเป็ นเช้ือเพลิงในการขบั เคลื่อนยาน เม่ือตดั ถงุ พลาสติกได้
ตามขนาดแลว้ จึงนําลกู โป่ งมาเป่ านดั ดว้ ยยางวงและนําผา้ เช็ดตวั มาถกู บั ลกู โป่ ง
และถทู ี่ถงุ พลาสติกท่ีตัดไว้ดว้ ย เมื่อถทู ั้งวัตถทุ ั้งสองแลว้ นําถงุ โยนข้ึนบน
อากาศแลว้ นําลกู โป่ งมาจอ่ ใตถ้ งุ พลาสติกการขดั สีวตั ถดุ ว้ ยผา้ ขนสตั ว์ ทาํ ใหเ้ กดิ ประจบุ นวตั ถุ และเมื่อทดลองนาํ แท่งแกว้ และยางท่ีมีประจจุ ากการขดั สีไปวางใกลแ้ ทง่ ยาง ท่ีแขวนไวด้ ว้ ยเชอื กพบว่า

แท่งแกว้ ออกแรงดดู แตแ่ ท่งยางออกแรงผลัก แสดงว่าประจทุ ี่เกดิ ในวัสดุ ชนิดเดียวกนั จะผลกั กนั และประจใุ นวัสดตุ า่ งชนิดจะดดู กนั ประจทุ าํ ใหเ้ กิดแรงกระทาํ
กบั วัตถไุ ด้ 2 แบบ มปี ระจุ 2 ชนดิ คือ ประจบุ วก และ ประจลุ บ แรงที่เกิดจากประจตุ า่ งชนดิ กนั จะดดู กนั และประจุ ชนดิ เดียวกนั จะผลักกนั

86

ช่วยพา UFO กลบั บา้ น

วาดภาพประกอบ

87

จากการทํากิจกรรมให้นักเรียนสรปุ ผลและอภิปรายใน
ประเด็นของแรงทางไฟฟ้ า ตามกฎของ Coulomb's Law

การขดั สีวตั ถดุ ว้ ยผา้ ขนสตั ว์ ทําใหเ้ กิดประจบุ นวตั ถ ุ และเม่ือ
ทดลองนําแท่งแก้วและยางท่ีมีประจจุ ากการขัดสีไปวางใกลแ้ ท่ง
ยาง ท่ีแขวนไวด้ ว้ ยเชือกพบว่าแท่งแกว้ ออกแรงดดู แต่แท่งยางออก
แรงผลกั แสดงว่าประจทุ ่ีเกิดในวสั ด ุ ชนิดเดียวกนั จะผลกั กนั และประจ ุ
ในวสั ดตุ ่างชนิดจะดดู กนั ประจทุ ําใหเ้ กิดแรงกระทํากบั วตั ถไุ ด้ 2 แบบ
มีประจ ุ 2 ชนิด คือ ประจบุ วก และ ประจลุ บ แรงท่ีเกิดจากประจตุ ่าง
ชนิดกนั จะดดู กนั และประจ ุ ชนิดเดียวกนั จะผลกั กนั

Charles Coulomb กล่าวว่า ขนาดของแรงระหว่างประจไุ ฟฟ้ า
พบว่าแรงท่ีเกิดข้ึนระหว่างประจจุ ะมีทิศตามแนวเสน้ ตรงที่เชื่อม
ระหว่างประจนุ นั้ ถา้ ประจเุ ป็ นชนิดเดียวกนั จะเป็ นแรงผลกั และประจ ุ
ต่างชนิดเป็ นแรงดดู ขนาดของแรงลดลงตามระยะห่างกําลงั สอง และ
ข้ึนกบั ปรมิ าณประจ ุ

88

ELEC“TDROIYS”COPE EXPLANATION

ชื่อ-สกุ ล……………………………………………………………… วนั ท่ี ………………………..
เลขที่…………………………………………………..................... ชน้ั ………………………….

1. จากสถานการณท์ ี่ 1 ปัญหาที่เด็กชายต่พู บมีอะไรบา้ ง ?

เด็กชายตพู่ บว่าตอนเด็กชายตเู่ ดนิ ไปเปิ ดประตหู อ้ งขณะท่ี
จบั ลกู บิดประตแู ลว้ รสู้ ึกเหมอื นไฟช็อต เด็กชายตจู่ ึงคิดว่าอาจจะ
มีไฟฟ้ าสถิตเกิดข้ึน แต่จะทําอย่างไรใหท้ ราบว่ามีไฟฟ้ าสถิต
เกิดขนึ้ จริง ๆ เด็กชายตจู่ ึงอยากทาํ เครื่องตรวจไฟฟ้ าสถิต

2. จากสถานการณด์ งั กลา่ วมีขอ้ จํากดั อะไรบา้ ง?

อปุ กรณแ์ ค่ ผา้ เช็ดตัว ฟอยล์ หลอดพลาสติก ดินนา้ํ มัน
ลกู โป่ ง กรรไก เทปกาว แกว้ พลาสติก แต่เด็กชายต่ไู ม่รวู้ ิธีทํา
หรือหลกั การทาํ งานของเคร่ืองตรวจไฟฟ้ าสถิต
ทกุ คนพบปัญหาอะไรกนั บา้ ง

89