ไฟฟ้าสถิต

ELECT“RDOIYSC” OPE

3. จากสถานการณด์ งั กลา่ วนกั เรยี นไดศ้ ึกษามีประเด็นทางวิทยาศาสตร์
อะไรบา้ ง จงอธิบาย

อิเล็กโทรสโคป (Electroscope) เป็ นเคร่ืองมือสาํ หรับตรวจไฟฟ้ าสถิต ที่เราควร
ทราบ มี 2 ชนิด 1. อิเล็กโทรสโคปแบบพิทบอล ประกอบดว้ ยลกู กลมเล็กทาํ ดว้ ยเม็ดโฟม
หรือไสห้ ญา้ ปลอ้ งซ่ึงมีนาํ้ หนกั เบามาก ตวั ลกู กลมแขวนดว้ ยเชอื กดา้ ย หรือไหมเสน้ เล็ก ๆ
จากปลายเสาท่ีต้ังบนแท่นฉนวนไฟฟ้ า2. อิเล็กโทรสโคปแบบแผ่นทองคําเปลว
ประกอบดว้ ยแผน่ ทองคาํ เปลว หรือแผน่ อะลมู เิ นียมบาง ๆ สองแผน่ ตดิ หอ้ ยประกบกันที่
ปลายแทง่ โลหะปลายบนของแทง่ โลหะนเ้ี ชอื่ มตดิ กบั จานโลหะ ตวั แทง่ โลหะสอดตดิ แนน่ อยใู่ น
ฉนวนไฟฟ้ าท่อนหนึ่ง ตวั ท่อนฉนวนเสียบแนน่ อย่กู ับปลัก๊ ยาง ซึ่งสอดแนบสนิทกับฝาบน
ของขวดแกว้ หรือขวดพลาสตกิ เพอ่ื ใหม้ องเห็นแผน่ ทองคาํ เปลวไดส้ ะดวก

4. นกั เรยี นมีวิธีการวางแผนสรา้ งเครอ่ื งตรวจไฟฟ้ าสถิตอยา่ งไร จงอธิบาย
และวาดภาพประกอบ

90

ELEC“TDROIYS”COPE

ตารางบนั ทึกผล

ขน้ั ตอนตรวจสอบดว้ ยจากเครอ่ื งตรวจไฟฟ้ าสถิต ผลจากการตรวจสอบ

1. นาํ ลกู โป่ งมาถกู บั ผา้ เช็ดตวั 30 ครงั้ ฟอยลม์ กี าร
2. นาํ ลกู โป่ งมาจอ่ กบั ฟอยลท์ ตี่ งั้ กบั ฐานดนิ นาํ้ มนั เปลยี่ นแปลงโกง่ ตวั ออก
3. ดผู ลการตรวจสอบตรงฟอยลท์ ี่หอ้ ยดว้ ยเสน้ ดา้ ย
จากเดมิ

สรปุ ผลและอภิปรายกิจกรรม

จากการตรวจสอบดว้ ยเครื่องตรวจไฟฟ้ าสถิตท่ีออกแบบ น้ันทําให้
ฟอยลม์ ีการเปลีย่ นแปลง ท่ีออกแบบในลกั ษณะนม้ี ีแนวคิดจาก อิเล็กโทรสโคป
แบบพิทบอล ประกอบดว้ ยลกู กลมเล็กทาํ ดว้ ยเม็ดโฟม หรือไสห้ ญา้ ปลอ้ งซ่ึงมี
นาํ้ หนกั เบามาก ตวั ลกู กลมแขวนดว้ ยเชือกดา้ ย หรือไหมเสน้ เล็ก ๆ จากปลาย
เสาที่ต้ังบนแท่นฉนวนไฟฟ้ า และสามารถตรวจไฟฟ้ าสถิตจากทาํ การใหป้ ระจุ
ไฟฟ้ าที่ทราบชนดิ แลว้ แก่ลกู กลมเสยี ก่อน จึงนาํ วตั ถทุ ี่มปี ระจไุ ฟฟ้ าซ่ึงตอ้ งการ
ตรวจชนิดประจนุ น้ั เขา้ มาใกลล้ กู กลม หากปรากฏว่า เกิดแรงผลกั โดยลกู กลม
เคลอื่ นท่ีหนหี ่างวตั ถกุ ็แสดงว่าประจไุ ฟฟ้ าบนวตั ถนุ นั้ เป็ นชนดิ เดยี วกนั กบั ประจุ
ไฟฟ้ าบนลกู กลม แตป่ รากฏว่าเกิดแรงดดู คือลกู กลมเคล่ือนท่ีเขา้ หาวตั ถนุ นั้ ก็
แสดงว่าประจไุ ฟฟ้ าบนวตั ถนุ นั้ เป็ นประจตุ ่างชนดิ กนั กับประจไุ ฟฟ้ าบนลกู กลม
เมื่อเราทราบชนิดประจไุ ฟฟ้ าบนลกู กลมอย่แู ลว้ จึงสามารถบอกไดว้ ่าประจุ
ไฟฟ้ าบนวตั ถนุ นั้ เป็ นชนดิ ใด

91

สรปุ ความเขา้ ใจ

ชื่อ-สกุ ล………………………………………………………………............................ วนั ที่ ………………………..
เลขที่…………………………………………………................................................ ชน้ั ………………………….

คําช้ีแจง : จากกิจกรรมใหน้ กั เรียนอธิบายหลกั การทํางานของเครื่องตรวจไฟฟ้ า
สถิต และเพราะอะไรนกั เรยี นถึงออกแบบเครอ่ื งตรวจไฟฟ้ าสถิตออกมาในลกั ษณะน้ี

ท่ี อ อ ก แ บ บ ใ น ลั ก ษ ณ ะ น้ี มี แ น ว คิ ด จ า ก อิ เ ล็ ก โ ท ร ส โ ค ป แ บ บ พิ ท บ อ ล
ประกอบดว้ ยลกู กลมเล็กทําดว้ ยเม็ดโฟม หรือไสห้ ญา้ ปลอ้ งซ่ึงมีนาํ้ หนกั เบา
มาก ตวั ลกู กลมแขวนดว้ ยเชือกดา้ ย หรือไหมเสน้ เล็ก ๆ จากปลายเสาท่ีตงั้ บน
แทน่ ฉนวนไฟฟ้ า จึงออกแบบมาในลกั ษณะนี้

และสามารถตรวจไฟฟ้ าสถิตจากทาํ การใหป้ ระจไุ ฟฟ้ าที่ทราบชนดิ แลว้
แกล่ กู กลมเสยี ก่อน จึงนาํ วตั ถทุ ่ีมีประจไุ ฟฟ้ าซ่ึงตอ้ งการตรวจชนดิ ประจนุ น้ั เขา้
มาใกลล้ กู กลม หากปรากฏว่า เกิดแรงผลกั โดยลกู กลมเคล่ือนที่หนีห่างวตั ถกุ ็
แสดงว่าประจไุ ฟฟ้ าบนวัตถนุ นั้ เป็ นชนิดเดียวกันกับประจไุ ฟฟ้ าบนลกู กลม แต่
ปรากฏว่าเกิดแรงดดู คือลกู กลมเคล่ือนท่ีเขา้ หาวตั ถนุ นั้ ก็แสดงวา่ ประจไุ ฟฟ้ า
บนวัตถนุ นั้ เป็ นประจตุ ่างชนิดกันกับประจไุ ฟฟ้ าบนลกู กลม เมื่อเราทราบชนิด
ประจไุ ฟฟ้ าบนลกู กลมอย่แู ลว้ จึงสามารถบอกไดว้ ่าประจไุ ฟฟ้ าบนวตั ถนุ นั้ เป็ น
ชนดิ ใด

92

แบบทดสอบ รวมคะแนน
กอ่ นเรยี น
“เรอื่ ง ไฟฟ้ าสถิต”
วิชาฟิ สิกส์ ชนั้ มธั ยมศึกษาปี ที่ 5

คาํ ช้ีแจง :
1. แบบทดสอบน้ีเป็ นแบบปรนยั เลือกตอบจํานวน 10 ขอ้ 4 ตวั เลือก คะแนนเต็ม

10 คะแนน และขอ้ สอบอตั นยั 5 ขอ้ คะแนนเต็ม 10 คะแนน รวมทงั้ หมด 20 คะแนน
2. ใหน้ กั เรียนเลือกคําตอบที่ถกู ตอ้ งที่สดุ เพียงคําตอบเดียว โดยทําเครื่องหมาย

ลงในแบบทดสอบ และเขียนคําตอบลงในกระดาษที่กาํ หนดให้
3. ใชเ้ วลาในการทําแบบทดสอบ 60 นาที

ตอนที่ 1 3. การเป็ นกลางทางไฟฟ้ าคืออะไร
ก. อิเล็กตรอนเท่ากบั โปรตอน
1. ถา้ นําแท่งตัวนํามีประจบุ วกมาแตะกบั โลหะ ข. อิเล็กตรอนมากกวา่ โปรตอน
ทรงกลมท่ีไม่มีประจ ุ จํานวนอิเล็กตรอนบนแท่ง ค. อิเลก็ ตรอนนอ้ ยกว่าโปรตอน
โลหะตวั นําเป็ นอยา่ งไร ง. โปรตอนเท่ากบั นิวตรอน

ก. บอกไมไ่ ดว้ า่ เพิ่มข้ึนหรอื ลดลง 4. อปุ กรณใ์ ดท่ีใชใ้ นการตรวจสอบประจไุ ฟฟ้ า
ข. ลดลง ก. อิเลก็ โทรมิเตอร์
ค. คงเดิม ข. อิเล็กโทรลกั ซ์
ง. เพิ่มข้ึน ค. อิเล็กโทรสโคป
ง. อิเล็กโทรไลท์
2. เมื่อนําแท่งพีวีซีท่ีถกู บั ผา้ สกั หลาดแลว้ ไปวาง
ใกล้ ๆ กับลกู พิธท่ีเป็ นกลางทางไฟฟ้ า จะ 5. เม่ือนําประจําบวกมาไวใ้ กลป้ ระจจุ ะเกิดแรง
สงั เกตเห็นเหตกุ ารณท์ ่ีเกิดข้ึนดงั ขอ้ ใด ใด

ก. ลกู พิธจะหยดุ น่ิง ก. แรงผลกั
ข. ลกู พิธจะเคล่ือนท่ีเขา้ หาแท่งพีวีซี ข. แรงดดู
ค. ลกู พิธจะเคลื่อนที่ออกห่างจากแท่ง ค. แรงเหว่ียง
พีวีซี ง. แรงลพั ธ์
ง. ลกู พิธจะเคลื่อนที่เขา้ หาแท่งพีวีซีใน
ตอนแรกแลว้ จะเคล่อื นที่จากไปภายหลงั

93

6. ฟ้ าแลบเกิดไดอ้ ยา่ งไร 9. ข้อใดช่วยลดการเกิดไฟฟ้ าสถิตได้
ก. ประจไุ ฟฟ้ าเคล่ือนที่ระหว่างกอ้ นเมฆกบั ถกู ตอ้ ง
กอ้ นเมฆ ก. เส้ือผา้ ขนสตั ว์
ข. ประจเุ สยี ดสีกบั อากาศเกิดประกายไฟ ข. อากาศแหง้
ค. ประจไุ ฟฟ้ าเคล่ือนที่ระหว่างกอ้ นเมฆกบั ค. สวมรองเทา้ ยาง
พ้ืนดิน ง. ใชว้ ตั ถทุ ่ีเป็ นฉนวน
ง. ประจเุ สยี ดกบั อากาศจนเกิดเสียงฟ้ าผา่
10. ใครเป็ นคนค้นพบว่าการขัดสีวัตถ ุ
7. ในวันท่ีอากาศแห้ง เมื่อใช้หวีพลาสติกหวีผม ดว้ ยผา้ ขนสตั ว์ ทําใหเ้ กิดประจบุ นวตั ถ ุ
พบว่าเสน้ ผมจะตง้ั ชนั ข้ึนตามหวี เพราะสาเหตใุ ด ก. Isaac Newton
ก. ความรอ้ นที่เกิดจากหวีเสียดสีกบั เสน้ ผม ข. Benjamin Franklin
ข. หวีกบั เสน้ ผมเกิดประจชุ นิดเดียวกนั ค. Albert Einstein
ค. เกิดการเหนี่ยวนําไฟฟ้ าที่หวีขณะหวีผม ง. Nikola Tesla
ง. เสน้ ผมและหวีเกิดประจไุ ฟฟ้ าตรงขา้ มกนั

8. ”เม่ือประจฟุ ้ า 2 ตวั อยหู่ ่างกนั ขนาดหน่ึงจะมีแรง เธอทําขอ้ สอบไดไ้ หม ??
กระทําซ่ึงกนั และกนั เสมอ หากเป็ นประจเุ ดียวกนั จะมี
แรงผลกั กนั หากเป็ นประต่างชนิดกนั จะมีแรงดดู
กนั ” จากขอ้ ความขา้ งตน้ แรงท่ีว่าคือแรงอไร

ก. แรงระหว่างประจ ุ
ข. แรงทางไฟฟ้ า
ค. แรงของประจ ุ
ง. แรงรวมประจ ุ

ทําไดส้ ิ!! ไมย่ ากเลย

94

ตอนที่ 2

1. จงอธิบายกระบวนการเกิดไฟฟ้ าสถิต ยกตวั อย่างสถานการณใ์ นชีวิตประจําท่ีเกี่ยวกบั
ไฟฟ้ าสถิตมา 1 ตวั อยา่ ง พรอ้ มอธิบายหลกั การมาพอสงั เขป ( 2 คะแนน )
ตอบวัตถุ 2 ชนิด ขดั ถกู ันทาํ ใหก้ ารถ่ายเทประจไุ ฟฟ้ าเป็ นผลใหเ้ กิดความไม่สมดลุ ของจาํ นวนประจุ
บวกและประจลุ บในวัสดแุ ต่ละช้ิน วัสดทุ ่ีต่างก็มีความไม่สมดลุ ของประจไุ ฟฟ้ าจึงมีความพยายาม
ถ่ายเทประจไุ ฟฟ้ ากบั วสั ดอุ ื่น ๆ เพือ่ สรา้ งความสมดลุ ใหก้ บั ตวั เอง และการแลกเปล่ยี นประจไุ ฟฟ้ านเี้ อง
ที่เป็ นสาเหตขุ องความรสู้ ึกที่คลา้ ยกับการถูกไฟฟ้ าช็อตหรือที่เรียกว่า ไฟฟ้ าสถิต ตัวอย่างใน
ชวี ิตประจาํ วันการเกิดฟ้ าแลบ เกิดจากการเสียดสีกันระหว่างโมเลกลุ ของนา้ํ และอากาศท่ีเคลื่อนท่ีใน
กอ้ นเมฆ เมื่อกอ้ นเมฆมีประจไุ ฟฟ้ ามากพอ จะถ่ายโอนประจไุ ฟฟ้ าไปยังบริเวณอื่น ทาํ ใหป้ ระจจุ าํ นวน
มากเคล่ือนที่ดว้ ยอัตราเร็วสงู ผ่านอากาศ เกิดความรอ้ นและแสงสว่างตามเสน้ ทางที่ประจไุ ฟฟ้ า
เคลือ่ นท่ี ถา้ เป็ นการถา่ ยโอนประจรุ ะหวา่ งกอ้ นเมฆกบั พืน้ ดนิ
2. ประจไุ ฟฟ้ าเกิดข้ึนไดอ้ ยา่ งไร จงอธิบาย ( 2 คะแนน )
ตอบ โดยปกตแิ ลว้ วตั ถจุ ะมสี ภาพเป็ นกลางทางไฟฟ้ า คือ มปี ระจบุ วกและประจลุ บในวตั ถนุ นั้ เทา่ กนั จึง
ไม่แสดงอาํ นาจทางไฟฟ้ า เมื่อวัตถไุ ดร้ ับการขดั ถหู รือไดร้ ับพลังงานจะทาํ ใหอ้ ิเล็กตรอนหรือไอออน
อิสระเกดิ การเคลื่อนท่ี สง่ ผลใหจ้ าํ นวนประจลุ บและประจบุ วกไมเ่ ทา่ กนั เรียกวา่ วตั ถมุ ปี ระจุ วตั ถทุ ี่มี
ประจจุ ะแสดงอาํ นาจไฟฟ้ าตามชนดิ ของประจทุ ่ีมากกว่า เรียกว่า ประจอุ ิสระ โดยประจอุ ิสระจะเท่ากับ
ผลตา่ งของจาํ นวนประจบุ วกกบั ประจลุ บทม่ี อี ยจู่ ริง
3. จงอธิบายแรงทางไฟฟ้ าตามกฎของคลู อมบ์ มาพอสงั เขป ( 2 คะแนน )
ตอบขนาดของแรงระหวา่ งประจไุ ฟฟ้ าพบวา่ แรงทเ่ี กิดขนึ้ ระหว่างประจจุ ะมที ิศตามแนวเสน้ ตรงที่เชอื่ ม
ระหวา่ งประจนุ นั้ ถา้ ประจเุ ป็ นชนดิ เดยี วกนั จะเป็ นแรงผลกั และประจตุ า่ งชนดิ เป็ นแรงดดู ขนาดของแรง
ลดลงตามระยะห่างกาํ ลงั สอง และขน้ึ กบั ปริมาณประจุ
4. บอกวิธีป้ องกนั การเกิดไฟฟ้ าสถิตมา 3 วิธี ( 2 คะแนน )
ตอบ เพิม่ ความชมุ่ ชนื้ ใหแ้ กผ่ วิ ลดการใสเ่ สอื้ ผา้ ขนสตั ว์ ใสร่ องเทา้ ยาง
5.อิเล็กโทรสโคปมีก่ีชนิด อะไรบา้ ง จงเลือกอธิบายหลกั การทํางานของอิเล็กโทรสโคปมา 1
ชนิดมาพอสงั เขป ( 2 คะแนน )
ตอบ 2 ชนิด อิเล็กโทรสโคปแบบพิทบอล และอิเล็กโทรสโคปแบบแผ่นทองคําเปลว อิเล็กโทรสโคป
แบบพิทบอล เมื่อเกิดแรงผลักโดยลกู กลมเคล่ือนที่หนีห่างวัตถกุ ็แสดงว่าประจไุ ฟฟ้ าบนวัตถนุ ้ันเป็ น
ชนดิ เดียวกันกับประจไุ ฟฟ้ าบนลกู กลม แตป่ รากฏว่าเกิดแรงดดู คือลกู กลมเคลื่อนท่ีเขา้ หาวตั ถนุ น้ั ก็
แสดงวา่ ประจไุ ฟฟ้ าบนวตั ถนุ นั้ เป็ นประจตุ า่ งชนดิ กันกับประจไุ ฟฟ้ าบนลกู กลม เม่ือเราทราบชนดิ ประจุ
ไฟฟ้ าบนลกู กลมอยแู่ ลว้ จึงสามารถบอกไดว้ า่ ประจไุ ฟฟ้ าบนวตั ถนุ นั้ เป็ นชนดิ ใด

95

ตารางบนั ทึกคะแนน

ตารางบนั ทึกผลคะแนนชดุ กิจกรรมเสริมทกั ษะการแกไ้ ขปัญหาตามกระบวนการจดั การ
เรียนรแู้ บบสบื เสาะหาความรู้ เรอื่ ง ไฟฟ้ าสถิต ในรายวิชาฟิ สกิ ส์ สาํ หรบั นกั เรยี นชน้ั
มธั ยมศึกษาปี ท่ี 5
เลขที่ ช่ือ-สกลุ ชดุ กิจกรรมการเรยี นรู้ แบบทดสอบ

1 2 3 4 5 กอ่ น หลงั
เรยี น เรยี น

96

บรรณานกุ รม

สภุ าวดี มานะสวุ รรณ. (2559). การทาํ ใหเ้ กิดสภาพไฟฟ้ าบนวตั ถุ. สบื คน้ วนั ท่ี 13 กมุ ภาพนั ธ์ 2564. จาก
https://sites.google.com/a/kjst.ac.th/static- electricity/home/kar-thahi-keid-sphaph- fifasthit-bn-

สภุ าวดี มานะสวุ รรณ. (2559). ไฟฟ้ าสถิตคืออะไรเกิดข้ึนไดอ้ ย่างไร.สบื คน้ วนั ที่ 13 กมุ ภาพนั ธ์ 2564.
จาก http://www.pifloors.com/Default.aspx?pageid=15

สภุ าวดี มานะสวุ รรณ. (2559).อิเล็โทรสโคป Electroscope. สืบคน้ วนั ท่ี 14 กมุ ภาพนั ธ์ 2564.จาก
https://sites.google.com/a/kjst.ac.th/static-electricity/home/xi-lek-thor-skhop-electroscope

เด็กไทยไอดอล. (2561). ผมฟู ผมตัง้ จากพลังไฟฟ้ าสถิต. สบื คน้ วนั ท่ี 14 กมุ ภาพนั ธ์ 2564.จาก
https://www.youtube.com/watch?v=fOxBSHvunCA

Ch3Thailand. (2019).คาไมถ่ ึงแค่ไฟฟ้ าสถิตเสียดสีเส้ือผา้ เกิดไฟลกุ พร่ ึบคลอกร่างคนงานในจีนเจ็บ. สบื คน้
วนั ที่ 14 กมุ ภาพนั ธ์ 2564.จากhttp://news.ch3thailand.com/abroad/87576?fbclidIwAR2H6m

Learning Snook.(2017). ไฟฟ้ าสถิตชดุ ท่ี 1. สืบคน้ วนั ท่ี 14 กมุ ภาพนั ธ์ 2564.จาก
https://sites.google.com/site/learningsanook/fifasthit-

Mahido Kids. (2017). ไฟฟ้ าสถิตตอน 1: ฟิ สิกส์สนุก. สืบคน้ วนั ที่ 14 กมุ ภาพนั ธ์ 2564.จาก
https://www.youtube.com/watch?v=rL4zyRAiK8c

Pongskorn Saipetch. (2016). หลอดพลาสตกิ ถกู กระดาษดดู นาํ้ (การทดลองไฟฟ้ าสถิต). สืบคน้ วนั ท่ี 19
กมุ ภาพนั ธ์ 2564. จาก https://www.youtube.com/watch?v=oJNPKOPxT-I

SciMath. (2563). เร่ ืองไมล่ ับเก่ ยี วกับสายฟ้ าฟาดเปร้ียง. สบื คน้ วนั ที่ 20 กมุ ภาพนั ธ์ 2564. จาก
https://www.scimath.org/article-physics/item/11620-2020-06

SciMath. (2562). ไฟฟ้ าสถิตเกิดข้ึนกับร่างกายครัง้ สดุ ทา้ ยเม่ ือไร?. สบื คน้ วนั ที่ 22 กมุ ภาพนั ธ์ 2564.
จาก https://www.scimath.org/article-physics/item/8494-7

SciMath. (2563). ไฟฟ้ าสถิตเกิดข้ึนกับร่างกายครั้งสดุ ทา้ ยเม่ ือไร?. สืบคน้ วนั ท่ี 12 กมุ ภาพนั ธ์ 2564.
จาก https://www.scimath.org/article-physics/item/8494-7

SciMath. (2561). สนามไฟฟ้ า กฎของคูลอมบ์ และกฎของเกาส์ .สืบคน้ วนั ท่ี 22 กมุ ภาพนั ธ์ 2564. จาก
https://www.scimath.org/lesson-physics/item/7239-2017-06-11-14-21-08

SciMath. (2563).ประจุไฟฟ้ ามาจากท่ ไี หน ประจุไฟฟ้ าอิสระ.สืบคน้ วนั ท่ี 23 กมุ ภาพนั ธ์ 2564. จาก
https://www.scimath.org/lesson-physics/item/7435-2017-08-11-04-18-55

StartDee. (2021). ฉลาดไดใ้ น 1 นาทีฟ้ าผ่า ฟ้ าแลบ เกิดจากอะไรอธิบายไดด้ ว้ ยหลักฟิ สิกส์. สบื คน้ วนั ที่
24 กมุ ภาพนั ธ์ 2564.จาก https://www.youtube.com/watch?v=H5z0ktRVKgA

97

tatic
lectricity